On Electronic Document and Electronic Digital Signature

The Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 January, 2003 No.370.

      Unofficial translation

      This Law is directed to regulation of relations, arising upon creation and use of electronic documents, certified by electronic digital signatures, providing establishment, change or termination of legal relations, as well as rights and obligations of participants of legal relations, arising in the scope of circulation of electronic documents, including commission of civil transactions.

Chapter 1. General provisions

Article 1. Basic concepts used in this Law

      The following basic concepts are used in this Act:

      1) Authorized body in the field of informatization - the central executive body that performs management and inter-sectoral coordination in the field of informatization and e-government;

      2) Special certification center - an authorized subdivision of the state body of the Republic of Kazakhstan, certifying the compliance of the public key of the electronic digital signature with the private key of the electronic digital signature, carrying out activities related to the use of information constituting state secrets;

      3) the authorized body in the sphere of archiving and documentation support of management - the central executive body, carrying out management in the sphere of archiving and documentation support of management;

      4) certification centre - legal entity certifying the compliance of the public key of the electronic digital signature with the private key of the electronic digital signature, as well as confirming the authenticity of the registration certificate;

      5) accreditation of the certification centre - official recognition by the authorized body in the field of informatization of the certification centre's competence in providing services;

      5-1) certification centre of state bodies of the Republic of Kazakhstan - certification centre servicing state bodies, officials of state bodies in information systems and other state information resources of state bodies of the Republic of Kazakhstan;

      5-2) Root Certification Centre of the Republic of Kazakhstan - a certification centre that confirms the ownership and validity of the electronic digital signature keys of the certification centres;

      5-3) trusted third party of the Republic of Kazakhstan - an information system which, within the framework of cross-border cooperation, confirms the authenticity of foreign electronic digital signature and electronic digital signature issued on the territory of the Republic of Kazakhstan;

      5-4) National Certification Centre of the Republic of Kazakhstan - a certification centre providing means of electronic digital signature and registration certificates to individuals or legal entities for the formation of electronic documents in state and non-state information systems;

      6) Signatory - an individual or legal entity legally possessing the private key of an electronic digital signature and having the right to use it in an electronic document;

      7) electronic copy of the document - a document that fully reproduces the type and information (data) of the original document in electronic digital form;

      8) excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 28.12.2017 No. 128-VI (shall be enforced upon expiration of ten calendar days after the day of its first official publication);

      9) registration certificate - a document on paper or an electronic document issued by the certification center to confirm the compliance of the electronic digital signature with the requirements established by this Law;

      10) owner of the registration certificate - a natural person or a legal entity in the name of which the registration certificate was issued, legally holding the private key corresponding to the public key specified in the registration certificate;

      11) Electronic archive - a set of archival electronic documents;

      12) electronic document - a document in which the information is presented in electronic digital form and certified by means of electronic digital signature;

      13) electronic document flow - exchange of electronic documents between state authorities, individuals and legal entities;

      14) Electronic document management system - a system of electronic documents exchange, relations between the participants of which are regulated by this Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan;

      15) member of the electronic document management system - a natural or legal person, state body or official participating in the processes of collection, processing, storage, transfer, search and distribution of electronic documents;

      16) Electronic digital signature - a set of electronic digital symbols created by means of electronic digital signature and confirming reliability of an electronic document, its belonging and invariability of its content;

      17) means of electronic digital signature - a set of software and hardware tools used for creation and verification of electronic digital signature authenticity;

      18) public key of electronic digital signature - sequence of electronic digital symbols available to any person and intended for confirmation of authenticity of electronic digital signature in electronic document;

      19) Private key of electronic digital signature - sequence of electronic digital symbols intended for creation of electronic digital signature with use of electronic digital signature means.

      Footnote. Article 1 of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 24.11.2015 No. 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016); as amended by the laws of the Republic of Kazakhstan dated 28.12.2017 No. 128-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the date of its first official publication); as of 16.05.2018 № 155-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 2. The legislation of the Republic of Kazakhstan on electronic document and electronic digital signature

      1. The legislation of the Republic of Kazakhstan on electronic document and electronic digital signature shall be based on the Constitution of this Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

      2. If by the international treaty, ratified by the Republic of Kazakhstan, made other rules than those that contained in this Law, the rules of the international treaty shall be applied.

Article 3. Use of foreign registration certificate and exchange of electronic documents with participation of foreign individuals and legal entities

      1. Upon regulation of legal relations, arising between the certifying center and owner of foreign registration certificate shall be applied the right of the state, in which the registration certificate was issued, unless otherwise established by agreement of parties.

      2. Upon exchange of electronic documents with participation of foreign individuals and legal entities shall be applied the legislation of the Republic of Kazakhstan, unless otherwise established by agreement of parties.

Article 4. The competence of the Government of the Republic of Kazakhstan

      The Government of the Republic of Kazakhstan shall:

      1) Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 03.07.2013 No. 124-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      2) excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 16.05.2018 № 155-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the day of its first official publication);

      3) determine the powers of the authorized body;

      4) is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 25.11.2019 No. 272-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);
      4-1) Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.09.2014 No. 239-V(shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);
      4-2) Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.09.2014 No. 239-V(shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      5) exercise other powers, provided by the Constitution, this Law, other Laws of the Republic of Kazakhstan and acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 4 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.07.2010 No. 337-IV (the order of enforcement see Article 2); as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 10.07.2012 No. 34-V (shall be enforced from the date of its official publication); dated 03.07.2013 No. 124-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 29.09.2014 № 239-V(shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated16.05.2018 № 155-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the day of its first official publication); dated 25.11.2019 No. 272-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

Article 5. Competence of the competent authorities

      1. Authorized body in the field of informatization:

      1) implements the state policy in the sphere of electronic document and electronic digital signature;

      2) develops normative legal acts of the Republic of Kazakhstan in the sphere of electronic document and electronic digital signature;

      3) provides practical and methodical assistance to state bodies and organizations on issues of electronic document and electronic digital signature;

      4) carries out the state control in sphere of the electronic document and the electronic digital signature for observance of the legislation of the Republic of Kazakhstan about the electronic document and the electronic digital signature;

      5) Approves the standard position of the certification centre;

      6) approves the rules of issue, storage, revocation of registration certificates and confirmation of belonging and validity of the public key of the electronic digital signature by the certification centre, except for the root certification centre of the Republic of Kazakhstan, certification centre of state authorities, national certification centre of the Republic of Kazakhstan and trusted third party of the Republic of Kazakhstan;

      7) Approves the rules of registration, re-registration and cancellation of object identifiers in the Kazakhstan segment of object identifiers;

      8) Approves checklists, risk assessment criteria, half-yearly schedules of inspections in accordance with the Entrepreneurial Code of the Republic of Kazakhstan;

      9) Approves the rules of registration and termination of interaction of certification centers, trusted third parties of foreign states with a trusted third party of the Republic of Kazakhstan;

      10) Approves the rules for verifying the authenticity of electronic digital signatures;

      11) develops and approves the rules for accreditation of certification centers;

      12) approves the rules for issuance, storage, revocation of registration certificates and confirmation of belonging and validity of the public key of the electronic digital signature by the root certification centre of the Republic of Kazakhstan, certification centre of state authorities and national certification centre of the Republic of Kazakhstan;

      13) approves the rules of confirming the authenticity of the electronic digital signature by a trusted third party of the Republic of Kazakhstan;

      13-1) coordinates the activities of the Root Certification Centre of the Republic of Kazakhstan, the Certification Centre of the State Authorities of the Republic of Kazakhstan, the National Certification Centre of the Republic of Kazakhstan and a trusted third party of the Republic of Kazakhstan;

      13-2) issues an order in case of violation of the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan on electronic document and electronic digital signature;

      14) exercise other powers stipulated by this Law, other laws of the Republic of Kazakhstan, acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Kazakhstan.

      2. The authorized body in the sphere of archiving and documentation support of management:

      1) shall implement the state policy in the sphere of electronic document management and electronic archives;

      2) provides intersectoral organizational and methodical management of the issues of electronic document management and electronic archives;

      3) develops and approves normative legal acts of the Republic of Kazakhstan in the field of electronic document management and electronic archives;

      4) carries out the state control over observance of the legislation of the Republic of Kazakhstan about the electronic document and the electronic digital signature in a part of electronic document circulation and electronic archives in acquisition sources of the National archive of the Republic of Kazakhstan, the central state archives;

      5) Approves checklists, risk assessment criteria, half-yearly schedules of inspections in accordance with the Entrepreneurial Code of the Republic of Kazakhstan;

      6) carry out other powers stipulated by this Law, other laws of the Republic of Kazakhstan, acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 5 of the Law of the Republic of Kazakhstan of 24.11.2015 No. 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016); as amended by the laws of the Republic of Kazakhstan of 28.12.2017 No. 128-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the date of its first official publication); dated 16.05.2018 № 155-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the date of its first official publication); dated 25.11.2019 No. 272-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

Article 5-1. State control in the sphere of electronic document and electronic digital signature

      1. State control in the sphere of electronic document and electronic digital signature is carried out in the form of verification and other forms.

      2. The inspection is carried out in accordance with the Entrepreneurial Code of the Republic of Kazakhstan. Other forms of state control shall be carried out in accordance with this Law.

      Footnote. Chapter 1 is supplemented by article 5-1 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 17.07.2009 № 188-IV (the order of introduction into effect see article 2); with changes introduced by the laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.01.2011 № 378-IV (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after its first official publication); dated 29.10.2015 № 376-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Article 5-2. Competence of local executive bodies of the region, the city of republican importance and the capital

      1. Local executive bodies of the region, cities of national importance and the capital:

      1) implement the state policy in the sphere of electronic document management and electronic archives on the territory of the region, the city of republican importance and the capital;

      2) carry out methodical management of issues of electronic document management and electronic archives in the region, the city of national importance and the capital;

      3) carry out the state control over observance of the legislation of the Republic of Kazakhstan about the electronic document and the electronic digital signature in a part of electronic document circulation and electronic archives in territory of area, city of republican value and capital, except for sources of acquisition of the National archive of the Republic of Kazakhstan and the central state archives;

      4) carry out in the interests of local state administration other powers assigned to local executive bodies by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Chapter 1 has been supplemented by Article 5-2 of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 16.05.2018 № 155-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the day of its first official publication).

Chapter 2. Electronic document

Article 6. Principles of electronic document management system

      Electronic document management system shall be carried out in the state and non-state information systems on the basis of the following principles:

      1) functioning of various systems of electronic document management system;

      2) the use of electronic documents in any field of activity where information and communication technologies are used to create, process, store and transfer data;

      3) transfer of electronic documents with the use of any information systems.

      Footnote. Article 6 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 24.11.2015 № 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Article 7. Requirements to the electronic document management system

      1 An electronic document complying with the requirements of this Law and certified by the electronic digital signature of the person authorized to sign it shall be equivalent to a signed document on paper.

      2. An electronic document shall be deemed to have been sent from the moment of its transmission through the telecommunication networks.

      3. Incoming electronic document shall be considered as received after its fixation in the information system of addressee.

      4. Notification on reception shall contain the data on the fact and time of reception of electronic document and its sender. In the case of its non-reception to the author shall be considered that the document is not received by addressee.

      4-1. In the cases, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, the electronic copy of document shall be presented for rendering of the state service.

      5. Procedure of electronic document management system shall be determined by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      6. The procedure for collection, processing, storage, transfer, search, distribution, use, protection, registration and destruction of electronic documents and other data containing information constituting state secrets with the use of secure information systems classified as state secrets, as well as the procedure for creation, accreditation and termination of a special certification centre shall be determined by the National Security Committee of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 7 is in the wording of the Republic of Kazakhstan dated 04.06.2009 No. 162-IV (the order of enforcement see Article 2); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 10.07.2012 No. 36-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 24.11.2015 № 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Article 8. Storage of electronic documents

      Electronic documents shall be stored in the state and (or) non-state information systems in the manner established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 9. Rights and obligations of participant of the system of electronic document management system

      1. Participant of the system of electronic document management system shall have a right to:

      1) apply to the certifying center for approval of belonging and validity of public key of electronic digital signature, registered by this certifying center;

      2) serve by several certifying centers.

      2. Participant of the system of electronic document management system shall be obliged to observe the established rules of electronic document management system.

      Footnote. Article 9 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 20 December, 2004 No. 13 (shall be enforced from 1 January 2005).

Chapter 3. Electronic digital signature

Article 10. Use of electronic digital signature

      1. Electronic digital signature is equivalent to the autograph signature of signed person and entail the same legal consequences upon execution of the following conditions:

      1) certified the authenticity of electronic digital signature using the public key, having the registration certificate;

      2) a person signed the electronic document, lawfully in possession of private key of electronic digital signature;

      3) electronic digital signature is used in accordance with details, specified in the registration certificate;

      4) the electronic digital signature is created and the registration certificate is issued by the accredited certifying center of the Republic of Kazakhstan or foreign certifying center registered in the trusted third party of the Republic of Kazakhstan.

      2. The private keys of the electronic digital signature shall be the property of the persons legally holding them.

      A person may have the private keys of the electronic digital signature for various information systems. Private keys of electronic digital signature may not be transferred to other persons.

      3. The owner of the registration certificate of the electronic digital signature of the legal entity - the head of the legal entity or his deputy - has the right to transfer the authority to the employee of the legal entity or his appointed person to use the electronic digital signature on behalf of the legal entity.

      Footnote. Article 10 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.07.2010 No. 337-IV (the order of enforcement see Article 2); dated 24.11.2015 № 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Article 11. Means of electronic digital signature

      Means of electronic digital signature shall be subject to confirmation of conformity in cases and order established by the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of technical regulation.

      Footnote. Article 11 of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.10.2015 No. 376-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Article 12. Electronic digital signature in the system of electronic document management system

      1. Electronic digital signature may be used by the civil servants of the state bodies upon certification of electronic documents, issued by them within their competence.

      2. In the non-state systems of electronic document management system the electronic digital signature shall be used in the manner established by the civil legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 12 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.07.2010 No. 337-IV (the order of enforcement see Article 2).

Article 13. Recognition of foreign electronic digital signature

      A foreign electronic digital signature holding a foreign registration certificate is recognized as an electronic digital signature on the territory of the Republic of Kazakhstan in the following cases

      1) in accordance with international treaties ratified by the Republic of Kazakhstan;

      2) after registration of foreign certification centers in the trusted third party of the Republic of Kazakhstan;

      3) after the registration of trusted third parties of foreign states in the trusted third party of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 13 of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 24.11.2015 № 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Chapter 4. Registration certificate

Article 14. Issuance of registration certificate

      The registration certificate shall be issued to a person who has reached the age of sixteen in accordance with the procedure established by the authorized body in the field of informatization.

      Footnote. Article 14 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 24.11.2015 No. 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Article 14-1. Refusal to issue a registration certificate

      The certification centre refuses to issue a registration certificate in cases:

      1) incompleteness of the submitted documents;

      2) submission of false information;

      3) in accordance with the decision of the court which has come into force;

      4) a person's failure to reach the age of sixteen years.

      Footnote. Chapter 4 has been supplemented by Article 14-1 of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 24.11.2015 No. 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Article 15. The content of registration certificate

      1. Registration certificate shall contain the following details:

      1) number of registration certificate and the term of its validity;

      2) data, allowing to identify the owner of electronic digital signature;

      3) public key of electronic digital signature;

      4) data on the means of electronic digital signature, used for creation of relevant private key of electronic digital signature;

      5) information on the scopes of application and restrictions of application of electronic digital signature;

      6) requisites of relevant certifying center.

      2. Certifying center in coordination with participant of the system of electronic document management system shall include additional information, necessary for the electronic document management system to the registration certificate.

      Footnote. Article 15 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.04.2012 No. 15-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 16. Procedure and term of storage of registration certificates in the certifying centers

      1. Copies of registration certificates shall be stored in the relevant certifying centers in the manner established by the authorized body.

      2. The term of storage of revoked registration certificates in the certifying centers shall consist not less than five years.

      3. Upon expire of the term, specified in paragraph 2 of this Article, revoked registration certificates shall be received to the archiving in the manner established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 17. Rights and obligations of the owner of registration certificate

      1. The owner of registration certificate shall have a right to require the revocation of registration certificate from the certifying center in the cases, if it involves the violation of the regime of access to the private key of electronic digital signature, relevant to the public key, specified in the registration certificate.

      2. The owner of registration certificate shall be obliged to:

      1) provide reliable information to the certifying center;

      2) use the private key, relevant to the public key, specified in the registration certificate;

      3) Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.04.2012 No. 15-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      4) take measures for protection of private key of electronic digital signature, belonging to it, from the illegal access and use, as well as storage of public keys in the manner established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 17 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 15.07.2010 No. 337-IV (the order of enforcement see Article 2); dated 27.04.2012 No. 15-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 18. Revocation of registration certificate

      1. The certification centre that has issued the registration certificate shall revoke it on the basis of the relevant notification in

      1-1) establishment of the fact of provision of unreliable information upon receipt of the registration certificate;

      2) the death of the owner of registration certificate;

      2-1) changes in the surname, name or patronymic (if it is specified in the identity document) of the owner of the registration certificate;

      2-2) change of name, reorganization, liquidation of the legal entity owning the registration certificate;

      3) Is excluded by the Law of the republic of Kazakhstan dated 21.07.2011 No. 468-IV (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      4) provided agreement between the certifying center and the owner of registration certificate;

      5) by the court decision, entered into legal force.

      2. Certifying center shall revoke the registration certificate in the manner and terms, which are established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      3. Upon cancellation of registration certificate, the certifying center shall be obliged to notify the owner of registration certificate and make amendments to the register of registration certificates within the term not less than one day from the date of reception of relevant information.

      Footnote. Article 18 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 21.07.2011 No. 468-IV (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 24.11.2015 № 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016); dated 28.12.2017 № 128-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 19. Recognition of foreign registration certificates

      A foreign registration certificate is recognized on an equal footing with the registration certificate issued by the certification centre operating in the territory of the Republic of Kazakhstan in the following cases

      1) in accordance with international treaties ratified by the Republic of Kazakhstan;

      2) after registration of foreign certification centers in the trusted third party of the Republic of Kazakhstan;

      3) after the registration of trusted third parties of foreign states in the trusted third party of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 19 of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 24.11.2015 No. 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Chapter 5. Certifying center

Article 20. An activity of certifying center

      1. Certifying center shall be a legal entity, created in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. Certifying center may serve several systems of electronic document management system.

      Footnote. Article 20 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.07.2011 No. 461-IV (shall be enforced from 30.01.2012).

Article 20-1. The state monopoly in the scope of electronic document and electronic digital signature

      A footnote. Article 20-1 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 28.12.2017 No. 128-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the day of its first official publication).

Article 20-2. Accreditation of certification centres

      1) Accreditation of certification centres is a mandatory condition for certification centres (except for the root certification centre of the Republic of Kazakhstan) to carry out their activities on the territory of the Republic of Kazakhstan. Accreditation shall be carried out by the authorized body in the field of informatization in respect of certification centers that are legal entities of the Republic of Kazakhstan.

      2) Accreditation of the certification centre is free of charge for a period of three years, unless a shorter period is specified in the application of the certification centre.

      Footnote. Chapter 5 is supplemented by Article 20-2 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 24.11.2015 № 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016); with changes introduced by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 28.12.2017 № 128-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the day of its first official publication).

Article 21. Functions of certifying center

      1. Certifying center shall:

      1) create the keys of electronic digital signatures by application of participants of the system of electronic document management system with adoption of measures for protection of private keys of electronic digital signature from illegal access;

      2) issue, register, revoke, store the registration certificates, maintain register of registration certificates, issued in the established procedure;

      2-1) approves the rules of application of the registration certificate for each type of registration certificate;

      3) carry out accounting of effective and revoked registration certificates;

      4) approved belonging and validity of public key of electronic digital signature, registered by the certifying center in the manner established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      5) (Is excluded)

      2. Certifying center shall be obliged to take all necessary measures for prevention of loss, modification and forgery of public keys of electronic digital signature, being in the storage.

      3. Certifying center shall bear responsibility in accordance with the Laws of the Republic of Kazakhstan for non-performance of obligation, provided by paragraph 2 of this Article.

      4. The functions of the certification centre of the state bodies of the Republic of Kazakhstan, the national certification centre of the Republic of Kazakhstan and the root certification centre of the Republic of Kazakhstan shall be provided by the operator of the information and communication infrastructure of the "electronic government" defined in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On informatization"

      Footnote. Article 21 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 20 December, 2004 No. 13 (shall be enforced from 1 January, 2005); dated 24.11.2015 No. 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016); dated 28.12.2017 No. 128-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after its first official publication).

Article 22. Termination of activity of certifying center

      1. An activity of certifying center shall be terminated in the manner established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. In the case of termination of activity, the certifying center shall be obliged inform on that all participants of served them systems of electronic document management systems and authorized body thirty days before the termination of its activity.

      3. Upon termination of activity of certified center, the registration certificates and relevant keys of electronic digital signature, issued them, details on the owners of registration certificates shall be transferred to other certifying centers by coordination with the owner of registration certificate.

      4. Upon expire of the term, specified in paragraph 2 of this Article, the registration certificates and relevant keys of electronic digital signatures, not transferred to other certifying centers shall terminate its activity and subject to storage in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 23. Protection of details on the owners of registration certificates, private and public keys of electronic digital signatures

      1. Certifying center shall ensure protection of details on the owners of registration certificates and disclose them in the cases, provided by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. Details on the owners of registration certificates, being confidential in accordance with agreement of parties shall not be included in the public register of registration certificates.

Chapter 6. Final provisions

Article 24. Responsibility for violation of the legislation of the Republic of Kazakhstan on electronic document and electronic digital signature

      Persons who guilty in violation of the legislation of the Republic of Kazakhstan on electronic document and electronic digital signature shall bear responsibility provided by the Laws of the Republic of Kazakhstan.

      Refusal to accept electronic documents in cases stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan is not allowed.

      Footnote. Article 24 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 24.11.2015 No. 419-V (shall be enforced dated 01.01.2016).

Article 25. Consideration of disputes

      The disputes arising upon the use of electronic document and electronic digital signature shall subject to consideration in the judicial procedure in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 26. The order of enforcement of this Law

      This Law shall be enforced from 1 July, 2003.

      The President
of the Republic of Kazakhstan

Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы

Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 7 қаңтар N 370-ІІ Заңы.

      МАЗМҰНЫ

      Осы Заң электрондық цифрлық қолтаңбалар арқылы куәландырылған, құқықтық қатынастардың орнатылуын, өзгертiлуiн немесе тоқтатылуын көздейтiн электрондық құжаттарды жасау және пайдалану кезiнде туындайтын қатынастарды, сондай-ақ азаматтық-құқықтық мәмiлелер жасауды қоса алғанда, құқықтық қатынастарға қатысушылардың электрондық құжаттар айналымы саласында туындайтын құқықтары мен мiндеттерiн реттеуге бағытталған.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негiзгi ұғымдар

      Осы Заңда мынадай негiзгi ұғымдар пайдаланылады:

      1) ақпараттандыру саласындағы уәкілетті орган – ақпараттандыру және "электрондық үкімет" саласында басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;

      1-1) ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган - ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласында басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;

      2) арнайы куәландырушы орталық – электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтіне сәйкестігін куәландыратын, мемлекеттік құпияларды құрайтын мәліметтерді пайдалануға байланысты қызметті жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының мемлекеттік органының уәкілетті бөлімшесі;

      2-1) арнайы куәландырушы орталықты аккредиттеу - арнайы куәландырушы орталықтың қызметті жүзеге асыруға құзыретін Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің ресми тануы;

      3) архив ісі және басқаруды құжаттамалық қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган – архив ісі және басқаруды құжаттамалық қамтамасыз ету саласында басшылықты жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;

      4) куәландырушы орталық – электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтіне сәйкестігін куәландыратын, сондай-ақ тіркеу куәлігінің анықтығын растайтын заңды тұлға;

      5) куәландырушы орталықты аккредиттеу – куәландырушы орталықтың қызметтер көрсету құзыретін ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органның ресми тануы;

      5-1) Қазақстан Республикасының арнайы негізгі куәландырушы орталығы - арнайы куәландырушы орталықтардың электрондық цифрлық қолтаңбасының ашық кілттерінің тиесілілігі мен жарамдылығын растауды жүзеге асыратын куәландырушы орталық;

      5-2) Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарының куәландырушы орталығы - Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының ақпараттық жүйелерінде және өзге де мемлекеттік ақпараттық ресурстарында мемлекеттік органдарға, мемлекеттік органдардың лауазымды адамдарына қызмет көрсететін куәландырушы орталық;

      5-3) Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығы - куәландырушы орталықтардың электрондық цифрлық қолтаңбасының ашық кілттерінің тиесілілігін және жарамдылығын растауды жүзеге асыратын куәландырушы орталық;

      5-4) Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапы - трансшекаралық өзара іс-қимыл жасау шеңберінде шетелдік электрондық цифрлық қолтаңбаның және Қазақстан Республикасының аумағында берілген электрондық цифрлық қолтаңбаның төлнұсқалығын растауды жүзеге асыратын ақпараттық жүйе;

      5-5) Қазақстан Республикасының ұлттық куәландырушы орталығы - мемлекеттік және мемлекеттік емес ақпараттық жүйелерде электрондық құжаттарды қалыптастыру үшін жеке немесе заңды тұлғаларға электрондық цифрлық қолтаңба құралдарын және тіркеу куәліктерін беретін куәландырушы орталық;

      6) қол қоюшы тұлға – электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтін құқыққа сыйымды иеленетін және оны электрондық құжатта пайдалану құқығы бар жеке немесе заңды тұлға;

      7) құжаттың электрондық көшірмесі – төлнұсқа құжаттың түрін және ақпаратын (деректерін) электрондық-цифрлық нысанда толығымен көрсететін құжат;

      8) алып тасталды - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      9) тіркеу куәлігі - куәландырушы орталық электрондық цифрлық қолтаңбаның осы Заңда белгіленген талаптарға сәйкестігін растау үшін беретін электрондық құжат;

      10) тіркеу куәлігін иеленуші – өз атына тіркеу куәлігі берілген, тіркеу куәлігінде көрсетілген ашық кілтке сәйкес келетін жабық кілтті құқыққа сыйымды иеленетін жеке немесе заңды тұлға;

      11) электрондық архив – архивтік электрондық құжаттардың жиынтығы;

      12) электрондық құжат – ақпарат электрондық-цифрлық нысанда ұсынылған және электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған құжат;

      13) электрондық құжат айналымы – мемлекеттік органдар, жеке және заңды тұлғалар арасында электрондық құжаттар алмасу;

      14) электрондық құжат айналымы жүйесі – қатысушылары арасындағы қатынастар осы Заңмен және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерімен реттелетін электрондық құжаттар алмасу жүйесі;

      15) электрондық құжат айналымы жүйесіне қатысушы – электрондық құжаттарды жинау, өңдеу, сақтау, беру, іздеу және тарату процестеріне қатысатын жеке немесе заңды тұлға, мемлекеттік орган немесе лауазымды адам;

      16) электрондық цифрлық қолтаңба – электрондық цифрлық қолтаңба құралдарымен жасалған және электрондық құжаттың анықтығын, оның тиесілілігін және мазмұнының өзгермейтіндігін растайтын электрондық цифрлық нышандар жиынтығы;

      17) электрондық цифрлық қолтаңба құралдары – электрондық цифрлық қолтаңбаны жасау және оның төлнұсқалығын тексеру үшін пайдаланылатын бағдарламалық және техникалық құралдардың жиынтығы;

      18) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті – кез келген тұлғаға қолжетімді және электрондық құжаттағы электрондық цифрлық қолтаңбаның төлнұсқалығын растауға арналған электрондық цифрлық нышандар дәйектілігі;

      19) электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілті – электрондық цифрлық қолтаңба құралдарын пайдалана отырып, электрондық цифрлық қолтаңбаны жасауға арналған электрондық цифрлық нышандар дәйектілігі.

      Ескерту. 1-бап жаңа редакцияда - ҚР 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.05.2018 № 155-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.06.2020 № 347-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-бап. Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңдары

      1. Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнен тұрады.

      2. Егер Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгiленсе, халықаралық шарттың ережелерi қолданылады.

3-бап. Шетелдiк тiркеу куәлiгiн пайдалану мен шетелдiк жеке және заңды тұлғалар қатысатын электрондық құжаттарды алмасу

      1. Егер тараптардың келiсiмiнде өзгеше белгiленбесе, куәландырушы орталық пен шетелдiк тiркеу куәлiгi иесiнiң арасында туындайтын құқықтық қатынастарды реттеу кезiнде тiркеу куәлiгi берiлген мемлекеттiң құқығы қолданылады.

      2. Егер тараптардың келiсiмiнде өзгеше белгiленбесе, шетелдiк жеке және заңды тұлғалар қатысатын электрондық құжаттарды алмасу кезiнде Қазақстан Республикасының заңдары қолданылады.

4-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің құзыреті

      Қазақстан Республикасының Үкіметі:

      1) алып тасталды - ҚР 03.07.2013 № 124-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      2) алып тасталды - ҚР 16.05.2018 № 155-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      3) уәкілетті органның өкілеттіктерін айқындайды;

      4) алып тасталды - ҚР 25.11.2019 № 272-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      4-1) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 N 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);

      4-2) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 N 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);

      5) Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Заңында, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 4-бап жаңа редакцияда - ҚР 2010.07.15 N 337-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.07.10 N 34-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі); 03.07.2013 № 124-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 16.05.2018 № 155-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.11.2019 № 272-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

5-бап. Уәкілетті органдардың құзыреті

      1. Ақпараттандыру саласындағы уәкілетті орган:

      1) электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба саласындағы мемлекеттік саясатты іске асырады;

      2) Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба саласындағы нормативтік құқықтық актілерін әзірлейді;

      3) мемлекеттік органдар мен ұйымдарға электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба мәселелері бойынша практикалық және әдістемелік көмек көрсетеді;

      4) алып тасталды – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      5) куәландырушы орталықтың үлгілік ережесін бекітеді;

      6) Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығын, мемлекеттік органдардың куәландырушы орталығын, Қазақстан Республикасының ұлттық куәландырушы орталығын және Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапын қоспағанда, куәландырушы орталықтың тіркеу куәліктерін беру, сақтау, кері қайтарып алу және электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің тиесілілігі мен жарамдылығын растау қағидаларын бекітеді;

      7) объектілік сәйкестендіргіштердің қазақстандық сегментіндегі объектілік сәйкестендіргіштерді тіркеу, қайта тіркеу және олардың күшін жою қағидаларын бекітеді;

      8) алып тасталды – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      9) шет мемлекеттердің куәландырушы орталықтарының, сенім білдірілген үшінші тараптарының Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапымен өзара іс-қимылын тіркеу және тоқтату қағидаларын бекітеді;

      10) электрондық цифрлық қолтаңбаның төлнұсқалығын тексеру қағидаларын бекітеді;

      11) алып тасталды – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      12) Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығының, мемлекеттік органдардың куәландырушы орталығының және Қазақстан Республикасының ұлттық куәландырушы орталығының тіркеу куәліктерін беру, сақтау, кері қайтарып алу және электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің тиесілілігі мен жарамдылығын растау қағидаларын бекітеді;

      13) Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапының электрондық цифрлық қолтаңбаның төлнұсқалығын растау қағидаларын бекітеді;

      13-1) Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығының, Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының куәландырушы орталығының, Қазақстан Республикасы ұлттық куәландырушы орталығының және Қазақстан Республикасы сенім білдірілген үшінші тарапының қызметін үйлестіруді жүзеге асырады;

      13-2) алып тасталды – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      13-3) ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша куәландырушы орталықта электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілттерін жасау, пайдалану және сақтау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      14) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      2. Архив ісі және басқаруды құжаттамалық қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган:

      1) электрондық құжат айналымы және электрондық архивтер саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды жүзеге асырады;

      2) электрондық құжат айналымы мен электрондық архивтер мәселелеріне салааралық ұйымдастырушылық-әдістемелік басшылықты қамтамасыз етеді;

      3) Қазақстан Республикасының электрондық құжат айналымы және электрондық архивтер саласындағы нормативтік құқықтық актілерін әзірлейді және бекітеді;

      4) Қазақстан Республикасының Ұлттық архивінің, орталық мемлекеттік архивтердің жинақтау көздерінде Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңнамасының электрондық құжат айналымы мен электрондық архивтер бөлігінде сақталуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;

      5) Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес тексеру парақтарын, тәуекелді бағалау өлшемшарттарын, тексерулер жүргізудің жартыжылдық кестелерін бекітеді;

      6) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      3. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган:

      1) Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңнамасының сақталуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;

      2) куәландырушы орталықтарға аккредиттеу жүргізу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      3) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 5-бап жаңа редакцияда - ҚР 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.05.2018 № 155-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.11.2019 № 272-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.06.2020 № 347-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

5-1-бап. Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба саласындағы мемлекеттік бақылау

      1. Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба саласындағы мемлекеттік бақылау тексеру нысанында және өзге де нысандарда жүзеге асырылады.

      2. Тексеру Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес жүзеге асырылады. Мемлекеттік бақылаудың өзге де нысандары осы Заңға сәйкес жүзеге асырылады.

      Ескерту. 5-1-баппен толықтырылды - ҚР 2009.07.17. N 188-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), өзгерту енгізілді - ҚР 2011.01.06 N 378-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.10.2015 № 376-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

5-2-бап. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың жергілікті атқарушы органдарының құзыреті

      1. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың жергілікті атқарушы органдары:

      1) облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың аумағында электрондық құжат айналымы және электрондық архивтер саласындағы мемлекеттік саясатты іске асырады;

      2) облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың аумағында электрондық құжат айналымы мен электрондық архивтер мәселелеріне әдістемелік басшылықты жүзеге асырады;

      3) Қазақстан Республикасының Ұлттық архивінің және орталық мемлекеттік архивтердің жинақтау көздерін қоспағанда, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың аумағында Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңнамасының электрондық құжат айналымы мен электрондық архивтер бөлігінде сақталуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;

      4) жергілікті мемлекеттік басқару мүдделерінде жергілікті атқарушы органдарға Қазақстан Республикасының заңнамасымен жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 1-тарау 5-2-баппен толықтырылды - ҚР 16.05.2018 № 155-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

5-3-бап. Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің құзыреті

      Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті:

      1) Қазақстан Республикасы арнайы негізгі куәландырушы орталығының тіркеу куәліктерін беру, сақтау, кері қайтарып алу және электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің тиесілілігі мен жарамдылығын растау қағидаларын бекітеді;

      2) Қазақстан Республикасының арнайы негізгі куәландырушы орталығының қызметін үйлестіруді жүзеге асырады;

      3) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 1-тарау 5-3-баппен толықтырылды – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

2-тарау. ЭЛЕКТРОНДЫҚ ҚҰЖАТ

6-бап. Электрондық құжат айналымының принциптерi

      Электрондық құжат айналымы:

      1) электрондық құжат айналымының әр түрлi жүйелерiнiң жұмыс iстеуi;

      2) деректер жасау, өңдеу, сақтау және беру үшiн ақпараттық-коммуникациялық технологиялар қолданылатын қызметтiң кез келген салаларында электрондық құжаттарды пайдалану;

      3) кез келген ақпараттық жүйелердi пайдалана отырып, электрондық құжаттарды беру принциптерi негiзiнде мемлекеттiк және мемлекеттiк емес ақпараттық жүйелерде жүзеге асырылады.

      Ескерту. 6-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

7-бап. Электрондық құжат айналымына қойылатын талаптар

      1. Осы Заңның талаптарына сәйкес келетін және оған қол қоюға өкілеттігі бар адамның электрондық цифрлық қолтаңбасы арқылы куәландырылған электрондық құжат қағаз жеткізгіштегі қол қойылған құжатпен бірдей.

      2. Электрондық құжат оны телекоммуникациялар желісі арқылы берген кезден бастап жіберілген болып есептеледі.

      3. Кірген электрондық құжат жолданым иесінің ақпараттық жүйесінде оны тіркегеннен кейін түскен болып есептеледі.

      4. Алғаны туралы хабарламада электрондық құжатты алу фактісі мен уақыты туралы және оның жөнелтушісі туралы деректер болуға тиіс. Ол авторға түспеген жағдайда, жолданым иесі құжатты алмаған болып есептеледі.

      4-1. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда мемлекеттік қызмет көрсету үшін құжаттың электрондық көшірмесі беріледі.

      5. Электрондық құжат айналымының тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

      6. Мемлекеттік құпияларды құрайтын мәліметтерді қамтитын электрондық құжаттарды және өзге де деректерді мемлекеттік құпияларға жатқызылған, қорғалып орындалған ақпараттық жүйелерді пайдалана отырып жинау, өңдеу, сақтау, беру, іздеу, тарату, пайдалану, қорғау, тіркеу және жою тәртібін, сондай-ақ арнаулы куәландырушы орталықты құру, аккредиттеу және оның қызметін тоқтату тәртібін Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті айқындайды.

      Ескерту. 7-бап жаңа редакцияда - ҚР-ың 2009.06.04. N 162-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), өзгеріс енгізілді - ҚР 2012.07.10 N 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

8-бап. Электрондық құжаттарды сақтау

      Электрондық құжаттар Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен мемлекеттiк және (немесе) мемлекеттiк емес ақпараттық жүйелерде сақталады.

9-бап. Электрондық құжат айналымы жүйесiне қатысушының құқықтары мен мiндеттерi

      1. Электрондық құжат айналымы жүйесiне қатысушы:

      1) куәландырушы орталық тiркеген электрондық цифрлық қолтаңба ашық кiлтiнiң тиесiлiлiгi мен жарамдылығын растау үшiн осы куәландырушы орталыққа жүгiнуге;

      2) бiрнеше куәландырушы орталықтың қызмет көрсетуiн пайдалануға құқылы.

      2. Электрондық құжат айналымы жүйесiне қатысушы белгiленген электрондық құжат айналымы ережелерiн сақтауға мiндеттi.

      Ескерту. 9-бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.12.20. N 13 Заңымен (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi).

3-тарау. ЭЛЕКТРОНДЫҚ ЦИФРЛЫҚ ҚОЛТАҢБА

10-бап. Электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалану

      1. Электрондық цифрлық қолтаңба қол қоюшы тұлғаның өзi қойған қолымен тең және мынадай шарттар орындалған кезде:

      1) тiркеу куәлiгi бар ашық кiлттiң көмегiмен электрондық цифрлық қолтаңбаның түпнұсқалығы куәландырылғанда;

      2) электрондық құжатқа қол қойған тұлға электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кiлтiне заңды түрде иелiк еткенде;

      3) электрондық цифрлық қолтаңба тiркеу куәлiгiнде аталған мәлiметтерге сәйкес пайдаланылғанда;

      4) Қазақстан Республикасының аккредиттелген куәландырушы орталығы немесе Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапында тіркелген шетелдік куәландырушы орталық электрондық цифрлық қолтаңбаны жасағанда және тіркеу куәлігін бергенде, бiрдей заңдық салдарға әкеп соғады.

      2. Электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілттері оларды заңды негіздерде иеленетін тұлғалардың меншігі болып табылады.

      Тұлға әртүрлі ақпараттық жүйелерге арналған электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілттеріне ие бола алады. Электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілттерін басқа тұлғаларға беруге болмайды.

      Куәландырушы орталықта электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілттерін жасау, пайдалану және сақтау қағидаларына сәйкес куәландырушы орталықта электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілттерін сақтауға жол беріледі.

      3. Заңды тұлғаның электрондық цифрлық қолтаңбасының тіркеу куәлігін иеленуші – заңды тұлғаның басшысы немесе оны алмастыратын адам осы заңды тұлғаның жұмыскеріне немесе өзі тағайындаған адамға осы заңды тұлғаның атынан электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалануға өкілеттік беруге құқылы.

      Ескерту. 10-бапқа өзгерістер енгізілді - 2010.07.15 N 337-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 25.06.2020 № 347-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

11-бап. Электрондық цифрлық қолтаңба құралдары

      Электрондық цифрлық қолтаңба құралдарының Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасында белгiленген жағдайларда және тәртіппен сәйкестігі расталуға жатады.

      Ескерту. 11-бап жаңа редакцияда - ҚР 29.10.2015 № 376-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

12-бап. Электрондық құжат айналымы жүйесiндегi электрондық цифрлық қолтаңба

      1. Электрондық цифрлық қолтаңбаны мемлекеттiк органдардың лауазымды адамдары өздерiнiң өкiлеттiгi шегiнде өздерi шығаратын электрондық құжаттарды куәландыру кезiнде пайдалана алады.

      2. Электрондық құжат айналымының мемлекеттiк емес жүйелерiнде электрондық цифрлық қолтаңба Қазақстан Республикасының азаматтық заңдарында белгiленген тәртiппен пайдаланылады.

      Ескерту. 12-бапқа өзгерту енгізілді - 2010.07.15 N 337-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.

13-бап. Шетелдiк электрондық цифрлық қолтаңбаны тану

      Шетелдік тіркеу куәлігі бар шетелдік электрондық цифрлық қолтаңба Қазақстан Республикасының аумағында мынадай жағдайларда:

      1) Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапы шетелдік электрондық цифрлық қолтаңбаның төлнұсқалығын куәландырса;

      2) электрондық құжатқа қол қойған тұлға шетелдік электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтін заңды түрде иеленсе;

      3) шетелдік электрондық цифрлық қолтаңба тіркеу куәлігінде көрсетілген мәліметтерге сәйкес пайдаланылған болса;

      4) Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапында тіркелген шетелдік куәландырушы орталықтың немесе Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапында тіркелген, шет мемлекеттің сенім білдірілген үшінші тарапында тіркелген шетелдік куәландырушы орталықтың электрондық цифрлық қолтаңба құралдарымен қалыптастырылса, танылады.

      Ескерту. 13-бап жаңа редакцияда – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

4-тарау. ТIРКЕУ КУӘЛIГI

14-бап. Тіркеу куәлігін беру

      Тіркеу куәлігі он алты жасқа толған адамға ақпараттандыру саласындағы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен беріледі.

      Ескерту. 14-бап жаңа редакцияда - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

14-1-бап. Тіркеу куәлігін беруден бас тарту

      Куәландырушы орталық:

      1) ұсынылған құжаттар толық болмаған;

      2) анық емес мәліметтер ұсынылған;

      3) соттың заңды күшіне енген шешіміне сәйкес;

      4) адам он алты жасқа толмаған жағдайларда, тіркеу куәлігін беруден бас тартады.

      Ескерту. 4-тарау 14-1-баппен толықтырылды - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

15-бап. Тiркеу куәлiгiнiң мазмұны

      1. Тiркеу куәлiгiнде мынадай мәлiметтер:

      1) тiркеу куәлiгiнiң нөмiрi мен оның қолданылу мерзiмi;

      2) электрондық цифрлық қолтаңбаның иесiн бiрдейлендiруге мүмкiндiк беретiн деректер;

      3) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кiлтi;

      4) алып тасталды – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      5) электрондық цифрлық қолтаңбаны қолдану салалары мен оны қолдануды шектеу туралы ақпарат;

      6) тиiстi куәландырушы орталықтың реквизиттерi болуға тиiс.

      2. Куәландырушы орталық электрондық құжат айналымы жүйесiне қатысушымен келiсе отырып, электрондық құжат айналымы үшiн қажеттi қосымша ақпаратты тiркеу куәлiгiне енгiзеді.

      Ескерту. 15-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.04.27 N 15-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.06.2020 № 347-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

16-бап. Тiркеу куәлiктерiн куәландырушы орталықтарда сақтау тәртiбi мен мерзiмi

      1. Тiркеу куәлiктерiнiң көшiрмелерi уәкiлеттi орган белгiлеген тәртiппен тиiстi куәландырушы орталықтарда сақталады.

      2. Керi қайтарып алынған тiркеу куәлiктерiн куәландырушы орталықтарда сақтау мерзiмi - кемiнде бес жыл.

      3. Керi қайтарып алынған тiркеу куәлiктерi осы баптың 2-тармағында аталған мерзiм өткеннен кейiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен мұрағаттық сақтауға түседi.

17-бап. Тiркеу куәлiгi иесiнiң құқықтары мен мiндеттерi

      1. Егер тiркеу куәлiгiнiң иесi тiркеу куәлiгiнде аталған ашық кiлтке сәйкес электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кiлтiне қол жеткiзу режимi бұзылады деп санаса, ол куәландырушы орталықтан тiркеу куәлiгiн керi қайтарып алуды талап етуге құқылы.

      2. Тiркеу куәлiгiнiң иесi:

      1) куәландырушы орталыққа дұрыс ақпарат беруге;

      2) тiркеу куәлiгiнде аталған ашық кiлтке сәйкес келетiн жабық кiлттi пайдалануға;

      3) алып тасталды - ҚР 2012.04.27 N 15-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      4) электрондық цифрлық қолтаңбаның өздерiне тиесiлi жабық кiлтiн заңсыз қол жеткiзу мен пайдаланудан қорғау үшiн шаралар қолдануға, сондай-ақ ашық кiлттердi Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен сақтауға мiндеттi.

      Ескерту. 17-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2010.07.15 N 337-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2012.04.27 N 15-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

18-бап. Тiркеу куәлiгiн керi қайтарып алу

      1. Тіркеу куәлігін берген куәландырушы орталық оны тиісті хабарлама негізінде мынадай жағдайларда:

      1) тіркеу куәлігі иесінің не оның өкілінің талап етуі бойынша;

      2) тіркеу куәлігін алған кезде дұрыс емес мәліметтерді не толық емес құжаттар топтамасын беру фактісі анықталған кезде;

      3) тіркеу куәлігінің иесі қайтыс болса;

      4) тіркеу куәлігі иесінің тегі, аты немесе әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе) өзгерсе;

      5) тіркеу куәлігінің иесі - заңды тұлғаның атауы ауысса, қайта ұйымдастырылса, таратылса, заңды тұлғаның басшысы ауысса;

      6) куәландырушы орталық пен тіркеу куәлігінің иесі арасындағы келісімде көзделген жағдайларда;

      7) соттың заңды күшіне енген шешімі бойынша кері қайтарып алады.

      2. Куәландырушы орталық тіркеу куәлігін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде кері қайтарып алады.

      3. Тіркеу куәлігін кері қайтарып алу кезінде куәландырушы орталық тиісті ақпарат алынған кезден бастап бір күн ішінде тіркеу куәліктерінің тіркеліміне өзгерістер енгізуге міндетті.

      Ескерту. 18-бап жаңа редакцияда – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

19-бап. Шетелдiк тiркеу куәлiктерiн тану

      Ескерту. 19-бап алып тасталды – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

5-тарау. КУӘЛАНДЫРУШЫ ОРТАЛЫҚ

20-бап. Куәландырушы орталықтың қызметi

      1. Куәландырушы орталық Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлға болып табылады.

      2. Куәландырушы орталық электрондық құжат айналымының бiрнеше жүйесiне қызмет көрсете алады.

      Ескерту. 20-бап жаңа редакцияда - ҚР 2011.07.15 N 461-IV (2012.01.30 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

20-1-бап. Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба саласындағы мемлекеттік монополия

      Ескерту. 5-тарау 20-1-баппен толықтырылды - ҚР 2012.07.10 N 34-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен; алып тасталды - ҚР 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

20-2-бап. Куәландырушы орталықтарды аккредиттеу

      1. Куәландырушы орталықтарды аккредиттеу куәландырушы орталықтардың (Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығын қоспағанда) өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыруы үшін міндетті шарт болып табылады. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган аккредиттеуді Қазақстан Республикасының заңды тұлғалары болып табылатын куәландырушы орталықтарға қатысты жүзеге асырады.

      2. Егер куәландырушы орталықтың өтінішінде анағұрлым қысқа мерзім көрсетілмесе, куәландырушы орталықты аккредиттеу үш жыл мерзімге тегін негізде жүзеге асырылады.

      3. Арнайы куәландырушы орталықтарды аккредиттеу арнайы куәландырушы орталықтардың (Қазақстан Республикасының арнайы негізгі куәландырушы орталығын қоспағанда) өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыруы үшін міндетті шарт болып табылады.

      Ескерту. 5-тарау 20-2-баппен толықтырылды - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгерістер енгізілді - ҚР 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.06.2020 № 347-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

21-бап. Куәландырушы орталықтың функциялары

      1. Куәландырушы орталық:

      1) электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кiлттерiн заңсыз қол жеткiзуден қорғау үшiн шаралар қолдана отырып, электрондық құжат айналымы жүйесiне қатысушылардың өтiнiшi бойынша электрондық цифрлық қолтаңбаның кiлттерiн жасайды;

      2) тiркеу куәлiктерiн бередi, тiркейдi, керi қайтарып алады, сақтайды, белгiленген тәртіппен берiлген тiркеу куәлiктерiнің тiркелiмiн жүргiзедi;

      2-1) тіркеу куәліктерін қолдану қағидаларын бекітеді;

      3) қолданылып жүрген және керi қайтарып алынған тiркеу куәлiктерiн есепке алуды жүзеге асырады;

      4) куәландырушы орталық Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен тiркеген электрондық цифрлық қолтаңба ашық кiлтiнiң тиесiлiлiгiн және жарамдылығын растайды.

      5) <*>

      2. Куәландырушы орталық сақтауда тұрған электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кiлттерi және (немесе) жабық кілттері жоғалуының, модификациялануының және қолдан жасалуының алдын алу үшiн қажеттi барлық шараларды қолдануға мiндеттi.

      3. Куәландырушы орталық осы баптың 2-тармағында көзделген міндеттi орындамағаны үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.

      4. Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының куәландырушы орталығының, Қазақстан Республикасы ұлттық куәландырушы орталығының және Қазақстан Республикасы негізгі куәландырушы орталығының функцияларын жүзеге асыруды "Ақпараттандыру туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес айқындалған "электрондық үкіметтің" ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымының операторы қамтамасыз етеді.

      5. Қазақстан Республикасы арнайы негізгі куәландырушы орталығы функцияларының жүзеге асырылуын Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті қамтамасыз етеді.

      Ескерту. 21-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.12.20. N 13 (01.01.2005 бастап қолданысқа енгiзiледi); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.06.2020 № 347-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

22-бап. Куәландырушы орталықтың қызметiн тоқтату

      1. Куәландырушы орталықтың қызметi Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен тоқтатылады.

      2. Куәландырушы орталық өз қызметiн тоқтату туралы шешім қабылдаған жағдайда қызметiн тоқтатқанға дейін күнтізбелік отыз күн бұрын бұл туралы өздерi қызмет көрсететiн электрондық құжат айналымы жүйелерiне қатысушылардың барлығын және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкiлеттi органды хабардар етуге мiндеттi.

      3. Куәландырушы орталықтың қызметiн тоқтату кезiнде ол берген тiркеу куәлiктерi мен электрондық цифрлық қолтаңбаның тиiстi кiлттерi, тiркеу куәлiктерiнің иелерi туралы мәлiметтер тiркеу куәлігінің иесiмен келiсiле отырып, басқа куәландырушы орталықтарға берiледi.

      4. Осы баптың 2-тармағында аталған мерзiм өткеннен кейiн басқа куәландырушы орталықтарға берiлмеген тiркеу куәлiктерi мен электрондық цифрлық қолтаңбаның тиiстi кiлттерi қолданылуын тоқтатады және Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес сақталуға тиiс.

      Ескерту. 22-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.06.2020 № 347-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

23-бап. Тiркеу куәліктерiнiң иелерi, электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық және ашық кiлттерi туралы мәлiметтердi қорғау

      1. Куәландырушы орталық тiркеу куәлiктерiнің иелерi туралы мәлiметтердiң қорғалуын қамтамасыз етедi және оларды Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларда ашады.

      2. Тараптардың келiсiмiне сәйкес жасырын болып табылатын тiркеу куәлiктерiнiң иелерi туралы мәлiметтер тiркеу куәлiктерiнiң жалпы қол жететiн тiркелiмiне енгiзiлмейдi.

6-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

24-бап. Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңдарын бұзғаны үшiн жауаптылық

      Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңдарының бұзылуына кiнәлi тұлғалар Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жауапкершiлiкте болады.

      Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда электрондық құжаттарды қабылдаудан бас тартуға жол берілмейді.

      Ескерту. 24-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

25-бап. Дауларды қарау

      Электрондық құжатты және электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалану кезiнде туындайтын даулар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес сот тәртiбiмен қаралуға тиiс.

26-бап. Осы Заңды қолданысқа енгiзу тәртiбi

      Осы Заң 2003 жылғы 1 шiлдеден бастап қолданысқа енгiзiледi.

Қазақстан Республикасының
Президенті