"Байер-күйдіру әдісімен сазбалшық өндіру кезінде қоршаған ортаға шығарылатын эмиссияларға қойылатын талаптар" техникалық регламентін бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 6 тамыздағы N 1207 Қаулысы. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 21 қыркүйектегі № 650 қаулысымен

      Ескерту. Күші жойылды - ҚР Үкіметінің 21.09.2021 № 650 (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

      Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексіне және "Техникалық реттеу туралы" Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9 қарашадағы Заңына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

      1. Қоса беріліп отырған "Байер-күйдіру әдісімен сазбалшық өндіру кезінде қоршаған ортаға шығарылатын эмиссияларға қойылатын талаптар" техникалық регламенті бекітілсін.

      2. Осы қаулы алғаш ресми жарияланғаннан кейін алты ай өткен соң

      қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының


Премьер-Министрі

К. Мәсімов


  Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2009 жылғы 6 тамыздағы
N 1207 қаулысымен
бекітілген

"Байер-күйдіру әдісімен сазбалшық өндіру кезінде қоршаған
ортаға шығарылатын эмиссияларға қойылатын талаптар" техникалық
регламенті
1. Қолданылу саласы

      1. Осы "Байер-күйдіру әдісімен сазбалшық өндіру кезінде қоршаған ортаға шығарылатын эмиссияларға қойылатын талаптар" техникалық регламенті (бұдан әрі — Техникалық регламент) Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексіне және "Техникалық реттеу туралы" Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9 қарашадағы Заңына сәйкес әзірленді әрі пайдаланылатын шикізат (байытылған, байытылмаған) түріне қарамастан, Байер-күйдірудің дәйекті аралас схемасы бойынша сазбалшық өндіру кезінде қолданылатын үдерістер (бұдан әрі - үдерістер) үшін қоршаған ортаға шығарылатын эмиссияларға қойылатын техникалық үлестік нормативтерді белгілейді.

      2. Техникалық регламент ережелері халықтың өмірі мен денсаулығын қорғауды, қоршаған ортаны қорғауды, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ететін ең озық қолжетімді технологияларды (ЕҚТ) ескере отырып, Қазақстан Республикасының аумағында қолданылатын сазбалшық өндірудің жаңа, қолданыстағы және жаңғыртылатын, тізбесі осы Техникалық регламентке 1-қосымшада келтірілген үдерістеріне қолданылады.

      3. Сазбалшық өндіру үдерістеріндегі осы Техникалық регламентті қолдану мақсаттары үшін сәйкестендірілген қауіпті факторларға (тәуекелдерге) негізгі бөлімшелерде: шикізат дайындау цехында (бұдан әрі - ШДЦ), гидрометаллургиялық цехта (бұдан әрі - ГМЦ), күйдіру цехында (бұдан әрі - КЦ) жүзеге асырылатын шикізат пен материалдарды дайындау, сақтау және беру, тауарлық сазбалшықты кальцинациялау және жинақтау, шихтаны күйдіру, пештерді жылытуға немесе ұзақ тұруға дайындау үдерістерінен шығарылатын эмиссиялар жатады.

2. Терминдер мен анықтамалар

      4. Осы Техникалық регламентте мынадай терминдер мен анықтамалар пайдаланылады:

      Байер-күйдіру әдісімен сазбалшық өндіру үдерістері - нәтижесінде тауарлық сазбалшық алынатын бокситтерді қайта өңдеудің дәйекті үдерістері;

      ең озық қолжетімді технологиялар (ЕҚТ) - қоршаған орта сапасының нысаналы көрсеткіштері қамтамасыз етілгенге дейін шаруашылық қызметтің қоршаған ортаға теріс әсер етуі деңгейін төмендетуге бағытталған ұйымдастыру және басқару шараларын қамтамасыз ететін, пайдаланылатын және жоспарланатын салалық технологиялар, техника және жабдық;

      қосалқы жабдық - материалдарды жинау, тасымалдау, отын дайындау, тозаң ұстау, газ тазарту үшін пайдаланылатын аппараттар, агрегаттар; автоматика, бұғаттау, бақылау және қорғау аспаптары мен құрылғылары, түтін құбырлары;

      күйдіру, кальцинациялау пештері (құбырлы айналмалы пештер, қайнама қабатты пештер) - отынды жағудан болатын жылу энергиясы есебінен материалдарды күйдіруге арналған металлургиялық агрегат;

      негізгі жабдық - күйдіру, кальцинациялау пештері, тауарлық сазбалшық, қоймаларындағы, шикізат дайындау цехтарындағы жабдық, вагон төңкергіштер, таспалық конвейерлер;

      отын - жағу кезінде жылу энергиясын алу мақсатында қолданылатын жанғыш заттар (қатты, сұйық немесе газ тәріздес);

      сазбалшық - алюминий тотығының әрқилы түрлерінен тұратын кристалды гидроскопиялық ұнтақ;

      сазбалшық өндіру үдерістерінің қауіпсіздігі (бұдан әрі - қауіпсіздік) - қауіпті фактордың іске асырылу мүмкіндігі мен оның салдарларының ауырлық деңгейінің үйлесімділігін ескере отырып, адам өміріне, денсаулығына, қоршаған ортаға, оның ішінде, өсімдік және жануарлар әлеміне зиян келтіруге байланысты жол берілмейтін тәуекелдің болмауы;

      түтінді (сейілтетін) газдар - пештегі отынның жануы және технологиялық материалды күйдіру нәтижесінде пайда болатын газдар;

      түтін құбыры - тазартылған түтінді газдарды тартуға және атмосфераға бұруға арналған құрылғы;

      үйінді бокситтік шлам - бокситті сілтілендіруден кейін алынған және негізінен, натрий гидроалюмосиликатынан және темір тотығынан тұратын қатты шөгінді;

      шикізат - өнім(дер)ді алудың технологиялық үдерісінде пайдаланылатын кез келген қатты, ұсақталған немесе дайындалған материал;

      эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері - ел экономикасы үшін қолайлы шығындар кезінде оларды нақты техникалық құралдармен қамтамасыз ету мүмкіндігін негізге ала отырып айқындалатын, шығарылатын өнім бірлігіне есептелген өндіріс үдерістері үшін белгіленетін қоршаған ортаға шығарылатын эмиссиялардың нормативтері.

3. Қазақстан Республикасында өндірісті орналастыру шарттары

      5. Қазақстан Республикасының аумағында қоршаған ортаға шығарылатын эмиссиялардың осы Техникалық регламентте белгіленген нормалардан аспайтын техникалық үлестік нормативтерін қамтамасыз ететін Байер-күйдіру әдісімен сазбалшық өндірісі орналастырылуы мүмкін.

4. Қауіпсіздіктің жалпы талаптары

      6. Осы Техникалық регламентте белгіленген қоршаған ортаға шығарылатын ластаушы заттар эмиссияларының техникалық үлестік нормативтерін қамтамасыз ету үшін мынадай талаптарды орындау қажет:

      1) өндірістік экологиялық бақылау бағдарламасын орындау;

      2) белгіленген тәртіппен аккредиттелген зертхананы тарта отырып, сазбалшық өндіру кезінде бекітілген кестеге сәйкес қоршаған ортаға эмиссияларды өлшеуді жүргізу;

      3) шикізат пен материалдарды түсіру және тасымалдау үдерістері автоматтандырылуы және конвейерлерді, роторлық экскаваторларды; вагон төңкергіштерді, грейферлік крандарды қолдану және вагондардың люктері арқылы түсіру жолымен қамтамасыз етілуі тиіс;

      4) шикізат пен материалдарды түсіретін және тиейтін орындар

      аспирациялық қондырғылармен жабдықталуы тиіс;

      5) сілтілік суларды сүзудің және жақын маңдағы су қоймаларының ластануының алдын алу үшін жаңа шегінді жинақтағыш орындарды пайдалану және пайдалануға беру кезінде тоғандардың негіздерінде және бөгеттерінде сүзуге қарсы қорғау көзделуі тиіс;

      6) жұмысының нәтижесінде эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері осы Техникалық регламентте белгіленген нормалардан асып кететін жабдықты пайдалануға жол берілмейді;

      7) негізгі шикізат пен өндіріс қалдықтарын жинақтау орындарындағы радиация деңгейі денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган белгілеген радиациялық қауіпсіздік нормаларынан аспауы тиіс;

      8) ықтимал радиациялық қауіп аймақтарында қызмет көрсететін персонал жеке қорғау және дозиметрия құралдарымен жарақтандырылуы тиіс;

      9) қолданысқа енгізілетін жаңа технологиялар мен жабдық үшін белгіленген тәртіппен технологиялық үдерістерді қауіпсіз жүргізуді және жабдықты қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ететін уақытша технологиялық жұмыс нұсқаулықтарын, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықты әзірлеу және бекіту талап етіледі;

      10) басқару қалқандарында, пульттерінде және панельдерінде орналасқан бақылау-өлшеу аспаптарын басқару, сигнал беру және қоректендіру схемалары, оларда кернеудің бар екендігі туралы сигнализация болуы тиіс;

      11) өндіріс үдерісінде жобада көзделген барлық негізгі ауа беру-сору және аспирациялық желдету қондырғыларының үздіксіз жұмысы қамтамасыз етілуі тиіс;

      12) технологиялық үдерістер жабдығы "Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі Заңының , басқа да онымен өзара байланысты Техникалық регламенттердің, осы Техникалық регламенттің және онымен үйлестірілген нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкес келуі тиіс;

      13) сазбалшық өндірісінде пайдаланылатын негізгі және қосалқы технологиялық жабдықтың сәйкестігін қамтамасыз ететін және олардың қолданыстағы техникалық регламенттер мен нормативтік құжаттарға сәйкестігін куәландыратын құжаттары, сондай-ақ монтаждау схемасы, пайдалану және техникалық қызмет көрсету жөніндегі нұсқаулықты қамтитын өндірушінің ілеспе құжаттары болуы тиіс;

      14) жарылыс-өрт қауіпті және зиянды булармен, газдармен және тозаңмен жұмыс істеуге арналған технологиялық жабдық, аппараттар және құбырлар қымталып бекітілуі тиіс, ал толық қымталып бекітілуі мүмкін болмаған жағдайда, зиянды бөлінулер болуы мүмкін орындар осы Техникалық регламентпен үйлестірілген нормативтік құжаттардың талаптарын сақтауды қамтамасыз ететін жергілікті сорғыштармен жабдықталуы тиіс;

      15) өндірістік жабдықтың құрамдас бөлшектері, оның ішінде энергетикалық құбырлар, табиғи газ, мазут, ауа, май, су беретін жеңдер және электр кәбілдері оларға балқытпаның тию мүмкіндігінен қорғалған болуы тиіс;

      16) химиялық өңдеу учаскелерінде қолданылатын барлық жабдық қарау люктері аз, жабық түрде орындалады. Сыйымдылық жабдығы ондағы заттарға байланысты қойыртпақтар мен ерітінділердің төгілуін болдырмайтын ауыстырып күю құбырларымен жабдықталады.

5. Атмосфералық ауаға шығарылатын эмиссияларға қойылатын
талаптар

      7. Негізгі жабдық жұмысынан атмосфералық ауаға шығарылатын эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері қатты, сұйық және газ тәріздес отынды жеке, сол сияқты бірлесіп пайдаланған кезде оларды пайдаланатын жұмыс істеп тұрған, қайта пайдалануға берілетін және қайта жаңғыртылған қондырғылар үшін қатты бөлшектердің, күкірт және азот тотықтарының атмосфералық ауаға шығарындыларының шекті мәндерін белгілейді.

      8. Қатты бөлшектер эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері мынадай көрсеткіштер үшін белгіленеді: органикалық емес тозаң, құрамында 20 %-дан аз SіO 2 кремний тотығының және Al 2 О 3 алюминий тотығының болуы.

      9. Атмосфераға газ тәріздес аралас қоспалар эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері мынадай көрсеткіштер үшін белгіленеді: NО х азот тотығы, SО 2 күкірт диоксиді.

      10. Өндіріс технологиясына сәйкес тәулігіне эмиссиялардың үлестік нормативтерінің орташа мәні нормативтік мәннен аспайды және 30 минуттық асудың жиынтық ұзақтығы бір жыл ішіндегі пеш жібі жұмысының жалпы уақытынан кемінде 3 %-ды құрайды деген шартпен пештің салқындауы немесе қызуы режимінде жұмыс істейтін пештерден қоршаған ортаға эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтерінің екі есе асуына жол беріледі.

      11. Жұмыс істеп тұрған, қайта жаңғыртылатын және қайта салынатын кәсіпорындар үшін осы Техникалық регламентке 2 және 3-қосымшалардың 1, 2-кестелерінде көрсетілген қоршаған ортаға эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері орындалуы тиіс.

      12. Осы Техникалық регламентпен айқындалған эмиссиялардың үлестік нормативтері ұсталған технологиялық тозаңды кейіннен қайтара отырып, топтық циклондар, тозаң камералары және электр сүзгілер жүйесімен газ және тозаң тазарту жабдығын қоса алғанда, ЕҚТ, техникалық және технологиялық шешімдер жүйесін енгізу; тозаңды тасымалдау жүйесін пневмосорғылармен жарақтандыру, басқа ЕҚТ есебінен қол жеткізіледі.

6. Ағынды сулардың эмиссияларына қойылатын талаптар

      13. Осы Техникалық регламентте айқындалған сазбалшық өндіру үдерістерінде өндірістік ағынды сулардың эмиссияларына жол берілмейді.

      14. Жұмыс істеп тұрған, қайта жаңғыртылатын және қайта салынатын кәсіпорындар үшін су айналымының тұйық циклы көзделуі тиіс.

7. Сазбалшық өндірісінің қалдықтарын орналастыру кезіндегі эмиссияларға қойылатын талаптар

      15. Қоршаған ортаға шығарылатын қалдықтар эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері үйінді "боксит" шөгіндісі үшін белгіленеді.

      16. Өндіріс қалдықтарымен жұмыс істеу және оларды орналастыру жөніндегі экологиялық талаптар экологиялық заңнама және осы Техникалық регламент нормаларына сәйкес келуі тиіс.

      17. Кәсіпорын аумағында жинақталатын өндіріс қалдықтарының экологиялық заңнамаға сәйкес қалдықтардың қауіптілік паспорты болуы тиіс.

      18. Байер-күйдіру әдісімен сазбалшық өндіру үдерісі нәтижесінде пайда болатын қауіпті қалдықтар арнайы жабдықталған орындарда сақтауға жатады. Қалдықтар пайда болған сәттен бастап кәсіпорындар экологиялық заңнама талаптарына сәйкес олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз етуі тиіс.

      19. Жұмыс істеп тұрған, қайта жаңғыртылатын және қайта салынатын кәсіпорындар үшін осы Техникалық регламентке 4-қосымшада көрсетілген қоршаған ортаға эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері орындалуы тиіс.

8. Қолданысқа енгізу тәртібі мен мерзімдері

      20. Қайта салынатын кәсіпорындар үшін 2010 жылғы 1 наурыздан бастап осы Техникалық регламентке 3-қосымшаның 1, 2-кестелерінде және 4-қосымшада көрсетілген қоршаған ортаға эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері орындалуы тиіс.

      21. Жұмыс істеп тұрған және қайта жаңғыртылатын кәсіпорындар үшін 2012 жылғы 31 желтоқсанға дейін шекті рұқсат етілген шығарындылар және/немесе қоршаған ортаға әсер етуді бағалау жобаларында олар үшін белгіленген нормативтерді орындайды.

      22. Жұмыс істеп тұрған және қайта жаңғыртылатын кәсіпорындар үшін 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап 2016 жылғы 31 желтоқсанға дейін осы Техникалық регламентке 2-қосымшаның 1, 2-кестелерінде және 4-қосымшада көрсетілген қоршаған ортаға эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері орындалуы тиіс.

      23. Жұмыс істеп тұрған және қайта жаңғыртылатын кәсіпорындар үшін 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап осы Техникалық регламентке 3-қосымшаның 1, 2-кестелерінде және 4-қосымшада көрсетілген қоршаған ортаға эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері орындалуы тиіс.

      24. Осы Техникалық регламент алғаш рет ресми жарияланғаннан кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі.

  Техникалық регламентке
1-қосымша

Үдерістердің тізбесі

Р/с

N

Үдеріс

Қауіптілік сипаттамасы

Қауіпсіздік талаптары

1

2

3

4

1

ШДҚ бойынша


Шикізатты қабылдау, жармалау және орташаландыру.

Эмиссиялар-органикалық емес тозаң, SiO 2 <20% қремний диоксидінің болуы.

Үдерістерді жабық үй-жайларда жүзеге асыру;

шикізатты бөлек сақтау;

Таспалық конвейерлерге роторлық экскаваторлармен шығыс қоймалары штабельдерінен үдеріске материалдар беру

Физикалық әсер етуі - шу-діріл

таспалық конвейерлерді пайдалану және оларға қызмет көрсету шарттарын сақтау

2

ГМЦ бойынша (сазбалшықты алудың дәйекті схемасының Байер желісі)


Тауарлық сазбалшықты кальцинациялау және жинақтау

Эмиссиялар - отынның жану өнімдері, АL 2 О 3 алюминий тотығы, NO х азот тотығы, SO 2 күкірт диоксиді.

Газ тазарту жүйесінің жұмысын бақылау;

егер технологиялық жағынан мүмкін болса, газ тәріздес отынға көшу;

Физикалық әсер етуі - жылу эмиссиялары

газ тазарту жүйесін күрделі жөндеу;

технологиялық өлшемдерді бақылау

3

КЦ бойынша


Шихтаны күйдіру

Эмиссиялар - отынның жану өнімдері, органикалық емес тозаң, SiO 2 <20% кремний диоксидінің, NО х азот тотығының, SO 2 , күкірт диоксидінің, пайдасыз шөгіндінің болуы.

Газ тазарту жүйесінің жұмысын бақылау;

газ тазарту жүйесін күрделі жөндеу;

Физикалық әсер етуі - жылу эмиссиялары

технологиялық өлшемдерді бақылау

  Техникалық регламентке
2-қосымша
1-кесте

2013 жылғы 1 қаңтар - 2016 жылғы 31 желтоқсан кезеңінде жұмыс
істеп тұрған және қайта жаңғыртылатын кәсіпорындардың
"Байер-күйдіру" үдерісі үшін атмосфераға шығарылатын қатты
бөлшектер эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері

Р/с

N

Үдеріс

Ластаушы заттардың (ЛЗ) атауы

Сазбалшықтың тонналарының/тоннасына лимиттейтін қоспаның құрамы, астам емес

1

Шикізатты дайындау, күйдіру

Органикалық емес тозаң, құрамы SiO 2 <20% кремний диоксиді

0,01

2

Тауарлық сазбалшықты кальцинациялау, жинақтау

Алюминийге қайта есептегенде АL 2 О 3 алюминии тотығының тозаңы

0,0001


      2-кесте

2013 жылғы 1 қаңтар — 2016 жылғы 31 желтоқсан кезеңінде жұмыс
істеп тұрған және қайта жаңғыртылатын кәсіпорындардың
"Байер-күйдіру" үдерісі үшін атмосфераға шығарылатын газ
түріндегі қоспалар эмиссияларының техникалық үлестік
нормативтері

Р/с

N

Үдеріс

Ластаушы заттардың (ЛЗ) атауы

Сазбалшықтың тонналарының/тоннасына лимиттейтін қоспаның құрамы, астам емес

1

Шикізатты дайындау, күйдіру

х азоттотығы

0,003

2

Тауарлық сазбалшықты кальцинациялау, жинақтау

2 күкірт диоксиді

0,0034

  Техникалық регламентке
3-қосымша
1-кесте

2010 жылғы 1 наурыздан бастап қайта салынатын кәсіпорындардың
және 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істеп тұрған, қайта
жаңғыртылатын кәсіпорындардың "Байер-күйдіру" үдерісі үшін
атмосфераға шығарылатын қатты бөлшектер эмиссияларының
техникалық үлестік нормативтері

Р/с

N

Үдеріс

Ластаушы заттардың (ЛЗ) атауы

Сазбалшықтың тонналарының/тоннасына лимиттейтін қоспаның құрамы, астам емес

1

Шикізатты дайындау, күйдіру

Органикалық емес тозаң, SiO 2 <20% кремний диоксидінің болуы

0,007

2

Тауарлық сазбалшықты кальцинациялау, жинақтау

Алюминийге қайта есептегенде АL 2 О 3 алюминии тотығының тозаңы

0,0001


      2-кесте

2010 жылғы 1 наурыздан бастап қайта салынатын кәсіпорындардың
және 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істеп тұрған, қайта
жаңғыртылатын кәсіпорындардың "Байер-күйдіру" үдерісі үшін
атмосфераға шығарылатын газ түріндегі қоспалар эмиссияларының
техникалық үлестік нормативтері

Р/с

N

Үдеріс

Ластаушы заттардың (ЛЗ) атауы

Сазбалшықтың тонналарының/тоннасына лимиттейтін қоспаның құрамы, астам емес

1

Шикізатты дайындау, күйдіру

х азот тотығы

0,0021

2

Тауарлық сазбалшықты кальцинациялау, жинақтау

2 күкірт диоксиді

0,0034

  Техникалық регламентке
4-қосымша

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істеп тұрған, қайта
жаңғыртылатын кәсіпорындардың және 2010 жылғы 1 наурыздан
бастап қайта салынатын кәсіпорындардың "Байер-күйдіру" үдерісі
үшін қалдықтарды орналастырудың техникалық үлестік нормативтері

Дайын өнім

Қалдықтың атауы

Қалдықтағы ластаушы заттардың (ЛЗ) құрамы, дайын өнімнің т/т*, астам емес

Сазбалшық

Пайдасыз шөгінді (бокситті шөгінді)

2,1


Об утверждении Технического регламента "Требования к эмиссиям в окружающую среду при производстве глинозема методом Байер-спекание"

Постановление Правительства Республики Казахстан от 6 августа 2009 года № 1207. Утратило силу постановлением Правительства Республики Казахстан от 21 сентября 2021 года № 650.

      Сноска. Утратило силу постановлением Правительства РК от 21.09.2021 № 650 (вводится в действие со дня его первого официального опубликования).

      В соответствии с Экологическим кодексом Республики Казахстан от 9 января 2007 года и Законом Республики Казахстан от 9 ноября 2004 года "О техническом регулировании" Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

      1. Утвердить прилагаемый Технический регламент "Требования к эмиссиям в окружающую среду при производстве глинозема методом Байер-спекание".

      2. Настоящее постановление вводится в действие по истечении шести месяцев после первого официального опубликования.

Премьер-Министр


Республики Казахстан

К. Масимов


  Утвержден
постановлением Правительства
Республики Казахстан
от 6 августа 2009 года № 1207

Технический регламент
"Требования к эмиссиям в окружающую среду
при производстве глинозема методом Байер-спекание"
1. Область применения

      1. Настоящий Технический регламент "Требования к эмиссиям в окружающую среду при производстве глинозема методом Байера-спекания" (далее - Технический регламент) разработан в соответствии с Экологическим кодексом Республики Казахстан от 9 января 2007 года и Законом Республики Казахстан от 9 ноября 2004 года "О техническом регулировании" и устанавливает технические удельные нормативы эмиссий в окружающую среду для процессов, применяемых при производстве глинозема по последовательной комбинированной схеме Байер-спекание (далее - процессы), независимо от типа используемого сырья (обогащенное, необогащенное).

      2. Положения Технического регламента распространяются на новые, действующие и модернизируемые процессы глиноземного производства, применяемые на территории Республики Казахстан с учетом наилучших доступных технологий (НДТ), обеспечивающих защиту жизни и здоровья населения, охрану окружающей среды, рациональное использование природных ресурсов, перечень которых приведен в приложении 1 к настоящему Техническому регламенту.

      3. К опасным факторам (рискам) в процессах производства глинозема, идентифицированным для целей применения данного Технического регламента, относятся эмиссии от процессов подготовки, хранения и подачи сырья и материалов, кальцинации и складирования товарного глинозема, спекания шихты, подготовки печей к разогреву или длительному простою, осуществляемых в основных подразделениях: цех подготовки сырья (далее - ЦПС), гидрометаллургический цех (далее - ГМЦ), цех спекания (далее - ЦС).

2. Термины и определения

      4. В настоящем Техническом регламенте используются следующие термины и определения:

      процессы глиноземного производства методом Байер-спекание - последовательные процессы переработки бокситов, в результате которых получается товарный глинозем;

      наилучшие доступные технологии (НДТ) - используемые и планируемые отраслевые технологии, техника и оборудование, обеспечивающие организационные и управленческие меры, направленные на снижение уровня негативного воздействия хозяйственной деятельности на окружающую среду до обеспечения целевых показателей качества окружающей среды;

      вспомогательное оборудование - аппараты, агрегаты, используемые для сбора, транспортировки материалов, подготовки топлива, пылеулавливания, газоочистки; автоматика, блокировки, приборы и устройства контроля и защиты, дымовые трубы;

      печи спекания, кальцинации (трубчатые вращающиеся печи, печи кипящего слоя) - металлургический агрегат для обжига материалов за счет тепловой энергии от сжигания топлива;

      основное оборудование - печи спекания, кальцинации, оборудование на складах товарного глинозема, в цехах подготовки сырья, вагоноопрокидыватели, ленточные конвейера;

      топливо - горючие вещества (твердые, жидкие или газообразные), применяемые с целью получения при его сжигании тепловой энергии;

      глинозем - кристаллический гигроскопический порошок, состоящий из различных модификаций оксида алюминия;

      безопасность процессов глиноземного производства (далее - безопасность) - отсутствие недопустимого риска, связанного с причинением вреда жизни, здоровью человека, окружающей среде, в том числе растительному и животному миру, с учетом сочетания вероятности реализации опасного фактора и степени тяжести его последствий;

      дымовые (отходящие) газы - газы, образующиеся в результате сгорания топлива и обжига технологического материала в печи;

      дымовая труба - сооружение для создания тяги и отвода очищенных дымовых газов в атмосферу;

      отвальный бокситовый шлам - твердый осадок, полученный после выщелачивания боксита, и состоящий преимущественно из гидроалюмосиликата натрия и оксида железа;

      сырье - любой твердый, измельченный или подготовленный материал, который используется в технологическом процессе получения продукта (ов);

      технические удельные нормативы эмиссий - устанавливаемые для процессов производства нормативы эмиссий в окружающую среду в расчете на единицу выпускаемой продукции, определяемые исходя из возможности их обеспечения конкретными техническими средствами при приемлемых для экономики страны затратах.

3. Условия размещения производства в Республике Казахстан

      5. На территории Республики Казахстан может быть размещено производство глинозема методом Байер-спекание, обеспечивающее технические удельные нормативы эмиссий в окружающую среду, не превышающие норм, установленных настоящим Техническим регламентом.

4. Общие требования безопасности

      6. Для обеспечения установленных настоящим Техническим регламентом технических удельных нормативов эмиссий загрязняющих веществ в окружающую среду необходимо выполнять следующие требования:

      1) выполнять программу производственного экологического контроля;

      2) проводить измерения эмиссий в окружающую среду при производстве глинозема согласно утвержденному графику, с привлечением лаборатории, аккредитованной в установленном порядке;

      3) процессы разгрузки и транспортировки сырья и материалов должны быть автоматизированы и обеспечиваться путем применения конвейеров, роторных экскаваторов; вагоноопрокидывателей, грейферных кранов и разгрузки через люки вагонов;

      4) места разгрузки и погрузки сырья и материалов должны быть оборудованы аспирационными установками;

      5) для предупреждения фильтрации щелочных вод и загрязнения близлежащих водоемов в основании и дамбах прудов при эксплуатации и вводе в эксплуатацию новых шламонакопителей должна быть предусмотрена противофильтрационная защита;

      6) не допускается эксплуатация оборудования, в результате работы которого технические удельные нормативы эмиссий превышают нормы, установленные настоящим Техническим регламентом;

      7) уровень радиации в местах складирования основного сырья и отходов производства не должен превышать норм радиационной безопасности, установленных уполномоченным органом в области здравоохранения;

      8) в зонах возможной радиационной опасности, обслуживающий персонал должен быть оснащен средствами индивидуальной защиты и дозиметрии;

      9) для вводимых в действие новых технологий и оборудования требуется разработать и утвердить в установленном порядке временные технологические рабочие инструкции, инструкции по безопасности и охране труда, обеспечивающие безопасное ведение технологических процессов и безопасную эксплуатацию оборудования;

      10) схемы управления, сигнализации и питания контрольно- измерительных приборов, расположенных на щитах, пультах и панелях управления, должны иметь сигнализацию о наличии напряжения на них;

      11) в процессе производства должна обеспечиваться непрерывная работа всех основных приточно-вытяжных и аспирационных вентиляционных установок, предусмотренных проектом;

      12) оборудование технологических процессов должно соответствовать требованиям Закона Республики Казахстан от 21 июля 2007 года "О безопасности машин и оборудования", других, взаимосвязанных с ним технических регламентов, настоящего Технического регламента и гармонизированных с ним нормативных документов;

      13) основное и вспомогательное технологическое оборудование, используемое в глиноземном производстве должно иметь документы, обеспечивающие их идентификацию и удостоверяющие их соответствие действующим техническим регламентам и нормативным документам, а также сопроводительные документы производителя, содержащие схемы монтажа, инструкции по эксплуатации и техническому обслуживанию;

      14) технологическое оборудование, аппараты и трубопроводы, предназначенные для работы со взрывопожароопасными и вредными парами, газами и пылью, должны быть герметичными, а в случае невозможности полной герметизации места, где возможны вредные выделения, должны быть оборудованы местными отсосами, обеспечивающими соблюдение требований гармонизированных с настоящим Техническим регламентом нормативных документов;

      15) составные части производственного оборудования, в том числе энергетические трубопроводы, рукава подачи природного газа, мазута, воздуха, масла, воды и электрокабели должны быть защищены от возможного попадания на них расплава;

      16) на участках химической переработки все применяемое оборудование исполняется закрытым типом с минимальными смотровыми люками. Емкостное оборудование, в зависимости от находящегося в нем вещества, снабжается переливными трубами, исключающими переливы пульпы и растворов.

5. Требования к эмиссиям в атмосферный воздух

      7. Технические удельные нормативы эмиссий в атмосферный воздух от работы основного оборудования устанавливают предельные значения выбросов в атмосферный воздух твердых частиц, оксидов серы и азота для действующих, вновь вводимых и реконструируемых установок, использующих твердое, жидкое и газообразное топливо, как при индивидуальном, так и совместном их применении.

      8. Технические удельные нормативы эмиссий твердых частиц устанавливаются для показателей: пыль неорганическая, содержание оксида кремния SiО2 менее 20 % и оксид алюминия Аl2О3.

      9. Технические удельные нормативы эмиссий газообразных примесей в атмосферу устанавливаются для показателей: оксиды азота NOx, диоксид серы SO2.

      10. Допускается в соответствии с технологией производства двукратное превышение технических удельных нормативов эмиссий в окружающую среду от печей, работающих в режиме охлаждения или разогрева, при условии, что среднее значение удельных нормативов эмиссий за сутки не превысит нормативного значения, и суммарная продолжительность 30-ти минутного превышения составляет менее 3 % от общего времени работы печной нитки в течение года.

      11. Для действующих, реконструируемых и вновь строящихся предприятий должны выполняться технические удельные нормативы эмиссий в окружающую среду, указанные в таблицах 1, 2 приложений 2 и 3 к настоящему Техническому регламенту.

      12. Удельные нормативы эмиссий, определенные настоящим Техническим регламентом, достигаются за счет внедрения НДТ, системы технических и технологических решений, включая оборудование узла газо- и пылеочистки системой групповых циклонов, пылевых камер и электрофильтров с последующим возвратом уловленной технологической пыли в процесс; оснащения системы транспортировки пыли пневмонасосами с транспортными трубопроводами, других НДТ.

6. Требования к эмиссиям сточных вод

      13. Эмиссии производственных сточных вод в процессах производства глинозема, определенных настоящим Техническим регламентом, не допускаются.

      14. Для действующих, реконструируемых и вновь строящихся предприятий должен быть предусмотрен замкнутый цикл водооборота.

7. Требования к эмиссиям при размещении отходов производства
глинозема

      15. Технические удельные нормативы эмиссий отходов в окружающую среду устанавливаются для отвального "бокситового" шлама.

      16. Экологические требования по обращению и размещению отходов производства должны соответствовать нормам экологического законодательства и настоящего Технического регламента.

      17. Складируемые на территории предприятия отходы производства должны иметь паспорт опасности отходов в соответствии с экологическим законодательством.

      18. Опасные отходы, образующиеся в результате процесса производства глинозема методом Байера-спекания, подлежат хранению на специально оборудованных местах. Предприятия с момента образования отходов должны обеспечивать безопасное обращение с ними в соответствии с требованиями экологического законодательства.

      19. Для действующих, реконструируемых и вновь строящихся предприятий должны выполняться технические удельные нормативы эмиссий в окружающую среду, указанные в приложении 4 к настоящему Техническому регламенту.

8. Порядок и сроки введения в действие

      20. С 1 марта 2010 года для вновь строящихся предприятий должны выполняться технические удельные нормативы эмиссий в окружающую среду, указанные в таблицах 1, 2 приложения 3 и приложении 4 к настоящему Техническому регламенту.

      21. Для действующих и реконструируемых предприятий допускается до 31 декабря 2012 года выполнение нормативов, установленных для них проектами предельно допустимых выбросов и/или оценки воздействия на окружающую среду.

      22. С 1 января 2013 года до 31 декабря 2016 года для действующих и реконструируемых предприятий должны выполняться технические удельные нормативы эмиссий в окружающую среду, указанные в таблицах 1, 2 приложения 2 и приложении 4 к настоящему Техническому регламенту.

      23. С 1 января 2017 года для действующих и реконструируемых предприятий должны выполняться технические удельные нормативы эмиссий в окружающую среду, указанные в таблицах 1, 2 приложения 3 и приложении 4 к настоящему Техническому регламенту.

      24. Настоящий Технический регламент вводится в действие по истечении шести месяцев после первого официального опубликования.

  Приложение 1
к Техническому регламенту

Перечень процессов

№ п/п

Процесс

Характеристика опасности

Требования безопасности

1

2

3

4

1

По ЦПС


Прием, дробление и

усреднение сырья.

Выдача материалов в

процесс из штабелей

расходных складов

роторными экскавато-

рами на ленточные

конвейеры

Эмиссии - пыль

неорганическая,

содержание диоксида

кремния SiO2<20 %.

Физическое воздейст-

вие - шум вибрация

Осуществление

процессов в закрытых

помещениях;

раздельное хранение

сырья;

соблюдение условий

эксплуатации и

обслуживания

ленточных конвейеров

2

По ГМЦ (Байеровская ветвь последовательной схемы получения

глинозема)


Кальцинация и

складирование

товарного глинозема

Эмиссии - продукты

горения топлива,

оксид алюминия Аl2О3,

оксиды азота NOx,

диоксид серы SO2.

Физическое воздейст-

вие - тепловые

эмиссии

Контроль работы

систем газоочистки;

переход на

газообразное

топливо, если

технологически

возможно;

капитальный ремонт

систем газоочистки;

контроль

технологических

параметров

3

По ЦС


Спекание шихты

Эмиссии - продукты

горения топлива,

пыль неорганическая,

содержание диоксида

кремния SiO2<20%

оксиды азота NOx,

диоксид серы SO2,

отвальный шлам.

Физическое

воздействие -

тепловые эмиссии

Контроль работы

систем газоочистки;

капитальный ремонт

систем газоочистки;

контроль

технологических

параметров

  Приложение 2
к Техническому регламенту

      Таблица 1

Технические удельные нормативы эмиссий твердых частиц в
атмосферу для процесса "Байер-спекание" для действующих и
реконструируемых предприятий с 1 января 2013 года
по 31 декабря 2016 года

№ п/п

Процесс

Наименование

загрязняющих

веществ (ЗВ)

Содержание

лимитирующей

примеси

тонн/тонну

глинозема,

не более

1.

Подготовка сырья,

спекание

Пыль неорганическая,

содержание диоксида

кремния SiO2<20 %

0,01

2.

Кальцинация,

складирование

товарного глинозема

Пыль оксида алюминия

Аl2О3 в пересчете на

алюминий

0,0001

      Таблица 2

Технические удельные нормативы эмиссий газообразных примесей в
атмосферу для процесса "Байер-спекание" для действующих и
реконструируемых предприятий
с 1 января 2013 года по 31 декабря 2016 года

п/п

Процесс

Наименование

загрязняющих

веществ (ЗВ)

Содержание

лимитирующей

примеси

тонн/тонну

глинозема,

не более

1.

Подготовка сырья,

спекание

Оксиды азота NOx

0,003

2.

Кальцинация,

складирование

товарного глинозема

Диоксид серы SО2

0,0034

  Приложение 3
к Техническому регламенту

      Таблица 1

Технические удельные нормативы эмиссий твердых частиц в
атмосферу для процесса "Байер-спекание" для вновь строящихся
предприятий с 1 марта 2010 года и действующих,
реконструируемых предприятий с 1 января 2017 года

№ п/п

Процесс

Наименование

загрязняющих

веществ (ЗВ)

Содержание

лимитирующей

примеси

тонн/тонну

глинозема,

не более

1.

Спекание, подготовка

сырья

Пыль неорганическая,

содержание диоксида

кремния SiО2<20 %

0,007

2.

Кальцинация,

складирование

товарного глинозема

Пыль оксида алюминия

Аl2О3 в пересчете на

алюминий

0,0001

      Таблица 2

Технические удельные нормативы эмиссий газообразных примесей в
атмосферу для процесса "Байер-спекание" для вновь строящихся
предприятий с 1 марта 2010 года и действующих, реконструируемых
предприятий с 1 января 2017 года

№ п/п

Процесс

Наименование

загрязняющих

веществ (ЗВ)

Содержание

лимитирующей

примеси

тонн/тонну

глинозема,

не более

1.

Спекание, подготовка

сырья

Оксиды азота NOx

0,0021

2.

Кальцинация,

складирование

товарного глинозема

Диоксид серы SO2

0,0034

  Приложение 4
к Техническому регламенту

Технические удельные нормативы размещения отходов
для процесса "Байер-спекание" для действующих, реконструируемых
предприятий с 1 января 2013 года и вновь строящихся предприятий
с 1 марта 2010 года

Готовая

продукция

Наименование

отхода

Содержание

загрязняющих

веществ (ЗВ) в

отходах,

т/т готовой

продукции*

не более

Глинозем

Отвальный шлам

(бокситовый шлам)

2,1