Астықтың санды-сапалы есебiн жүргiзу Ережесiн бекiту туралы

Күшін жойған

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2002 жылғы 3 сәуірдегі N 104 бұйрығы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2002 жылғы 19 сәуірде тіркелді. Тіркеу N 1827. Күші жойылды - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 2005 жылғы 11 наурыздағы N 195 (V053545) бұйрығымен.

      Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2001 жылғы 7 маусымдағы "Астық туралы" Қазақстан Республикасының Заңын iске асыру жөнiндегi iс-шаралар жоспарын бекiту туралы" N 773  P010773_  қаулысының 9-тармағын орындау мақсатында  БҰЙЫРАМЫН :
     1. Қоса берiлген астықтың санды-сапалы есебiн жүргiзу Ережесi бекiтiлсiн.
     2. Астық департаментi белгiленген заңнама тәртiбiнде осы бұйрықты мемлекеттiк тiркеуiн қамтамасыз етсiн.
     3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Вице-Министр А.К. Күрiшбаевке жүктелсiн.
     4. Осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркеу күнiнен бастап күшiне енедi.

     Министр

     Қазақстан Республикасы                    Қазақстан Республикасы
     Экономика және сауда министрлiгiнің    Ауыл шаруашылығы министрiнiң
     стандартизация, метрология                2002 жылғы 3 сәуiрдегi
     және сертификаттау жөніндегі           N 104 бұйрығымен бекітілген
     комитет төрағасы міндетін атқарушы     
     келiсiлген
     2002 жылы 2 сәуiрдегi N 11-1-2/694

Астықтың санды-сапалы есебін жүргізу Ережесі

     Астықтың санды-сапалы есебiн жүргiзу осы Ережесi (бұдан әрi - Ережесi) астықты қабылдау және бiрiншi есепке алу, өңдеу, сақтау, астықты жiберу, астықты бiлiктiлiк операцияларын ресiмдеу тәртiбiн Қазақстан Республикасында реттейдi және Қазақстан Республикасы 2001 жылғы 19 қаңтардағы "Астық туралы"   Z010143_   Заңының 6 бап 1-тармақ, 11-тармақшасына сәйкес әзiрленген.

1. Жалпы ереже

      1. Осы Ережеде пайдаланатын келесi негiзгi ұғымдар:
      1) агент - жүз пайызды мемлекеттiң қатысуы бар, Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң шешiмiмен құралатын ұйым және өзiнiң компетенция шегiнде астықтың мемлекеттiк ресурстарын басқаруын жүзеге асырады; 
      2) тазарту актiсi - белгiленген тәртiпте астық қоймасын және басқа сақтау орындарын тазалау кезiнде құрылатын құжат; 
      астықтың базистiк нормасы - қолданылатын мемлекеттiк стандартқа сәйкес қабылдау кезiнде есеп жүргiзетiн астық сапасының көрсеткiш нормасы; 
      3) астықтың мемлекеттiк ресурс түрлерi: азық-түлiк астығының мемлекеттiк резервi, жем-шөп астығының мемлекеттiк ресурсы, тұқым астығының мемлекеттiк ресурсы, астықтың мемлекеттiк сату ресурсы; 
      4) астық иесi - астық қабылдау кәсiпорнына астығын сақтауға берген заңды немесе жеке тұлға; 
      5) тереңдiк астық қабылдау кәсiпорны - темiр жол немесе кеме жәй су (теңiз) бухгалтерлi дербес есеп беру қатынасы жоқ астық қабылдау кәсiпорны; 
      6) астықтың мемлекеттiк ресурсы - азық-түлiк қауiпсiздiгiн және мемлекеттiк мiндеттемелерiн орындауын қамтамасыз ету мақсатында, және де астық нарығын қорғау және реттеу үшін құрылған мемлекеттік астық қоры; 
      7) астық қолхатының иесi - меншiктенушi және (немесе) астық қолхатының атаулы иесi; 
      8) астықтың шығындалған партиясын тазалау - сақтаушымен немесе басқа уәкiлеттi органмен жүзеге асырылатын сақтауға қабылданған ақталған немесе ақталмаған жетiспеушiлiк немесе артықшылық астық санының анықтау мақсатында, астықтың санды-сапалы есебiн жүргiзуiн дұрыстығын тексеру; 
      9) нақтылы есепке алынған салмақ - астық иесi мен астық қабылдау кәсiпорны арасында шартпен анықталған ылғалдығы мен залалды қоспасы бойынша нормаға келтiрiлген және астықтың сақталуын қамтамасыз ететiн астықтың нақтылы салмағы; 
      10) астық - тамақ, тұқым, жемдiк және техникалық мақсатта қолданылатын астық тұқымдастар, астық бұршақтық және майлы дақылдардың жемiсi; 
      11) астық қолхаты - астық қабылдау орнының беретiн астық иесiнен астықты сақтауға қабылдағаны туралы растайтын екiлi қойма куәлiгi; 
      12) астық қоймасы (элеватор, астық қабылдау орны) - астықты сақтау үшiн арнайы техникалық құрылыс; 
      13) астық инспекторы - өзiнiң өкiлеттiгiн белгiленген заңнама тәртiбiнде жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң аумақтық басқармасының инспекторы; 
      14) шығындалған астық партиясы - сәйкес құжаттармен расталған және осы партияның нақтылы шығындалуы туралы куәландыратын сақталу үдерiсiнде өндiру, орналастыру және жөнелту технологиялық операцияларының жүргiзiлген, астықтың сапасы бойынша бiр түрдегi ерекше партиясы; 
      15) түгендеу - нақты астықтың барлығын және оның сапасын есеп мәлiметiне сәйкестiгiн тексеруге бағытталған жалпы шаралар; 
      16) астық сапасы - мемлекеттiк стандарт талабына, техникалық шараларына, санитарлық және ветеринар-санитарлық ережелерi мен нормаларына, тазалық нормативтерi мен басқа нормативтi құжаттарға сәйкес астықтың тұтынушы қасиетiнiң жиынтығы; 
      17) астықтың санды-сапалы есебi - астықтың нақтылы есепке алынған салмағын есепке алу, және де астық қоймаларында оның саны мен сапасының сақталуын бақылау iс-шаралар жиынтығы; 
      18) желiлiк астық қабылдау кәсiпорны - темiр жол немесе кеме жәй су (теңiз) қатынасы бар, дербес бухгалтер есептемесi бар астық қабылдау кәсiпорны; 
      19) материалды жауапты тұлға - сақтауға қабылданған астықтың санды сапалы сақталуына жауапты және өзiнiң мiндеттерiн қолданатын заңнамаға сәйкес жүзеге асыратын астық қабылдау кәсiпорнының лауазымды тұлғасы; 
      20) ақталған жетiспеушiлiк - астықтың сапасының жақсаруы кезiнде пайда болатын, астықты сақтау үдерiсiнде пайда болған және лауазымды тұлғаның жауапкершiлiгi шығарып тасталынған жетiспеушiлiгi; 
      21) оперативтiк есеп - астықтың нақтылы салмақтағы есебi; 
      22) астықты тазалау - астықтағы қоспаларды бөлу үшiн технологиялық операциялардың жиынтығы; 
      23) астық партиясы - сапасы туралы құжаттармен ресiмделiнген, бiр уақыттағы қабылдауға, жөнелту және сақтауға тағайындалған сапасы бойынша бiр түрдегi астық саны; 
      24) астықты өңдеу - сақтауға қабылданған астықтың сапалық көрсеткiштерiн жақсартуға және сақтау шартының жүргiзу бойы оның сақталуын қамтамасыз ету бағытталған астықты кептiру технологиялық операцияларының жиынтығы; 
      25) астық қабылдау - қабылдаған кезде астықтың саны мен сапасын анықтау, оның тиiмдi орналасуы және сақталуын қамтамасыз ету, және де астық иелерiнiң есебiн жүргiзу шаралары; 
      26) астықты кептiру - астық ылғалдығын төмендетуге бағытталған технологиялық операциялар жиынтығы; 
      27) астық қабылдау кәсiпорыны - астық сақтаудың айрықша түрдегi қызмет құқығын жүзеге асыратын меншікті құқығында астық қоймалары (элеватор, астық қабылдау пунктi) бар заңды тұлға; 
      28) астықты сақтау - қабылдау, өңдеу, сақтау және астықты жөнелтуiмен қоса астық қоймаларымен жүзеге асырылатын технологиялық жалпы шаралар; 
      29) астықтың нақтылы салмағы - таразыда өлшену жолымен анықталған келiп түсетiн, сақталатын және жөнелтiлетiн астық нақты көлемi; 
      30) табиғи үстемақы - ылғалдығы және арам шөп қоспасы бойынша ылғалдығы және арам шөп қоспаның әрбiр пайызына 1 пайыз мөлшерiнде астықтың нақтылы салмағының ауытқу мөлшерi астықты сақтауға типтi көпшiлiк шарт қарастырғаннан бөлек жоғары; 
      31) табиғи бағасын кемiту - ылғалдығы және арам шөп қоспасы бойынша ылғалдығы және арам шөп қоспаның әрбiр пайызына 1 пайыз мөлшерiнде астықтың нақтылы салмағының ауытқу мөлшерi астықты сақтауға типтi көпшiлiк шарт қарастырғаннан бөлек төмен; 
      32) ақталған жетiспеушiлiк - тазалау актiсімен расталған астық жетiспеушiлiгi; 
      33) ақталмаған жетiспеушiлiк - тазалау актi материалдарымен расталмаған астық жетiспеушiлiгi. 
      2. Астық қабылдау кәсiпорындарында астықпен операцияларды ресiмдеу және оның есебi осы Ережелерге сәйкес жүзеге асырылады. 
      3. Астықпен санды есеп және ресiмдеу барлық операциялары бiр килограмға дейiн туралықта нақтылы салмақта жүргiзiледi. 
      4. Астық қабылдау кәсiпорнының басшысы қабылданған астықтың санды және сапалы сақталуын материалды жауапкершiлiгiн жүргiзетiн астық қабылдау кәсiпорнының қызмет тұлғаларының қызмет мiндеттемелерiн iшкi бекiтiлген нұсқаулар мен ережелермен қарастырылған бөлу жолымен дербес анықтайды. 

2. Астықтың түсiмiн ресiмдеу  

      5. Астық қабылдау кәсiпорнына иелерiнен келiп түсетiн астық астық қабылдау кәсiпорындарымен жөнделген, белгiленген тәртiпте тексерiлген автокөлiктi немесе темiр жол таразыларында өлшенгеннен кейiн қабылданады. Өлшену астық иесiнiң немесе астық иесiнiң сенiмiмен астықты алып келген тұлғаның қатысуымен жүргiзiледi. Қабылданған астық саны туралы мәлiмет таразы журналына (1, 2 қосымша) жазылады. 
      Сонымен қатар, әрбiр келiп түскен астық партияларынан астық қабылдау кәсiпорнының лаборатория жұмысшысымен қолданылатын стандарттарға сәйкес астықтың сапасын анықтау үшiн нұсқа алынады. 
      6. Астықтың автокөлiк транспортымен түскен кезде тауар көлiк жүкқұжатында көлiктiң келуi мен кету уақыты белгiленуi астық қабылдау кәсiпорнының жұмысшысымен жүргiзiледi. 
      Астықтың темiр жол, өзен, iшкi су көлiктерiмен түскен кезде түсiру құралдарының берiлу және оның аяқталуы құжаттары белгiленген заңнама тәртібінде бекітілген сәйкес түрдегi көліктердің жүкті тасу ережелерiне сәйкес ресiмделiнедi. 
      7. Астықтың сапасын анықтау белгiленген тәртiпте бiлiктiлiгi тексерiлген астық қабылдау кәсiпорын лаборатория мамандарымен мемлекеттiк стандарттар және күшi бар заңнама белгiлегендей әдiстер мен көрсеткiштерге сәйкес жүргiзiледi. 
      Сынама талдау нәтижелерi: 
      1) астықпен барлық операциялары толтырылатын, талдау карточкасында залалды және астық қоспалары фракциялар бойынша ажыратылады, үлгiнiң талдау нәтижесi талдау карточкасында (3 қосымша) жазылады; 
      2) зертхана талдауларының нәтижесiн тiркеу журналында (4 қосымша) тiркелiнедi; 
      3) қабылданған астық жүк құжаттарына (5 қосымша) жазылады. 
      Астық қабылдау кәсiпорнында астықтың сапасының талдау барлық көрсеткiштерi зертхана талдауларының нәтижесiн тiркеу журналында (4 қосымша) жазылады. Көрсетiлген журналдар нөмiрленген, бауланған және басшы қолымен және астық қабылдау кәсiпорны мөрiмен толықтырылуы қажет. 
      Лаборатория жүргiзiлген талдау көрсеткiштерiмен астық иесi (оның өкiлi) немесе заттай жауапты тұлға келiспеген жағдайда, олардың қатысуымен қайта талдау жүргізiлу қажет, егер де қайта талдаумен келіспеген жағдайда үлгi белгiленген тәртiпте мөрленедi және астық қабылдау кәсiпорын лабораториясының талдау карточкасымен және өтiнiммен үш тәулiк мерзiмiнде белгiленген тәртiпте тәуелсiз аккредиттелген, сынау лабораториясына жiберiледi. 
      8. Астық қабылдау кәсiпорны басшысы және заттай жауапты тұлға мерзiмде таразының дұрыстығын және таразышылардың астықтың өлшеу дұрыстығын тексередi, таразы журналында белгiлеумен сәйкес бақылау қайта өлшеуi жүргiзiледi. 
      Астық қабылдау кәсiпорны таразы шаруашылығының техникалық жағдайы белгiленген тәртiпте метрологиялық қызметпен бақыланады. 
      9. Астық партиялары кез-келген түрдегi көлiкпен тасымалдауға арналған жүктердi тасымалдау ережесiне сәйкес көрсетiлген көлiк түрiнде төмендегi құжаттармен жөнелтiледi: 
      1) азық-түлiктiк және жем-шөп астығы - сапа сертификатымен; 
      2) бiрiншi және келесi репродукция тұқымы - тұқым куәлiгiмен; 
      3) элиттi тұқымдар - тұқымға аттестатпен. 
      Астықты астық қабылдау кәсiпорнына автокөлiкпен тасыған кезде тауар көлiк жүкқұжаты үлгiлi нысанымен жөнелтiледi. 
      Тауар көлiк жүкқұжаттары әрбiр автокөлiк партиясына (бөлек автокөлiк немесе тiркеме автокөлiк (трактор), автопоезға) жазылады. 
      Астықты астық иесiнiң көлiгiмен тасығанда тауар көлiк жүкқұжаты 3 данада жазылады. Бiрiншi дана астық қабылдау кәсiпорнында қалады, ал екiншi және үшiншi даналар астық қабылдау кәсiпорнының астықтың салмағының нақты санының қабылдауы белгiсiмен астық иесiне қайтарылады. 
      Астықты басқа көлiкпен тасыған кезде, астық иесi тасушыға тауар көлiк жүкқұжатын 4 данада жазып бередi. Бiрiншi дана астық қабылдау кәсiпорнында қалады, басқа даналар астық иесiне қайтарылады. Сонымен қатар екiншi және сонан кейiнгi даналарда астық қабылдау кәсiпорны астық иесiнен қабылданған нақты салмағы туралы сәйкес белгi жасайды. 
      Астық қабылдау кәсiпорнына астықтың әкелiнген кезде тауар көлiк жүкқұжаттарынсыз немесе басқа үлгiдегi тауар көлiк жүкқұжаттарымен, ал тұқымды астықты жөнелту жүкқұжаттарынсыз кезiнде астық қабылдау кәсiпорны иесiнiң (оның өкiлi) қатысуымен акт жасалынады. Актiде келесi көрсеткiштер көрсетiледi: астық иесiнiң аты жөнi; автокөлiктiң нөмiрi және оның иесiнiң аты жөнi; астықтың дақылы; жеткiзудiң ара қашықтығы; жол қағазшасы бойынша жүктiң салмағы және өткiзу түрi. Акт 3 немесе 4 данаға сәйкес жасалынады. 
      10. Тәулiк бойы бiр өткiзушiден келiп түсетiн, сапасы бойынша бiртектi астық партиясын қабылдау, қабылданған астық орта тәулiктi үлгiнiң талдау мәлiметтерi көрсетiлетiн жүкқұжатын (5 қосымша) құрап ресiмделiнедi. Жүкқұжат негiзiнде астық иесiнiң дербес шотында астықтың санды-сапалы есебi кiтапшасында (6 және 7 қосымша) келесi астық қолхатының жаздыруымен жазу жасалынады. 
      11. Келiп түскен астық партиясының ылғалдығы және залалдануының бар болуы анықтағаннан кейiн қызметтi тұлға астық тауар көлiк жүкқұжатының келесi бетiнде ылғалдық және залалдану көрсеткiштерiн және астықтың орналасуы тиiс қойма нөмiрi көрсетiледi және бұл көрсеткiштерді өзiнiң қолымен растайды және көлiктi көлiк таразысына жiбередi. 
      12. Егер де астық астық қабылдау кәсiпорнына талапты көрсеткiштердi қажет етпейтiн басқа үлгiдегi тауар көлiк жүкқұжаттарымен әкелiнген жағдайда өндiрiстiк-технологиялық лаборатория қызметкерi жүкқұжаттарының бiрiншi дананың келесi бетiне ылғалдық көрсеткiшi, залалдануы, осы астық партиясы орналасқан қойма нөмiрi толтырылады. 
      13. Астықты сәйкес қоймаға жiберу үшiн экспресс әдiсiмен анықталған ылғалдық көрсеткiшi астық қабылдау кәсiпорнында қалатын жүкқұжаттарының тек бiрiншi данасында көрсетiледi. 
      14. Астық қабылдау кәсiпорнының лауазымды тұлғасы автокөлiк таразысына келiп түскен астықты өлшеуiн жүзеге асыратын, ал оның болмаған жағдайда, материалды жауапты тұлға астық иесiнен немесе оның өкілінен (жүргiзушiден) жүкқұжаттардың барлық 3 немесе 4 данасын алады және астықты автокөлікпен өлшегеннен кейін жүктерді қайта өлшеу журналына (1 қосымша) автокөлiк таразысында келесi көрсеткiштер жазылады: жүкқұжат нөмiрi, астық иесiнiң аты жөнi, автокөлiк және тiркеме нөмiрi, дақылдың аты және брутто салмағы. Осымен қатар бiр уақытта ол жүкқұжаттың бiрiншi данадасында таразы журналдағы (1 қосымша) жазба нөмiрiн және брутто салмағын, осы көрсеткiштердi өз қолымен белгiлеп көрсетедi. 
      15. Астықпен тиелген автокөлiктi өлшеу, және де оларды түсiру, жүргiзушiсiз жүргiзiледi. 
      Астық қабылдау кәсiпорнында 3 және одан да көп автокөлiк таразысы болған кезде таразышы жүкқұжаттың бiрiншi данасында журналда (1 қосымша) жазбасының нөмiрi бөлшекте көрсетiледi: алымында - автотаразының нөмiрi, бөлiмiнде - журналдағы жазбаның тәртiптi нөмiрi. 
      Егер де астық иесiнiң жүкқұжатында автокөлiк нөмiрi және астықты алып келген автокөлiк иесiнiң аты көрсетiлмеген жағдайда, таразышы мiндеттi түрде бұл көрсеткiштердi жүкқұжатта басылған штамптiң текстiнде жол қағазша негiзiнде көрсетедi. 
      16. Брутто салмағын анықтағаннан және жүкқұжаттың бiрiншi данасын ресiмдегеннен кейiн автокөлiк түсiрiлуi үшiн сәйкес астық қоймаларына жiберiледi, жүргiзушiге немесе астық иесiне жүкқұжаттың бiрiншi данасы берiледi, ал қалған даналар автокөлiк таразысының таразышында көлiктi түсiргенге дейiн қалады. Кәсiпорында екi автокөлiк таразысы (кiретiн және шығатын) болған жағдайда астық иесiне немесе астықты алып келген жүргiзушiге жүкқұжаттың барлық даналары тапсырылады және ол автокөлiктi түсiрiп болғаннан кейiн шығатын таразының таразышына оларды тапсырады. 
      Астық қабылдау кәсiпорнында бiр автокөлiк таразысы болған жағдайда (1 қосымша) журналда брутто салмағы және тара салмағы жазылады. Жүкқұжаттың бiрiншi данасының артқы бетiнде таразышы барлық үш таразы көрсеткiштерiн (брутто, тара, нетто) көрсетедi. 
      Кәсiпорындарда екi (қосылған) автокөлiк таразысы бар бiр таразышы қызмет көрсететiн бiр журналы (1 қосымша) тақты және тақсыз күндерде бөлек жүргiзiледi. 
      Бөлек кiретiн және шығатын автокөлiк таразысы бар, бөлек таразышылармен қызмет көрсететiн астық қабылдау кәсiпорындарында, кiретiн таразыда брутто салмағын, ал шығатын таразыда тара салмағын анықтайды. Бұл жағдайда әрбiр автокөлiк таразысына бөлек (1 қосымша) журнал жүргiзiледi. Шығатын таразының журналында жазбаның реттi нөмiрi алдын ала төгiлген автокөлiк тара салмағын анықтаған кезде, журналда жазба сол реттi нөмiрде жүргiзiлiп көрсетiледi, осы автокөлiктiң барлық көрсеткiштерi кiретiн автокөлiк таразысының (1 қосымша) журналында жазылып көрсетiлгендей. 
      17. Затты жауапты тұлға немесе автокөтергiш операторы көлiктi түсiрiп болғаннан кейiн жүкқұжаттың бiрiншi данасының артында астықты қабылдаған қойманың нөмiрi көрсетiледi, астықтың қабылдауына қол қояды және көлiктi таразыға тарасын өлшеу үшiн жiберiледi. 
      18. Шығарылатын автокөлiк таразысының лауазымды тұлғасы бос автокөлiктi өлшегеннен кейiн өзiнiң (1 қосымша) журналында, реттi нөмiрiмен жүкқұжаттың бiрiншi данасының артқы жағында белгiленген келесi жазбалар: жүкқұжат N, өткiзушiнiң аты және тараның салмағы жазылынады. 
      Yш және одан да көп автокөлiк таразысы бар астық қабылдау кәсiпорындары шығатын таразысының журналында жазбаның реттi нөмiрi көрсетiлмейдi, таразышының жүкқұжаттың бiрiншi данасында көрсетiлген шығарылатын таразының жазбасының нөмiрi көрсетiледi. Журналға жазылу құжаттардың түсу барысында жасалынады. 
      19. Бiр уақытта келiп түсетiн астықтың өлшеуiн жүзеге асыратын астық қабылдау кәсiпорны лауазымды адамы жүкқұжаттың бiрiншi данасының келесi бетiнде тара салмағы мен нетто салмағын көрсетедi, осы көрсеткiштердi өзiнiң қолымен куәландырады. 
      Бұдан кейiн онымен тауар көлiктi жүкқұжаттың қалған 3 данасында астық қабылданған қойма нөмiрi, нетто салмағы толтырады және осы көрсеткiштердi өз қолымен бекiтедi. 
      Тауар көлiк жүкқұжаттың бiрiншi данасын таразышы астық қабылдау кәсiпорнының қабылданған астықтың орташа тәулiктi үлгiсiмен (5 қосымша) жүкқұжат құрайтын есептi жұмысшысына бередi. 
      20. Астықты қабылдау және жiберу, сонымен қоса ІІІ категориялы қалдықтарын (жемдiк емес) жоюға тасып шығару, сол (1 қосымша) автокөлiк таразысында астықты өлшеу журналында тiзбектi тәртiпте тiркеледi. 
      21. Операциялық күннiң соңында есепшi жұмысшы 1 бөлiмде барлық жүкқұжаттарды нақтылы салмақ қорытындысын есептейдi. Автокөлiк таразысында астық қабылдау кәсiпорны лауазымды адамы сол мерзiмде таразы журналында (1 қосымша) өткен операциялық тәулiкте әрбiр дақылдардың астық қабылдау қорытындысын брутто және тара графасы бойынша есептеуге және астық қабылдау кәсiпорны есепшi жұмысшысына журналды тапсыруға мiндеттi. Бұдан кейiн есепшi жұмысшы таразы көрсеткіштерiн (1 қосымша) журналында брутто салмағы мен тара салмағы арасындағы айырмашылығы қабылданған астық барлық жүкқұжаттарда (5 қосымша) қорытындыларының көрсетiлген нетто салмағының тең болуын тексеру жүргiзедi. 
      22. Әрбiр дақылдың нақтылы салмағын тексергеннен кейiн қабылданған астық жүкқұжаттары (5 қосымша) лаборатория меңгерушiсi немесе басқа лаборатория қызметкерiмен орташа тәулiктi лаборатория талдау көрсеткiшiн толтырып, оларды өз қолымен куәландырып, лабораториялық талдау тiркеу журналында (4 қосымша) тiркелiнедi. Қабылданған астық жүкқұжаттары (5 қосымша) астық қабылдау кәсiпорнына келiп түскен астықтың жалпы есебiн жүзеге асыратын лауазымды адамға қайтарылады. 
      23. Астық қабылдау кәсiпорнына келiп түскен қабылданған астық жүкқұжатына лаборатория талдау нәтижелерін толтырып және салмағын тексергеннен кейін астықтың жалпы есебін жүзеге асыратын лауазымды адам қабылданған астық барлық жүкқұжаттарын орта тәулікті сынама (4 қосымша) бойынша сапасын анықтап, оған қосымша тауар көлік құжаттарымен бірге астық қабылдау кәсіпорны материалды жауапты тұлғаға сәйкес қабылданған астық жүкқұжатына (5 қосымша) тауар көлік құжатының қосылуының дұрыстығын және қабылданған астық нетто салмағын дәлдігін анықтап тексеру үшін береді. 
      24. Тексерiс бiткеннен кейiн затты жауапты тұлға қабылданған астық жүкқұжаттарына (5 қосымша) қол қояды және бiр уақытта астық иесiнiң тауар көлiктi жүкқұжаттар (8 қосымша) тiзбесiне нетто салмағын жазады, ал қабылданған астықтың жүкқұжаттары (5 қосымша) астық қабылдау кәсiпорнына астықтың жалпы есебiн жүзеге асыратын лауазымды адамға қайтарады. 
      Затты жауапты тұлға тауаркөлiк жүкқұжаттар (8 қосымша) тiзбелерiн астық қоймаларында астық пен тараның қозғалысы туралы (9 қосымша) есеп беруiне қоса тiркейдi. 
      25. Астық қабылдау кәсiпорны бухгалтерия жұмысшысы тексерiлген лаборатория талдауының нақтылы салмақ және басқа мәлiметтердiң көрсеткiш негiзiнде есепке алынған салмаққа (нақтылы есепке алынған) есеп жүргiзедi және қабылданған астық жүкқұжаттарын (5 қосымша) тексеру және астық қабылдау кәсiпорны бас бухгалтерінің немесе бұл мақсатта арнайы қарастырылған тұлға қол қою үшiн бередi.
      26. Астықтың нақтылы есепке алынған салмағы үш кезеңде анықталынады:
      1) нақтылы шегерiм немесе үстеме пайызы сапалы көрсеткiштердiң ауытқушылығы жиынтығының ылғалдығы мен залалды қоспалары бойынша 
есептелiнедi;
      2) сонан кейiн, ылғалдығы және залалды қоспа бойынша заттай шегерiм немесе үстеме салмағы формуласымен есептелiнедi:

        нақтылы салмақ х шегерiм немесе үстеме пайызы
        _____________________________________________
                           100%

      3) сонан кейiн нақтылы салмақтан ылғалдығы және залалды қоспа бойынша әрбiр ылғалдығы және залалды қоспаның пайызына шартпен белгiленген нормадан төмен 1 пайыз көлемiнде заттай шегерiм салмағы шегерiледi, немесе нақтылы салмаққа ылғалдығы және залалды қоспа бойынша әрбiр ылғалдығы және залалды қоспаның пайызына шартпен белгiленген нормадан жоғары 1 пайыз көлемiнде заттай шегерiм қосылады. Заттай шегерiм және үстеме 0,1 пайызға дейiн дәлдiкпен есептелiнедi. 
      Собықты жүгерiден басқа, заттай шегерiм немесе үстеме көлемiне үлкейтiлген немесе кемiтiлген астықтың нақтылы салмағы, есепке алынған нақтылы салмақ болып табылады. 
      Астық қабылдау кәсiпорны үшiн астық қолхатында қойылған астықтың есепке алынған нақтылы салмағы, астық қабылдау кәсiпорны мен астық иесi арасында шарты бойынша анықталған нормасы бойынша жөнелтiлгенде, жiберiлгенде нақтылы салмаққа тең болады. 
      27. Сапаның көрсеткiшiнiң шартта белгiленген нормалардан ылғалдығы және залалды қоспа бойынша ауытқыған кезде, астықты астық қолхаты бойынша жiберген кезде заттай шегерiм және үстеме қолданылады. Нақтылы салмақтан ылғалдығы және залалды қоспа бойынша заттай шегерiм салмағы әрбiр ылғалдығы және залалды қоспаның шартта белгiленген нормадан төмен пайызына 1% көлемiнде есептен шығарылады, немесе шартта белгiленген нормадан жоғары ылғалдығы және залалды қоспаның әрбiр пайызына ылғалдығы және залалды қоспа бойынша 1% көлемiнде заттай үстеме нақтылы салмаққа қосылады. 
      28. Астық қабылдау кәсiпорнына собықпен келiп түскен жүгерi дәнiнiң есепке алынған нақтылы салмағы келесi тәртiпте анықталады: 
      1) собықтың нақтылы салмағы және дәннiң нақты шығу пайызына байланысты жүгерi дәнiнiң нақтылы салмағы анықталынады; 
      2) сонан-соң жүгерi дәнiнiң есепке алынған нақты салмағы заттай шегерiм салмағына кемiткен немесе заттай үстем салмағына көбейтiлген, шартта белгiленген нормадан сәйкес сапаның ылғалдығы және залалды қоспа бойынша ауытқуы, дәннiң нақты салмағынан шыға есептелiнедi; 
      3) собықты жүгерiнi дәнге ауыстыру астық қабылдау кәсiпорын зертханасымен анықталған орта тәулiктi үлгiнi бастыру жолымен собықтан дәннiң нақты шығуы бойынша жүргiзiледi. 
      29. Астық қабылдау кәсiпорнына сапасы бiр тектi емес астық келіп түскенде оның орта тәулiктi үлгiсiмен қабылдау рұқсат етiлмейдi. 
      Осындай астықтың сапасын астық қабылдау кәсiпорын лабораториясы әрбiр келiп түскен партияларды (автокөлiкпен) бөлек анықтайды. 
      30. Келiп түскен астық партиясының сапасын анықтағаннан кейiн лаборатория қызметкерi тауар көлiк жүкқұжатының келесi бетiнде барлық талап ететiн сапа көрсеткiштерiн және астық жiберiлетiн қойма нөмiрiн көрсетедi. Жүкқұжатының келесi бетiнде астық сапасының көрсеткiштерi жоқ болса қолмен жазылынады. 
      Егер астық қабылдау кәсiпорнына астық талапты көрсеткiштерi жоқ басқа үлгiдегi жүкқұжаттарымен әкелiнген жағдайда, аға ауыспалы лаборант жүкқұжат бiрiншi данасының келесi бетiнде төменгi үлгiде көрсетiлгендей штамп қояды және мұнда барлық талапты сапа көрсеткiштерi және астық жiберiлетiн қойма нөмiрi толтырылынады. 
      31. Тауар көлiк жүкқұжатының бiрiншi данасының негiзiнде астық қабылдау кәсiпорнының есеп қызметкерi қабылданған астықтың орташа есептегi сапа көрсеткiш қорытындылары немесе жүгерi собығынан орташа өлшемдегi дәннiң нақты шығуын анықтайтын бiр түрдегi қабылданған астық жүкқұжаты (5 қосымша) құрылады. 
      32. Қабылданған астық жүкқұжаты (5 қосымша) негiзiнде астық сандық сапалық есеп журналына (6 және 7 қосымша) жазу жасалынады, сонан кейiн астық иесi келiсiмiмен астық қолхаты жаздырылады. 
      33. Басқа астық қабылдау кәсiпорнынан темiр жол және су көлiгiмен астық келiп түскен кезде, келiп түскен партияның салмағын материалды жауапты тұлға немесе астық қабылдау кәсiпорын - қабылдаушы темiр жол станциясының таразышысы немесе кемежай қабылдау өткiзушiмен бiрге анықтайды, ал автокөлiкпен жеткiзiлгенде - жүктi алып келген және оның сақталуына жауапты тұлғаның қатысуымен. 
      Жүктiң өлшену нәтижелерi өлшенген астықты тiркеу таразы журналдарына (1 және 2 қосымша) сәйкес тiркелiнедi. 
      34. Жол жөнекей станцияның вагонды таразысында астық жүктерiн өлшеу, аз жүккөтергiш таразысында вагондарды ағытпай (екi қабылдауда) және үлкен жүктi вагондарды өлшеу рұқсат етiлмейдi. 
      35. Қалыпты салмақты мөшекте қапталған өнiмдi қабылдау өлшенусiз жүргiзiледi, ал келiп түскен партияның салмағы орын санымен және қалыпты салмақпен орын санының тексергенде темiр жол немесе су көлiгiнiң қабылдау өткiзушiсi қатысуымен анықталынады. 
      Вагондар мен кемелерден жүк түсiрген кезде бөлек мөшектер жыртылған (өңi кетiп қалған, тiгiсi ашылған және т.б.) болса, мұндай мөшектегi өнiмдер нақты салмағымен темiр жол және су көлiгiнiң коммерциялық актiсiнде белгiленiп өлшенiледi және кiрiстiрiлiнедi. Вагонда (кемеде) өнiмнiң төгiлгенi болған кезде, жүкқабылдаушымен төгiлген жиналынады, өлшенiлiнедi және кiрiстiрiлiнедi. 
      Темiр жол және су көлiгiмен келiп түскен астық қабылдау (10 қосымша) көп вагонды (баржалық) астық өнiмдерiнiң келiп түсуi қабылдау актiсiмен немесе (11 қосымша) бiр вагонды (баржалық) келiп түсу қабылдау актiсiмен материалды жауапты тұлғамен ресiмделiнедi. Темiр жол немесе су жүкқұжаттары бухгалтерияға берiледi. 
      36. Басқа адреске жiберу тәртiбiмен астықты қабылдаған астық қабылдау кәсiпорны бұл туралы дереу жүк жiберушiге және бастапқы адресатқа хабарлайды. 
      37. Басқа астық қабылдау кәсiпорнынан келiп түскен астық және өнiмдер материалды жауапты тұлғаның өзiнiң қойма есебiмен қабылдау пунктiнде қайта өлшегенде нақты салмағы санымен және Ереженiң 33-тармағында көрсетiлген тәртiпте кiрiстiрiлiнедi. 
      Салмақтың (орынның саны) станция (кемежәй, порт, кәсiпорын) жүкқұжатына қарсы айырмашылығында жiберiлу ресiмделiнедi: 
      1) жүкпен бiрге iлесетiн астық иесiнiң (оның өкiлi) қоса жiберiлетiн жүкқұжаттарының қолхатымен және астықты автокөлiкпен қабылдаған материалды жауапты тұлғамен; 
      2) жүкқұжаттың келесi бетiнде станция (кемежәй, порт) бастығының, оның көмекшiсi немесе олардың тапсырысымен жүк ауласының меңгерушiсiнiң қолымен белгiленген, тағайындалған станцияның штемпелiмен таразының көрсеткiштерi - 0,1% алшақтау нормасының есебiмен темiр жол және су тасымалдауында табиғи кемудiң нормасынан аспайтын астық салмағының жетiспеушiлiгi расталғаны; 
      3) темiр жол және су тасымалдауында табиғи кемудiң нормасынан аспайтын және таразының көрсеткiштерiнде алшақтау нормасының астықтың салмағының жетiспеушiлiгiнде тағайындалған, және де стандартты салмақпен мөшекте қапталған ұн, жарма және жүгерi тұқымын орындарын жетiспеушiлiгiн темiр жол станциясымен (кемежәй, порт) құрастырылған коммерциялық актiмен ресiмделiнедi. 
      Коммерциялық акт станция бастығымен (оның орынбасары), жүк аумағының меңгерушiсiмен (немесе оның орнын басатын тұлға) және станция қабылдау өткiзушiмен және де егер ол тексеруге қатысса, жүк қабылдаушымен қол қойылады. 
      Темiр жол көлiгiмен төгiлген күйде немесе қапта (мөшекте) тасымалданатын астық, астық бұршақты, майлы дақылдардың тұқымдарын вагонды, тұтқалы, циферблатты, мойнақты таразыда дәл өлшеудiң нормасы белгiленген қолданылатын мемлекеттiк стандартқа сәйкес болуы тиiс. 
      38. Астық қабылдау кәсiпорнына темiр жол немесе су көлiгiмен астықтың келiп түскен кезде қабылдаушы астық қабылдау кәсiпорын лабораториясымен түсiру мезгiлiнде сынама алынады және белгiленген мемлекеттiк стандарт тәртiбiнде талдау жүргiзiледi. 
      39. Кәсiпорын - қабылдаушы лабораториясымен келiп түскен астық өнiмдерiн талдау жүргiзген кезде астық сапасы жөнелтушiнiң сертификатта көрсетiлген ұйғарымды алшақтау нормасынан жоғары сапасынан алшақтығы белгiленсе, астық өнiмдерiнiң тиелiп жiберiлген орында берiлген сертификат келесi тәртiпте айырбасталынады: 
      1) жүк жөнелтушi уәкiлi телеграммамен шақырылады; 
      2) даулы астық партиясы бос қоймаға түсiрiледi және басқа астық партияларымен араластырылмайды; 
      3) үлгi алу жөнелтушi уәкiлi (астық иесi), қабылдаушы және Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң аумақтық басқармасының астық инспекторының қатысуымен жүргiзiледi және алу актiсi ресiмделiнедi, сапа сертификаты ұсынылады. 
      Егер де даулы астық партиясынан үлгiнi алу мүмкiндiгi және де оларды түсiрген кейiн сапасының өзгерiстер болмағанын растайтын шындық мәлiметтердiң болмаған жағдайда, онда сапа сертификатына қабылдаушының кiнәрат-талаптары қабылданбайды. 
      Екi килограмнан кем емес салмақта алынған үлгi, астықты тиеп жiберiлген жерден берiлген сапа сертификаты мен қабылдаушының лабораториясының талдау карточкасының алу актiсiмен iлестiрiп, белгiленген тәртiпте сапасын тәуелсiздiк бағалау үшiн аккредиттелген сынау лабораториясына ұсынылады. 
      Сапаның барлық көрсеткiшiне немесе бiр дау көрсеткiшiне жүргiзiлген осы астыққа қарастырылған стандартпен сынау негiзiнде, сынау лабораториясы сынау протоколын бередi, осының негiзiнде Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң облыстық аумақтық басқармасы астықты тиеп жiберiлген жерден берiлген сертификатты мойындауы туралы немесе ауыстыруын шешiм қабылдайды. 
      Егер де астық сапасын сынау лабораториясында алынған талдау деректерiмен наразылық бiлдiрген сертификат сапа көрсеткiштерi арасында сапалардың айырмашылығы стандартты нормалық ұйғарымнан аспайтын болса, осы сертификаттың дұрыстығы сынау протоколымен және сертификаттың келесi бетiнде жазылуымен расталады. 
      Жазба белгiленген тәртiпте аккредиттелген сынау лабораториясы басшысының қолы мен мөрiмен расталынады. 
      Егер де алынған талдау деректерiмен және наразылық бiлдiрген сертификаттың сапа көрсеткiштерi арасындағы сапа айырмашылығы стандартты нормалық ұйғарымнан асатын болса, жiберiлген жерден берiлген сертификат жаңаға айырбасталынады; мұндай жағдайда жаңа сертификаттың жоғарғы оң жағында: "___ 200_ ж. N____ сертификатқа айырбас", көрсетiледi, келесi бетiнде белгiлеуiмен сәйкес қайта берiлген сертификат немесе жiберiлген жерден берiлген сертификат, астық қабылдаушыға астықтың сапасын сынау лабораториясы сынау протокол жөнелтпесiмен жiберiледi. Сертификаттың көрсеткiшi бойынша нақты сапасының сәйкес еместiгi туралы айырбасталған сертификатты берген ұйым басшысы хабарландырылады. 
      Керектi жағдайда жiберушi немесе қабылдаушы сынау лаборатория қорытындысымен келiспегенде, талас сот тәртiбiнде шешiледi. 
      Жақын және алыс шет елдерден келiп түсетiн астық сапасының айырмашылығындағы кiнәрат талаптар заңнамада белгiлеген тәртiпте ресiмделiнедi және ұсынылады. 
      Астық қабылдау кәсiпорны акт-шағым құрайды (12 қосымша) және бiр ай мерзiмде кiнәрат талаптарды акт-шағымымен қосып, сапа сертификатымен жiбередi. Акт-шағымының екiншi данасы астық жiберілген жерiне жiберiледi. Қабылданған акт-шағымдарын астық жiберушi - ұйым арнайы журналға (13 қосымша) тiркейдi және екi апта iшiнде барлық қажеттi құжаттардың келiп түсуiмен кiнәрат талаптар қарастырылады. 
      Егер де сапасының төмендеуi немесе астықтың бүлiнуi жол жүру барысында болған жағдайда, коммерциялық акт құрастырылады, ал шығынды өтеу жөнiндегi кiнәрат талаптар автокөлiк ұйымына белгiленген заңнама тәртiбiнде ұсынылады. 
      Егер де астықтың сапасының төмендеуi немесе бүлiнуi жол жүру барысында жөнелтушi кiнәсiмен болған жағдайда, коммерциялық акт негiзiнде кiнәрат талаптар жөнелтушiге белгiленген заңнама тәртiбiнде ұсынылады. 
      Қабылданған акт-шағымдар астықтың санды-сапалы есеп кiтапшасында сапаның түзетуiн тексеру үшiн астық инспекторларына берiледi. 

3. Астықтың жiберуiн ресiмдеу  

      40. Астықтың әрбiр партиясы астық қабылдау кәсiпорны материалды жауапты тұлғамен, басшы мен бас бухгалтер немесе уәкiлеттi тұлғамен қол қойылған (14 қосымша) бұйрығы негiзiнде, өлшеу жолымен анықталынатын саны бойынша және астық қабылдау кәсiпорны лабораториясы анықтайтын сапасы бойынша жiберiледi (тиелiнiп жiберiлiнедi). Жүк жөнелтушiнiң вагон немесе элеватор таразысы болмаған жағдайда салмағын анықтау жөнелту станциясы вагон таразысында жүк жөнелтушiмен бiрге темiр жол таразышымен жүргiзiледi және олардың қолдарымен жол құжаттары куәландырылады. Орында жiберiлген кезде салмақ қабылдаушы қатысуымен анықталынады. Астық партияларын өлшеу нәтижелерi лабораториялық талдауды тiркеу журналына (4 қосымша), таразы журналына (1, 2 қосымша) жазылады. Партия бойынша, көлiк тiркеумен бiрге тасымалданатын лабораториялық талдауды тiркеу журналына да (4 қосымша) көлiк және тiркеменiң нөмiрi көрсетiледi. 
      Жiберiлгенде (тиелiнiп жiберiлгенде) астықтың сапасы мемлекеттiк стандарт белгiленген тәсiлмен анықталынады және талдау нәтижелерi сапа туралы құжатта жазылынады және журналда (4 қосымша) тiркелiнедi. 
      Мемлекеттiк ресурстың астығын сақтайтын астық қабылдау кәсiпорны осы астықтың әрбiр партиясының Агенттiң наряды бойынша заңнама тәртiбiнде белгiленгендей жiберу жүргiзiледi. 
      41. Астық қабылдау кәсiпорнынан астық қолхаты бойынша астықты жiберу Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң 2001 жылғы 31 қазандағы N 323  V011664_  бұйрығымен бекiтiлген жiберу Ережелерiмен, астық қолхатын айналымы және өтеуiмен реттемеленедi. 
      Қойма бойынша бұйрық бес тәулiк бойы қолдану күшi бар, сонымен қатар тұтынушы осы көрсетiлген күндердiң бiреуiнде астықты қоймадан тасымалдауын жүргiзу тиiс. Тасымалдау басталғаннан кейiнгi бұйрық келесi күнi қолдану күшi жойылады және тасымалданбай қалған астық санына жаңа бұйрық жазылады. 
      Астықты қабылдаушының сенiм хатсыз, белгiленбеген нысанды бұйрығымен, бұйрықта көрсетiлген саннан асып түсетiн немесе бұйрықтың мерзiмi өтiп кеткен астықты жiберу және жөнелту астық қабылдау кәсiпорын жауапты тұлғалары қолданылатын заңнамаға сәйкес жауапты болады. 
      Астықты жiберу және жөнелту құжаттарында: көлiк жүк құжаттарында, фактураларда, және де астық қабылдау кәсiпорындары жазып беретiн есепшоттарында астық қолхатының нөмiрi көрсетiлуi қажет. 
      42. Астық қабылдау кәсiпорындарынан астықты жiберу барлық бұйрықтар, астықты жiберу жөнiндегi қабылданған бұйрықтардың есеп журналын жүргiзетiн астық қабылдау кәсiпорын есеп жұмысшысына берiледi. 
      Өтелген астық қолхатының есебi астық қолхаты реестрiнде жүргiзiледi. 
      43. Астықты астық қабылдау кәсiпорын iшiнде