Қашықтықтан білім беру технологиялар бойынша оқу процесін ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 20 наурыздағы № 137 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылы 22 сәуірде № 10768 тіркелді

      «Білім туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі Заңының 5 бабының 25) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:
      1. Қоса беріліп отырған Қашықтықтан білім беру технологиялары бойынша оқу процесін ұйымдастыру қағидалары бекітілсін.
      2. Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім, халықаралық ынтымақтастық департаменті (Ж.Қ. Шаймарданов):
      1) осы бұйрықтың белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін;
      2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты ресми жариялауды қамтамасыз етсін;
      3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.
      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау білім және ғылым вице-министрі Т.О. Балықбаевқа жүктелсін.
      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Министр                                          А. Сәрінжіпов

Қазақстан Республикасы   
Білім және ғылым министрінің
2015 жылғы 20 наурыздағы 
№ 137 бұйрығымен бекітілген

Қашықтықтан білім беру технологиялары бойынша оқу процесін ұйымдастыру қағидалары

1. Жалпы ережелер

      1. Осы Қашықтықтан білім беру технологиялары бойынша оқ процесін ұйымдастыру қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) «Білім туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі Заңының 5-бабының 25) тармақшасына сәйкес әзірленген және қашықтықтан білім беру технологиялары бойынша оқу процесін ұйымдастыру тәртібін айқындайды.
      2. Қашықтықтан білім беру технологияларын (бұдан әрі ҚБТ) іске асыру мынадай түрлер бойынша жүзеге асырылады: теледидарлық технология, желілік технология және кейс-технология.
      Ескерту. 2-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.05.2016 № 343 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
      3. ҚБТ-ның субъектілері білім алушылар, педагогикалық қызметкерлер және ұйымдар болып табылады.
      4. ҚБТ-ын білім беру ұйымдары өз бетінше іске асырады.
      5. Осы Қағидаларда мынадай терминдер мен анықтамалар пайдаланылады:
      1) ақпараттық-білім беру порталы - ҚБТ бойынша білім беру процесін ұйымдастыруға мүмкіндік беретін әкімшілік-академиялық оқу-әдістемелі; ақпараты бар ақпараттық ресурстар мен Интернет сервистерінің желілік ұйымдастырушылық өзара байланысқан жиынтығы;
      2) ақпараттық-білім беру ресурсы (бұдан әрі АБР) білім беру сипатында қалыптастырылған ой мен білім, әртүрлі деректер, оларды жинақтау, сақтау және ақпараттар көзі мен тұтынушылар арасындағы алмасу әдістері мен құралдары;
      3) желілік технология - оқу-әдістемелік материалдармен қамтамасыз етуді, білім алушылардың оқытушылармен және бір-бірімен интерактивтік өзара іс-қимыл нысандарын, сондай-ақ Интернет желісін пайдалану негізінді оқу процесін әкімшілендіруді қамтитын технология;
      4) кейстік технология - қағаз, электронды және өзге де тасымалдағыштарда оқу-әдістемелік материалдар жиынтығына (кейстерге және оларды өз бетінше зерделеу үшін білім алушыларға жеткізуге негізделген технология;
      5) контент - оқу материалдарын ақпараттық (мәтіндер, графикалар мультимедиалар және басқа да маңызды толықтырулар) толықтыру;
      6) Қашықтықтан білім беру технологияларын іске асыратын білім беру ұйымының интернет-ресурсы - білім беру процесінің қатысушылары үшін әкімшілік-академиялық ақпараттары бар интернет-ресурс;
      7) қашықтықтан оқытудың ақпараттық технологиясы - электронды тасымалдағышта оқу материалдарын құру, беру және сақтау технологиясы оқу процесін ұйымдастыру мен сүйемелдеу ақпараттық-телекоммуникациялық технологиясы;
      8) мультимедиа - пайдаланушыға диалогтық режимде әр текті деректермен (графика, мәтін, дауыс, бейне) жұмыс істеуге мүмкіндік беретін аппараттық және бағдарламалық құралдар кешені;
      9) «on-line» - нақты уақытта ақпаратпен алмасу;
      10) «off-line» - еркін уақыттың кеңістігіндегі ақпаратпен алмасу;
      11) силлабус - оқу пәнінің қысқаша сипаттамасы бар, оқытылатын пәннің негізгі тақырыптары көрсетілген білім алушыға арналған оқыту бағдарламасы;
      12) теледидарлық технология - теледидардың эфирлік, кабельдік және спутниктік желілерін пайдалануға негізделген технология;
      13) тестілеу кешені - білім беру процесінің барлық деңгейінде білім алушылардың оқу материалдарын меңгеру дәрежесін анықтау үшін қолданылатын бағдарламалық құрал;
      14) Тьютор - білім алушыларға оқытушы оқытатын пәнді меңгеруге көмектесетін тұлға;
      15) электронды басылым – бағдарламалық басқару құралы және құжаттамасы бар және кез келген ақпаратты электрондық тасымалдағышта орналастырылған немесе компьютерлік желіде жарияланған цифрлық, мәтіндік, графикалық, аудио, бейне және басқа да ақпараттар жиынтығы.
      Электронды оқу басылымы (бұдан әрі – ЭОБ) – оқытуды автоматтандыруға және білімді бақылауға арналған және оқу курсына немесе оның жекелеген бөліктеріне сәйкес келетін, сондай-ақ оқыту траекториясын таңдауға мүмкіндік беретін және әртүрлі оқу жұмысымен қамтамасыз ететін электронды басылым;
      16) жаппай ашық онлайн-курс (бұдан әрі ЖАОК) электронды оқыту технологиялары қолданылатын, жаппай интерактивті қатысуға және Интернет арқылы ашық қол жеткізуге болатын оқыту курсы;
      17) аралас оқыту – дәстүрлі күндізгі оқыту нысанында және қашықтықтан оқыту технологияларын пайдалана отырып жүргізілетін оқыту технологиясы;
      18) жаппай ашық онлайн-курстардың онлайн-платформасы (бұдан әрі ЖАОК ОП) таңдалған онлайн-курстар бойынша қашықтықтан оқуға мүмкіндік беретін ашық онлайн-білім беру порталы.
      Ескерту. 5-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.05.2016 № 343 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

2. Қашықтықтан білім беру технологиялары бойынша оқу процесін ұйымдастыру тәртібі

      6. ҚБТ бойынша оқу процесін ұйымдастыру үшін білім беру ұйымдарында:
      1) білім алушыларға арналған оқу-әдістемелік және ұйымдастырушылық-әкімшілік ақпараты бар парақтарымен білім беру порталының;
      2) телекоммуникациялық желіге шығу мүмкіндігі бар жабдықтың (Интернет, спутниктік теледидар);
      3) мультимедиалық сыныптардың және электрондық оқу залдарының;
      4) оқу контентінің;
      5) тестілеу кешенінің;
      6) оқытуды басқарудың желілік жүйесінің (Learning Management System - LMS) болуы талап етіледі.
      7. ҚБТ бойынша оқу процесін ұйымдастыру үшін білім беру ұйымдары:
      1) оқытушыларды, тьюторларды қашықтықтан білім беру технологияларын іске асыру бойынша оқытуды ұйымдастырады;
      2) білім беру ресурстарын әзірлеу және жаңарту үшін педагогикалық қызметкерлерге, профессорлық-оқытушылық құрамға жағдай жасайды;
      3) білім алушыларға оқу материалын ақпараттық технологиялар немесе қағаз тасымалдағыштар арқылы жеткізеді;
      4) «on-line» режимінде кеңес беруді ұйымдастырады және өткізеді;
      5) «off-line» режимінде білім алушылармен кері байланысты ұйымдастырады;
      6) «on-line», «off-line» режимінде білім алушылардың оқудағы жетістіктерін бақылайды;
      7) аутентификация жүйесі арқылы білім алушылардың тұлғасын сәйкестендіреді.
      8. ҚБТ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім деңгейінде білім алушыларға қолданылады:»;
      1) бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және жоғары білім беру базасындағы қысқартылған білім беру бағдарламалары бойынша;
      2) барлық білім беру деңгейлерінде мүмкіндіктері шектеулі тұлғалар, оның ішінде мүгедек балалар, І және ІІ топтағы мүгедектер болып табылатын тұлғалар үшін;
      3) «Болашақ» стипендиаттарын қоспағанда, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім деңгейінде білім алушылардың алмасу бағдарламалары бойынша мемлекет аумағынан тысқары шыққан білім алушылар;
      4) жоғары білім деңгейінде сырттай оқу түрі бойынша жедел әскери қызметке шақырылғандар;
      5) жоғары білім деңгейінде ұзақ мерзімді (4 айдан астам) шетелдік іссапардағы тұлғалар;
      6) мекемеде тиісті техникалық жағдай болса, сотталғандар, колония-қоныстарда (қауіпсіздігі барынша төмен мекемелерде) жазасын өтеп жүргендер.
      Ескерту. 8-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Білім және ғылым министрінің 05.10.2015 № 587 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
      8-1. ҚБТ қосымша білім беруге қатысты да пайдаланылады, профессорлық-оқытушылық құрамды қайта даярлау және біліктілігін арттыру, оның ішінде шет тілі бойынша қайта даярлау және біліктілігін арттыру.
      Ескерту. Қағида 8-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.05.2016 № 343 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
      9. ҚБТ, сондай-ақ жоғары оқу орындарының шетелдік әріптес жоғары оқу орындарымен бірлескен білім беру бағдарламаларын іске асыру кезінде қолданылады.
      10. ҚБТ бойынша жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша білім алушылар білім беру компоненттерінің, яғни оқу пәндерініі кредиттерін ғана меңгереді.
      11. ҚБТ бойынша оқуға ниет білдірген білім алушылар еркін нысанды білім беру ұйымы басшысының атына растаушы құжаттарды ұсына отырып оқуда ҚБТ-ын пайдалану мүмкіндігі туралы уәждемелі негіздемелері бар өтініш жазады.
      Мүгедек балалар ҚБТ бойынша оқу процесіне қатысу мүмкіндігі туралы психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация ұсынымдарын береді.
      12. Өтініш білім беру ұйымының басшысына бес жұмыс күні ішінде қарастырылады. Білім беру ұйымы басшысының бұйрығы білім алушы қолданатын ҚБТ-ын көрсете отырып, үш жұмыс күні ішінде шығарылады.
      13. Бұйрыққа:
      1) білім алушының өтініші;
      2) білім алушылардың жеке оқу жоспарлары;
      3) әрбір білім алушының оқу қызметін ұйымдастырудың жеке кестесі;
      4) мүгедек балалардың ҚБТ бойынша оқу процесіне қатысу мүмкіндгі туралы психологиялық-медициналық-педагогикалық консультацияны ұсынымы;
      5) егер білім алушы сотталса және қауіпсіздігі барынша төмен мекемелерде жазасын өтеуге жіберілсе, пениципиалды мекеме басшысының келісімі немесе рұқсаты қоса беріледі.
      Білім беру ұйымы үш жұмыс күні ішінде білім алушыларды оқытуды ҚБТ-ын қолданылатын оқу процесінің жоспарымен және кестесіме таныстырады.
      14. Білім алушыларды оқу-әдістемелік материалдармен қамтамасыз ету үшін білім беру ұйымдарында ҚБТ-ын пайдалану арқылы іске асырылатын барлық оқу жоспарларының пәндері бойынша электрондық оқу-әдістемелі кешендер болуы керек.
      Электронды оқу-әдістемелік кешендерді дайындауды бекітілген оқу жұмыс бағдарламалары бойынша курстың әзірлеушісі жүзеге асырады.
      15. Пәннің электрондық оқу-әдістемелік кешені міндетті және қосымша жиынтықтарынан тұрады.
      16. Міндетті жиынтық:
      1) пәннің мазмұнын, күнтізбелік-тақырыптық жоспарды, ұсынылатын әдебиеттер (негізігі және қосымша) тізімін, пәндерді модульдерге бөлуді қамтитын силлабустан;
      2) дәрістердің электрондық конспектісінен және бейнедәрістерден;
      3) практикалық және семинар сабақтарының материалдарынан;
      4) студенттің өзіндік жұмысына және студенттің оқытушының жетекшілігімен орындалатын өзіндік жұмысына арналған тапсырмалардан;
      5) аралық бақылауды ұйымдастыру материалдарынан (бақылау жұмыстары, тестілеу тапсырмалары, жеке тапсырмалар);
      6) қорытынды бақылауды ұйымдастыру материалдарынан (тестілеу емтихандық тапсырмалар, емтихан сұрақтары, билеттер, емтихандық бақылау жұмыстары);
      7) қашықтықтан консультациялар жүргізу кестесінен тұрады.
      Ескерту. 16-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.05.2016 № 343 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
      17. Қосымша жиынтықты білім беру ұйымы дербес анықтайды.
      18. ҚБТ-ын енгізетін білім беру ұйымында білім алушыларды деректер базасын (білім алушыларды қабылдау, ауыстыру, қайта қабылдау туралы бұйрық, олардың ағымдағы үлгерімдері туралы мәліметтер) қамтитын ақпараттық басқару жүйесі құрылады.
      19. ҚБТ-ын іске асыратын білім беру ұйымында ҚБТ бойынша оқу процесін ұйымдастырушылық, әдістемелік, ақпараттық және техникалық қолдауды жүзеге асыратын арнайы құрылымдық бөлімшелер құрылады.
      20. ҚБТ-ын сүйемелдеуді жүзеге асыратын құрылымдық бөлімше оқу процесін жоспарлайды және ұйымдастырады, ҚБТ-ға байланысты құжаттаманы жүргізеді, оқытушылар мен тьюторлардың біліктілігін арттыруды жоспарлайды.
      21. ҚБТ-ны сүйемелдеуді жүзеге асыратын құрылымдық бөлімше АБР-ді, электронды оқу басылымдарын, мультимедиалық курстарды, әдістемелік құралдарды әзірлеуге, алуға және игеруге консультативтік көмек көрсетеді, білімді бақылаудың тестілеу жүйесіне және басқа да құралдарына әкімшілік етеді, ҚБТ үшін ақпараттық ресурстарды пайдалану әдістемесін әзірлейді.
      Ескерту. 21-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.05.2016 № 343 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
      22. ҚБТ-ын сүйемелдеуді жүзеге асыратын құрылымдық бөлімше қашықтықтан оқытудың бағдарламалық, ақпараттық және техникалық құралдарын әзірлеуге, игеруге және қолдауға белсене қатысады.
      23. ҚБТ бойынша оқыту бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің оқу жоспарлары, сондай-ақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім мамандықтарының барлық оқу жоспары бойынша жүргізіледі.
      Ескерту. 23-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.05.2016 № 343 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
      24. ҚБТ бойынша оқыту бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің оқу жоспарлары, сондай-ақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары білім мамандықтарының барлық оқу жоспары бойынша жүргізіледі.
      25. Оқу жылы академиялық кезеңдерден тұрады және академиялық күнтізбеге сәйкес аяқталады.
      26. Білім беру қызметінің барлық түрлері мыналар арқылы жүзеге асырылады:
      1) педагогикалық қызметкердің немесе тьютордың білім алушылармен телекоммуникациялық құралдарды пайдалана немесе білім беру ұйымында тікелей байланыс орната отырып педагогикалық қатынасы (білім алушының бастамасы бойынша);
      2) білім алушының оқыту құралдарымен өзіндік жұмысы (ОӘК, қосымша әдебиет).
      27. ҚБТ қашықтықтан оқу сабақтарын «оn-line», «off-line» режимінде өткізуге негізделген.
      28. «Оn-line» режимінде оқу сабақтары нақты уақыт режимінде оқудын өзара іс-әрекеті процесін қарастырады (бейнеконференция, Интернет желісімен хабар алмасу, телефон аппараты арқылы келіссәздер).
      29. «Off-line» режиміндегі оқу сабақтары оқытушы мен білім алушы арасындағы қатынас асинхронды түрде жүзеге асырылатын (бейнедәрістер, оқытуды басқару жүйесіндегі тапсырмалар, электронды пошта, кейіннен аралық және/немесе қорытынды бақылау тапсыруымен оқытушының тапсырмасы бойынша білім алушының оқулықпен жұмысы) оқудың өзара іс-әрекеті процесін қарастырады.
      Ескерту. 29-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.05.2016 № 343 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
      30. Білім алушылардың үлгерімін ағымдық бақылау және аралық аттестаттау оқу жұмыс жоспарына, академиялық күнтізбеге және оқу бағдарламаларына сәйкес жүзеге асырылады.
      31. Үлгерімді ағымдық бақылауды және аралық аттестаттауды өткізуге төмендегілер арқылы рұқсат етіледі:
      1) телекоммуникациялық құралдарды пайдаланумен қоса оn-line режимінде білім алушы мен оқытушының тікелей қатынасы;
      2) автоматтандырылған тестілеу кешендері;
      3) жазбаша жеке тапсырмаларды тексеру (кейстік технология).
      32. Білім беру ұйымы білім алушылардың ағымдағы үлгерімін бақылау мен аралық бақылауды шектеудің электрондық әдістерін қолдану және тәуелсіз бағалау арқылы рұқсат етілмеген кіру мен жалғандықтан сақталған ақпараттық жүйеде жүргізеді.
      33. Білім алушы пән бойынша аралық аттестаттауға оқу жұмысы  бағдарламасымен белгіленген барлық бақылау іс-шараларын орындағаннан және тапсырғаннан кейін жіберіледі.
      34. Кәсіптік практиканы білім беру ұйымдары мамандықтың  ерекшелігіне қарай жүргізеді.
      35. ҚБТ бойынша білім алушыларды аралық және қорытынды  аттестаттау Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығымен бекітілген Білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды мемлекетті: аттестаттау жүргізудің үлгі ережесіне сәйкес жүзеге асырылады (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді тіркеу тізілімінде № 5191 тіркелген).
      Сотталған және қауіпсіздігі барынша төмен мекемеде жазасын өтеп жүрген білім алушыларды қорытынды аттестаттауды мемлекеттік аттестаттау комиссиясы білім алушы тұрған жерге барып жүзеге асырады.

3. ЖАОК ұйымдастыру

      Ескерту. Қағида 3-тараумен толықтырылды - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.05.2016 № 343 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      36. Білім беру ұйымдарында оқыту курсының жоғары деңгейдегі сапасын қамтамасыз ету үшін (әзірлеу, аккредиттеу, білімді бақылау және т.б.) халықаралық тәжірибе (Edx, Coursera, FutureLearn және басқа) негізінде білім алушылардың оқу нәтижелері мен құзыреттерінің сәйкестігін бағалау арқылы ЖАОК жүзеге асырылады.
      37. Білім беру ұйымдары онлайн-платформаға орналастырғанға дейін курстарды оқу-әдістемелік сараптау және апробациялау сапасы жүйесін қамтамасыз ететін ЖАОК ұйымдастырады.
      38. Онлайн-платформадағы бағалау рәсімдеріне қойылатын талаптар:
      1) оқыту нәтижелерін бағалауға байланысты іс-шараларды өткізу кезінде тұлғаны сәйкестендіру (қорытынды бағалауды қалыптастыруда тұлғаны сәйкестендіруге байланысты іс-шаралардың үлесі кемінде 30%-ды құрауы қажет). Тұлғаны сәйкестендіру үшін мынадай технологиялар қолданылады:
      пернетақтада мәтінді терудің бірегей үлгісі (символдарды теру жылдамдығын тексеретін бағдарлама, пернетақтадағы пернелерді басу, пернелер комбинациялары арасындағы кідіру (пернетақтадағы әріптерді іздеуге байланысты) уақыты, ритімдік теру);
      сертификаттау орталықтары (өту барысында тұлғаны сәйкестендіруді және іс-шараның өту жағдайын бақылауды қамтамасыз ететін ұйым ұсынатын жұмыс орындарында іс-шаралар өткізу);
      онлайн-прокторинг (камераларды және білім алушы жұмыс жасап отырған құрылғының экранын трансляциялау құралдарын пайдалана отырып, іс-шаралар барысында білім алушыларды қашықтықтан бақылау);
      биометриялық технология (тұлғаны сәйкестендірудің және іс-шараның өту жағдайларын бақылаудың автоматтандырылған құралдарын пайдалану);
      2) курсты аяқтағаны туралы берілген сертификат негізінде білім алушылардың оқу жетістіктері туралы ақпаратқа қол жеткізіледі (білім алушының сертификатында не есептік жазбасының астында көрсетілген сілтеме бойынша).
      39. Барлық бақылау тапсырмалары мен қорытынды емтихандарды тапсырған онлайн-курстардағы тыңдаушыларға осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша тиісті сертификаттар беріледі.
      40. Сертификаттың мазмұны:
      1) сертификат берілген білім алушының жеке басын біркелкі сәйкестендіру қамтамасыз етіледі;
      2) сертификатта оның жоғары оқу орнының онлайн-платформасымен қауымдастырылған Интернет желісінде, доменде орналасқан электронды нұсқасына сілтеме болады;
      3) сертификатта оқу нәтижелерін меңгеру деңгейі туралы (бағалау өлшемшарттары, оқу жоспары немесе басқа да деректер курс туралы ақпаратта, не тікелей сертификатта немесе электронды нұсқасында жазылады) ақпарат қамтылады.
      41. ЖОО (кеңес) бекіткен тізбеге кіретін онлайн-курста оқу нәтижесін растайтын сертификат болған жағдайда, білім алушы оқыған пәнін ағымдағы немесе алдағы академиялық оқу кезеңіне жоспарланған жеке оқу жоспарына қосуға үміттенеді.
      42. Қазақстан Республикасының ЖОО-лары әзірлеген ашық онлайн-курстарды меңгеру нәтижелерін сынау тәртібі мен шарттары, қайта сынақтан өтуге/ қайта аттестаттауға жіберілген ашық онлайн-курстар бойынша онлайн-платформаларда оқу нәтижелеріне қойылатын талаптар ЖОО-лар арасындағы білім алушылардың ішкі академиялық ұтқырлығы жөніндегі келісім шеңберінде іске асырылады.
      43. ЖАОК бойынша білім алушылардың оқу жұмысының еңбек сыйымдылығын айқындау мынадай негізде жүзеге асырылады:
      1) онлайн-платформада білім алушының оқу жұмысының еңбек сыйымдылығын бағалау кезінде кредиттерді аударудың және жинақтаудың еуропалық жүйесі (ECTS - The European Credit Transfer System) пайдаланылады;
      2) онлайн-курстарды қайта есептеу кезінде берілген сертификатта көрсетілген кредиттер санын, сынақ бірліктерін немесе академиялық сағаттарды оларды білім алушының таңдаған ағымдағы немесе алдағы академиялық оқу кезеңіндегі мамандықтың оқу жоспарлары мен жеке оқу жоспарларына енгізілген оқу пәндерімен қатаң сәйкестікте қайта есепке алып жазылады;
      3) аралас оқыту технологиясын іске асыру кезінде онлайн-курстар бойынша кредиттер санын қайта есептеу қашықтықтан оқыту технологиясын қолдана отырып, пәннің құрылымына бекітілген пропорционал арақатынасы шеңберінде жүзеге асырылады;
      4) кредитті қайта есептеу ЖОО-ның оқу-әдістемелік комиссиясы айқындайды және ЖОО-ның корпоративті порталында (сайтында) ашық түрде жарияланады.

Қазақстан Республикасы  
Білім және ғылым министрінің
2015 жылғы 20 наурыздағы
№ 137 бұйрығына қосымша 

      Ескерту. Қағида қосымшамен толықтырылды - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.05.2016 № 343 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

Об утверждении Правил организации учебного процесса по дистанционным образовательным технологиям

Приказ Министра образования и науки Республики Казахстан от 20 марта 2015 года № 137. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 22 апреля 2015 года № 10768

      В соответствии с подпунктом 25) статьи 5 Закона Республики Казахстан 27 июля 2007 года «Об образовании» ПРИКАЗЫВАЮ:
      1. Утвердить прилагаемые Правила организации учебного процесса по дистанционным образовательным технологиям.
      2. Департаменту высшего, послевузовского образования и международного сотрудничества (Шаймарданов Ж.К.):
      1) обеспечить в установленном порядке государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;
      2) после государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан обеспечить официальное опубликование настоящего приказа;
      3) обеспечить размещение настоящего приказа на официальном интернет-ресурсе Министерства образования и науки Республики Казахстан.
      3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на вице-министра образования и науки Балыкбаева Т.О.
      4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

      Министр                                    А. Саринжипов

Утверждены         
приказом Министра образования и
науки Республики Казахстан  
от 20 марта 2015 года № 137 

Правила
организации учебного процесса по дистанционным
образовательным технологиям

1. Общие положения

      1. Настоящие Правила организации учебного процесса по дистанционным образовательным технологиям (далее – Правила) разработаны в соответствии с подпунктом 25 статьи 5 Закона Республики Казахстан от 27 июля 2007 года «Об образовании» и определяют порядок организации учебного процесса по дистанционным образовательным технологиям.
      2. Реализация дистанционных образовательных технологий (далее – ДОТ) осуществляется по следующим видам: телевизионная технология, сетевая технология и кейс-технология.
      Сноска. Пункт 2 в редакции приказа Министра образования и науки РК от 30.05.2016 № 343 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      3. Субъектами дистанционной образовательной технологии являются обучающиеся, педагогические работники и организации.
      4. ДОТ реализовываются организациями образования самостоятельно.
      5. В настоящих Правилах используются следующие термины и определения:
      1) информационно-образовательный портал – системно-организованная взаимосвязанная совокупность информационных ресурсов и сервисов Интернет, содержащая административно-академическую учебно-методическую информацию, позволяющая организовать образовательный процесс по ДОТ;
      2) информационно-образовательные ресурсы (далее – ИОР) – формализованные идеи и знания образовательного характера, различные данные, методы и средства их накопления, хранения и обмена между источниками и потребителями информации;
      3) сетевая технология – технология, включающая обеспечение учебно-методическими материалами, формы интерактивного взаимодействия обучающихся с преподавателем и друг с другом, а также администрирование учебного процесса на основе использования сети Интернет;
      4) кейсовая технология – технология, основанная на комплектовании наборов (кейсов) учебно-методических материалов на бумажных, электронных и прочих носителях и рассылке их обучающимся для самостоятельного изучения;
      5) контент – информационное наполнение учебных материалов (тексты, графика, мультимедиа и иное информационно значимое наполнение);
      6) Интернет-ресурс организации образования, реализующей дистанционные образовательные технологии - Интернет-ресурс, содержащий административно-академическую информацию для участников образовательного процесса;
      7) информационная технология дистанционного обучения – технология создания, передачи и хранения учебных материалов на электронных носителях, инфо-телекоммуникационные технологии организации и сопровождения учебного процесса;
      8) мультимедиа – комплекс аппаратных и программных средств, позволяющих пользователю работать в диалоговом режиме с разнородными данными (графикой, текстом, звуком, видео);
      9) "on-line" - обмен информаций в реальном времени;
      10) "off-line" - занятие обмен информацией в свободном временном пространстве;
      11) силлабус - программа обучения по дисциплине для обучающегося, содержащая краткое описание учебной дисциплины, основные характеристики изучаемой дисциплины;
      12) телевизионная технология - технологии, базирующиеся на использовании эфирных, кабельных и спутниковых систем телевидения;
      13) тестирующий комплекс - программное средство, предназначенное для определения степени освоения обучающимися учебного материала на всех уровнях образовательного процесса;
      14) Тьютор - лицо, помогающее обучающимся осваивать изучаемую с преподавателем дисциплину;
      15) электронное издание – совокупность цифровой, текстовой, графической, аудио, видео и другой информации, которые имеют средства программного управления и документации, и размещены на любом электронном носителе информации или опубликованы в компьютерной сети.
      Электронное учебное издание (далее – ЭИУ) – электронное издание, предназначенное для автоматизации обучения и контроля знаний, и соответствующее учебному курсу или отдельным его частям, а также позволяющее выбрать траекторию обучения и обеспечивающее различные виды учебных работ;
      16) массовый открытый онлайн-курс (далее – MOOК) – обучающий курс с массовым интерактивным участием с применением технологий электронного обучения и открытым доступом через Интернет;
      17) смешанное обучение – технология обучения, при которой обучение проводится в традиционной очной форме и с использованием технологий дистанционного обучения;
      18) онлайн-платформа массовых открытых онлайн курсов (далее – ОП МООК) – портал открытого онлайн-образования, предоставляющий возможность проходить дистанционное обучение по выбранным онлайн-курсам.
      Сноска. Пункт 5 с изменениями, внесенным приказом Министра образования и науки РК от 30.05.2016 № 343 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

2. Порядок организации учебного процесса по дистанционным образовательным технологиям

      6. Для организации учебного процесса по ДОТ требуется наличие у организации образования:
      1) образовательного портала со страницами, содержащими учебно-методическую и организационно-административную информацию для обучающихся;
      2) оборудования, имеющего выход в телекоммуникационную сеть (Интернет, спутниковое телевидение);
      3) мультимедийных классов и электронных читальных залов;
      4) учебного контента;
      5) тестирующего комплекса;
      6) сетевых систем управления обучением (Learning Management System).
      7. Для осуществления учебного процесса по дистанционным образовательным технологиям организации образования:
      1) организуют обучение преподавателей, тьюторов и служб по реализации дистанционных образовательных технологий;
      2) создают условия педагогическим работникам, профессорско-преподавательскому составу для разработки и обновления образовательных ресурсов;
      3) доставляют учебный материал обучающимся посредством информационных технологий либо на бумажных носителях;
      4) организуют и проводят консультации в режиме «on-line»;
      5) организуют обратную связь с обучающимися в режиме «off-line»;
      6) контролируют учебные достижения обучающихся в режиме «on-line», «off-line»;
      7) идентифицируют личность обучающихся посредством системы аутентификации.
      8. ДОТ на уровне технического и профессионального, послесреднего, высшего и послевузовского образования применяются в отношении обучающихся:
      1) по сокращенным образовательным программам на базе начального, основного среднего, общего среднего, технического и профессионального, послесреднего и высшего образования;
      2) являющихся лицами с ограниченными физическими возможностями, в том числе детьми-инвалидами, инвалидами I и II групп, инвалидами с детства на всех уровнях образования;
      3) выехавших за пределы государства по программам обмена обучающихся на уровне высшего и послевузовского образования, за исключением стипендиатов «Болашак»;
      4) заочной формы обучения, призванные на срочную военную службу на уровне высшего образования;
      5) находящихся в длительной заграничной командировке (более 4-х месяцев) на уровне высшего образования;
      6) осужденных, отбывающих наказание в колониях-поселениях (в учреждениях минимальной безопасности) при наличии соответствующих технических условий в учреждении.
      Сноска. Пункт 8 в редакции приказа Министра образования и науки РК от 05.10.2015 № 587 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      8-1. ДОТ применяется также в отношении дополнительного образования, переподготовки и повышения квалификации профессорско-преподавательского состава, в том числе на иностранном языке.
      Сноска. Правила дополнены пунктом 8-1 в соответствии с приказом Министра образования и науки РК от 30.05.2016 № 343 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      9. ДОТ применяется также при реализации высшими учебными заведениями совместных образовательных программ с зарубежными вузами-партнерами.
      10. Обучающиеся по программам послевузовского образования по дистанционным образовательным технологиям осваивают кредиты только образовательных компонентов или учебные дисциплины.
      11. Обучающиеся, изъявившие желание обучаться по ДОТ пишут заявление в произвольной форме на имя руководителя организации образования с мотивированным обоснованием о возможности использования ДОТ в обучении с предоставлением подтверждающих документов.
      Дети-инвалиды представляют рекомендацию психолого-медико-педагогической консультации о возможности их участия в учебном процессе по ДОТ.
      12. Заявления обучающихся рассматриваются руководителем организации образования в течение пяти рабочих дней с момента подачи.
      При положительном решении вопроса издается приказ руководителя организации образования об использовании ДОТ обучающихся в течение трех рабочих дней.
      13. К приказу прилагаются:
      1) заявления обучающихся;
      2) индивидуальные учебные планы обучающихся;
      3) индивидуальный график организации учебной деятельности каждого обучающегося;
      4) рекомендации психолого-медико-педагогической консультации об участии ребенка-инвалида в учебном процессе по дистанционным образовательным технологиям;
      5) согласие или разрешение руководителя пениципиального учреждения, если обучающиеся осужден и отправлен для отбывания наказания в учреждениях минимальной безопасности.
      Организация образования в течение трех рабочих дней знакомит обучающихся с планом и графиком учебного процесса, применяемых в процессе обучении по ДОТ.
      14. Для обеспечения обучаемых учебно-методическими материалами организациям образования необходимо иметь электронные учебно-методические комплексы по всем дисциплинам учебного плана, реализуемых с использованием ДОТ.
      Подготовка электронных учебно-методических комплексов осуществляется разработчиком курса по утвержденным рабочим учебным программам.
      15. Электронный учебно-методический комплекс дисциплины включает обязательный и дополнительный комплекты.
      16. Обязательный комплект состоит из:
      1) силлабуса, включающего содержание дисциплины, календарно-тематический план, список рекомендуемой литературы (основной и дополнительной), модульное разбивки дисциплины;
      2) электронного конспекта лекций и видеолекций;
      3) материалов практических и семинарских занятий;
      4) заданий для самостоятельной работы студента и самостоятельной работы студента под руководством преподавателя;
      5) материалов по организации рубежного контроля (контрольных работ, тестовых заданий, индивидуальных заданий);
      6) материалов по организации итогового контроля (тестовых экзаменационных заданий, вопросов к экзамену, билетов, экзаменационных контрольных работ);
      7) графика проведения дистанционных консультаций.
      Сноска. Пункт 16 в редакции приказа Министра образования и науки РК от 30.05.2016 № 343 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      17. Дополнительный комплект определяется организацией образования самостоятельно.
      18. В организации образования, внедряющей ДОТ, создается информационная система управления, содержащая базу данных обучающихся (приказы о зачислении, переводах, восстановлении, сведения о текущей успеваемости обучающихся).
      19. В организации образования, реализующей ДОТ, создается специальное структурное подразделение, осуществляющее организационное, методическое, информационное и техническое сопровождение процесса обучения по ДОТ.
      20. Структурное подразделение, осуществляющее сопровождение ДОТ планирует и организует учебный процесс по ДОТ, ведет документацию, связанную с ДОТ, планирует повышение квалификации преподавателей и тьюторов.
      21. Структурное подразделение, обеспечивающее сопровождение ДОТ, осуществляет консультативную помощь в разработке, приобретении и освоении ИОР, электронных учебных изданий, мультимедийных курсов, методических пособий, администрирует тестирующие системы и другие средства контроля знаний, разрабатывает методику использования информационных ресурсов для ДОТ.
      Сноска. Пункт 21 в редакции приказа Министра образования и науки РК от 30.05.2016 № 343 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      22. Структурное подразделение, осуществляющее сопровождение ДОТ, принимает активное участие в разработке, освоении и поддержке в эксплуатации программных, информационных и технических средств дистанционного обучения.
      23. Обучение по ДОТ производится по учебным планам начального, основного среднего, общего среднего образования, а также по всему учебному плану специальностей технического и профессионального, послесреднего образования, высшего и послевузовского образования.
      Сноска. Пункт 23 в редакции приказа Министра образования и науки РК от 30.05.2016 № 343 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      24. Организация образования, реализующая ДОТ, обеспечивает методическую помощь обучающимся через взаимодействие участников учебного процесса с использованием всех доступных современных телекоммуникационных средств.
      25. Учебный год состоит из академических периодов и заканчивается в соответствии с академическим календарем.
      26. Все виды учебной деятельности осуществляются посредством:
      1) педагогического общения педагогического работника или тьютора с обучающимся с использованием телекоммуникационных средств или прямого контакта в организации образования (по инициативе обучающегося);
      2) самостоятельной работы обучающегося со средствами обучения (учебно-методический комплекс, дополнительная литература).
      27. ДОТ основываются на проведении дистанционных учебных занятий в режиме «on-line», «off-line».
      28. Учебные занятия в режиме «on-line» предусматривают процесс учебного взаимодействия в режиме реального времени (видеоконференция, посредством обмена сообщениями по сети Интернет, переговоры посредством телефонного аппарата).
      29. Учебные занятия в режиме «off-line» предусматривают процесс учебного взаимодействия, при котором общение преподавателя и обучаемого осуществляется асинхронно (видеолекции, задания в системе управления обучением, электронная почта, работа обучаемого с учебником по заданию преподавателя с последующей сдачей рубежного и/или итогового контроля).
      Сноска. Пункт 29 в редакции приказа Министра образования и науки РК от 30.05.2016 № 343 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      30. Текущий контроль успеваемости и промежуточная аттестация обучающихся осуществляется в соответствии с рабочим учебным планом, академическим календарем и учебными программами.
      31. Проведение текущего контроля успеваемости и промежуточной аттестации допускается посредством:
      1) прямого общения обучающегося и преподавателя в режиме on-line с использованием телекоммуникационных средств;
      2) автоматизированных тестирующих комплексов;
      3) проверки письменных индивидуальных заданий (при кейсовой технологии).
      32. Организация образования, организовывает текущий контроль успеваемости и промежуточную аттестацию обучающихся в информационной системе, защищенной от несанкционированного доступа и фальсификаций путем применения электронных методов ограничения доступа и независимой оценки.
      33. Обучающийся допускается к промежуточной аттестации по дисциплине после выполнения и сдачи всех контрольных мероприятий, установленных рабочей учебной программой.
      34. Профессиональная практика проводится организациями образования исходя из специфики специальности.
      35. Промежуточная и итоговая аттестация обучающихся по ДОТ осуществляется в соответствии с Типовыми правилами проведения текущего контроля успеваемости, промежуточной и итоговой аттестации обучающихся, утвержденных приказом Министра образования и науки Республики Казахстан от 18 марта 2008 года № 125 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов Республики Казахстан за № 5191).
      Проведение итоговой аттестации обучающихся, осужденного и отбывающего наказание в учреждении минимальной безопасности, осуществляется с выездом государственной аттестационной комиссии на место нахождения обучающихся.

3. Организация MOOК

      Сноска. Правила дополнены главой 3 в соответствии с приказом Министра образования и науки РК от 30.05.2016 № 343 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      36. В организациях образования для обеспечения высокого уровня качества обучающего курса (разработка, аккредитация, контроль знаний и т.д.), на основе международного опыта (Edx, Coursera, FutureLearn и др.), осуществляются MOOК с проведением оценки соответствия результатов обучения и компетенций обучающегося.
      37. Организации образования до размещения на онлайн-платформе организовывает MOOК, обеспечивающие систему качества учебно-методической экспертизы и апробацию курсов.
      38. Требования к процедурам оценки на онлайн-платформе:
      1) идентификация личности при проведении мероприятий, связанных с оценкой результатов обучения (доля мероприятий с идентификацией личности в формировании итоговой оценки должна составлять не менее 30 %). Для идентификации личности используются следующие технологии:
      уникальная манера набора текста на клавиатуре (программа, отслеживающая скорость набора символов, время между нажатиями клавиш, задержки между комбинациями клавиш (связанных с поиском на клавиатуре буквы), ритмичность набора);
      сертификационные центры (прохождение мероприятий на рабочих местах, предоставляемых организацией, обеспечивающей идентификацию личности при входе и контроль условий проведения мероприятия);
      онлайн-прокторинг (удаленное наблюдение за обучающимся в ходе мероприятий с использованием камер и средств трансляции экрана устройства, на котором работает обучающийся);
      биометрические технологии (использование автоматизированных средств идентификации личности и контроля условий прохождения мероприятий);
      2) обеспечение доступа к информации об учебных достижениях обучающегося (по ссылке, указанной в сертификате, либо под учетной записью обучающегося), на основании которых был выдан сертификат об окончании курса.
      39. Слушателям онлайн-курсов сдавшим все контрольные задания и итоговый экзамен вручаются сертификаты по форме согласно приложению 1 к настоящему приказу.
      40. Содержания к сертификату:
      1) сертификат обеспечивает однозначной идентификации личности обучающегося, которому сертификат был выдан;
      2) в сертификате имеется ссылка на его электронную версию, размещенную в сети Интернет, в домене, ассоциированном с онлайн-платформой вуза;
      3) сертификат содержит информацию об уровне освоения результатов обучения (критерии оценок, учебный план или другие данные описаны в информации о курсе, либо непосредственно в сертификате или его электронной версии).
      41. При наличии сертификата, подтверждающего результаты обучения на онлайн-курсе, входящего в утвержденный вузом (советом) перечень, обучающийся претендует на включение дисциплины в свой текущий или планируемый на будущий академический период обучения индивидуальный учебный план.
      42. Порядок и условия зачета результатов освоения открытых онлайн-курсов разработанных вузами Республики Казахстан, требования предъявляемые к результатам обучения на онлайн-платформах по открытым онлайн-курсам, допускаемым к перезачету/переаттестации реализуются в рамках соглашений между вузами по внутренней академической мобильности обучающихся.
      43. Определение трудоемкости учебной работы обучающихся по МООК осуществляется:
      1) при оценке трудоемкости учебной работы обучающегося на онлайн-платформе используется европейская система перевода и накопления кредитов (ECTS - The European Credit Transfer System);
      2) при перезачете онлайн-курсов засчитывается с пересчетом количество кредитов, зачетных единиц или академических часов, указанное в представленном сертификате в строгом их соответствие с учебными дисциплинами, включенных в рабочие учебные планы специальности и индивидуальные учебные планы обучающегося за выбранный текущий или будущий академический период обучения;
      3) при реализации смешанной технологии обучения пересчет количества кредитов по онлайн-курсам осуществляется в рамках утвержденных соотношений пропорционально структуре дисциплины с использованием технологии дистанционного обучения;
      4) пересчет кредита определяется учебно-методической комиссией вуза и открыто публикуется на корпоративном портале (сайте) вуза.

Приложение 1        
к приказу Министра образования
и науки Республики Казахстан
от 20 марта 2015 года № 137

      Сноска. Правила дополнены приложением 1 в соответствии с приказом Министра образования и науки РК от 30.05.2016 № 343 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).