Байланыс формасы

Электр қондырғыларының техникалық жай-күйін және оларды пайдалану қауіпсіздігін бақылау үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдар басшыларының, мамандарының техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексерулер жүргізу қағидаларын бекіту туралы

Жаңартылған

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 18 наурыздағы № 210 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылы 12 мамырда № 11026 тіркелді.

      Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

      "Электр энергетикасы туралы" 2004 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 5-бабының 40) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      1. Қоса беріліп отырған Электр қондырғыларының техникалық жай-күйін және оларды пайдалану қауіпсіздігін бақылау үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдар басшыларының, мамандарының техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексерулер жүргізу қағидалары бекітілсін.

      Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

      2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Электр энергетикасы департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

      2) осы бұйрықтың көшірмесін Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгенінен кейін оны күнтізбелік он күн ішінде мерзімді баспасөз басылымдарында және "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді;

      3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің ресми интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында жариялануын;

      4) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркегеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Заң қызметі департаментіне осы тармақтың 2) және 3) тармақшаларымен көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы энергетика вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
Энергетика министрі
В. Школьник

      "КЕЛІСІЛГЕН"

      Қазақстан Республикасының

      Инвестициялар және даму министрі

      ____________ Ә. Исекешев

      2015 жылғы "____"________

      "КЕЛІСІЛГЕН"

      Қазақстан Республикасының

      Ұлттық экономика министрі

      ____________ Е. Досаев

      2015 жылғы "____"________



  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
2015 жылғы 18 наурыздағы
№ 210 бұйрығымен
бекітілген

Электр қондырғыларының техникалық жай-күйін және оларды пайдалану қауіпсіздігін бақылау үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдар басшыларының, мамандарының техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексерулер жүргізу қағидалары

      Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Осы Электр қондырғыларының техникалық жай-күйін және оларды пайдалану қауіпсіздігін бақылау үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдар басшыларының, мамандарының техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексерулер жүргізу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Электр энергетикасы туралы" 2004 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңы (бұдан әрі – Заң) 5-бабының 40) тармақшасына сәйкес әзірленді және электр қондырғыларының техникалық жай-күйін және оларды пайдалану қауіпсіздігін бақылау үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдар басшыларының, мамандарының техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексерулер жүргізу тәртібін айқындайды.

      Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

      2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар қолданылады:

      1) басшылар – электр және жылу энергиясын өндіру, беру негізгі қызмет түрі болып табылатын ұйымдарда бірінші басшының (басқарма төрағасы, бас директор, директор), оның техникалық мәселелер жөніндегі, өндіріс жөніндегі орынбасарының (егер электр және жылу энергиясын өндіру, беру ұйымның негізгі қызмет түрі болып табылмаса – энергетикалық бөлім басшысының және оның орынбасарының лауазымын атқаратын адамдар); ұйымның бас инженерінің, ұйымның еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметі (бөлімі) басшысының лауазымын атқаратын адамдар.

      Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметінің (бөлімінің) жауапты басшысы болмаған жағдайда ұйымның еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғауға ішкі бақылауды қамтамасыз ету үшін жауапты адамы осы Қағидаларға сәйкес білімді біліктілік тексеруден өтеді;

      2) білімді біліктілік тексеру – электр қауіпсіздігі бойынша рұқсат тобын алу, арттыру немесе дәлелдеу үшін энергетикалық ұйым персоналының өз құзыретіне жататын электр энергетикасы саласындағы нормативтік құқықтық актілердің талаптарын білуін тексеру;

      3) мамандар – осы Қағидалардың 2-тармағының 1) тармақшасында аталған адамдарды қоспағанда, жұмысты орындауы үшін электр энергетикасы саласындағы нормативтік құқықтық актілерге сәйкес рұқсатты алу талап етілетін жедел, жедел-жөндеу, жөндеу персоналына басшылықты жүзеге асыратын адамдар, сондай-ақ электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдардың филиалдарының, цехтарының, қызметтерінің, бөлімдерінің басшылары;

      4) электр техникалық персонал – энергетикалық ұйымдарда басқаруды және (немесе) пайдалануды, монтаждауды, ретке келтіруді, оларға техникалық қызмет көрсетуді, жөндеуді, олардың жұмыс режимін басқаруды тікелей жүзеге асыратын жедел, жедел-жөндеу, жөндеу персоналы;

      5) электр техникалық емес персонал – "электр техникалық", "электр технологиялық" персонал анықтамасына жатпайтын персонал;

      6) электр технологиялық персонал – өзі қызмет көрсететін технологиялық процесте негізгі құрамдық бөлік электр энергиясы болып табылатын, жұмысында қол электр машиналарын, электр дәнекерлеуішті, жарықтандырғыштарды, өлшеу аспаптарын және тасымалды электр құрылғыларын пайдаланатын персонал, сондай-ақ лауазымдық нұсқаулықпен немесе еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықпен Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 31 наурыздағы № 253 бұйрығымен бекітілген Электр қондырғыларын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік техникасы қағидаларын (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10907 болып тіркелген) (бұдан әрі – Электр қондырғыларын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік техникасы қағидалары) білу белгіленген электр зертханаларының қызметкерлері.

      Ескерту. 2-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

      3. Электр қауіпсіздігі бойынша рұқсат тобы Электр қондырғыларын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік техникасы қағидаларына сәйкес беріледі.

      4. Білімді біліктілік тексеру электр қауіпсіздігі бойынша тиісті рұқсат тобын беру, арттыру немесе растау үшін ұйымдардың басшылары мен мамандарын кәсіби дайындау деңгейі сәйкестігін анықтаудың негізгі тәсілі болып табылады.

      5. Білімді біліктілік тексеру үш негізгі түрге:

      1) бастапқы тексеруге;

      2) мерзімді (кезекті) тексеруге;

      3) кезектен тыс тексеруге бөлінеді.

      6. Білімді бастапқы біліктілік тексеру үшін ұйымдағы тиісті лауазымға қызметкерді қабылдау туралы немесе сол ұйымда тұрақты жұмыс орнынан басқа қызметке ауысу туралы ұйым басшылығының өкімдік құжаты (бұйрық) негіз болып табылады.

      7. Білімді бастапқы біліктілік тексеру лауазымға тағайындалғаннан кейін оқыту және тағылымдама аяқталған соң бір айдан кешіктірілмейтін мерзімде немесе ұйымның техникалық басшысы бекіткен даярлаудың үлгілік немесе жеке бағдарламасында көрсетілген мерзімде жүргізіледі.

      8. Білімге мерзімді (кезекті) және кезектен тыс біліктілік тексеру жүргізу мерзімдері ұйымдар персоналының білімін соңғы тексеруден өткен күніне сәйкес осы Қағидаларда белгіленген мерзімдер шегінде белгіленеді және әр жұмыс орны есебінен ұйым басшысының тиісті шешімімен (бұйрығымен немесе өкімімен) ресімделеді.

      Білімге мерзімді (кезекті) біліктілік тексеру жүргізу үшін осы Қағидаларда білімге мерзімді біліктілік тексеру үшін белгіленген мерзімнің аяқталуы негіз болып табылады. Қызметкерлерге арналған білімге мерзімді біліктілік тексеруді тағайындау ұйымның техникалық басшысының (бұған өкілеттігі болған жағдайда, бөлімшенің) жыл сайынғы (бірінші желтоқсанға дейін) бұйрығымен жүзеге асырылады. Бұйрыққа білімі мерзімді біліктілік тексерілуге жататын ұйым адамдарының тізімі әрбір тексерілетін адамға мерзімі көрсетілген кесте жүзінде қоса беріледі.

      9. Білімге мерзімді (кезекті) біліктілік тексеру мерзімі:

      1) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметінің басшылары мен мамандары үшін – үш жылда кемінде бір рет.

      2) электр техникалық және электр технологиялық персонал үшін, соның ішінде әкімшілік-техникалық персоналды қоспағанда, жедел келіссөздер мен ауыстырулар жүргізуге құқығы бар басшылар мен мамандар үшін – жылына кемінде бір рет.

      10. Қызметкердің біліміне біліктілік тексеру жүргізудің белгіленген мерзімдерін ұйымның техникалық басшысы олар аяқталған сәттен бастап, бірақ бір айдан аспайтын мерзімге құжаттық растау кезінде дәлелді себептермен (ауыру, іссапар, демалыс, оқу орындарында оқу) ұзартуы мүмкін.

      11. Білімді кезектен тыс біліктілік тексеруді тағайындау үшін мыналар:

      1) алып тасталды – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      2) нәтижесі бойынша комиссия персонал тарапынан технологиялық бұзушылыққа, жазатайым оқиғаға әкеп соққан электр энергетикасы саласындағы құқықтық актілер талаптарының бұзылуын анықтаған технологиялық бұзушылықты тексеру актісін жасау;

      3) ұйымның техникалық басшысының шешімі;

      4) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша қызмет (бөлім) қызметкерлерінің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша анықталған бұзушылықтарын жою жөніндегі шараларды қабылдау туралы нұсқаулар оның шарттары болып табылады.

      Ескерту. 11-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      12. Білімді кезектен тыс біліктілік тексеруді тағайындау үшін негіздерге мыналар жатады:

      1) егер осы актілердің нормалары ұйым қызметкерінің қызметіне өзгерістер енгізетін болса, электр энергетикасы саласындағы жаңа құқықтық актілерін қолданысқа енгізу, электр энергетикасы саласындағы құқықтық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу;

      2) нәтижелері бойынша жазатайым оқиғаны тергеп-тексеру жөніндегі комиссия, электр қондырғыларында жұмыс істеген кезде персонал тарапынан жазатайым оқиғаға алып келген электр энергетикасы саласындағы құқықтық актілер талаптарының бұзылуын анықтаған өндірістегі жазатайым оқиғаны тергеп-тексеру актісі;

      3) нәтижесінде жабдықтың (электр қондырғыларының, ғимараттардың, құрылыстардың) бүлінуі, электр, жылу энергиясын өндіру, беру, тұтынудың белгіленген режимінің бұзылуы орын алған ұйым персоналының, соның ішінде автоматика, релелік немесе технологиялық қорғаныс құрылғыларын реттеу бойынша қате іс-әрекеттерінің фактісі;

      4) жобалау, құрылыс-монтаждау, жөндеу, іске қосу-реттеу, сараптама жұмыстары, соның ішінде өлшеулер мен сынаулар кезіндегі персоналдың қате іс-әрекеттерінің фактісі;

      5) ұйымда электр энергетикасы саласында жұмыс істеу кезінде ұйымның еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметінің техникалық басшылары, қызметкерлері тарапынан анықталған бұзушылықтар бойынша бақылаудың болмауы және шаралардың қабылданбауы;

      6) жабдықты (жаңасын немесе оны реконструкциялаудан кейін) пайдалануға беру, электрлік және технологиялық схемаларды өзгерту кезінде, егер бұл ұйым қызметкерлерінің қызметінде өзгерістерге әкеп соқса, ұйымның техникалық басшысы шешім қабылдамаған кезде, оған қатысты бақылаудың болмауы және шаралардың қабылданбауы;

      7) электр энергетикасы саласындағы сараптама, жобалау ұйымдарының соның ішінде өзгерістер мен сынаулар бойынша зертханалардың (электр зертханаларының) мамандары тарапынан электр энергетикасы саласындағы жұмыстар кезінде анықталған бұзушылықтар бойынша бақылаудың болмауы және шаралардың қабылданбауы жатады.

      Ескерту. 12-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      13. Технологиялық бұзушылықты тексеру актісінің нәтижелері бойынша білімді кезектен тыс біліктілік тексеруді тағайындау үшін мыналар:

      1) энергетикалық қондырғыларда жұмыс істеу кезінде комиссияның электр, жылу энергиясын өндіру, беру бойынша қызметті жүзеге асыратын ұйымның персоналы тарапынан комиссияның қауіпсіздік нормаларында жіберілген бұзушылықтарды анықтауы;

      2) электр энергетикасы саласындағы жұмыстарды (құрылыс-монтаждау, жөндеу, іске қосу-реттеу, сараптама жұмыстары, соның ішінде өлшеулер мен сынаулар) орындау кезінде комиссияның бөгде ұйымдардың қызметкерлері, соның ішінде іссапарға жіберілген персонал тарапынан электр энергетикасы саласындағы жұмыстар кезінде анықтауы негіздер болып табылады.

      Ескерту. 13-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

      14. Ұйымның техникалық басшысының шешімі бойынша білімге кезектен тыс біліктілік тексеруді тағайындау үшін:

      1) күнтізбелік алты айдан астам мерзім ішінде атқаратын лауазымында лауазымдық міндеттерді орындамау;

      2) егер бұл ұйым қызметкерінің қызметіндегі өзгерістерге әкеп соқса, жабдықты (жаңасын немесе оны реконструкциялаудан кейін) пайдалануға беру, электрлік және технологиялық схемаларды өзгерту;

      3) ұйымның қауіпсіздік және еңбекті қорғау қызметінің басшылары, қызметкерлері тарапынан ұйымда электр энергетикасы саласындағы жұмыстар кезінде анықталған бұзушылықтар бойынша бақылау және шараларды қабылдау нәтижесінде;

      4) нәтижесінде еңбекке жарамдылықты уақытша немесе тұрақты жоғалту, кәсіби ауру не өлім басталатын, жеке тұлғалар (персонал) үшін жарақат, кәсіби ауру, денсаулығының күрт нашарлауы немесе улануға әкеп соғатын электр энергетикасы саласындағы құқықтық актілердің талаптарын бұзу;

      5) осы Қағидалардың 10 және 15-тармақтарында көзделген жағдайлар жатады.

      15. Осы Қағидалардың 12-14-тармақтарында көрсетілген білімді кезектен тыс тексеруді тағайындау үшін негіздер толық және жан-жақты болып табылады.

      16. Білімді кезектен тыс біліктілік тексеру білімді мерзімді біліктілік тексеру мерзімдерін өзгертпейді.

      17. Білімге кезектен тыс біліктілік тексеру тағайындалған сәттен біліктілікті растау күніне дейінгі кезеңде адам электр техникалық емес персоналға теңестіріледі және атқаратын лауазымы бойынша қызметтік міндеттерін орындауға жіберілмейді.

      18. Білімге кезектен тыс біліктілік тексеруді жүргізген және біліктілік расталмаған жағдайда, адам басқа лауазымға ауысу арқылы электр техникалық емес персоналға теңестіріледі.

2-тарау. Басшылардың біліміне біліктілік тексеру жүргізу тәртібі

      19. Басшылардың біліміне біліктілік тексеруді Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Атомдық және энергетикалық қадағалау мен бақылау комитеті жүзеге асырады (бұдан әрі – Комитет).

      20. Жыл сайын, 1 желтоқсанға дейінгі мерзімде, ұйымдар Комитетке келесі күнтізбелік жылға білімі біліктілік тексеруге жататын басшылардың тізімін осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жібереді.

      Басшыны жұмысқа қабылдау немесе шығару кезінде тиісті ақпарат Комитетке қабылданған (шығарылған) сәттен күнтізбелік 15 күннің ішінде осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жіберіледі.

      21. Білімді біліктілік тексеруден өту үшін басшылар осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша білімді біліктілік тексеру мерзімінің аяқталу күніне дейін күнтізбелік 30 күннен кешіктірмей "электрондық үкімет" веб-порталы арқылы өтініш береді.

      22. Комитет 2 жұмыс күні ішінде осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша "электрондық үкіметтің" веб-порталы арқылы хабарламаны жіберу жолымен осы Қағидалардың 21-тармағында көрсетілген құжаттарды басшылардан қабылдап алғанын растайды.

      Басшы өтінішті кері қайтарып алған жағдайда Комитет 2 жұмыс күні ішінде оған "электрондық үкімет" веб-порталы арқылы өтінішті қарауды тоқтату туралы хабарлама жібереді.

      Басшы ұсынған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) дұрыс еместігі, сонымен қатар басшының және (немесе) ұсынылған материалдар осы Қағидалардың талаптарына сәйкес келмеуі анықталған жағдайда, Комитет білімге біліктілік тексеру жүргізуден бас тарту туралы дәлелді жауап жібереді.

      Ескерту. 22-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      23. Білімді біліктілік тексеруге келген кезде басшылардың өзімен бірге жеке басын куәландыратын құжаты болуы қажет.

      24. Білімге біліктілік тексеру тестілеу түрінде жүргізіледі.

      25. Тестілеу тестіленушінің таңдауы бойынша мемлекеттік немесе орыс тілдерінде компьютерлік тәсілмен автоматтандырылған білімді біліктілік тексеру жүйелерімен жабдықталған орындарда жүргізіледі. Лауазымдық міндеттеріне сәйкес біліктілік тексеруден өтуге тиіс шетелдік адамдар (резидент еместер) осы Қағидаларға сәйкес тестілеуден жалпы негізде өтеді.

      Ескерту. 25-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      26. Тестілеу уақыты екі сағатты құрайды.

      Тест сұрақтарының саны 100 сұрақты құрайды.

      Білімді біліктілік тексеруге жататын басшының біліктілігін растаған тестілеу нәтижесін мойындауға негіз болып табылатын дұрыс жауаптардың шекті деңгейі тестілерде қамтылған сұрақтар санының 70 пайызын құрайды.

      26-1. Тестілеуге бөлінген уақыт өткен соң бағдарлама автоматты түрде жабылады.

      Тестілеудің дұрыс жауаптарын есептеу енгізілген компьютерлік бағдарламаның көмегімен автоматты түрде жүргізіледі.

      Егер дұрыс жауаптар саны шекті деңгейге тең немесе одан жоғары болса, онда басшыға "өтті" деген тестілеудің оң нәтижесі беріледі.

      Егер дұрыс жауаптар саны шекті деңгейден төмен болса, онда басшыға "өткен жоқ" деген тестілеудің теріс нәтижесі беріледі.

      Ескерту. 26-1-тармақпен толықтырылды – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      27. Білімге біліктілік тексеруден өтуге тиісті басшы тестілеу барысында алдарына қойылған сұрақтарға өздігімен жауап береді және басқа басшыларды олардың тестілеуінен көңілін басқа жаққа аудармайды. Жазбалар, келіссөздер жүргізу, оның ішінде электрондық (аудио, бейне, басатын) құрылғыларды қолдану тестілеуден өту шартының бұзылуымен теңестіріледі. Мұндай жағдайларда, басшы тестілеуді тоқтатады және Комитет өкілі осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша бұзу туралы актіні ресімдейді.

      Сұрақта немесе сұрақ бойынша жауаптарда қателік анықталған жағдайда, қолды көтеріп Комитет өкілінің аталған ескертуді жазып алуын күту қажет.

      28. Білімге біліктілік тексеру жүргізу нәтижесі осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес нысан бойынша білімге біліктілік тексеру жүргізілген күннен бастап 3 жұмыс күнінен кешіктірілмей "электрондық үкіметтің" веб-порталы арқылы жіберіледі.

      29. Білімге бастапқы немесе кезекті біліктілік тексеру кезінде шекті деңгейден төмен тестілеу нәтижесін алған немесе тестілеуге дәлелді себептерсіз келмеген басшы атқаратын лауазымы шегінде өз біліктілігін растамаған болып есептеледі. Бұл жағдайларда басшы шекті деңгейден төмен тестілеу нәтижесін алған күннен бастап күнтізбелік 30 күннің ішінде осы Қағидалардың 21-тармағына сәйкес қайта өтініш беру арқылы білімге кезектен тыс біліктілік тексеруден өтеді.

      Ескерту. 29-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      30. Егер басшы білімді кезектен тыс біліктілік тексеру кезінде шекті деңгейден төмен тестілеу нәтижесін алған немесе тестілеуге дәлелді себептерсіз келмеген жағдайда басшы еңбек заңнамасында белгіленген тәртіппен лауазымынан шеттетіледі.

      31. Осы Қағидаларда белгіленген басшының біліміне біліктілік тексеру жүргізу мерзімінде дәлелді себептермен (ауыру, іссапар, еңбек демалысы, оқу орындарында оқу) келмей қалған жағдайда, пайда болған дәлелді себеп туралы хабарламаны жіберу және ұйым тарапынан кейінгі құжаттық растау кезінде білімге біліктілік тексеру жүргізудің көрсетілген мерзімі мерзімінде келмей қалу себебі болып табылған жағдай аяқталғаннан кейін күнтізбелік 30 күннен аспайтын мерзімге ұзартылады.

      Пайда болған дәлелді себеп туралы хабарламаны ұйым Комитетке білімге біліктілік тексеру жүргізудің өтіп кеткен күнінен кейінгі 3 жұмыс күнінен кешіктірмей жібереді.

      32. Білімге біліктілік тексеруден өту мерзімі алты айдан астам өтіп кеткен кезде ұйымның бірінші басшысының шешімі бойынша басшыға білімге кезектен тыс біліктілік тексеру белгіленеді.

      Бірінші басшыға қатысты білімді кезектен тыс біліктілік тексеру жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің құрылтайшысымен немесе акционерлік қоғамның директорлар кеңесімен белгіленеді.

      33. Тестілеу нәтижелерімен келіспеген жағдайда басшы осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ол өткен күннен кейінгі 1 жұмыс күнінен кешіктірмей аппеляцияға өтініш беру жолымен олардың нәтижесіне шағымдануға құқылы.

      Ескерту. 33-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      34. Өтініштерді қарауды Комитеттің апелляциялық комиссиясы (бұдан әрі – Апелляциялық комиссия) өтініш келіп түскен күннен бастап 2 жұмыс күні ішінде жүргізеді.

      Ескерту. 34-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      35. Апелляциялық комиссияның құрамы мен ережесі мемлекеттік органның бірінші басшысының бұйрығымен бекітіледі.

      36. Әрбір өтінішті қарау қорытындысы бойынша Апелляциялық комиссия осы Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес нысан бойынша Апелляциялық комиссия отырысының хаттамасын екі данада ресімдейді.

      Хаттаманың бір данасы өтініш берушіге Апелляциялық комиссия отырысы сәтінен үш жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде жіберіледі. Хаттаманың екінші данасы және тестілеу нәтижелерінің көшірмесі мемлекеттік органда сақталады.

3-тарау. Мамандардың біліміне біліктілік тексеру жүргізу тәртібі

      37. Мамандардың біліміне біліктілік тексеруді жыл сайын энергетикалық ұйым басшысының бұйрығымен білімге біліктілік тексеру жүргізу үшін құрылатын комиссия жүзеге асырады.

      38. Жыл сайын, желтоқсанның 25-не дейінгі мерзімде, ұйымдар келесі күнтізбелік жылға білімі біліктілік тексеруге жататын мамандардың тізімін жасайды.

      Маманды жұмысқа қабылдау немесе шығару кезінде жоғары аталған тізімге тиісті өзгерістер енгізіледі.

      39. Мамандардың біліміне біліктілік тексеруді ұйымдастыруға жауапты адам осы Қағидаларға 38-тармақта көрсетілген тізімге сәйкес білімге біліктілік тексеру жүргізу күніне дейін күнтізбелік 30 күннен кешіктірілмейтін мерзімде маманға жазбаша хабарлама жібереді.

      40. Әрбір маманның білімін біліктілік тексеру компьютерлік бағдарламаларды пайдаланып тестілеу түрінде немесе жазбаша түрде жеке өткізіледі.

      41. Білімді біліктілік тексеру нәтижесі бойынша осы Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес нысан бойынша білімді біліктілік тексеру хаттамасы ресімделеді.

      42. Мамандардың біліміне біліктілік тексеру жүргізудің белгіленген мерзімдері, ол аяқталғаннан кейін құжаттық растау кезінде дәлелді себептермен (ауру, іссапар, еңбек демалысы, оқу орындарында оқу) ұйым басшысымен бір айдан аспайтын мерзімге ұзартылады.

      43. Білімге біліктілік тексеруден өту мерзімі алты айдан астам мерзім ішінде ұйымның бірінші басшысының шешімі бойынша басшыға білімге кезектен тыс біліктілік тексеру белгіленеді.

      44. Білімге бастапқы немесе мерзімді (кезекті) біліктілік тексеруден өту бойынша мерзімдерді дәлелді себептерсіз бұзған, сондай-ақ өз біліктілігін растамаған мамандардың электр қауіпсіздігі бойынша рұқсат тобы бір бірлікке төмендетіледі және өтіп кеткен мерзімнен немесе электр қауіпсіздігі бойынша рұқсат тобын растамаған (берген) күннен кейінгі күнтізбелік 30 күннің ішінде білімге кезектен тыс біліктілік тексеру белгіленеді.

  Электр қондырғыларының
техникалық жай-күйін және
оларды пайдалану қауіпсіздігін
бақылау үшін электр және жылу
энергиясын өндіруді, беруді
жүзеге асыратын ұйымдар
басшыларының, мамандарының
техникалық пайдалану
қағидалары мен қауіпсіздік
техникасы қағидаларын білуіне
біліктілік тексерулер жүргізу
қағидаларына 1-қосымша
  Нысан

      Ескерту. 1-қосымшаның оң жақ бұрыштағы тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

Электр қондырғыларының техникалық жай-күйін және оларды пайдалану қауіпсіздігін бақылау үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдар басшыларының, мамандарының техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексерулерден өтуге жататын басшылардың тізімі

      Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

Р/с


Аты-жөні, әкесінің аты (болған жағдайда)


ЖСН


Алдағы өткен білімді біліктілік тексеру күні


Лауазымы



Лауазымға қабылдау туралы бұйрықтың № мен күні


Рұқсат тобы




















































      Ұйым басшысының қолы ___________ аты-жөні

      Күні 20__ж. "___" __________

      МО


  Электр қондырғыларының
техникалық жай-күйін және
оларды пайдалану қауіпсіздігін
бақылау үшін электр және жылу
энергиясын өндіруді, беруді
жүзеге асыратын ұйымдар
басшыларының, мамандарының
техникалық пайдалану
қағидалары мен қауіпсіздік
техникасы қағидаларын білуіне
біліктілік тексерулер жүргізу
қағидаларына 2-қосымша

      Ескерту. 2-қосымшаның оң жақ бұрыштағы тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

      Нысан

Қабылданған (шығарылған) басшылар туралы ақпарат

Р/с

 

Аты-жөні, әкесінің аты (болған жағдайда)
 

ЖСН
 

Қабылдау (шығару) туралы бұйрықтың күні
 

Лауазымы
 
 

Рұқсат тобы
 












































      Ұйым басшысының қолы ___________ аты-жөні

      Күні 20__ж. "___" __________

      МО

  Электр қондырғыларының
техникалық жай-күйін және
оларды пайдалану қауіпсіздігін
бақылау үшін электр және жылу
энергиясын өндіруді, беруді
жүзеге асыратын ұйымдар
басшыларының, мамандарының
техникалық пайдалану
қағидалары мен қауіпсіздік
техникасы қағидаларын білуіне
біліктілік тексерулер жүргізу
қағидаларына
3-қосымша
  Нысан
____________________________
(мемлекеттік органның атауы)
____________________________
(Тегі, аты, әкесінің аты (бар болса)

      № _______                               Күні: 20____жылғы "___" ________

      Ескерту. 3-қосымша жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

Өтініш

      Сізден мені электр қауіпсіздігі бойынша ___________________________ рұқсат тобын

      (рұқсат тобын көрсету)

      ___________________________ үшін электр қондырғыларының техникалық жай-күйін және

      (алу, арттыру немесе растау)

      оларды пайдалану қауіпсіздігін бақылау үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді

      жүзеге асыратын ұйымдар басшыларының техникалық пайдалану қағидалары мен

      қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуге _________________________ біліктілік тексеруден

                                          (бастапқы, кезекті, кезектен тыс)

      өтуіме рұқсат беруіңізді сұраймын.

      Ақпараттық жүйелерде қамтылған, заңмен қорғалатын құпияны құрайтын

      мәліметтерді пайдалануға келісемін.

      Қосымша: Лауазымға тағайындау туралы 20___жылғы "___" ________ № ___ бұйрықтың көшірмесі.

      Қолы _____________

 
  Электр қондырғыларының
техникалық жай-күйін және
оларды пайдалану қауіпсіздігін
бақылау үшін электр және жылу
энергиясын өндіруді, беруді
жүзеге асыратын ұйымдар
басшыларының, мамандарының
техникалық пайдалану
қағидалары мен қауіпсіздік
техникасы қағидаларын білуіне
біліктілік тексерулер жүргізу
қағидаларына
4-қосымша
  Нысан

      Ескерту. 4-қосымша жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

Хабарлама

      Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Атомдық және энергетикалық

      қадағалау мен бақылау комитеті ______________________________________ қабылданған

                                    (тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда))

      өтінішіне сәйкес білімді біліктілік тексеру

      тестілеу күні: _____________________________________

      тестілеу уақыты: __________________________________

      тестілеу мекенжайы: ________________________ бойынша өткізілетінін хабарлайды.

      Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Атомдық және энергетикалық

      қадағалау мен бақылау комитетінің автоматтандырылған тіркеу жүйесі электр

      қондырғыларының техникалық жай-күйін және оларды пайдалану қауіпсіздігін бақылау

      үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдар

      басшыларының техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын

      білуіне біліктілік тексерулерден "электрондық үкімет" порталы арқылы өту үшін берді.

      Қолы____________

      20 __ жылғы "____" _______________


  Электр қондырғыларының
техникалық жай-күйін және
оларды пайдалану қауіпсіздігін
бақылау үшін электр және жылу
энергиясын өндіруді, беруді
жүзеге асыратын ұйымдар
басшыларының, мамандарының
техникалық пайдалану
қағидалары мен қауіпсіздік
техникасы қағидаларын білуіне
біліктілік тексерулер жүргізу
қағидаларына
5-қосымша
  Нысан

      Ескерту. 5-қосымша жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

Бұзушылық туралы акті

      20 ___ ж. "____" __________ ____ сағ. ______ мин.

      Комитеттің өкілі:_________________________ басшы __________________________

                        (тегі, аты, әкесінің аты)            (тегі, аты, әкесінің аты)

      ЖСН ________________________

      Электр қондырғыларының техникалық жай-күйін және оларды пайдалану

      қауіпсіздігін бақылау үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын

      ұйымдар басшыларының, мамандарының техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік

      техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексерулер жүргізу қағидаларының 27-тармағын

      бұзу фактісін анықтады.

      ________________________________________________________________________________

      ________________________________________________________________________________

      (бұзудың қысқаша сипаты)

      Комитет өкілінің қолы: ________________________________

      Актімен таныстым: ___________________________________

      (басшының қолы,тегі, аты, әкесінің аты)

      Жоғарыда көрсетілген бұзушылыққа жол берген басшы осы актіге қол қоюдан бас

      тартқан жағдайда тиісті жазба жасалады.

      _______________________________________________________________________________

      (осы актіге қол қоюдан жоғарыда көрсетілген бұзушылыққа жол берген басшының бас

      тарту фактісін растайтын өзге адамның (қолы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса)

  Электр қондырғыларының
техникалық жай-күйін және
оларды пайдалану қауіпсіздігін
бақылау үшін электр және жылу
энергиясын өндіруді, беруді
жүзеге асыратын ұйымдар
басшыларының, мамандарының
техникалық пайдалану
қағидалары мен қауіпсіздік
техникасы қағидаларын білуіне
біліктілік тексерулер жүргізу
қағидаларына
  6-қосымша
  Нысан

Электр энергетикасы саласындағы техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексеруден өту нәтижесі

      Ескерту. 6-қосымша жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 04.09.2019 № 299 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

Тестілеу күні


Тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)


Жеке сәйкестендіру нөмірі


Тест сұрақтарының саны


Шекті мәні


Дұрыс жауап саны


Нәтиже


      "Тестілеу нәтижесі бойынша ________________________________ электр

                                    (тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда))

      энергетикасы саласындағы техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік

      техникасы қағидаларын білуіне ________________________________ біліктілік

                                    (бастапқы, мерзімді немесе кезектен тыс)

      тексеруден өтті/өткен жоқ және электр қауіпсіздігі бойынша ________________

                                                      (рұқсаттама тобын көрсету)

      рұқсаттама топ берілді/берілген жоқ.

  Электр қондырғыларының
техникалық жай-күйін және
оларды пайдалану қауіпсіздігін
бақылау үшін электр және жылу
энергиясын өндіруді, беруді
жүзеге асыратын ұйымдар
басшыларының, мамандарының
техникалық пайдалану
қағидалары мен қауіпсіздік
техникасы қағидаларын білуіне
біліктілік тексерулер жүргізу
қағидаларына
7-қосымша
  Нысан
  Мемлекеттік энергетикалық
бақылау және қадағалау
жөніндегі органның
апелляциялық комиссиясының
төрағасына
____________________________
____________________________
(Тегі, аты, әкесінің аты)
____________________________
(лауазымы)
____________________________
(ұйымның атауы және мекенжайы)

      Ескерту. 7-қосымша жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

Өтініш

      Техникалық пайдалану қағидаларын және қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуге

      біліктілік тексеру нәтижелері бойынша менің апелляциямды қарауыңызды сұраймын, атап айтқанда:

Р/с

Тестілеу сұрағының нөмірі мен мазмұны

Апелляция себебі










      Өтініш берушінің қолы: _______________

      Өтініш берілген күні: 20__ жылғы "___" ____________

      Ескертпелер:

      "Апелляция себебі" бағанына, төменде аталған себептердің бірін көрсету қажет:

      1) сұрақ қате қойылған

      2) жауап қате қойылған

      3) дұрыс жауап жоқ

      4) Бағдарлама қателігі (екі бірдей жауап, екі дұрыс жауап, жауап жоқ, сұрақ жоқ, бағдарлама ақауы)

      5) өзге себептер

  Электр қондырғыларының
  техникалық жай-күйін және
  оларды пайдалану қауіпсіздігін
  бақылау үшін электр және
  жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдар
басшыларының, мамандарының
техникалық пайдалану
қағидалары мен қауіпсіздік
техникасы қағидаларын білуіне
біліктілік тексерулер жүргізу
қағидаларына 8-қосымша
  Нысан

Хаттама

      Ескерту. 8-қосымша жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.08.2019 № 270 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

Нұр-Сұлтан қ.

№ ___________

20___ жылғы "___"________

      Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі Атомдық және энергетикалық қадағалау мен бақылау комитетінің мына құрамдағы техникалық пайдалану қағидаларын және қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексеру жөніндегі апелляциялық комиссиясы:

      (комиссия құрамы)

      электр қауіпсіздігі бойынша "____________"___________________________________ үшін

      (рұқсат тобын)             (беру, арттыру, растау)

      20 __ жылғы "___"__________ білімді _______________________________________________

      (бастапқы, мерзімді, кезектен тыс)

      біліктілік тексеруден өткен_________________________________________________________

      (өтініш берушінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), Жеке сәйкестендіру нөмірі,

      ________________________________________________________________________________

      лауазымы, жұмыс орны (ұйымның толық атауы) өтініші бойынша техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексеру нәтижелері бойынша материалдарды қарап, шешім қабылдады: апелляция

      ____________________________________________.

      (қанағаттандырылсын/ қанағаттандырылмасын)

__________________қолы

________________________________________
(тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

__________________ қолы

________________________________________
(тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

  Электр қондырғыларының
техникалық жай-күйін және
оларды пайдалану қауіпсіздігін
бақылау үшін электр және жылу
энергиясын өндіруді, беруді
жүзеге асыратын ұйымдар
басшыларының, мамандарының
техникалық пайдалану
қағидалары мен қауіпсіздік
техникасы қағидаларын білуіне
біліктілік тексерулер жүргізу
қағидаларына 9-қосымша

      Ескерту. 9-қосымшаның оң жақ бұрыштағы тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Энергетика министрінің 05.10.2017 № 341 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен

      Нысан

      Білімді біліктілік тексерудің

№ ХАТТАМА
Білімге біліктілік тексеру жүргізу күні ________

      Комиссия (Орталық/құрылымдық бөлімше) ________________________________________

      керектісін сызыңыз (ұйым атауы)

      Төраға: _________________________________________________________________________

      (лауазымы, тегi, аты, әкесiнiң аты (болған жағдайда))

      Комиссия мүшелері: _______________________________________________________________

      (лауазымы, тегi, аты, әкесiнiң аты (болған жағдайда))

      ________________________________________________________________________________

      (лауазымы, тегi, аты, әкесiнiң аты (болған жағдайда))

      Алатын жұмыс орнының және біліктілігінің көлемінде білімін тексеру жүргізді _________________________________________________________________________

      (тегi, аты, әкесiнiң аты (болған жағдайда), жұмыс орны, лауазымы, мамандығы, дәрежесі,

      ________________________________________________________________________________

      электр қауіпсіздігі бойынша тобы, соңғы тексеріс уақыты)

      Тексеру түрі: ____________________________________________________________________

      (бастапқы, мерзімді (кезекті), кезектен тыс, себептері)

      Комиссия қорытындысы:

      1. Электр қауіпсіздігі бойынша топ берілді – _________________________________________

      2. Атқаратын лауазымына сәйкес/сәйкес емес – _______________________________________

      3. Қайталама мерзімін белгілеу _____ – _____ ауысым

      4.Қайталама тексерудің мерзімі ___________________________________________________

      Қосымша мәліметтер:____________________________________________________________

      Қолдары:

      Комиссия төрағасы _______________________________________________________________

      (қолы, тегi, аты, әкесiнiң аты (болған жағдайда))

      Комиссия мүшелері ______________________________________________________________

      (қолы, тегi, аты, әкесiнiң аты (болған жағдайда))

      ________________________________________________________________________________

      (қолы, тегi, аты, әкесiнiң аты (болған жағдайда))

      Комиссия қорытындысымен таныстым ______________________________________________

      (тексерілетін адамның тегi, аты, әкесiнiң аты (болған жағдайда), қолы)

Егер Сіз беттен қате тапсаңыз, тінтуірмен сөзді немесе фразаны белгілеңіз және Ctrl+Enter пернелер тіркесін басыңыз

 

бет бойынша іздеу

Іздеу үшін жолды енгізіңіз

Кеңес: браузерде бет бойынша енгізілген іздеу бар, ол жылдамырақ жұмыс істейді. Көбінесе, ctrl-F пернелері қолданылады