Қазақстан Республикасының теңіз көлігі кемелеріндегі қызмет жарғысын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы № 73 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылы 22 мамырда № 11114 тіркелді.

      "Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы" 2002 жылғы 17 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабы 3-тармағының 55-21) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      1. Қоса берiліп отырған Қазақстан Республикасының теңіз көлігі кемелеріндегі қызмет жарғысы бекiтiлсiн.

      2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Көлік комитеті (Ә.А. Асавбаев):

      1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамада белгіленген тәртіппен мемлекеттік тіркелуін;

      2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін, оның көшірмесін күнтізбелік он күн ішінде мерзімді баспа басылымдарында және "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді;

      3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастырылуын;

      4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркелгеннен кейiн он жұмыс күні iшiнде осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәлiметтердi Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлiгiнiң Заң департаментiне ұсынуды қамтамасыз етсiн.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауды жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы инвестициялар және даму вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
Инвестициялар және даму министрі
Ә. Исекешев

      "КЕЛІСІЛДІ"

      Қазақстан Республикасының

      Денсаулық сақтау және

      әлеуметтік даму министрі

      ________________ Т. Дүйсенова

      2015 жылғы 4 сәуір

      "КЕЛІСІЛДІ"

      Қазақстан Республикасының

      Сыртқы істер министрі

      ________________ Е. Ыдырысов

      2015 жылғы 15 сәуір

  Қазақстан Республикасы
Инвестициялар және даму
министрінің
2015 жылғы 30 қаңтардағы
№ 73 бұйрығымен
бекітілген

Қазақстан Республикасының теңіз көлігі кемелеріндегі қызмет жарғысы

1. Жалпы ережелер

      1. Осы Қазақстан Республикасының теңіз көлігі кемелеріндегі қызмет жарғысы (бұдан әрі - Жарғы) "Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы" 2002 жылғы 17 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабы 3-тармағының 55-21) тармақшасына сәйкес әзірленген және Қазақстан Республикасының теңіз көлігі кемелеріндегі (бұдан әрі - кемелер) қызметті ұйымдастырудың негізгі ережелерін айқындайды.

      2. Осы Жарғы типіне, мақсатына және меншік нысанына қарамастан Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзуді жүзеге асыратын барлық теңіз кемелеріне қолданылады. Осы Жарғы Қазақстан Республикасының Әскери-Теңіз Күштерінің және шекаралық қызметтің теңіз бөлімдерінің туын көтеріп жүзетін кемелерге қолданылмайды.

      3. Осы Жарғының талаптары кеме экипажы мүшелеріне олар кемеде болған кезде де, жағада қызметтік міндеттерді орындау кезінде де, сондай-ақ уақытша болған және кемеде қызметтік міндеттері мен жұмысын орындап жүрген тұлғаларға да міндетті болады.

      4. Экипаж еңбегін кеме капитаны 2015 жылғы 23 қарашадағы Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне, Заңға және осы Жарғыға сәйкес ұйымдастырады.

      Ескерту. 4-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Инвестициялар және даму министрінің 04.11.2016 № 772 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      5. Осы Жарғыға кірмеген экипаж мүшелерінің лауазымдық міндеттері кеме капитанымен келісім бойынша кеме иесінің лауазымдық нұсқаулығында анықталады.

      6. Кемелерде қызметтерді ұйымдастырудың негізі экипаждың барлық мүшелерінің, сондай-ақ жолаушы ретінде кемеде уақытша болатын тұлғалардың міндеттерін анықтайтын кеме кестесі болып табылады.

2. Мемлекеттік ту

      7. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы кемеде Заңның 4-бабы 3-тармағының 55-2) тармақшасына сәйкес бекітілген нысан бойынша Теңіз кемесінің Қазақстан Республикасы Мемлекеттік туын көтеріп жүзуге құқығы туралы куәлік алғаннан кейін көтеріледі. Туды алғашқы көтеру күні кеме мерекесі болып есептеледі.

      8. Кемеде көтерілген Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы кеменің Қазақстан Республикасына тиесілі екенін көрсетеді.

      9. Мемлекеттік ту кеме жүзген кезде гафельде немесе кеменің артқы жағындағы тутұғырда және кеме тұрақта тұрған кезде кеменің артқы жағындағы тутұғырда күн сайын таңғы сағат 8-ден бастап көтеріледі және күн батысымен түсіріледі.

      Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы таңғы сағат 8-ден ерте көтеріледі және күн батқаннан кейін, оның көріну жағдайында, мынадай жағдайларда түсірілмейді:

      1) кеме портқа кірген кезде және ол порттан шыққан кезде;

      2) теңізде Қазақстан Республикасының мемлекеттік туын көтеріп жүзетін әскери кемелермен және сауда кемелерімен кездескен кезде, олардан қашықтағанға дейін.

      10. Қазақстан Республикасының туын көтеріп жүзетін әскери кемемен немесе Қазақстан Республикасымен дипломатиялық қатынастағы мемлекеттің әскери кемесімен кездескен кезде кеме оған Мемлекеттік туды бір мәрте түсірумен жауап береді. Қазақстан Республикасымен дипломатиялық қатынаста емес әскери кемемен кездескен кезде жауап беру осы мемлекеттің аумақтық және ішкі суларында ғана жүргізіледі.

      11. Шетелдік мемлекеттің аумақтық және ішкі суларында жүзу және тұраққа тұру кезінде фок-мачтада (сигналдық мачта) осы мемлекеттік туы көрсетілген сулардан шыққанға дейін тұрақты көтеріледі және алып жүріледі.

      12. Фок-мачтада (сигналдық мачтада) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы кемеде ресми тұлғалар ретінде:

      1) Қазақстан Республикасының Президенті;

      2) Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі, Қазақстан Республикасының Парламент Палаталардың өкілдері;

      3) Қазақстан Республикасының Президентін немесе Қазақстан Республикасының Үкіметін білдіретін басқа тұлғалар болған кезде көтеріледі.

      Кеме бортында шетелдік мемлекеттің жоғарғы билік орнының ресми тұлғасы болған кезде Қазақстан Республикасы портында кеме тұраққа тұрған кезде фок-мачтада (сигналдық мачтада) осы мемлекеттің Мемлекеттік туы көтеріледі.

      13. Кеменің тұрағы порты елінің ерекше салтанатты және мерекелік күндері немесе ұлттық мерекесі күндері (Қазақстан Республикасы консулының келісімі бойынша) кеме Халықаралық сигналдар жиынтығы туларымен түрлендіріледі.

      14. Қаралы күндері Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы мачтаның жартысына дейін түсіріліп тұрады. Қазақстан Республикасының порттарында ту порт капитанының тапсырмасы бойынша, ал шетелдікте Қазақстан Республикасының консулдың және порт билік орындарымен келісім бойынша түсіріледі.

      15. Кемеде осы Жарғының 12-тармағында көрсетілген тұлғалар болған кезде кеме капитаны жеке өзі оларды кеме трапында күтіп алады және рапорт береді. Рапортта кеменің атауы, рейс, кеме экипажы туралы қысқаша мәліметтер көрсетіледі және кеме капитанының тегі хабарланады.

      Кемеде шетелдік мемлекеттің ресми тұлғалары болған кезде Қазақстан Республикасының елшілігі немесе консулдығының келуімен капитан оларды қарсы алады және өзін таныстырады.

3. Кеме экипажы

      16. Барлық техникалық құралдар, жабдықтау және жарақтау бұйымдары, сондай-ақ кеме үй-жайы, олардың сенімді жұмысын, техникалық қызмет көрсетуін, жұмыс істеуге дайындығын және сақталуын қамтамасыз ету мақсатында кеме экипажының белгілі бір мүшелеріне бекітіледі.

      Кеме экипажының мүшелерін және олардың қызметтерін бекіту осы Жарғыда, кеме кестесінде, лауазымдық нұсқаулықтарда анықталады және оны капитан бекітеді.

      17. Экипаждың әрбір мүшесі:

      1) мемлекеттің беделін, Қазақстан Республикасының туын көтеріп жүзетін теңізшінің ар-намысы мен абыройын қолдайды;

      2) мемлекеттік құпияны сақтайды;

      3) оған сеніп тапсырылған мүлікті сақтайды;

      4) Қазақстан Республикасы заңнамасының, осы Жарғының талаптарын, кеме иесі мен кеме капитанының бұйрықтары мен өкімдерін, сондай-ақ теңіз флоты кемелеріндегі қағидалар мен нұсқаулықтарды орындайды;

      5) теңіздегі қеме қатынасына қатысты халықаралық нормативтік құжаттар талаптарын сақтайды;

      6) қызметтік міндеттерді орындайды, тәртіпті болады, командирлер өкімдерін мүлтіксіз және тез орындайды;

      7) теңізде жүзу қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, өз мамандығын, кеме құрылысын және оны меңгерімін білу, үнемі өз білімін жетілдіреді;

      8) өз міндеттеріне сәйкес кеменің өміршеңдік техникалық құралдарын, авариялық-құтқару және өртке қарсы мүлікті және құрал-сайманды пайдалана отырып, кеме өміршеңдігі үшін күрес бойынша өз міндеттерін атқарады, жеке және ұйымдық құтқару құралдарын пайдалана біледі;

      9) еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау, өрт қауіпсіздігі қағидаларын және санитарлық қағиданы білу және қатаң сақтау, жазатайым оқиғалар кезінде алғашқы медициналық көмек көрсетуді біледі;

      10) таза және ұқыпты киінеді, арнайы киімді кию қағидаларын сақтайды.

      18. Кеменің техникалық құралдарын пайдаланатын тұлғалар және тұрмыстық қызмет көрсету құралдарын пайдаланушылар олар кімнің қарамағында болғанына қарамастан олардың дұрыс пайдаланылуына толық жауап береді. Кең орта пайдаланатын кеменің техникалық құралынан хабардар экипаж мүшелері осы құралдың пайдалану тәртібі туралы нұсқаулықтың болуын қадағалап отыруы керек.

      19. Экипаж мүшесі кеменің техникалық құралдарының дұрыс жұмыс істемеуін немесе қанағаттанарлықсыз жағдайын анықтаған кезде капитанның вахталық көмекшісіне (вахталық механикке), сондай-ақ тікелей командирге осы туралы дереу баяндайды, егер кеменің техникалық құралдарының жұмыс істеуін жалғастыру кеменің қауіпсіздігіне, экипаж мүшелерінің өміріне немесе денсаулығына қауіп төндіретін болса, онда оларды жою үшін барлық мүмкін шараларды қабылдайды.

      20. Өз командирінің рұқсатынсыз және капитанның вахталық көмекшісіне ескертпей (вахталық механик) экипаж мүшелеріне техникалық құралдардың уақытша бұзылуымен байланысты жөндеу, профилактикалық немесе реттеу жұмыстарын жүргізуге жіберілмейді.

      21. Әрбір экипаж мүшесі кеменің қауіпсіздігіне қамқорлық жасауға тиіс және тұлғаларға, кемеге, жүкке және техникалық құралдарға төніп тұрған қауіпті анықтаған кезде, бір мезгілде оны жою үшін барлық мүмкін шараларды қабылдап, капитанның вахталық көмекшісіне (вахталық механикке) осы туралы дереу баяндайды.

      22. Экипаждың барлық мүшелері капитан жариялаған авариялық және авралды жұмыстарды орындайды. Авариялық жұмыстарға капитанның қарауы бойынша кеме бортындағы барлық тұлғалар тартылуы мүмкін.

      23. Кеме экипажының мүшелері оларға сеніп тапсырылған құндылықтарды сақтауды қамтамасыз етеді.

      24. Кемедегі жұмыс түрі бойынша азық-түлікті сақтауға, пайдалануға әзірлеуге, таратуға немесе сатып алуға қатысты тұлғалар (аспазшы, стюард, буфетші, кеме артельшісі және басқалар) уақтылы дәрігерлік караудан өтейді.

      Экипажда штаттық кеме артельші жоқ болған кезде кеме комитетінде алдын ала талқыланған кандидатура экипаждың жалпы отырысында сайланады және кейін капитан бұйрығымен азықты сақтау және есептеу міндетін орындауға тағайындалады.

      25. Егер арнайы даярланған кадрлардың болуы экипаждың штат санын қысқартуға мүмкіндік берсе, еңбек заңнамасында белгіленген тәртіппен бір тұлғасының екі немесе бірнеше мамандықты (лауазымдарды) оның жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы шегінде қоса атқаруына жол беріледі.

      Екі немесе бірнеше мамандықтарды (лауазымдарды) жұмыс істейтін адамдарда біліктілігін растайтын құжаттары болады және осы Жарғыда және мамандықтарды (лауазымдарды) қоса атқару тәртібі мен кемелерде еңбекті ұйымдастырудың тиісті нысанын белгілейтін Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген міндеттер мен талаптарды орындайды.

      26. Қызметтік міндеттерді орындау кезінде өзара қарым-қатынас ресми болады. Командалық құрамдағы тұлғаның лауазымы бойынша төмен экипаж мүшесімен сөйлескен кезде соңғысы орнынан тұрады.

      Қызметтегі тапсырмалар бұйрық түрінде беріледі. Бұйрық нақты әрі қысқа болуы тиіс. Бұйрық алушы оны қайталайды және орындағаннан кейін, сол сияқты орындау мүмкін болмаған кезде бұйрық берушіге баяндайды.

      Біріншісін орындауға кедергі келтіретін командалық құрамның басқа тұлғасынан бұйрық алған жағдайда орындаушы екінші бұйрық берген тұлғаға осы туралы баяндауға, және бұдан әрі оның нұсқауы бойынша әрекет етуге тиіс.

      27. Экипаж мүшесін кеме есебінен шығару кезінде ол жұмыстарын еркін жасалған қабылдау-тапсыру актісіне сәйкес өзінің меңгергенін және оның атына есептелген мүлікті жаңадан тағайындалған тұлғаға немесе қызметінің тікелей бастығы атаған тұлғаға тапсырады.

      28. Экипаж мүшелерін жағаға шығару кеме капитаның нұсқауы бойынша жүргізіледі.

      Кеме экипажының мүшелері кемеден өздерінің тікелей бастықтарының рұқсатымен және капитанның вахталық көмекшісін ескертіп қана кете алады. Кемеге оралғаннан кейін олар капитанның вахталық көмекшісіне осы туралы хабарлайды. Кеме кететін күні бүкіл экипаж капитан бекіткен уақытта кеме бортына келеді.

      29. Экипаж мүшелері жағаға шыққан кезде кеме бортында кеменің қауіпсіздігін және қажетті жұмыстарды орындауды қамтамасыз ете алатын экипаждың бір бөлігі қалады. Ашық рейдтерде кеме тұраққа тұрған кезде экипаждың 30 %-ынан көп емес, ал ішкі порттық рейдтерде және айлақтарда - экипаждың 50 %-ына дейін шығаруға рұқсат беріледі.

      30. Кеме экипажын кеме портта тұраққа тұрған кезде де, кеме белгілі бір уақытқа жүзу мерзімінде де ауыспалы экипажбен ауыстыруға жол беріледі. Ауыспалы экипаждың саны Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министр міндетін атқарушысының 2015 жылғы № 163 бұйрығымен бекітілген кеме экипажының ең аз құрамына қойылатын талаптарды (Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10649 нөмірмен тіркелген) сақтаумен кеме иесі бекіткен штат кестесінде белгіленеді.

      Өз қызметінде ауыспалы экипаж осы Жарғыны басшылыққа алады.

4. Кеменің командалық құрамы

      31. Командалық құрам қол астындағыларының әрекеттерін басқарады және жеке өзі кемені басқаруға және оны пайдалануға қатысады.

      32. Командалық құрамның тұлғалары кеме экипажының басқаларына еңбекте және тұрмыста үлгі болады, талапшылдықты қол астындағыларды күнделікті қорғаумен епті байланыстыра біледі, олардың бастамашылдығын дамытады, олардың біліктілігін көтеруге ықпал етеді, қол астындағылардың тапсырылған іске, техникалық құралдар мен кеме мүлкінің сақталуына жауапкершілік сезімін, Отанға, теңіз флотына және өз кемесіне деген патриоттық және сүйіспеншілік сезімін тәрбиелейді.

      33. Командалық құрамның тұлғалары:

      1) өзінің қол астындағыларының жұмыстарын ұйымдастырады және басқарады, олардың арнайы және жалпы дайындығын көтереді, еңбек өнімінің өсуіне әрекет етеді;

      2) қол астындағылардан еңбек тәртібін бұлжытпай сақтауды, осы Жарғыны, теңіз көлігінде қолданылатын бұйрықтарды, насихаттарды, нұсқаулықтарды білуді және орындауды талап етеді және қол астындағылардың өз қызметтік міндеттерін дәл орындауын тексереді;

      3) кеменің құрылғысын, өндірістік және техникалық деректерін біледі, кеменің өміршеңдігі үшін күрес жөніндегі іс-шараларды, өз меңгеріміндегі техникалық құралдарды және осы құралдарды пайдалану қағидаларын біледі;

      4) өз меңгеріміндегі техникалық құралдарды белгіленген мерзімде куәландыруға ұсынады және олардың ақаулары мен зақымдарын уақтылы жоюға тиісті шаралар қабылдайды;

      5) өз меңгеріміндегі техникалық құралдарды рейске шығуға дайындайды, дайын болу жағдайы туралы өз командиріне баяндайды, теңіз дауылы жағдайларында өзінің меңгерімінің жүзуге дайындығын қамтамасыз етеді;

      6) өз қол астындағыларын міндеттер, алдағы рейстің жағдайы және ерекшеліктері туралы хабардар етеді;

      7) өзінің меңгерімі бойынша техникалық қызмет көрсету жоспар-кестесін жасайды және оның орындалуын қамтамасыз етеді;

      8) аға механикке өзінің меңгерімі бойынша материалдық-техникалық жабдықтауға және ауытылымды-қосалқы бөлшектерге өтінім жасайды және ұсынады, жабдықтарды алуды, оны сақтауды, тиімді пайдалануды және есепке алуды ұйымдастырады;

      9) аға механикке өзінің меңгерімі бойынша жөндеу тізімдемесін (жөндеу тізімдемесі үшін материалдар) жасайды және ұсынады, жөндеу барысын және сапасын бақылайды.

      34. Кемеге тағайындау немесе экипаж мүшелерін лауазымы бойынша ауыстыру кезінде, қол астына жаңадан тағайындалғандар келетін командалық құрамның тұлғасы оларды кемемен, дабыл және басқа да кемелік кестелер бойынша міндеттерімен, бүкіл кеме бойынша авариялық-құтқару және өртке қарсы мүліктердің, жабдықтардың және құрал-сайманның мақсатымен және орналастыруымен, басқа да қызметтік міндеттермен, ішкі тәртіп қағидалармен таныстырады.

      35. Кемеге жаңадан тағайындалған командалық құрамның тұлғасы өз алдында болған адамнан өзінің меңгерімі бойынша жабдықты, техникалық құралдарды, құрал-сайманның, материалдар мен құжаттаманы еркін жасалған қабылдау-тапсыру актісіне сәйкес қабылдайды.

      36. Командалық құрамның тұлғалары кеме кестесіне сәйкес жүру және тұрақтау вахталарын атқарады.

5. Капитан
1-параграф. Жалпы ережелер

      37. Капитан кеме экипажының басқарушысы, кеменің сақталуына, ондағы тұлғалардың өміріне және тасымалданатын жүкке жауап беретін кеме иесінің сенім білдірген тұлғасы болып табылады.

      38. Капитан кемені дара басшылық негізінде басқарады және тікелей кеме исіне бағынады.

      Кеменің қызметіне қатысты барлық нұсқаулар капитанға тапсырылады, ол олардың орындалуына жауап береді.

      39. Кеме бортында жоғары лауазымды тұлғалардың болуы капитаннан оған жүктелген міндеттерді орындауға жауапкершілігін алып тастамайды.

      40. Капитан:

      1) экипаж мүшелерінің және кемедегі барлық тұлғалардың заңды мүдделерін және құқықтарын қорғауды;

      2) кемеде Қазақстан Республикасының заңнамасын, Қазақстан Республикасы қатысушы болып табылатын халықаралық конвенциялар мен келісімдерді сақтауды;

      3) кемеде сыныптау қоғамының және басқа да қадағалау органдарының нормативтік құжаттарының, осы Жарғының, нұсқаулықтардың, насихаттардың, бұйрықтар мен кеменің, тұлғалардың, жүктердің қауіпсіздігін, кеменің өндірістік қызметін және оны техникалық пайдалануды қамтамасыз ету бойынша басқа да нормативтік құжаттардың талаптарын сақтауды;

      4) рейстік тапсырмаларды және кеменің рентабельді жұмыс істеуін орындауды;

      5) еңбек тәртібін сақтауды және кеме қызметін ұйымдастыруды;

      6) экипаждың тәрбиелік жұмысының және моральды-этикалық жай-күйінің жоғары деңгейін;

      7) кемеде мемлекеттік құпияны сақтау жөніндегі қажетті шараларды сақтауды;

      8) экипажды кеменің өміршеңдігі үшін күреске, теңізде адамды құтқару бойынша іс-қимылдарға дайындықты ұйымдастыруды және бақылауды;

      9) кеме кестелерін тексеруді және бекітуді;

      10) еңбек заңнамасына және қолданыстағы теңіз көлігі кемелерінің жүзу құрамының жұмыс уақыты және демалыс уақыты туралы ережеге сәйкес экипаждың еңбек және демалыс режимін;

      11) жолаушыларды, жүктерді, багажды және поштаны тасымалдау қағидаларын және жолаушыларға қызмет көрсетудің жоғары деңгейін сақтауды;

      12) экипаждың экономикалық және техникалық оқуын ұйымдастыруды және бақылауды, командалық құрам мен кеме командасы тұлғаларының біліктілігін арттыру;

      13) кемеге жолданған курсанттардың, студенттердің және оқушылардың тәжірибесін жалпы басқаруды;

      14) нақты кемеге техникалық қадағалауды жүзеге асыратын сыныптау қоғамы қағидаларының талаптарына сәйкес кемені және техникалық құралдарды уақтылы куәландыруға ұсынуды;

      15) кеме, машина, радиотелеграф журналдарын және басқа да құжаттамалардың дұрыс жүргізілуін бақылауды;

      16) кемені басып алуға жол бермеуді және ондағы тұлғаларды, құжаттарды, жүктерді және басқа да мүліктерді сақталуды;

      17) еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау, өрт қауіпсіздігі қағидаларын және кеме бортындағы санитарлық қағидаларды сақтауды қамтамасыз етеді.

      41. Кеменің және жүктің қауіпсіздігін, сондай-ақ рейстің барынша тиімді болуын қамтамасыз ету мақсатында капитан өзі қажет деп санайтын жүру жолын таңдайды.

      42. Рейстік тапсырма алғаннан кейін капитан командалық құраммен алдағы рейсті пысықтайды және оның негізгі міндеттері мен ерекшеліктерін экипаждың барлық мүшелеріне жеткізеді.

      43. Кемеге және ондағы адамдарға қауіп төну жағдайында, не болмаса басқа кемеге немесе адамдарға көмек көрсету үшін капитан басты қозғалтқыштардың немесе кеменің басқа техникалық құралдарының жұмыс режимін белгіленген нормалардан өзгерте отырып белгілейді. Берілген бұйрық туралы кеме, машина және электромеханикалық (электроходтарда) журналдарында тиісті жазба жасалады.

      44. Кемеге және ондағы адамдарға немесе жүкке қауіп төну жағдайында, сондай-ақ басқа да қажетті жағдайларда капитан кеме кеңесін шақырады. Кеме кеңесіне аға көмекші, аға механик, кеме қызметтерінің басқа да басшылары кіреді. Капитанға кеңес отырысына қатысуға экипаждың басқа да мүшелерін тартуға жол беріледі. Кеме кеңесі капитанның құқығын шектемейді. Соңғы шешімді капитан қабылдайды.

      45. Капитан өз құзыреті шегінде кеме бойынша бұйрықтар және өкімдер шығарады, олар кемедегі барлық адамдардың мүлтіксіз орындалуына жатады.

      Кемедегі кімде-кім осы Жарғының талаптары мен капитанның өкімдерін орындамаған жағдайда капитан осы адамдарға қатысты кеме экипажының осы адамын қызметтік міндеттерден шеттетуге және оны кемеден шығарып тастауға дейін шаралар қабылдайды.

      46. Капитан кеменiң және (немесе) ондағы адамдар мен мүлiктiң қауiпсiздiгiне қатер төндiретiн адамды, соның iшiнде жұқпалы аурулар жұқтырады деп сезiк келтiрiлген адамды мiндеттi түрде оқшаулайды.

      Капитан Қазақстан Республикасының қылмыстық заңдарында көзделген қылмыс жасады деп сезiк келтiрiлген адамды ұстайды және оны Қазақстан Республикасының кеме кiретiн бiрiншi портындағы құзыреттi органдарға беру үшiн арнайы бейiмделген орында ұстайды.

      Капитан егер Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта көзделсе, Қазақстан Республикасының азаматын, сондай-ақ тұрақты тұрғылықты жерi Қазақстан Республикасы болып табылатын азаматтығы жоқ адамдарды қоспағанда, кеменiң теңiзде жүзу қауiпсiздiгiне қарсы бағытталған қылмыс жасады деп сезiк келтiрiлген адамды шет мемлекеттiң құзыреттi органдарына береді.

      47. Нәтижесінде кеме иесіне талаптар қойылатын, кемеде авариялар, бұзылу, ақаулар немесе тасымалданудағы жүктің немесе багаждың жоғалуы, адамдарға зақым келтіру жағдайларында және басқа да жағдайларда, капитан осы жағдайларды Қазақстан Республикасының сауда мақсатында теңізде жүзу саласындағы заңнамасында белгіленген тәртіппен ресімдеу үшін барлық қажетті шараларды қабылдайды.

      48. Капитан кемеде экипаж мүшелерін таңдауды және орналастыруды жүзеге асырады. Экипаж мүшелерінің атқарып отырған лауазымдарына сәйкес келмеуі анықталған кезде капитанның талабы бойынша оларды ауыстыруға рұқсат беріледі.

      49. Капитан жұмыстың нақты жағдайларына немесе еңбекті ұйымдастырудың жаңа нысандарын енгізуге байланысты Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес жекелеген экипаж мүшелері арасында міндеттерді қажетті қайта бөлуді жүргізеді.

      Барлық экипаждың немесе оның көпшілік бөлігінің қатысуын талап ететін жұмыстарды орындау қажет болған жағдайда капитан қауырт және авариялық жұмыстарды хабарлайды.

      50. Кемеде бала туылған немесе қайтыс болған әрбір жағдай туралы капитан екі куәгердің және кеме дәрігердің (жалпы практика дәрігердің) фельдшердің қатысуымен акт жасайды, сондай-ақ кеме журналында жазба жасайды. Капитан кемедегі адам жазған өсиетті куәландырады, оны сақтауға қабылдайды және Қазақстан Республикасының теңіз порты әкімшілігінің басшысына немесе шетел портындағы Қазақстан Республикасының консулына тапсырғанға дейін сақтайды.

      51. Қайтыс болу туралы актіге қайтыс болған адамның кемедегі мүлкі туралы тізімдемесі қоса беріледі, оның сақталуына капитан қажетті шаралар қабылдайды. Қайтыс болған адамның мәйіті кемеде оқшауланады. Қазақстан Республикасының портына немесе Қазақстан Республикасының консулы бар шетел портына келген кезде капитан қайтыс болған адамның қазасы және оның мүлкі туралы кеме актісін және сондай-ақ оның тізілімдемесін Қазақстан Республикасының теңіз порты әкімшілігінің басшысына, ал шетел портында Қазақстаң Республикасының консулына тапсырады және Қазақстан Республикасының консулымен бірлесіп, жергілікті билік органдарын тарта отырып, қайтыс болу себептерін куәландыру мен қорытынды жасау жөнінде шаралар қабылдайды.

      Егер қаза болу жағдайы теңізде болған болса, онда бұл рәсімдер кірген бірінші портта жүргізіледі. Жерлеу, қайтыс болған адамның денесін кремациялау немесе марқұмның мәйітін тіркелу орнына тапсыру мәселелерін Қазақстан Республикасының консулы халықаралық құқық нормаларына сәйкес кеме иесінің, марқұмның туғандарының келісімімен шешеді. Ерекше жағдайларда кеме ұзақ уақыт теңізде болса және марқұмның мәйітінің сақталуы мүмкін болмаған жағдайларда, капитан тиісті актіні жасау арқылы мәйітті теңіз дәстүрлеріне сәйкес теңізге жібереді.

2-параграф. Капитанның кемені қабылдау және тапсыру кезіндегі функциялары

      52. Капитан ауысқан кезде кемені тапсыру және қабылдау кеме иесінің нұсқауы бойынша жүргізіледі. Кемені қабылдау мен тапсыруды капитан жеке өзі жүзеге асырады. Тапсырушы капитан болмаған жағдайда кемені қабылдау кеме иесі тағайындаған комиссияның қатысуымен жүргізіледі.

      53. Кемені қабылдау және тапсыру кезінде капитан:

      1) барлық кеме құжаттарын тізілім бойынша, ал ақшалай сомаларды, қаржылық құжаттарды және құнды қағаздарды - кассалық кітап бойынша қабылдайды немесе тапсырады;

      2) артық немесе кем ақшалай сомалардың, қаржылық құжаттардың, құнды қағаздардың және кеме мүлкінің артығын немесе жетіспеушілігін тиісті актіде белгілейді.

      Тапсырушы капитан және қабылдап алушы капитан кеменің командалық құрамынан олар сеніп тапсырылған меңгерімдердің және мүліктің жай-күйі туралы жазбаша рапортты талап етеді.

      54. Кемені қабылдау кезінде капитан:

      1) кеме экипажымен танысады;

      2) кемені тапсырушы капитаннан кеменің конструктивтік ерекшеліктері және оның пайдалану, теңізде жүзу және маневрлік қасиеттері, кеменің алдағы рейске дайындығы туралы (жөндеу барысы туралы), орын алған авариялық жағдайлар және оның салдары туралы қажетті деректер алады;

      3) кеменің рейстік тапсырмасымен және оны орындалу барысымен танысады;

      4) кемені тапсырушы капитанмен бірлесіп және аға механиктің алып жүруімен аға көмекшінің қатысуымен кемені қарайды, қажетті түсіндірмелер мен мәліметтер алады;

      5) кемені тапсыру және қабылдау аяқталғаннан кейін еркін нысаны бойынша қабылдау-тапсыру туралы акті жасайды және кеме иесіне жолдайды.

      55. Тапсыру-қабылдау және тағайындалған капитанның кемені басқаруға кірісуі кеме журналында уақыты көрсетіле отырып тіркеледі, тапсырушы және қабылдаушы капитандардың қолы қойылады.

      56. Ерекше жағдайларда кеме иесінің нұсқауымен тапсыру және қабылдау қысқа мерзімде жүргізілгенде жаңадан тағайындалған капитанның басқаруға кірісуі мынадай тәртіппен ресімделеді:

      1) екі капитан кемені, ақшалай сомаларды, қаржылық құжаттарды және құнды қағаздарды кассалық кітап бойынша қабылдау-тапсыру туралы акті жасайды және қол қояды. Актіде - "Кеме қараусыз қабылданды" деп көрсетіледі;

      2) кеме журналында тапсырушы капитанның кемені басқаруды тапсырғаны және жаңадан тағайындалған капитанның басқаруға кіріскені туралы жазба енгізіледі, оған екі капитан да қол қояды;

      3) капитан басқаруға кіріскеннен кейін осы Жарғыда көзделген тәртіпке қатысты кемемен танысады, бұрын жасалған актіге аға көмекшінің және аға механиктің қолдары бар толықтыруды жасайды және кеме иесіне жолдайды.

3-параграф. Капитанның кемені пайдалануға енгізген
(пайдаланудан шығарған) және жүзуге дайындаған кездегі
функциялары

      57. Кемені пайдалануға беру (пайдаланудан шығару) кеме иесінің бұйрығымен жарияланады.

      58. Кемені пайдалануға енгізу немесе теңізге шығару алдында капитан кеменің жай-күйін белгіленген техникалық талаптарға және тиісті қағидаларға сәйкестігін және кеменің жүзуге дайындығын тексереді.

      59. Капитан рейс басталғанға дейін алдын ала:

      1) кеменің қауіпсіз жүзуге техникалық және навигациялық дайындығын қамтамасыз етеді;

      2) кемені экипажбен және алдағы рейске қажетті жабдықтың барлық түрімен жинақталуын және осы рейске арналған жүкті тасымалдайтын кеменің барлық үй-жайларының, оның сақталып тасымалдануы үшін дайын болуын қамтамасыз етеді;

      3) капитанның аға көмекшісіне және аға механикке кеменің кетуге дайын нақты уақытын белгілейді;

      4) рейс үшін қажетті түзетілген навигациялық карталардың және жүзуге арналған нұсқаулықтың болуын тексереді;

      5) штурман құраммен алдағы жүзу маршруты және рейстің навигациялық бөлігі бойынша навигациялық және гидрометеорологиялық жағдайларды пысықтауды жүзеге асырады;

      6) меңгеруге жауапты адамдар арқылы кеменің отынмен, сумен, азық-түлік қорларымен және материалдық-техникалық жабдықтаумен қажетті мөлшерде қамтамасыз етілуін тексереді;

      7) жүзу қауіпсіздігі талаптарына сәйкес жүктердің кеме құжаттарында көрсетілген нормалардан артық тиелуіне жол бермей, кемеде жүктердің дұрыс орналастырылуын және қабылданған жолаушылар санын тексереді;

      8) тіркеп сүйреу операцияларын жүзеге асыру кезінде жеке өзі немесе аға көмекші арқылы кеменің осы операцияларға дайындығын тексереді.

      60. Жүктерді кемеге қабылдау алдында капитан алдын ала жүк жоспарын қарап шығады және белгіленген тиеу нұсқасы жүзу қауіпсіздігін, кеменің тиісті теңізде жүзу сапасын және сақталуын қамтамасыз ететініне сенімді болғаннан кейін оны бекітеді. Капитан, егер жүктерді тасымалдау қолданыстағы қағидаларға қайшы келсе немесе адамдардың, кеменің немесе жүктің қауіпсіздігіне қауіп төндірсе жекелеген жүктерді қабылдаудан бас тартады.

      10) Жүк операциялары барысында капитан жүктерді трюмдерде және палубада дұрыс салуды және бекітуді, балласт пен бункердің орналасуын және басты және твиндті палубаларға жүктеменің рұқсат етілген нормалардан асып кетпеуін бақылауды қамтамасыз етеді. Капитан жүк операцияларын оларды жүргізу технологиясын бұзу анықталған немесе жүк жоспарынан ауытқуға жол берілген жағдайда тоқтатады.

      62. Капитан аға көмекшіден және аға механиктен кету үшін белгіленген уақыттан 15 минут бұрын кеменің дайындығы туралы, бортта бүкіл экипаждың болуы туралы немесе кемеде бөгде адамдардың болмауы туралы рапорт қабылдайды.

      63. Кемеде келе жатқан экипаж мүшелерінің немесе адамдардың біреуі кету үшін бекітілген уақытта келмеген жағдайда капитан бұл туралы келмеген адамдардың тегін, атын және әкесінің атын, сондай-ақ лауазымдары және кемеден кеткен уақыттарын көрсете отырып, кеме иесіне, сондай-ақ Қазақстан Республикасының порттарында - порт капитанына, ал шетелде Қазақстан Республикасының консулына дереу хабарлайды. Бір мезгілде капитан осы адамдарды кемеге қайтаруға барлық мүмкін шараларды қабылдайды.

      64. Капитан алдағы болатын рейстің ұзақтығын ескере отырып, кеме құжаттарының қолданылу мерзімдерін уақтылы тексереді.

4-параграф. Капитанның жүзу кезеңіндегі функциялары

      65. Капитан да көмекшілерінен кеменің орнын неғұрлым дәлдікті қамтамасыз ететін барлық қол жетімді тәсілдермен және құралдарымен анықтауды осы анықтамалардың сапалы және уақтылы болуын бақылауды жүзеге асыра отырып, талап етеді.

      66. Бағытты және жылдамдықты, басқару тәсілін және негізгі қоғалтқыштың жұмыс режимін белгілеп немесе өзгерте отырып, капитан бұл туралы вахталық көмекшіні хабардар етеді. Капитанның рұқсатынсыз, кемеге, адамдарға және жүкке қауіп төну жағдайларында вахталық көмекшіден басқасына ол бекіткен курсты өзгертуге рұқсат етілмейді, ол өз әрекеттері туралы капитанға дереу хабарлайды.

      67. Вахталық көмекшінің шақыруы бойынша капитан дереу көпіршеге шығады. Тар жерлерде, қарқынды кеме қатынасы аудандарында, мұз жағдайларында ұзақ жүзген (12 сағаттан артық) кезде капитан демалыс уақытында өз орнына аға көмекшіні қалдырады.

      68. Капитан тұрақты түрде ауа райы болжамын алуды талап етіп, бұл үшін кемеде бар барлық құралдарды пайдаланып, дауыл жағдайында алдын ала барлық қажетті шараларды қабылдай отырып, гидрометеорологиялық жағдайдың барлық өзгерістерін бақылайды.

      69. Капитан теңізде жүзушілердің навигациялық хабарламалар мен навигациялық ескертулерді және навигациялық жағдайлардың өзгерісі туралы басқа да ақпараттар алуын, жүзу үшін карталарды уақтылы түзетуді, лоциялар мен басқа да оқу құралдарын алуды бақылауды үнемі жүзеге асырады.

      70. Портқа кірген және одан шыққан кезде капитан барлық қауіпсіздік шараларын қабылдай отырып, көпіршеде болады және кемені өзі басқарады.

      71. Лоцмандық міндетті алып өту аудандарда жүзген кезде капитан лоцманды кемеге алады. Лоцмандық алып өту міндетті болмайтын аудандардан өту кезінде капитан, егер оны қажетті деп есептесе, лоцманды кемеге алады.

      72. Капитан лоцманды кеме бортына қауіпсіз қабылдауды және оны кемеден қауіпсіз түсіруді қамтамасыз етеді. Лоцманды кеме бортына қабылдай отырып, капитан оған алып өту үшін үшін қажетті кеме туралы деректерді хабарлайды, кемені басқарудың ерекшеліктерімен таныстырады, руль басқарушыға команда беру тәртібі туралы келіседі. Лоцманға кемеде үй-жай бөлінеді және кеме есебінен тамақтану ұсынылады.

      73. Кемеде лоцманның болуы кеме капитанының кемені басқару жауапкершілігін алып тастамайды. Лоцман ұсыныстарының дұрыстығына күдіктенуге жеткілікті негіздер болған кезде кеменің қауіпсіз жүзуі мақсатында осы лоцманның қызметтерінен кеме капитанының бас тартуына рұқсат етіледі. Кемені лоцмандық алып өту міндетті болған жағдайда кеме капитаны лоцманды ауыстыруды талап етеді.

      Көпіршеден кетерде капитан лоцманға ол болмағанда кемені басқаруға жауапты адамды көрсетеді.

      74. Мұз жағдайларында жүзу кезінде, әсіресе теңізде мұзды кездейсоқ кездестіру қаупі болғанда, капитан кеме корпусына, винттер мен рульге зақым келтірмеу үшін барынша абайлап әрекет етеді. Кемені мұзжарғышпен алып өту жағдайында кеме капитаны мұзжарғыш капитанының өкімдерін орындайды және мұз арқылы мұзжарғыштар алып өтетін кемелерге арналған қағидаларды басшылыққа алады.

      75. Ашық теңізде кемеде өмірге қажетті қорлардың, оның ішінде азық-түліктің азайтылмайтын қоры таусылған жағдайда капитан ортақ бөліп беру мақсатында кемедегі адамдардың билік етуіндегі азық-түлік қорына реквизиция немесе тағам үшін пайдаланануға болатын кемедегі жүкке ревизиция жүргізеді. Реквизиция туралы акт жасалады. Теңізде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзетін кемені кездестіргенде капитан одан көмек сұрай алады.

      76. Капитан борт сыртына құлаған адамды құтқару үшін барлық шараларды қабылдайды, бұл ретте жақындағы құтқару үйлестіру орталығын ескертеді және іздестіру ауданынан іздестіру нәтижесіз екеніне көз жеткізгеннен кейін ғана кетеді.

      77. Капитан өзінің кемесіне, экипажына және жолаушыларға қауіпсіз түрде:

      1) теңізде табылған, өлім қаупі төнген кез келген адамға көмек көрсетеді;

      2) өлім аузындағыларға көмекке, егер оған оларға көмек керек деп хабарланған болса, егер мұндай әрекетке оның тарапынан орынды сенуге болатындай болса барынша мүмкін жылдамдықпен жүреді.

      78. Апатқа ұшыраған кемеге көмек көрсету кезінде капитан адамдарды құтқару үшін барлық шараларды қабылдайды. Капитан жүкті және басқа мүлікті құтқару шараларын апатқа ұшыраған кеме капитанының келісімімен ғана қабылдайды, ол құтқару туралы шартқа қол қоюы тиіс.

      Апатқа ұшыраған кеменің капитаны табиғи немесе басқа да жағдайлар бойынша құтқару туралы шартқа қол қоя алмайтын болған жағдайда капитан алғашқы мүмкіндік кезінде шартқа қол қоюға оның келісімін алады, бұл туралы кеме журналында жазылады.

      79. Теңізде қауіпті мұздарды, тасталып кеткен кемені және навигациялық қауіпті төндіретін басқа да заттарды кездестірген кезде не кеме қондырмаларының қатты мұздануына әкеп соғатын ауа температурасының шарттарында немесе теңіз дауылы туралы хабарлама алынбаған, күші 10 және одан жоғары баллдағы жел әсерінің астында қалған жағдайында бұл туралы капитан жақында жүрген кемелерге және жақын портқа хабарлайды.

      Ақпарат иелігіндегі бүкіл бар құралдармен еркін нысанда беріледі.

      Тасталып кеткен кемені шетел портына тіркеп сүйреу туралы тапсырма алғаннан кейін капитан бұл туралы өзі бағыт алуға ниеттенген Қазақстан Республикасының консулына және тиісті порт биліктеріне хабарлайды.

      Ескерту. 79-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Инвестициялар және даму министрінің 04.11.2016 № 772 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      80. Егер кемеге апат төніп тұрса және ол көмекке мұқтаж болса, капитан мүмкіндігінше Қазақстан Республикасының туын көтеріп жүзетін басқа кемеден көмек алу үшін барлық мүмкін болатын шараларды қабылдайды.

      81. Басқа кемемен соқтығысқан жағдайда капитан соқтығысқан кеме капитанынан:

      1) көмек керектігін сұрайды және қажет болған кезде оны көрсетеді, егер бұл өз кемесіне, экипажына және жолаушыларына елеулі қауіп төндірмейтін болса;

      2) соқтығысқан кеме капитанынан кеме атауын, тіркелу пунктін, шыққан және межелі пункттерін, алынған зақымдар сипаттамасын сұрайды, сондай-ақ өзінің кемесі бойынша ұқсас мәліметтерді соқтығысқан кеме капитанына хабарлайды.

      82. Егер капитанның пікірі бойынша кемеге апат болу қаупі анық төнген жағдайда, ол кемедегі адамдарды құтқару үшін барлық шараларды қабылдайды. Жолаушыларды құтқару жөніндегі барлық шаралар қабылдағаннан кейін капитан кеме экипажына кемені тастап шығуға бұйрық береді.

      Адамдарды құтқару кезінде капитан ең бірінші кезекте балаларды, әйелдерді және қарттарды құтқаруды қамтамасыз етеді. Кеменің маневрлеуін көрсететін теңіз карталарын және басқа навигациялық құжаттарды, сондай-ақ кеме, машина, радиотелеграф журналдарын, кеме құжаттарын және құндылықтарын, сондай-ақ экипаждық дипломдар мен сертификаттарын құтқаруға барлық шараларды қабылдағаннан кейін капитан кемеден соңғы болып кетеді.

      83. Кеме апат болған жағдайда, оның экипажы қайда жеткізілсе капитан құтқарылған адамдарға қатысты өзінің құқықтары мен міндеттерін толық сақтайды. Егер экипаж шетел портына жеткізілген болса, капитан оның тез арада Қазақстан Республикасына жеткізілуіне барлық мүмкін шараларды қабылдайды.

      84. Егер кеменің экипажы мен жолаушыларын шетел кемесі құтқаратын болса, капитан Қазақстан Республикасының азаматтары шетел кемесі бортында болғанда осы кемеде белгіленген тәртібін сақтау үшін шаралар қабылдайды.

      85. Капитан барлық авариялық және жазатайым оқиғалар туралы кеме иесіне баяндайды және адамдардың, кеменің және жүктің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге өзіне байланысты барлық шараларды қабылдайды.

      Капитан кеменің маневрлеуін көрсететін теңіз карталары мен басқа да навигациялық құжаттардың рейс аяқталғанға және портқа кіргенге дейін, авариялық жағдайлар кезінде - оларды тексеру аяқталғанға дейін сақталуын және қол сұқпаушылығын қамтамасыз етеді.

      86. Ауруға кемеде көрсетіле алмайтын жедел білікті медициналық көмек керек болған жағдайда капитан кеме иесіне ол жөнінде хабарлап, жақын портқа кіруі тиіс.

      87. Капитан ауырған жағдайда кемені уақытша басқаруды аға көмекшіге тапсырады, ол жөнінде кеме иесіне дереу баяндайды, ал шетел портында Қазақстан Республикасының консулына хабарлайды. Кеме журналына басқару тапсырылған күні мен уақыты және кеменің тұрған жері жазылады.

5-параграф. Капитанның порт тұрағында кеме тұрған кездегі функциялары

      88. Кеме шет мемлекеттің аумақтық суларына немесе Қазақстан Респуликасының суларына, сондай-ақ кез келген портқа кіру кезінде капитан жергілікті порттық, кедендік, санитарлық және басқа да қағидаларды сақтайды.

      Портқа жақындаған кезде капитан кемені және кемелік құжаттаманы порттық билік орындарына көрсету үшін дайындайды.

      89. Кеме портқа келген кезде капитан кемедегі адамдардың ешқайсысы санитарлық, кедендік, шекаралық және порттық билік орындарының тиісті рұқсатын алғанға дейін жағамен қатынаста болмау үшін шаралар қабылдайды.

      90. Капитан рейс аяқталғаннан кейін кеме иесіне рейстік хабарламаны ұсынады.

      91. Кеме портта тұраққа тұрған кезде капитан порттық билік орындарының талабы бойынша портта немесе теңізде болып жатқан апаттық жағдайда өртті сөндіру үшін немесе көмек көрсету (кеме қауіпсіздігіне зиян келтірмей) үшін кемені, экипажды және кеме құралдарын ұсынады

      92. Капитан жағаға шығарда, капитанның аға немесе вахта көмекшісіне кеме қауіпсіздігін қамтамасыз ететін қажетті жұмыстарды жүргізу және шаралар қабылдау туралы ауызша немесе жазбаша тапсырма қалдырады, сондай-ақ жағада өзінің болатын жерін хабарлайды.

      Капитан рейдте тұрған кемені, сондай-ақ бортында қауіпті жүгі бар кемені капитанның аға көмекшісіне қалдырады. Ерекше жағдайларда, кеме иесінің келісімі бойынша, капитан кемені ұзақ емес уақытқа капитанның екінші көмекшісінің жауапкершілігіне қалдырады.

      93. Порттық, техникалық және қызметтік көмекші флоттардың капитандары кемелерді кеме иесі бекіткен тәртіпке сәйкес қалдырады.

6-параграф. Капитанның кемені жасау және жөндеу кезіндегі функциялары

      94. Кемені жасаушы зауыттан қабылдау кезінде капитан қысқа мерзім ішінде корпусты, тетіктерді, қондырғыларды, жүйелерді және техникалық құралдарды, сондай-ақ құжаттамалар мен мүліктерді ерекшеліктеріне сәйкес кеме мамандырының біліп тануын және қабылдауын ұйымдастырады.

      95. Капитан аға механиктен кеме иесі бекіткен шектеу шеңберінде кемені жөндеуге қою үшін қажетті құжаттамаларды уақтылы жасауды талап етеді.

      Жөндеу ведомстарын (жөндеу ведомстарына арналған материалдар) меңгерімдер бойынша аға механиктің басшылығымен кеме мамандары жасайды және аға механик пен капитан қол қояды.

      96. Кемені жөндеуге қойған кезде және кеменің пайдаланудан шығуының басқа жағдайларында капитан кемені қорғауға және қауіпсіз тұрақта тұруға Шаралар қабылдайды.

      97. Кемені докқа (слипке көтеру) қойған және оны доктан шығарған кезде (слиптен түсіру) капитан кемеде өзі болады және экипаж жұмысын басқарады. Докта тұрақта тұрған кезде капитан док әкімшілігіне жан-жақты жәрдем көрсетеді.

      98. Кемені докқа қойғаннан кейін капитан кеме жөндеу кәсіпорнының өкілдерімен және кеме мамандарымен бірлесіп, корпусты, түп-борттық арматураларын, қозғалу-рульдік кешенін сырттай қарауды жүргізеді және олардың жай-күйі туралы акт жасайды. Док әкімшілігі капитанға ұсынатын кемені суға түсіруге дайын болғандығы туралы актіге кеме комиссиясы түп-борттық арматураларын, бұрама-рульдік кешенін, эхолот пен лаганың вибраторларын және көрсеткіштерін және кеме корпусының су астындағы бөлігінің бүтіндігін тексергеннен кейін ғана қол қойылады. Тексеру нәтижелері кеме журналына жазылады.

      99. Кемені жөндеу кезінде капитан жөндеу жұмыстары барысын үнемі қарауды және бақылауды ұйымдастырады.

6. Жалпы кеме қызметі
1-параграф. Жалпы ережелер

      100. Жалпы кеме қызметі кеме қауіпсіздігін (кеме жүргізуді қоса алғанда), жүк операцияларын, корпусқа қызмет көрсетуді, құтқару құралдарын, кемедегі адамдарға тұрмыстық қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді және оны капитанның аға көмекшісі басқарады.

      101. Жалпы кеме қызметіне:

      1) капитанның көмекшісі;

      2) палуба командасы:

      боцман;

      аға матрос;

      1-класты матрос;

      2-класты матрос;

      матрос;

      сүңгуірлер кіреді.

      3) тұрмыстық командасына:

      аспазшы;

      буфетші (стюард);

      камбуздық персонал адамдары;

      басқа тұрмыстық қызмет көрсету адамдары кіреді.

2-параграф. Капитанның аға көмекшісі

      102. Капитанның аға көмекшісі капитанға бағынады, оның бірінші орынбасары және кемеде жалпы кеме қызметін ұйымдастыруға жауапты болып табылады. Қажет болған жағдайда капитанның орнын үнемі ауыстыруға және кемені өзі басқаруға үнемі дайын болады. Капитан жоқ кезде аға көмекші өз бетінше қайта арқандап байлауды және қажет болған жағдайда лоцман мен порттық сүйрегіштерді шақырта отырып, порт суларында кеменің жүрісін дербес жүргізе алады.

      103. Аға кемекшіге әкімшілік жағынан бүкіл экипаж бағынышты және оның кеменің тәртіп ережелерін, қызметті және күн тәртібін ұйымдастыру бөлігіндегі өкімдері бүкіл экипаж мүшелеріне және кемедегі адамдарға міндетті болады.

      104. Аға көмекші жалпы кеме қызметінің бастығы болып табылады, палуба командасын және тұрмыстық команданы, сондай-ақ барлық капитан көмекшілерінің жұмысын басқарады.

      105. Аға көмекші жүкті, багажды және поштаны қабылдау мен тапсыруды басқарады, олардың дұрыс қабылдануын, орналастырылуын, сақталуын, жиналуын, бекітілуін, тасымалдануын, түсірілуін, тапсырылуын қамтамасыз етеді және құжаттарды ресімдеуге жауап береді.

      106. Капитанның аға көмекшісі:

      1) кеме кестесін жасайды және түзетеді;

      2) экипаждың кеменің өміршеңдігі үшін күресу, құтқару құралдарын пайдалану және адамдарды, жүкті және кеме мүлкін құтқару бойынша дайындығын ұйымдастырады және өткізеді, авариялық партиялар мен топтар дайындығын бақылайды, кеменің өміршеңдігі үшін күрес бойынша экипаж дайындығын тікелей өзі басқарады;

      3) құтқару құралдарының дереу пайлануға дайын болуын, олардың тиісті жабдықтармен жинақталуын қамтамасыз етеді;

      4) бортта азық-түліктің азаймайтын қорының болуын және тиісті сақталуын қамтамасыз етеді;

      5) балласты және ауыз су цистерналарындағы су көлемін, оның жұмсалуын бақылайды және есебін жүргізеді;

      6) қызмет басшыларымен бірлесіп экипаж мүшелері мен кемеге уақытша келген адамдарды тұрғын үй-жайларға орналастырады;

      7) мыналар:

      корпустың, палубалардың, қондырмалардың, кеме бөлмелерінің және ауыз су танклері үй-жайларының, ұйымдық қорғау, медициналық көмек және провизионды қойма бөлмелерінің, дозиметрикалық құралдардың, жеке басты қорғау және қараңғылау құралдарының, рангоут пен такелаждың, жүктің, зәкір, арқандап байлау, сүйрету, өнідіріс құралдарын, кеменің құтқару құралдарының;

      өртке қарсы, авариялық-құтқару жабдықтарының, мүлік пен құрал-сайманның, өлшеу, әуе және қабылдау құбырларының;

      ауаны бұру және желдетпенің дәнекерленген арналарын, клинкеттік есіктердің және олардың тартпаларының (машина қазандық бөлімдерден басқа), басқыштардың, шторм-басқыштардың және кран қорғағыштың;

      дұрыс техникалық пайдаланылуын және тиісті тәртіппен сақталуын қамтамасыз етеді;

      8) аға механикпен бірлесіп, кеменің су өткізбейтін бөліктерінің және жабуларының жағдайларын тексереді;

      9) кеме жұмыстарын жүргізілуін бақылауды жоспарлайды және жүзеге асырады, тамақты дайындау сапасын қарайды;

      10) теңізшілерді қызметтер бойынша, практиканттарды кеме қызметтері бойынша (практика жетекшісімен бірлесіп) орналастырады;

      11) авариялық-құтқару, өртке қарсы және арнайы мүлікті және құрал-сайманды, жалпы кеме қызметі бойынша жабдықтайды және шығыс материалдарын уақтылы алуды, сақтауды, шығыстарды және олардың есебін қамтамасыз етеді;

      12) кеме конструкциясын, жүктің ерекшеліктері мен қасиеттерін рұқсат етілген шөгу мен талап етілетін диферентті ескере отырып, жүк жоспарын жасайды, кеменің орнықтылығын және беріктігін, түсіру порттарының жүйелілігін қамтамасыз етеді;

      13) жүктерді тиісті орналастырды және орнықтыруды, қауіпті жүктерді тасымалдаудың теңіз ережелерін орындауды бақылайды;

      14) кеменің жүк операцияларының дайындығы туралы уақтылы хабарлайды, жүк құжатын және есебін жүргізеді;

      15) өз меңгерімінің техникалық жай-күйі туралы есебі бойынша құжаттама жүргізеді, жөндеу тізімдемесін дайындайды, сабақтар, оқулар, қарауларды, тексерулер жүргізу жоспарларын жүргізеді және олардың орындалуын қамтамасыз етеді, бұйрықтардың кеме журналын жүргізеді.

      107. Жүк операцияларының басталуы алдында және барысында капитанның аға көмекшісі:

      1) жүктерді қабылдауға жүк құрылғыларын және үй-жайларды дайындауды қамтамасыз етеді. Аға механикпен, электро-механигімен (электрикпен) және өрт-техникалық бөліміне жауапты капитанның аға көмекшісімен бірлесіп олардың дайындығын тексереді;

      2) үлкен габаритті және ауыр салмақты жүктерді тиеуді (түсіруді) және бекітуді, палуба жүктерін орналастыруды және бекітуді жеке өзі басқарады;

      3) кеменің қауіпті жүктерді тасымалдауға дайындығын жеке өзі басқарады және оларды, сондай-ақ басқа да жүктерді, поштаны және багажды тасымалдау қағидаларының орындалуын қамтамасыз етеді;

      4) құю кемелерінде жүкті қабылдау құрылғысының техникалық жай- күйін, жүктердің сулануына, араласып кетуіне, төгіліп кетуіне және ағып кетуіне жол бермей жүк танкілерінің тазалығын бақылайды.

      108. Рейске шығар алдында капитанның аға көмекшісі:

      1) кемені дайындауды және палуба құрылғылары мен жүктерді тиісті бекітуді қамтамасыз етеді;

      2) руль, зәкір, арқандап байлау, шлюпка құрылғыларының, сигналдық-айрықша оттардың, жарық, дыбыс және авариялық сигнализация құралдарының, кеме ішіндегі байланыстың, машина телеграфының және басты қозғалтқыштарды дистанциялық басқарудың дайын болуын тексереді. Палуба мен борттардың трюмдерінің, люктерінің, қылталарының, каптардың және басқа саңылауларының берік жабылғанына көз жеткізеді;

      3) шығарға дейін 2 сағат бұрын капитанға қызметтердің рейске дайын болғандығы туралы және 15 минут бұрын кеменің шығуға дайын болғаны туралы баяндайды.

      109. Рейсте капитанның аға көмекшісі:

      1) палуба құралдарының және жүктердің тиісті бекітілгенін бақылайды;

      2) корпусқа су өткізбеушілігін, кеменің сыртқы контурының герметикалығын ұйымдастырады және бақылау жүргізеді және оларды қамтамасыз етуге шаралар қолданады;

      3) кеменің теңіз дауылдарында жүзуге және мұзданумен күресуге дайындығын басқарады;

      4) кемені экипаж қалдырған кезде кеменің үй-жайларын тексеруді қамтамасыз етеді және кемеде адамдардың қалмағанына көз жеткізеді.

      110. Аға көмекші сағат 04.00-ден 08.00-ге дейін және сағат 16.00-ден 20.00-ге дейін вахталарды жүріп атқарады. Капитанның үшеуден көп көмекшісі бар кемелерде аға көмекші тәулігіне сағат 00.00-ден 08.00-ге дейін бір вахтаны жүріп атқарады және сағат 16.00-ден 20.00-ге дейін төртінші көмекшінің вахтасын бақылайды. Қиын жағдайларда капитанның нүсқауы бойынша вахталарды жүріп атқарады.

      111. Арқандап байлау операциялары кезінде капитанның аға көмекшісі көпіршеде немесе капитанның нұсқауы бойынша басқа жерде болады.

      112. Өрт-техникалық бөлімі бойынша капитанның көмекшісі лауазымы көзделмеген кемелерде оның міндеттері капитанның аға көмекшісіне жүктеледі.

      113. Фельдшер (санитариялық фельдшер) лауазымы көзделмеген кемелерде олардың міндеттері капитанның аға көмекшісіне жүктеледі.

3-параграф. Капитанның екінші көмекшісі

      114. Капитанның екінші көмекшісі қажетті жағдайларда аға көмекшіні ауыстырады.

      115. Екінші көмекші:

      1) жүк операцияларын, әсіресе тез тұтанғыш және жарылғыш жүктермен жүзеге асырған кезде, өрт қауіпсіздігі ережелерін, сондай-ақ улы және басқа да қауіпті заттарды тасымалдау ережелерін орындауды қамтамасыз етеді;

      2) трюмдердің санитарлық жай-күйін және трюмдер мен жүк қоймалары рефрижераторларында температура режимінің сақталуын бақылайды;

      3) льялдардың, құдықтардың, қылталардың, қабылдау торларының, желдетпе жүйесінің және жүк үй-жайларының басқа да құрылғыларының жай-күйін жүк қабылдау алдында кеме журналына жазба жасап, міндетті түрде жүйелі тексереді;

      4) кеме құралдарының тиеу-түсіру жұмыстары механизацияларының және трюм ішіндегі механизацияның техникалық жарамды жай-күйін қамтамасыз етуді бақылайды;

      5) трюмдердің, танкілердің және басқа да жүк үй-жайларының дұрыс ашылуы мен жабылуын бақылайды. Оларды жабу алдында ішінде адамдардың жоқ екендігіне көз жеткізеді, жүк үй-жайларына пломба салуға қатысады және пломбылардың сақталуын тексереді;

      6) құю кемелерінде кемені балласттауды тікелей басқарады;

      7) жүк үй-жайларындағы температура және газ режимдерін бақылайды;

      8) трюмдердің өртке қарсы жабдықтарының жай-күйін бақылайды.

      116. Екінші көмекші сағат 00.00-ден 04.00-ге дейін вахтаны жүріп және сағат 12.00-ден 16.00-ге дейін тұрақтау вахтасын атқарады (капитанның шешімімен жүк операциялары кезінде тұрақтау вахтасынан босатылуы мүмкін). Арқандап байлау операциялары кезінде капитанның нұсқауы бойынша кеменің артқы жағындағы немесе өзге жеріндегі жұмыстарды басқарады.

4-параграф. Капитанның үшінші көмекшісі

      117. Капитанның үшінші көмекшісі қажетті жағдайларда екінші көмекшіні ауыстырады.

      118. Үшінші көмекші навигациялық карталардан және жүзуге арналған оқулықтардан, навигациялық және гидрометеорологиялық жабдықтар мен - аспаптардан, көретін және сигналдық мақсаттағы штурмандық кеме құралдарынан, дозиметрлік және химиялық аспаптардан, кеменің және шлюпка пиротехникасы жай-күйінен хабардар болады.

      119. Үшінші көмекші:

      1) навигациялық және кәсіпшілік карталарды, жүзуге арналған оқулықты және түзету құжаттамаларын уақтылы алады, сақтайды және олардың есебін жүргізеді, түзетуді жедел жүргізеді;

      2) кемеге келіп түсетін навигациялық, гидрометеорологиялық және кәсіпшілік ақпараттарға есеп жүргізеді;

      3) барлық рульдік радионавигациялық жабдығының және штурмандық рубкалардың өз меңгерімінің жабдықтары мен аспаптарының жарамды жағдайын, дұрыс пайдалануын және мезгілінде жөнделуін қамтамасыз етеді, техникалық құжаттама жүргізеді;

      4) күн сайын хронометр түзетулерін анықтайды, кеме сағаттары көрсеткіштерін салыстырады;

      5) кемедегі девиациондық жұмыстардың уақтылы жүргізілуін бақылайды;

      6) пиротехникалық құралдарды тиісті түрде уақтылы алады, ауыстырады және сақтайды;

      7) өз меңгерімінің жабдықтары мен аспаптарын пайдалану жөнінде теңізшілерге сабақтар мен жаттығулар өткізеді;

      8) кеме штатында капитанның төртінші көмекшісі лауазымы болмаған кезде жағдайда оның міндеттерін орындайды.

      120. Үшінші көмекші сағат 08.00-ден 12.00-ге дейін және сағат 20.00-ден 24.00-ге дейін вахтаны жүріп атқарады. Арқандап байлау операциялары кезінде капитанның нұсқауы бойынша бактағы (жарты бакте) немесе өзге жердегі жұмыстарды басқарады.

5-параграф. Капитанның төртінші көмекшісі

      121. Капитанның төртінші көмекшісі қажетті жағдайларда үшінші көмекшіні ауыстырады. Төртінші көмекші капитанның аға көмекшісінің нұсқауы бойынша міндеттерді атқарады және кеме кеңсесін жүргізеді.

      122. Төртінші көмекші:

      1) кеме рөльдерін, кедендік декларацияларды, жолаушылар тізімін және басқа да жедел құжаттарды жасайды;

      2) кеменің келгенін және кеткенін ресімдейді;

      3) кеме, машина және басқа да журналдарды алады және тіркейді;

      4) экипаждың тізімдік құрамының, жұмыс уақытының, қызметтік үй-жайлардың есебін жүргізеді және демалыс кестесін жасайды.

      123. Төртінші көмекші аға көмекшінің басшылығымен сағат 16.00-ден 20.00-ге дейін бір вахтаны жүріп атқарады, сондай-ақ кестесін және ұзақтығын капитан анықтайтын тұрақтау вахтасын атқарады, арқандап байлау операциялары кезінде ол капитанның нұсқауы бойынша іс-қимыл жасайды.

6-параграф. Боцман

      124. Боцман капитанның аға көмекшісіне бағынады және палуба командасының тікелей бастығы болып табылады.

      125. Боцман:

      1) антенна шаруашылығын қоса алғанда, басқыш конструкцияларын, кранцтық қорғанысын, клинкетті есіктерді және олардың жетектерін корпусқа, палубаға, жүк және кеме үй-жайларына, қондырмаларға, тұщы су танкілеріне, өлшеу, қабылдау және әуе құбырларына, рангоутқа, такелажға;

      2) рульге, жүкке, зәкірге, арқандап байлау және тіркеп сүйреу құрылғыларына олардың техникалық құралдарымен бірге (механикасыз, гидравликасыз және электрсіз);

      3) өз меңгеріміндегі құтқару құралдарына, өртке қарсы, авариялық-құтқару жабдықтарына, мүлік пен құрал-саймандарына және басқа да техникалық құралдарына, жабдықтар мен құрылғыларға техникалық қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді.

      126. Ауыстырылым-қосалқы бөлшектерден, материалды техникалық жабдықтардан, өз меңгерімінің қоймаларынан хабардар болады және кеме жұмыстарының тікелей басшысы болып табылады.

      127. Боцман:

      1) өз меңгерімінің техникалық құралдарын техникалық пайдалану және қызмет көрсету қағидаларын сақтайды, оларды басқара біледі;

      2) кеме құрылғыларын және олардың бөлшектерін уақтылы тексеруді және сынауды қамтамасыз етеді, профилактика мен жөндеуді жүзеге асырады;

      3) кеме жұмыстарының жоспарын құрады, қол астындағыларды орналастырады және жұмыс қауіпсіздігін қамтамасыз етеді;

      4) құтқару құралдарының, жеке және ұжымдық пайдаланатын авариялық-құтқару және өртке қарсы құралдардың іс-қимылға дайындығын қамтамасыз етеді;

      5) құтқару салдарының және шлюпкалардың үнемі дайын болуын, олардың жабдықталғанын, түсірмелі жабдықтың тиісті техникалық жай-күйін бақылайды;

      6) жөндеу тізімдемелерін жасауға арналған материалдарды дайындайды, жөндеу жұмыстарының мерзімін және сапасын бақылайды;

      7) авариялық-құтқару және өртке қарсы мүлікті, лак-бояу материалдары мен улы химикаттарды, құрал-сайманды, материалдық техникалық жабдықтауды алуды, сақтауды және есепке алуды қамтамасыз етеді, белгіленген құжаттаманы жүргізеді;

      8) трюмдер мен жүк кешенін жүк операцияларына дайындауды қамтамасыз етеді, ірі габаритті және ауыр салмақты жүктерді бекіту, тиеу және түсіру жұмыстарына жеке өзі қатысады;

      9) тұрғын үй-жайлардың және асхана командасының тазалығы мен тәртібін бақылайды, кемені күнделікті тексеріп шығуды жүргізеді;

      10) ағаштардың, күркелердің және биікте және борттың сыртындағы жұмыстарға арналған құралдардың дайын болуын, аса қауіпті жұмыстар кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз етеді;

      11) кеменің кранцтық қорғанысын дайындайды және бекітеді;

      12) су палуба магистралінің, дауыл портиктерінің, шпигаттардың, льялды трюм құдықтарының, су ағу саңылауларының жарамды жай-күйін бақылайды;

      13) кеменің тұрмыстық қалдықтарының арнайы бөлінген жерлерде жинауын, жинақталуын, сақтауы мен тартуын бақылайды және қоқысты қабылдаушы жағалау станцияларына тапсыру қажеттілігі туралы аға көмекшіге алдын ала баяндайды;

      14) өз меңгерімінің теңізге шығуға дайын болуын, ашық палубалардың тиісті дайындығын, жабдықтың қорғалуын, жүк және өзге де люктер мен қылталардың жабық болуын, палуба құрылғыларының, жүктердің және тағы басқалардың бекітілгенін тексереді;

      15) кеменің палубалық тетіктері мен құрылғыларының, барлық рангоуты мен такелажының, жарық берушінің теңіз дауылына, мұзданумен күресуге дайындығын тексереді;

      16) кеме тұрақта тұрған кезде арқандап байлау тростарынының, кранцтық қорғанысының бекітілуін, басқыштарды орнатуы мен құралдандыруды, баспалдақтар мен өтпелерді, ағызу және шпигат саңылауларында қалқандардың, егеуқұйрық қалқандарының бар болуын және тиісінше жарықтандыруды бақылайды;

      17) кемелер тар жерлерден өткен кезде, портқа кірер және шығар кезде, зәкір тұрағынының орнына жақындағанда күрделі жүзу жағдайларында және арқандап байлау операциялары кезінде зәкірді қайтаруға дайындайды және бакта немесе аға (вахталық) көмекшінің нұсқауы бойынша басқа орында болады.

7-параграф. Аға матрос

      128. Аға матрос боцманға бағынады.

      129. Аға матрос:

      1) барлық палубалық техникалық құралдарды басқарады, зәкірлік құрылғылармен дербес жұмыс істейді, аса қауіпті кеме жұмыстарын орындайды;

      2) ағаш шебері жұмыстарын және кеменің кранцтық қорғанысын орнату бойынша жұмыстар орындайды;

      3) қажет болған жағдайда бакта немесе кеменің артқы жағында кемені арқандап байлауды басқарады;

      4) барлық өрт сөндіру құралдарын пайдалана біледі;

      5) ескекті, моторлы және желкенді қайықтарды басқарады және қайықтағы басшы міндеттерін орындайды;

      6) жұмыстарды қауіпсіз орындауды қамтамасыз етеді;

      7) ағаш шеберінің міндеттерін орындайды;

      8) рульде және трапта кеме кестесі бойынша вахта жұмысын атқарады;

      9) руль командаларын ағылшын тілінде біледі және түсінеді.

8-параграф. l-кластағы матрос

      130. 1-кластағы матрос боцманға бағынады.

      131. 1-кластағы матрос:

      1) магниттік компас пен гидрокомпас бойынша рульде тұрады және кемені автоматты басқарудан қолмен басқаруға және керісінше ауыстыруды біледі;

      2) жүк үй-жайларының, балластты және тұщы су танкілердің, олардың өлшеу және әуе құбырларының орналасуы туралы біледі;

      3) жүктерді салуды және есептеуді жүргізеді;

      4) қауіпті жүктерді тиеу ерекшелігі туралы біледі;

      5) мыналарды:

      барлық ішкі байланыс және авариялық сигнализация құралдарын пайдалануды;

      көзбен шолу және есту бойынша бақылау жүргізуді;

      жүк, қайық, зәкір, арқандап байлау және палуба құрылғыларымен жұмыс істеуді;

      жеке құтқару және кеме құралдарын пайдалануды;

      кеменің кранцтық қорғанысын орналастыруды;

      палубалық техникалық құралдарды басқаруды (жүкшығар, крандар және басқа да көтергіш құралдарды);

      льялдар және құдықтарды өлшеуді жүргізуді;

      сырлау, текелажды, желкенді және өзге кеме сыртындағы жұмыстарды қоса алғанда биіктікте және борт жұмыстарын жүргізуді біледі;

      6) жүзгенде және тұрғанда вахта жұмысын атқарады, құю кемелерінде жүк және тазарту магистраль қондырғыларын және орналасуын біледі;

      7) рульге ағылшын тіліндегі команданы біледі және түсінеді.

9-параграф. 2-кластағы матрос

      132. 2-кластағы матрос боцманға бағынады.

      133. 2-кластағы матрос:

      1) жүк үй-жайларының, балластты және тұщы су танкелерінің, олардың өлшеу және әуе құбырларының орналасуын біледі;

      2) мыналарды:

      барлық ішкі байланыс және авариялық сигнализация, жеке құтқару және кеме құралдарын пайдалануды;

      көзбен шолу және есту бойынша бақылау жүргізуді;

      палуба қондырғыларын, рангоут пен такелажды, палуба мен кеме үй-жайларын күтіп ұстауды жүзеге асыруды;

      рульдегінің және алға қараушының міндеттерін орындауды;

      жүк, қайық, зәкір, арқандап байлау және палуба құрылғылармен жұмыс істеуді;

      кеменің кранцтық қорғанысын дайындауды;

      текелажды, сырлау, желкенді және басқа да кеме жұмыстарын жүргізуді;

      3) тұрақта және басқарумен жүзгенде вахта жұмысын атқарады;

      4) құю кемелерінде жүк және тазарту магистраль құрылғысын және орналасуын біледі және басқарумен жетектермен жұмыс істеуді біледі.

10-параграф. Матрос

      134. Матрос боцманға бағынады. Ол өзінің меңгеріміндегі үй-жайларды жинауды жүргізеді және боцманның нұсқауы бойынша кеменің қосалқы жұмыстарына қатысады.

      135. Бірнеше матросы бар кемелерде олардың әр қайсысының міндеттерін капитанның аға көмекшісі белгілейді.

11-параграф. Сүңгуір

      136. Сүңгуір капитанның аға көмекшісіне бағынады.

      137. Сүңгуір:

      1) сүңгуір жарақтары мен жабдықтарын жарамды техникалық жай-күйде күтіп ұстайды, оны тексеруді және сынауды уақтылы жүргізеді;

      2) авариялық пластерлерді қою, кеменің тоттануға қарсы (анодтық) қорғанысын ауыстыру, бұранда рульдік кешендегі орамдарды жою, корпустың су астындағы бөлігін өсінділерден тазалау бойынша жұмыстарды орындайды;

      3) корпустың су астындағы бөлігіне акті жасаумен білікті техникалық тексеру жүргізеді;

      4) кеменің су астындағы арматурасына, қолданыстағы кеме корпусының су астындағы бөлігіндегі ақауларды жоюға байланысты жұмыстарды орындайды;

      5) сүңгуір қобдишасын уақтылы ауыстырады, сүңгуір жарағын залалсыздандырады;

      6) өз меңгерімінің есеп құжаттамасын жүргізеді.

      138. Сүңгуір жұмыстары жоқ болған кезде аға матростың (1-класты) міндеттерін орындайды.

12-параграф. Аспазшы

      139. Аспазшы кеме экипажының мүшелеріне тамақ дайындауды қамтамасыз етеді, тікелей капитанның аға көмекшісіне бағынады.

      140. Аспазшы:

      1) мәзір жасайды және тамақ өнімдеріне тапсырыс жасауға қатысады;

      2) тамақты сапалы дайындайды және оларды таратуды белгіленген тамақ қабылдау уақытында жүргізеді;

      3) нанды жүзбелі дүкендерден немесе жағалаудан алу мүмкіндігі болмаған кезде пісіреді;

      4) камбуздық ыдыстың сақталуын және үнемі таза болуын қамтамасыз етеді;

      5) камбуздық жабдықтарды пайдалану қағидаларын сақтайды және оны тазалықта ұстайды;

      6) камбуздық үй-жайлар мен тоңазытқыштарды, сондай-ақ өзінің арнайы киімін тазалықта ұстайды;

      7) санитарлық қағиданы сақтайды.

1-параграф 3. Буфетші (стюард)

      141. Буфетші (стюард) асхана және буфет ыдыстарын, төсек орын және өзінің меңгерімі бойынша үй-жайлардың шаруашылық құрал-сайманын: кір жуатын орынды, асхана мен каюта-компанияларды сақтауды, толығымен күтіп ұстауды қамтамасыз етеді.

      142. Буфетші (стюард):

      1) кеме кестесіне сәйкес тағам қабылдау алдында экипаж үшін столдарды дайындайды;

      2) асхана және буфет ыдыстарын тазалықта ұстайды;

      3) аспазшыға тағам таратуға және салқын кесінділер жасауға көмектеседі;

      4) өз меңгерімінің үй-жайларында күнделікті дымқыл тазалап жинауды жүргізеді және тиісті санитарлық жай-күйді сақтайды;

      5) мәзір жасауға және тағам өнімдеріне тапсырыс жасауға қатысады;

      6) экипаж үшін санитарлық қағидаларда анықталған мерзімде төсек орын жаймасын жуу мен оны ауыстыруды жүргізеді.

      143. Буфетші (стюард) лазаретпен немесе осы мақсатқа арналған басқа санитарлық блокпен жабдықталған кемелерде күнде дымқыл тазалап жинауды жүргізеді.

7. Радиотехникалық қызметі
1-параграф. Жалпы ережелер

      144. Радиотехникалық қызмет түзетулер енгізілген 1974 жылғы Теңізде адам өмірін қорғау жөніндегі халықаралық конвенция (бұдан әрі – СОЛАС-74) талаптарына сәйкес апаттық жағдайлар кезінде байланыстың ғаламдық теңіз жүйесі (бұдан әрі – ДТБАЖ) аппаратурасының үздіксіз жұмыс істеуін, кеменің теңізде қауіпсіз жүзуін, теңіз көлігі бойынша операторлық-диспетчерлік радиобайланысты қамтамасыз етеді. Радиотехникалық қызметке ДТБАЖ операторы ретінде кеменің барлық штурмандық құрамы кіреді.

      Радиотехникалық қызметке ДТБАЖ операторы дипломы бар экипаждың басқа да мүшелері кіреді.

      Радиотехникалық қызметті кеме капитаны басқарады.

      Ескерту. 144-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Инвестициялар және даму министрінің 28.03.2018 № 198 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

2-параграф. ДТБАЖ операторы

      145. ДТБАЖ операторы кеме капитанына бағынады. Оған кемені барлық радиобайланыспен және радиобайланыс аппаратурасының, оның ішінде вахта атқару кезінде спутниктік, электррадионавигациялық, радиотехникалық құрылғылардың техникалық қызметін қамтамасыз ету жүктеледі.

      146. Капитанның радиожабдық техникалық құралдарын пайдалану мәселелері жөніндегі-тапсырмалары ДТБАЖ әрбір операторы үшін міндетті болады. ДТБАЖ операторлары арасындағы радиотехникалық құралдарға қызмет көрсету (жөндеулер, өндірушінің регламентіне сәйкес профилактикалық шаралары, формулярларды жүргізу, тапсырыстар және қызмет көрсетудің басқа түрлері) бойынша міндеттерді бөлуді капитан белгілейді және кеме бойынша бұйрықпен жарияланады.

      147. ДТБАЖ операторы:

      1) радиобайланыс тәртібін регламенттейтін халықаралық, ұлттық және ведомстволық құжаттар талаптарының орындалуын қамтамасыз етеді;

      2) ұйымдастырушылық және техникалық қағидаттары мен ДТБАЖ туралы білімі бар құралдары, құтқару-үйлестіру орталықтарының және жағалаулық радиостанцияларының орналасуын, жүзу ауданында цифрлы таңдау шақыру жүйесіндегі жүргізуші дыбыстық бақылауды біледі;

      3) қызметтердің барлық құралдарының сенімді жұмысын қамтамасыз етеді және оларды тиісті техникалық жай-күйде күтіп ұстайды, оларды қадағалау органдарына уақтылы куәландыруға ұсынады;

      4) кіріс және шығыс хат-хабарды бақылайды, кеме радиостанциясының журналын жүргізеді;

      5) авариялық радиобайланыс, радиобуй және радиолокациялық транспондерлердің тұрақты дайындығын қамтамасыз етеді;

      6) метео- және навигациялық ақпараттарды қабылдауды қамтамасыз етеді;

      7) ДТБАЖ жүйесінде цифрлы таңдау шақыруды халықаралық және ұлттық жиіліктерде бақылауды қамтамасыз етеді;

      8) шақыру, жедел, қауіпсіздік және апаттар сигналдарының дыбыстық бақылауын қамтамасыз етеді;

      9) апат сигналдары бойынша көпіршеге капитан келгенше радиоалмасуды жүзеге асырады және қамтамасыз етеді;

      10) жеделдік санатына қарай дауыс құралдары бойынша кемеге келіп түскен хат-хабарлар мен ақпараттарды капитанға мерзімінде береді.

      148. Кез келген шығыс хат-хабарлар әрдайым капитан атынан кетеді.

8. Кеменің механика қызметі
1-параграф. Жалпы ережелер

      149. Кеменің механика қызметі өзінің иелігіндегі техникалық құралдарды пайдалануды қамтамасыз етеді.

      150. Қызметке:

      1) кеме механиктері;

      2) электр механиктері;

      3) рефрижераторлық қондырғылар механиктері;

      4) машина командасы:

      5) мотористер (машинистер);

      6) электриктер жатады.

2-параграф. Аға механик

      151. Аға механик капитанға бағынады және кеме механикасының бастығы болып табылады.

      152. Аға механик энергетикалық қондырғыны, қосалқы тетіктерді, кеме жүйелерін, электр жабдықтарын, рефрижераторлық қондырғыларды, технологиялық жабдықтарды, палубалық тетіктер мен қондырғыларды, кеменің өміршеңдігі үшін күрестің техникалық құралдарын, теңіз (өз меңгеріміндегі) ластануын болдырмау құралдарын, автоматтау және трюм ішіндегі маханизация құралдарын, герметизация және машина үй-жайларының қараңғылануын, қызметтің үй-жайларын жүргізеді.

      153. Техникалық құралдарды пайдалану бойынша аға механиктің нұсқаулары мен тапсырмалары экипаж мүшелерінің барлық мүшелеріне міндетті болады.

      154. Аға механик энергетикалық қондырғылардың оларды пайдалану жөніндегі қағидаларына сәйкес жұмыс режимін белгілейді. Энергетикалық қондырғының белгіленген қысым шегін көпіршеден жүрісті жеделдету туралы бұйрық болмағанша көтеруге рұқсат етілмейді.

      155. Аға механик қызметтің техникалық құралдарын пайдалану бөлігіндегі капитанның бұйрықтарын орындайды. Егер бұйрықтарды орындау техникалық құралдарды бұзылуына әкелетін болса, ол капитанды мүмкін болатын салдарлар туралы ескертеді және оның нұсқауы бойынша әрекет етеді. Ондай тапсырмалар мен ескертулер туралы машина журналында тиісті жазба жүргізіледі.

      156. Кемені қауіпсіз пайдалану режимінің бұзылуына әкелетін техникалық құралдардың істен шығаруы немесе жұмыс режимінің өзгерту капитанның рұқсаты бойынша жүргізіледі. Капитанның рұқсатын уақтылы алу мүмкіндігін болдырмайтын, шұғыл жағдайларда аға механик вахталық көмекшіні ол туралы ескертіп, өзінің қарауы бойынша әрекет етеді.

      Егер қол астындағылардың бірінің іс-қимылы техникалық құралдардың істен шығуына қауіп төндірсе, ол туралы аға механик капитанға баяндап, оны міндеттер атқарудан босатады.

      157. Аға механик:

      1) қызмет мамандарының жұмысын басқарады;

      2) қызметтің техникалық құралдарын дұрыс пайдалануды және оларды тиісті техникалық жай-күйде күтіп ұстауды қамтамасыз етеді;

      3) кеменің өміршеңдігі үшін күрес барлық техникалық құралдарының үнемі дайындығын қамтамасыз етеді;

      4) қолданылатын отынның, майлау материалдарының, сондай-ақ отын, майлар, қазандық және салқындатқыш су қоспаларының белгіленген талаптарға сәйкестігін бақылайды;

      5) отын, майлау материалдарының, судың, қызмет қажеттілігін қамтамасыз ету қорының болуын бақылайды;

      6) профилактикалық және жөндеу жұмыстарын, техникалық құралдарға вахталық қызмет көрсетуді ұйымдастыруды жоспарлайды; қадағалау органдарына техникалық құралдарды куәландыруға уақтылы ұсынуды бақылайды;

      7) кеменің өміршеңдігі үшін күреске барлық экипаж мүшелерін ұйымдастыруды және дайындауды қамтамасыз етеді. Кеме дабылы уақыты кезінде қызмет үй-жайларында еміршеңдік үшін іс-қимылдарды тікелей жеке басқарады;

      8) жөндеу ведомостарын уақтылы құруды, авариялық мүлікпен, құрал-сайманмен, материалдармен, ауыстырылым қосалқы бөлшектермен қамтамасыз етуді жүзеге асырады;

      9) кәсіпорындар мен кеме мамандары орындайтын техникалық құралдарының жөнделу сапасын бақылайды;

      10) теңіз ортасы ластануының алдын алу бойынша конвенциялық талаптарды орындайды;

      11) техникалық оқуды жүргізуді жоспарлайды;

      12) қызметтің машина журналын, есеп құжаттамасын жүргізуді бақылайды;

      13) сағат 08.00-ден 12.00-ге дейін және 20.00-ден 24.00-ге дейін машина бөлімінде (МБ) немесе орталық басқару постында (ОБП) вахтаны, тұрақтағы вахтада, егер капитан бекіткен кеменің тұру ұзақтығы мен вахтаны атқару тұрақ кестесі өзгені көздемейтін болса, сол уақытта атқарады.

      158. Істерді қабылдау кезінде аға механик:

      1) қызметтің командалық құрамынан олардың меңгерімдерінің жай-күйі туралы жазбаша рапортты талап етеді;

      2) қызмет меңгеріміндегі барлық техникалық құралдар мен үй-жайларды қабылдайды;

      3) қызметтің құрамымен және жинақталуымен, техникалық құралдардың жай-күйімен, қосалқы бөлшектер мен басқа мүліктердің, отынның, майлардың, қазандық судың болуымен, жөндеу барысымен орын алған авариялық жағдайлармен және олардың салдарларымен танысады;

      4) істі тапсырушымен бірлесіп және тиісті техникалық құралдар меңгеріміндегі адамдардың қатысуымен оларды қарап тексеру, қажет болған жағдайда ашуды және тексеруді талап ете отырып, кез келген механизм мен қондырғыны қозғалыс кезінде тексереді;

      5) бұранда руль кешені және артқы жағындағы дейдвутты тығыздықтың техникалық жай-күйін тексеру үшін капитаннан сүңгуірлік қарап тексеруді талап етеді;

      6) кеменің есеп және нормативтік техникалық құжаттамасының жинақтылығын тексереді;

      7) қабылдау-тапсыруды тапсырушы мен қабылдаушы қол қойған машина журналында белгілейді.

      Жаңадан тағайындалған аға механик машина журналына, қабылдау-тапсыру актісіне қол қойған және кеме капитанына бір уақытта рапорт тапсырған сәттен бастап лауазымына кіріседі.

      159. Пайдалану кезеңінде аға механик:

      1) техникалық құралдарының жай-күйін және мамандармен жинақталуын қоса алғанда, қызметтің теңізге шығуын, қамтамасыз етеді. Шығуға 2 сағат бұрын капитанға қызметтің рейске дайындығын және 15 минут бұрын - жүзуге дайындығын баяндайды;

      2) жүзу шарттарының барлық өзгерістерін қадағалайды және қызметі бойынша алдын алу шараларын қабылдайды;

      3) жүзудің қиын жағдайларында (портқа кіру және шығу кезінде, тар жерлерге кіргенде, арнада, белсенді кеме қатынасы ауданында, жағаға немесе қауіпті жерлерге жақындағанда, мұз жағдайларында және арқандап байлау операцияларында және тағы да басқа) энергетикалық қондырғы басқару постында болады және машина вахтасын басқарады. Егер мұндай жүзу ұзақ уақытқа созылса, ол капитанның рұқсаты бойынша өзінің орнына екінші механикті қалдырып машина бөлімінен уақытша кетеді;

      4) вахта механигінің шақыруы бойынша дереу орнына келеді және оны жағдай талап еткенше сол жерде болады;

      5) авариялық жағдайларда машина бөлімінде басқару постында болады және қызмет іс-қимылдарын басқарады.

      160. Кемені жасау және жөндеу кезінде аға механик:

      1) жаңа кемені қабылдау кезінде жасау туралы шарт (келісімшарт) талаптарын, ерекшелікті, қабылдау комиссиясы мен сыныптау қоғамдарының және қадағалау органдарының материалдарын басшылыққа ала отырып, қызмет мамандарының меңгерімі бойынша техникалық құралдарды, құжаттамаларды, ауыстырылым қосалқы бөлшектерді, мүлікті, аспаптар мен құрал-сайманды қабылдауын қамтамасыз етеді;

      2) кемені докқа қойғаннан кейін (слипке көтеру) және доктан шығару алдында (слипті түсіру) капитанмен және аға көмекшімен бірлесіп корпусты сыртынан, борт артындағы саңылауларға және арматураға, қозғалтқыштарды, дейдвутты тығыздағыштарға, рульдік қондырғыға, тоттанудан қорғау қондырғыларына тексеру жүргізеді;

      3) өз қызметі бойынша кеменің өміршеңдігін қамтамасыз ету үшін барлық шараларды қабылдайды; сапалы жұмысты және олардың жөндеу ведомстарына, жобаларға және сызбаларға сәйкестігін бақылауды қамтамасыз етеді; жөндеуді бақылау үшін қызмет мамандарын бөледі; кеме жөндеу кәсіпорнынан және мамандардан жұмысты қабылдауды қамтамасыз етеді;

      4) жөндеуден кейін басты энергетикалық қондырғыны сынақ пайдалану кезінде жеке өзі қатысады, сондай-ақ қондырғыны айналдыру және кеменің барлық жүйелерін сынау кезеңінде қызмет мамандарын тиісті бақылауды қамтамасыз етеді;

      5) кеменің өртке қарсы қауіпсіздігін қамтамасыз етеді;

      6) кеменің өртке қарсы қауіпсіздік жай-күйін және экипаждың өртке қарсы қағидаларды сақтауын бақылайды;

      7) кемеде жөндеу жұмыстарын және ашық отпен жұмыс жүргізу кезінде өртке қарсы қорғаныс шараларын қамтамасыз етеді;

      8) кемеде өрт қаупін тудыратын жабдықтарды, техникалық құралдар мен материалдарды пайдалануға жол бермейді;

      9) тәулік бойы стационарлық және тасымалданатын өрт сөндіру құралдарын, түтіннен қорғайтын дербес пайдаланатын аспаптарын, олардың іс-қимылға дайындығын, өрт сигнализациясы мен өртке қарсы жабу жүйелерінің жарамдылығын тексереді;

      10) экипажбен өрттің алдын алу және өртті сөндіру практикасы бойынша нұсқаулықтар, оқулар мен жаттығулар (оқу дабылы) өткізеді;

      11) авариялық топтамалары (топтарды) тікелей өзі басқарады;

      12) өрт қауіпті жүктерді қабылдау алдында кеменің жүк операцияларына дайындығын тексереді;

      13) өртке қарсы мүлік пен құрал-сайман жай-күйін тексереді, оны жөндеу және белгіленген нормаға дейін толықтыру шараларын уақтылы қабылдайды.

3-параграф. Екінші механик

      161. Екінші механик қажетті жағдайларда аға механикті ауыстырады.

      162. Екінші механик басты қозғалтқыштардың олардың қызмет көрсететін техникалық құралдарының, әуе компрессорларының, қысылған ауа жүйесі мен әуе салқындатқыш жүйелерінің, басты білік сымдары мен жұмсақ және жан-жақты муфталы электрлі емес редукторлардың, жылжытқыштардың, рульдік қондырғының механикалық және гидравликалық бөлімінің, руль астындағы қондырғының, құтқару шлюпкаларының қозғалтқыштарының, машина бөлімінде орналасқан өрт сөндіру жүйелерінің, авариялық жабдықтың, клинкетті есіктердің, олардың жетектерінің гидравликалық және механикалық бөлімінің сенімді жұмыс істеуін, дұрыс техникалық пайдалануын және тиісті техникалық жай-күйін қамтамасыз етеді.

      Оның меңгерімінде шлангілер мен жағу майларын қабылдауға арналған сүзгіштер, мұнай өнімдерін талдау зертханасы болады.

      163. Екінші механик:

      1) қол астындағыларды басқарады, оларды вахталар мен жұмыстары бойынша бөледі, жұмыс уақытының есебін жүргізеді, қауіпсіз жұмыстың ұйымдастырылуын және техникалық оқу өткізуді қамтамасыз етеді;

      2) жағатын майларды қабылдауды (беруді) жүргізеді; су дайындығын және басты және барлық қозғалтқыштардың біріккен салқындату жүйесі кезінде сапасын бақылауды жүргізеді;

      3) жөндеу тізімдемесін жасайды, жөндеу жұмыстарының мерзімі мен сапасын бақылайды. Машина бөлімінде жөндеу жұмыстарын жүргізу кезінде ауыр салмақтыларды көтеруді жеке өзі басқарады, басты қозғалтқыштардың цилиндірін, редукторлар корпустарын жабу, реттелетін бұранда қадамын өзгерту механизмін жинау, ескек біліктерін және дейдвуд пен басқа да басты тетіктерді орнату кезінде, сондай-ақ жөндеуден кейін оларды айналдыру және сынаққа қосу кезінде өзі қатысады;

      4) белгіленген техникалық және есеп құжаттамаларын жүргізеді.

      164. Жабдықтарды жөндеу бойынша маханигі және рефрижератор механигі жоқ кемелерде екінші механик оның міндеттерін атқарады.

      Тұрақты вахта кемелеріндегі МБ-де немесе ПБО-да екінші механик сағат 00.00-ден 04.00-ге дейін вахтаны жүріп атқарады және сағат 12.00-ден 16.00-ге дейін тұрақтау вахтасын атқарады. Автоматтандырылған кемелерде (тұрақты вахтасы жоқ) ол кестеге сәйкес вахтаны жүріп және тұрақтау вахтасын атқарады.

4-параграф. Үшінші механик

      165. Үшінші механик қажет болған жағдайларда екінші механикті ауыстырады.

      166. Үшінші механик көмекші қондырғылардың, отын жүйесі мен сепараторлардың сенімді жұмысын, дұрыс техникалық пайдалану және тиісті техникалық жай-күйін қамтамасыз етеді.

      167. Үшінші механик:

      1) қауіпсіз жұмысты қамтамасыз ете отырып, қол астындағылардың жұмысын басқарады;

      2) жөндеу тізімдемесін жасайды, өз меңгеріміндегі жөндеу жұмыстарының мерзімі мен сапасын бақылайды;

      3) материалдық техникалық жабдыққа тапсырыс жасайды, ауыстыру қосалқы бөлшектер, құрал-саймандар мен тетіктер есебін жүргізеді; отынды қабылдауды (беруді) жүргізеді;

      4) белгіленген құжаттаманы жүргізеді.

      168. Үшінші механик электрмеханигі және төртінші механик лауазымдары жоқ кемелерде олардың міндеттерін атқарады.

      169. Тұрақ вахтасын өткізетін кемелерде МБ-де немесе ПБО-да екінші механик сағат 00.00-ден 04.00-ге дейін вахтаны жүріп атқарады және сағат 12,00-ден 16.00-ге дейін тұрақтау вахтасын атқарады. Автоматтандырылған кемелерде (тұрақ вахтасы жоқ) ол кестеге сәйкес вахтаны жүру және тұрақтау вахтасын атқарады.

5-параграф. Төртінші механик

      170. Төртінші механик қажет болған жағдайларда үшінші механикті ауыстырады.

      171. Төртінші механик техникалық құралдары бар көмекші қазандық қондырғылардың, тұщыландырушы қондырғылардың, мұнайы бар суларды тазалау бойынша техникалық құралдардың, аталған электрлі (электронды емес) әрекетті емес жабдықтардың автоматизация құралдарының, палубалық бөлім механизмдерінің, механикалық машина телеграфының, өрт сөндіру, балласты кептіру, суландыру мен жуу, эжекторлармен, сорғыш және арматуралармен арнайы өңдеу жүйелерінің, камбуздың механикалық жабдығының, кір жуу және медицина пунктінің, құтқару щлюпкаларының қозғалтқыштарының, қатты қалдықтарды жою және тұрып қалған суларды залалсыздандыру қондырғыларының, аталған электрлі емес (электронды емес) әрекетті жабдықтардың автоматтау құралдарының сенімді жұмыс істеуін, дұрыс техникалық пайдалануын және техникалық жағдайын қамтамасыз етеді.

      172. Төртінші механиктің иелігінде суды бақылау зертханасы, қазандыққа суды қабылдау шлангілері, арнайы құрал, тетіктер және қазандық қондырғысының ауыстырылым қосалқы бөлшектері болады.

      173. Төртінші механик:

      1) қауіпсіз жұмысты қамтамасыз ете отырып, қол астындағылардың жұмысын басқарады;

      2) өз меңгерімі бөлігінде жөндеу тізімдемесін жасайды, жөндеу жұмыстарының мерзімі мен сапасын бақылайды;

      3) сүзгіш желдетпе қондырғылардың және жабық цикл бойынша герметизация режимінде жұмыс істейтін үй-жайлардың желдетпе жүйесінің жұмысын қамтамасыз етеді.

      174. Төртінші механик кеме жүйелері бойынша механигі, технологиялық жабдық бойынша баптаушы механигі, кран шаруашылығы бойынша механигі жоқ кемелерде олардың міндеттерін атқарады.

      175. Тұрақты вахта өткізетін кемелерде МБ-де немесе ПБО-да төртінші механик аға механиктің жауапкершілігімен сағат 08.00-ден 12.00-ге дейін вахтаны жүріп атқаруға тартылуы мүмкін. Автоматтандырылған кемелерде (тұрақты вахтасыз) ол кестеге сәйкес вахтаны жүріп немесе тұрақтау вахтасын атқарады.

6-параграф. Электр механигі

      176. Электр механигі аға механикке бағынады және электр техникалық персоналдың бастығы болып табылады.

      177. Оның иелігінде мыналар:

      1) электр қуат көздері - негізгі (электр қозғалмалы кемелердегі басты және көмекші генераторлар, электр қозғалмалы емес кемелердегі жергілікті жетегі және валогенераторы бар генераторлар), жағадағы қордың авариялық станциясы, ескекті электрлі қондырғы, басты және көмекші бөлу қалқандары, басқа да бөлу қондырғылары;

      2) посттардың және басқару пульттерінің электр жабдықтары, автоматика жүйесінің және қондырғысының электрлі (электронды), оның ішінде Қашықтан автоматты басқару (бұдан әрі - ҚАБ) және қашықтан басқару (бұдан әрі - ҚБ), барлық сигнал беру және қорғау жүйесінің бөліктері;

      3) кабельді трассалар, магнитті ажыратқыш қондырғылар, машина қазандық бөлімінің іске қосуды реттеу және қорғау аспабы механизмдері бар электр жетектері, палуба механизмдерінің электр жабдықтары;

      4) рульдік басқарудың электр бөлігі (авто рульдеуді қоса алғанда), машина телеграфы және аксиометрлер, телефония, оқтау қондырғылары бар аккумуляторлар, өз меңгерімінің көмекші дизельді генератор және электрлі өлшеу құралдары, жарықтандыру, тұрмыстық мақсаттағы электр жабдықтар, дәнекерлеу агрегаттары, жүру оттарының станциялары, авралды сигнал беру және дауыс зорайтқыш кеме ішілік байланыс, материалды-техникалық жабдықтау және есептілік жатады.

      178. Электр механик:

      1) қауіпсіз жұмысты ұйымдастыруды, тетіктердің, қондырғылардың, жүйелердің, жабдықтардың тиімді жұмыс істеуін және тиісті техникалық жағдайын, электр жабдықтарын және автоматтау құралдарын дұрыс пайдалануды қамтамасыз етеді;

      2) электр тетіктері жұмыстарының режимін бақылайды;

      3) барлық электр жабдықтарының регламенттік профилактикалық жұмыстарын және оқшаулау кедергісін өлшеуді жүргізеді;

      4) техникалық оқу жүргізуді қамтамасыз етеді;

      5) электр техникалық журнал мен формулярды жүргізуді бақылайды;

      6) жұмыс уақыты есебін жүргізеді;

      7) жүзудің қиын жағдайларында ПБО-да немесе басты бөлу қалқанында (ББҚ) болады және электр механикалық вахтаны басқарады. Автоматтау белгілері бар (А1, A3) кемелерде ПБО-да немесе көпіршеде пульт жанында болады. Егер мұндай жүзу ұзақ уақытқа созылса, ол қызмет бастығының рұқсаты бойынша өзінің орнына жауапты маманды тастап, посттан уақытша кете алады;

      8) кеме рейске шығар-алдында кемінде 2 сағат бұрын қызмет-бастығына меңгерімінің дайындығы туралы баяндайды;

      9) вахталықтардың (көмекшінің, механиктің, электриктің) шақыруы бойынша орнына келеді және жағдай талап еткенше сол жерде болады;

      10) кемеге тағайындаған кезде тапсырушыдан электр жабдықты және автоматтау құралдарын, қосалқы - ауыстыру бөлшектерді, аспапты, құрал-саймандарды және өз меңгерімінің құжаттамаларын қабылдайды. Қабылдау - істерді тапсыру туралы акті жасалады және тапсыру электр техникалық журналда жазылады;

      11) мұнай құю терминалына арқандап байлау кезінде (газ тасымалдаушы, химия тасымалдаушы, мұнай тасымалдаушы), сондай-ақ бункерлеу операциялары кезінде кеме және жаға арасын жерге қосуды қамтамасыз етеді;

      12) кеме жөндеуде болған кезде жағалық электр қуатымен қамтамасыз ету кезінде электр қауіпсіздігін қамтамасыз етеді;

      13) докқа немесе айлаққа қою кезінде зауыт кеме корпусын жерге қосқанына көз жеткізеді, жаға кернеуі және кеме жүйесінің параметрлерін бақылайды.

7-параграф. Рефрижераторлы қондырғылар механигі

      179. Рефрижераторлы қондырғылар механигі (РҚ) аға механикке бағынады.

      180. Оның иелігінде өндірістік және тұрмыстық мақсаттағы тоңазытқыш қондырғылар, мұз генераторлары, мұздатқыш аппараттарының және технологиялық жабдықтарының тоңазытқыш бөліктері, тетіктері, аппараттары, аспаптары, құбырлары, арматуралары, электрлі емес (электронды емес) әрекетті автоматтау жүйелері мен қондырғылары бар әуені салқындату жүйелері, өндірістік қорғау құралдары (басты және авариялық әуе алмастыру, суландыру, хладагенттің авариялық шығу, жеке басты қорғау және тағы басқа жүйелері), материалды техникалық қамтамасыз ету және есептілік бар.

      181. РҚ механигі:

      1) сенімді жұмысты, өз меңгерімінің дұрыс техникалық пайдалануын және тиісті техникалық жағдайын қамтамасыз етеді;

      2) тоңазытқыш қондырғыларының жұмыс режимін бақылайды;

      3) салқындатылатын үй-жайлардағы, мұздатқыш аппаратындағы және басқа да салқындатқыш қондырғыларындағы белгіленген температура режимін қамтамасыз етеді;

      4) тоңазытқыш қондырғылары жүйелерінің су өткізбеушілігін қамтамасыз етеді;

      5) тоңазытқыш қондырғысы журналын жүргізуді бақылайды, құжаттаманы жүргізеді;

      6) тоңазытқыш қондырғылары режимін ұстап тұру мүмкін емес болған кезде бұл туралы аға механикке баяндайды және оның нұсқауы бойынша әрекет етеді.

      182. РҚ механигінің жұмыс уақытының режимі лауазымдық нұсқаулықпен белгіленеді.

8-параграф. Моторшы (машинист)

      183. Моторшы (машинист) екінші механикке бағынады.

      184. Моторшы (машинист):

      1) басты және көмекші тетіктерге, олардың жұмысын қамтамасыз ететін кеме жүйесіне және техникалық құралдарға, палуба механикалық бөліміне және рульдік қондырғыларға қызмет көрсетеді;

      2) барлық техникалық құралдарға қызмет көрсету және жөндеу жұмыстарына қатысады;

      3) кеме жүйелері құбырлары мен клапандарының орналасуын біледі және оларды басқарады;

      4) энергетикалық қондырғылардың барлық механизмдерін және кеме жүйелерін басқарады;

      5) слесарьлық-монтаж жұмыстарын орындайды;

      6) кестеге сәйкес вахта атқарады.

      185. Моторшы вахта механигінің басшылығымен вахтаны атқарады.

9-параграф. Электрик

      186. Электрик электр механигіне бағынады.

      187. Электрик:

      1) электр жабдықтары және автоматтау құралдарын пайдалану қағидаларын орындайды;

      2) құралдарды біледі және генераторларға, электр қозғалтқыштарына, жүйенің бөлу қондырғыларына, қорғауды басқару және сигнализация жүйелеріне, телефонияға, оқтау қондырғысы бар аккумулятор шаруашылығына қызмет көрсетеді;

      3) ескекті электр қозғалтқыштарын басқаруды біледі;

      4) электр монтаждау жұмыстарын және электр жабдықтарды жөндеуді орындайды;

      5) вахтаны кестеге сәйкес атқарады.

      188. Электр механик лауазымы жоқ кемелерде электрик оның міндеттерін орындайды және екінші механикке бағынады.

9. Медициналық-санитарлық қызметі
1-параграф. Жалпы ережелер

      189. Медициналық-санитарлық қызмет экипаждың денсаулығын сақтауды және кеменің санитарлық жағдайын қамтамасыз етеді, жолаушыларға медициналық көмек көрсетеді және оны капитанға бағынатын кеме дәрігерімен (жалпы практика дәрiгерi) басқарады.

      190. Кеме дәрігері (жалпы практика дәрiгерi) денсаулық сақтау саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өз қызметін жүзеге асырады.

2-параграф. Кеме дәрігері (жалпы практика дәрiгерi) және фельдшер

      191. Кеме дәрігері (жалпы практика дәрiгерi) және фельдшер экипажды медициналық қамтамасыз етеді және кеменің санитарлық жағдайын қарайды. Оның меңгерімінде медициналық мақсаттағы үй-жайлар мен жабдықтар, медициналық аспаптар мен дәрiлiк заттар бар болады. Кеме дәрігердің (жалпы практика дәрiгерi) және фельдшердің емдеу және санитарлық ережелер бөлігіндегі талаптар кемедегі барлық адамдар үшін міндетті болады.

      192. Кеме дәрігері (жалпы практика дәрiгерi):

      1) кемедегі адамдарға және қажет болған жағдайда басқа кемелердің экипаж мүшелеріне емдеу-профилактикалық медициналық көмек көрсетеді. Тексерудің және емдеудің қиын жағдайларында мамандардан радио арқылы кеңес алады;

      2) экипажға бірінші медициналық көмек әдістерін оқытуды жүзеге асырады;

      3) экипаждың медициналық тексеруден және талап етілетін егуден уақтылы өтуін ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.

      193. Фельдшер:

      1) кемеде гигиеналық және санитарлық ережелерді сақтауды қамтамасыз етеді;

      2) санитаралық-гигиеналық және эпидемиологияға қарсы іс-шараларды жүргізеді, капитанға жұқпалы және жаппай ауру жағдайлары туралы баяндайды;

      3) кеменің санитарлық жағдайын, провизияны және төмендемейтін қорды сақтауды, ішетін су сапасын, құтқару құралдарының медициналық жинағын күнделікті бақылауды жүзеге асырады;

      4) дератизация мен залалсыздандыруды уақтылы жүргізуді қамтамасыз етеді;

      5) халықаралық, ұлттық және жергілікті санитарлық ережелердің сақталуын қадағалайды;

      6) медициналық санитарлық жабдықтарға тапсырыс береді, оны қабылдауды, есепке алады және жұмсайды;

      7) ас мәзірін жасауға қатысады, азық-түлік сапасын, олардың құнарлығын және астың дайындалуын бақылайды;

      8) кеменің портқа келген кезде (кеткен) санитарлық формальдылық жағдайларды және карантин іс-шараларын орындауды жүзеге асырады;

      9) капитанның аға көмекшісіне қызметтің рейске шығуға дайындығын баяндайды.

10. Вахта қызметі
1-параграф. Жалпы ережелер

      194. Кемелердегі вахта қызметі (вахта) постыда немесе жұмыс орнында міндетті болу мен назар аударуды талап ететін қызмет түрі болып табылады.

      195. Вахтадағы кеме экипажының мүшелері вахталық деп аталады.

      196. Пайдаланылатын барлық кемелерде тәулік бойы вахта қызметі бекітіледі.

      197. Пайдаланудан шыққан кемелерде вахтаны атқару қызмет тәртібін кеме иесі белгілейді.

      198. Вахта қызметі кемені басқаруды, оның қауіпсіздігін, өміршеңдігін, өндірістік қызметін және кемеге бөгде адамдардың келуін бақылауды қамтамасыз етеді.

      199. Кеме капитаны вахта қызметін ұйымдастыруға жауапты болып табылады, ал вахта қызметін ұйымдастыру тікелей басқару капитанның аға көмекшісі мен аға механикке жүктеледі.

      Вахтаны тиісті атқару жауапкершілігі вахтаны атқарушыларға жүктеледі.

      Вахтаға тиісті демалыс алған адамдар тартылады.

      200. Кеме вахталары жүріп атқаратын және тұрақтау вахтасы болып бөлінеді. Жүріп атқаратын немесе тұрақтау вахтасын капитан нақты жағдайларға байланысты белгілейді.

      Бір вахтаның ұзақтығы 4 сағатты құрайды, бірақ 8 сағаттан аспайды.

      Кеме тұраққа тұрған уақытта немесе рейдте экипаж мүшелері кемеде кеме капитанның тапсырмасы бойынша белгіленген уақыттан тыс (негізгі жұмысты атқармай) кеменің қауіпсіздігі үшін, оның ішінде өртке қарсы қауіпсіздік үшін қалдыруға жол беріледі. Сондай-ақ кеме айлақтағы тұраққа тұрған кезде экипаж құрамының ең аз саны кемінде 30 %-ды, ал ашық рейдтерде кемінде 50 %-ды құрайды.

      200-1. Тәулік ішінде демалыстың ұзақтығы кем дегенде 10 сағатты құрайды, әр 7-күндік кезең ішінде – кем дегенде 77 сағат. Бұл ретте тәулік ішінде демалыс сағаттары 2 астам емес кезеңдерге бөліне алады, солардан біреуінің ұзақтығы кем дегенде 6 сағат құрайды.

      Ескерту. 10-тарау 200-1- тармақпен толықтырылды – ҚР Инвестициялар және даму министрінің 04.11.2016 № 772 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      201. Вахта ауысымы вахта атқару орнына алдын ала келеді және вахтаға шыққанға дейін жүзу шарттары мен техникалық құралдар жұмысының режимімен танысады.

      Командалық құрам адамдары вахта басталғанға дейін 10 минут бұрын келеді.

      Вахтаға шығу туралы кезекті ауысым 15 минут бұрын ескертіледі. Ауысып жатқан вахта кіші вахта болып табылады және қажет болған жағдайда вахтаны уақытша күшейту немесе жекелеген вахталықтарды ауыстыру үшін пайдаланылады. Кеме тұраққа тұрған уақытта вахта тізімі трапта тақтайшада ілініп тұрады.

      202. Вахталықтар осы қызмет түріне белгіленген киімде (формада) болады. Бұдан басқа кеме портқа тұраққа тұрған кезде капитанның вахталық көмекшісінің және вахталық матростың сол қолдарында үш жолақты қолға байланатын таңғышы болады. Таңғыштың жалпы ені 4,5 см, әр жолақ 1,5 см. Жолақтың түсі:

      капитанның вахталық көмекшісінің таңғышы көк, ақ, көк;

      вахталық матростың таңғышы қызыл, ақ, қызыл.

      203. Вахта ауысымы бастығының рұқсатынсыз вахталықтардың постты қалдыруға немесе өз міндеттерін орындауға біреуге тапсыруға жол берілмейді.

      204. Вахталықтар дабыл кезінде өз постысын дабыл кестесіне сәйкес вахтаға шығушы адамдарға тапсырғаннан кейін ғана дабыл бойынша кестеде көзделген өз орындарында болады.

      205. Вахта кезінде капитанның вахталық көмекшісі, вахталық механик, вахталық электр механигі, вахталық радио операторы және вахта атқарушы командалық құрамның басқа да адамдары кемеде вахта қызметін көрсететін қажетті жазбалар жүргізеді, аяқталғаннан кейін осы жазбаларды тиісті журналдарға енгізеді.

      206. Порттарда тұраққа тұрған кезде тиісті біліктілігі бар кеме экипажының кез келген адамы кеме капитанның тапсырмасы бойынша тиісті демалыстан немесе нұсқаулықтан кейін кемеде вахта атқаруға тартылады.

      207. Вахтаға шығушылар вахта ауысымы бастығынан вахтаға шығу туралы рұқсат алады.

      208. Кемені арқандап байлау операциясына дайындауды вахталық қызмет жүзеге асырады.

2-параграф. Капитанның вахталық көмекшісі

      209. Капитанның вахталық көмекшісі кеменің барлық вахталық қызметі бойынша жауапты болып табылады және тікелей капитанға, ал ол кемеде болмағанда капитанның аға көмекшісіне бағынады.

      Капитанның вахталық көмекшісі өзіне жүктелген міндеттер шегінде кемеде вахталық қызметті тиісті атқаруға-және кеменің, адамдардың, кемедегі жүктердің және басқа мүліктердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, сондай-ақ теңіз ортасы ластануын болдырмауға жауап береді.

      Капитанның вахталық көмекшісінің тапсырмалары оның өкілеттігі шеңберіндегі кеме экипажының әр мүшесіне және кемедегі басқа да адамдарға міндетті болады.

      Кеме капитанынан, ол болмаған жағдайда - капитанның аға көмекшісінен басқа, ешкімнің капитанның вахталық көмекшісінің тапсырмасын бұзбайды немесе өзгертпейді.

      210. Капитанның вахталық көмекшісі кемені пайдалануға байланысты жұмыстарды орындау үшін, сондай-ақ кеменің тұрақта қауіпсіз тұруын қамтамасыз етуге аға механикті ескертіп, бірыңғай техникалық қызмет құрамынан тиісті мамандығы мен біліктілігі бар адамдарды шақыртады.

      211. Капитанның вахталық көмекшісі кеме капитанның, ал ол болмаған кезде капитанның аға көмекшісінің рұқсатынсыз вахтадан кетіп қалмайды.

      Вахтаға шыққан кезде капитанның вахталық көмекшісі вахта құрамымен танысады және вахта қызметін атқару бойынша нұсқау жүргізеді, вахтаны тапсырушыдан кеменің тұрағы, айналадағы жағдайы, тұрақ шарттары, жүк операцияларының барысы, жөндеу және басқа да жұмыстар, кемеде капитанның, командалық құрамның, команданың және экипаж құрамына кірмейтін басқа да адамдардың болуы туралы барлық қажетті мәліметтер, сондай-ақ кеменің қауіпсізідігін қамтамасыз етуге және пайдалану қызметіне байланысты басқа да мәліметтер алады, оның ішінде:

      1) вахта ауысым бастығының тапсырмалары туралы;

      2) кемені балласттау және кемедегі су, отын және май қорын танкілер мен цистерналарға бөлу туралы;

      3) борт артындағы арматуралары бар ашық палубаларда ашық отты пайдалаңып жүргізіліп жатқан жұмыстарға ерекше назар аудара отырып, кеме және жөндеу жұмыстары туралы;

      4) бортта және бакштовта жүзбелі құралдардың бар болуы туралы;

      5) ашық люктер, мойыншалар және басқа борт артындағы саңылау туралы;

      6) лас және тұрып қалған құдықтарды судың бар болуы туралы;

      7) басты қозғалтқыштардың дайындығымен белгіленген кеменің рейдке шығуға дайын уақытын белгілеу және кеме жабдығының болуы туралы.

      212. Вахта атқару кезінде капитанның вахталық көмекшісі:

      1) порт бойынша қаулылар мен жергілікті ережелерді, Теңізде кемелердің соқтығысуын алдын алу үшін халықаралық ережелерді және қауіпсіз теңізде жүзуге, отты және басқа сигнализация құралдарын пайдалануға қатысты басқа да халықаралық талаптарды уақтылы және нақты орындауды қамтамасыз етеді;

      2) вахталық қызметті тиісті атқаруды ұйымдастырады, кемеде тәртіп пен тазалықты, сондай-ақ бақылау мен байланысты тиісті ұйымдастыруды қамтамасыз етеді;

      3) кеменің жағдайына сенімді бақылауды жүргізеді, адамдар, кеме және жүк қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша шаралар қабылдайды, барлық өрт сөндіру құралдарын пайдалануды ұйымдастырады;

      4) тиісті ережеге сәйкес келетін, кеменің жай-күйі мен айналысатын қызмет түріне тиісті ерекше сигнал оттарын уақтылы қосуды, белгілер мен сигналдарды қоюды қамтамасыз етеді, олардың дұрыс жұмыс істеуін бақылайды;

      5) лас және тұрып қалған құдықтардағы суды өлшеуді қамтамасыз етеді және кеме журналына нәтижелерін жазады:

      жүрген кезде - әр вахтада;

      зәкірде және арқандап байлау кезінде - тәулігіне 2 реттен сирек емес;

      суды, отын қабылдау кезінде, мұздарда жүзген кезде, дауылды жағдайларында жүзген және басқа ерекше жағдайларда, кемеге борт артына суы түсу мүмкіндігін жиі бақылау талап етілген жағдайда - 2 сағат сайын бір реттен сирек емес. Дауылды жағдайларда жүзу кезінде ластарда суды өлшеу мүмкін емес болған жағдайда оларда судың болуын бақылау капитанның вахталық көмекшісінің нұсқауы бойынша тартуды бақылау жолымен жүргізіледі.

      Су деңгейі жоғарлаған жағдайда капитанға баяндайды;

      6) кеменің кренін және дифферентін бақылауды жүргізеді;

      7) трюмдердің температуралық режимі мен желдетуін бақылайды;

      8) кезекші шлюпкалардың түсуге дайындығын қамтамасыз етеді және шлюпка командирлерінен түсуге және борттан кетуге дайындығы туралы баяндаманы қабылдайды. Олар кемеге оралғаннан кейін шлюпка командирлерінен баяндама қабылдайды;

      9) кемеге жақындап келе жатқан және оның бортындағы жүзбелі құралдардың орнын бақылайды, оларға бортта тұраққа тұру орнын көрсетеді. Кеменің жүзбелі құралдарын суға түсірер кезде оларды бақылайды және оларды бортқа уақтылы көтеру үшін шаралар қабылдайды;

      10) адамдарды бортқа қабылдау кезінде, адамдарды кемеден түсіру кезінде олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін шаралар қабылдайды.

      11) кемеге төніп тұрған қауіпті (өрт, жарылыс, тесілу) байқаған кезде, сондай-ақ адам борттан құлаған кезде дербес дабыл жариялайды және қауіпсіздіктің алдын алу үшін немесе борттан құлаған адамды құтқару үшін барлық шараларды қабылдайды;

      12) белгіленген тәртіп бойынша кеме журналында жазба жүргізеді.

      213. Капитанның вахталық көмекшісі вахтаға шығушы капитан көмекшісі өз міндеттерін тиімді орындауға сенімді болмаса, вахтаны тапсырмайды. Мұндай жағдайда капитанға хабарлайды.

3-параграф. Капитанның вахталық көмекшісінің жүріп
атқаратын вахтадағы қызметтері

      214. Вахтаға түскен кезде капитанның вахталық көмекшісі:

      1) компастық бағыт пен картаға түсірілген компастың жалпы түзетулерін тексереді;

      2) карта бойынша жүзу ауданымен, навигациялық жағдаймен, сондай-ақ жүзу шарттарымен және жағдайларымен танысады;

      3) вахтаны қабылдау кезінде картада есептелінген бойынша кеме орнын тексереді, оны лаг көрсеткіштерін соңғы обсервациямен салыстырады, мүмкін болған жағдайда - кеменің орнын өзі анықтайды;

      4) алдыңғы тасқындар мен ағыстардың бағытқа және жылдамдыққа әсерін анықтайды;

      5) кеме бағытын гирокомпас және магнит компас бойынша және оның түзетулерін тексереді, кеменің жылдамдығын тексереді, лага түзетулерін және басты қозғалтқыш жұмысының белгіленген режимге сәйкестігін тексереді;

      6) қашықтықтан басқарылатын кемелерде механикалық қондырылған басты қозғалтқыштар осы уақытта (көпіршеден немесе машина үй-жайында) қалай жұмыс істейтінін анықтайды;

      7) көпіршеде басты қозғалтқыштарды басқару кезінде басқару пультінің жай-күйі жарамдылығына және бақылау параметрлерінің белгіленген нормаларға сәйкес екеніне көз жеткізеді;

      8) кеме жүргізу техникалық құралдарының дұрыс жұмыс істеп тұрғанына көз жеткізеді;

      9) курсограф лентасындағы уақыт белгісін тексереді;

      10) көру қабілеті көру жағдайға үйреніскеніне көз жеткізеді;

      11) капитанның вахталық көмекшісінің, вахтаны тапсырушының қатысуымен айналадағы жағдаймен (жаға, от, кемелер), ауа райы жағдайымен және көру мүмкіншілігімен, қабылданған ауа райы және дауыл ескертулерімен, сондай-ақ кеменің жүзуіне қатысты капитан берген барлық тапсырмалармен танысады;

      12) жүріс оттарының дұрыс жұмыс істейтіне көз жеткізеді;

      13) маневр атқару кезінде атқарылып жатқан іс-қимыл толығымен аяқталғанға дейін вахта тапсырылмайды.

      215. Жүріп атқаратын вахта кезінде капитанның вахталық көмекшісі:

      1) көпіршеде үнемі болады және айналадағы жағдайды бақылайды. Штурмандық рубкаға оның штурмандық міндеттерін орындау үшін ғана аз уақытқа жіберіледі, бірақ мүнын алдында ол бұл қауіпсіз екеніне және ол жоқ болған кезде тиісті бақылау қамтамасыз етілетініне сенімді болады;

      2) кеме жүрісін есептейді. Кеменің орнын анықтау үшін кез келген навигациялық, астрономиялық және радиотехникалық мүмкіндікті пайдаланады, ішінен осы жағдайларға лайықтысын тандайды;

      3) жүріс оттарының дұрыс жұмыс істейтінін бақылайды;

      4) сағат сайын және бағытты әр өзгерткеннен кейін магниттік компас көрсеткіштерін гирокомпаспен салыстырады және белгіленген бағытта кеменің-дәл тұруын бақылайды;

      5) кеме жүргізу техникалық құралдарының жұмысын бақылайды және оның түзетулерін анықтайды;

      6) гидрометеорологиялық шарттар өзгерген кезде, белгіленген бағытты сақтау қауіпсіз емес болған кезде, есептелінген уақытта жаға, навигациялық белгі немесе болжамды тереңдік көрінбеген кезде, кенеттен жаға ашылған кезде, навигациялық белгі немесе тереңдік кенеттен өзгерген кезде, сондай-ақ басты қозғалтқыш, рульдік басқару немесе қандай да бір навигацилық жабдық бұзылған кезде, қандай да бір күдік пайда болған кезде дереу кеме капитанына баяндайды және оның нұсқауы бойынша әрекет етеді. Жоғарыда аталған барлық жағдайларда капитанның вахталық көмекшісі егер жағдай талап етсе, кешіктірмей кеменің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін шаралар қабылдайды;

      7) айыру үшін қажетті шараларды талап ететін жақындап келе жатқан басқа кемені анықтаған кезден бастап қарсы кеменің қозғалысын анықтау мақсатында пеленг және қашықтық өзгерістерін бақылайды, нәтижелерін кеме капитанына баяндайды, қауіп төнген жағдайда кеменің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін шараларды дереу қабылдайды;

      8) өз кемесінің маневрлік мүмкіндіктерін жетік біледі;

      9) тұман, жаңбыр, қар түсер алдында және көруді шектейтін басқа да атмосфералық құбылыстар алдында капитанға баяндайды, рульді қолмен басқаруға ауысады, радиолокациялық станция мен жүріс оттарын дереу жұмысқа дайындайды және қосады, дыбыс белгілерін беруге арналған қондырғыларды тексереді, алдын ала нұсқау беріп бақылаушыны қояды, вахталық механиктік мүмкін реверс туралы ескертеді, штурмандық рубка сағаты мен машина үй-жайындағы сағатты салыстырады, курсограммадағы уақытты белгілейді, мүмкіндігінше кеменің орнын анықтайды, бұдан әрі КСАХЕ-72 басшылыққа алады.

      Көру қабілеті кенеттен нашарлаған кезде бір мезетте айтылған шараларды қабылдап капитан көпіршеге келгенге дейін КСАХЕ-72 басшылыққа алады;

      10) жағаға, тар жерлерге, арналарға, суы аз жерлерге және қауіпті жерлерге жақындаған кезде капитанды және вахталық механикті алдын ала ескертеді, бакқа боцманды немесе I дәрежелі матросты шығарады, зәкірді түсіруге дайындайды, және осы аудандарда жүзу кезінде жүзу ауданын қамтитын және соңғы ақпарат ңегізінде (үнемі белгілі учаскелерде тар жерлер мен арналарда жұмыс істейтін порт, техникалық және қызметтік-көмекші флот кемелерінде, боцманды немесе I дәрежелі матросты бакқа шығару талап етілмейді) түзетілген ең үлкен масштабды картаны пайдаланады;

      11) кездесетін барлық белгілерді және басқа да навигациялық қоршау құралдарын таниды;

      12) дауыл жақындаған жағдайда дауыл жағдайларында кеменің қауіпсіз жүзуін қамтамасыз ететін қажетті шаралар қабылдайды;

      13) қайықтар мен кемелердің, жүк садақтары мен крандардың, палуба жүктері мен палубадағы қозғалмалы заттардың мықты бекітілгенін, люк жабуларының жағдайын бақылайды;

      14) адам борт сыртына құлаған жағдайда дабыл қағады, оны құтқару үшін дербес барлық қажетті шаралар қабылдайды және болған жағдайды және қабылданған шаралар туралы кеме капитанға баяндайды;

      15) гидрометеорологиялық бақылауды белгіленген уақытта жүргізуді қамтамасыз етеді;

      16) кеме бортына лоцманды қабылдау кезінде кеменің орнын және оның қозғалысын бақылауды жалғастырады, ал іс-қимылдардан немесе лоцманның ниетінен күмәнданған кезде кеме капитанға баяндайды және алдын алу шараларын қабылдайды;

      17) жарық және жалау сигнализация көмегімен байланысты жүзеге асырады;

      18) кемені зәкірге қойған кезде кеменің орнын анықтайды.

      216. Жүріп атқаратын вахтада капитанның вахталық көмекшісіне басқа жұмыспен айналысуға немесе вахтаны атқаруға қатысы жоқ міндеттерді өзіне алуға тыйым салынады.

      217. Капитанның вахталық көмекшісі көпіршеде кеме капитанның болуына қарамастан өзінің вахтасы уақытында кеме капитаны кемені басқаруды бұл туралы ресми хабарлап өзіне қабылдағанға дейін кеменің қауіпсіз жүзуін қамтамасыз етеді.

      218. Тұрақты вахтасы жоқ кемелерде машина үй-жайында және ПБО көпіршеде механикалық қондырғымен басқару кезінде капитанның вахталық көмекшісі көпіршеде механикалық қондырғымен басқару бойынша нұсқаулықты басшылыққа алады және механикалық қондырғы жұмысы туралы түсіп жатқан сигналдарды бақылауды жүргізеді; оның жұмысында бұзылу пайда болған кезде вахталық механикті шақырады. Қиын жағдайларда жүзу кезінде машина үй-жайына вахталық механикті шақырады.

      219. Капитанның вахталық көмекшісі кемеге, адамдарға, жүктерге қауіп төну кезінде капитан белгілеген бағытты, жылдамдықты, басқару әдісін және басты қозғалтқыштың жұмыс режимін өзгертуге құқылы. Өндірістік өзгерістер туралы кеме капитанына дереу баяндайды.

4-параграф. Капитанның вахталық көмекшісінің кеме зәкірде
тұраққа тұрған кездегі қызметтері

      220. Кеме зәкірде тұраққа тұрған кезде капитанның вахталық көмекшісі:

      1) ауа райы мен қоршаған орта жағдайын үнемі бақылауды қамтамасыз етеді, кеменің орнын барлық қолайлы әдістермен жүйелі түрде бақылайды, дрейфтің алдын алу үшін шаралар қабылдайды;

      2) зәкір-шынжырды тартуды және орналасуын, түсірілген зәкір-шынжыр ұзындығының тұрақ шартына сәйкестігін бақылайды;

      3) басқа кемелермен соқтығусудың немесе зәкірдегі кемені іздеу кезінде және жел мен ағыс бағытының өзгеруі кезінде навигациялық қауіпті алдын алады.

5-параграф. Капитанның вахталық көмекшісінің кеме айлаққа
тұраққа тұрған кездегі қызметтері

      221. Кеме айлаққа тұраққа тұрған кезде капитанның вахталық көмекшісі:

      1) бортта кеменің тереңдік жағдайын, арқандап байлау тростарының және крандардың тиісті бекітілгенін және жағдайларын бақылайды, сондай-ақ жергілікті ережелер мен порт дәстүрлерін сақтайды;

      2) ауа райы бұзылған кезде, сондай-ақ шторм есертулерін қабылдаған кезде қосымша арқандап байлайды және кеменің тұрақта қауіпсіз тұруын қамтамасыз етуге шаралар қабылдайды;

      3) трап немесе баспалдақтар берік бекітілігенін және сақтық торларымен жабдықталғанын, тұтқалар орнатылғанын, ал леерлер тартылғанын, трап немесе баспалдақтарда лақтыру ұшу бар құтқару дөңгелектері дайын болуын, сондай-ақ тиісті жарықтандыру қамтамасыз етілгенін бақылайды;

      4) жүк операциялары кезінде кеме қисаюына жол бермейді, жүк жоспарына сәйкес тиеуді және кеменің жүк құралдарын дұрыс пайдалануды бақылайды, трюмарды ашу мен жабуды басқарады, жүк операциялары жүріп жатқан борттың арқандап байлау иллюминаторлары көтерілгенін бақылайды;

      5) жүк люктерін, мойыншалар мен желдеткіштерді және палуба мен борттың басқа да саңылауларын уақтылы ашу мен жабуды қамтамасыз етеді;

      6) корпустық бөлікте жұмыстар орындау кезінде өртке қарсы ережелерді сақтауды бақылайды;

      7) кемеде капитан мен капитанның аға көмекшісі болмағанда кеменің өміршеңдігі үшін күресті басқарады. Жағада, кеменің қасында немесе жанында тұрған кеме қасына қауіп төну кезінде өз кемесінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және қажетті көмек көрсету үшін шаралар қабылдайды;

      8) порттың құтқару және өрт құралдарын шақырту тәртібін біледі, ал қажет болған жағдайда оларды дереу шақыртады;

      9) мөр басылған трюмалар мен үй-жайлардағы пломба пен мөрлер жағдайын бақылайды;

      10) су есу бұранданы бұру кезінде үнемі бақылайды және кеменің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді;

      11) кеменің арқандап байлау операцияларына (траптарды жинау, шлюпка бөренелерін, крандарды, садақтарды және т.с жинау), уақтылы дайын болуын, арқандап байлауды тез қабылдауды (беруді), крандық қорғауды дұрыс пайдалануды қамтамасыз етеді;

      12) түнгі уақытта кеме үй-жайларын жүйелі түрде аралауды және тексеруді жүргізеді.

      222. Капитан кемеден кетер кезде вахталық көмекші оны трапқа дейін шығарып салады.

      Капитан қайтып келген кезде вахталық көмекші оны траптың алдынан күтіп алады және оған кеменің жай-күйі, жүргізіліп жатқан жұмыстар және орын алған жағдайлар туралы баяндайды.

      223. Капитанның вахталық көмекшісінің рұқсатымен ғана кемеге бөгде адамдар кіре алады. Көпіршеде қызметтік лауазымдарын атқарып жүрген адамдар ғана бола алады. Капитанның немесе капитанның вахталық көмекшісінің рұқсатынсыз көпіршеге, штурмандық рубкаға және басқа да қызметтік үй-жайларға бөгде адамдардың кіруіне тыйым салынады.

      224. Егер кемеде корпустық бөлік бойынша жұмыстарды кеме құрамы жүргізбеген болса, капитанның вахталық көмекшісі жеке өзі барлық жұмыс объектілерін қарап шығады және кеменің қауіпсіз жағдайда екеніне көз жеткізеді.

      225. Капитанның вахталық көмекшісі қажет болған жағдайда жоғарғы палубаға кеме бортындағы экипаждың қалған бөлігін шақырады.

      226. Капитанның вахталық көмекшісіне ДТБАЖ пайдалану жөніндегі регламентке сәйкес радиобайланысты қамтамасыз ету жүктеледі;

      227. Кемені портта арқандап байлау уақытында капитанның вахталық көмекшісі жүк операциялары жоқ кезде түнгі уақытта өзінің каютасында киімін шешпей дем алады.

6-параграф. Вахталық матрос

      228. Вахталық матрос капитанның вахталық көмекшісіне бағынады.

      229. Кеме зәкірге тұраққа тұрған кезде және арқандап байлау кезінде:

      1) вахтаға түсу кезінде вахта бойынша тапсырмалармен танысады;

      2) белгіленген орнында болады;

      3) зәкір-шынжырдың, арқандап байлаудың, крандардың, траптардың жағдайы мен түсіруді бақылайды;

      4) белгілерді көтеруді және зәкірлік жарықтарды қосуды жүзеге асырады;

      5) жүзбелі құралдарды бортқа арқандап байлайды (арқанды шешеді);

      6) тышқандарға қарсы қалқандардың бар екенін бақылайды;

      7) өрт, басқа да авариялық жағдайдарда мүмкін шараларды қабылдайды, капитанның вахталық көмекшісіне баяндайды және оның нұсқауы бойынша әрекет етеді;

      8) теңіз қоршаған ортасынының ластануы, айналадағы жағдайдың өзгеруі туралы баяндайды; жоғарғы палубада тазалық пен тәртіпті бақылайды.

      230. Матрос жүріп атқаратын вахтада:

      1) тапсырушыдан компас бойынша бағытты қабылдайды және оны дауыстап қайталайды;

      2) кемені белгіленген бағытта ұстап тұрады;

      3) бұйрықтарды орындау алдында дауыстап қайталайды;

      4) автоматты түрдегі рульмен басқарудан қолмен басқаруға және керісінше, сондай-ақ авариялық басқаруға ауысады;

      5) кемедегі жарықтар мен белгілердің неге арналғандығы туралы біледі;

      6) компас пен руль құралдыраның бұзылғандығы туралы баяндайды;

      7) капитанның вахталық көмекшісінің нұсқауы бойынша басқа да міндеттерді орындайды.

7-параграф. Вахталық механик

      231. Вахталық механик барлық кеме механикасы қызметінің бастығы болып табылады және кеменің қауіпсіздігі мен оның қалыпты пайдалануын қамтамасыз ететін техникалық құралдардың сенімді жұмыс істеп тұруына, теңізде адам өмірін қорғауға, теңіз қоршаған ортасын ластануын алдын алуды қарайды. Вахталық механик капитанның вахталық көмекшіге, ал техникалық құралдарды пайдалану бөлімінде аға механикке бағынады.

      232. Вахталық механик:

      1) вахтаны басқарады; қауіпсіз жұмысты қамтамасыз етеді;

      2) техникалық құралдардың жұмыс режимі мен кеменің өміршеңдігі үшін күрес бойынша құралдардың әрекетке үнемі дайын болуын, электр энергиясын, буды, суды тұтынушыларға беруді қамтамасыз етеді. Оларды сырттан алған кезде қосуды қамтамасыз етеді;

      3) нұсқау бойынша көпіршеден балластты қабылдауды, айдап шығаруды және қайта айдауды, трюмды ластардан суды айдап шығаруды жүргізеді. Лас машина үй-жайларындағы су деңгейін бақылайды және вахталық көмекшінің рұқсаты бойынша теңіз ортасын ластандыруға жол бермей оларды айдап шығаруды жүргізеді; кемені дұрыс бункерлеуді жүргізуді қамтамасыз етеді;

      4) өртке қарсы қажетті шараларды қабылдамай от және дәнекерлеу жұмыстарын жүргізуге жол бермейді;

      5) өртті немесе корпустың ішіне су кіргенін байқаған кезде, басқа да авариялық жағдайларда вахталық көмекшіге хабарлайды және оларды жою бойынша шаралар қабылдайды;

      6) механикалық қондырғының қауіпсіз жұмысына немесе жалпы алғанда кемеге қауіп-қатер туған жағдайда, авариялық жағдайға әкелетін техникалық құралдардың қалыпты жұмыс істеуінің бұзылу жағдайында, авариялық жағдайда, сондай-ақ вахта барысындағы кез келген күмәндік жағдайда аға механикті уақтылы хабарлап тұрады; Аға механикті ескерткенге қарамастан вахталық механик егер жағдай талап етсе, кеменің қауіпсіздігін, оның тетіктері мен экипажының қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.

      Машина үй-жайында аға механиктің болуы аға механик оған өзіне осы міндеттерді алатыны туралы арнайы хабарлағанға және бұны екі жақта түсінгенге дейін вахталық механиктен вахтаны атқару және техникалық құралдар жұмысы міндетін алмайды;

      7) машина журналында жұмыс, техникалық қызмет көрсету және техникалық құралдарды жөндеу туралы жазбалар жазады. Машина үй-жайларында тиісті тәртіпті қамтамасыз етеді;

      8) вахтаны қабылдаушы механик өз міндеттірін тиімді орындайтын жағдайда емес деп санаса, вахтаны тапсырмайды және бұл туралы вахта қызметі бастығын ескертеді.

      233. Вахтаға шығу кезінде вахталық механик:

      1) техникалық құралдардың дұрыс жұмыс істеп тұрғанына көз жеткізу үшін машина бөліміне уақтылы келеді (кем дегенде вахтаның басталуына 10 минут қалғанға дейін) келеді және қажетті нұсқау беру жүргізеді;

      2) машина журналындағы жазбалармен, дербес жазушылардың және басқа да тіркелетін құралдар жазбасын, сондай-ақ техникалық жұмыстар, жөндеу және алдын алу жұмыстары барысымен, вахта бойынша бұйрықтармен танысады;

      3) басты энергетикалық қондырғыны басқару әдісіне, қызмет бастығының және вахталық көмекшінің жүйелер мен тетіктерді пайдалану және ластанған суды төгу туралы тапсырмаларына, техникалық құралдардың бұзылуына, балласттарда судың қалуына, құю және ағызу цистерналарына, оларды пайдалану немесе жою туралы нұсқаулықтарға, жабдықтың бұзылуынан немесе қолайсыз жүзу шарттарынан техникалық құралдарды пайдалану режиміне қатысты мәліметтерді алады;

      4) жұмыс істеп тұрған техникалық құралдарды, рульдік машинаны, қазандық жабдықтарының жағдайын, олардың автоматты басқару және қорғауды қоса алғанда, бөлу, құю, тұндырғыш және резервтік цистерналардағы отын және май деңгейін, энергетикалық қондырғының басты және көмекші тетіктерінің жұмыс параметрлерін, авариялық техникалық құралдардың дайындығын тексереді;

      5) техникалық құралдардың белгіленген жұмыс режимін қабылдайды;

      6) вахтаға түсу туралы баяндаманы қабылдайды, вахтаны қабылдау туралы машина журналында жазба жасайды және көпіршеде баяндайды. Вахтаны тапсырушы мен қабылдаушы машина журналына қол қоюынан кейін вахта тапсырылды (қабылданды) деп саналады. Маневрлеу немесе авариялық жағдайлар кезінде вахтаны ауыстыру тек қана вахта қызмет бастығының рұқсатымен және оның қатысуымен рұқсат етіледі.

      234. Жүріп атқаратын вахтада вахталық механик:

      1) тұрақты вахта болатын кемелерде машина бөлімінде (МБ) немесе ПБО-да энергетикалық қондырғыны басқару постында болады және оның жұмыс режимін қамтамасыз етеді, үй-жайларды аралап шығу қажет болған жағдайда өзінің орнына постқа мотористі қалдырады;

      2) көпіршеде энергетикалық қондырғыны басқару кезінде (МБ-де немесе ПБО-да тұрақты вахта болмайтын) авариялық-ескерту сигналы мен көпіршемен вахталық көмекшіге өзінің орнын хабарлайтын екі жақты байланыспен жабдықталған кез келген үй-жайда болады;

      3) көпіршеде бұйрықтарды қайталайды және орындайды; егер бұйрықты орындау авариямен немесе адамдар үшін қауіпті қатермен байланысты болса, көпіршеге және қызмет бастығына хабарлайды; бұйрықты екінші рет қайталған кезде оны орындайды, машина журналында тиісті жазба жасайды; авария немесе адамдарға қауіпті кезде энергетикалық қондырғыны, кез келген техникалық құралды істен шығарады және бұл туралы дереу көпіршеге және қызмет бастығына баяндайды;

      4) көпіршеден қиын жүзу шарттары туралы ескерту алғаннан кейін қызмет бастығына баяндайды, біржола қуат резервін қамтамасыз ететін энергетикалық қондырғыны, қажетті техникалық құралдардың дайын болуын дайындайды;

      5) қашықтық басқару кезінде қондырғы мен машина журналында посттан постқа дейінгі әр аударымды белгілейді.

      235. Тұрып атқаратын вахтада вахта механигі:

      1) техникалық құралдармен бақылауды және басқаруды, кеменің, порттың және қоршаған ортаның өндірістік қызметі мен қауіпсіздігімен байланысты жабдықтардың сенімді жұмыс істеуін, кеменің өміршеңдігін қамтамасыз ету бойынша құралдардың дайындығын қамтамасыз етеді;

      2) энергетикалық қондырғыны шұғыл қозғалысқа келтіруге дайын болады;

      3) кемені қарап шығады; техникалық құралдардың бұзылғандығын жояды; жөндеу жұмыстары барысын бақылайды.

      236. Энергетикалық қондырғыны қозғалысқа дайындау кезінде вахта механигі:

      1) капитанның вахталық көмекшісінің (қызмет бастығы) дайындықтың уақыты мен тәртібі туралы нұсқауын алады;

      2) көпіршемен және қондырғыны басқару посттарымен, авариялық жарықтандырумен, өртке қарсы және кептіру құралдарымен, байланыс құралдарын тексереді. Машина мен көпіршедегі сағатты тексереді;

      3) ҚАБ жүйесінің іс-қимылын тексереді;

      4) қондырғыны іс-қимылға дайындайды. Капитанның вахталық көмекшісінің рұқсатымен ғана қондырғыны ескек бұрандасына қосып қондырғыны бұрау және сынамалық іске қосуды жүргізеді;

      5) машина журналында барлық командаларды, негізгі операцияларды орындау уақытын, тексеру және өлшеу қорытындыларын жазады;

      6) қондырғының іс-қимылға дайындығы туралы қызмет бастығына баяндайды және оның рұқсаты бойынша капитанның вахталық көмекшісіне хабарлайды.

8-параграф. Вахталық моторист

      237. Вахталық моторист вахталық механикке бағынады.

      238. Вахталық моторист:

      1) вахтаны тапсырушыдан техникалық құралдар жұмысының режимі, бүзылуы және вахта бойынша тапсырмалар туралы мәліметтер алады;

      2) техникалық құралдардың жарамдығын тексереді;

      3) вахтаны қабылдау туралы баяндайды;

      4) өз постында болады және тетіктердің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді;

      5) бұзылу мен ақаулар туралы баяндайды;

      6) машина бөлімінде тәртіпті сақтайды.

11. Кеменің өміршеңдігі үшін күресті ұйымдастыру

      239. Кеменің өміршеңдігін қамтамасыз етуді ұйымдастыру және Халықаралық қауіпсізді басқару жөніндегі кодекске сәйкес кеме иесі әзірлеген және Сыныптау қоғамымен келісілген КБК талаптарын көрсететін болып табылатын Қауіпсіздікті басқару жүйесі, сондай-ақ кемедегі ұйымдастыру - техникалық іс-шараларды және ескерту іс-шараларын өткізу тәртібін, кеменің өміршеңдігі үшін экипаждың дайындығы мен іс-қимылын анықтайтын негізгі құжаттар болып табылатын негізінде жүзеге асырылады.

      240. Кеменің өміршеңдігін қамтамасыз етуді ұйымдастыру мыналарды көздейді:

      1) кемені, оның құрылғыларын, техникалық құралдарын және жабдығын кеменің және оның теңізде қауіпсіздігін қамтамасыз ететін талаптарға сәйкес үнемі қолдау;

      2) кемені және айналадағы жағдайды тиісті бақылау;

      3) кеменің өміршеңдігі үшін күрес құралдарының үнемі дайындығы;

      4) өміршеңдік үшін күресті қамтамасыз етуге қабілетті бортта белгіленген экипаж санының үнемі болуы.

      241. Авариялық-құтқару және өртке қарсы мүлік пен мүкәммал кеме экипажы адамдарының меңгерімдеріне тіркеледі, штатты орындарында сақталады және тізімі болады.

      Аталған. мүлік пен мүкәммалды тікелей мақсатынсыз пайдалануға жол берілмейді.

      242. Барлық кемелерде суға батпаушылық және беріктілік нормаларының талаптары қатаң сақталуы, кренді, корпустың дифферента мен су өткізбеушілігі үнемі бақылануы тиіс.

      Балласты цистерналарды толтыру, кептіру және нығыздау, цистерналардан балласт пен отынды басқаларына қайта айдауға кеме капитанның рұқсаты және капитанның вахталық көмекшісін ескерту бойынша ғана рұқсат етіледі.

      243. Кеменің өміршеңдігі үшін жалпы басшылықты кеме капитан жүзеге асырады, ал тікелей басқару капитанның аға көмекшісіне жүктеледі.

      Өміршеңдік үшін күресті ұйымдастыру үшін кемеде үнемі авариялық партиялар (топтар) мен тәртіпті қорғауды қамтамасыз ету партиялары (жолаушылар кемелерінде) құрылады.

      Капитан авариялық партия (топ) құрамына медицина персоналдарынан басқа, барлық экипаж мүшелерін қосады, сондай-ақ кеменің өміршеңдігі үшін күреске экипаж құрамына кірмейтін адамдарды да тартады, бірақ кемедегілерді.

      Аға механик машина үй-жайларында өміршеңдік күрес бойынша вахта іс-қимылын басқарады және өзінің меңгеріміндегі техникалық құралдардың дайындығын қамтамасыз етеді.

      Кемеде капитан және капитанның аға көмекшісі болмаған жағдайда кеменің өміршеңдігі үшін күресті капитанның вахталық көмекшісі басқарады.

      244. Кеменің өміршеңдігі үшін күресті ұйымдастырудың негізі дабыл бойынша кестелер болып табылады.

      245. Дабыл бойынша кестелер экипаждың барлық мүшелерінің міндеттерін анықтайды, әр кемеде жасалады және капитан бекітеді.

      Дабыл бойынша міндеттер әрбір экипаждың лауазымдар, мамандықтар, дайындығы, жеке қасиеттері мен физикалық қасиеттерін есепке ала отырып бөлінеді. Дабыл бойынша кестелерде экипаж мүшелерінің бір-бірін өзара алмасушылық көзделеді.

      Дабылдар бойынша кестелерді жасау және оларды уақтылы түзеу капитанның аға көмекшісіне жүктеледі.

      Дабылдар бойынша мынадай кестелер бекітіледі:

      1) жалпы кемедегі дабыл бойынша кесте (оның ішінде өртпен/сумен, рефрижераторлық қондырғылардан аммиактың бөлінуімен күрес, рульмен авариялық басқаруға өту, қарақшылықпен күрес, мұнай өнімдерінің және т.б. төгілуін жою);

      2) "Борт сыртында адам" дабылы бойынша кесте;

      3) шлюпкалық дабыл бойынша кесте (кемені қалдыру кезінде).

      246. Жалпы кемедегі дабыл бойынша кестеде барлық экипаждың міндеттері мен іс-қимылдары анықталады:

      1) кемені теңізде басқару;

      2) радиобайланыс және көру байланысы;

      3) көкжиекті, ауа мен суды бақылау;

      4) кеменің герметизациясы;

      5) кеменің өміршеңдігі үшін күрес (су және отпен күрес);

      6) кемеде орнатылған арнайы құралдарды пайдалану;

      7) экипаж бен жолаушыларға медициналық көмек көрсету және санитарлық өңдеу;

      8) тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау (жолаушылар кемелерінде).

      247. Авариялық партиялардың (топтардың) командирлары жалпы кемедегі дабыл сигналы бойынша орындарға жетуі бойынша көпіршеде өміршеңдік үшін күреске дайындығы туралы, ал одан әрі өзінің іс-қимылдары мен жағдайдың өзгерістері туралы баяндайды.

      248. "Борт сыртында адам" дабылы бойынша кестеде борт сыртындағы адамды құтқару, медициналық көмек көрсету бойынша экипаждың міндеттері анықталады.

      "Борт сыртында адам" дабылы бойынша вахтаны ауыстыру жүргізілмейді.

      249. Шлюпкалық дабыл бойынша кестеде мынадай бөлікте экипаж мүшелерінің міндеттері анықталады:

      1) ұжымдық пайдаланатын құтқару құралдарын дайындау және түсіру және оларды қажетті мүлікпен және азық-түлікпен қамтамасыз ету;

      2) шлюпкаларға жолаушылар мен экипажды отырғызу;

      3) кеме және машина журналдарын, кем құжаттары мен құндылықтарды құтқару;

      4) теңізде құтқару құралдарын басқару және олардың өзара, басқа кемелермен, жағамен, ұшақтармен және тікұшақтармен байланысын ұйымдастыру.

      250. Жалпы кемедегі дабылды капитанның вахталық көмекшісі хабарлайды:

      1) қажет болған жағдайда кемені оған төніп тұрған қандай да бір қауіпті алдын алу үшін алдын ала дайындау кезінде;

      2) борттың сыртынан су келгенін немесе оның кеме ішіне жайылуын байқаған кезде;

      3) жарылыс кезінде, өрт шыққанда не болмаса оның бірінші түтін белгілерін мен күйік иісін байқаған кезде;

      4) кеме мен экипажға қауіп төндіретін басқа авариялық жағдайларда. "Борт сыртында адам" дабылын адам борт сыртына құлаған кезде немесе борт сыртынан адамды (адамдарды) байқаған кезде капитанның вахталық көмекшісі хабарлайды. Шлюпкалық дабылды (кемені қалдырған кезде) экипаж және жолаушылар кемені қалдыру қажет болған жағдайда осы Жарғының 86-тармағында қарастырылған жағдайларда капитан немесе капитанның нұсқауы бойынша басқа адам хабарлайды.

      Кемені қалдырған кезде капитанның аға көмекшісі кеме үй-жайларын тексереді, ал аға механик машина үй-жайларын тексереді және онда адамдардың қалмағанына көз жеткізеді.

      Экипаждың паспорттары, кеме, машина, электр механикалық және радиотелеграфты журналдары, оқиға алдындағы кеменің жолдары көрсетілген жол карталары, кеме кассасы мен қатаң есептілік құжаттары бар адамдар кемені қалдыру кезінде аталған құжаттар мен құндылықтарды құтқару үшін шаралар қабылдайды.

      251. Мынадай дабыл сигналдары белгіленеді:

      1) жалпы кемедегі дабыл - жеті немесе одан да көп қысқа дыбыс және соңынан ұзақ дыбыстық сигнал. Одан кейін дауыс зорайтқыш байланысы бойынша "Әскери"/"Оқу" фразаларын бере отырып, дауыспен қайталанады, дабыл түрін атайды (Өрт, оқпен тесу, рульмен авариялық басқаруға өту, мұнай өнімдерінің төгілуі, таяз жерге отыру, қарақшылар шабуылы және тағы сол сияқты). Өрт кезінде тұраққа тұру уақытында портта жалпы кемедегі дабыл сигналы қосымша кеме қоңырауына жиі соққылаумен жалғасады;

      2) "Борт сыртында адам" дабылы - қатты соғу қоңырауымен үш оң сигнал (сигналдың ұзақтығы - 5-6 секунд), сигнал 3-4 рет қайталанады;

      3) шлюпкалық дабыл - қатты соғу қоңырауымен жеті қысқа және бір ұзақ сигнал, сигнал 3-4 рет қайталанады;

      4) "Радиациялық қауіп" - бір қысқа және екі ұзақ дыбыс. 2 секунд аралықпен 3 рет қайталанады және дауыс зорайтқыш байланыс жүйесі бойынша жалғасады;

      5) "Химиялық дабыл" төрт қысқа және бір ұзақ дыбыс. 2 секунд аралықта 3 рет қайталанады және дауыс зорайтқыш байланыс жүйесі бойынша жалғасады.

      Қатты соғу қоңырауы істен шыққан кезде сигналдар бу ысқырығымен, тифонмен немесе сиренамен беріледі.

      252. Барлық дабылдардың сигналдары кеменің трансляциялық желісі бойынша дабыл түрін атап, дауыспен қайталанады, өрт немесе оқпен тесілген жағдайда олардың орындары көрсетіледі. Трансляция болмаған жағдайда дабыл түрі, өрт пен оқпен тесілген орындар кез келген құралдармен хабарланады. Барлық дабылдарды тоқтату дауыспен хабарланады және трансляция бойынша командамен жалғасады. Жаттықтыру оқуларын (оқу дабылдарын) жүргізген кезде осы бапта белгіленген сигналдан кейін дауыспен немесе трансляция бойынша "оқу" деген сөз беріледі.

      Экипаждың барлық мүшелері кеме дабылдарын хабарлағаннан кейін кесте бойынша жылдам өз орындарында тұрады, өздерімен бірге құтқару желеттері болады (кеудешелер) және шлюпкалық дабылды немесе "Борт сыртында адам" дабылын хабарлағаннан кейін киеді.

      253. Дабылдар бойынша кестелер кеменің көпшілікке қолжетімді үй-жайларында көрнекі жерге ілінеді.

      Экипаждың әрбір мүшесінің койкасының үстінде олардың дабыл кезіндегі міндеттері көрсетілген карточка болады.

      254. Жолаушылардың жатын орындарында мынадай нұсқаулар болады:

      1) кеме дабылдарының сигналдары;

      2) кеме дабылдары бойынша жинау орны;

      3) ұжымдық пайдаланатын құтқару құралдарының (шлюпкалардың, қайықтардың және тағы сол сияқты) нөмірлері мен орындары;

      4) жеке құтқару құралдарын кию тәсілдері мен әдістері бойынша суретті нұсқаулық.

      Каютадағы карточкалар мемлекеттік, орыс және ағылшын тілдерінде дайындалады.

      255. Кемеде өміршендік күресі бойынша іс-қимылдарды іс жүзінде орындау үшін кемеде үнемі дабылдардың барлық түрлері бойынша жаттығу оқулары жүргізіледі. Әрбір оқу-жаттығудан кейін оны талқылау жүргізіледі.

      Жолаушылар оқу дабылдары және оларды өткізу қағидалары туралы алдын ала ескертіледі.

      Кеме дабылдары бойынша оқулар СОЛАС-74 жазылғаннан кем жүргізілмеуі тиіс.

      Ескерту. 255-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Инвестициялар және даму министрінің 28.03.2018 № 198 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

12. Кеме ережелері

      256. Кемеде темекі шегуге осыған арналған орындарда ғана рұқсат етіледі.

      257. Экипаж мүшелері:

      1) капитанның рұқсатынсыз бөгде адамдарды, олардың жүктері мен багаждарын, сондай-ақ экипаж мүшелеріне тиесілі жүкті тасымалдамайды;

      2) борт сыртына қоқыс, күл, тамақ қалдықтарын тастамайды және мұнай өнімдері мен олар ластаған суды айдап шығармайды;

      3) капитанның вахталық көмекшісінің рұқсатынсыз борт сыртында суға шомылмайды.

      258. Кеме экипажы мүшелеріне спирт ішімдіктерін ішуге, есірткі заттарды тұтынуға және алкогольдік немесе есірткілік мастану күйінде кемеде болуға жол берілмейді.

      Ескерту. 258-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Инвестициялар және даму министрінің 04.11.2016 № 772 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      259. Спорттық іс-шаралар (жүзу, шлюпкада жүру және т.б.) капитанның немесе капитанның аға көмекшісінің рұқсаты бойынша ғана өткізіледі.

      260. Көрсетілген іс-шараларды қауіпсіз өткізуді бақылау капитан көмекшілерінің біріне жүктеледі.

Об утверждении Устава службы на судах морского транспорта Республики Казахстан

Приказ Министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 30 января 2015 года № 73. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 22 мая 2015 года № 11114.

      В соответствии с подпунктом 55-21) пункта 3 статьи 4 Закона Республики Казахстан от 17 января 2002 года "О торговом мореплавании" ПРИКАЗЫВАЮ:

      1. Утвердить прилагаемый Устав службы на судах морского транспорта Республики Казахстан.

      2. Комитету транспорта Министерства по инвестициям и развитию Республики Казахстан (Асавбаев А.А.) обеспечить:

      1) в установленном законодательством порядке государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

      2) в течении десяти календарных дней после государственной регистрации настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан направление его копии на официальное опубликование в периодические печатные издания и в информационно-правовую систему "Әділет";

      3) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства по инвестициям и развитию Республики Казахстан и на интранет-портале государственных органов;

      4) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан представление в Юридический департамент Министерства по инвестициям и развитию Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятий, предусмотренных подпунктами 1), 2) и 3) пункта 2 настоящего приказа.

      3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан.

      4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Министр


по инвестициям и развитию


Республики Казахстан

А. Исекешев

      "СОГЛАСОВАН"

      Министр здравоохранения

      и социального развития

      Республики Казахстан

      _____________________ Т. Дуйсенова

      4 апреля 2015 года

      "СОГЛАСОВАН"

      Министр иностранных дел

      Республики Казахстан

      _____________________ Е. Идрисов

      15 апреля 2015 года



  Утвержден
приказом Министра
по инвестициям и развитию
Республики Казахстан
от 30 января 2015 года № 73

Устав службы на судах
морского транспорта Республики Казахстан
1. Общие положения

      1. Настоящий Устав службы на судах морского транспорта Республики Казахстан (далее - Устав) разработан в соответствии с подпунктом 55-21) пункта 3 статьи 4 Закона Республики Казахстан от 17 января 2002 года "О торговом мореплавании" (далее – Закон) и определяет основные положения организации службы на судах морского транспорта Республики Казахстан (далее - суда).

      2. Настоящий Устав распространяется на все морские суда, независимо от типа, назначения и формы собственности, осуществляющие плавание под Государственным флагом Республики Казахстан. Настоящий Устав не распространяется на суда, плавающие под флагом Военно-Морских Сил Республики Казахстан и морских частей пограничной службы.

      3. Требования настоящего Устава обязательны для членов экипажа судна, как при нахождении их на судне, так и при исполнении служебных обязанностей на берегу, а также для других лиц, временно пребывающих и выполняющих служебные обязанности и работы на судне.

      4. Труд экипажа организуется капитаном судна в соответствии с Трудовым кодексом Республики Казахстан от 23 ноября 2015 года, Законом и настоящим Уставом.

      Сноска. Пункт 4 в редакции приказа Министра по инвестициям и развитию РК от 04.11.2016 № 772 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      5. Должностные функции членов экипажа, не вошедшие в настоящий Устав, определяются должностными инструкциями судовладельца по согласованию с капитаном судна.

      6. Основой организации службы на судах являются судовые расписания, которые определяют функции всех членов экипажа, а также лиц, временно пребывающих на судне в качестве пассажиров.

2. Государственный флаг

      7. Государственный флаг Республики Казахстан поднимается на судне после получения Свидетельства о праве плавания морского суда под Государственным флагом Республики Казахстан по форме, утвержденной в соответствии с подпунктом 55-2) пункта 3 статьи 4 Закона. День первого подъема флага считается судовым праздником.

      8. Поднятый на судне Государственный флаг Республики Казахстан указывает на принадлежность судна Республике Казахстан.

      9. Государственный флаг поднимается на гафеле или кормовом флагштоке во время хода судна и на кормовом флагштоке во время стоянки судна ежедневно с 8 часов утра и спускается с заходом солнца.

      Государственный флаг Республики Казахстан поднимается ранее 8 часов утра и не спускается после захода солнца, при условии его видимости, в следующих случаях:

      1) при входе судна в порт и при выходе его из порта;

      2) при встрече в море с военными кораблями и торговыми судами, плавающими под Государственным флагом Республики Казахстан, до расхождения с ними.

      10. При встрече с военным кораблем под флагом Республики Казахстан, либо с военным кораблем государства, состоящего в дипломатических отношениях с Республикой Казахстан, судно приветствует его однократным приспусканием Государственного флага. При встрече с военным кораблем государства, не состоящего в дипломатических отношениях с Республикой Казахстан, приветствие производится только в территориальных и внутренних водах этого государства.

      11. При следовании и стоянке в территориальных и внутренних водах иностранного государства на фок-мачте (сигнальной мачте) поднимается и несется государственный флаг данного государства постоянно, до выхода из указанных вод.

      12. На фок-мачте (сигнальной мачте) поднимается Государственный флаг Республики Казахстан при нахождении на судне в качестве официальных лиц:

      1) Президента Республики Казахстан;

      2) Премьер-Министра Республики Казахстан, представителей Палат Парламента Республики Казахстан;

      3) других лиц, представляющих Президента Республики Казахстан или Правительство Республики Казахстан.

      При нахождении на борту судна официального лица высшей власти иностранного государства при стоянке судна в порту Республики Казахстан, на фок-мачте (сигнальной мачте) поднимается Государственный флаг данного государства.

      13. В особо торжественные и праздничные дни либо дни национального праздника страны порта стоянки судна (по согласованию с консулом Республики Казахстан) судно расцвечивается флагами Международного свода сигналов.

      14. В траурные дни Государственный флаг Республики Казахстан держится приспущенным до половины мачты. В портах Республики Казахстан флаг приспускается по распоряжению капитана порта, в иностранных по согласованию с консулом Республики Казахстан и портовыми властями.

      15. При посещении судна лицами, указанными в пункте 12 настоящего Устава, капитан судна лично встречает их у трапа судна и отдает рапорт. В рапорте указывается наименование судна, краткие сведения о рейсе, экипаже судна и сообщается фамилия капитана судна.

      При посещении судна официальными лицами иностранного государства, с согласия посольства или консульства Республики Казахстан, капитан встречает их и представляется.

3. Экипаж судна

      16. Все технические средства, предметы оборудования и снабжения, а также помещения судна, в целях обеспечения их надежной работы, технического обслуживания, готовности к действию и сохранности, закрепляются за определенными членам экипажа судна.

      Закрепление членов экипажа судна и их функции определяются настоящим Уставом, судовыми расписаниями, должностными инструкциями и утверждается капитаном.

      17. Каждый член экипажа:

      1) поддерживает престиж государства, честь и достоинство моряка, плавающего под флагом Республики Казахстан;

      2) строго хранит государственную тайну;

      3) бережет вверенное ему имущество;

      4) выполняет требования законодательства Республики Казахстан, настоящего Устава, приказов и распоряжений судовладельца и капитана судна, а также правил и инструкций, действующих на судах морского транспорта;

      5) соблюдает требования международных нормативных документов, касающихся морского судоходства;

      6) выполняет служебные обязанности, является дисциплинированным, беспрекословно и быстро выполняет распоряжения;

      7) обеспечивает безопасность мореплавания, знает свою специальность, устройство судна и свое заведование, постоянно совершенствуют свои знания;

      8) выполняет свои обязанности по борьбе за живучесть судна, используя согласно своим обязанностям судовые технические средства борьбы за живучесть, аварийно-спасательное и противопожарное имущество и инвентарь, умеет пользоваться индивидуальными и коллективными спасательными средствами;

      9) знает и строго соблюдает правила безопасности и охраны труда, пожаробезопасности и санитарные правила, умеет оказать первую помощь при несчастных случаях;

      10) одевается чисто и опрятно, соблюдает правила ношения форменной одежды.

      18. Лица, использующие судовые технические средства и пользующиеся средствами бытового обслуживания независимо от того, в чьем ведении они находятся, полностью отвечают за их правильное использование.

      Член экипажа, ведающий судовым техническим средством, которым пользуется широкий круг лиц, следит, чтобы у этого средства находилась инструкция о порядке пользования им.

      19. Член экипажа при обнаружении ненормальной работы или неудовлетворительного состояния судовых технических средств немедленно докладывает об этом помощнику капитана вахты (механику вахты), а также своему непосредственному начальнику, принимает все возможные меры к их устранению, если продолжение работы судовых технических средств угрожает безопасности судна, жизни или здоровью членов экипажа.

      20. Без разрешения своего непосредственного начальника и ведома помощника капитана вахты (механика вахты) членам экипажа не допускается производить ремонтные, профилактические или наладочные работы, связанные с временным выводом из строя технических средств.

      21. Каждый член экипажа заботится о безопасности судна и при обнаружении опасности, грозящей людям, судну, грузу и техническим средствам, немедленно докладывает об этом помощнику капитана вахты (механику вахты), одновременно принимает все возможные меры к ее ликвидации.

      22. Все члены экипажа выполняют объявленные капитаном аварийные и авральные работы. К аварийным работам по усмотрению капитана привлекаются все лица, находящиеся на борту судна.

      23. Члены судового экипажа обеспечивают сохранность вверенных им ценностей.

      24. Лица (повар, стюард, буфетчик, судовой артельщик и другие), связанные по характеру своей работы на судне с хранением, подготовкой к употреблению, раздачей или закупкой продуктов питания, своевременно проходят установленный врачебный осмотр.

      При отсутствии в экипаже штатного судового артельщика, он избирается общим собранием экипажа с предварительным обсуждением кандидатуры на судовом комитете и затем назначается на исполнение обязанностей по хранению и учету продовольствия приказом капитана.

      25. Если наличие специально подготовленных кадров позволяет уменьшить штатную численность экипажа, допускается в установленном трудовым законодательством порядке совмещение двух или нескольких специальностей (должностей) одним лицом в пределах нормальной продолжительности его рабочего времени.

      Лица, работающие по двум или нескольким совмещенным специальностям (должностям), имеют документы, подтверждающие их квалификацию, и выполняют все обязанности и требования, предусмотренные настоящим Уставом и законодательством Республики Казахстан, устанавливающих порядок совмещения специальностей (должностей) и соответствующую форму организации труда на судах.

      26. При исполнении служебных обязанностей взаимное обращение является официальным. При обращении лица командного состава к младшему по должности члену экипажа последний встает.

      Распоряжения по службе отдаются в форме приказаний. Приказание должно быть конкретным и кратким. Получивший приказание повторяет его и по выполнении, равно как и при невозможности выполнения его, докладывает лицу, отдавшему приказание.

      В случае получения от другого лица командного состава нового приказания, исполнение которого помешает выполнить первое, исполняющий докладывает об этом лицу, отдавшему второе приказание, и в дальнейшем действует по его указанию.

      27. При списании с судна члена экипажа последний передает дела, свое заведование и числящееся за ним имущество вновь назначенному лицу или лицу, указанному его непосредственным начальником службы в соответствии с произвольным актом приема-передачи.

      28. Увольнение на берег членов экипажа производится по указанию капитана судна.

      Члены судового экипажа отлучаются с судна только с разрешения своих непосредственных начальников, поставив в известность об этом помощника капитана вахты. По возвращении на судно они извещают об этом помощника капитана вахты. В день отхода судна весь экипаж прибывает на борт судна ко времени, назначенному капитаном.

      29. При увольнении членов экипажа на берег на борту судна остается часть экипажа, способная обеспечить безопасность судна и выполнение необходимых работ. При стоянке судна на открытых рейдах разрешается увольнение не более 30 % экипажа, а на внутренних портовых рейдах и у причала до 50 % экипажа.

      30. Допускается замена экипажа судна подменным экипажем как во время стоянки судна в порту, так и на определенный период плавания судна. Численность подменного экипажа устанавливается штатным расписанием, утверждаемым судовладельцем с соблюдением требований о минимальном составе экипажа судна, утвержденных приказом исполняющего обязанности Министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 24 февраля 2015 года № 163 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов Республики Казахстан № 10649).

      В своей деятельности подменный экипаж руководствуется настоящим Уставом.

4. Командный состав судна

      31. Командный состав руководит действиями подчиненных и лично участвует в управлении судном и его эксплуатации.

      32. Лица командного состава служат примером в труде и быту для остального экипажа судна, умело сочетают требовательность с повседневной заботой о подчиненных, развивают у них инициативу, способствуют повышению их квалификации, воспитывают у подчиненных чувство ответственности за порученное дело, сохранность технических средств и судового имущества, чувство патриотизма и любви к Родине, морскому транспорту и своему судну.

      33. Лица командного состава:

      1) организовывают и руководят работой своих подчиненных, повышают их специальную и общую подготовку, способствуют росту производительности труда;

      2) требуют от подчиненных неуклонного соблюдения трудовой дисциплины, знания и выполнения настоящего Устава, приказов, инструкций, правил и положений, действующих на морском транспорте и проверяют точное выполнение подчиненными своих служебных обязанностей;

      3) обладают знаниями об устройстве, производственных и технических данных судна, о мероприятиях по борьбе за живучесть судна, технических средствах своего заведования и правилах эксплуатации этих средств;

      4) предъявляют в установленные сроки к освидетельствованию технические средства своего заведования и принимают необходимые меры к своевременному устранению их неисправностей и повреждений;

      5) готовят технические средства своего заведования к выходу в рейс, докладывают о состоянии готовности своему непосредственному начальнику, обеспечивают подготовку своего заведования к плаванию в штормовых условиях;

      6) информируют своих подчиненных о задачах, обстановке и особенностях предстоящего рейса;

      7) составляют план-график технического обслуживания по своему заведованию и обеспечивают его выполнение;

      8) составляют и представляют старшему механику заявки на материально-техническое снабжение и сменно-запасные части по своему заведованию, организовывают получение снабжения, его хранение, рациональное расходование и учет;

      9) составляют и представляют старшему механику ремонтные ведомости (материалы для ремонтных ведомостей) по своему заведованию, контролируют ход и качество ремонта.

      34. При назначении на судно или при перемещении по должности членов экипажа лицо командного состава, в подчинение которого поступают вновь назначенные, ознакамливает последних с судном, обязанностями по тревогам и другими судовыми расписаниями, назначением и размещением аварийно-спасательного и противопожарного имущества по всему судну, оборудования и инвентаря, другими служебными обязанностями и правилами внутреннего распорядка.

      35. Вновь назначенное на судно лицо командного состава принимает от своего предшественника оборудование, технические средства, инвентарь, материалы и документацию по своему заведованию в соответствии с произвольным актом приема-передачи.

      36. Лица командного состава несут ходовые и стояночные вахты согласно судовому расписанию.

5. Капитан
Параграф 1. Общие положения

      37. Капитан является руководителем судового экипажа, доверенным лицом судовладельца, отвечающим за сохранность судна, жизнь находящихся на нем людей и перевозимый груз.

      38. Капитан осуществляет управление судном на основе единоначалия и подчиняется непосредственно судовладельцу.

      Все указания, относящиеся к деятельности судна, передаются капитану, который отвечает за их выполнение.

      39. Присутствие на борту судна вышестоящих должностных лиц не снимает с капитана возложенной на него ответственности за выполнение обязанностей.

      40. Капитан обеспечивает:

      1) защиту законных интересов и прав членов экипажа и всех лиц, находящихся на судне;

      2) соблюдение на судне законодательства Республики Казахстан, международных конвенций и соглашений, участником которых является Республика Казахстан;

      3) соблюдение на судне требований нормативных документов классификационного общества и других органов надзора, настоящего Устава, инструкций, приказов и других нормативных документов по обеспечению безопасности судна, людей, грузов, производственной деятельности судна и его технической эксплуатации;

      4) выполнение рейсовых заданий и рентабельную работу судна;

      5) соблюдение трудовой дисциплины и организацию судовой службы;

      6) высокий уровень воспитательной работы и морально-этического состояния экипажа;

      7) соблюдение необходимых мер по сохранению на судне государственной тайны;

      8) организацию и контроль подготовки экипажа к борьбе за живучесть судна, к действиям по спасению людей на море;

      9) проверку и утверждение судовых расписаний;

      10) режим труда и отдыха экипажа в соответствии с трудовым законодательством и действующим положением о рабочем времени и времени отдыха плавающего состава судов морского транспорта;

      11) соблюдение правил перевозки пассажиров, грузов, багажа и почты и высокий уровень обслуживания пассажиров;

      12) организацию и контроль за экономической и технической учебой экипажа, повышением квалификации лиц командного состава и судовой команды;

      13) общее руководство практикой курсантов, студентов и учащихся, направленных на судно;

      14) своевременное предъявление судна и технических средств к освидетельствованию, согласно требованиям правил классификационного общества, осуществляющего технический надзор конкретного судна;

      15) контроль за правильным ведением судового, машинного, радиотелеграфного журналов и другой документации;

      16) недопущение захвата и сохранность судна, находящихся на нем людей, документов, груза и другого имущества;

      17) соблюдение правил безопасности и охраны труда, пожаробезопасности и санитарных правил на борту судна.

      41. В целях обеспечения безопасности судна и груза и максимальной эффективности рейса капитан выбирает тот путь следования, который он сочтет необходимым.

      42. Получив рейсовое задание, капитан прорабатывает предстоящий рейс с командным составом и доводит его основные задачи и особенности до всех членов экипажа.

      43. В случаях опасности для судна и находящихся на нем людей, либо для оказания помощи другому судну или людям, капитаном устанавливаются режимы работы главных двигателей или других технических средств судна с изменением установленных норм. Об отданном приказании делается соответствующая запись в судовом, машинном и электромеханическом (на электроходах) журналах.

      44. В случае опасности для судна и находящихся на нем людей или груза, а также в других необходимых случаях капитан созывает судовой совет. В судовой совет входят старший помощник, старший механик, другие руководители судовых служб. К участию в заседании совета допускается привлечение капитаном других членов экипажа. Судовой совет не ограничивает прав капитана. Окончательное решение принимает капитан.

      45. Капитан издает приказы по судну и распоряжения в пределах его полномочий, которые подлежат беспрекословному исполнению всеми находящимися на судне лицами.

      В случае неисполнения кем-либо из лиц, находящихся на судне, требований настоящего Устава и распоряжений капитана, капитан принимает в отношении этих лиц меры вплоть до отстранения от исполнения служебных обязанностей данного лица судового экипажа и списания его с судна.

      46. Капитан изолирует в особое помещение лицо, лицо, создающее угрозу безопасности судна и (или) находящимся на нем людям и имуществу, в том числе в обязательном порядке лицо с подозрением на инфекционное заболевание.

      Капитан задерживает лицо, подозреваемое в совершении преступления, предусмотренного уголовным законодательством Республики Казахстан, и содержит его в специально приспособленном помещении до передачи его компетентным органам в первом порту Республики Казахстан, в который войдет судно.

      Капитан передает компетентным органам иностранного государства, если это предусмотрено международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, лицо, подозреваемое в совершении преступления, направленного против безопасности морского судоходства, за исключением гражданина Республики Казахстан, а также лица без гражданства, постоянным местом жительства которого является Республика Казахстан.

      47. В случаях аварий с судном, порчи, повреждения или утраты перевозимого груза или багажа, причинения травмы людям и в других случаях, в результате которых предъявляются претензии к судовладельцу, капитан принимает все необходимые меры для оформления этих случаев в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан в сфере торгового мореплавания.

      48. Капитан осуществляет подбор и расстановку членов экипажа на судне. При установлении несоответствия занимаемой должности членов экипажа допускается их замена по требованию капитана.

      49. Капитан, в зависимости от конкретных условий работы или введении новых форм организации труда, производит в соответствии с Трудовым кодексом Республики Казахстан необходимое перераспределение обязанностей между отдельными членами экипажа.

      При необходимости выполнения работ, требующих участия всего экипажа или значительной его части, капитан объявляет авральные и аварийные работы.

      50. О каждом случае рождения ребенка или смерти на судне капитан составляет акт при участии двух свидетелей и судового врача (врача общей практики) или фельдшера, делает запись в судовом журнале.

      Капитан удостоверяет составленное находящимся на судне лицом завещание, принимает его на хранение и хранит до передачи руководителю морской администрации порта Республики Казахстан или консулу Республики Казахстан в иностранном порту.

      51. К акту смерти прилагается опись находящегося на судне имущества умершего, к сохранению которого капитан принимает необходимые меры. Тело умершего изолируется на судне. По прибытии в порт Республики Казахстан или в порт иностранного государства, в котором есть консул Республики Казахстан, капитан передает судовой акт о смерти и имущество умершего и его опись руководителю морской администрации порта Республики Казахстан, а в иностранном порту консулу Республики Казахстан и принимает меры совместно с консулом Республики Казахстан по освидетельствованию и заключению причин смерти с привлечением местных органов власти.

      Если случаи смерти произошли в море, то эти процедуры производятся в первом порту захода. Вопросы погребения, кремации или передачи тела покойного к месту его прописки решает консул Республики Казахстан по согласованию с судовладельцем, родственниками покойного в соответствии с международными нормами права.

Параграф 2. Функции капитана при приеме и сдаче судна

      52. При смене капитана сдача и прием судна производятся по указанию судовладельца. Прием и сдачу судна капитан осуществляет лично. В случае отсутствия сдающего капитана прием судна производится в присутствии комиссии, назначенной судовладельцем.

      53. При приеме и сдаче судна капитан:

      1) принимает или сдает по описи все судовые документы, а денежные суммы, финансовые документы и ценные бумаги - по кассовой книге;

      2) излишки или недостатки денежных сумм, финансовых документов, ценных бумаг и судового имущества фиксируются в соответствующем акте.

      Сдающий капитан и принимающий капитан требуют от командного состава судна письменные рапорты о состоянии вверенных им заведовании и имущества.

      54. При приеме судна капитан:

      1) знакомится с экипажем судна;

      2) получает от капитана, сдающего судно, необходимые данные о конструктивных особенностях судна и его эксплуатационных, мореходных и маневренных свойствах, о готовности судна к предстоящему рейсу (о ходе ремонта), об имевших место аварийных случаях и их последствиях;

      3) ознакамливается с рейсовым заданием судна и ходом его выполнения;

      4) совместно с капитаном, сдающим судно, в сопровождении старшего помощника и старшего механика осматривает судно, получает необходимые разъяснения и сведения;

      5) по окончании сдачи и приема судна составляет акт о приеме-сдаче в произвольной форме и направляет судовладельцу.

      55. Сдача-прием и вступление назначенного капитана в командование судном фиксируются в судовом журнале с указанием времени за подписью сдающего и принимающего капитанов.

      56. В исключительных случаях, когда сдача и прием по указанию судовладельца происходят в сжатые сроки, вступление вновь назначенного капитана в командование оформляется в следующем порядке:

      1) составляется и подписывается обоими капитанами акт о приеме-сдаче судна, денежных сумм, финансовых документов и ценных бумаг по кассовой книге. В акте указывается: "Судно принято без осмотра";

      2) в судовой журнал вносится запись о сдаче командования судном сдающим капитаном и о вступлении в командование вновь назначенного капитана, под которой подписываются оба капитана;

      3) после вступления в командование капитан знакомится с судном применительно к порядку, предусмотренным настоящим Уставом, составляет и направляет судовладельцу дополнение с подписями старшего помощника и старшего механика к ранее составленному акту.

Параграф 3. Функции капитана при вводе судна в эксплуатацию
(выводе его из эксплуатации) и подготовке к плаванию

      57. Ввод судна в эксплуатацию (вывод из эксплуатации) объявляется приказом судовладельца.

      58. Перед вводом судна в эксплуатацию или выходом его в море капитан проверяет соответствие состояния судна установленным техническим требованиям и соответствующим правилам и готовность судна к плаванию.

      59. Капитан заблаговременно, до начала рейса:

      1) обеспечивает техническую и навигационную готовность судна к безопасному плаванию;

      2) обеспечивает укомплектование судна экипажем и всеми видами снабжения, необходимыми для предстоящего рейса и готовность всех помещений судна, в которых перевозится предназначенный на данный рейс груз, для его сохранной перевозки;

      3) назначает старшему помощнику капитана и старшему механику точное время готовности судна к отходу;

      4) проверяет наличие необходимых для рейса откорректированных навигационных карт и руководств для плавания;

      5) осуществляет проработку навигационных и гидрометеорологических условий по маршруту предстоящего плавания и навигационной части рейса со штурманским составом;

      6) проверяет через лиц, ответственных за заведования, обеспечение судна в необходимом количестве топливом, водой, запасами, продуктов питания и материально-техническим снабжением;

      7) проверяет правильность размещения на судне грузов и количество принятых пассажиров в соответствии с требованиями безопасности плавания, не допуская перегрузки судна сверх норм, указанных в судовых документах;

      8) в случае осуществления буксировочных операций лично или через старшего помощника, проверяет готовность судна к этим операциям.

      60. Перед приемкой грузов на судно капитан рассматривает предварительный грузовой план и, убедившись, что намеченный вариант загрузки обеспечивает безопасность плавания, надлежащие мореходные качества судна и сохранность груза, утверждает его. Капитан отказывается от приема отдельных грузов, если их перевозка противоречит существующим правилам или угрожает безопасности людей, судна или груза.

      61. В ходе грузовых операций капитан обеспечивает контроль за правильностью укладки и крепления грузов в трюмах и на палубе, за размещением балласта и бункера и за тем, чтобы нагрузки на главную и твиндечную палубы не превышали допустимых норм. Капитан прекращает грузовые операции в случае выявления нарушений технологии их производства или допущения отступления от грузового плана.

      62. Капитан принимает от старшего помощника и старшего механика за 15 минут до назначенного времени отхода рапорт о готовности судна, о наличии на борту всего экипажа и об отсутствии посторонних лиц на судне.

      63. В случае неявки кого-либо из членов экипажа или лиц, следующих на судне, к назначенному для отхода времени капитан немедленно сообщает об этом судовладельцу, а также в портах Республики Казахстан - капитану порта, за границей - консулу Республики Казахстан с указанием фамилии, имени и отчества, а также должности и времени ухода с судна не явившихся лиц. Одновременно капитан принимает все возможные меры к возвращению этих лиц на судно.

      64. Капитан своевременно проверяет срок действия судовых документов с учетом длительности предстоящего рейса.

Параграф 4. Функции капитана в период плавания

      65. Капитан требует от своих помощников определения места судна всеми доступными способами и средствами, обеспечивающими наибольшую точность, осуществляя контроль за качеством и своевременностью этих определений.

      66. Назначая или изменяя курс и скорость, способ управления и режим работы главного двигателя, капитан ставит об этом в известность помощника капитана вахты. Не допускается без разрешения капитана изменение назначенного им курса, за исключением помощника капитана вахты в условиях опасности, грозящей судну, людям и грузу, который немедленно докладывает о своих действиях капитану.

      67. По вызову помощника капитан вахты немедленно выходит на мостик. При длительном плавании (свыше 12 часов) в узкостях, в районах интенсивного судоходства, в ледовых условиях капитан на время отдыха оставляет вместо себя старшего помощника.

      68. Капитан следит за всеми изменениями гидрометеорологической обстановки, требуя регулярного получения прогноза погоды и используя для этого все имеющиеся на судне средства и принимая заблаговременно все необходимые меры на случай шторма.

      69. Капитан постоянно осуществляет контроль за получением навигационных извещений мореплавателям и навигационных предупреждений и другой информации об изменении навигационной обстановки, за своевременной корректурой карт, лоций и других пособий для плавания.

      70. При входе в порт и выходе из него капитан находится на мостике и лично управляет судном, принимая все меры предосторожности.

      71. При плавании в районе обязательной лоцманской проводки капитан берет на судно лоцмана. При прохождении районов, где лоцманская проводка не является обязательной, капитан берет на судно лоцмана, если считает это необходимым.

      72. Капитан обеспечивает безопасный прием лоцмана на борт судна и безопасную высадку его с судна. Приняв лоцмана на борт судна, капитан сообщает ему необходимые для проводки данные о судне, ознакамливает с особенностями управления судном, уславливается о порядке подачи команд рулевому. Лоцману отводится на судне помещение и за счет судна предоставляется питание.

      73. Присутствие на судне лоцмана не исключает ответственности капитана судна за управление судном. При наличии достаточных оснований для сомнений в правильности рекомендаций лоцмана допускается в целях безопасного плавания судна отказ капитаном судна от услуг данного лоцмана. В случае, если лоцманская проводка судна является обязательной, капитан судна требует замены лоцмана.

      Уходя с мостика, капитан указывает лоцману лицо, ответственное за управление судном в его отсутствие.

      74. При плавании в ледовых условиях и особенно, когда есть опасность неожиданной встречи льда в море, капитан действует с максимальной осторожностью, чтобы не повредить корпус судна, винты и руль. В случае проводки судна ледоколом капитан судна выполняет распоряжения капитана ледокола и руководствуется правилами для судов, проводимых ледоколами через лед.

      75. В случае истощения на судне в открытом море жизненных припасов, в том числе неснижаемого запаса продовольствия, капитан производит с целью общего распределения реквизицию необходимого количества продовольствия, имеющегося в распоряжении находящихся на судне лиц, или реквизицию находящегося на судне груза, могущего быть использованным для питания. О реквизиции составляется акт. Встретив в море судно под Государственным флагом Республики Казахстан, капитан может обратиться к нему за помощью.

      76. Капитан принимает все меры к спасению человека, упавшего за борт, оповестив при этом ближайший спасательный координационный центр и покидает район поисков только после того, как убедится, что поиски безрезультатны.

      77. Капитан без опасности для своего судна, экипажа и пассажиров:

      1) оказывает помощь любому обнаруженному в море лицу, которому угрожает гибель;

      2) следует с максимально возможной скоростью на помощь погибающим, если ему сообщено, что они нуждаются в помощи и, если на такое действие с его стороны можно разумно рассчитывать.

      78. При оказании помощи терпящему бедствие судну капитан принимает все меры для спасения людей. Меры к спасению груза и другого имущества капитан принимает лишь с согласия капитана судна, терпящего бедствие, который должен подписать договор о спасении.

      В случае, если капитан судна, терпящего бедствие, не может подписать договор о спасении по стихийным или другим обстоятельствам, капитан заручается его согласием на подписание договора при первой возможности, о чем делается запись в судовом журнале.

      79. При встрече в море с опасными льдами, покинутым судном и другими предметами, представляющими навигационную опасность либо оказавшись в условиях температуры воздуха, вызывающих сильное обледенение надстроек судна или под воздействием ветра силой в 10 и более баллов, о которых не получено штормового предупреждения, капитан передает об этом информацию находящимся поблизости судам и в ближайший порт.

      Информация передается в произвольной форме всеми имеющимися в распоряжении средствами.

      При получении распоряжения о буксировании покинутого судна в иностранный порт, капитан извещает об этом консула Республики Казахстан в стране, в которую он намерен следовать, и соответствующие портовые власти.

      Сноска. Пункт 79 в редакции приказа Министра по инвестициям и развитию РК от 04.11.2016 № 772 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      80. Если судну грозит бедствие и оно нуждается в помощи, капитан принимает все возможные меры к тому, чтобы получить помощь от другого судна, по возможности под флагом Республики Казахстан.

      81. В случае столкновения с другим судном капитан запрашивает у капитана судна, с которым произошло столкновение:

      1) не требуется ли помощь и при необходимости, оказывает ее, если это не грозит серьезной опасностью своему судну, экипажу и пассажирам;

      2) название судна, порт приписки, пункты отправления и назначения, характер полученных повреждений, а также сообщает аналогичные сведения по своему судну капитану судна, с которым произошло столкновение.

      82. Если, по мнению капитана, судну грозит неминуемая гибель, он принимает все меры к спасению находящихся на судне лиц. После принятия всех мер к спасению пассажиров, капитан дает приказание судовому экипажу оставить судно.

      При спасении людей капитан обеспечивает спасение в первую очередь детей, больных, женщин и престарелых. Капитан оставляет судно последним, приняв все возможные меры к спасению морских карт с нанесенной на них прокладкой и других навигационных документов, отражающих маневрирование судна, а также судового, машинного, радиотелеграфного журналов, судовых документов и ценностей, а также дипломы и сертификаты экипажа.

      83. В случае гибели судна, куда бы его экипаж не был доставлен, капитан сохраняет полностью свои права и обязанности в отношении спасенных лиц. Если экипаж доставлен в иностранный порт, капитан принимает все возможные меры к скорейшей доставке его в Республику Казахстан.

      84. Если экипаж и пассажиры судна будут спасены иностранным судном, капитан принимает меры к тому, чтобы граждане Республики Казахстан, находясь на борту иностранного судна, соблюдали установленный на этом судне распорядок.

      85. Обо всех аварийных и несчастных случаях капитан немедленно докладывает судовладельцу и принимает все зависящие от него меры к обеспечению безопасности людей, судна и груза.

      Капитан обеспечивает сохранность и неприкосновенность морских карт с нанесенной на них прокладкой и других навигационных документов, отражающих маневрирование судна, до окончания рейса и прихода в порт, а при аварийных случаях - до окончания их расследования.

      86. В случае необходимости срочной квалифицированной медицинской помощи больному, которая не может быть оказана на судне в море, капитан должен зайти в ближайший порт, известив об этом судовладельца.

      87. В случае болезни капитан временно передает командование судном старшему помощнику, о чем немедленно докладывает судовладельцу, а в иностранном порту консулу Республики Казахстан. В судовой журнал записывается дата и время передачи командования и место нахождения судна.

Параграф 5. Функции капитана во время стоянки судна в порту

      88. При заходе судна в территориальные воды иностранного государства либо в воды Республики Казахстан, а также в любой порт капитан соблюдает местные портовые, таможенные, санитарные и другие правила.

      При подходе к порту капитан подготавливает судно и судовую документацию для предъявления портовым властям.

      89. По прибытии судна в порт капитан принимает меры к тому, чтобы никто из находящихся на судне лиц не имел общения с берегом до получения соответствующего разрешения санитарных, таможенных, пограничных и портовых властей.

      90. По окончании рейса капитан представляет рейсовое донесение судовладельцу.

      91. При стоянке судна в порту капитан по требованию портовых властей предоставляет (без ущерба для безопасности судна) судно, экипаж и судовые средства для тушения пожара или для оказания помощи в случае бедствия, происшедшего в порту или море.

      92. Капитан, уходя на берег, оставляет старшему или помощнику капитана вахты устное или письменное распоряжение о производстве необходимых работ и принятии мер, обеспечивающих безопасность судна, а также сообщает место своего пребывания на берегу.

      Допускается оставление капитаном судна, стоящего на рейде или судна, имеющего на борту опасный груз, на старшего помощника капитана. В исключительных случаях, по согласованию с судовладельцем, капитан оставляет судно на непродолжительное время на ответственность второго помощника капитана.

      93. Капитаны судов портового, технического и служебно-вспомогательного флота отлучаются с судов согласно порядку, установленному судовладельцем.

Параграф 6. Функции капитана при постройке и ремонте судна

      94. При приеме судна от завода-строителя капитан в кратчайший срок организовывает изучение и прием судовыми специалистами корпуса, механизмов, устройств, систем и других технических средств, а также документации и имущества в соответствии со спецификациями.

      95. Капитан требует от старшего механика своевременного составления необходимой документации для постановки судна в ремонт в пределах установленного судовладельцем лимита.

      Ремонтные ведомости (материалы для ремонтных ведомостей) составляются судовыми специалистами по заведованиям под руководством старшего механика и подписываются старшим механиком и капитаном.

      96. При постановке судна на ремонт и в иных случаях вывода судна из эксплуатации капитан принимает меры к охране и безопасной стоянке судна.

      97. При постановке судна в док (подъеме на слип) и выводе его из дока (спуске со слипа) капитан лично находится на судне и руководит работами экипажа. При стоянке в доке капитан оказывает всемерное содействие администрации дока.

      98. После установки судна в доке капитан совместно с представителями судоремонтного предприятия и судовыми специалистами производит наружный осмотр корпуса, донно-бортовой арматуры, движительно-рулевого комплекса и составляет акт об их состоянии. Акт о готовности судна к спуску на воду, предъявляемый капитану доковой администрацией, подписывается только после проверки судовой комиссией донно-забортной арматуры, винто-рулевого комплекса, вибраторов и датчиков эхолота и лага, и целостности подводной части корпуса судна. Результаты осмотров заносятся в судовой журнал.

      99. В период ремонта судна капитан организовывает постоянное наблюдение и контроль за ходом ремонтных работ.

6. Общесудовая служба
Параграф 1. Общие положения

      100. Общесудовая служба обеспечивает безопасность судна (включая судовождение), грузовые операции, обслуживание корпуса, спасательных средств, бытовое обслуживание лиц, находящихся на судне и возглавляется старшим помощником капитана.

      101. В общесудовую службу входят:

      1) помощники капитана;

      2) палубная команда:

      боцман;

      старший матрос;

      матрос 1-го класса;

      матрос 2-го класса;

      матрос;

      водолаз;

      3) команда быта:

      повар;

      буфетчик (стюард);

      лица камбузного персонала;

      другие лица бытового обслуживания.

Параграф 2. Старший помощник капитана

      102. Старший помощник капитана подчиняется капитану, является его первым заместителем и ответственным за организацию общесудовой службы на судне. При необходимости постоянно готов заменить капитана и принять на себя командование судном. В отсутствие капитана старший помощник самостоятельно производит перешвартовки и переход судна в портовых водах, вызывая при необходимости лоцмана и портовые буксиры.

      103. Старшему помощнику капитана в административном отношении подчинен весь экипаж, и его распоряжения в части соблюдения судового порядка дисциплины, организации службы и распорядка дня обязательны для всех членов экипажа и лиц, находящихся на судне.

      104. Старший помощник капитана является начальником общесудовой службы, руководит палубной командой и командой быта, а также работой всех помощников капитана.

      105. Старший помощник капитана ведает приемом и сдачей груза, багажа и почты, обеспечивает правильность их приемки, размещения, хранения, укладки, крепления, перевозки, выгрузки, сдачи и отвечает за оформление документов.

      106. Старший помощник капитана:

      1) составляет и корректирует судовые расписания;

      2) организовывает и проводит подготовку экипажа по борьбе за живучесть судна, использованию спасательных средств и спасанию людей, груза и судового имущества, контролирует подготовку аварийных партий и групп, непосредственно руководит действиями экипажа по борьбе за живучесть судна;

      3) обеспечивает постоянную готовность спасательных средств к немедленному использованию, укомплектованность их надлежащим снабжением;

      4) обеспечивает наличие на борту и надлежащее хранение неснижаемого запаса продуктов;

      5) контролирует и ведет учет количества воды в балластных и питьевых цистернах, ее расход;

      6) совместно с начальниками служб размещает членов экипажа и временно прибывших на судно лиц по жилым помещениям;

      7) обеспечивает правильную техническую эксплуатацию и содержание в надлежащем порядке:

      корпуса, палуб, надстроек, судовых помещений и отсеков питьевых танков, помещений коллективной защиты, медицинской помощи и провизионных кладовых, дозиметрических приборов, средств индивидуальной защиты и затемнения, рангоута и такелажа: грузового, якорного, швартовного, буксирного, промыслового устройств, спасательных средств судна;

      противопожарного, аварийно-спасательного оборудования, имущества и инвентаря, мерительных, воздушных и приемных труб;

      воздухоотводов и приварных каналов вентиляции, клинкетных дверей и их приводов (кроме машинно-котельных отделений), трапов, шторм-трапов и кранцевой защиты;

      8) совместно со старшим механиком проверяет состояние водонепроницаемых отсеков и закрытий судна;

      9) планирует и осуществляет контроль за проведением судовых работ, следит за качеством приготовления пищи;

      10) распределяет матросов по службам, практикантов по судовым службам (совместно с руководителем практики);

      11) обеспечивает своевременное получение, хранение, расходование и учет аварийно-спасательного, противопожарного и специального имущества и инвентаря, снабжения и расходных материалов по общесудовой службе;

      12) составляет грузовой план с учетом конструкции судна, специфики и свойств груза, допустимой осадки и требуемого дифферента, обеспечения остойчивости и прочности судна, последовательности портов выгрузки. После составления грузового плана представляет его на утверждение капитану;

      13) следит за надлежащим размещением и укладкой грузов, выполнением правил морской перевозки опасных грузов;

      14) своевременно извещает о готовности судна к грузовым операциям, ведет грузовую документацию и отчетность;

      15) ведет документацию по учету технического состояния своего заведования, готовит ремонтные ведомости, составляет планы проведения занятий, учений, осмотров, проверок и обеспечивает их выполнение, ведет судовую книгу приказов.

      107. Перед началом и в ходе грузовых операций старший помощник капитана:

      1) обеспечивает подготовку грузовых устройств и помещений к приему груза. Проверяет их готовность совместно со старшим механиком, электромехаником (электриком) и помощником капитана, ответственным за пожарно-техническую часть;

      2) лично руководит погрузкой (разгрузкой) и креплением крупногабаритных и тяжеловесных грузов, размещением и креплением палубного груза;

      3) лично руководит подготовкой судна к перевозке опасных грузов и обеспечивает выполнение правил их перевозки, а также других грузов, почты и багажа;

      4) на наливных судах следит за техническим состоянием приемного грузового устройства, чистотой грузовых танков, не допуская обводнения, смешивания, перелива и разлива грузов.

      108. Перед выходом в рейс старший помощник капитана:

      1) обеспечивает подготовку судна и надлежащее крепление палубных устройств и грузов;

      2) проверяет готовность рулевого, якорного, швартовного, шлюпочного устройств, сигнально-отличительных огней, средств световой, звуковой и аварийной сигнализации, внутрисудовой связи, машинного телеграфа и дистанционного управления главными двигателями. Убеждается в надежном закрытии трюмов, люков, горловин, иллюминаторов, капов и других отверстий палубы и бортов;

      3) за 2 часа до выхода докладывает капитану о готовности служб к рейсу и за 15 минут о готовности судна к отходу.

      109. В рейсе старший помощник капитана:

      1) контролирует надлежащее крепление палубных устройств и грузов;

      2) организовывает и ведет наблюдение за водонепроницаемостью корпуса, герметичностью наружного контура судна и принимает меры к их обеспечению;

      3) руководит подготовкой судна к штормовому плаванию и к борьбе с обледенением;

      4) при оставлении судна экипажем, обеспечивает проверку помещений судна и удостоверяется в том, что на судне не осталось людей.

      110. Старший помощник несет ходовые вахты с 04.00 до 08.00 часов и с 16.00 до 20.00 часов. На судах, где более трех помощников капитана, старший помощник несет одну ходовую вахту в сутки с 04.00 до 08.00 часов и осуществляет контроль за вахтой четвертого помощника с 16 до 20 часов. В сложных условиях несет ходовые вахты по указанию капитана.

      111. При швартовных операциях старший помощник капитана находится на мостике или в ином месте по указанию капитана.

      112. На судах, где не предусмотрена должность помощника капитана по пожарно-технической части, его обязанности возлагаются на старшего помощника капитана.

      113. На судах, где не предусмотрены должности судового врача (врача общей практики) и фельдшера, их обязанности возлагаются на старшего помощника капитана.

Параграф 3. Второй помощник капитана

      114. Второй, помощник капитана в необходимых случаях замещает старшего помощника.

      115. Второй помощник:

      1) обеспечивает выполнение правил пожарной безопасности при осуществлении грузовых операций, в особенности с легковоспламеняющимися и взрывоопасными грузами, а также правил перевозки ядовитых и других опасных веществ;

      2) следит за санитарным состоянием трюмов и за поддержанием температурного режима в рефрижераторных трюмах и грузовых помещениях;

      3) систематически проверяет состояние льял, колодцев, горловин, приемных сеток, системы вентиляции и других устройств грузовых помещений, в обязательном порядке перед приемкой груза, с записью в судовой журнал;

      4) следит за обеспечением технически исправного состояния судовых средств механизации погрузо-разгрузочных работ и внутритрюмной механизации;

      5) следит за правильным открытием и закрытием трюмов, танков и других грузовых помещений. Перед их закрытием убеждается в отсутствии в них людей, присутствует при опечатывании грузовых помещений и проверяет сохранность пломб;

      6) на наливных судах непосредственно руководит балластировкой судна;

      7) следит за температурным и газовым режимом в грузовых помещениях;

      8) следит за состоянием противопожарного оборудования трюмов.

      116. Второй помощник несет ходовые вахты с 00.00 до 04.00 и с 12.00 до 16.00 часов и стояночные вахты (по решению капитана на период грузовых операций может быть освобожден от стояночной вахты). При швартовных операциях руководит работами на корме или ином месте по указанию капитана.

Параграф 4. Третий помощник капитана

      117. Третий помощник капитана в необходимых случаях замещает второго помощника.

      118. Третий помощник ведает навигационными картами и пособиями для плавания, навигационными и гидрометеорологическими приборами и инструментами, судовыми штурманскими средствами зрительного и сигнального назначения, дозиметрическими и химическими приборами, наличием и состоянием судовой и шлюпочной пиротехники. Отвечает за содержание в надлежащем порядке мостика, штурманской и рулевой рубок, других помещений своего заведования.

      119. Третий помощник:

      1) своевременно получает, осуществляет хранение и ведет учет навигационных и промысловых карт, пособий для плавания и корректурной документации, оперативно производит корректировку;

      2) ведет учет поступающей на судно навигационной, гидрометеорологической и промысловой информации;

      3) обеспечивает содержание в исправном состоянии, правильную эксплуатацию и своевременный ремонт всего радионавигационного оборудования рулевой и штурманской рубок, приборов и инструментов своего заведования, ведет техническую документацию;

      4) ежесуточно определяет поправку хронометра, сверяет показания судовых часов;

      5) следит за своевременным производством девиационных работ на судне;

      6) своевременно получает, заменяет и хранит надлежащим образом пиротехнические средства;

      7) проводит занятия и тренировки с матросами по использованию приборов и инструментов своего заведования;

      8) при отсутствии в штате судна должности четвертого помощника капитана выполняет его обязанности.

      120. Третий помощник несет ходовые вахты с 08.00 до 12.00 и с 20.00 до 24.00 часов, стояночные вахты. При швартовных операциях руководит работами на баке (полубаке) или ином месте по указанию капитана.

Параграф 5. Четвертый помощник капитана

      121. Четвертый помощник капитана в необходимых случаях замещает третьего помощника. Четвертый помощник выполняет обязанности по указанию старшего помощника капитана и ведет судовую канцелярию.

      122. Четвертый помощник:

      1) составляет судовые роли, таможенные декларации, пассажирские списки и другую оперативную документацию;

      2) оформляет приход и отход судна;

      3) получает и регистрирует судовые, машинные и другие журналы;

      4) ведет учет списочного состава экипажа, рабочего времени, должностных перемещений, составляет графики отпусков.

      123. Четвертый помощник несет одну ходовую вахту под руководством старшего помощника с 16.00 до 20.00 часов, а также стояночные вахты, график и продолжительность которых определяется капитаном, при швартовных операциях он действует по указанию капитана.

Параграф 6. Боцман

      124. Боцман подчиняется старшему помощнику капитана и является непосредственно начальником палубной команды.

      125. Боцман обеспечивает техническое обслуживание:

      1) корпуса, палуб, грузовых и судовых помещений, надстроек, танков пресной воды, измерительных, приемных и воздушных труб, рангоута, такелажа, включая антенное хозяйство, трапных конструкций, кранцевой защиты, клинкетных дверей и их приводов;

      2) рулевого, грузового, якорного, швартовного и буксирного устройств с их техническими средствами (без механики, гидравлики и электрики);

      3) спасательных средств, противопожарного, аварийно-спасательного оборудования, имущества и инвентаря и других технических средств, оборудования и устройств своего заведования.

      126. Ведает сменно-запасными частями, материально-техническим снабжением, кладовыми своего заведования, и является непосредственным руководителем судовых работ.

      127. Боцман:

      1) соблюдает правила технической эксплуатации и обслуживания технических средств своего заведования, умеет управлять ими;

      2) обеспечивает своевременные проверки и испытания судовых устройств и их деталей, осуществляет профилактику и ремонт;

      3) составляет планы судовых работ, распределяет подчиненных и обеспечивает безопасность работ;

      4) обеспечивает готовность к действию спасательных средств, аварийно-спасательных и противопожарных средств индивидуального и коллективного пользования;

      5) следит за постоянной готовностью спасательных плотов и шлюпок, их укомплектованностью, надлежащим техническим состоянием спускного оборудования;

      6) подготавливает материалы для составления ремонтных ведомостей, контролирует сроки и качество ремонтных работ;

      7) обеспечивает получение, хранение и учет аварийно-спасательного и противопожарного имущества, лакокрасочных материалов и ядохимикатов, инвентаря, материально-технического снабжения, ведет установленную документацию;

      8) обеспечивает подготовку трюмов и грузового комплекса к грузовым операциям, лично участвует в работах по креплению, погрузке и выгрузке крупногабаритных и тяжеловесных грузов;

      9) следит за чистотой и порядком в жилых помещениях и столовой команды, производит ежедневные обходы судна;

      10) обеспечивает подготовку и установку лесов, беседок и приспособлений для работ на высоте и за бортом, безопасность при работах с повышенной опасностью;

      11) готовит и устанавливает кранцевую защиту судна;

      12) следит за исправным состоянием водяной палубной магистрали, штормовых портиков, шпигатов, льяльных трюмных колодцев, сточных отверстий;

      13) следит за сбором, накоплением, хранением и сепарацией судовых бытовых отходов в специально отведенных местах и заблаговременно докладывает старшему помощнику о необходимости сдачи мусора на приемные береговые станции;

      14) проверяет готовность своего заведования к выходу в море, надлежащую подготовку открытых палуб, защищенность оборудования, закрытие грузовых и иных люков и горловин, крепление палубных устройств, грузов и так далее;

      15) проверяет готовность палубных механизмов и устройств, всего рангоута и такелажа судна, несущих огней к шторму, борьбе с обледенением;

      16) при стоянке судна следит за креплением швартовных тросов, кранцевой защитой, установкой и вооружением трапов, сходен и переходов, наличием щитов на отливных и шпигатных отверстиях, крысиных щитков, соответствующего освещения;

      17) при проходе судном узкостей, входе и выходе из порта, подходе к месту якорной стоянки, в сложных условиях плавания и при швартовных операциях проверяет и подготовливает якоря к отдаче и находится на баке или ином месте по указанию старшего (вахтенного) помощника.

Параграф 7. Старший матрос

      128. Старший матрос подчиняется боцману.

      129. Старший матрос:

      1) управляет всеми палубными техническими средствами, самостоятельно работает с якорными устройствами, выполняет судовые работы повышенной опасности;

      2) выполняет плотницкие работы и работы по установке кранцевой защиты судна;

      3) при необходимости руководит швартовкой судна на баке или корме;

      4) умеет пользоваться всеми средствами пожаротушения;

      5) управляет шлюпкой на веслах, моторе и под парусами и выполняет обязанности старшины шлюпки;

      6) обеспечивает безопасное выполнение работ;

      7) выполняет обязанности плотника;

      8) несет вахты на руле и у трапа по судовому расписанию;

      9) знает и понимает команды на руль на английском языке.

Параграф 8. Матрос 1 класса

      130. Матрос 1 класса подчиняется боцману.

      131. Матрос 1 класса:

      1) стоит на руле по магнитному компасу и гирокомпасу и умеет переходить с автоматического управления судном на ручное и обратно;

      2) обладает знаниями о расположении грузовых помещений, балластных и танков пресной воды, их мерительных и воздушных труб;

      3) производит укладку и учет груза;

      4) обладает знаниями о специфике погрузки опасных грузов;

      5) умеет:

      пользоваться всеми средствами внутренней связи и аварийной сигнализации;

      вести визуальное и слуховое наблюдение;

      работать с грузовым, шлюпочным, якорным, швартовным и палубными устройствами;

      пользоваться спасательными индивидуальными и судовыми средствами;

      устанавливать кранцевую защиту судна;

      управлять палубными техническими средствами (лебедками, кранами и другими подъемными средствами);

      производить замеры льял и колодцев;

      производить малярные, такелажные, парусные и другие судовые работы, включая работы на высоте и за бортом;

      6) несет вахту на ходу и стоянке, на наливных судах знает устройство и расположение грузовых и зачистных магистралей;

      7) знает и понимает команды на руль на английском языке.

Параграф 9. Матрос 2 класса

      132. Матрос 2 класса подчиняется боцману.

      133. Матрос 2 класса:

      1) знает расположение грузовых помещений, балластных и танков пресной воды, их мерительных и воздушных труб;

      2) умеет:

      пользоваться всеми средствами внутренней связи и аварийной сигнализации, спасательными индивидуальными и судовыми средствами;

      вести визуальное и слуховое наблюдение;

      осуществлять уход за палубными устройствами, рангоутом и такелажем, палубой и судовыми помещениями;

      выполнять обязанности рулевого и впередсмотрящего;

      работать с грузовым, якорным, шлюпочным, швартовным и другими палубными устройствами;

      готовить кранцевую защиту судна;

      производить такелажные, малярные, парусные и другие судовые работы;

      3) несет вахту на стоянке и под руководством - на ходу;

      4) на наливных судах знает устройство и расположение грузовых и зачистных магистралей и под руководством работает с приводами.

Параграф 10. Матрос

      134. Матрос подчиняется боцману. Он производит уборку помещений, расписанных ему в заведование, и участвует в подсобных судовых работах по указанию боцмана.

      135. На судах, где несколько матросов, обязанности каждого из них определяет старший помощник капитана.

Параграф 11. Водолаз

      136. Водолаз подчиняется старшему помощнику капитана.

      137. Водолаз:

      1) содержит водолазное снаряжение и оборудование в исправном техническом состоянии, своевременно проводит его проверки и испытания;

      2) выполняет работы по постановке аварийных пластырей, замене антикоррозийной (анодной) защиты судна, устранению намоток на винторулевой комплекс, очистке подводной части корпуса от обрастания;

      3) производит квалифицированные технические осмотры подводной части корпуса с составлением актов;

      4) выполняет работы, связанные с подводной арматурой судна, устранением повреждений подводной части корпуса (устройств) судна, находящегося в эксплуатации;

      5) своевременно заменяет водолазную аптечку, дезинфицирует водолазное снаряжение;

      6) ведет отчетную документацию своего заведования.

      138. При отсутствии водолазных работ выполняет обязанности старшего матроса (1-го класса).

Параграф 12. Повар

      139. Повар обеспечивает приготовление пищи членам экипажа судна, подчиняется непосредственно старшему помощнику капитана.

      140. Повар:

      1) составляет меню и участвует в составлении заявок на продукты питания;

      2) качественно готовит блюда и производит их раздачу в установленное для приема пищи время;

      3) выпекает хлеб при невозможности получить его в плавмагазинах или на берегу;

      4) обеспечивает сохранность и постоянную чистоту камбузной посуды;

      5) соблюдает правила пользования камбузным оборудованием и содержать его в чистоте;

      6) содержит камбузные помещения и холодильники, а также свою спецодежду в чистоте;

      7) соблюдает правила санитарии.

Параграф 13. Буфетчик (стюард)

      141. Буфетчик (стюард) обеспечивает хранение, целостное содержание столовой и буфетной посуды, постельного белья и хозяйственного инвентаря помещений по своему заведованию: прачечной, столовой и кают-компании.

      142. Буфетчик (стюард):

      1) сервирует столы для экипажа перед приемом пищи согласно судовому расписанию;

      2) содержит в чистоте столовую и буфетную посуду;

      3) помогает повару в раздаче пищи и делает холодные нарезки;

      4) ежедневно делает влажную уборку в помещениях своего заведования и поддерживает соответствующее санитарное состояние;

      5) участвует в составлении меню и в составлении заявок на продукты питания;

      6) производит стирку постельного белья и его смену для экипажа в сроки, определенные санитарными правилами.

      143. На судах оборудованных лазаретом или другим санитарным блоком, предназначенным для этой цели, буфетчик (стюард) делает ежедневно влажную уборку.

7. Радиотехническая служба
Параграф 1. Общие положения

      144. Радиотехническая служба обеспечивает бесперебойную работу аппаратуры глобальной морской системы связи при бедствии (далее – ГМССБ) в соответствии с требованиями Международной Конвенции по охране человеческой жизни на море 1974 года с поправками (далее – СОЛАС-74), безопасность мореплавания судна, оперативно-диспетчерскую радиосвязь по деятельности морского транспорта. В радиотехническую службу входит весь штурманский состав судна в качестве операторов ГМССБ.

      В радиотехническую службу входят и другие члены экипажа при наличии у них диплома оператора ГМССБ.

      Возглавляет радиотехническую службу капитан судна.

      Сноска. Пункт 144 с изменением, внесенным приказом Министра по инвестициям и развитию РК от 28.03.2018 № 198 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Параграф 2. Оператор ГМССБ

      145. Оператор ГМССБ подчиняется капитану судна. На него возлагается обеспечение судна всеми видами радиосвязи и техническое обслуживание аппаратуры радиосвязи, в том числе спутниковой, электрорадионавигационной, радиотехнических устройств в периоды несения вахт.

      146. Указания капитана по вопросам эксплуатации технических средств радиооборудования обязательны для каждого оператора ГМССБ. Распределение обязанностей между операторами ГМССБ по обслуживанию радиотехнических средств (ремонты, профилактические мероприятия согласно регламенту изготовителя, ведение формуляров, заявки и другие виды обслуживания) определяются капитаном и объявляются приказом по судну.

      147. Оператор ГМССБ:

      1) обеспечивает выполнение требований международных, национальных и ведомственных документов, регламентирующих порядок радиосвязи;

      2) обладает знаниями об организационных и технических принципах и средствах ГМССБ, расположении спасательно-координационных центров и береговых радиостанций, ведущих слуховое наблюдение в системе цифрового избирательного вызова в районе плавания;

      3) обеспечивает надежную работу всех средств службы и поддерживает их в надлежащем техническом состоянии, своевременно предъявляет их к освидетельствованию надзорным органам;

      4) контролирует входящую и исходящую корреспонденцию, ведет журнал судовой радиостанции;

      5) обеспечивает постоянную готовность средств аварийной радиосвязи, радиобуев и радиолокационных транспондеров;

      6) обеспечивает прием метео- и навигационной информации;

      7) обеспечивает наблюдение на международных и национальных частотах цифрового избирательного вызова в системе ГМССБ;

      8) обеспечивает слуховое наблюдение сигналов вызова, срочности, безопасности и бедствия;

      9) по сигналам бедствия осуществляет и поддерживает радиообмен лично до прибытия капитана на мостик;

      10) поступающую на судно корреспонденцию и информацию по голосовым средствам связи передает капитану в срок, в зависимости от категории срочности.

      148. Любая исходящая корреспонденция всегда идет от имени капитана.

8. Судомеханическая служба
Параграф 1. Общие положения

      149. Судомеханическая служба обеспечивает эксплуатацию судовых технических средств, находящихся в ее ведении.

      150. В службу входят:

      1) судовые механики;

      2) электромеханики;

      3) механики рефрижераторных установок;

      4) машинная команда:

      мотористы (машинисты);

      электрики.

Параграф 2. Старший механик

      151. Старший механик подчиняется капитану и является начальником судомеханической службы.

      152. Старший механик ведает энергетической установкой, вспомогательными механизмами, судовыми системами, электрооборудованием, рефрижераторными установками, технологическим оборудованием, палубными механизмами и устройствами, техническими средствами борьбы за живучесть судна, средствами предотвращения загрязнения моря (своего заведования), средствами автоматизации и внутритрюмной механизации, средствами герметизации и затемнения машинных помещений, помещениями службы.

      153. Указания и распоряжения старшего механика по вопросам эксплуатации технических средств обязательны для всех членов экипажа.

      154. Старший механик устанавливает режим работы энергетической установки в соответствии с правилами по ее эксплуатации. Не допускается увеличивать установленный предел нагрузки энергетической установки без команды с мостика о форсировании хода.

      155. Старший механик выполняет распоряжения капитана в части использования технических средств службы. Если выполнение распоряжения может вызвать повреждение технических средств, он предупреждает капитана о возможных последствиях и действует по его указанию. О таких распоряжениях и предупреждениях делается соответствующая запись в машинном журнале.

      156. Вывод из действия или изменение режима работы технических средств, вызывающие нарушение режима безопасной эксплуатации судна, производятся только с разрешения капитана. В экстренных случаях, исключающих возможность своевременного получения разрешения капитана, старший механик действует по своему усмотрению, поставив об этом в известность помощника капитана вахты.

      Если действия кого-либо из подчиненных угрожают выходом из строя технических средств, старший механик отстраняет его от исполнения обязанностей, доложив об этом капитану.

      157. Старший механик:

      1) руководит работой специалистов службы;

      2) обеспечивает правильную эксплуатацию технических средств службы и поддержание их в надлежащем техническом состоянии;

      3) обеспечивает постоянную готовность всех технических средств борьбы за живучесть судна;

      4) контролирует соответствие применяемых топлив, смазочных материалов, а также присадок к топливам, маслам, котельной и охлаждающей воде установленным требованиям;

      5) контролирует наличие запасов топлива, смазочных масел, воды, снабжения для нужд службы;

      6) планирует профилактические и ремонтные работы, организацию вахтенного обслуживания технических средств, контролирует своевременное предъявление технических средств к освидетельствованию надзорными органами;

      7) обеспечивает организацию и подготовку всех членов службы к борьбе за живучесть судна. Во время судовых тревог непосредственно руководит действиями по борьбе за живучесть в помещениях службы;

      8) осуществляет контроль за своевременным составлением ремонтных ведомостей, снабжением аварийным имуществом, инвентарем, материалами, сменно-запасными частями;

      9) контролирует качество ремонта технических средств, выполняемого предприятиями и судовыми специалистами;

      10) выполняет конвенционные требования по предотвращению загрязнения морской среды;

      11) планирует проведение технической учебы;

      12) контролирует ведение машинного журнала, отчетной документации службы;

      13) несет ходовую вахту в машинном отделении (далее - МО) или центральном посту управления (далее - ЦПУ) с 08.00 до 12.00 часов и с 20.00 до 24.00 часов, вахту на стоянке в то же время, если продолжительность стоянки судна и стояночное расписание несения вахт, утвержденное капитаном, не предусматривает иное.

      158. При приеме дел старший механик:

      1) требует от командного состава службы письменные рапорты о состоянии их заведований;

      2) принимает все технические средства и помещения, находящиеся в ведении службы;

      3) ознакамливается с составом и укомплектованностью службы, состоянием технических средств, наличием запасных частей и другого имущества, топлива, масел, котельной воды, ходе ремонта, имевших место аварийных случаях и их последствиях;

      4) совместно со сдающим дела и в присутствии лиц, в чьем ведении находятся соответствующие технические средства, производит их осмотр, при необходимости требуя вскрытия и проверки в действии любого механизма или устройства;

      5) вносит предложение капитану произвести водолазный осмотр для проверки технического состояния винто-рулевого комплекса и кормового дейдвудного уплотнения;

      6) проверяет комплектность судовой отчетной и нормативной технической документации;

      7) фиксирует прием-сдачу в машинном журнале за подписями сдающего и принимающего дела.

      Вновь назначенный старший механик вступает в должность с момента подписания машинного журнала, приемо-сдаточного акта и с одновременной подачей рапорта капитану судна.

      159. В период эксплуатации старший механик:

      1) обеспечивает подготовку службы к выходу в море, включая состояние технических средств и комплектацию специалистами. За 2 часа до выхода докладывает капитану о готовности службы к рейсу и за 15 минут - о готовности к отходу;

      2) следит за всеми изменениями условий плавания и принимает по службе меры предосторожности;

      3) в сложных условиях плавания (при входе и выходе из порта, следовании в узкости, канале, в районе интенсивного судоходства, подходе к берегу и опасным местам, в ледовых условиях и при швартовных операциях и так далее) находится на посту управления энергетической установкой и руководит машинной вахтой. Если такое плавание длится продолжительное время, он с разрешения капитана временно уходит из машинного отделения, оставив за себя второго механика;

      4) по вызову механика вахты немедленно прибывает на место и находится там до тех пор, пока этого требует обстановка;

      5) при аварийных ситуациях находится в машинном отделении на посту управления и руководит действиями службы.

      160. При постройке и ремонте судна старший механик:

      1) при приемке нового судна обеспечивает прием специалистами службы технических средств, документации, сменно-запасных частей, имущества, инструмента и инвентаря по заведованиям, руководствуясь условиями договора (контракта) на постройку, спецификацией, материалами приемной комиссии и документами классификационных обществ и надзорных органов;

      2) после постановки судна в док (подъем на слип) и перед выходом из дока (спуска со слипа) совместно с капитаном и старшим помощником производит наружный осмотр корпуса, забортных отверстий и арматуры, движителей, дейдвудных уплотнителей, рулевого устройства, устройств коррозийной защиты;

      3) по своей службе принимает все меры для обеспечения живучести судна, обеспечивает контроль качества работ и соответствие их ремонтным ведомостям, проектам и чертежам, распределяет специалистов службы для наблюдения за ремонтом, обеспечивает приемку работ от судоремонтного предприятия и специалистов;

      4) лично присутствует при пробных пусках главной энергетической установки после ремонта, а также обеспечивает надлежащий контроль специалистов службы в период обкатки установки и при испытании всех систем судна;

      5) обеспечивает противопожарную безопасность судна;

      6) контролирует состояние противопожарной безопасности судна и соблюдение экипажем противопожарных правил;

      7) обеспечивает меры противопожарной защиты при выполнении на судне ремонтных работ и работ с открытым огнем;

      8) не допускает эксплуатации на судне оборудования, технических средств и материалов, состояние которых создает опасность возникновения пожара;

      9) ежесуточно проверяет стационарные и переносные средства пожаротушения, дымоизолирующие приборы индивидуального пользования, готовность их к действию, исправность средств пожарной сигнализации и систем противопожарных закрытий;

      10) проводит инструктажи, занятия и тренировки (учебные тревоги) с экипажем пo противопожарной профилактике и практике тушения пожаров;

      1) непосредственно руководит аварийными партиями (группами);

      12) перед приемкой огнеопасных грузов проверяет готовность судна к грузовым операциям;

      13) следит за состоянием противопожарного имущества и инвентаря, своевременно принимает меры к его ремонту и пополнению до установленных норм.

Параграф 3. Второй механик

      161. Второй механик в необходимых случаях замещает старшего механика.

      162. Второй механик обеспечивает надежную работу, правильную техническую эксплуатацию и надлежащее техническое состояние главных двигателей с обслуживающими их техническими средствами, воздушных компрессоров, систем сжатого воздуха и воздухоохладителей, главных валопроводов и редукторов с эластичными и разобщительными муфтами неэлектрического действия, движителей, механической и гидравлической части рулевого устройства, подруливающего устройства, двигателей спасательных шлюпок, систем пожаротушения, находящихся в машинном отделении, аварийного оборудования, клинкетных дверей, гидравлической и механической части их приводов.

      В его ведении находятся шланги и фильтры для приема смазочных масел, лаборатория анализа нефтепродуктов.

      163. Второй механик:

      1) руководит подчиненными, распределяет их по вахтам и работам, ведет учет рабочего времени, обеспечивает безопасную организацию работ и проведение технической учебы;

      2) производит приемку (выдачу) смазочных масел, проводит водоподготовку и контроль качества охлажденной воды главного или всех двигателей при объединенной системе охлаждения;

      3) составляет ремонтные ведомости, контролирует сроки и качество ремонтных работ. При проведении ремонтных работ в машинном отделении, лично руководит подъемом тяжеловесов, присутствует при закрытии цилиндров главных двигателей, корпусов редукторов, сборке механизма изменения шага винта регулируемого шага, установке гребного вала и дейдвуда и других главных механизмов, а также при их проворачивании и пробных пусках после ремонта;

      4) ведет установленную техническую и отчетную документацию.

      164.

      На судах, где нет механика по ремонту оборудования и рефрижераторного механика, второй механик выполняет их обязанности.

      На судах с постоянной вахтой в МО или ЦПУ второй механик несет ходовую вахту с 00.00 до 04.00 часов и с 12.00 до 16.00 часов, стояночные вахты. На автоматизированных судах (без постоянной вахты) он несет ходовые и стояночные вахты согласно графику.

Параграф 4. Третий механик

      165. Третий механик в необходимых случаях замещает второго механика.

      166. Третий механик обеспечивает надежную работу, правильную техническую эксплуатацию и надлежащее техническое состояние вспомогательных установок, топливной системы и сепараторов.

      167. Третий механик:

      1) руководит работой подчиненных, обеспечивая безопасность работ;

      2) составляет ремонтные ведомости, контролирует сроки и качество ремонтных работ в части своего заведования;

      3) составляет заявки на материально-техническое снабжение, ведет учет сменно-запасных частей, инструмента и приспособлений; производит прием (передачу) топлива;

      4) ведет установленную документацию.

      168. На судах, где нет должностей электромеханика и четвертого механика, третий механик выполняет их обязанности.

      169. На судах с постоянной вахтой в МО или ЦПУ, третий механик несет ходовую вахту с 04.00 до 08.00 часов и с 16.00 до 20.00 часов. На автоматизированных судах (без постоянной вахты) он несет ходовые и стояночные вахты согласно графику.

Параграф 5. Четвертый механик

      170. Четвертый механик в необходимых случаях замещает третьего механика.

      171. Четвертый механик обеспечивает надежную работу, правильную техническую эксплуатацию и надежное техническое состояние вспомогательных котельных установок с обслуживающими их техническими средствами, опреснительных установок, технических средств по очистке нефтесодержащих вод, средств автоматизации перечисленного оборудования неэлектрического (неэлектронного) действия, механической части палубных механизмов, механического машинного телеграфа, систем паротушения, балластно-осушительной, орошения и обмыва, спецобработки с эжекторами, насосами и арматурой, механического оборудования камбуза, прачечной и медицинского пункта, двигателей спасательных шлюпок, установок уничтожения твердых отходов и обеззараживания сточных вод, средств автоматизации перечисленного оборудования неэлектрического (неэлектронного) действия.

      172. В ведении четвертого механика находятся лаборатории водоконтроля, шланги приема котельной воды, специальный инструмент, приспособления и сменно-запасные части котельной установки.

      173. Четвертый механик:

      1) руководит работой подчиненных, обеспечивая безопасную организацию работ;

      2) составляет ремонтные ведомости в части своего заведования, контролирует сроки и качество ремонта;

      3) обеспечивает работу фильтровентиляционных установок и системы вентиляции помещений, работающей в режиме герметизации по замкнутому циклу.

      174. На судах, где нет механика по судовым системам, механика-наладчика по технологическому оборудованию, механика по крановому хозяйству, четвертый механик выполняет их обязанности.

      175. На судах с постоянной вахтой в МО или ЦПУ четвертый механик привлекается к несению ходовой вахты с 08.00 до 12.00 часов под ответственность старшего механика. На автоматизированных судах (без постоянной вахты) он несет ходовые и стояночные вахты согласно графику.

Параграф 6. Электромеханик

      176. Электромеханик подчиняется старшему механику и является начальником электротехнического персонала.

      177. В его ведении находятся:

      1) источники электроэнергии - основные (главные и вспомогательные генераторы на судах с электродвижением, генераторы с автономным приводом и валогенераторы на судах без электродвижения), аварийные станции питания с берега, гребная электрическая установка, главный и аварийный распределительные щиты, другие распределительные устройства;

      2) электрооборудование постов и пультов управления, электрические (электронные) части систем и устройств автоматики, в том числе систем дистанционно-автоматизированного управления (далее - ДАУ) и дистанционного управления (далее - ДУ), всех видов сигнализации и защиты;

      3) кабельные трассы, размагничивающие устройства, электроприводы с пускорегулирующей и защитной аппаратурой механизмов машинно-котельного отделения, общесудового и производственного назначения, электрооборудование палубных механизмов;

      4) электрическая часть рулевой установки (включая авторулевой), машинные телеграфы и аксиометры, телефония, аккумуляторы с зарядными устройствами, вспомогательные дизельгенераторы и электроизмерительные приборы своего заведования, освещение, электрооборудование бытового назначения, сварочные агрегаты, станция ходовых огней, авральная сигнализация и громкоговорящая внутрисудовая связь, материально-техническое снабжение и отчетность.

      178. Электромеханик:

      1) обеспечивает безопасную организацию работ, надежную работу и поддержание в надлежащем техническом состоянии механизмов, устройств, систем, оборудования, правильную эксплуатацию электрооборудования и средств автоматизации;

      2) следит за режимом работы электромеханизмов;

      3) проводит регламентные профилактические работы всего электрооборудования и замеры сопротивления изоляции;

      4) обеспечивает проведение технической учебы;

      5) контролирует ведение электротехнического журнала и формуляров;

      6) ведет учет рабочего времени;

      7) в сложных условиях плавания находится в ЦПУ или у главного распределительного щита (далее - ГРЩ) и руководит электромеханической вахтой. На судах со знаком автоматизации (А1, A3) находится в ЦПУ или у пульта на мостике. Если такое плавание длится продолжительное время, он с разрешения начальника службы временно покидает пост, оставив за себя ответственного специалиста;

      8) перед отходом судна в рейс не позднее чем за 2 часа до отхода докладывает начальнику службы о готовности заведования;

      9) по вызову вахтенных (помощника, механика, электрика) немедленно прибывает на место и находится там, пока этого требует обстановка;

      10) при назначении на судно принимает от сдающего электрооборудование и средства автоматизации, сменно-запасные части, инструмент, инвентарь и документацию своего заведования. О приеме-передаче составляется акт, и передача дел фиксируется в электротехническом журнале;

      11) при швартовке к нефтеналивному терминалу (газовозы, химовозы и нефтевозы), а также при бункеровочных операциях обеспечивает заземление между судном и берегом;

      12) при нахождении судна в ремонте обеспечивает электробезопасность при снабжении береговой электроэнергией;

      13) при постановке в док или к причалу убеждается в заземлении заводом корпуса судна, контролирует параметры берегового напряжения и судовой сети.

Параграф 7. Механик рефрижераторных установок

      179. Механик рефрижераторных установок (далее - механик РУ) подчиняется старшему механику.

      180. В его ведении находятся холодильные установки производственного и бытового назначения, льдогенераторы, холодильные части морозильных аппаратов и другого технологического оборудования, системы кондиционирования воздуха с их механизмами, аппаратами, приборами, трубопроводами, арматурой, системами и устройствами автоматизации неэлектрического (неэлектронного) действия, производственные средства защиты (системы основной и аварийной вентиляции, орошения, аварийного выпуска хладагента, индивидуальной защиты и так далее), материально-техническое снабжение и отчетность.

      181. Механик РУ:

      1) обеспечивает надежную работу, правильную техническую эксплуатацию и надлежащее техническое состояние своего заведования;

      2) контролирует режим работы холодильных установок;

      3) обеспечивает заданный температурный режим в охлаждаемых помещениях, морозильных аппаратах и других охлаждающих устройствах;

      4) обеспечивает герметичность систем холодильных установок;

      5) контролирует ведение журнала холодильной установки, ведет документацию;

      6) при невозможности поддержания режима холодильных установок докладывает об этом старшему механику и действует по его указанию.

      182. Режим рабочего времени механика РУ определяется должностной инструкцией.

Параграф 8. Моторист (машинист)

      183. Моторист (машинист) подчиняется второму механику.

      184. Моторист (машинист):

      1) обслуживает главные и вспомогательные механизмы, судовые системы и технические средства, обеспечивающие их работу, механическую часть палубных механизмов и рулевого устройства;

      2) участвует в обслуживании и ремонте всех технических средств;

      3) знает расположение трубопроводов и клапанов судовых систем и умеет управлять ими;

      4) управляет всеми механизмами энергетической установки и судовыми системами;

      5) выполняет слесарно-монтажные работы;

      6) несет вахту по расписанию.

      185. Моторист несет вахту под руководством механика вахты.

Параграф 9. Электрик

      186. Электрик подчиняется электромеханику.

      187. Электрик:

      1) выполняет правила эксплуатации электрооборудования и средств автоматизации;

      2) знает устройство и обслуживает генераторы, электродвигатели, распределительные устройства сети и канализации тока, станции управления электроприводом, системы управления защиты и сигнализации, телефонию, аккумуляторное хозяйство с зарядными устройствами;

      3) умеет управлять гребными электродвигателями;

      4) выполняет электромонтажные работы и ремонт электрооборудования;

      5) несет вахту по расписанию.

      188. На судах, где должности электромеханика нет, электрик выполняет его обязанности и подчиняется второму механику.

9. Медико-санитарная служба
Параграф 1. Общие положения

      189. Медико-санитарная служба обеспечивает охрану здоровья экипажа и санитарное состояние судна, оказывает медицинскую помощь пассажирам и возглавляется судовым врачом (врачом общей практики), который подчиняется капитану.

      190. Судовой врач (врач общей практики) осуществляет свою деятельность в соответствии с законодательством Республики Казахстан в области здравоохранения.

Параграф 2. Судовой врач (врач общей практики) и фельдшер

      191. Судовой врач (врач общей практики) и фельдшер следят за медицинским обеспечением экипажа и санитарным состоянием судна. В их ведении находятся помещения медицинского назначения и оборудование, медицинские инструменты и лекарственные средства. Требования судового врача (врача общей практики) и фельдшера в части соблюдения лечебных и санитарных правил обязательны для всех находящихся на судне лиц.

      192. Судовой врач (врач общей практики):

      1) оказывает лечебно-профилактическую медицинскую помощь лицам, находящимся на судне, и при необходимости членам экипажей других судов. В сложных случаях диагностики и лечения получает по радио консультации специалистов;

      2) осуществляет обучение экипажа способам оказания первой медицинской помощи;

      3) обеспечивает организацию своевременного прохождения экипажем медицинских осмотров и требуемых прививок.

      193. Фельдшер:

      1) обеспечивает соблюдение на судне гигиенических и санитарных правил;

      2) проводит санитарно-гигиенические и противоэпидемические мероприятия, докладывает капитану о случаях инфекционных и массовых заболеваний;

      3) осуществляет повседневный контроль за санитарным состоянием судна, хранением провизии и неснижаемого запаса, качеством питьевой воды, медицинской комплектацией спасательных средств;

      4) обеспечивает своевременное проведение дератизации и дезинсекции судна;

      5) следит за соблюдением международных, национальных и местных санитарных правил;

      6) заказывает медико-санитарное снабжение, осуществляет его прием, учет и расходование;

      7) участвует в составлении меню, контролирует качество продуктов, их калорийность и приготовление пищи;

      8) при приходе (отходе) судна в порт осуществляет выполнение санитарных формальностей и карантинных мероприятий;

      9) докладывает старшему помощнику капитана о готовности службы к рейсу.

10. Вахтенная служба
Параграф 1. Общие положения

      194. Вахтенная служба (вахта) на судах является особым видом выполнения служебных обязанностей, требующим повышенного внимания и непрерывного присутствия на посту или рабочем месте.

      195. Члены экипажа судна, находящиеся на вахте, именуются вахтенными.

      196. На всех судах, находящихся в эксплуатации, устанавливается круглосуточная вахтенная служба.

      197. На судах, выведенных из эксплуатации, порядок несения вахтенной службы устанавливается судовладельцем.

      198. Вахтенная служба обеспечивает управление судном, его безопасность, живучесть, производственную деятельность и контроль за посещением судна посторонними лицами.

      199. Капитан судна является ответственным за организацию вахтенной службы, а непосредственное руководство организацией вахтенной службой возлагается на старшего помощника капитана и старшего механика.

      Ответственность за надлежащее несение вахты возлагается на лиц, несущих вахту.

      К вахте привлекаются лица, получившие соответствующий отдых.

      200. Судовые вахты разделяются на ходовые и стояночные. Ходовые или стояночные вахты назначает капитан исходя из конкретных обстоятельств.

      Продолжительность одной вахты составляет 4 часа, но не превышает 8 часов.

      Во время стоянки судна в порту или на рейде по распоряжению капитана судна допускается оставление членов экипажа на судне во внеурочное время (без выполнения основной работы) для обеспечения безопасности судна, в том числе противопожарной безопасности. Причем, при стоянке судна у причала, минимальный численный состав экипажа составляет не менее 30 %, а на открытых рейдах не менее 50 %.

      200-1. Продолжительность отдыха в течение суток составляет не менее 10 часов, в течение любого 7-дневного периода – не менее 77 часов. При этом часы отдыха в течение суток могут быть разделены не более чем на 2 периода, один из которых имеет продолжительность не менее 6 часов.

      Сноска. Устав дополнен пунктом 200-1 в соответствии с приказом Министра по инвестициям и развитию РК от 04.11.2016 № 772 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      201. Вахтенная смена является к месту несения вахты заблаговременно и до вступления на вахту ознакомиться с условиями плавания и режимом работы технических средств.

      Лица командного состава являются на вахту не позднее, чем за 10 минут до начала вахты.

      Очередная смена предупреждается о вступлении на вахту не позднее, чем за 15 минут. Сменившаяся вахта является подвахтенной и используется в случае необходимости для временного усиления вахты или подмены отдельных вахтенных. Во время стоянки судна список вахты вывешивается на доске у трапа.

      202. Вахтенные одевают в установленной для данного рода службы одежду (форму). Кроме того, помощник капитана вахты и матрос вахты при стоянке судна в порту носят на левом рукаве нарукавную повязку с тремя полосами. Общая ширина повязки 4,5 см, каждой полосы 1,5 см.

      Цвет полос:

      для повязки помощника капитана вахты синий, белый, синий;

      для повязки матроса вахты красный, белый, красный.

      203. Без разрешения начальника вахтенной смены, не допускается оставление поста вахтенными или передача кому-либо исполнение их обязанностей.

      204. Вахтенные во время тревоги занимают свои места, предусмотренные расписанием по тревогам, только после передачи своего поста лицам, заступающим на вахту согласно расписанию по тревогам.

      205. В течение вахты помощник капитана вахты, механик вахты, электромеханик вахты, радиооператор вахты и другие лица командного состава, несущие вахту, ведут необходимые записи, отражающие несение на судне вахтенной службы, а по окончании вахты вносят эти записи в соответствующие журналы.

      206. При стоянках в портах любое лицо экипажа судна, имеющее необходимую квалификацию, распоряжением капитана судна привлекается к несению вахты на судне после соответствующего отдыха и инструктажа.

      207. Заступающие на вахту получают разрешение о заступлении на вахту у начальника вахтенной смены.

      208. Подготовка судна к швартовным операциям осуществляется вахтенной службой.

Параграф 2. Помощник капитана вахты

      209. Помощник капитана вахты является старшим по всей вахтенной службе судна и непосредственно подчиняется капитану, а в его отсутствие на судне - старшему помощнику капитана.

      Помощник капитана вахты отвечает в пределах возложенных на него обязанностей за надлежащее несение на судне вахтенной службы и обеспечение безопасности судна, людей, находящихся на судне грузов и другого имущества, а также за предотвращение загрязнения морской среды.

      Распоряжения помощника капитана вахты в пределах его полномочий обязательны для каждого члена экипажа судна и других лиц, находящихся на судне.

      Никто, кроме капитана судна, а в его отсутствие старшего помощника капитана, не отменяет или изменяет распоряжения помощника капитана вахты.

      210. Помощник капитана вахты для выполнения работ, связанных с эксплуатацией судна, а также обеспечения безопасной стоянки судна вызывает из состава единой технической службы лиц соответствующей специальности и квалификации, уведомив старшего механика.

      211. Помощник капитана вахты не отлучается с вахты без разрешения капитана судна, а в его отсутствие старшего помощника капитана.

      При заступлении на вахту помощник капитана знакомится с составом вахты и проводит инструктаж по несению вахтенной службы, получает от сдающего вахту все необходимые сведения о месте стоянки судна, об окружающей обстановке, условиях стоянки, ходе грузовых операций, ремонтных и иных работах, наличии на борту капитана, командного состава, команды и других лиц, не входящих в состав экипажа, а также другие сведения, связанные с обеспечением безопасности судна и его эксплуатационной деятельностью, в том числе:

      1) о распоряжениях начальника вахтенной смены;

      2) о балластировке судна и распределении судовых запасов воды, топлива и смазочных масел по танкам и цистернам;

      3) о судовых и ремонтных работах, обратив особое внимание на работы, ведущиеся на открытых палубах, с забортной арматурой и с применением открытого огня;

      4) о наличии плавсредств у борта и на бакштове;

      5) об открытых люках, горловинах и других открытых забортных отверстиях;

      6) о наличии воды в льялах и сточных колодцах;

      7) о назначении времени готовности судна к выходу в рейс, заданной готовности главных двигателей и наличии судового снабжения.

      212. При несении вахты помощник капитана вахты:

      1) обеспечивает своевременное и точное выполнение требований обязательного постановления по порту и других местных правил, Международных правил для предупреждения столкновения судов в море, 1972 года (далее — МППСС-72) и других международных требований, касающихся безопасности мореплавания, использования огней и других средств сигнализации;

      2) организовывает надлежащее несение вахтенной службы, обеспечивает на судне порядок и чистоту, а также надлежащую организацию наблюдения и связи;

      3) ведет надежное наблюдение за состоянием судна, принимает меры по обеспечению безопасности людей, судна и груза, организовывает использование всех судовых средств пожаротушения;

      4) обеспечивает своевременное включение сигнально-отличительных огней, выставление знаков и сигналов, соответствующих положению, состоянию и роду занятий судна, контролирует их исправное действие;

      5) обеспечивает производство замеров воды в льялах и сточных колодцах и производит запись результатов замера в судовом журнале:

      на ходу - каждую вахту;

      на якоре и швартовах - не реже 2 раз в сутки;

      при приеме воды, топлива, при плавании во льдах, в штормовых условиях и других особых случаях, когда требуется более частый контроль за возможным поступлением на судно забортной воды — не реже одного раза в 2 часа. В штормовых условиях плавания, когда не представляется возможным произвести замеры воды в льялах, контроль за наличием воды в них производится путем контрольных откачек по указанию помощника капитана вахты. В случае повышения уровня воды докладывает капитану;

      6) ведет наблюдение за креном и дифферентом судна;

      7) следит за температурным режимом и проветриванием трюмов;

      8) обеспечивает готовность дежурной шлюпки к спуску и принимает доклады от командиров шлюпок о готовности к спуску и отходу от борта, дает разрешение на спуск дежурных шлюпок и их отход. Принимает доклады от командиров шлюпок по возвращении их на судно;

      9) следит за подходящими к судну и находящимися у его борта плавсредствами, указывая им место стоянки у борта. При спуске на воду судовых плавсредств ведет наблюдение за ними и принимает меры к своевременному подъему их на борт;

      10) при приеме людей на борт, при высадке людей с судна принимает меры, обеспечивающие их безопасность;

      11) при обнаружении опасности для судна (пожар, взрыв, пробоина), а также при падении человека за борт самостоятельно объявляет тревогу и принимает все меры для предотвращения опасности или спасения человека, упавшего за борт;

      12) ведет записи в судовом журнале в соответствии с установленными правилами.

      213. Помощник капитана вахты не сдает вахту, если он сомневается в том, что заступающий помощник капитана находится в состоянии, при котором он эффективно выполнит свои обязанности. В этом случае он уведомляет капитана.

Параграф 3. Функции помощника
капитана вахты на ходовой вахте

      214. При заступлении на вахту помощник капитана вахты:

      1) сверяет компасный курс и общую поправку компаса с прокладкой на карте;

      2) ознакамливается по карте с районом плавания, навигационной обстановкой, а также с условиями и обстоятельствами плавания;

      3) проверяет место судна по счислению на карте на момент приема вахты, сопоставив его с показаниями лага и последней обсервацией, при наличии возможности самому определить место судна;

      4) выясняет действие преобладающих и предвычисленных приливов и течений на курс и скорость;

      5) проверяет курс судна по гирокомпасу и магнитному компасу и его поправки, проверяет скорость судна, поправку лага и соответствие работы главного двигателя заданному режиму;

      6) на судах с дистанционным управлением выясняет, как осуществляется управление главными двигателями механической установки в данный момент (с мостика или из машинного помещения);

      7) при управлении главными двигателями с мостика убеждается в исправном состоянии пульта управления и соответствии контролируемых параметров установленным нормам;

      8) убеждается в исправной работе технических средств судовождения;

      9) проверяет отметку времени на ленте курсографа;

      10) убеждается, что его зрение адаптировалось к условиям видимости;

      11) в присутствии помощника капитана вахты, сдающего вахту, ознакамливается с окружающей обстановкой (берег, огни, суда), состоянием погоды и видимости, полученными прогнозами и штормовыми предупреждениями, а также со всеми распоряжениями, отданными капитаном в отношении плавания судна;

      12) убеждается в исправном действии ходовых огней;

      13) при выполнении маневра передача вахты не производится до момента, когда выполняемое действие будет полностью закончено.

      215. Во время ходовой вахты помощник капитана вахты:

      1) постоянно находится на мостике и ведет непрерывное наблюдение за окружающей обстановкой. Пребывание его в штурманской рубке допускается только на кратковременный срок для выполнения необходимой работы, связанной с исполнением его штурманских обязанностей, но перед этим он лично убеждается, что это безопасно и что на период его отсутствия будет обеспечено надлежащее наблюдение;

      2) ведет счисление пути судна. Использует любую возможность для определения места судна навигационными, астрономическими и радиотехническими способами, выбирая наиболее подходящий в данных условиях;

      3) следит за исправным действием ходовых огней;

      4) каждый час и после каждого изменения курса сличает показания магнитного компаса с гирокомпасом и следит за точным удержанием судна на заданном курсе;

      5) контролирует работу технических средств судовождения и определяет их поправки;

      6) при изменении гидрометеорологических условий, когда сохранение заданного курса становится небезопасным, когда в рассчитанное время не обнаружен берег, навигационный знак или ожидаемые глубины, когда неожиданно открылся берег, навигационный знак или произошло резкое изменение глубин, а также в случае неисправностей главного двигателя, рулевого устройства или какого-либо навигационного оборудования, при возникновении каких-либо сомнений немедленно докладывает капитану судна и действует по его указанию. Во всех вышеперечисленных ситуациях помощник капитана вахты, если обстоятельства требуют этого, без промедления принимает меры для обеспечения безопасности судна;

      7) с момента обнаружения другого судна, идущего на сближение, для расхождения с которым требуется принятие каких-либо мер, ведет наблюдение за изменением пеленга и дистанции с целью определения элементов движения встречного судна, результаты докладывает капитану судна, а в случае появления опасности, немедленно принимает меры, обеспечивающие безопасность судна;

      8) знает маневренные возможности своего судна;

      9) перед наступлением тумана, дождя, снегопада и других атмосферных явлений, ограничивающих видимость, докладывает капитану, переходит на ручное управление рулем, немедленно подготавливает к действию и включает радиолокационную станцию и навигационные огни, проверяет устройства для подачи звуковых сигналов, выставляет наблюдателя, предварительно проинструктировав его, предупреждает механика вахты о возможных реверсах, сличает часы штурманской рубки и машинного помещения, делает отметку времени на курсограмме, по возможности определяет место судна, в дальнейшем руководствуется МППСС-72.

      При внезапном ухудшении видимости одновременно с принятием перечисленных мер и до прибытия капитана на мостик руководствуется МППСС-72;

      10) при подходе к берегу, узкостям, каналам, районам мелководья и опасным местам заблаговременно предупреждает капитана и механика вахты, выставляет на бак боцмана или матроса 1 класса, подготавливает якоря к отдаче, при плавании в этих районах пользуется картой самого крупного масштаба, охватывающей район плавания и откорректированной на основе самой последней информации (на судах портового, технического и служебно-вспомогательного флота, постоянно работающих на определенных участках в узкостях и каналах, выставлять на баке боцмана или матроса 1 класса не требуется);

      11) опознает все встречающиеся знаки и другие средства навигационного ограждения;

      12) в случае приближения шторма принимает необходимые меры, обеспечивающие безопасность плавания судна в штормовых условиях;

      13) следит за надежностью крепления шлюпок и плотов, грузовых стрел и кранов, палубных грузов и подвижных предметов на палубе, состоянием люковых закрытий;

      14) в случае падения человека за борт объявляет тревогу, самостоятельно принимает все необходимые меры для его спасения и докладывает капитану судна о случившемся и принятых мерах;

      15) обеспечивает производство гидрометеорологических наблюдений в установленные сроки;

      16) при приеме на борт судна лоцмана продолжает контролировать место судна и его движение, а при сомнениях в действиях или намерениях лоцмана немедленно докладывает капитану судна и принимает меры предосторожности;

      17) осуществляет связь с помощью световой и флажной сигнализации;

      18) при постановке судна на якорь определяет место судна.

      216. На ходовой вахте помощнику капитана вахты не разрешается заниматься посторонним делом или принимать на себя какие-либо обязанности, не относящиеся к несению вахты.

      217. Помощник капитана вахты, несмотря на присутствие на мостике капитана судна, обеспечивает безопасность плавания судна в течение всего периода своей вахты до тех пор, пока капитан судна не примет управление судном на себя, объявив об этом официально.

      218. При управлении механической установкой с мостика на судах без постоянной вахты в машинном помещении и в ЦПУ помощник капитана вахты руководствуется инструкцией по управлению механической установкой с мостика и ведет наблюдение за поступающими сигналами о работе механической установки, при появлении неполадок в ее работе вызывает механика вахты. При плавании в сложных условиях вызывает механика вахты в машинное помещение.

      219. Помощник капитана вахты в случаях грозящей опасности судну, людям, грузу изменяет установленные капитаном курс, скорость, способ управления и режим работы главного двигателя. О произведенных изменениях немедленно докладывает капитану судна.

Параграф 4. Функции помощника капитана вахты
при стоянке судна на якоре

      220. При стоянке судна на якоре помощник капитана вахты:

      1) обеспечивает постоянное наблюдение за состоянием погоды и окружающей обстановкой, систематически контролирует место судна всеми доступными способами, принимает меры для предупреждения дрейфа;

      2) следит за натяжением и положением якорь-цепи, соответствием длины вытравленной якорь-цепи условиям стоянки;

      3) предупреждает возможность опасного сближения с другими судами или навигационными опасностями при рыскании судна на якоре и при изменении направления ветра и течения.

Параграф 5. Функции помощника капитана вахты
при стоянке судна у причала

      221. Во время стоянки судна у причала помощник капитана вахты:

      1) следит за состоянием глубин у борта судна, надлежащим креплением и состоянием швартовных тросов и кранцев, а также соблюдает требования местных правил и обычаев порта;

      2) при ухудшении погоды, а также при получении штормового предупреждения заводит дополнительные швартовы и принимает меры к обеспечению безопасной стоянки судна;

      3) следит, чтобы трап или сходни были надежно закреплены и оборудованы предохранительными сетками, поручни установлены, а леера натянуты, чтобы у трапа или сходней был наготове спасательный круг с бросательным концом, а также обеспечено надлежащее освещение;

      4) во время грузовых операций не допускает крена судна, контролирует погрузку в соответствии с грузовым планом и правильное использование судовых грузовых средств, руководит открытием и закрытием трюмов, следит, чтобы иллюминаторы борта швартовки, где идут грузовые операции, были задраены;

      5) обеспечивает своевременное открытие и закрытие грузовых люков, горловин и вентиляторов и других палубных и бортовых отверстий;

      6) следит за соблюдением правил пожаробезопасности при выполнении работ по корпусной части;

      7) в отсутствие на судне капитана и старшего помощника капитана возглавляет борьбу за живучесть судна. При возникновении опасности на берегу, вблизи судна или на рядом стоящем судне принимает меры для обеспечения безопасности своего судна и оказания необходимой помощи;

      8) знает порядок вызова спасательных и пожарных средств порта, а при необходимости обеспечивает их немедленный вызов;

      9) следит за состоянием пломб и печатей на опечатанных трюмах и помещениях;

      10) при проворачивании гребных винтов обеспечивает постоянное наблюдение и безопасность судна;

      11) обеспечивает своевременную подготовку судна к швартовным операциям (уборка трапов, заваливание шлюпбалок, кранов, стрел и т.п.), быструю приемку (подачу) швартовов, правильное использование кранцевой защиты;

      12) производит периодический обход и осмотр помещений судна в ночное время.

      222. При уходе капитана с судна помощник капитана вахты провожает его до трапа.

      При возвращении капитана помощник капитана вахты встречает его у трапа и докладывает ему о состоянии судна, производимых работах и имевших место происшествиях.

      223. Пребывание посторонних лиц на судне допускается только с разрешения помощника капитана вахты. На мостике находятся только лица, выполняющие служебные обязанности. Допуск посторонних лиц на мостик, в штурманскую рубку и в другие служебные помещения без разрешения капитана или старшего помощника капитана запрещается.

      224. Помощник капитана вахты, если на судне велись работы по корпусной части не судовым составом, лично осматривает все объекты работ и убеждается в безопасном состоянии судна.

      225. Помощник капитана вахты в случае необходимости вызывает на верхнюю палубу, оставшуюся на борту судна часть экипажа.

      226. На помощника капитана вахты возлагается обеспечение радиосвязи в соответствии с регламентом по использованию ГМССБ.

      227. Во время стоянки судна на швартовах в порту помощник капитана вахты при отсутствии грузовых операций в ночное время отдыхает в своей каюте, не снимая одежды.

Параграф 6. Матрос вахты

      228. Матрос вахты подчиняется помощнику капитана вахты.

      229. При стоянке судна на якоре или швартовых матрос вахты:

      1) при заступлении на вахту ознакамливается с распоряжениями по вахте;

      2) находится в указанном месте;

      3) следит за положением и натяжением якорь-цепи, швартовых, кранцев, трапов;

      4) производит подъем знаков и включение якорных огней;

      5) швартует (отшвартовывает) плавсредства к борту;

      6) следит за наличием противокрысиных щитов;

      7) при пожаре, других аварийных случаях принимает возможные меры, докладывает помощнику капитана вахты и действует по его указанию;

      8) докладывает о загрязнении морской среды, других изменениях окружающей обстановки, следит за чистотой и порядком на верхней палубе.

      230. На ходовой вахте матрос вахты:

      1) принимает от сдающего курс по компасу и громко повторяет его;

      2) удерживает судно на заданном курсе;

      3) дублирует голосом команды перед исполнением;

      4) переходит с автоматического управления рулем на ручное и обратно, а также на аварийное управление;

      5) обладает знаниями о назначении огней и знаков на судах;

      6) докладывает о неисправностях компаса и рулевого устройства;

      7) исполняет другие обязанности по указанию помощника капитана вахты.

Параграф 7. Механик вахты

      231. Механик вахты является начальником всей вахты судомеханической службы и следит за надежной работой технических средств, обеспечивающих безопасность судна и его нормальной эксплуатацией, охраной человеческой жизни на море, предотвращением загрязнения морской среды. Механик вахты подчиняется помощнику капитана вахты, а в части эксплуатации технических средств старшему механику.

      232. Механик вахты:

      1) руководит вахтой, обеспечивает безопасность работ;

      2) обеспечивает установленный режим работы технических средств и постоянную готовность к действию средств по борьбе за живучесть судна, подачу электроэнергии, пара, воды потребителям. При получении их извне обеспечивает подключение;

      3) по указанию с мостика производит прием, откачку и перекачку балласта, откачку воды из трюмных льял. Следит за уровнем воды в льялах машинных помещений и с разрешения помощника капитана вахты производит их откачку, не допуская загрязнения морской среды, обеспечивает правильное проведение бункеровки судна;

      4) не допускает проведения огневых и сварочных работ без принятия необходимых мер противопожарной защиты;

      5) при обнаружении пожара или поступлении воды внутрь корпуса, других аварийных случаях сообщает помощнику капитана вахты и принимает меры по их ликвидации;

      6) своевременно извещает старшего механика в случаях возникновения угрозы для безопасной работы механической установки или для судна в целом, нарушений нормальной работы технических средств, могущих привести к аварийной ситуации, аварийной обстановки, а также любых сомнений по ходу вахты. Несмотря на извещение старшего механика, механик вахты, если потребует обстановка, незамедлительно принимает меры для обеспечения безопасности судна, его механизмов и экипажа.

      Присутствие старшего механика в машинном помещении не снимает ответственности с механика вахты за несение вахты и работу технических средств до тех пор, пока старший механик специально не сообщит ему о принятии на себя такой ответственности и это будет взаимно понято;

      7) делает записи в машинном журнале о работе, техническом обслуживании и ремонте технических средств. Обеспечивает должный порядок в машинных помещениях;

      8) не передает вахту, если считает, что принимающий вахту механик не в состоянии эффективно выполнять свои обязанности, и уведомляет об этом начальника службы.

      233. При заступлении на вахту механик вахты:

      1) прибывает в машинное отделение заблаговременно (не менее чем за 10 минут до начала вахты), чтобы убедиться в нормальной работе технических средств, проверяет вахту и проводит необходимый инструктаж;

      2) ознакамливается с записями в машинном журнале, записями самописцев и других регистрирующих устройств, а также с замечаниями по работе технических средств, ходом ремонтных и профилактических работ, распоряжениями по вахте;

      3) получает сведения, касающиеся способа управления главной энергетической установкой, распоряжений начальника службы и помощника капитана вахты об эксплуатации систем и механизмов и сбросе загрязненной воды, неисправности технических средств, остатков воды в балластных, сливных и сточных цистернах, указаний об использовании или удалении их содержимого, режимов использования технических средств из-за неисправности оборудования или неблагоприятных условий плавания;

      4) проверяет работающие технические средства, рулевую машину, состояние оборудования котлов, включая системы их автоматического регулирования и защиты, уровни топлива и масла в расходных, сливных, отстойных и резервных цистернах, рабочие параметры главных и вспомогательных механизмов энергетической установки, готовность аварийных технических средств;

      5) принимает заданные режимы работы технических средств;

      6) принимает доклады о заступлении на вахту, делает запись в машинном журнале о приеме вахты и докладывает на мостик. Вахта считается переданной (принятой) после подписи в машинном журнале сдающего и принимающего вахту механиков. Смена вахт во время маневров или аварийных ситуаций допускается только с разрешения начальника службы и в его присутствии.

      234. На ходовой вахте механик вахты:

      1) на судах с постоянной вахтой в машинном отделении или ЦПУ находится на посту управления энергетической установкой и обеспечивает режим ее работы, при необходимости обхода помещений оставляет вместо себя на посту моториста;

      2) при управлении энергетической установкой с мостика (без постоянной вахты в МО или ЦПУ) находится в любом помещении, оборудованном аварийно-предупредительной сигнализацией и двусторонней связью с мостиком с извещением помощника капитана вахты о своем местонахождении;

      3) дублирует и исполняет команды с мостика, если выполнение команды связано с угрозой аварии или опасности для людей, сообщает об этом на мостик и начальнику службы, при повторной команде выполняет ее, сделав соответствующую запись в машинном журнале, при угрозе аварии или опасности для людей выводит из действия энергетическую установку, любое техническое средство и немедленно докладывает об этом на мостик и начальнику службы;

      4) получает с мостика предупреждение о сложных условиях плавания, докладывает начальнику службы, одновременно подготавливает энергетическую установку с обеспечением резерва мощности, обеспечивает готовность необходимых технических средств;

      5) при дистанционном управлении установкой фиксирует в машинном журнале каждый перевод с поста на пост.

      235. На стояночной вахте механик вахты:

      1) обеспечивает контроль и управление техническими средствами, надежную работу оборудования, связанных с производственной деятельностью и безопасностью судна, порта и окружающей среды, а также готовность средств по обеспечению живучести судна;

      2) является готовым к срочному приведению энергетической установки к действию;

      3) делает обходы судна, устраняет неисправности технических средств, контролирует ход ремонтных работ.

      236. При подготовке энергетической установки к действию механик вахты:

      1) получает указание помощника капитана вахты (начальника службы) о времени и порядке готовности;

      2) проверяет средства связи с мостиком и постами управления установкой, аварийным освещением, противопожарными и осушительными средствами. Сверяет часы в машине и на мостике;

      3) проверяет действие системы ДАУ;

      4) подготавливает установку к действию. Производит проворачивание и пробные пуски установки с подключением к гребному винту только с разрешения помощника капитана вахты;

      5) фиксирует в машинном журнале все команды, время выполнения основных операций, результаты проверок и замеров;

      6) докладывает начальнику службы и с его разрешения помощнику капитана вахты о готовности установки к действию.

Параграф 8. Моторист вахты

      237. Моторист вахты подчиняется механику вахты.

      238. Моторист вахты:

      1) получает от сдающего вахту сведения о заданном режиме работы технических средств, неисправностях и распоряжениях по вахте;

      2) проверяет исправность технических средств;

      3) докладывает о приеме вахты;

      4) находится на своем посту и обеспечивает бесперебойную работу механизмов;

      5) докладывает о неисправностях и неполадках;

      6) поддерживает порядок в машинном отделении.

11. Организация обеспечения живучести судна

      239. Организация обеспечения живучести судна осуществляется в соответствии с системой управления безопасностью, разработанной судовладельцем в соответствии с требованиями Международного кодекса по управлению безопасностью и согласованной классификационным обществом, который является основным документом, определяющим организационно-технические мероприятия и порядок проведения предупредительных мероприятий на судне, подготовку и действия экипажа по борьбе за живучесть судна.

      240. Организация обеспечения живучести судна предусматривает:

      1) постоянное поддержание судна, его устройств, технических средств и снабжения в соответствии с требованиями, обеспечивающими безопасность судна и его мореходность;

      2) надлежащее наблюдение за судном и окружающей обстановкой;

      3) постоянную готовность средств борьбы за живучесть судна;

      4) постоянное наличие на борту установленного количества экипажа, способного обеспечить борьбу за живучесть.

      241. Аварийно-спасательное и противопожарное имущество и инвентарь расписываются в заведование лицам судового экипажа, хранятся на штатных местах и имеют опись.

      Не допускается использование указанного имущества и инвентаря не по прямому назначению.

      242. На всех судах строго соблюдаются требования норм непотопляемости и устойчивости, ведется постоянное наблюдение за креном, дифферентом и водонепроницаемостью корпуса.

      Заполнение, осушение и запрессовка балластных цистерн, перекачка балласта и топлива из одних цистерн в другие допускается только с разрешения капитана судна и ведома помощника капитана вахты.

      243. Общее руководство борьбой за живучесть судна осуществляет капитан судна, а непосредственное руководство возлагается на старшего помощника капитана.

      Для организации борьбы за живучесть на судне создаются постоянные аварийные партии (группы) и партии обеспечения охраны порядка (на пассажирских судах).

      Капитан включает в состав аварийных партий (групп) всех членов экипажа, за исключением лиц медицинского персонала, а также привлекает к борьбе за живучесть судна лиц, не входящих в состав экипажа, но находящихся на судне.

      Старший механик руководит действиями вахты по борьбе за живучесть в машинных помещениях и обеспечивает готовность к действию находящихся в его ведении технических средств.

      При отсутствии на судне капитана и старшего помощника капитана борьбу за живучесть судна возглавляет помощник капитана вахты.

      244. Основой организации борьбы за живучесть судна являются расписания по тревогам.

      245. Расписания по тревогам определяют обязанности всех членов экипажа, составляются на каждом судне и утверждаются капитаном.

      Обязанности по тревогам распределяются с учетом должностей, специальности, подготовки, индивидуальных качеств и физических данных каждого члена экипажа. В расписаниях по тревогам предусматривается взаимозаменяемость членов экипажа.

      Составление расписаний по тревогам и своевременная их корректура возлагаются на старшего помощника капитана.

      Устанавливаются следующие расписания по тревогам:

      1) расписание по общесудовой тревоге (в том числе по борьбе с пожаром/водой, утечкой аммиака из судовых рефрижераторных установок, переход на аварийное управление рулем, борьба с пиратством, ликвидация случайных розливов нефтепродуктов и др.);

      2) расписание по тревоге "Человек за бортом";

      3) расписание по шлюпочной тревоге (при оставлении судна).

      246. В расписании по общесудовой тревоге определяются обязанности и действия всего экипажа в части:

      1) управления судном в море;

      2) радиосвязи и зрительной связи;

      3) наблюдения за горизонтом, воздухом и водой;

      4) герметизации судна;

      5) борьбы за живучесть судна (борьба с водой и огнем);

      6) использования специальных средств, установленных на судне;

      7) оказания медицинской помощи и санитарной обработки экипажа и пассажиров;

      8) охраны порядка и безопасности (на пассажирских судах).

      247. Командиры аварийных партий (групп) по прибытии на места по сигналу общесудовой тревоги докладывают на мостик о состоянии готовности к борьбе за живучесть, а в дальнейшем о своих действиях и изменениях обстановки.

      248. В расписании по тревоге "Человек за бортом" определяются обязанности экипажа по спасению человека, находящегося за бортом, оказанию ему медицинской помощи.

      По тревоге "Человек за бортом" смена вахт не производится.

      249. В расписании по шлюпочной тревоге определяются обязанности членов экипажа в части:

      1) подготовки и спуска спасательных средств коллективного пользования и снабжения их необходимым имуществом и продовольствием;

      2) посадки в шлюпки и на плоты пассажиров и экипажа;

      3) спасения судового и машинного журналов, судовых документов и ценностей;

      4) управления спасательными средствами в море и организации их связи между собой, с другими судами, берегом, самолетами и вертолетами.

      250. Общесудовая тревога объявляется помощником капитана вахты:

      1) при необходимости заблаговременно подготовить судно к предотвращению какой-либо грозящей ему опасности;

      2) при обнаружении поступления забортной воды внутрь судна или распространения ее по судну;

      3) при взрыве, возникновении пожара либо обнаружении его первых признаков дыма и запаха гари;

      4) при других аварийных случаях, создающих угрозу судну и экипажу. Тревога "Человек за бортом" объявляется помощником капитана вахты при падении человека за борт или обнаружении человека (людей) за бортом. Шлюпочная тревога (при оставлении судна) объявляется только капитаном или другим лицом по указанию капитана в случаях, предусмотренных пунктом 86 настоящего Устава, при угрозе гибели судна, когда возникает необходимость оставления судна экипажем и пассажирами.

      При оставлении судна старший помощник капитана проверяет судовые помещения, а старший механик машинные помещения и удостоверяется, что в них не осталось людей.

      Лица, в ведении которых находятся паспорта экипажа, судовой, машинный, электромеханический и радиотелеграфный журналы, путевые карты с прокладкой пути судна перед происшествием, судовая касса и документы строгой отчетности, при оставлении судна принимают меры к спасению указанных документов и ценностей.

      251. Устанавливаются следующие сигналы тревог:

      1) общесудовая тревога - семь или более коротких звуков и следующий за ним один продолжительный звуковой сигнал. Затем по громкоговорящей связи дублируется голосом, предваряя фразой "Боевая"/"Учебная" и с указанием вида тревоги (пожар, пробоина, переход на аварийное управление рулем, разлив нефтепродуктов, посадка на мель, пиратское нападение и тому подобное). При пожаре во время стоянки в порту сигнал общесудовой тревоги дополнительно сопровождается частыми ударами в судовой колокол;

      2) тревога "Человек за бортом" - три продолжительных сигнала звонком громкого боя (продолжительность сигнала 5-6 секунд), сигнал повторяется 3-4 раза;

      3) шлюпочная тревога - семь коротких и один продолжительный сигнал звонком громкого боя, сигнал повторяется 3-4 раза;

      4) "Радиационная опасность" - один короткий и два продолжительных звука. Повторяется 3 раза с интервалом 2 секунды и сопровождается голосом по системе громкоговорящей связи;

      5) "Химическая тревога" - четыре коротких и один продолжительный звук. Повторяется 3 раза с промежутками 2 секунды и сопровождается голосом по системе громкоговорящей связи.

      При выходе из строя звонка громкого боя сигналы подаются паровым свистком, тифоном или сиреной.

      252. Сигналы всех тревог дублируются голосом по судовой трансляционной сети с указанием вида тревоги, в случае пожара или пробоины указывается их место. При отсутствии трансляции вид тревоги, место пожара и пробоины объявляются любыми иными средствами. Отбой всех тревог объявляется голосом и сопровождается командой по трансляции. При проведении тренировочных учений (учебных тревог) после сигналов, установленных настоящей главой, голосом или по трансляции передается слово "учебная".

      Все члены экипажа при объявлении судовых тревог быстро занимают свои места по расписанию, имеют при себе спасательные жилеты (нагрудники) и надевают их при объявлении шлюпочной тревоги или тревоги "Человек за бортом".

      253. Расписания по тревогам вывешиваются на видном месте в общедоступных помещениях судна.

      Над койкой каждого члена экипажа находится карточка, где указаны его обязанности по тревогам.

      254. У спальных мест пассажиров вывешиваются карточки с указанием:

      1) сигналов судовых тревог;

      2) мест сбора по судовым тревогам;

      3) номеров и мест нахождения спасательных средств коллективного пользования (шлюпок, плотов и тому подобное);

      4) иллюстрированная инструкция по способам и приемам надевания индивидуальных спасательных средств.

      Каютные карточки выполняются на государственном, русском и английском языках.

      255. Для практической отработки действий по борьбе за живучесть на судне регулярно проводятся тренировочные учения по всем видам тревог. После каждого тренировочного учения производится его разбор.

      Пассажиры заблаговременно предупреждаются о проводимых учебных тревогах и правилах поведения во время них.

      Учения по судовым тревогам проводятся не реже, чем это предписано СОЛАС-74.

      Сноска. Пункт 255 с изменением, внесенным приказом Министра по инвестициям и развитию РК от 28.03.2018 № 198 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

12. Судовые правила

      256. Курение на судне разрешается только в отведенных для этого местах.

      257. Члены экипажа:

      1) не перевозят без разрешения капитана посторонних лиц, их груз и багаж, а также груз, принадлежащий членам экипажа;

      2) не выбрасывают за борт мусор, золу, пищевые отходы и не откачивают нефтепродукты и загрязненную ими воду;

      3) не купаются с борта судна без разрешения помощника капитана вахты.

      258. Не допускается распитие членами судового экипажа спиртных напитков, употребление наркотических веществ и нахождение на судне в состоянии алкогольного или наркотического опьянения.

      Сноска. Пункт 258 в редакции приказа Министра по инвестициям и развитию РК от 04.11.2016 № 772 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      259. Спортивные мероприятия (плавание, хождение на шлюпках и т.п.) проводятся только по разрешению капитана или старшего помощника капитана.

      260. Наблюдение за безопасностью проведения указанных мероприятий возлагается на одного из помощников капитана.