Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жасау мақсатында екінші деңгейдегі банктер мен Ұлттық пошта операторы үшін ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптарды бекіту туралы

Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2020 жылғы 22 наурыздағы № 18 Қаулысы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылы 23 наурызда № 20160 болып тіркелді

      "Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 28 тамыздағы Заңының 11-бабы 3-2-тармағына, Әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету жөніндегі шаралар туралы" 2020 жылғы 16 наурыздағы Қазақстан Республикасы Президентінің № 286 Жарлығына сәйкес, Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

      1. Қоса беріліп отырған Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жасау мақсатында екінші деңгейдегі банктер мен Ұлттық пошта операторы үшін ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптар бекітілсін.

      2. Қаржы ұйымдарының әдіснамасы және реттеу департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

      1) Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

      2) осы қаулы ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды;

      3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде осы қаулының осы тармағының 2) тармақшасында және 3-тармағында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы Заң департаментіне мәліметтер ұсынуды қамтамасыз етсін.

      3. Халықаралық қатынастар және сыртқы коммуникациялар басқармасы осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмелерін мерзімді баспасөз басылымдарында ресми жариялауға жіберуді қамтамасыз етсін.

      4. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

      5. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
      Қаржы нарығын реттеу және дамыту
      Агенттігінің Төрағасы М. Абылкасымова

  Қазақстан Республикасының
Қаржы нарығын реттеу және
дамыту агенттігі
Басқармасының
2020 жылғы 22 наурыздағы
№ 18 қаулысымен
бекітілген

Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жасау мақсатында екінші деңгейдегі банктер мен Ұлттық пошта операторы үшін Ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптар

1-бөлім. Жалпы ережелер

      1. Осы Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жасау мақсатында екінші деңгейдегі банктер мен Ұлттық пошта операторы үшін Ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптар (бұдан әрі – Талаптар) "Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 28 тамыздағы Заңына (бұдан әрі – КЖ/ТҚҚ туралы заң) және Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19632 тіркелген, "Екінші деңгейдегі банктерге арналған тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2019 жылғы 12 қарашадағы № 188 қаулысына (бұдан әрі – Қағидалар) сәйкес әзірленді.

      2. Егер Талаптарда өзгеше көзделмесе, Талаптарда қолданылатын ұғымдар КЖ/ТҚҚ туралы заңда және "Төлемдер және төлем жүйелері туралы" Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 26 шілдедегі Заңында және "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 13 мамырдағы Заңында көрсетілген мағыналарында қолданылады.

      Талаптардың мақсаттары үшін мынадай негізгі ұғымдар қолданылады:

      әдеттегіден тыс операция (мәміле) – Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 қарашадағы №1484 қаулысымен (бұдан әрі - №1484 қаулы) бекітілген, сондай-ақ екінші деңгейдегі банктер мен Ұлттық пошта операторы (бұдан әрі – банк) әзірлеген күдікті операцияны анықтау белгілерін ескерумен КЖ/ТҚҚ туралы заңның 4-бабының 4-тармағында көрсетілген негіздер бойынша міндетті зерделенуге жататын операция (мәміле);

      қылмыстық жолмен алынған кiрiстердi заңдастыру (жылыстату) және терроризмдi қаржыландыру тәуекелдері – банкті қылмыстық жолмен алынған кiрiстердi заңдастыру (жылыстату) және терроризмдi қаржыландыру процестеріне немесе өзге де қылмыстық әрекетке қасақана немесе қасақана емес тарту тәуекелдері;

      қылмыстық жолмен алынған кiрiстердi заңдастыру (жылыстату) және терроризмдi қаржыландыру тәуекелдерін басқару - банктің қылмыстық жолмен алынған кiрiстердi заңдастыру (жылыстату) және терроризмдi қаржыландыру тәуекелдерін анықтау, бағалау, оларға мониторинг жүргізу, сондай-ақ оларды барынша азайту бойынша қабылдайтын шаралар жиынтығы (көрсетілетін қызметтерге/клиенттерге, сондай-ақ клиенттер жасайтын операцияларға қатысты);

      шекті операция – КЖ/ТҚҚ туралы заңның 4-бабына сәйкес қаржы мониторингі жүргізілуі тиіс ақшамен және (немесе) өзге мүлікпен жасалатын және КЖ/ТҚҚ туралы заңмен белгіленген шекті сомаға тең не одан асатын операция;

      іскерлік қарым-қатынастар – банктің клиентке қаржылық қызметке және қаржы қызметтеріне жататын қызметтерді (өнімдерді) ұсынуы бойынша қатынастар.

      3. Банк қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жасау мақсатында (бұдан әрі – КЖ/ТҚҚ) ішкі бақылауды:

      1) банктің КЖ/ТҚҚ туралы заңның талаптарын орындауын қамтамасыз ету;

      2) банктің ішкі бақылау жүйесінің КЖ/ТҚ тәуекелдерін және қатар жүретін тәуекелдерді (операциялық, беделді жоғалту) басқару үшін жеткілікті деңгейде ұстап тұру;

      3) банкті, оның лауазымды тұлғалары мен қызметкерлерін КЖ/ТҚ процестеріне тартуды болдырмау мақсатында жүзеге асырады.

      4. КЖ/ТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды ұйымдастыру шеңберінде банкте банктің ішкі аудит қызметінің КЖ/ТҚҚ мақсатында ішкі бақылаудың тиімділігін бағалауды жүргізуіне қойылатын талаптар қамтылатын ішкі бақылау қағидалары әзірленеді.

      Ішкі бақылау қағидалары КЖ/ТҚҚ туралы заңның 11-бабында көзделген бағдарламалардан тұрады, банк оларды Талаптарға сәйкес дербес әзірлейді және олар банктің ішкі құжаты не осындай құжаттардың жиынтығы болып табылады.

2-бөлім. КЖ/ТҚҚ ішкі жүйесін ұйымдастыру және КЖ/ТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды ұйымдастыру бағдарламасы

      5. Банкте банктің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен банктегі бақылау қағидаларын сақтауға мониторингті жүзеге асыру бойынша жауапты қызметкер (бұдан әрі – жауапты қызметкер) тағайындалады, сондай-ақ банк бөлімшесінің (бұдан әрі – КЖ/ТҚҚ жөніндегі бөлімше) құзыретіне КЖ/ТҚҚ мәселелері кіретін қызметкерлері айқындалады.

      6. Жауапты қызметкерге мынадай талаптар қойылады:

      1) жоғары білімінің болуы;

      2) банктік және (немесе) өзге операцияларды жүзеге асырумен байланысты банк бөлімшесі басшысының лауазымында кемінде 1 (бір) жыл жұмыс өтілінің не КЖ/ТҚҚ саласында кемінде 2 (екі) жыл жұмыс өтілінің не қаржылық қызметтерді ұсыну және (немесе) реттеу саласында кемінде 3 (үш) жыл жұмыс өтілінің болуы;

      3) "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 31 тамыздағы Заңына сәйкес мінсіз іскерлік беделінің болуы.

      7. КЖ/ТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды ұйымдастыру бағдарламасы:

      1) КЖ/ТҚҚ жөніндегі бөлімшенің функцияларын, оның ішінде КЖ/ТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды жүзеге асыру кезінде банктің басқа бөлімшелерімен, филиалдарымен, еншілес ұйымдарымен өзара әрекет ету тәртібін, сондай-ақ жауапты қызметкердің және қаржылық мониторинг субъектілерінің Талаптарды іске асыру үшін жауапты қызметкерлерінің функцияларын, өкілеттіктерін, жауапты қызметкердің банктің басқару органымен және атқару органымен өзара әрекет ету тәртібін сипаттауды;

      2) КЖ/ТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды жүзеге асыру және қаржы мониторингін жүзеге асыратын және КЖ/ТҚҚ туралы заңға сәйкес КЖ/ТҚҚ бойынша өзге де шараларды қабылдайтын мемлекеттік уәкілетті органға (бұдан әрі – қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті орган) хабарламаларды беру үшін пайдаланылатын автоматтандырылған ақпараттық жүйелер мен бағдарламалық қамтамасыз ету туралы мәліметтерді, оның ішінде оларды әзірлеушілер туралы мәліметтерді;

      3) мәліметтерді тіркеу, сондай-ақ КЖ/ТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды іске асыру барысында алынған құжаттар мен ақпаратты сақтау рәсімін;

      4) банк қызметкерлерінің, оның ішінде жауапты қызметкердің банктің басқару органын және атқару органын өздеріне белгілі болған банктің қызметкерлері жол берген КЖ/ТҚҚ туралы заңды, сондай-ақ ішкі бақылау қағидаларын бұзу фактілері туралы хабардар ету тәртібін;

      5) КЖ/ТҚҚ бойынша банк кіретін банктік конгломерат талаптарын сипаттауды (бар болса);

      6) банктің ішкі аудит бөлімшесінің КЖ/ТҚҚ мақсатында ішкі бақылаудың тиімділігін бағалау нәтижелері бойынша басқару есептілігін дайындау және банктің басқару органымен атқару органына ұсыну тәртібін қамтиды, бірақ олармен шектелмейді.

      8. КЖ/ТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды ұйымдастыру бағдарламасына сәйкес жауапты қызметкердің және КЖ/ТҚҚ жөніндегі бөлімше қызметкерлерінің функцияларына мыналар енгізіледі, бірақ олармен шектелмейді:

      1) банкте әзірленген және банктің атқарушы органы бекіткен ішкі бақылау қағидаларының және (немесе) оларға өзгерістердің (толықтырулардың), сондай-ақ банкте олардың сақталуына мониторингтің болуын қамтамасыз ету;

      2) КЖ/ТҚҚ туралы заңға сәйкес қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті органға хабарлар ұсынуды ұйымдастыру және олардың ұсынылуын бақылау;

      3) клиенттердің операцияларын күдікті ретінде тану және банктің ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті органға хабарламалар жіберу қажеттілігі туралы шешімдер қабылдау;

      4) КЖ/ТҚҚ туралы заңда және (немесе) клиенттермен жасалған шарттарда көзделген жағдайларда және банктің ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен клиенттермен іскерлік қатынастар орнату, жалғастыру не тоқтату туралы, клиенттермен операциялар жүргізуді тоқтата тұру не бас тарту туралы шешімдер қабылдау;

      5) КЖ/ТҚҚ туралы заңда және (немесе) банктің ішкі құжаттарында көзделген жағдайларда және тәртіппен клиенттермен іскерлік қатынастар орнату, жалғастыру не тоқтату туралы шешім қабылдау үшін банктің басқару органына және (немесе) атқарушы органына сұратулар жіберу;

      6) банктің ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен ішкі бақылау тәртіптерін бұзудың анықталғаны жөнінде банктің басқару органын және (немесе) атқарушы органын хабардар ету;

      7) ішкі бақылау қағидаларының іске асырылу нәтижелері және банктің басқару органына және атқарушы органына анықталған кемшіліктер туралы есептерді қалыптастыру үшін КЖ/ТҚҚ мақсатында КЖ/ТҚҚ тәуекелдерін басқару және ішкі бақылау жүйелерін жақсарту бойынша ұсынылатын шаралар туралы ақпаратты дайындау.

      9. Жүктелген функцияларды орындау үшін жауапты қызметкерге және КЖ/ТҚҚ жөніндегі бөлімше қызметкерлеріне мынадай өкілеттіктер қоса беріледі, бірақ олармен шектелмейді:

      1) банктің басқару органына және (немесе) атқарушы органына КЖ/ТҚҚ туралы заңда және банктің ішкі құжаттарында көзделген жағдайларда және тәртіппен клиенттермен іскерлік қатынастарды орнатуды, жалғастыруды не тоқтату туралы шешім қабылдау үшін сұратулар жіберуді;

      2) өз функцияларын толық көлемде және банктің ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен жүзеге асыруға мүмкіндік беретін шекте банктің барлық үй-жайларына, ақпараттық жүйелеріне, телекоммуникация құралдарына, құжаттар мен файлдарға кіруге рұқсат алуды;

      3) банктің бөлімшелеріне ақшамен және (немесе) өзге де мүлікпен операция жүргізуге қатысты нұсқаулар беруді;

      4) өз функцияларын жүзеге асыру кезінде алынған ақпараттың конфиденциалдылығын қамтамасыз етуді;

      5) банктің бөлімшелерінен алынатын құжаттардың және файлдардың сақталуын қамтамасыз етуді жүзеге асырады.

      10. Банктің филиалдарында Талаптардың 8 және 9-тармақтарында көзделген функциялар мен өкілеттіктер толық немесе ішінара жүктелген қызметкерлер бар болған жағдайда, осындай қызметкерлердің КЖ/ТҚҚ мәселелері бойынша қызметін үйлестіруді жауапты қызметкер жүзеге асырады.

      11. Жауапты қызметкердің, КЖ/ТҚҚ бойынша бөлімше қызметкерлерінің, сондай-ақ Талаптардың 8-тармағында көзделген функциялар жүктелген банк қызметкерлерінің функциялары ішкі аудит қызметінің функцияларымен, сондай-ақ банктің операциялық (ағымдағы) қызметін жүзеге асыратын функциялармен қоса атқарылмайды.

      12. Банк ішкі бақылау мәселелері бойынша процестерді автоматтандыру үшін КЖ/ТҚҚ мақсатында автоматтандырылған ақпараттық жүйелерді пайдаланады.

3-бөлім. КЖ/ТҚ тәуекелдерін басқару бағдарламасы

      13. КЖ/ТҚ тәуекелдерін басқаруды ұйымдастыру мақсатында банк КЖ/ТҚ тәуекелдерін басқару бағдарламасын әзірлейді.

      14. Банк кем дегенде тәуекелдердің мынадай ерекше санаттарын: клиенттердің түрлері бойынша тәуекелді, елдік (географиялық) тәуекелді, қызметтер (өнім) және (немесе) оны беру тәсілінің тәуекелін ескере отырып, банк қызметтерінің (өнімдерінің) КЖ/ТҚ тәуекелдеріне ұшырағыштық дәрежесін бағалауды жыл сайынғы негізде жүзеге асырады.

      Банк қызметтерінің (өнімдерінің) КЖ/ТҚ тәуекелдеріне ұшырағыштық дәрежесін бағалау тәуекелдерді анықтауды, клиенттер операцияларын сәйкестендіру рәсімдері мен мониторингін өзгертуді, қызметтер (өнімдер) беру тәртібін өзгертуді, операциялар жүргізуге арналған лимиттерді белгілеуді қызметтер (өнімдер) беру талаптарын өзгертуді, қызметтер (өнімдер) беруден бас тартуды қоса, азайтуға бағытталған ықтимал іс-шараларды сипаттаумен қоса жүреді.

      15. Мәртебесі және (немесе) қызметі КЖ/ТҚ тәуекелін арттыратын клиенттердің түрлеріне мыналар енгізіледі, бірақ олармен шектелмейді:

      1) шетелдік жария лауазымды тұлғалар, олардың отбасы мүшелері және олардың жақын туыстары;

      2) шетелдік қаржы ұйымдары;

      3) заңды тұлғалар және қызметі қолма-қол ақшаның қарқынды айналымымен байланысты дара кәсіпкерлер, оның ішінде:

      қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларына арналған Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің лицензиясы негізінде қызметін айырбастау пункттері арқылы жүзеге асыратын заңды тұлғалар;

      Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің лицензиясы негізінде қызметінің ерекше түрі банкноттарды, монеталарды және құндылықтарды инкассациялау болып табылатын заңды тұлғалар (банк белгілеген КЖ/ТҚҚ жөніндегі талаптарды сақтайтын банктердің еншілес ұйымдарын қоспағанда);

      микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдар;

      тұтынушылардан қолма-қол ақша қабылдауды, оның ішінде электрондық терминалдар арқылы жүзеге асырушы қызметтерді (қаржылықтан басқа) жеткізушілердің агенттері (сенім білдірген);

      ойын бизнесін ұйымдастырушылар, сондай-ақ Қазақстан Республикасынан тыс онлайн-казино қызметін көрсететін не онлайн-казино қызметінен түсетін кірістерді алатын тұлғалар;

      туристік қызметтерді көрсететін тұлғалар, сондай-ақ қызметі қолма-қол ақшаның қарқынды айналымымен байланысты өзге де қызметтер;

      4) адвокаттар және заң мәселелері бойынша басқа да тәуелсіз мамандар олар клиенттің атынан немесе оның тапсырмасы бойынша КЖ/ТҚҚ туралы Заңның 3-бабы 1-тармағының 7) тармақшасында көрсетілген қызметке қатысты ақшамен және (немесе) мүлікпен операцияларға қатысатын жағдайларда, бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары (екінші деңгейдегі банктер белгілеген, КЖ/ТҚҚ жөніндегі талаптарды сақтайтын екінші деңгейдегі банктердің еншілес ұйымдарын қоспағанда);

      5) "өмірді сақтандыру" саласы бойынша қызметті жүзеге асыратын сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, сақтандыру брокерлері (банк белгілеген КЖ/ТҚҚ жөніндегі талаптарды сақтайтын банктердің еншілес ұйымдарын қоспағанда);

      6) қаржы лизингі бойынша қызмет көрсететін тұлғалар (банк белгілеген КЖ/ТҚҚ жөніндегі талаптарды сақтайтын банктердің еншілес ұйымдарын қоспағанда);

      7) сақтандыру агенттері ретінде қызметті жүзеге асыратын тұлғалар;

      8) жылжымайтын мүлікті сату-сатып алу бойынша делдалдық қызметті жүзеге асыратын тұлғалар;

      9) қызметі қаруды, жарылғыш заттарды өндірумен және (немесе) сатумен байланысты тұлғалар;

      10) қызметі бағалы металдарды, асыл тастарды не олардан жасалған бұйымдарды өндірумен және (немесе) өңдеумен, сатып алумен-сатумен байланысты тұлғалар;

      11) қорлардың, діни бірлестіктердің ұйымдық-құқықтық нысанындағы коммерциялық емес ұйымдар;

      12) Талаптардың 17-тармағында көрсетілген шет мемлекеттерде орналасқан (тіркелген) тұлғалар, сондай-ақ Қазақстан Республикасында орналасқан филиалдар мен осындай тұлғалардың өкілдіктері;

      13) алынған деректердің дұрыстығына күмәндануға негізі бар клиент;

      14) клиент КЖ/ТҚҚ туралы заңда көзделген клиентті тиісінше тексеру рәсімдерінен жалтаруға бағытталған іс-әрекеттер жасайды.

      16. Мәртебесі және (немесе) қызметі КЖ/ТҚ тәуекелін төмендететін клиенттердің типтеріне мыналар енгізіледі, бірақ олармен шектелмейді:

      1) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкін қоса алғанда, мемлекеттік органдар, сондай-ақ бақылауын мемлекеттік органдар жүзеге асыратын заңды тұлғалар;

      2) мемлекеттік мекемелердің немесе мемлекеттік кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысанында құрылған заңды тұлғалар, сондай-ақ ұлттық басқарушы холдингі не дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) жүз пайызы ұлттық басқарушы холдингіне тиесілі заңды тұлғалар;

      3) екінші деңгейдегі банктер, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, Қазақстан Республикасының резиденттері бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушылар;

      4) акциялары Қазақстан Республикасы қор биржасының және (немесе) шет мемлекеттің қор биржасының ресми тізіміне енгізілген ұйымдар;

      5) Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан не қатысушысы Қазақстан Республикасы болып табылатын халықаралық ұйымдар.

      17. Банк осы тармақта көрсетілген шет мемлекеттерде қызметті жүргізумен, осындай шет мемлекеттер клиенттеріне қызметтерді (өнімдерді) ұсынумен, осындай шет мемлекеттердің қатысуымен ақшамен және (немесе) өзге де мүлікпен операцияларды жүзеге асырумен байланысты елдік (географиялық) тәуекелді басқаруды жүзеге асырады.

      Олармен жасалатын операциялар КЖ/ТҚ тәуекелін жоғарылататын шет мемлекеттер :

      қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті орган жасайтын Ақшаны жылыстатуға қарсы күрестің қаржылық шараларын әзірлейтін топтың (ФАТФ) ұсынымдарын орындамайтын не жеткілікті орындамайтын мемлекеттердің (аумақтардың) тізбесіне енгізілген шет мемлекеттер (аумақтар);

      БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарларымен қабылданған халықаралық санкциялар (эмбарго) оларға қатысты қолданылатын шет мемлекеттер (аумақтар);

      Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6058 болып тіркелген, "Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының мақсаттары үшін Оффшорлық аймақтар тізбесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің міндетін атқарушының 2010 жылғы 10 ақпандағы № 52 бұйрығымен бекітілген "Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының мақсаттары үшін Оффшорлық аймақтар тізбесіне енгізілген шет мемлекеттер (аумақтар);

      банк басқа факторлардың (сыбайлас жемқорлық, есірткілердің заңсыз өндірілуі, айналымы және (немесе) транзит деңгейі туралы мәліметтер, халықаралық терроризмді қолдау туралы мәліметтер және басқасы) негізінде КЖ/ТҚ жоғары тәуекелін көрсетуші ретінде анықтаған шет мемлекеттер (аумақтар) болып табылады.

      БҰҰ-ның және халықаралық ұйымдардың деректері бойынша мұндай мемлекеттердің (аумақтардың) тізбесіне сілтемелер қаржы мониторигі жөніндегі уәкілетті органның ресми интернет-ресурсына орналастырылады.

      18. КЖ/ТҚ жоғары тәуекеліне ұшырағыш банк қызметтері (өнімдері), сондай-ақ оларды ұсыну тәсілдері мыналарды қамтиды, бірақ олармен шектелмейді :

      1) банктің ішкі бақылау қағидаларында айқындалатын жаңа және дамып келе жатқан технологиялар сияқты жаңа, сондай-ақ іс жүзінде бар өнімдерге жаңа тетіктер беруді қоса алғанда, жаңа өнімдер және жаңа іскерлік тәжірибе;

      2) клиенттерге дербес банктік қызмет көрсету;

      3) банк шотын пайдаланусыз ақша төлемі және (немесе) аударымы;

      4) сауданы қаржыландыру;

      5) сейфтік операциялар (сейфтік жәшіктерді, шкафтарды және бөлмелерді жалға беруді қоса алғанда, құжаттандырылған нысанда шығарылған бағалы қағаздарды, клиенттердің құжаттары мен құндылықтарын сақтау);

      6 мүлікті сенімгерлік басқару;

      7) халықаралық нарықтарда брокерлік қызмет көрсету;

      8) кастодиандық қызмет көрсету;

      9) егер эмитент банк тиісті электрондық ақша жүйесінің операторы болып табылмайтын жағдайда электрондық ақша;

      10) алдын ала төленген төлем карточкалар;

      11) корпоративтік төлем карточкалары;

      12) чектер, оның ішінде жол чектері;

      13) шетелдік қаржы ұйымдарының шоттары;

      14) қолма-қол шетел валютасын айырбастау пункттері арқылы сатып алу, сату, айырбастау бойынша операциялар.

      19. Банк қызметтерінің (өнімдерінің) КЖ/ТҚ тәуекелдеріне ұшырағыштық дәрежесін Талаптардың 15 16, 17 және 18-тармақтарында көрсетілген тәуекелдердің факторларына сәйкес бағалау кезінде банк тәуекелдің жиынтық дәрежесіне ықпал етеді, бірақ олармен шектелмейді:

      1) банктің қаржы мониторингі бойынша уәкілетті органға клиенттердің күдікті операциялары туралы хабарламаларының саны;

      2) банктің қаржы мониторингі бойынша уәкілетті органға клиенттердің қолма-қол ақшамен шекті операциялары туралы хабарламаларының саны кіретін, қосымша мәліметтерді ескереді.

      20. КЖ/ТҚ тәуекелдерін басқару бағдарламасын іске асыру шеңберінде банк Талаптардың 15, 16, 17 және 18-тармақтарында көрсетілген тәуекелдердің санаттары мен факторларын, сондай-ақ банк белгілейтін тәуекелдердің өзге де санаттары мен факторларын ескере отырып, клиенттерді жіктеу жөнінде шаралар қолданады.

      Клиенттің (клиенттер тобының) тәуекел деңгейін банктегі клиент (клиенттер) туралы мәліметтер мен ақпаратқа жүргізілген талдау нәтижелері бойынша банк белгілейді және тәуекел деңгейін айқындаудың кемінде екі деңгейден тұратын шәкілі бойынша бағаланады.

      Талаптардың 15, 16, 17 және 18-тармақтарында көрсетілген тәуекелдер санаттары мен факторларын пайдаланумен тәуекелді бағалау клиенттерге (клиенттер тобына) қатысты операциялардың мониторингі (іскерлік қатынастар) нәтижелері негізінде жүргізіледі.

      Банк клиенттің (клиенттер тобының) тәуекел деңгейін қайта қарауды клиент (клиенттер тобы) операциялар мониторингі нәтижелері туралы мәліметтердің жаңартылуына қарай жүзеге асырады.

4-бөлім. Клиенттерді сәйкестендіру бағдарламасы

      21. КЖ/ТҚҚ туралы заңның клиентті тиісінше тексеру бойынша талаптарын іске асыру мақсатында банк клиенттерді сәйкестендіру бағдарламасын әзірлейді.

      Клиентті сәйкестендіру банктің клиент (оның өкілі) туралы мәліметтердің дәйектілігін белгілеу және тексеру, бенефициарлық меншік иесін анықтау және ол туралы мәліметтерді тіркеу, іскерлік қатынастардың болжам мақсатын белгілеу, сондай-ақ КЖ/ТҚҚ туралы заңда көзделген клиент және оның өкілдері туралы өзге де мәліметтерді алу және белгілеу бойынша іс-шараларды жүргізуі болып табылады.

      Жасалатын операцияларды қаржыландыру көзі туралы мәліметтерді қажет болған кезде алуды және тіркеуді қоса алғанда, iскерлiк қатынастарды тексерудi және осы қаржы мониторингi субъектiсi арқылы клиент жүзеге асыратын операцияларды зерделеудi тұрақты негiзде жүргiзу.

      Клиенттің тәуекел деңгейіне қарай банк жүргізетін іс-шаралардың деңгейі КЖ/ТҚҚ туралы заңның 5-бабы 7-тармағына сәйкес клиенттерді тиісінше тексерудің жеңілдетілген не күшейтілген шараларынан көрінеді .

      22. Клиентті, оның өкілін және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру бағдарламасы мыналарды:

      1) іскерлік қатынастар белгілеуді және (немесе) операция жүргізуді, сондай-ақ іскерлік қатынастарды тоқтатуға арналған рәсімді және орнату рәсімін және бас тарту негіздерін қоса алғанда, қызмет көрсетуге клиенттер қабылдау рәсімін;

      2) клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру рәсімін, оның ішінде клиентті тиісінше тексерудің жеңілдетілген және тереңдетілген сәйкестендіру рәсімдерінің ерекшеліктерін;

      3) шетелдік қаржы ұйымдарымен корреспонденттік қатынастар орнату кезінде сәйкестендіруді жүргізу ерекшеліктерін;

      4) банктің қызмет көрсетілетін немесе қызмет көрсетуге қабылдайтын жеке тұлғалардың арасында шетелдік жария лауазымды тұлғаларды анықтауға бағытталған шараларының сипаттамасын;

      5) клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін КЖ/ТҚҚ туралы заңның 12-бабына сәйкес алынған терроризмді және экстремизмді қаржыландырумен байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесінде болуын тексеру рәсімін;

      6) іскерлік қатынастарды қашықтықтан орнату кезінде (клиенттің немесе оның өкілінің жеке қатысуынсыз) сәйкестендіру ерекшеліктерін;

      7) клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін банк кіретін банк конгломератының (бар болса) КЖ/ТҚҚ жөніндегі талаптарды орындау шеңберінде сәйкестендіру барысында алынған мәліметтер алмасудың ерекшеліктерін;

      8) басқа қаржы ұйымдарынан мәліметтер алу арқылы клиенттерді сәйкестендіру, оның ішінде жеке және заңды тұлғаларды сәйкестендіру ерекшеліктерін, брокер-дилер олардың пайдасына немесе олардың атынан өзінің банк шоты бойынша операциялар жүргізеді;

      9) клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру мақсатында қосымша ақпарат көздерінің, оның ішінде мемлекеттік органдар ұсынатын ақпараттың сипаттамасын;

      10) клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы мәліметтердің шынайы болуын тексеру рәсімін;

      11) клиенттің досье жүргізу, мәліметтерді жаңарту мерзімділігін көрсетумен досьедегі мәліметтерді жаңартуды, нысанына, мазмұнына және тәртібіне қойылатын талаптарды;

      12) банк қызметкерлерінің сәйкестендіруді жүргізу кезінде алынған ақпаратқа қолжетімділігін қамтамасыз ету рәсімін;

      13) клиенттің тәуекел деңгейін бағалау рәсімін, осындай тәуекелді бағалау негізін қамтиды, бірақ олармен шектелмейді.

      Егер банк КЖ/ТҚҚ туралы заңға сәйкес шарт негізінде өзге тұлғаға КЖ/ТҚҚ туралы заңның 5-бабы 3-тармағының 1), 2), 2-1) және 4) тармақшаларында көзделген шараларды банк клиенттеріне қатысты қолдануды тапсырса, банк мұндай тұлғалармен өзара іс-қимыл қағидаларын әзірлейді, ол мыналарды:

      сәйкестендіру өткізу тапсырылған тұлғалармен банктердің шарт жасау рәсімін, сондай-ақ мұндай шарт жасауға уәкілетті банктің лауазымды тұлғаларының тізбесін;

      сәйкестендіру өткізу тапсырылған тұлғалармен банктің арасындағы шартқа сәйкес клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру рәсімін;

      сәйкестендіру өткізу тапсырылған тұлғалармен сәйкестендіру өткізу кезінде алынған мәліметтерді банктің беру мерзімі мен рәсімін;

      сәйкестендіру өткізу тапсырылған тұлғалардан алынған мәліметтерді банкке беру рәсімін, мерзімі мен толықтығын қоса алғанда, сәйкестендіру бойынша талаптарды, сондай-ақ анықталған бұзушылықтарды жою бойынша банктің қабылдаған шараларының сақталуын бақылауды банктің жүзеге асыру рәсімін;

      сәйкестендіру өткізу тапсырылған тұлғалармен олар сәйкестендіру бойынша талаптарды, оның ішінде алынған мәліметтерді сақтамаған жағдайда олармен шартты орындаудан біржақты бас тарту туралы банктің шешім қабылдауының негіздерін, рәсімін және мерзімін;

      банк сәйкестендіру жүргізуді тапсырған тұлғалармен шартты орындаудан біржақты бас тарту туралы шешім қабылдауға уәкілетті банктің лауазымды тұлғаларының тізбесін;

      алынған мәліметтерді банкке беру рәсімін, мерзімі мен толықтығын қоса алғанда, банк сәйкестендіруді өткізуді тапсырған тұлғалардың, олардың сәйкестендіру бойынша талаптарды сақтамағаны үшін жауапкершілігі туралы ережені;

      сәйкестендіру бойынша талаптарды орындау мақсатында оларға әдістемелік көмек көрсету мәселесі бойынша сәйкестендіру өткізу тапсырылған тұлғалармен банктің өзара іс-қимыл рәсімін қамтиды.

      Өзара іс-қимыл қағидаларына банктің қосымша шарттар енгізуіне рұқсат етіледі.

      23. КЖ/ТҚҚ туралы заңның 6-бабының талаптарын ескере отырып банк клиентке (оның өкіліне) және бенефициарлық меншік иесіне іскерлік қатынастар орнатқанға дейін сәйкестендіру жүргізеді .

      24. КЖ/ТҚҚ туралы заңның 7-бабы 1-тармағының талаптарын ескере отырып банк клиентке (оның өкіліне) және бенефициарлық меншік иесіне сәйкестендіру қажеттігіне қарай клиент тәуекелі деңгейін ескере отырып, жасалатын операцияларды қаржыландырудың көзі туралы мәліметтерді алуды және тіркеуді қоса алғанда, іскерлік қатынастарға және операцияларды зерделеуге тексеру жүргізеді:

      1) клиент шекті операция (мәміле) жасағанда;

      2) клиент күдікті операция (мәміле) жасағанда (әрекет жасау);

      3) клиент ерекше операция (мәміле) жасағанда;

      4) клиент типологияларға, схемаларға және қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға сәйкес келетін сипаттамасы бар операция (мәміле) жасағанда.

      Клиент орнатылған іскерлік қатынастар шеңберінде операция (мәміле) жасаған кезде осы тармақтың бірінші бөлігінің 2), 3) және 4) тармақшаларында көзделген, сондай-ақ бұрын алынғандарын жаңарту не клиент тәуекелінің деңгейіне және Талаптарға сәйкес қосымша мәліметтер алу жағдайларын қоспағанда, егер ол мұндай іскерлік қатынастар орнату кезінде жүргізілсе, клиентке (оның өкіліне) және бенефициарлық меншік иесіне сәйкестендіру жүргізілмейді.

      25. Клиентті (оның өкілін) сәйкестендіру шеңберінде Талаптардың 23 және 24-тармақтарына сәйкес алынған мәліметтер құжатпен тіркеледі және банк клиенттің досьесіне енгізеді, ол клиентпен іскерлік қатынастардың бүкіл кезеңі ішінде және клиентпен іскерлік қатынастар тоқтатылған күннен бастап кем дегенде бес жыл банкте сақталады.

      Банк КЖ/ТҚҚ туралы заңның 5-бабы 6-тармағының 1) тармақшасын қолданған кезде банк клиент туралы қаржы мониторингінің басқа субъектілерінен клиенттің досьесіне енгізу (қосу) үшін, сондай-ақ растайтын құжаттардың көшірмелерін сұрату бойынша кідіріссіз алады, оларға оның ішінде ақпарат, ақпараттық жүйеден немесе банк клиентті тиісінше тексеру шараларына сүйенетін басқа қаржы мониторингі субъектілерінің деректер базасынан үзінді көшірмелер жатады.

      Банк ішкі құжаттарға сәйкес досьелер жүргізетін клиенттердің топтарына:

      жеке тұлғалар;

      заңды тұлғалар, оңын ішінде шетел қаржы ұйымдары-респонденттері кіреді, бірақ олармен шектелмейді.

      Банк клиент досьесін ол туралы банктің ішкі бақылау қағидаларына сәйкес оған банк берген тәуекел деңгейіне қарай қалыптастырады. Клиентке төмен деңгей берілген жағдайда оған қатысты тиісінше тексерудің жеңілдетілген шаралары жүргізіледі және КЖ/ТҚҚ туралы заңның 5-бабы 3-тармағының 1), 2), 2-1) және 4) тармақшаларында көзделген мәліметтер тізбесі бекітіледі.

      Клиентке тәуекелдің жоғары деңгейі берілген жағдайда қосымша мәліметтерге КЖ/ТҚҚ туралы заңның 5-бабы 5-тармағында көзделген мәліметтер жатады (салықтық резиденттілігі, қызметінің түрі және жасалатын операцияларды қаржыландыру көзі туралы мәліметтер).

      26. Клиентті сәйкестендіру (бенефициарлық меншік иесін анықтау) барысында банк Тізбеде осындай клиенттің (бенефициарлық меншік иесінің) болуына тексеру жүргізеді.

      Банк клиентті сәйкестендіру (бенефициарлық меншік иесін анықтау) барысында осындай клиенттің (бенефициарлық меншік иесінің) шетелдік жария лауазымды тұлғаға қатыстылығына тексеру жүргізеді.

      Көші-қон карточкалары туралы мәліметтерді Еуразиялық экономикалық одаққа кіретін мемлекеттердің азаматтарына қатысты алу талап етілмейді.

      Тізбеде клиенттің (бенефициарлық меншік иесінің) болуын (Тізбеге қосылғанын) тексеру клиенттің тәуекел деңгейіне байланысты емес және Тізбеге (Тізбенің жаңартылуына) өзгерістер енгізілуіне қарай жүзеге асырылады.

      27. Жаңарту кезеңділігі және (немесе) клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы қосымша мәліметтер алу қажеттілігі клиенттің (клиенттер тобының) тәуекел деңгейі және (немесе) клиент пайдаланатын банк қызметтерінің (өнімдерінің) КЖ/ТҚ тәуекелдеріне ұшырау дәрежесі ескеріле отырып белгіленеді.

      Тәуекел деңгейі жоғары клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы мәліметтерді жаңарту жылына кемінде бір рет жүзеге асырылады.

5-бөлім. Клиенттердің операцияларын мониторингтеу және зерделеу бағдарламасы

      28. КЖ/ТҚҚ туралы заңның клиентті тиісінше тексеру бойынша, сондай-ақ қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті органға шекті және күдікті операциялар туралы хабарламаларды анықтау және жіберу жөніндегі талаптарын іске асыру мақсатында банк клиенттердің операцияларын мониторингтеу және зерделеу бағдарламасын әзірлейді.

      29. Клиенттердің операцияларын мониторингтеу және зерделеу бағдарламасы мыналарды:

      1) № 1484 қаулымен бекітілген күдікті операцияларды анықтау белгілері негізінде жасалған, сондай-ақ банк дербес әзірлеген ерекше және күдікті операциялар белгілерінің тізбесін;

      2) КЖ/ТҚҚ туралы заңға сәйкес қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті орган бекіткен қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастырудың (жылыстатудың) және терроризмді қаржыландырудың тиісті типологияларына, схемаларына және тәсілдеріне сәйкес келетін сипаттамасы бар клиент операциясын анықтау рәсімін;

      3) банк бөлімшелері (қызметкерлері) арасында Талаптарда көзделген жағдайларда клиент (оның өкілі) пен бенефициарлық меншік иесі туралы бұрын алынған қосымша мәліметтерді жаңарту және (немесе) оларды алу бойынша міндеттерді бөлуді;

      4) банк бөлімшелері (қызметкерлері) арасында шекті, ерекше және күдікті операциялар туралы мәліметтерді анықтау және бөлімшелер (қызметкерлер) арасында бір-біріне беру жөніндегі міндеттерді бөлуді;

      5) банк бөлімшелерінің қаржы мониторингіне жататын операцияларды анықтауы кезінде өзара әрекет жасау тетігін сипаттауды;

      6) жауапты қызметкерінің клиент операциясының деңгейі туралы шешім қабылдау тәртібін, негіздемесін және мерзімін;

      7) бөлімшелердің (қызметкерлердің) клиент операциясын жүргізуден бас тарту туралы (клиенттің, бенефициарлық меншік иесінің Тізбеде тұруына байланысты бас тартуды қоспағанда), сондай-ақ клиентпен іскерлік қатынастарды тоқтату туралы шешім қабылдауы бойынша өзара әрекет ету рәсімін;

      8) банк бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) Тізбедегі клиенттер мен бенефициарлық меншік иелерін анықтау бойынша, сондай-ақ осындай клиенттердің ақшамен және (немесе) өзге де мүлікпен операциялар жүргізуден бас тарту, осындай клиенттерге қызмет көрсету не онымен іскерлік қатынастарды тоқтату бойынша өзара іс-қимыл тәртібін;

      9) ерекше операцияларды (мәмілелерді) зерделеу нәтижелері туралы мәліметтерді, сондай-ақ шекті және күдікті операциялар туралы мәліметтерді (оның ішінде операция сомасы) тіркеу (оның ішінде тіркеу тәсілдері) және сақтау тәртібін;

      10) қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті органға шекті және күдікті операциялар туралы хабарламаларды ұсыну тәртібін;

      11) шекті және күдікті операцияны анықтау туралы банктің басқару органы мен лауазымды адамдарын хабардар ету тәртібін (қажет болған жағдайда);

      12) клиент жүйелі түрде және (немесе) айтарлықтай көлемде ерекше және (немесе) күдікті операцияларды жүзеге асырған жағдайда клиентке және оның операцияларына қатысты банк қабылдайтын шараларды қабылдау тәртібін және олардың сипаттамасын қамтиды, бірақ олармен шектелмейді.

      30. Клиенттердің операцияларын мониторингтеу және зерделеу бағдарламасы шеңберінде банк барлық шекті, ерекше, күдікті операциялардың және қылмыстық кірістерді заңдастыру (жылыстату) және терроризмді қаржыландыру типологияларына, схемаларына және тәсілдеріне сәйкес келетін сипаттамасы бар операциялардың мақсатын және негіздерін белгілеуге бағытталған іс-шаралар жүргізеді.

      Клиенттердің операцияларын мониторингтеудің және зерделеудің нәтижелері банк қызметтерінің (өнімдерінің) КЖ/ТҚ тәуекелдеріне ұшырау дәрежесін жыл сайын бағалау, сондай-ақ клиенттер тәуекелдерінің деңгейін қайта қарау үшін пайдаланылады.

      Клиенттердің операцияларын мониторингтеудің және зерделеудің бағдарламасын іске асыру шеңберінде алынған мәліметтер Талаптардың 25-тармағында көзделген клиенттің досьесіне енгізіледі және (немесе) банкте клиентпен іскерлік қатынастардың барлық кезеңі ішінде және операция жасалғаннан кейін кем дегенде бес жыл бойы сақталады.

      31. Клиент операцияларын зерделеу жиілігін банк клиент (клиенттер тобы) тәуекелінің деңгейін және (немесе) клиент пайдаланатын банктің қызметтерінің (өнімдерінің) КЖ/ТҚ тәуекелдеріне ұшырағыштық дәрежесін, клиенттің қаржы мониторингіне жататын операциялар (операция) жасауын (жасау әрекетін) ескере отырып, сондай-ақ қылмыстық кірістерді заңдастырудың (жылыстатудың) және терроризмді қаржыландырудың банкте бар типологияларын, схемаларын және тәсілдерін ескере отырып айқындайды.

      Клиентке тәуекелдің жоғары деңгейі берілген жағдайда, сондай-ақ клиент күдікті операция жасаған жағдайда банк клиенттің белгілі бір уақыт кезеңінде жүргізетін (жүргізген) операцияларының барлығын зерделейді.

      КЖ/ТҚК туралы заңның 4-бабының 4-тармағында көрсетілген негіздемелерден басқа, банк клиентке қолма-қол ақша тәуекелінің жоғары деңгейін, оның ішінде банктің ішкі бақылау қағидаларында банк дербес айқындаған сомаға банктік шотты (шоттарды) пайдалана отырып, біржолғы беру бойынша операцияны қосымша зерделейді. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау бойынша уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) клиентке қолма-қол ақша тәуекелінің жоғары деңгейін біржолғы беру бойынша операцияның сомасын қайта қарау қажеттілігі туралы нұсқауды жіберген кезде, банк нұсқауға сәйкес лимиттер белгілейді.

      32. Банк қолма-қол емес шетел валютасын сатып алу бойынша операцияларды (бұдан әрі – конверсиялық операцияларды) қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыру (жылыстату), қылмыстық жолмен алынған ақшаны және (немесе) өзге мүлікті конверсиялық операциялар арқылы заңды айналымға тарту мәніне мониторинг және зерделеу рәсімі арқылы тексереді. Мониторинг және зерделеу рәсіміне банктің бір клиенті жиынтығы жеке тұлғалар үшін 3 (үш) миллион АҚШ долларынан, заңды тұлғалар үшін – 10 (он) миллион АҚШ долларынан асатын сомада шетел валютасын бір операциялық күні сатып алу түрінде жүргізілетін конверсиялық операциялар жатады.

      Егер валюталық шарт талаптарында осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген талаптарға сәйкес келген операциялар жасау көзделсе валюталық шартты (келісімшартты) есептік тіркеу кезеңінде Заңды тұлғалардың конверсиялық операцияларына алдын ала мониторинг және зерделеу жүргізуге рұқсат етіледі.

      Егер клиент конверсиялық операциялар бойынша алдын ала мониторингтен және зерделеуден өтпесе, онда клиент конверсиялық операциялар жасаған кезде және клиент осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген шекті күн ішінде бір мезгілде қол жеткізген кезде, шетел валютасын сатып алуға арналған келесі өтінімдер конверсиялық операция жасалатын күнге дейін кемінде 1 жұмыс күні бұрын қабылданады.

      Осы тармақтың үшінші бөлігінде көзделген талаптар клиенттердің бағалы қағаздар сатып алу бойынша мәмілелер шеңберінде берілген шетел валютасын сатып алуға, клиенттердің ағымдағы қарыздарын қайта қаржыландыруға, сондай-ақ оған қатысты тиісті тексеру рәсімінен өткен бейрезиденттің операцияларына арналған олардың өтінімдеріне қолданылмайды.

      Конверсиялық операция мониторингі және зерделеу рәсіміне қолжетімді дереккөздерден мына шаралар кіреді, бірақ бұлармен шектелмейді:

      операцияны қаржыландыру үшін ақшаның шыққан көзін, оның ішінде қаржылық есептілікті талдау арқылы зерделеу;

      бенефициарлық меншік иелерін тиісінше тексеру;

      заңды тұлғаның іскерлік мәртебесін тексеру, қызметіне талдау жасау, қызметті жүзеге асыруға лицензияның, рұқсаттың болуын тексеру;

      КЖ/ТҚҚ туралы заңның 13-бабының 1-тармағына сәйкес іскерлік қатынастар орнатудан бас тартылған (іскерлік қатынастар тоқтатылғанға тең) клиенттің банк тізімінде болуын және (немесе) болмауын тексеру.

      КЖ/ТҚ тәуекелі жоғары елдерді және оффшор аймақтары тізбесіне енгізілген елдерді ескере отырып клиентте операциялардың болуын және (немесе) болмауын тексеру;

      ашық қолжетімді дереккөздердегі осы бөліктің үшінші, төртінші, бесінші және алтыншы абзацтарында көрсетілген клиенттің контрагенті туралы ақпаратты тексеру;

      клиент жасаған операцияны ақшамен және (немесе) өзге мүлікпен ашық экономикалық мәні немесе анық көрінетін заңды мақсаты жоқ белгілердің болу-болмауына тексеру.

      Уәкілетті орган күдікті конверсиялық операциялар мониторингі және зерделеу рәсімдерін сақтау мақсатында клиентті тиістінше тексеру талаптарын қайта қарау қажеттілігін негіздей отырып нұсқау жіберген жағдайда, банк клиентті нұсқауды ескере отырып тиісінше тексерудің қосымша шараларын әзірлейді және қолданады.

      33. Шекті операция біліктілігінің заңдылығы бөлігінде күмән туындаған кезде, сондай-ақ әдеттегіден тыс күдікті операцияны немесе қылмыстық кірістерді заңдастыру (жылыстату) және терроризмді қаржыландырудың типологияларына, схемаларына және тәсілдеріне сәйкес келетін сипаттамасы бар операцияларды анықтаған кезде көрсетілген операцияны анықтаған банк қызметкері осындай операция туралы банктің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен, нысанда және мерзімде жауапты қызметкерге (КЖ/ТҚҚ бойынша бөлімшеге) хабарлама жібереді.

      КЖ/ТҚҚ бойынша бөлімшеге жіберілетін қаржы мониторингіне жататын анықталған операциялар бойынша хабарлама мынадай мәліметтерді қамтиды:

      операция түрін:

      оның қаржы мониторингіне жататын операция ретіндегі дәрежесінің заңдылығы бөлігінде оған қатысты күмән туындаған операцияны;

      оған қатысты ол КЖ/ТҚ мақсатында жүзеге асырылады деген күдік туындаған операцияны;

      операцияның мазмұнын;

      операция күнін, сомасын және валютасын;

      операцияға қатысушы (қатысатын) тұлға (тұлғалар) туралы мәліметтерді (төлемші, алушы, төлемшінің банкі, алушының банкі);

      операцияны қаржы мониторингіне жататын операция ретінде саралау кезінде туындаған қиыншылықтар немесе оған қатысты ол КЖ/ТҚ мақсатында жүзеге асырылады деген күдік туындаған операция ретінде саралану себептерін;

      операция туралы хабарлама жасаған банк қызметкері туралы мәлімет, оның қолы (өз қолымен жазылған, электронды немесе оның банк белгілеген аналогы);

      операция туралы хабарлама жасалған күнді және уақытты;

      КЖ/ТҚҚ бойынша бөлімше қызметкерінің операция туралы хабарлама алған күні және оның қолы (өз қолымен жазылған, электронды немесе оның банк белгілеген аналогы);

      операция туралы хабарламаға қатысты КЖ/ТҚҚ бойынша бөлімше қызметкерінің не жауапты қызметкердің шешімі туралы жазба, шешім қабылдаған күн көрсетіледі және оның қолы (өз қолымен жазылған, электронды немесе оның банк белгілеген аналогы). КЖ/ТҚҚ бойынша бөлімше қызметкері не жауапты қызметкер қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті органға операция туралы мәліметтерді жібермеу туралы шешім қабылдаған жағдайда, хабарламаға қабылдаған шешімнің дәлелді негіздемесі қосылады;

      егер ішкі бақылау қағидаларына сәйкес қаржы мониторинг бойынша уәкілетті органға мәліметтер жіберу (жібермеу) туралы түпкілікті шешім қабылдау оның құзыретіне жатқызылған болса, операция туралы хабарламаға қатысты банктің лауазымды тұлғасының шешімі туралы жазба, оның қолы (өз қолымен жазылған, электронды немесе оның банк белгілеген аналогы).

      Бір хабарламада бірнеше операциялар туралы ақпараттың болуына рұқсат етіледі.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген операциялар туралы хабарламалар, сондай-ақ оларды зерттеу нәтижелері банкте операция жасалғаннан кейін кем дегенде бес жыл сақталады.

6-тарау. Банктің қызметкерлерін КЖ/ТҚҚ мәселелері бойынша даярлау және оқыту бағдарламасы

      34. Банк қызметкерлерін КЖ/ТҚҚ саласындағы заңнаманың, сондай-ақ КЖ/ТҚҚ саласындағы ішкі бақылау қағидаларының және банктің өзге де ішкі құжаттарының талаптарын орындау үшін қажетті білім алуы және дағдыларды қалыптастыруы банктің қызметкерлерін КЖ/ТҚҚ мәселелері бойынша даярлау және оқыту бағдарламасының (бұдан әрі – Оқыту бағдарламасы) мақсаты болып табылады.

      35. Оқыту бағдарламасына:

      1) оқытудың тақырыптарын, өткізудің әдістерін, мерзімдерін және оқытуды өткізуге жауапты бөлімшені қамтитын қызметкерлерді оқыту рәсімі;

      2) қызметкерлері оқытудан өтетін банк бөлімшелерінің тізбесі;

      3) оқыту нәтижелерін сақтау тәртібі мен нысандары;

      4) банктің қызметкерлерін КЖ/ТҚҚ мәселелері бойынша білімдерін тексеру тәртібі мен нысандары енгізіледі.

      36. Банк қызметкерлеріне КЖ/ТҚҚ мәселелері бойынша оқыту өткізу нысандары мен кезеңділігін банк Нормативік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10001 тіркелген, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014 жылғы 28 қарашадағы № 533 бұйрығымен бекітілген қаржы мониторингі субъектілеріне қызметкерлерді даярлау және оқыту бойынша қойылатын талаптарды ескере отырып, белгілейді.

Об утверждении Требований к Правилам внутреннего контроля в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, и финансированию терроризма для банков второго уровня и Национального оператора почты

Постановление Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 22 марта 2020 года № 18. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 23 марта 2020 года № 20160

      В соответствии с пунктом 3-2 статьи 11 Закона Республики Казахстан от 28 августа 2009 года "О противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, и финансированию терроризма", Указом Президента Республики Казахстан от 16 марта 2020 года № 286 "О мерах по обеспечению социально – экономической стабильности" Правление Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка ПОСТАНОВЛЯЕТ:

      1. Утвердить прилагаемые Требования к Правилам внутреннего контроля в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, и финансированию терроризма для банков второго уровня и Национального оператора почты.

      2. Департаменту методологии и регулирования финансовых организаций в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

      1) совместно с Юридическим департаментом государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

      2) размещение настоящего постановления на официальном интернет-ресурсе Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка после его официального опубликования;

      3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего постановления представление в Юридический департамент сведений об исполнении мероприятий, предусмотренных подпунктом 2) настоящего пункта и пунктом 3 настоящего постановления.

      3. Управлению международных отношений и внешних коммуникаций в течение десяти календарных дней после государственной регистрации настоящего постановления обеспечить направление его копии на официальное опубликование в периодические печатные издания.

      4. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на курирующего заместителя Председателя Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка.

      5. Настоящее постановление вводится в действие со дня его первого официального опубликования.

      Председатель Агентства
Республики Казахстан по регулированию и
развитию финансового рынка
М. Абылкасымова

  Утверждены
постановлением Правления
Агентства Республики
Казахстан
по регулированию и развитию
финансового рынка
от 22 марта 2020 года № 18

Требования к Правилам внутреннего контроля в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, и финансированию терроризма для банков второго уровня и Национального оператора почты

Глава 1. Общие положения

      1. Настоящие Требования к Правилам внутреннего контроля в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, и финансированию терроризма для банков второго уровня и Национального оператора почты (далее – Требования) разработаны в соответствии с Законом Республики Казахстан от 28 августа 2009 года "О противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, и финансированию терроризма" (далее – Закон о ПОД/ФТ) и постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 12 ноября 2019 года № 188 "Об утверждении Правил формирования системы управления рисками и внутреннего контроля для банков второго уровня", зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 19632 (далее – Правила).

      2. Если Требованиями не предусмотрено иное, понятия, применяемые в Требованиях, используются в значениях, указанных в Законе о ПОД/ФТ, Законе Республики Казахстан от 26 июля 2016 года "О платежах и платежных системах" и Законе Республики Казахстан от 13 мая 2003 года "Об акционерных обществах".

      Для целей Требований используются следующие понятия:

      необычная операция (сделка) – операция (сделка), подлежащая обязательному изучению по основаниям, указанным в пункте 4 статьи 4 Закона о ПОД/ФТ с учетом признаков определения подозрительной операции, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 23 ноября 2012 года № 1484 "Об утверждении Правил представления субъектами финансового мониторинга сведений и информации об операциях, подлежащих финансовому мониторингу, и признаков определения подозрительной операции" (далее – постановление № 1484), а также разработанных банком второго уровня и Национальным оператором почты (далее – банк) самостоятельно;

      риски легализации (отмывания) доходов, полученных преступным путем, и финансирования терроризма – риски преднамеренного или непреднамеренного вовлечения банка в процессы легализации (отмывания) доходов, полученных преступным путем, и финансирования терроризма или иную преступную деятельность;

      управление рисками легализации (отмывания) доходов, полученных преступным путем, и финансирования терроризма – совокупность принимаемых банком мер по выявлению, оценке, мониторингу рисков легализации (отмывания) доходов, полученных преступным путем, и финансирования терроризма (далее – ОД/ФТ), а также их минимизации (в отношении услуг, клиентов, а также совершаемых клиентами операций);

      пороговая операция – операция с деньгами и (или) иным имуществом, подлежащая финансовому мониторингу в соответствии со статьей 4 Закона о ПОД/ФТ и равная либо превышающая установленную Законом о ПОД/ФТ пороговую сумму;

      деловые отношения – отношения по предоставлению банком клиенту услуг (продуктов), относящихся к финансовой деятельности и финансовым услугам.

      3. Внутренний контроль в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, и финансированию терроризма (далее – ПОД/ФТ) осуществляется банком в целях:

      1) обеспечения выполнения банком требований Закона о ПОД/ФТ;

      2) поддержания эффективности системы внутреннего контроля банка на уровне, достаточном для управления рисками ОД/ФТ и сопряженными рисками (операционного, репутационного);

      3) исключения вовлечения банка, его должностных лиц и работников в процессы ОД/ФТ.

      4. В рамках организации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ в банке разрабатываются правила внутреннего контроля, включающие требования к проведению службой внутреннего аудита банка оценки эффективности внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ.

      Правила внутреннего контроля состоят из программ, предусмотренных статьей 11 Закона о ПОД/ФТ, разрабатываются банком самостоятельно в соответствии с Требованиями и являются внутренним документом банка либо совокупностью таких документов.

Глава 2. Организация внутренней системы ПОД/ФТ
и программа организации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ

      5. В порядке, установленном внутренними документами банка, в банке назначается должностное лицо, ответственное за осуществление мониторинга за соблюдением правил внутреннего контроля в банке (далее – ответственный работник), а также определяются работники подразделения банка, в компетенцию которых входят вопросы ПОД/ФТ (далее – подразделение по ПОД/ФТ).

      6. Требованиями к ответственному работнику являются:

      1) наличие высшего образования;

      2) наличие стажа работы на должности руководителя подразделения банка, связанного с осуществлением банковских и (или) иных операций, не менее 1 (одного) года либо стажа работы в сфере ПОД/ФТ не менее 2 (двух) лет, либо стажа работы в сфере предоставления и (или) регулирования финансовых услуг не менее 3 (трех) лет;

      3) наличие безупречной деловой репутации в соответствии с Законом Республики Казахстан от 31 августа 1995 года "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан".

      7. Программа организации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ включает, но не ограничивается:

      1) описание функций подразделения по ПОД/ФТ, в том числе порядок взаимодействия с другими подразделениями и работниками банка, филиалами, дочерними организациями при осуществлении внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ, а также функций, полномочий ответственного работника и работников субъектов финансового мониторинга, ответственных за реализацию Требований, порядок взаимодействия ответственного работника с органом управления и исполнительным органом банка;

      2) сведения об автоматизированных информационных системах и программном обеспечении, используемых для осуществления внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ и передачи сообщений в уполномоченный государственный орган, осуществляющий финансовый мониторинг и принимающий иные меры по ПОД/ФТ в соответствии с Законом о ПОД/ФТ (далее – уполномоченный орган по финансовому мониторингу), в том числе сведения об их разработчиках;

      3) порядок фиксирования сведений, а также хранения документов и информации, полученных в ходе реализации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ;

      4) порядок информирования работниками банка, в том числе ответственным работником, органа управления и исполнительного органа банка о ставших им известными фактах нарушения Закона о ПОД/ФТ, а также правил внутреннего контроля, допущенных работниками банка;

      5) описание требований по ПОД/ФТ банковского конгломерата, в который входит банк (при наличии);

      6) порядок подготовки и представления органу управления и исполнительному органу банка управленческой отчетности по результатам оценки эффективности внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ службой внутреннего аудита банка.

      8. Функции ответственного работника и работников подразделения по ПОД/ФТ в соответствии с программой организации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ включают, но не ограничиваются:

      1) обеспечение наличия разработанных и согласованных с исполнительным органом банка правил внутреннего контроля и (или) изменений (дополнений) к ним, а также мониторинга за их соблюдением в банке;

      2) организация представления и контроль за представлением сообщений в уполномоченный орган по финансовому мониторингу в соответствии с Законом о ПОД/ФТ;

      3) принятие решений о признании операций клиентов в качестве подозрительных и необходимости направления сообщений в уполномоченный орган по финансовому мониторингу в порядке, предусмотренном внутренними документами банка;

      4) принятие решений об установлении, продолжении либо прекращении деловых отношений с клиентами, о приостановлении либо отказе проведения операций клиентов в случаях, предусмотренных Законом о ПОД/ФТ и (или) договорами с клиентами, и в порядке, предусмотренном внутренними документами банка;

      5) направление запросов органу управления и (или) исполнительному органу банка для принятия решения об установлении, продолжении либо прекращении деловых отношений с клиентами в случаях и порядке, предусмотренных Законом о ПОД/ФТ и (или) внутренними документами банка;

      6) информирование органа управления банка и (или) исполнительного органа банка о выявленных нарушениях правил внутреннего контроля в порядке, предусмотренном внутренними документами банка;

      7) подготовка информации о результатах реализации правил внутреннего контроля и рекомендуемых мерах по улучшению систем управления рисками ОД/ФТ и внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ для формирования отчетов органу управления банка и исполнительному органу о выявленных недостатках.

      9. Для выполнения возложенных функций ответственный работник и работники подразделения по ПОД/ФТ наделяются следующими полномочиями, включая, но не ограничиваясь:

      1) направляют запросы органу управления и (или) исполнительному органу банка для принятия решения об установлении, продолжении либо прекращении деловых отношений с клиентами в случаях и порядке, предусмотренных Законом о ПОД/ФТ и внутренними документами банка;

      2) получение доступа ко всем помещениям банка, информационным системам, средствам телекоммуникаций, документам и файлам в пределах, позволяющих осуществлять свои функции в полном объеме, и в порядке, предусмотренном внутренними документами банка;

      3) дача подразделениям банка указаний, касающихся проведения операции с деньгами и (или) иным имуществом;

      4) обеспечение конфиденциальности информации, полученной при осуществлении своих функций;

      5) обеспечение сохранности получаемых от подразделений банка документов и файлов.

      10. При наличии в филиалах банка работников, на которых полностью или частично возложены функции и полномочия, предусмотренные пунктами 8 и 9 Требований, координацию деятельности по вопросам ПОД/ФТ таких работников осуществляет ответственный работник.

      11. Функции ответственного работника, работников подразделения по ПОД/ФТ, а также работников банка, на которых возложены функции, предусмотренные пунктом 8 Требований, не совмещаются с функциями службы внутреннего аудита, а также функциями подразделений, осуществляющих операционную (текущую) деятельность банка.

      12. Банк для автоматизации процессов по вопросам внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ использует автоматизированные информационные системы.

Глава 3. Программа управления рисками ОД/ФТ

      13. В целях организации управления рисками ОД/ФТ банк разрабатывает программу управления рисками ОД/ФТ.

      14. Банк на ежегодной основе осуществляет оценку степени подверженности услуг (продуктов) банка рискам ОД/ФТ с учетом, как минимум, следующих специфических категорий рисков: риск по типу клиентов, страновой (географический) риск, риск услуги (продукта) и (или) способа ее (его) предоставления.

      Оценка степени подверженности услуг (продуктов) банка рискам ОД/ФТ сопровождается описанием возможных мероприятий, направленных на минимизацию выявленных рисков, включая изменение процедур идентификации и мониторинга операций клиентов, установление лимитов на проведение операций, изменение условий предоставления услуг (продуктов), отказ от предоставления услуг (продуктов).

      15. Типы клиентов, чей статус и (или) чья деятельность повышают риск ОД/ФТ, включают, но не ограничиваются:

      1) иностранные публичные должностные лица, их члены семьи и близкие родственники;

      2) иностранные финансовые организации;

      3) юридические лица и индивидуальные предприниматели, деятельность которых связана с интенсивным оборотом наличных денег, в том числе:

      юридические лица, осуществляющие деятельность исключительно через обменные пункты на основании лицензии Национального Банка Республики Казахстане на обменные операции с наличной иностранной валютой;

      юридические лица, исключительной деятельностью которых является инкассация банкнот, монет и ценностей на основании лицензии Национального Банка Республики Казахстан (за исключением дочерних организаций банков, которые соблюдают требования по ПОД/ФТ, установленные банком);

      организации, осуществляющие микрофинансовую деятельность;

      агенты (поверенные) поставщиков услуг (кроме финансовых), осуществляющие прием от потребителей наличных денег, в том числе через электронные терминалы;

      организаторы игорного бизнеса, а также лица, предоставляющие услуги либо получающие доходы от деятельности онлайн-казино за пределами Республики Казахстан;

      лица, предоставляющие туристские услуги, а также иные услуги, связанные с интенсивным оборотом наличных денег;

      4) адвокаты и другие независимые специалисты по юридическим вопросам в случаях, когда они от имени или по поручению клиента участвуют в операциях с деньгами и (или) имуществом в отношении деятельности, указанной в подпункте 7) пункта 1 статьи 3 Закона о ПОД/ФТ, профессиональные участники рынка ценных бумаг (за исключением дочерних организаций банков второго уровня, которые соблюдают требования по ПОД/ФТ, установленные банками второго уровня);

      5) страховые (перестраховочные) организации, страховые брокеры, осуществляющие деятельность по отрасли "страхование жизни" (за исключением дочерних организаций банка, которые соблюдают требования по ПОД/ФТ, установленные банком);

      6) лица, предоставляющие услуги по финансовому лизингу (за исключением дочерних организаций банков второго уровня, которые соблюдают требования по ПОД/ФТ, установленные банками второго уровня);

      7) лица, осуществляющие деятельность в качестве страховых агентов;

      8) лица, осуществляющие посредническую деятельность по купле-продаже недвижимости;

      9) лица, деятельность которых связана с производством и (или) торговлей оружием, взрывчатыми веществами;

      10) лица, деятельность которых связана с добычей и (или) обработкой, а также куплей-продажей, драгоценных металлов, драгоценных камней либо изделий из них;

      11) некоммерческие организации в организационно-правовой форме фондов, религиозных объединений;

      12) лица, расположенные (зарегистрированные) в иностранных государствах, указанных в пункте 17 Требований, а также расположенные в Республике Казахстан филиалы и представительства таких лиц;

      13) клиент, в отношении которого имеются основания для сомнения в достоверности полученных данных;

      14) клиент совершает действия, направленные на уклонение от процедур надлежащей проверки клиента, предусмотренных Законом о ПОД/ФТ.

      16. Типы клиентов, чей статус и (или) чья деятельность понижают риск ОД/ФТ, включают, но не ограничиваются:

      1) государственные органы Республики Казахстан, включая Национальный Банк Республики Казахстан, а также юридические лица, контроль над которыми осуществляется государственными органами;

      2) юридические лица, созданные в организационно-правовой форме государственных учреждений или государственных предприятий, а также национальным управляющим холдингом либо юридическими лицами, сто процентов голосующих акций (долей участия) которых принадлежат национальному управляющему холдингу;

      3) банки второго уровня, страховые (перестраховочные) организации, профессиональные участники рынка ценных бумаг – резиденты Республики Казахстан;

      4) организации, акции которых включены в официальный список фондовой биржи Республики Казахстан и (или) фондовой биржи иностранного государства;

      5) международные организации, расположенные на территории Республики Казахстан либо участником которых является Республика Казахстан.

      17. Банк осуществляет оценку странового (географического) риска, связанного с ведением деятельности в иностранных государствах, указанных в настоящем пункте, предоставлением услуг (продуктов) клиентам из таких иностранных государств и осуществлением операций с деньгами и (или) иным имуществом с участием таких иностранных государств.

      Иностранными государствами, операции с которыми повышают риск ОД/ФТ, являются:

      иностранные государства (территории), включенные в перечень государств (территорий), не выполняющих либо недостаточно выполняющих рекомендации Группы разработки финансовых мер борьбы с отмыванием денег (ФАТФ), составляемый уполномоченным органом по финансовому мониторингу;

      иностранные государства (территории), в отношении которых применяются международные санкции (эмбарго), принятые резолюциями Совета Безопасности ООН;

      иностранные государства (территории), включенные в перечень оффшорных зон для целей Закона Республики Казахстан "О противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, и финансированию терроризма", утвержденный приказом исполняющего обязанности Министра финансов Республики Казахстан от 10 февраля 2010 года № 52 "Об утверждении Перечня оффшорных зон для целей Закона Республики Казахстан "О противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, и финансированию терроризма", зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 6058;

      иностранные государства (территории), определенные банком в качестве представляющих высокий риск ОД/ФТ на основе других факторов (сведений об уровне коррупции, незаконного производства, оборота и (или) транзита наркотиков, сведений о поддержке международного терроризма и другое).

      Ссылки на перечни таких государств (территорий) по данным ООН и международных организаций размещаются на официальном интернет-ресурсе уполномоченного органа по финансовому мониторингу.

      18. Услуги (продукты) банка, а также способы их предоставления, подверженные высокому риску ОД/ФТ, включают, но не ограничиваются:

      1) новые продукты и новая деловая практика, включая новые механизмы передачи, новые или развивающиеся технологии, как для новых, так и для уже существующих продуктов, определяемые в правилах внутреннего контроля банка;

      2) персональное банковское обслуживание клиентов;

      3) платежи и (или) переводы денег без использования банковского счета;

      4) торговое финансирование;

      5) сейфовые операции (услуги по хранению ценных бумаг, выпущенных в документарной форме, документов и ценностей клиентов, включая сдачу в аренду сейфовых ящиков, шкафов и помещений);

      6) доверительное управление имуществом;

      7) брокерское обслуживание на международных рынках;

      8) кастодиальное обслуживание;

      9) электронные деньги в случае, если банк-эмитент не является оператором соответствующей системы электронных денег;

      10) предоплаченные платежные карточки;

      11) корпоративные платежные карточки;

      12) чеки, в том числе дорожные чеки;

      13) счета иностранных финансовых организаций;

      14) операции по покупке, продаже, обмену наличной иностранной валюты через обменные пункты.

      19. При оценке степени подверженности услуг (продуктов) банка рискам ОД/ФТ в соответствии с факторами и категориями рисков, указанными в пунктах 15, 16, 17 и 18 Требований, банком учитываются дополнительные сведения, влияющие на итоговую степень риска, включая, но не ограничиваясь:

      1) количество направленных банком в уполномоченный орган по финансовому мониторингу сообщений о подозрительных операциях клиентов;

      2) количество направленных банком в уполномоченный орган по финансовому мониторингу сообщений о пороговых операциях клиентов с наличными деньгами.

      20. В рамках реализации программы управления рисками ОД/ФТ банком принимаются меры по классификации клиентов с учетом категорий и факторов риска, указанных в пунктах 15, 16, 17 и 18 Требований, а также иных категорий рисков, устанавливаемых банком.

      Уровень риска клиента (группы клиентов) устанавливается банком по результатам анализа имеющихся у банка сведений и информации о клиенте (клиентах) и оценивается по шкале определения уровня риска, которая состоит не менее чем из двух уровней.

      Оценка риска с использованием категорий и факторов рисков, указанных в пунктах 15, 16, 17 и 18 Требований, проводится в отношении клиентов (групп клиентов) на основе результатов мониторинга операций (деловых отношений).

      Пересмотр уровня риска клиента (группы клиентов) осуществляется банком по мере обновления сведений о клиенте (группе клиентов) и результатов мониторинга операций (деловых отношений).

Глава 4. Программа идентификации клиентов

      21. В целях реализации требований Закона о ПОД/ФТ по надлежащей проверке клиента банк разрабатывает программу идентификации клиентов.

      Идентификация клиента заключается в проведении банком мероприятий по фиксированию и проверке достоверности сведений о клиенте (его представителе), выявлению бенефициарного собственника и фиксированию сведений о нем, установлению и фиксированию предполагаемой цели деловых отношений, а также получению и фиксированию иных предусмотренных Законом о ПОД/ФТ сведений о клиенте и их представителях.

      Проведение на постоянной основе проверки деловых отношений и изучения операций, осуществляемых клиентом через данный субъект финансового мониторинга, включая при необходимости получение и фиксирование сведений об источнике финансирования совершаемых операций.

      В зависимости от уровня риска клиента степень проводимых банком мероприятий выражается в применении упрощенных либо усиленных мер надлежащей проверки клиентов в соответствии с пунктом 7 статьи 5 Закона о ПОД/ФТ.

      22. Программа идентификации клиента, его представителя и бенефициарного собственника включает, но не ограничивается:

      1) порядок принятия клиентов на обслуживание, включая процедуру и основания для отказа в установлении деловых отношений и (или) в проведении операции, а также прекращения деловых отношений;

      2) порядок идентификации клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, в том числе особенности процедур применения упрощенных и усиленных мер надлежащей проверки клиента;

      3) особенности проведения идентификации при установлении корреспондентских отношений с иностранными финансовыми организациями;

      4) описание мер, направленных на выявление банком среди физических лиц, находящихся на обслуживании или принимаемых на обслуживание, иностранных публичных должностных лиц;

      5) порядок проверки клиента (его представителя) и бенефициарного собственника на наличие в Перечне организаций и лиц, связанных с финансированием терроризма и экстремизма;

      6) особенности идентификации при дистанционном установлении деловых отношений (без личного присутствия клиента или его представителя);

      7) особенности обмена сведениями, полученными в процессе идентификации клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, в рамках выполнения требований по ПОД/ФТ, установленных банковским конгломератом, в который входит банк (при наличии);

      8) особенности идентификации клиентов путем получения сведений от других финансовых организаций, в том числе идентификации физических и юридических лиц, в пользу или от имени которых брокером - дилером совершаются операции по своему банковскому счету;

      9) описание дополнительных источников информации, в том числе предоставляемых государственными органами, в целях идентификации клиента (его представителя) и бенефициарного собственника;

      10) порядок проверки достоверности сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике;

      11) требования к форме, содержанию и порядку ведения досье клиента, обновления сведений, содержащихся в досье, с указанием периодичности обновления сведений;

      12) процедуру обеспечения доступа работников банка к информации, полученной при проведении идентификации;

      13) порядок оценки уровня риска клиента, основания оценки такого риска.

      Если банк в соответствии с Законом о ПОД/ФТ на основании договора поручил иному лицу применение в отношении клиентов банка мер, предусмотренных подпунктами 1), 2), 2-1) и 4) пункта 3 статьи 5 Закона о ПОД/ФТ, банк разрабатывает правила взаимодействия с такими лицами, которые включают:

      процедуру заключения банком договоров с лицами, которым поручено проведение идентификации, а также перечень должностных лиц банка, уполномоченных заключать такие договоры;

      процедуру идентификации клиента (его представителя) и бенефициарного собственника в соответствии с договорами между банком и лицами, которым поручено проведение идентификации;

      процедуру и сроки передачи банку сведений, полученных при проведении идентификации, лицами, которым поручено проведение идентификации;

      процедуру осуществления банком контроля за соблюдением лицами, которым поручено проведение идентификации, требований по идентификации, включая процедуру, сроки и полноту передачи банку полученных сведений, а также меры, принимаемые банком по устранению выявленных нарушений;

      основания, процедуру и сроки принятия банком решения об одностороннем отказе от исполнения договора с лицами, которым поручено проведение идентификации, в случае несоблюдения ими требований по идентификации, в том числе процедур, сроков и полноты передачи банку полученных сведений;

      перечень должностных лиц банка, уполномоченных принимать решение об одностороннем отказе от исполнения договора с лицами, которым поручено проведение идентификации;

      положения об ответственности лиц, которым банк поручил проведение идентификации, за несоблюдение ими требований по идентификации, включая процедуру, сроки и полноту передачи банку полученных сведений;

      процедуру взаимодействия банка с лицами, которым поручено проведение идентификации, по вопросам оказания им методологической помощи в целях выполнения требований по идентификации.

      Допускается включение банком дополнительных условий в правила взаимодействия.

      23. С учетом требований статьи 6 Закона о ПОД/ФТ банк проводит идентификацию клиента (его представителя) и бенефициарного собственника до установления деловых отношений.

      24. С учетом требований пункта 1 статьи 7 Закона о ПОД/ФТ банк проводит идентификацию клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, проверку деловых отношений и изучение операций, включая при необходимости получение и фиксирование сведений об источнике финансирования совершаемых операций, с учетом уровня риска клиента, а также проводит проверку достоверности полученных сведений о клиенте в случаях:

      1) совершения клиентом пороговой операции (сделки);

      2) совершения (попытки совершения) клиентом подозрительной операции (сделки);

      3) совершения клиентом необычной операции (сделки);

      4) совершения клиентом операции (сделки), имеющей характеристики, соответствующие типологиям, схемам и способам легализации (отмывания) преступных доходов и финансирования терроризма.

      При совершении клиентом операции (сделки) в рамках установленных деловых отношений, идентификация клиента (его представителя) и бенефициарного собственника не проводится, если она проводилась при установлении таких деловых отношений, за исключением случаев, предусмотренных подпунктами 2), 3) и 4) части первой настоящего пункта, а также необходимости обновления ранее полученных либо получения дополнительных сведений в соответствии с уровнем риска клиента и Требованиями.

      25. Сведения, полученные в соответствии с пунктами 23 и 24 Требований в рамках идентификации клиента (его представителя), документально фиксируются и вносятся (включаются) банком в досье клиента, которое хранится в банке на протяжении всего периода деловых отношений с клиентом и не менее 5 (пяти) лет со дня прекращения деловых отношений с клиентом.

      При применении банком подпункта 1) пункта 6 статьи 5 Закона о ПОД/ФТ банк незамедлительно получает сведения о клиенте от других субъектов финансового мониторинга для внесения (включения) в досье клиента, а также по запросу без задержки получает копии подтверждающих документов, к которым, в том числе относятся информация, выписки из информационных систем или баз данных других субъектов финансового мониторинга, на меры надлежащей проверки клиента которого полагается банк.

      Группы клиентов, по которым банком в соответствии с внутренними документами ведутся досье, включают, но не ограничиваются:

      физические лица;

      юридические лица, в том числе иностранные финансовые организации-респонденты.

      Банк формирует досье клиента путем фиксирования сведений о нем в зависимости от уровня его риска, присвоенного банком в соответствии с правилами внутреннего контроля банка. В случае присвоения клиенту низкого уровня в отношении него проводятся упрощенные меры надлежащей проверки и фиксируется перечень сведений, предусмотренный подпунктами 1), 2), 2-1) и 4) пункта 3 статьи 5 Закона о ПОД/ФТ.

      В случае присвоения клиенту высокого уровня риска к дополнительным сведениям относятся сведения, предусмотренные пунктом 5 статьи 5 Закона о ПОД/ФТ (сведений о налоговом резидентстве, роде деятельности и источнике финансирования совершаемых операций).

      26. В процессе идентификации клиента (выявления бенефициарного собственника) банком проводится проверка на наличие такого клиента (бенефициарного собственника) в Перечне.

      Банком в процессе идентификации клиента (выявления бенефициарного собственника) проводится проверка на принадлежность такого клиента (бенефициарного собственника) к иностранному публичному должностному лицу.

      Сведения о миграционных карточках не требуется получать в отношении граждан государств, входящих в Евразийский экономический союз.

      Проверка наличия клиента (бенефициарного собственника) в Перечне (включения в Перечень) не зависит от уровня риска клиента и осуществляется по мере внесения изменений в Перечень (обновления Перечня).

      27. Периодичность обновления и (или) необходимость получения дополнительных сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике устанавливаются с учетом уровня риска клиента (группы клиентов) и (или) степени подверженности услуг (продуктов) банка, которыми пользуется клиент, рискам ОД/ФТ.

      Обновление сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике с высоким уровнем риска осуществляется не реже одного раза в год.

Глава 5. Программа мониторинга и изучения операций клиентов

      28. В целях реализации требований Закона о ПОД/ФТ по надлежащей проверке клиента, а также по выявлению и направлению в уполномоченный орган по финансовому мониторингу сообщений о пороговых и подозрительных операциях банк разрабатывает программу мониторинга и изучения операций клиентов.

      29. Программа мониторинга и изучения операций клиентов включает, но не ограничивается:

      1) перечень признаков необычных и подозрительных операций, составленный на основе признаков определения подозрительных операций, утвержденных Постановлением № 1484, а также разработанных банком самостоятельно;

      2) процедуру выявления операции клиента, имеющие характеристики, соответствующие типологиям, схемам и способам легализации (отмывания) преступных доходов и финансирования терроризма, утвержденным уполномоченным органом по финансовому мониторингу в соответствии с Законом о ПОД/ФТ;

      3) распределение обязанностей между подразделениями (работниками) банка по обновлению ранее полученных и (или) получению дополнительных сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике в случаях, предусмотренных Требованиями;

      4) распределение обязанностей между подразделениями (работниками) банка по выявлению и передаче между подразделениями (работниками) сведений о пороговых, необычных и подозрительных операциях;

      5) описание механизма взаимодействия подразделений банка при выявлении пороговых, необычных и подозрительных операциях;

      6) порядок, основания и срок принятия ответственным работником решения о квалификации операции клиента;

      7) порядок взаимодействия подразделений (работников) по принятию решения об отказе в проведении операции клиента (за исключением отказа в связи с нахождением клиента, бенефициарного собственника в Перечне), а также о прекращении деловых отношений с клиентом;

      8) порядок взаимодействия подразделений (работников) банка по выявлению клиентов и бенефициарных собственников, находящихся в Перечне, а также по отказу в проведении операции с деньгами и (или) иным имуществом таких клиентов, обслуживании таких клиентов либо прекращению деловых отношений с ним;

      9) порядок фиксирования (в том числе способы фиксирования) и хранения сведений о результатах изучения необычных операций (сделок), а также сведений о пороговых и подозрительных операциях (в том числе сумму операции);

      10) порядок представления в уполномоченный орган по финансовому мониторингу сообщений о пороговых и подозрительных операциях;

      11) порядок информирования (при необходимости) органа управления и должностных лиц банка о выявлении пороговой и подозрительной операции;

      12) порядок принятия и описание мер, принимаемых банком в отношении клиента и его операций в случае осуществления клиентом систематически и (или) в значительных объемах необычных и (или) подозрительных операций.

      30. В рамках программы мониторинга и изучения операций клиентов, банком проводятся мероприятия, направленные на установление целей и оснований всех пороговых, необычных, подозрительных операций и операций, имеющих характеристики, соответствующие типологиям, схемам и способам легализации (отмывания) преступных доходов и финансирования терроризма, а также при необходимости источника финансирования.

      Результаты мониторинга и изучения операций клиентов используются для ежегодной оценки степени подверженности услуг (продуктов) банка рискам ОД/ФТ, а также для пересмотра уровней рисков клиентов.

      Полученные в рамках реализации программы мониторинга и изучения операций клиента сведения вносятся в досье клиента, предусмотренное пунктом 25 Требований, и (или) хранятся в банке на протяжении всего периода деловых отношений с клиентом и не менее пяти лет после совершения операции.

      31. Частота изучения операций клиента определяется банком с учетом уровня риска клиента (группы клиентов) и (или) степени подверженности услуг (продуктов) банка, которыми пользуется клиент, рискам ОД/ФТ, совершения (попытки совершения) клиентом операций (операции), подлежащих (подлежащей) финансовому мониторингу, а также с учетом имеющихся у банка типологий, схем и способов легализации (отмывания) преступных доходов и финансированию терроризма, утвержденных уполномоченным органом по финансовому мониторингу.

      В случае присвоения клиенту высокого уровня риска, а также в случае совершения клиентом подозрительной операции банком изучаются операции, которые проводит (проводил) клиент за определенный период времени.

      Помимо оснований, указанных в пункте 4 статьи 4 Закона о ПОД/ФТ, банком дополнительно изучается операция по единовременной выдаче клиенту высокого уровня риска наличных денег, в том числе с использованием банковского (банковских) счета (счетов) на сумму, определенную банком в правилах внутреннего контроля банка самостоятельно. В случае направления уполномоченным органом по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций (далее – уполномоченный орган) указания о необходимости пересмотра суммы операции по единовременной выдаче клиенту высокого уровня риска наличных денег, банк устанавливает лимиты в соответствии с указанием.

      32. Банком проверяются посредством процедур мониторинга и изучения операции по приобретению безналичной иностранной валюты (далее – конверсионные операции) на предмет легализации (отмывания) доходов, полученных преступным путем, вовлечения в законный оборот денег и (или) иного имущества, полученных преступным путем, посредством совершения конверсионных операций. Процедуре мониторинга и изучения подлежат конверсионные операции, проводимые одним клиентом банка в виде покупки (покупок) иностранной валюты в один операционный день в совокупной сумме, превышающей: для физических лиц – 3 (три) миллионов долларов США, для юридических лиц – 10 (десять) миллионов долларов США.

      Допускается проведение предварительной процедуры мониторинга и изучения конверсионных операций юридических лиц на стадии учетной регистрации валютного договора (контракта), если условия валютного договора предусматривают совершение операций, соответствующих условиям, предусмотренным частью первой настоящего пункта.

      В случае, если клиент не проходил предварительную процедуру мониторинга и изучения по конверсионным операциям, то при совершении клиентом конверсионных операций и одновременном достижении клиентом в течение дня порогов, предусмотренных частью первой настоящего пункта, последующие заявки на приобретение иностранной валюты принимаются не менее чем за 1 рабочий день до даты совершения конверсионной операции.

      Требование, предусмотренное частью третьей настоящего пункта, не распространяется на заявки клиентов на покупку иностранной валюты, поданные в рамках сделок по приобретению ими ценных бумаг, на рефинансирование текущих займов клиентов, а также операции нерезидентов, в отношении которых проведена процедура надлежащей проверки клиента.

      Процедура мониторинга и изучения конверсионной операции включает, но не ограничивается, следующие меры из доступных источников:

      изучение источников происхождения денег для финансирования операции, в том числе путем анализа финансовой отчетности;

      надлежащую проверку бенефициарных собственников;

      проверку деловой репутации юридического лица, анализ деятельности, проверку наличия лицензии, разрешений на осуществление деятельности;

      проверку наличия и (или) отсутствия клиента в списках банка, которому было отказано в установлении деловых отношений (а равно прекращены деловые отношения) в соответствии с пунктом 1 статьи 13 Закона о ПОД/ФТ;

      проверку наличия и (или) отсутствия у клиента операций с участием стран с высоким риском ОД/ФТ и стран включенных в перечень оффшорных зон;

      проверку информации о контрагенте клиента, указанной в абзацах третьем, четвертом, пятом и шестом настоящей части, в открытых доступных источниках, в открытых доступных источниках;

      проверка операции на наличие признаков совершения клиентом не имеющей очевидного экономического смысла или видимой законной цели операции с деньгами и (или) иным имуществом.

      В случае направления уполномоченным органом указания с обоснованием необходимости пересмотра условий надлежащей проверки клиента с целью соблюдения процедур мониторинга и изучения подозрительных конверсионных операций, банк разрабатывает и применяет дополнительные меры надлежащей проверки клиента с учетом указания.

      33. При возникновении сомнений в части правомерности квалификации операции в качестве пороговой, а также при выявлении необычной, подозрительной операции или операции, имеющей характеристики, соответствующие типологиям, схемам и способам легализации (отмывания) преступных доходов и финансирования терроризма, работник банка, выявивший указанную операцию, направляет сообщение о такой операции ответственному работнику (в подразделение по ПОД/ФТ) в порядке, в форме и в сроки, установленные внутренними документами банка.

      Сообщение по выявленным операциям, подлежащим финансовому мониторингу, направляемое в подразделение по ПОД/ФТ, содержит следующие сведения:

      вид операции:

      операция, в отношении которой возникают сомнения в части правомерности квалификации ее как операции, подлежащей финансовому мониторингу;

      операция, в отношении которой возникают подозрения, что она осуществляется в целях ОД/ФТ;

      содержание операции;

      дату, сумму и валюту операции;

      сведения о лице (лицах), участвующем (участвующих) в операции (плательщик, получатель, банк плательщика, банк получателя);

      возникшие затруднения при квалификации операции как операции, подлежащей финансовому мониторингу, или причины, по которым операция квалифицируется как операция, в отношении которой возникают подозрения, что она осуществляется в целях ОД/ФТ;

      сведения о работнике банка, составившем сообщение об операции, его подпись (собственноручная, или электронная, или ее аналог, установленный банком);

      дату и время составления сообщения об операции;

      дату получения работником подразделения по ПОД/ФТ сообщения об операции и его подпись (собственноручная, электронная или ее аналог, установленный банком);

      запись о решении работника подразделения по ПОД/ФТ либо ответственного работника, принятом в отношении сообщения об операции, с указанием даты принятия решения и его подпись (собственноручная, электронная или ее аналог, установленный банком). В случае принятия работником подразделения по ПОД/ФТ либо ответственным работником решения о ненаправлении сведений об операции в уполномоченный орган по финансовому мониторингу в сообщение включается мотивированное обоснование принятого решения;

      запись о решении должностного лица банка, принятом в отношении сообщения об операции, если в соответствии с правилами внутреннего контроля принятие окончательного решения о направлении (ненаправлении) в уполномоченный орган по финансовому мониторингу сведений отнесено к его компетенции, его подпись (собственноручная, электронная или ее аналог, установленный банком).

      В одном сообщении допускается содержание информации о нескольких операциях.

      Сообщения об операциях, указанных в части первой настоящего пункта, а также результаты их изучения, хранятся банком не менее пяти лет после совершения операции.

Глава 6. Программа подготовки и обучения работников банка по вопросам ПОД/ФТ

      34. Целью Программы подготовки и обучения работников по вопросам ПОД/ФТ (далее – Программа обучения) является получение работниками банка знаний и формирование навыков, необходимых для исполнения ими требований законодательства в сфере ПОД/ФТ, а также правил внутреннего контроля и иных внутренних документов банка в сфере ПОД/ФТ.

      35. В Программу обучения включаются:

      1) порядок обучения работников, включающая в себя тематику обучения, методы, сроки проведения и подразделение, ответственное за проведение обучения;

      2) перечень подразделений банка, работники которых проходят обучение;

      3) порядок и формы хранения результатов обучения;

      4) порядок и формы проверки знаний работников банка по вопросам ПОД/ФТ.

      36. Формы и периодичность проведения обучения работников банка по вопросам ПОД/ФТ устанавливаются банком с учетом требований к субъектам финансового мониторинга по подготовке и обучению работников, утвержденных приказом Министра финансов Республики Казахстан от 28 ноября 2014 года № 533, зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 10001.