Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы

Қазақстан Республикасының Заңы 2018 жылғы 2 шiлдедегi № 167-VІ ҚРЗ.

      Қолданушылар назарына!
      Қолданушыларға қолайлы болуы үшін РҚАО мазмұнды жасады.
      МАЗМҰНЫРҚАО-ның ескертпесі!
      Осы Заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 26-баптан қараңыз.

      Осы Заң валюталық операцияларды жүзеге асыруға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейді, валюталық реттеу мен валюталық бақылаудың мақсаттарын, мiндеттерiн айқындайды.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар мен терминдер

      1. Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

      1) айырбастау пункті – Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің немесе қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның лицензиясы немесе Қазақстан Республикасының заңдары негізінде Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыруға құқығы бар уәкілетті ұйым немесе уәкілетті банк құрған, қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыру үшін арнайы жабдықталған орын;

      2) валюталық құндылықтар:

      шетел валютасы;

      номиналы шетел валютасымен көрсетілген бағалы қағаздар мен төлем құжаттары;

      Қазақстан Республикасының бейрезиденттері шығарған, номиналы жоқ бағалы қағаздар;

      құймалардағы аффинирленген алтын;

      Қазақстан Республикасының резиденттері мен Қазақстан Республикасының бейрезиденттері арасында және Қазақстан Республикасының бейрезиденттері арасында олармен операциялар жасалған, сондай-ақ оларды Қазақстан Республикасынан әкеткен (аударған) немесе Қазақстан Республикасына әкелген (аударған) жағдайларда ұлттық валюта, номиналы ұлттық валютамен көрсетілген бағалы қағаздар мен төлем құжаттары;

      Қазақстан Республикасының резиденттері мен Қазақстан Республикасының бейрезиденттері арасында және Қазақстан Республикасының бейрезиденттері арасында олармен операциялар жасалған, сондай-ақ оларды Қазақстан Республикасынан әкеткен немесе Қазақстан Республикасына әкелген жағдайларда Қазақстан Республикасының резиденттері шығарған, номиналы жоқ бағалы қағаздар;

      3) валюталық операциялар:

      валюталық құндылықтарға меншік құқығының және өзге де құқықтардың өтуіне байланысты операциялар, сондай-ақ валюталық құндылықтарды төлем құралы ретінде пайдалану;

      валюталық құндылықтарды Қазақстан Республикасына әкелу, жіберу және аудару, сондай-ақ Қазақстан Республикасынан әкету, жіберу және аудару;

      валюталық құндылықтарды сенімгерлік басқаруға беру;

      валюталық құндылықтарды брокерлік қызметтер көрсету туралы шарт негізінде беру;

      4) валюталық шарт – валюталық операциялар солардың негізінде және (немесе) оларды орындау үшін жүзеге асырылатын, өзгерістерін және (немесе) толықтыруларын қоса алғанда, келісімдер, құрылтай құжаттары, сондай-ақ өзге де құжаттар;

      5) есептік нөмір – Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі немесе уәкілетті банк валюталық шартқа немесе шетелдік банктегі шотқа беретін және валюталық операциялар бойынша есепке алуды және есептілікті қамтамасыз етуге арналған сәйкестендіру нөмірі;

      6) импорт – Қазақстан Республикасы бейрезидентінің Қазақстан Республикасының резидентіне тауарларды беруі, Қазақстан Республикасы бейрезидентінің Қазақстан Республикасының резидентіне зияткерлік меншік объектілеріне айрықша құқықтарды ішінара беруі, Қазақстан Республикасы бейрезидентінің Қазақстан Республикасының резидентіне жұмыстарды орындауы, қызметтерді көрсетуі, мүлікті жалға беруі;

      7) құймалардағы аффинирленген алтын – аффинаждау нәтижесінде алынған және өлшеуіш және стандартты құймалар түрінде дайындалған, "Бағалы металдар мен асыл тастар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес инвестициялық алтынға жатқызылатын алтын;

      8) уәкілетті банктер – валюталық операцияларды, оның ішінде клиенттердің тапсырмалары бойынша валюталық операцияларды жүргізетін, Қазақстан Республикасында құрылған банктер және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар (уәкілетті ұйымдарды қоспағанда), сондай-ақ шетелдік банктердің Қазақстан Республикасында қызметін жүзеге асыратын филиалдары;

      9) уәкілетті ұйымдар – банктер болып табылмайтын, қызметін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларына арналған лицензиясы негізінде тек қана айырбастау пункттері арқылы жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының қаржы ұйымдары;

      10) ұлттық валюта:

      Қазақстан Республикасының аумағында айналыста болатын және заңды төлем құралы болып табылатын, сондай-ақ айналыстан алынған немесе алынатын, бірақ айналыстағы ақша белгілеріне айырбастауға жататын Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің банкноттары мен монеталары түріндегі ақша белгілері;

      банктік шоттардағы Қазақстан Республикасының ақша бірліктеріндегі ақша;

      11) шетел валютасы:

      шет мемлекеттің (мемлекеттер тобының) аумағында айналыста болатын және заңды төлем құралы болып табылатын, сондай-ақ айналыстан алынған немесе алынатын, бірақ айналыстағы ақша белгілеріне айырбастауға жататын банкноттар, монеталар түріндегі ақша белгілері;

      банктік шоттардағы шет мемлекеттердің (мемлекеттер тобының) ақша бірліктеріндегі және халықаралық ақша немесе есеп айырысу бірліктеріндегі ақша;

      12) шетелдік банктер – шет мемлекеттердің заңнамасына сәйкес құрылған және өздері тіркелген мемлекеттердің заңнамасы негізінде Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерде банк қызметін жүзеге асыратын банктер және өзге де қаржы институттары;

      13) экспорт – Қазақстан Республикасы резидентінің Қазақстан Республикасының бейрезидентіне тауарларды беруі, Қазақстан Республикасы резидентінің Қазақстан Республикасының бейрезидентіне зияткерлік меншік объектілеріне айрықша құқықтарды ішінара беруі, Қазақстан Республикасы резидентінің Қазақстан Республикасының бейрезидентіне жұмыстарды орындауы, қызметтерді көрсетуі, мүлікті жалға беруі.

      2. Осы Заңда валюталық операцияларды сыныптау мақсаттары үшін мынадай негізгі терминдер пайдаланылады:

      1) капиталға қатысу:

      заңды тұлғаның, жай серіктестіктің, консорциумның жарғылық капиталына, мүлкіне қатысу, оның ішінде акциялар, қатысу үлестері, салымдар және (немесе) қатысушылардың дауыстары түрінде қатысу;

      заңды тұлғаның жарғылық капиталынан өзге капиталына қатысу;

      2) капитал қозғалысы операциялары – Қазақстан Республикасының резиденттері мен Қазақстан Республикасының бейрезиденттері арасында жүзеге асырылатын, валюталық құндылықтарға меншік құқығының және өзге де құқықтардың өтуіне байланысты болатын, мыналар:

      қаржылай қарыздар;

      капиталға қатысу;

      бағалы қағаздармен, қатысу үлестерімен және туынды қаржы құралдарымен операциялар;

      Қазақстан Республикасының заңдарымен жылжымайтын мүлікке теңестірілген не жатқызылған жылжымалы заттарды қоспағанда, жылжымайтын мүлікке меншік құқығын иемдену;

      зияткерлік меншік объектілеріне айрықша құқықтарды толығымен иемдену;

      ақшаны және өзге де мүлікті бірлескен қызметке қатысушының міндеттемелерін орындау үшін, сондай-ақ сенімгерлік басқаруға, трастқа беру;

      клиенттердің тапсырмалары бойынша валюталық операцияларды жүзеге асыратын бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушыларға ақшаны және қаржы құралдарын клиенттерге тиесілі ақшаны есепке алуға және сақтауға арналған шоттарға беру;

      ақшаны және өзге де валюталық құндылықтарды өтеусіз беру көзделетін операциялар;

      3) қаржылай қарыздар:

      экспортты немесе импортты алдын ала төлеу, төлеуді кейінге қалдыру және бөліп төлеу кезінде туындайтын міндеттемелерді қоспағанда, қарыздар;

      борышкер міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз етуге берілетін ақша;

      тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) берушілер мен алушылардың (сатушылар мен сатып алушылардың) ақшалай талабын басқаға беру арқылы қаржыландыру;

      үшінші тұлғалардың тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алуды және өзге де мәмілелерді қаржыландыруы, сондай-ақ үшінші тұлғалардың борышкердің кредитор алдындағы міндеттемелерін орындауы, солардың нәтижесінде өзі үшін міндеттеме орындалған тұлғада осындай қаржыландыруды берген және (немесе) осындай орындауды жүзеге асырған тұлғаға ақшаны және өзге де мүлікті қайтару міндеті туындайды;

      қаржы лизингі, Қазақстан Республикасының заңдарымен жылжымайтын мүлікке теңестірілген не жатқызылған жылжымалы заттарды жалға алуды қоспағанда, жылжымайтын мүлікті кейіннен сатып ала отырып жалға алу;

      4) шетелдік қаржы ұйымдары – шет мемлекеттердің заңнамасына сәйкес құрылған және өздері тіркелген мемлекеттердің заңнамасы негізінде қаржы қызметтерін көрсету бойынша кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын шетелдік банктер және өзге де қаржы институттары;

      5) шетелдік қаржылық емес ұйымдар – шетелдік қаржы ұйымдарын қоспағанда, шет мемлекеттердің заңнамасына сәйкес құрылған, Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерде орналасқан заңды тұлғалар және заңды тұлға құрмайтын өзге де ұйымдар.

      Осы Заңның мақсаттары үшін:

      Қазақстан Республикасының бейрезиденттері шығарған электрондық ақшаны Қазақстан Республикасы резидентінің сатып алуы және өтеуі жөніндегі операциялар;

      Қазақстан Республикасының резиденттері шығарған электрондық ақшаны Қазақстан Республикасы бейрезидентінің сатып алуы және өтеуі жөніндегі операциялар тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің импортына немесе экспортына байланысты валюталық операциялар болып табылады.

      3. Осы Заңның және валюталық реттеу мен валюталық бақылау саласындағы өзге де нормативтік құқықтық актілердің мақсаттары үшін Қазақстан Республикасының резиденттері (бұдан әрі – резиденттер) деп:

      шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес берілген құқық негізінде осы шет мемлекетте тұрақты тұратын Қазақстан Республикасының азаматтарын қоспағанда, Қазақстан Республикасының азаматтары;

      Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға берілген рұқсат негізінде Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар;

      Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес құрылған, Қазақстан Республикасында орналасқан заңды тұлғалар (халықаралық ұйымдарды қоспағанда), сондай-ақ олардың филиалдары (өкілдіктері);

      егер халықаралық ұйымдарды құру туралы халықаралық шартта олар үшін резидент мәртебесі айқындалған болса, Қазақстан Республикасында орналасқан халықаралық ұйымдар;

      Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері;

      Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында банк және (немесе) сақтандыру қызметін жүзеге асыруға құқылы шетелдік қаржы ұйымдарының филиалдары;

      осы баптың 4-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының бейрезиденттері деп танылатын шетелдік қаржылық емес ұйымдардың филиалдарын (өкілдіктерін) қоспағанда, "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) (бұдан әрі – Салық кодексі) сәйкес шетелдік қаржылық емес ұйымдардың Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекемелері болып табылатын осындай шетелдік қаржылық емес ұйымдардың филиалдары (өкілдіктері) танылады.

      4. Осы Заңның және валюталық реттеу мен валюталық бақылау саласындағы өзге де нормативтік құқықтық актілердің мақсаттары үшін Қазақстан Республикасының бейрезиденттері (бұдан әрі – бейрезиденттер) деп:

      осы баптың 3-тармағына сәйкес резиденттер болып табылмайтын жеке тұлғалар;

      шет мемлекеттердің заңнамасына сәйкес құрылған, Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерде орналасқан заңды тұлғалар және заңды тұлға құрмайтын ұйымдар, сондай-ақ Салық кодексіне сәйкес бейрезиденттің тұрақты мекемесін құруға алып келмейтін қызметті жүзеге асыратын олардың Қазақстан Республикасындағы филиалдары (өкілдіктері);

      Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасы бойынша бейрезидент мәртебесі Қазақстан Республикасының атынан шетелдік ұйымдармен жасалған және осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін күшіне енген келісімдердің талаптарында белгіленген шетелдік қаржылық емес ұйымдардың филиалдары (өкілдіктері);

      егер халықаралық ұйымдарды құру туралы халықаралық шартта өзгеше айқындалмаса, халықаралық ұйымдар;

      шет мемлекеттердің дипломатиялық және өзге де ресми өкілдіктері танылады.

      Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасы бойынша бейрезидент мәртебесі Қазақстан Республикасының атынан шетелдік ұйымдармен жасалған келісімдердің талаптарында белгіленген шетелдік қаржылық емес ұйымдар филиалдарының (өкілдіктерінің) тізбесі Қазақстан Республикасы Үкіметінің актісінде белгіленеді.

      5. Осы Заңда пайдаланылатын және анықтама берілмеген ұғымдар мен терминдер Қазақстан Республикасының заңдарында пайдаланылатындай мағынада қолданылады.

      Ескерту. 1-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

2-бап. Осы Заңның қолданылу аясы

      Осы Заң Қазақстан Республикасының аумағында қолданылады және Қазақстан Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын резиденттер мен бейрезиденттерге қолданылады.

      Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерде осы Заң резиденттерге қолданылады.

      "Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес енгізілген ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметін жүзеге асыратын уәкілетті ұйымдар мен өзге де заңды тұлғаларға осы Заңның және валюталық реттеу органы осы Заңға сәйкес қабылдайтын нормативтік құқықтық актілердің нормалары ерекше реттеу режимінің шарттарында көзделген шекте қолданылады.

      Ескерту. 2-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

3-бап. Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасы

      1. Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi және осы Заңнан, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарынан, Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарынан, сондай-ақ валюталық реттеу органдары мен валюталық бақылау органдары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзыретіне сәйкес шығаратын нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.

      2. Қазақстан Республикасы халықаралық шарттарының нормалары, Қазақстан Республикасының халықаралық шартынан осындай нормаларды қолдану үшін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актісін қабылдау (шығару) талап етілетін жағдайларды қоспағанда, осы Заңның 2-бабында көрсетілген қатынастарға тікелей қолданылады.

      Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңда көзделгеннен өзгеше қағидалар белгіленген болса, онда халықаралық шарттың қағидалары қолданылады.

4-бап. Валюталық реттеудің және валюталық бақылаудың мақсаттары мен міндеттері

      1. Қазақстан Республикасының орнықты экономикалық өсуіне қол жеткізу және халықаралық ынтымақтастығын дамыту жөніндегі мемлекеттік саясатқа жәрдемдесу, төлем балансының орнықтылығын, Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығының тұрақтылығын және экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жәрдемдесу валюталық реттеудің мақсаттары болып табылады.

      Валюталық реттеудің міндеттері:

      1) Қазақстан Республикасында валюталық құндылықтар айналысының тәртібін айқындау;

      2) Қазақстан Республикасының әлемдік экономикаға одан әрi интеграциялануына жәрдемдесу;

      3) валюталық операциялар және Қазақстан Республикасының халықаралық қаржы активтері мен міндеттемелері бойынша ақпараттық базаны қамтамасыз ету болып табылады.

      2. Резиденттер мен бейрезиденттер валюталық операцияларды жүргізген кезде олардың Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасын сақтауын қамтамасыз ету валюталық бақылаудың мақсаты болып табылады.

      Валюталық бақылаудың мiндеттерi:

      1) жүргiзiлетiн валюталық операциялардың Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкестiгiн айқындау;

      2) валюталық операциялар бойынша төлемдердің және (немесе) ақша аударымдарының негiздiлiгiн және оларды жүзеге асыру үшін қажетті құжаттардың болуын тексеру;

      3) валюталық операциялар бойынша есепке алу мен есептіліктің толықтығын, уақтылығын және объективтiлiгiн тексеру болып табылады.

2-тарау. ВАЛЮТАЛЫҚ РЕТТЕУ

5-бап. Валюталық реттеу органдары

      1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi Қазақстан Республикасында негізгі валюталық реттеу органы болып табылады.

      2. Қазақстан Республикасының Үкіметі және мемлекеттік органдар валюталық реттеуді өз құзыреті шегінде жүзеге асырады.

      3. Қазақстан Республикасының Үкіметі және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi осы Заңға сәйкес өз құзыреті шегінде резиденттер мен бейрезиденттердің орындауы үшін мiндеттi нормативтік құқықтық актілер шығарады.

      Мемлекеттік органдар әзірлеген валюталық реттеу мәселелері жөніндегі заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілердің жобалары Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісуге жатады.

      4. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi негізгі валюталық реттеу органы ретінде:

      1) Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру қағидаларын;

      2) Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыру қағидаларын;

      3) Қазақстан Республикасында экспорттық-импорттық валюталық бақылауды жүзеге асыру қағидаларын;

      4) Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды мониторингтеу қағидаларын;

      5) шетелдік қаржылық емес ұйымдардың Қазақстан Республикасында қызметін жүзеге асыратын филиалдарының (өкілдіктерінің) ақпарат ұсыну қағидаларын;

      6) Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныс көздерін мониторингтеу қағидаларын бекітеді.

      5. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi және Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі резиденттермен және бейрезиденттермен валюталық операциялардың барлық түрін шектеусіз жүзеге асырады.

      6. Валюталық операциялар бойынша есепке алу мен есептілік нысандарын, сондай-ақ оларды ұсыну тәртібі мен мерзімдерін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi уәкілетті мемлекеттік органдармен олардың құзыретіне сәйкес келісу бойынша айқындайды.

      Ескерту. 5-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

6-бап. Резиденттер мен бейрезиденттердің валюталық операциялары

      1. Қазақстан Республикасының аумағында резиденттер арасындағы валюталық операцияларға тыйым салынған, бұған:

      1) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi, Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгi, сондай-ақ Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері тараптардың бiрi ретінде әрекет ететін операциялар;

      2) резиденттермен валюталық операцияларды жүргізу құқығы Қазақстан Республикасының заңдарымен не осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін қабылданған Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен берілген резиденттер тараптардың бiрi ретінде әрекет ететін операциялар;

      3) уәкiлеттi банктер мен уәкілетті ұйымдар, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның өздеріне берілген лицензиясына немесе Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асыруға құқылы банк операциялары мен өзге де операцияларға жатқызылатын валюталық құндылықтармен операциялар;

      4) валюталық операцияларды жүргізу бойынша банктік көрсетілетін қызметтерге ақы төлеу;

      5) номиналды құны шетел валютасымен көрсетілген бағалы қағаздарды сатып алуға, сатуға, сыйақы төлеуге және (немесе) өтеуге байланысты операциялар;

      6) комитентке валюталық құндылықтарды қайтару жөніндегі операцияларды қоса алғанда, комиссионерлердің экспорт немесе импорт бойынша бейрезиденттермен шарттарды жасасуға және орындауға байланысты қызметтер көрсетуі кезінде комиссионерлер мен комитенттер арасындағы операциялар;

      7) құймалардағы аффинирленген алтынды ұлттық валютаға сатып алу және (немесе) сату жөніндегі операциялар;

      8) шетел валютасымен көрсетілген вексельдерді ақшалай міндеттемелерді орындау ретінде беру;

      9) бажсыз сауда дүкендерінде тауарларды өткізу кезінде, сондай-ақ халықаралық тасымалдар кезіндегі жүру жолында жолаушыларға тауарларды өткізу және қызметтер көрсету кезінде есеп айырысуларға байланысты операциялар;

      10) шетелдік ұйымдардың филиалдары (өкілдіктері) арасындағы операциялар;

      11) жеке тұлғаның Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге іссапарға шығуына байланысты шығыстарын, оның ішінде өкілдік шығыстарды төлеу кезіндегі операциялар, сондай-ақ Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге іссапарға шығуына байланысты берілген, жұмсалмаған авансты өтеу кезіндегі операциялар;

      12) жеке тұлғаларға, сондай-ақ жарғылық қызметі қайырымдылықты жүзеге асыруға бағытталған заңды тұлғаларға жеке тұлғалардың өтеусіз ақша аударымдары немесе валюталық құндылықтарды өтеусіз беруі;

      13) жеке тұлғалардың банктік салымдарды басқа жеке тұлғалардың пайдасына енгізуі;

      14) брокерлік қызметтер көрсету туралы шарттарды орындау және тоқтату шеңберінде клиенттерге тиесілі ақшаны және қаржы құралдарын есепке алуға және сақтауға арналған шоттардан (шоттарға) ақшаны және қаржы құралдарын беруге байланысты, клиенттердің тапсырмалары бойынша валюталық операцияларды жүзеге асыратын бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушылар және жеке немесе заңды тұлғалар арасындағы операциялар;

      15) Салық кодексінде көзделген жағдайларда салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуге байланысты операциялар;

      16) Салық кодексіне сәйкес өзіне жер қойнауын пайдаланушы салықтық міндеттемесін заттай нысанда орындау есебіне беретін пайдалы қазбаларды мемлекет атынан алушының осындай пайдалы қазбаларды тасуға, сақтауға және өткізуге байланысты операциялары;

      17) жеке тұлғалардың шектері Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасының учаскелерімен толық немесе ішінара тұспа-тұс келетін арнайы экономикалық аймақтың аумағында жасалатын және оларды жасау кезінде орындалатын мәмілелер бойынша тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін төлемдер жүргізу жағдайлары кірмейді.

      2. Резиденттер мен бейрезиденттер арасындағы валюталық операциялар ұлттық валютада және (немесе) шетел валютасында жүзеге асырылады. 

      3. Бейрезиденттер Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасында орналасқан өздерінің филиалдарымен (өкілдіктерімен) кез келген валюталық операциялар бойынша ақшаны еркін алуға және аударуға құқылы.

      4. Бейрезиденттер Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес салымдар (депозиттер), бағалы қағаздар, резиденттермен қарыз операциялары және өзге де валюталық операциялар бойынша алынған дивидендтерді, сыйақыны және өзге де кiрiстердi еркін алуға және аударуға құқылы.

      5. Қазақстан Республикасының аумағында бейрезиденттер арасындағы валюталық операциялар Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес шектеусіз жүзеге асырылады.

      6. "Астана" халықаралық қаржы орталығының аумағында қаржылық және кәсіби қызметтерді көрсетуге байланысты валюталық операцияларды жүргізу шарттары мен тәртібі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісу бойынша "Астана" халықаралық қаржы орталығының актілерінде айқындалады.

      7. Осы Заңда жүзеге асырылу талаптары белгіленбеген резиденттер мен бейрезиденттер арасындағы валюталық операциялар Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес шектеусіз жүргізіледі.

      8. Валюталық құндылықтарды Қазақстан Республикасына әкелуді және Қазақстан Республикасынан әкетуді резиденттер мен бейрезиденттер Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасының талаптарын сақтаған кезде шектеусіз жүзеге асырады.

      Ескерту. 6-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.07.2019 № 262-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

7-бап. Резиденттер мен бейрезиденттердің валюталық операциялары бойынша төлемдері және (немесе) ақша аударымдары

      1. Резиденттер мен бейрезиденттердің валюталық операциялары бойынша төлемдері және (немесе) ақша аударымдары уәкiлеттi банктердегі банктік шоттар арқылы Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.

      Уәкілетті банктерде банктік шоттарды ашпай және (немесе) пайдаланбай:

      1) Қазақстан Республикасының аумағында ұлттық валютамен жеке тұлғалардың төлемдерін және (немесе) ақша аударымдарын, сондай-ақ олардың пайдасына төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын;

      2) осы баптың 4-тармағында көзделген жағдайларда жеке тұлғалардың ақша аударымдарын;

      3) бажсыз сауда дүкендерінде тауарларды өткізу кезіндегі, сондай-ақ халықаралық тасымалдар кезіндегі жүру жолында жолаушыларға тауарларды өткізу және қызметтерді көрсету кезіндегі есеп айырысуларды;

      4) уәкілетті банктермен, сондай-ақ уәкілетті ұйымдардың айырбастау пункттерінде жүзеге асырылатын қолма-қол ұлттық валютамен және шетел валютасымен жеке тұлғалардың операцияларын; 

      5) заңды тұлғалардың және шетелдік ұйымдар филиалдарының (өкілдіктерінің) жұмыскерлерге жалақы төлеуін;

      6) жеке тұлғаның Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге іссапарға шығуына байланысты шығыстарын, оның ішінде өкілдік шығыстарды төлеу кезіндегі операцияларды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге іссапарға шығуына байланысты берілген, жұмсалмаған авансты өтеу кезіндегі операцияларды;

      7) өз қызметін әуежайларда, порттарда және халықаралық қатынас үшін ашылған шекаралық өткелдерде кедендік бақылаумен жүзеге асыратын жеке тұлғалар мен бейрезидент-заңды тұлғалар арасындағы төлемдерді;

      8) Қазақстан Республикасының аумағындағы әуежайлар мен теңіз порттарында шет мемлекеттердің кемелеріне қызмет көрсеткені үшін бейрезиденттер мен резиденттер арасындағы төлемдерді, сондай-ақ бейрезиденттердің халықаралық рейстерге қызмет көрсету бойынша аэронавигациялық қызмет көрсетуге, әуежай қызметі көрсететін қызметтерге және теңіз порттары көрсететін қызметтерге ақы төлеуін;

      9) резиденттер мен өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыратын бейрезиденттер арасындағы, Қазақстан Республикасының төлемдер және төлем жүйелері туралы заңнамасында белгіленген сома шегінде ұлттық валютамен төлемдерді; 

      10) чек, вексель беру (тапсыру) арқылы жасалатын төлемдерді; 

      11) қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыру мақсаттары үшін уәкілетті банктер мен уәкілетті ұйымдар арасындағы қолма-қол шетел валютасын сатып алу және (немесе) сату жөніндегі операцияларды;

      12) жеке тұлғалардың шектері Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасының учаскелерімен толық немесе ішінара тұспа-тұс келетін арнайы экономикалық аймақтың аумағында жасалатын және оларды жасау кезінде орындалатын мәмілелер бойынша тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін төлемдерін;

      13) резидент-жеке тұлғалар, Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерде жүзеге асыратын валюталық операциялар бойынша төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын;

      14) осы Заңда белгіленген жағдайларда және тәртіппен резиденттер ашқан шетелдік банктердегі шоттар арқылы жүзеге асырылатын бейрезиденттермен операциялар бойынша төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын, сондай-ақ уәкілетті банктердің шетелдік банктердегі корреспонденттік шоттары арқылы төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын;

      15) Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру қағидаларында көзделген жағдайларда, бейрезиденттердің шетелдік банктердегі шоттарынан олар резиденттің мiндеттемелерiн орындау есебіне жүзеге асыратын ақша аударымдарын жүргізуге жол беріледі.

      2. Қазақстан Республикасының аумағында (шектері Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасының учаскелерімен толық немесе ішінара тұспа-тұс келетін арнайы экономикалық аймақтың аумағын қоспағанда) валюталық операцияларды жүргізу кезінде заңды тұлғалар мен шетелдік ұйымдардың филиалдары (өкілдіктері) алған қолма-қол шетел валютасы уәкілетті банктердегі банктік шоттарға есепке жатқызылуға тиіс.

      Резиденттер мен бейрезиденттердің қолма-қол шетел валютасын алуға, есепке жатқызуға және пайдалануға байланысты уәкілетті банктегі банктік шот бойынша операцияларды жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру қағидаларында айқындалады.

      3. Капитал қозғалысы операциялары бойынша төлемдер және (немесе) ақша аударымдары, сондай-ақ осы Заңға сәйкес есептік нөмірді алу қажет болатын валюталық шарттар бойынша төлемдер және (немесе) ақша аударымдары банктік шоттар арқылы ғана жүзеге асырылады.

      4. Жеке тұлғалар Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген сома шегінде уәкiлеттi банкте шот ашпай және (немесе) оны пайдаланбай, валюталық операциялар бойынша мынадай ақша аударымдарын:

      1) Қазақстан Республикасының аумағында, Қазақстан Республикасынан және Қазақстан Республикасына өтеусіз ақша аударымдарын;

      2) мемлекет пайдасына айыппұлдарды, салықтарды және басқа да міндетті төлемдерді төлеу үшін Қазақстан Республикасының аумағында, Қазақстан Республикасынан және Қазақстан Республикасына ақша аударымдарын;

      3) жеке тұлғаның кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруына және осы Заңға сәйкес есептік нөмір алу қажет болатын валюталық шарттар бойынша операцияларға байланысты емес, Қазақстан Республикасынан және Қазақстан Республикасына өзге де ақша аударымдарын жүзеге асыруға құқылы.

      Банктік шот ашпай және (немесе) оны пайдаланбай аударым сомасы үшін шекті мәнді қоса алғанда, жеке тұлғалардың уәкілетті банкте банктік шот ашпай және (немесе) оны пайдаланбай ақша аударымдарын жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру қағидаларында айқындалады.

      Ескерту. 7-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.07.2019 № 262-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

8-бап. Резиденттер мен бейрезиденттердің шоттары

      1. Резиденттер осы Заңның 16-бабының ережелерін ескере отырып, шетелдік банктерде шоттарды шектеусіз ашады.

      2. Резиденттер мен бейрезиденттер Қазақстан Республикасының аумағында уәкілетті банктерде банктік шоттарды ұлттық валютада және (немесе) шетел валютасында шектеусіз ашады.

      3. Бейрезиденттер ұлттық валютаны және (немесе) шетел валютасын Қазақстан Республикасы аумағының шегінен тыс жердегі өздерінің шоттарынан уәкілетті банктердегі өздерінің банктік шоттарына, сондай-ақ уәкілетті банктердегі өздерінің банктік шоттарынан Қазақстан Республикасы аумағының шегінен тыс жердегі өздерінің шоттарына еркін аударуға құқылы.

9-бап. Экспорт немесе импорт бойынша ұлттық валютаны және (немесе) шетел валютасын репатриациялау талабы

      1. Экспорт немесе импорт бойынша ұлттық валютаны және (немесе) шетел валютасын репатриациялау уәкілетті банктердегі банктік шоттарға:

      1) экспорттан түсетін ұлттық валютадағы және (немесе) шетел валютасындағы түсімді;

      2) бейрезидент міндеттемелерін орындамаған немесе толық емес орындаған жағдайларда, импорт бойынша есеп айырысуларды жүзеге асыру үшін резидент бейрезиденттің пайдасына аударған ұлттық валютаны және (немесе) шетел валютасын есепке жатқызуды білдіреді.

      2. Резидент (шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) ұлттық валютаны және (немесе) шетел валютасын экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шартта көзделген мерзімдерде репатриациялауды қамтамасыз етуге міндетті.

      Резиденттің (шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) репатриациялау талабын орындау мерзімі (бұдан әрі – репатриациялау мерзімі) Қазақстан Республикасында экспорттық-импорттық валюталық бақылауды жүзеге асыру қағидаларында айқындалған тәртіппен экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарт тараптарының міндеттемелерді орындау талаптары негізге алына отырып айқындалады.

      Репатриациялау талабы қолданылатын экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарттың талаптарында бейрезиденттердің міндеттемелерді орындау мерзімдері көзделуге тиіс. Экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарттарға қызмет көрсететін уәкілетті банктер резиденттен репатриациялау мерзімін нақтылауды талап етуге құқылы.

      Репатриациялауға жататын және шетелдік банктердегі шоттарға есепке жатқызылған ұлттық валюта және (немесе) шетел валютасы уәкілетті банктердегі резиденттің (шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) шоттарына репатриациялау мерзімі өткенге дейін аударылуға тиіс.

      3. Репатриациялау талабы:

      1) бейрезиденттен тартылған қаржылай қарыз талаптарына сәйкес резиденттің міндеттемелерін қамтамасыз етуге немесе резиденттің шетелде ашылған филиалдарының (өкілдіктерінің) қызметін қамтамасыз етуге арналған резиденттің шетелдік банктердегі шоттарына ұлттық валютаны және (немесе) шетел валютасын есепке жатқызу;

      2) резиденттер Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерде көрмелерді, спорттық, мәдени және өзге осыған ұқсас іс-шараларды өткізуден алатын шетел валютасын оларды өткізу кезеңінде шығыстарды жабу үшін пайдалану;

      3) резидент – көлік ұйымдарының шетелдік банктердегі шоттарына шет мемлекеттердің аумақтарында порттық және өзге де алымдарды төлеуге және осындай көлік ұйымдарының Қазақстан Республикасының шегінен тыс жердегі көлік құралдары мен олардың жолаушыларына қызмет көрсетуге байланысты шығыстарды, сондай-ақ осындай көлік ұйымдарының Қазақстан Республикасы аумағының шегінен тыс жердегі филиалдарының (өкілдіктерінің) қызметін қамтамасыз етуге арналған шығыстарды төлеу мақсатында валюталық түсімді есепке жатқызу;

      4) экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарттар бойынша қарсы талапты есепке жатқызу арқылы бейрезиденттің міндеттемесін тоқтату;

      5) резидент пен бейрезидент арасында болған бастапқы міндеттемені сол тұлғалар арасында өзге нысананы немесе орындау тәсілін көздейтін басқа міндеттемемен ауыстыру арқылы бейрезиденттің міндеттемесін тоқтату;

      6) бейрезиденттің міндеттемелерді орындамау тәуекелін сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру жағдайы басталған кезде сақтандыру төлемін алу жағдайларында ішінара немесе толық орындалды деп есептеледі.

      4. Резидент бейрезидентке талап қою құқығын басқа резидентке берген жағдайда, экспорт немесе импорт бойынша репатриациялауды белгіленген мерзімде қамтамасыз ету жөніндегі тиісті міндет талап қою құқығын қабылдаған резидентке өтеді.

      Репатриациялау талабы қолданылатын экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарттар бойынша резиденттің бейрезидентке өзінің талап қою құқығын басқа бейрезидентке өтеусіз беруіне жол берілмейді.

      5. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі басқа да валюталық бақылау органдарымен және агенттерімен бірлесе отырып, резиденттердің (шетелдік ұйымдардың филиалдарын (өкілдіктерін) қоспағанда) репатриациялау талабын орындауын бақылау мақсатында экспорт немесе импорт жөніндегі жекелеген валюталық шарттар шеңберінде ақша қозғалысын және міндеттемелердің өзге де орындалуын мониторингтеуді жүзеге асырады.

      Осы мониторингтің мақсаттары үшін экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шартқа қызмет көрсететін уәкілетті банк оған есептік нөмір береді, бұл кейіннен валюталық бақылау органдарына экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарт бойынша есептерді ұсыну кезінде көрсетіледі.

      6. Экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарттар бойынша есептік нөмірлерді алу тәртібін, есептердің нысандары мен оларды ұсыну мерзімдерін және ұлттық валютаны және (немесе) шетел валютасын репатриациялау мерзімдеріне және (немесе) талаптарына әсер ететін міндеттемелердің және (немесе) мән-жайдың туындауын, орындалуын және тоқтатылуын растайтын құжаттарды ұсыну мерзімдерін қоса алғанда, осындай шарттар бойынша ақша қозғалысын және міндеттемелердің өзге де орындалуын мониторингтеу тәртібі, сондай-ақ ол болған кезде экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарттар репатриациялау талабының орындалуын бақылауға жататын экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарт сомасының шекті мәнін қоса алғанда, талаптар мен өлшемшарттар және репатриациялау талабына жатпайтын жағдайлар Қазақстан Республикасында экспорттық-импорттық валюталық бақылауды жүзеге асыру қағидаларында айқындалады.

3-тарау. ІШКІ ВАЛЮТА НАРЫҒЫ

10-бап. Шетел валютасын сатып алу және (немесе) сату

      1. Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығы осы Заңға сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асырылатын шетел валютасын сатып алу және (немесе) сату операцияларын жасауға байланысты резиденттер мен бейрезиденттер қатынастарының жиынтығы ретінде айқындалады.

      2. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның өздеріне берілген лицензиясына немесе Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыруға құқығы бар уәкілетті банктер шетел валютасын Қазақстан Республикасында және шетелде сатуға және (немесе) сатып алуға құқылы.

      3. Заңды тұлғалар және шетелдік ұйымдардың филиалдары (өкілдіктері) (уәкілетті банктерді қоспағанда) Қазақстан Республикасында шетел валютасын қолма-қол ақшасыз сатып алуды және (немесе) сатуды Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру қағидаларында айқындалған тәртіппен уәкілетті банктердегі банктік шоттар арқылы жүзеге асырады.

      Уәкілетті ұйымдар уәкілетті банктермен жасасқан шарттар негізінде өз қызметінің мақсаттары үшін олармен қолма-қол шетел валютасын сатып алу және (немесе) сату жөніндегі операцияларды жүзеге асыруға құқылы.

      4. Қазақстан Республикасында жеке тұлғалардың қолма-қол шетел валютасын басқа қолма-қол шетел валютасына немесе қолма-қол ұлттық валютаға сатып алуы және (немесе) сатуы тек қана айырбастау пункттері арқылы жүргізіледі.

      5. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныс көздерін және сатып алынған шетел валютасын пайдалану мақсаттарын мониторингтеуді жүзеге асырады.

      Уәкілетті банктер Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныс көздері және сатып алынған шетел валютасын пайдалану мақсаттары жөнінде ақпарат ұсынады.

      Есептердің нысандарын және оларды ұсыну мерзімдерін қоса алғанда, Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығында сұраныс пен ұсыныс көздері және сатып алынған шетел валютасын пайдалану мақсаттары жөніндегі ақпаратты уәкілетті банктердің ұсыну тәртібі Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығында сұраныс пен ұсыныс көздерін мониторингтеу қағидаларында айқындалады.

      6. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығында шетел валютасын ұлттық валютаға сатып алу мақсаттарын және оның мәлімделген мақсаттарда пайдаланылуын растау бойынша резидент-заңды тұлғаларға (уәкілетті банктерді қоспағанда) қойылатын талаптарды белгілейді.

      7. Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығында қолма-қол ақшасыз шетел валютасын сатып алу және (немесе) сату тәртібі, Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығында шетел валютасын ұлттық валютаға сатып алу мақсаттарын және оның пайдаланылуын растау бойынша резидент-заңды тұлғаларға (уәкілетті банктерді қоспағанда) қойылатын талаптар, сондай-ақ одан асып кеткен кезде осы талаптар қолданылатын сатып алу сомасы үшін шекті мән Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру қағидаларында айқындалады.

      Ескерту. 10-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

11-бап. Қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын ұйымдастыру

      1. Қолма-қол шетел валютасын басқа қолма-қол шетел валютасына немесе қолма-қол ұлттық валютаға сатып алуды және (немесе) сатуды қоса алғанда, Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның өздеріне берілген лицензиясына немесе Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыруға құқығы бар уәкілетті ұйымдар немесе уәкілетті банктер жүзеге асырады. Өзге тұлғалар Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасын сатып алу және (немесе) сату жөніндегі қаржылық қызметтер көрсетуге құқылы емес.

      2. Айырбастау пункттерінде қолма-қол шетел валютасын сатып алу және (немесе) сату, қолма-қол шетел валютасын басқа қолма-қол шетел валютасына немесе қолма-қол ұлттық валютаға сатып алу және (немесе) сату бағамдарын белгілеу тәртібі Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыру қағидаларында айқындалады.

      3. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі айырбастау пункттері арқылы жүргізілетін операциялар бойынша қолма-қол шетел валютасын қолма-қол ұлттық валютаға сатып алу бағамдарының сату бағамдарынан ауытқу шектерін белгілеуге құқылы. Шетел валюталарының түрлерін және оларға сәйкес келетін бағамдардан ауытқу шектерін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілейді.

      Ескерту. 11-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

12-бап. Қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыру жөніндегі қызметке қойылатын талаптар

      Ескерту. 12-баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

      1. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның өзіне берілген лицензиясына немесе Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыруға құқығы бар уәкілетті банк Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкін айырбастау пункттері қызметінің басталғаны немесе тоқтатылғаны туралы хабардар етеді.

      Уәкілетті банк айырбастау пункті қызметінің басталғаны туралы хабардар етуді айырбастау пункті операцияларды жүргізуді бастаған күннен кешіктірмей жүзеге асырады. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі хабардар етілген күннен бастап үш жұмыс күні ішінде уәкілетті банкке хабарламаны алғанын растайды.

      2. Уәкілетті ұйым Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі берген қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларына арналған лицензияның және уәкілетті ұйымның әрбір айырбастау пунктіне берілетін лицензияға қосымшаның негізінде қызметін жүзеге асырады.

      Уәкілетті ұйым Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі шығарған, құймалардағы аффинирленген алтынды сатып алу және (немесе) сату жөніндегі операцияларды өзінің айырбастау пункттері арқылы жүзеге асыруға құқылы.

      Уәкілетті ұйымның басқа заңды тұлғалардың жарғылық капиталына қатысуына жол берілмейді.

      3. Уәкілетті ұйымдарға құрылтайшыларға (қатысушыларға) қойылатын талаптарды, оның ішінде уәкілетті ұйымның жарғылық капиталына олардың салымдарының шығу көздерін ашып көрсетуді, ұйымдық-құқықтық нысанына, жарғылық капиталдың мөлшеріне және оны қалыптастыру тәртібіне, сондай-ақ айырбастау пункттерінің үй-жайына, жабдығына және персоналына қойылатын талаптарды қамтитын біліктілік талаптары қойылады.

      4. Уәкілетті ұйымда Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларына арналған лицензиясын және (немесе) оған қосымшаны алу үшін айырбастау пунктін орналастыруға арналған үй-жайдың болуы міндетті.

      Уәкілетті ұйымдар лицензияны және (немесе) оған қосымшаны алу үшін "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында айқындалған құжаттардан басқа, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне шетел валютасындағы шотының бар екені туралы уәкілетті банктің анықтамасын ұсынады.

      Құжаттар Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыру қағидаларында айқындалған шарттарда және тәртіппен ұсынылады.

      5. Қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларына арналған лицензияны (оған қосымшаны қоса алғанда) беру немесе лицензияны (оған қосымшаны қоса алғанда) беруден бас тарту уәкілетті ұйым осы Заңда және "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген барлық құжаттар мен мәліметтерді ұсынған күннен бастап жиырма жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.

      Жарамды лицензияға қосымшаны беру, лицензияны және (немесе) оған қосымшаны қайта ресімдеу немесе осындай құжаттарды беруден бас тарту уәкілетті ұйым осы Заңда және "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген барлық құжаттар мен мәліметтерді ұсынған күннен бастап он жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.

      Лицензияны және (немесе) оған қосымшаны беруден, қайта ресімдеуден бас тартылған кезде өтініш берушіге уәжді жауап беріледі.

      6. Лицензияны және (немесе) оған қосымшаны беруден, қайта ресімдеуден бас тарту үшін:

      1) осы Заңда және "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген құжаттарды және (немесе) мәліметтерді ұсынбау;

      2) өтініш берушінің және (немесе) ұсынылған құжаттардың және (немесе) мәліметтердің осы Заңда және "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі негіз болып табылады.

      7. Уәкілетті ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптарын қоса алғанда, оларды лицензиялау, уәкілетті банктің айырбастау пункттері қызметінің басталғаны немесе тоқтатылғаны туралы хабардар ету тәртібі, қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыру жөніндегі қызметке қойылатын талаптар, айырбастау пункттерінің жұмыс істеу шарттары және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі шығарған құймалардағы аффинирленген алтынды сатып алу және (немесе) сату жөніндегі операцияларды жүргізу тәртібі, сондай-ақ есептердің нысандары және уәкілетті банктер мен уәкілетті ұйымдардың оларды ұсыну мерзімдері Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыру қағидаларында айқындалады.

      Ескерту. 12-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

4-тарау. ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ МОНИТОРИНГТЕУ. ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАР ЖӘНЕ ШЕТЕЛДІК БАНКТЕРДЕГІ ШОТТАР ЖӨНІНДЕГІ АҚПАРАТТЫ ҰСЫНУ

13-бап. Валюталық операцияларды мониторингтеу

      1. Валюталық операцияларды мониторингтеуді Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталық операцияларға қатысушы – резиденттерден және валюталық операциялар бойынша төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүзеге асыратын уәкілетті банктерден валюталық операциялар, сондай-ақ шетелдік банктердегі шоттар туралы ақпарат алу арқылы жүзеге асырады.

      Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталық операцияларды мониторингтеу мақсаттары үшін:

      1) капитал қозғалысы операциялары солардың негізінде және (немесе) оларды орындау үшін жүргізілетін валюталық шарттарды (бұдан әрі – капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарттар) есептік тіркеуді жүзеге асырады және олар бойынша жүргізілетін валюталық операциялар мен оларға байланысты бейрезиденттерге қойылатын талаптар және бейрезиденттер алдындағы міндеттемелер туралы ақпарат алады;

      2) валюталық операциялар бойынша жүргізілген төлемдер және (немесе) ақша аударымдары туралы ақпаратты қоса алғанда, жүргізілген валюталық операциялар туралы хабарламалар алады;

      3) резиденттер (банктерді және шетелдік ұйымдардың филиалдарын (өкілдіктерін) қоспағанда) ашқан шетелдік банктердегі шоттар туралы хабарламалар алады және осындай шоттарды есептік тіркеуді жүзеге асырады;

      4) шетелдік қаржылық емес ұйымдардың Қазақстан Республикасында қызметін жүзеге асыратын филиалдарынан (өкілдіктерінен) тұрақты негізде ақпарат алады.

      2. Валюталық операцияларды мониторингтеуді ұйымдастыру және жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі немесе уәкілетті банктер осы Заңда белгіленген жағдайларда, солардың негізінде және (немесе) оларды орындау үшін валюталық операциялар жүзеге асырылатын валюталық шарттарға, сондай-ақ резиденттердің (банктерді және шетелдік ұйымдардың филиалдарын (өкілдіктерін) қоспағанда) шетелдік банктердегі шоттарына есептік нөмірлер береді. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарттарға, резиденттердің (банктерді және шетелдік ұйымдардың филиалдарын (өкілдіктерін) қоспағанда) шетелдік банктердегі шоттарына, сондай-ақ есеп айырысулар осындай шоттар арқылы жүзеге асырылатын экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарттарға есептік нөмірлер береді. Уәкілетті банктер есеп айырысулар уәкілетті банктердегі шоттар арқылы жүзеге асырылатын экспорт немесе импорт жөніндегі валюталық шарттарға есептік нөмірлер береді.

      Егер капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарт экспорттың немесе импорттың жүзеге асырылуын да көздейтін болса және ол бойынша есеп айырысулар уәкілетті банктердегі банктік шоттар арқылы жүзеге асырылатын болса, онда резидент (уәкілетті банкті және шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) осындай валюталық шартқа есептік нөмір беруі үшін уәкілетті банкке өтініш жасайды.

      3. Валюталық шартқа есептік нөмір берілген кезде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі немесе уәкілетті банк валюталық шартқа қатысушы – резиденттен валюталық шарттың ұсынылған көшірмесіне қосымша мынадай ақпаратты және (немесе) құжаттарды:

      1) сәйкестендіру деректерін, тіркелу елін, валюталық шарт тарапының валюталық шарттың басқа тарапының капиталына қатысуы туралы мәліметтерді қоса алғанда, валюталық шартқа қатысушылар туралы мәліметтерді;

      2) валюталық шарттың деректемелері мен сомасын, валюталық шарттың және ол бойынша есеп айырысулардың валютасын, валюталық шарт бойынша міндеттемелерді орындауды аяқтау күнін қоса алғанда, мәміле туралы мәліметтерді;

      3) мәміле бойынша есеп айырысулар жүзеге асырылатын шоттар туралы мәліметтерді;

      4) валюталық шартқа қатысушылары енгізген өзгерістерді және (немесе) толықтыруларды және жүзеге асырылатын мәмілеге байланысты валюталық шартқа қатысушылардың өзге де құжаттарын талап етуге құқылы.

14-бап. Капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартты есептік тіркеу

      1. Капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартты есептік тіркеу осы шартқа есептік нөмір беруді және капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартқа қатысушы – резиденттің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне есептік нөмірді пайдалана отырып, ол бойынша мәліметтерді және есептерді кейіннен ұсынуын көздейді.

      Есептік тіркеу талаптары қатысушылары резиденттер (уәкілетті банктерді және шетелдік ұйымдардың филиалдарын (өкілдіктерін) қоспағанда) болып табылатын капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарттарға қолданылады.

      2. Капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартқа қатысушы болып табылатын резидент (уәкілетті банкті және шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартқа есептік нөмір беруі үшін оның тараптарының кез келгені осындай валюталық шарт бойынша міндеттемелерді орындауды бастағанға дейін өтініш жасайды.

      Егер капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарт бойынша міндеттемелерді резидент орындар алдында мүлік бейрезиденттен резиденттің пайдасына берілсе (ақша түссе), онда капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартқа есептік нөмір беруге өтініш жасау мүлік резиденттің билік етуіне берілгенге (ақша түскенге) дейін және (немесе) түскен ақша резиденттің уәкілетті банктердегі банктік шоттарына есепке жатқызылғанға дейін жүзеге асырылады.

      Егер капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарт өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізу нәтижесінде есептік тіркеуге арналған өлшемшарттар мен талаптарға сәйкес келсе, онда капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартқа есептік нөмір беру тараптар енгізілген өзгерістермен және (немесе) толықтырулармен бірге капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарт бойынша міндеттемелерді орындауды бастағанға дейін (егер капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартқа өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізілгеннен кейін бейрезидент міндеттемені орындауды бастаса, мүлік резиденттің билік етуіне берілгенге (ақша түскенге) дейін) жүзеге асырылады.

      Есептік тіркеуге жататын капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарттар бойынша уәкілетті банктердегі банктік шоттар арқылы төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүргізу есептік нөмір болған кезде ғана жүзеге асырылады.

      3. Резидент (уәкілетті банкті және шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартты есептік тіркеу үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне:

      1) резиденттің сәйкестендіру нөмірі көрсетілген өтінішті, жеке тұлғалар үшін – жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесін қоса бере отырып, өтінішті;

      2) капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарттың және капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарт бойынша міндеттемелерге қатысты оған өзгерістердің және (немесе) толықтырулардың көшірмелерін ұсынады.

      Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі көрсетілген құжаттардың түпнұсқаларын, сондай-ақ капитал қозғалысы операциясын жүзеге асыруға қатысы бар және (немесе) ұсынылған құжаттарда сілтеме жасалған өзге де құжаттарды және (немесе) мәліметтерді танысу үшін сұратуға құқылы.

      Шет тілінде жасалған құжаттар Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне қазақ немесе орыс тіліндегі аудармасымен ұсынылады.

      Капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шартқа есептік нөмірді беру резидент осы тармақта көзделген барлық құжаттар мен мәліметтерді ұсынған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.

      4. Есептік тіркеу талаптары Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі, Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі қатысушылары болып табылатын капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарттарға қолданылмайды.

      5. Резиденттердің (уәкілетті банктерді және шетелдік ұйымдардың филиалдарын (өкілдіктерін) қоспағанда) капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарттарға есептік нөмірлерді алу тәртібі және олардың міндеттемелердің туындауын, орындалуын және тоқтатылуын растайтын құжаттарды ұсыну мерзімдері, есептердің нысандарын және уәкілетті банктер мен осындай шарттарға қатысушылар болып табылатын резиденттердің оларды ұсыну мерзімдерін қоса алғанда, капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарттар бойынша ақша қозғалысы мен міндеттемелердің өзге де орындалуын мониторингтеу тәртібі, талаптар мен өлшемшарттар, соның ішінде ол болған кезде осындай шарттар есептік тіркеуге жататын капитал қозғалысы жөніндегі валюталық шарт сомасының шекті мәні және есептік тіркеу рәсімдеріне жатпайтын жағдайлар Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды мониторингтеу қағидаларында айқындалады.

      6. Осы баптың талаптары "Астана" халықаралық қаржы орталығының қатысушылары оның аумағында жүргізетін валюталық операцияларға қолданылмайды.

15-бап. Жүргізілген валюталық операциялар туралы хабардар ету

      1. Жүргізілген валюталық операциялар, оның ішінде клиенттердің тапсырмасы бойынша жүргізілген валюталық операциялар туралы хабардар етуді уәкілетті банктер Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберілетін есептер нысанында жүзеге асырады.

      2. Уәкілетті банктер төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүргізу кезінде алынған мәліметтер негізінде, сомасы шекті мәнге тең болатын немесе одан асатын жүргізілген валюталық операциялар туралы хабардар етеді.

      Резидент немесе бейрезидент болып табылатын клиент шекті мәнге тең болатын немесе одан асатын сомада валюталық операция бойынша төлемді және (немесе) ақша аударымын жүргізу үшін уәкілетті банкке мынадай:

      1) егер осы деректер төлем құжатында көрсетілгендермен сәйкес келмесе, төлем құжаты бойынша жөнелтушінің және бенефициардың тіркелген елі;

      2) корпоративішілік ақша аударымының белгісі (заңды тұлға өзінің құрылымдық бөлімшелерімен жүзеге асыратын немесе бір заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшелерінің арасында жүзеге асырылатын операциялар үшін);

      3) төлем және (немесе) ақша аударымы жүргізілетін валюталық операцияның коды туралы мәліметтерді ұсынады.

      Егер клиент резидент болып табылса, онда валюталық операция бойынша төлем және (немесе) ақша аударымы соның негізінде және (немесе) оны орындау үшін жүргізілетін валюталық шарт бойынша қосымша мынадай:

      1) төлем құжаты бойынша жөнелтушімен және бенефициармен сәйкес келмеген жағдайда, валюталық шарт бойынша ақша жөнелтуші және ақша алушы туралы мәліметтерді;

      2) төлем құжаты бойынша жөнелтушімен және бенефициармен сәйкес келмеген жағдайда, валюталық шарт бойынша ақша жөнелтушінің және ақша алушының тіркелген елі;

      3) валюталық шарттың деректемелері және валюталық шарттың есептік нөмірі (ол болған кезде) туралы мәліметтерді ұсынады.

      Валюталық операция бойынша төлем және (немесе) ақша аударымы туралы осы тармақта көрсетілген мәліметтерді клиент уәкілетті банкке ұсынады немесе уәкілетті банк клиент ұсынған құжаттар және (немесе) мәліметтер негізінде өзі дербес көрсетеді. Валюталық бақылау агенті ретінде уәкілетті банк валюталық операцияның кодын және осы тармақта көзделген өзге де мәліметтерді көрсетудің дұрыстығын қамтамасыз етеді.

      Хабардар етуге жататын валюталық операция бойынша төлем және (немесе) ақша аударымының сомасына қатысты шекті мән, валюталық операциялардың кодтары және осы тармақта көрсетілген мәліметтерді ұсыну тәртібі Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру қағидаларында айқындалады.

      3. Есептердің нысандарын және оларды ұсыну мерзімдерін қоса алғанда, уәкілетті банктердің жүргізілген валюталық операциялар туралы хабардар ету тәртібі Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды мониторингтеу қағидаларында айқындалады.

      Мәліметтердің тізбесіне және "Астана" халықаралық қаржы орталығына қатысушылардың тапсырмасы бойынша валюталық операцияларды жүзеге асыратын уәкілетті банктердің оларды ұсыну тәртібіне қойылатын талаптар Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісу бойынша "Астана" халықаралық қаржы орталығының актілерінде айқындалады.

      4. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталық операцияларды жасау мән-жайларын нақтылау мақсатында валюталық бақылау агенттерінен немесе резидент-жөнелтушіден, немесе резидент-бенефициардан хабарламаға енгізілген төлем және (немесе) ақша аударымы бойынша, осындай төлем және (немесе) ақша аударымы соның негізінде және (немесе) оны орындау үшін жүзеге асырылған валюталық шарттың көшірмесін, сондай-ақ осындай валюталық шарт бойынша өзге де мәліметтерді талап етуге құқылы.

      5. Осы баптың талаптары "Астана" халықаралық қаржы орталығының қатысушылары оның аумағында жүргізетін валюталық операцияларға қолданылмайды.

16-бап. Шетелдік банктердегі шоттар туралы хабардар ету

      1. Резидент-заңды тұлға (банкті және шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкін шетелдік банкте шот ашылғаны туралы осындай шотты пайдалана отырып операцияларды жүзеге асырғанға дейін осындай шотқа есептік нөмір беруге өтініш жасау арқылы хабардар етеді.

      Резидент-заңды тұлға (банкті және шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне есептік нөмірін көрсете отырып, шетелдік банкте ашылған шотты пайдаланып жүргізілген операциялар бойынша ақпарат ұсынады.

      Резидент-заңды тұлға (банкті және шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) шетелдік банктегі шотқа есептік нөмір беру үшін бизнес-сәйкестендіру нөмірін көрсете отырып өтінішті және шоттың деректемелері көрсетілген шетелдік банк құжатының көшірмесін ұсынады.

      Есептік нөмір берілген шетелдік банктегі шоттың деректемелері өзгерген немесе ол жабылған жағдайларда, резидент-заңды тұлға (банкті және шетелдік ұйымның филиалын (өкілдігін) қоспағанда) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкін бұл туралы белгіленген мерзімдерде хабардар етеді.

      2. Резидент-жеке тұлғалар Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкін шетелдік банктердегі шоттары туралы хабардар етпейді. Жеке тұлғалардың шетелдік банктердегі меншікті шоттарынан (меншікті шоттарына) ақша аударымдары туралы осындай ақша аударымдарын жүзеге асыратын уәкілетті банк хабардар етеді.

      3. Резидент-заңды тұлғалардың (банктерді және шетелдік ұйымдардың филиалдарын (өкілдіктерін) қоспағанда) шетелдік банктердегі шоттар үшін есептік нөмірлерді алу тәртібі, осындай шоттар бойынша ақша қозғалысы жөніндегі есептердің нысандарын және оларды ұсыну мерзімдерін қоса алғанда, олардың шетелдік банктегі шот деректемелерінің өзгергені немесе оның жабылғаны туралы хабардар ету тәртібі, жеке тұлғалардың ақша аударымдары туралы есептерді уәкілетті банктердің ұсыну тәртібі Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды мониторингтеу қағидаларында айқындалады.

      4. Осы баптың талаптары "Астана" халықаралық қаржы орталығының қатысушыларына қолданылмайды.

17-бап. Валюталық операцияларды мониторингтеу мақсаттары үшін ақпарат ұсыну

      1. Шетелдік қаржылық емес ұйымдардың Қазақстан Республикасында қызметін бір жылдан астам жүзеге асыратын филиалдары (өкілдіктері) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне резиденттермен және бейрезиденттермен жасалған операциялар туралы ақпаратты есептер нысанында, оның ішінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің сұрау салуы бойынша ұсынады.

      Есептердің нысандарын және оларды ұсыну мерзімдерін, сондай-ақ шетелдік қаржылық емес ұйымдардың филиалдары (өкілдіктері) жүзеге асырған кезде есептерді ұсынуы талап етілетін қызмет түрлерін қоса алғанда, шетелдік қаржылық емес ұйымдар филиалдарының (өкілдіктерінің) ақпаратты ұсыну тәртібі шетелдік қаржылық емес ұйымдардың Қазақстан Республикасында қызметін жүзеге асыратын филиалдарының (өкілдіктерінің) ақпарат ұсыну қағидаларында айқындалады.

      2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісу бойынша "Астана" халықаралық қаржы орталығының актілерінде жүргізілетін валюталық операциялар туралы мәліметтерді ұсыну бойынша "Астана" халықаралық қаржы орталығының қатысушыларына қойылатын талаптар, сондай-ақ "Астана" халықаралық қаржы орталығының органдары мен Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі арасындағы ақпараттық өзара іс-қимыл жасау тәртібі белгіленеді.

5-тарау. ВАЛЮТАЛЫҚ БАҚЫЛАУ

18-бап. Валюталық бақылау органдары, агенттері және субъектілері

      1. Қазақстан Республикасында валюталық бақылауды Қазақстан Республикасының Үкіметі, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі, өзге де валюталық бақылау органдары мен агенттері осы Заңға және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырады.

      2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және өзге де мемлекеттік органдар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзыретіне сәйкес Қазақстан Республикасындағы валюталық бақылау органдары болып табылады.

      Уәкілетті банктер, уәкілетті ұйымдар, сондай-ақ клиенттердің тапсырмалары бойынша валюталық операцияларды жүзеге асыратын бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушылар валюталық бақылау агенттері болып табылады.

      3. Қазақстан Республикасында валюталық бақылау валюталық операцияларды жүзеге асыратын резиденттерге, оның ішінде қаржы ұйымдарына, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын бейрезиденттерге (бұдан әрі – валюталық бақылау субъектілері) қатысты жүргізіледі.

      Қаржы ұйымдарына қатысты валюталық бақылауды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүргізеді. Өзге тұлғаларға қатысты валюталық бақылауды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі басқа да валюталық бақылау органдарымен бірлесіп, құзыреті шегінде жүргізеді.

      4. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі басқа да валюталық бақылау органдарымен өзара іс-қимыл жасайды, сондай-ақ валюталық бақылау агенттерінің басқа да валюталық бақылау органдарымен ақпараттық өзара іс-қимыл жасауын үйлестіреді.

19-бап. Валюталық бақылау органдары мен агенттерiнiң өкілеттіктері

      1. Валюталық бақылау органдары мен агенттері өз құзыреті шегінде, резиденттер және бейрезиденттер Қазақстан Республикасында жүргiзетiн валюталық операциялардың Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес келуі бөлігінде осы операцияларды бақылауды жүзеге асырады.

      2. Валюталық бақылау органдары валюталық операциялар бойынша есептілікті ұсыну тәртібін айқындауға, валюталық операцияларды жүргізуге байланысты құжаттарды және (немесе) ақпаратты сұратуға, Қазақстан Республикасында барлық резиденттер мен бейрезиденттердің орындауы үшін мiндеттi болып табылатын, анықталған бұзушылықтарды жою туралы талаптар қоюға және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да шараларды қабылдауға құқылы.

      3. Валюталық бақылау агенттері:

      1) операциялар, оның iшiнде клиенттердің тапсырмалары бойынша операциялар жүргізу кезінде Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасы талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге асыруға;

      2) валюталық операциялар бойынша есепке алу мен есептiлiктiң толықтығын және объективтiлiгін қамтамасыз етуге;

      3) өздерінің клиенттері жол берген, өздеріне белгілі болған Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасын бұзу фактілері туралы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өздерінің өкiлеттiктеріне сәйкес Қазақстан Республикасының басқа да валюталық бақылау органдары мен құқық қорғау органдарына хабарлауға;

      4) валюталық бақылау органдарына өздерінің қатысуымен жүргізiлетiн валюталық операциялар туралы ақпаратты Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасында белгіленген тәртіппен ұсынуға мiндеттi.

      4. Валюталық бақылау органдары мен агенттері өз өкiлеттіктерiн жүзеге асыру кезінде, оның ішінде Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес электрондық нысанда ақпарат алмасу кезінде өздеріне белгiлi болған, коммерциялық, банктік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны, оларды Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органға ұсынуды қоспағанда, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес сақтауға мiндеттi.

      5. Уәкiлеттi банк резиденттің және (немесе) бейрезиденттің валюталық операциялары бойынша төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын, олар Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес талап етiлетiн құжаттарды және (немесе) мәліметтерді ұсынған жағдайда ғана жүзеге асырады.

      6. Валюталық бақылау агенттері Қазақстан Республикасы валюталық заңнамасының талаптарын сақтауды қамтамасыз ету мақсатында осы Заңға сәйкес резиденттер мен бейрезиденттер валюталық операцияларды жүргізген кезде олардан:

      1) жеке тұлғалар үшін – жеке басын куәландыратын құжатты;

      2) шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар үшін – Қазақстан Республикасында тұрақты тұру құқығын растайтын құжатты (ол болған кезде);

      3) заңды тұлғалар және заңды тұлға болып табылмайтын ұйымдар үшін – құрылтай құжаттарын және өзге де құжаттарды, оның ішінде осы тұлғаның қатысушыларын сәйкестендіретін құжаттарды;

      4) валюталық шартты немесе оның көшірмесін, оның ішінде осы Заңда белгіленген жағдайларда есептік нөмір берілгені туралы белгісі бар валюталық шартты немесе оның көшірмесін;

      5) осы Заңда белгіленген жағдайларда лицензияны;

      6) валюталық шарттар бойынша мiндеттемелердiң орындалғанын не солардың негiзiнде міндеттемелерді орындау қажет болатынын растайтын құжаттарды және (немесе) мәліметтерді;

      7) осы Заңның 15-бабына сәйкес валюталық операциялар бойынша төлемдер және (немесе) ақша аударымдары туралы мәліметтерді талап етуге құқылы.

      Уәкілетті банк валюталық шарттардың және осы тармақта талап етілетін өзге де құжаттардың түпнұсқаларын, сондай-ақ шет тілінде жасалған құжаттардың қазақ немесе орыс тіліндегі аудармасын танысу үшін сұратуға құқылы.

      7. Валюталық бақылау агенттерінің жүргізілетін валюталық операцияға қатысы жоқ құжаттарды ұсынуды талап етуге құқығы жоқ.

      8. Тұлға Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес талап етiлетiн құжаттарды ұсынбаған, анық емес құжаттарды ұсынған жағдайларда не Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасында белгіленген әрекеттерді жүзеге асырмаған кезде уәкiлеттi банктер валюталық операция бойынша төлемді және (немесе) ақша аударымын жүзеге асырудан бас тартады.

      Ескерту. 19-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

20-бап. Валюталық бақылау нысандары

      1. Валюталық бақылау органдары валюталық бақылау субъектілеріне қатысты валюталық бақылауды Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тексеру нысанында және бақылаудың өзге де нысандарында жүзеге асырады.

      2. Қаржы ұйымдарына қатысты тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексерулер, валюталық бақылау органының жоспардан тыс тексерулері және бақылаудың өзге де нысандары жүргізіледі. Валюталық операцияларды жүзеге асыратын өзге резиденттерге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын бейрезиденттерге қатысты олар валюталық операциялар бойынша төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүргізген кезде валюталық бақылау рәсімдері, валюталық бақылау органының жоспардан тыс тексерулері және бақылаудың өзге де нысандары жүргізіледі.

      3. Валюталық бақылау органдары бақылаудың өзге де нысандарын:

      1) уәкілетті ұйымның айырбастау пунктінің үй-жайы мен жабдығын біліктілік талаптарына сәйкестігі тұрғысынан қарап-тексеру;

      2) валюталық бақылау агентіне валюталық бақылауды тиісінше жүзеге асыру мақсатында орындалуы міндетті тапсырма жіберу;

      3) валюталық бақылау агентінен клиенттің Қазақстан Республикасы валюталық заңнамасының талаптарын ықтимал бұзуы туралы ақпараттың келіп түсуіне байланысты валюталық бақылау органы сұратқан, валюталық операцияның жүргізілуіне байланысты ақпаратты, есептілікті және құжаттарды және Қазақстан Республикасы валюталық заңнамасының талаптарына сәйкес ұсынылатын өзге де ақпаратты (есептілікті) талдау арқылы жүзеге асырады.

      4. Бақылаудың өзге де нысанын жүзеге асыру рәсімдері:

      1) рұқсат беру бақылауы шеңберінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларына арналған лицензиясы және (немесе) оған қосымша берілгенге дейін, қойылатын біліктілік талаптарына сәйкестігі тұрғысынан уәкілетті ұйымның айырбастау пунктіне арналған үй-жайға баруды және оны қарап-тексеруді, жабдықты қарап-тексеруді қамтиды. Бару және қарап-тексеру заңды тұлғаның Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларына арналған лицензиясын және (немесе) оған қосымшаны алуға келіп түскен өтініші негізінде жүзеге асырылады. Қарап-тексерудің нәтижелері заңды тұлғаға Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларына арналған лицензиясын және (немесе) оған қосымшаны беру не беруден бас тарту туралы шешім қабылдау кезінде ескеріледі;

      2) валюталық бақылау агентіне тапсырманың мәні және оны орындау мерзімдері көрсетілген жазбаша сұрау салу нысанында тапсырма жіберуді қамтиды. Валюталық бақылау агенті валюталық бақылау органының жазбаша тапсырмасын сұратылған ақпаратты және (немесе) құжаттарды осындай тапсырмада көрсетілген нысанда және мерзімдерде ұсыну арқылы орындайды;

      3) валюталық бақылау органының Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес немесе валюталық бақылау органының сұрау салуы бойынша ұсынылған ақпаратты, есептілікті, құжаттарды Қазақстан Республикасы валюталық заңнамасының талаптарын, оның ішінде алынған ақпараттың, есептіліктің, құжаттардың уақтылығы, толықтығы және анықтығы жөніндегі талаптарды сақтау тұрғысынан талдауды жүзеге асыруын қамтиды.

      Ескерту. 20-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

21-бап. Жекелеген валюталық операциялар бойынша төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүргізуге қойылатын талаптар

      1. Уәкілетті банктер жүргізілуі Қазақстан Республикасынан ақшаны әкетуге бағытталуы мүмкін жекелеген валюталық операциялар бойынша резиденттердің (уәкілетті банктерді және шетелдік ұйымдардың филиалдарын (өкілдіктерін) қоспағанда) төлемдерін және (немесе) ақша аударымдарын ақша жөнелтуші немесе ақша алушы болып табылатын резидент уәкілетті банкке осы төлем және (немесе) ақша аударымы туралы ақпаратты валюталық бақылау органдарына беруге рұқсат берген кезде ғана жүзеге асырады.

      Осы тармақта көрсетілген рұқсат еркін нысанда ресімделеді. Жүргізілуі Қазақстан Республикасынан ақшаны әкетуге бағытталуы мүмкін валюталық операцияларды жүзеге асыруға негіз болатын валюталық шарт шеңберіндегі валюталық операциялар бойынша барлық төлемдерге және (немесе) ақша аударымдарына қатысты бір рұқсат беруге жол беріледі.

      2. Жүргізілуі Қазақстан Республикасынан ақшаны әкетуге бағытталуы мүмкін валюталық операцияларға мынадай операциялар:

      1) егер тиісті валюталық шарттың талаптарында бейрезиденттен алуға жататын ақшаны резиденттің уәкілетті банктердегі банктік шоттарына аударуды жүзеге асыру көзделмесе, бейрезиденттің резидентке (уәкілетті банкті қоспағанда) ақша беруі көзделетін қаржылай қарыз;

      2) егер тиісті валюталық шарттың талаптарында бейрезиденттен алуға жататын ақшаны резиденттің уәкілетті банктердегі банктік шоттарына аударуды жүзеге асыру көзделмесе, резидентте (уәкілетті банкті қоспағанда) бейрезидентке ақша қайтару бойынша талаптарының туындауы көзделетін қаржылай қарыз;

      3) резиденттің үлестес тұлға болып табылмайтын бейрезидентке қаржылай қарыздың нысанасын пайдаланғаны үшін сыйақы төлемей жеті жүз жиырма күннен асатын мерзімге ақша беруі көзделетін қаржылай қарыз;

      4) егер тиісті валюталық шарттың талаптарында бейрезиденттің экспортты төлеу бойынша міндеттемелерді орындау мерзімі резидент міндеттемелерді орындаған күннен бастап жеті жүз жиырма күннен асатыны көзделсе, экспорт жөніндегі операциялар;

      5) егер тиісті валюталық шарттың талаптарында бейрезидент импорт бойынша өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда, бейрезиденттің ақшаны (аванс төлемін немесе толық алдын ала ақыны) қайтару бойынша міндеттемелерді орындау мерзімі резидент міндеттемелерді орындаған күннен бастап жеті жүз жиырма күннен асатыны көзделсе, импортты төлеу жөніндегі операциялар жатады.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген жағдайлар сауда немесе исламдық қаржыландыру жөніндегі мәмілелер шеңберінде туындайтын қаржылай қарыздарды, сондай-ақ бейрезиденттер Қазақстан Республикасындағы өз филиалдарымен (өкілдіктерімен) жүзеге асыратын операцияларды және шетелдік ұйымдардың Қазақстан Республикасындағы филиалдарының (өкілдіктерінің) арасындағы операцияларды қамтымайды.

      Осы тармақтың мақсаттары үшін резиденттің үлестес тұлғасына:

      1) резидент – заңды тұлғаның акционерлік қоғамының дауыс беретін акцияларының он және одан көп пайызы (қатысушылар дауыстарының он және одан көп пайызы) тиесілі тұлға;

      2) осы резидентке акционерлік қоғамның дауыс беретін акцияларының он және одан көп пайызы (қатысушылар дауыстарының он және одан көп пайызы) тиесілі тұлға;

      3) осы резидентпен бірлесіп үшінші тұлғаның бақылауындағы тұлға жатады.

22-бап. Шектеулі ықпал ету шаралары, қадағалап ден қою шаралары және санкциялар

      1. Валюталық бақылау органдары валюталық бақылау субъектілерінің Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасын бұзушылықтарын анықтаған кезде Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген шектеулі ықпал ету шараларын, қадағалап ден қою шараларын және санкцияларды қолдануға құқылы.

      2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасын бұзушылықтарды анықтаған кезде:

      1) уәкілетті банктерге қатысты Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жазалар қолданылады, сондай-ақ анықталған бұзушылықтарды жою туралы талаптар қойылады;

      2) уәкілетті ұйымдарға қатысты Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жазалар, "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының нормаларына және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес қадағалап ден қою шаралары және санкциялар;

      3) осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көрсетілмеген өзге де резиденттерге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын бейрезиденттерге қатысты анықталған бұзушылықтарды жою туралы жазбаша хабарлама түріндегі шектеулі ықпал ету шаралары, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жазалар қолданылады.

      3. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің анықталған бұзушылықтарды жою туралы жазбаша хабарламасы осы баптың 2-тармағының 3) тармақшасында көрсетілген субъектілердің осындай хабарламада белгіленген мерзімде орындауы үшін міндетті болып табылады.

      Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің анықталған бұзушылықтарды жою туралы жазбаша хабарламасын орындамау тексеру жүргізу, оның ішінде басқа да валюталық бақылау органдарымен бірлесіп, құзыреті шегінде тексеру жүргізу үшін негіз болып табылады.

      Ескерту. 22-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

23-бап. Резиденттер мен бейрезиденттердің құқықтары және мiндеттерi

      1. Қазақстан Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын резиденттер мен бейрезиденттер:

      1) валюталық бақылау органдары жүргізген тексерулердің нәтижелерімен танысуға;

      2) валюталық бақылау органдары мен агенттерiнiң әрекеттеріне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасауға;

      3) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де құқықтарды жүзеге асыруға құқылы.

      2. Қазақстан Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын резиденттер мен бейрезиденттер:

      1) валюталық реттеу және валюталық бақылау органдары мен валюталық бақылау агенттеріне осы Заңда және Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасында белгіленген талаптарды орындау мақсатында өздері жүргізетін валюталық операциялар бойынша есептілікті, ақпаратты және құжаттарды ұсынуға;

      2) валюталық бақылау органдары мен агенттеріне валюталық операцияларды жүргізуге қатысты ақпаратты және сұратылатын құжаттарды валюталық бақылау органының жазбаша сұрау салуында немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген мерзімдерде ұсынуға;

      3) валюталық бақылау органдарына тексерулерді және бақылаудың өзге де нысандарын жүргiзуi барысында, сондай-ақ олардың нәтижелері бойынша түсініктемелер беруге;

      4) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзім ішінде есептіліктің сақталуын қамтамасыз ете отырып, жүргізілетін валюталық операциялар бойынша есепке алуды жүргізуге және есептілік жасауға;

      5) валюталық бақылау органдарының анықталған бұзушылықтарды жою туралы талаптарын (нұсқауларын, нұсқамаларын, хабарламаларын) орындауға;

      6) валюталық бақылау органдарына тексерулер жүргiзуi барысында өз үй-жайларына кіруді, құжаттарға және автоматтандырылған дерекқорға қолжетімділікті қамтамасыз етуге мiндеттi.

6-тарау. АРНАЙЫ ВАЛЮТАЛЫҚ РЕЖИМ

24-бап. Арнайы валюталық режим

      1. Қазақстан Республикасының төлем балансының орнықтылығына, ішкі валюта нарығының тұрақтылығына және экономикалық қауіпсіздігіне елеулі қатер төнген жағдайларда, егер жағдайды экономикалық саясаттың басқа шараларымен шешу мүмкін болмаса, арнайы валюталық режим енгізіледі.

      Арнайы валюталық режим Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігіне және оның қаржы жүйесінің тұрақтылығына төнген қатерді жою үшін жағдай жасауға бағытталған валюталық реттеу шараларының кешенін көздейтін және резиденттер мен бейрезиденттердің валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты операциялар жүргізуіне жекелеген валюталық шектеулер енгізуге жол беретін валюталық операцияларды жүргізудің ерекше режимін білдіреді.

      Арнайы валюталық режим Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен тиісті уәкілетті органдардың бірлескен ұсынуы негізінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің актісімен енгізіледі.

      Арнайы валюталық режим шеңберінде енгізілетін валюталық шектеулер уақытша шаралар болып табылады, кемсітпейтін сипатта болады және оларды белгілеуді туындатқан мән-жайлардың жойылуына қарай күшін жояды.

      Арнайы валюталық режим шеңберінде енгізілуі мүмкін шектеулерге:

      1) валюталық операция сомасынан пайыз ретінде айқындалатын мөлшердегі депозитті уәкілетті банкке не Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне белгіленген мерзімге сыйақы төлемей орналастыру талабы;

      2) валюталық операцияларды жүргізуге Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің арнайы рұқсатын алу талабы;

      3) резиденттер алған шетел валютасын міндетті түрде сату талабы;

      4) шетелдік банктердегі шоттарды пайдалану бойынша шектеулер, валюталық түсімді қайтару мерзімін және валюталық операциялар бойынша көлеміне, санына және есеп айырысу валютасына лимиттерді белгілеу жатады.

      Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен тиісті уәкілетті органдардың бірлескен ұсынуы негізінде өзге де уақытша валюталық шектеулерді енгізуі мүмкін.

      2. Арнайы валюталық режимнің талаптары арнайы валюталық режим енгізілгенге дейін резиденттермен жасалған валюталық шарттар бойынша міндеттемелерді бейрезиденттердің орындауы нәтижесінде туындаған, резиденттердің бейрезиденттер алдындағы міндеттемелерді орындауын, сондай-ақ бейрезиденттердің салымдар (депозиттер) мен бағалы қағаздар бойынша алынған дивидендтерді, сыйақылар мен өзге де кiрiстердi аударуды жүзеге асыруын шектей алмайды.

      3. Қазақстан Республикасы Үкіметінің арнайы валюталық режимді енгізу туралы актісінде белгіленетін рұқсаттар мен хабарламаларға "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының күші қолданылмайды.

      4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің арнайы валюталық режимді енгізу туралы актісінде:

      1) валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты операцияларды жүргізуге енгізілетін шаралар мен уақытша шектеулердің тізбесі;

      2) арнайы рұқсат беру талаптарын қоса алғанда, арнайы валюталық режимнің талаптарын орындау тәртібі;

      3) арнайы валюталық режимді енгізу уақыты және оның қолданылу мерзімі қамтылады.

      5. Арнайы валюталық режимнің қолданылу мерзімі бір жылдан аспауға тиіс.

      Арнайы валюталық режим енгізілген мерзім өткен соң мұндай режимнің күші жойылды деп есептеледі.

      Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен тиісті уәкілетті органдардың бірлескен ұсынуы негізінде арнайы валюталық режимнің қолданысын осы тармақта белгіленген мерзімдер шегінде ұзартуға не тиісті акт шығару арқылы оның күшін толық немесе ішінара мерзімінен бұрын жоюға құқылы.

      6. Арнайы валюталық режимнің қолданылуы кезеңінде резиденттер мен бейрезиденттер Қазақстан Республикасы Үкіметінің арнайы валюталық режимді енгізу туралы актісінде белгіленген талаптарды сақтауға міндетті.

7-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

25-бап. Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық

      Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.

26-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі

      1. Осы Заң 2020 жылғы 16 желтоқсаннан бастап қолданысқа енгізілетін 1-баптың 3-тармағының жетінші абзацын қоспағанда, 2019 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгiзiледі.

      2. "Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы" 2005 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасы Заңының (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2005 ж. № 11, 38-құжат; 2007 ж., № 3, 20-құжат; 2008 ж., № 23, 114-құжат; 2009 ж., № 13-14, 63-құжат; 2010 ж., № 15, 71-құжат; 2012 ж., № 1, 6-құжат; № 13, 91-құжат; № 21-22, 124-құжат; 2014 ж., № 10, 52-құжат; № 21, 122-құжат; № 23, 143-құжат; 2015 ж., № 22-I, 140-құжат; № 22-VI, 159-құжат; 2016 ж., № 12, 87-құжат; 2017 ж., № 14, 51-құжат; № 23-ІІІ, 111-құжат) күші жойылды деп танылсын.

      Қазақстан Республикасының
Президенті
Н. НАЗАРБАЕВ

О валютном регулировании и валютном контроле

Закон Республики Казахстан от 2 июля 2018 года № 167-VІ ЗРК.

      Вниманию пользователей!

      Для удобства пользования РЦПИ создано ОГЛАВЛЕНИЕ.

      Настоящий Закон регулирует общественные отношения, связанные с осуществлением валютных операций, определяет цели, задачи валютного регулирования и валютного контроля.

Глава 1. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ

Статья 1. Основные понятия и термины, используемые в настоящем Законе

      1. В настоящем Законе используются следующие основные понятия:

      1) обменный пункт – специально оборудованное место для осуществления обменных операций с наличной иностранной валютой, созданное уполномоченной организацией или уполномоченным банком, имеющими право на осуществление обменных операций с наличной иностранной валютой в Республике Казахстан на основании лицензии Национального Банка Республики Казахстан или уполномоченного органа по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций или законов Республики Казахстан;

      2) валютные ценности:

      иностранная валюта;

      ценные бумаги и платежные документы, номинал которых выражен в иностранной валюте;

      не имеющие номинала ценные бумаги, выпущенные нерезидентами Республики Казахстан;

      аффинированное золото в слитках;

      национальная валюта, ценные бумаги и платежные документы, номинал которых выражен в национальной валюте, в случаях совершения с ними операций между резидентами Республики Казахстан и нерезидентами Республики Казахстан и между нерезидентами Республики Казахстан, а также их вывоза (перевода) из Республики Казахстан или ввоза (перевода) в Республику Казахстан;

      не имеющие номинала ценные бумаги, выпущенные резидентами Республики Казахстан, в случаях совершения с ними операций между резидентами Республики Казахстан и нерезидентами Республики Казахстан и между нерезидентами Республики Казахстан, а также их вывоза из Республики Казахстан или ввоза в Республику Казахстан;

      3) валютные операции:

      операции, связанные с переходом права собственности и иных прав на валютные ценности, а также использование валютных ценностей в качестве платежного средства;

      ввоз, пересылка и перевод в Республику Казахстан, а также вывоз, пересылка и перевод из Республики Казахстан валютных ценностей;

      передача валютных ценностей в доверительное управление;

      передача валютных ценностей на основании договора об оказании брокерских услуг;

      4) валютный договор – соглашения, учредительные документы, включая изменения и (или) дополнения к ним, а также иные документы, на основании и (или) во исполнение которых осуществляются валютные операции;

      5) учетный номер – идентификационный номер, присваиваемый валютному договору или счету в иностранном банке Национальным Банком Республики Казахстан или уполномоченным банком и предназначенный для обеспечения учета и отчетности по валютным операциям;

      6) импорт – передача нерезидентом Республики Казахстан резиденту Республики Казахстан товаров, передача частично нерезидентом Республики Казахстан резиденту Республики Казахстан исключительных прав на объекты интеллектуальной собственности, выполнение работ, оказание услуг, передача имущества в аренду нерезидентом Республики Казахстан резиденту Республики Казахстан;

      7) аффинированное золото в слитках – золото, полученное в результате аффинажа и изготовленное в виде мерных и стандартных слитков, относящееся к инвестиционному золоту в соответствии с Законом Республики Казахстан "О драгоценных металлах и драгоценных камнях";

      8) уполномоченные банки – созданные в Республике Казахстан банки и организации, осуществляющие отдельные виды банковских операций (за исключением уполномоченных организаций), а также осуществляющие деятельность в Республике Казахстан филиалы иностранных банков, которые проводят валютные операции, в том числе по поручениям клиентов;

      9) уполномоченные организации – финансовые организации Республики Казахстан, не являющиеся банками, осуществляющие деятельность исключительно через обменные пункты на основании лицензии Национального Банка Республики Казахстан на обменные операции с наличной иностранной валютой;

      10) национальная валюта:

      денежные знаки в виде банкнот и монет Национального Банка Республики Казахстан, находящиеся в обращении и являющиеся законным платежным средством на территории Республики Казахстан, а также изъятые или изымаемые из обращения, но подлежащие обмену на находящиеся в обращении денежные знаки;

      деньги на банковских счетах в денежных единицах Республики Казахстан;

      11) иностранная валюта:

      денежные знаки в виде банкнот, монет, находящиеся в обращении и являющиеся законным платежным средством на территории иностранного государства (группы государств), а также изъятые или изымаемые из обращения, но подлежащие обмену на находящиеся в обращении денежные знаки;

      деньги на банковских счетах в денежных единицах иностранных государств (группы государств) и международных денежных или расчетных единицах;

      12) иностранные банки – банки и иные финансовые институты, созданные в соответствии с законодательством иностранных государств и осуществляющие банковскую деятельность за пределами Республики Казахстан на основании законодательства государств, в которых они зарегистрированы;

      13) экспорт – передача резидентом Республики Казахстан нерезиденту Республики Казахстан товаров, передача частично резидентом Республики Казахстан нерезиденту Республики Казахстан исключительных прав на объекты интеллектуальной собственности, выполнение работ, оказание услуг, передача имущества в аренду резидентом Республики Казахстан нерезиденту Республики Казахстан.

      2. Для целей классификации валютных операций в настоящем Законе используются следующие основные термины:

      1) участие в капитале:

      участие в уставном капитале, имуществе юридического лица, простого товарищества, консорциума, в том числе в виде акций, долей участия, вкладов и (или) голосов участников;

      участие в капитале юридического лица ином, чем уставный капитал;

      2) операции движения капитала – операции, связанные с переходом права собственности и иных прав на валютные ценности, осуществляемые между резидентами Республики Казахстан и нерезидентами Республики Казахстан, предусматривающие:

      финансовые займы;

      участие в капитале;

      операции с ценными бумагами, долями участия и производными финансовыми инструментами;

      приобретение права собственности на недвижимость, за исключением движимых вещей, приравненных либо отнесенных законами Республики Казахстан к недвижимости;

      приобретение полностью исключительных прав на объекты интеллектуальной собственности;

      передачу денег и иного имущества во исполнение обязательств участника совместной деятельности, а также в доверительное управление, траст;

      передачу денег и финансовых инструментов профессиональным участникам рынка ценных бумаг, осуществляющим валютные операции по поручениям клиентов, на счета для учета и хранения денег, принадлежащих клиентам;

      безвозмездную передачу денег и иных валютных ценностей;

      3) финансовые займы:

      займы, за исключением обязательств, возникающих при предварительной оплате, отсрочке и рассрочке оплаты экспорта или импорта;

      деньги, передаваемые в обеспечение исполнения обязательств должника;

      финансирование под уступку денежного требования поставщиков и получателей (продавцов и покупателей) товаров (работ, услуг);

      финансирование третьими лицами приобретения товаров (работ, услуг) и иных сделок, а также исполнение третьими лицами обязательств должника перед кредитором, в результате которых возникает обязанность лица, за которого исполнено обязательство, по возврату денег и иного имущества лицу, предоставившему такое финансирование и (или) осуществившему такое исполнение;

      финансовый лизинг, аренда недвижимости с последующим выкупом, за исключением аренды движимых вещей, приравненных либо отнесенных законами Республики Казахстан к недвижимости;

      4) иностранные финансовые организации – иностранные банки и иные финансовые институты, созданные в соответствии с законодательством иностранных государств и осуществляющие предпринимательскую деятельность по предоставлению финансовых услуг на основании законодательства государств, в которых они зарегистрированы;

      5) иностранные нефинансовые организации – юридические лица и иные организации, не образующие юридическое лицо, созданные в соответствии с законодательством иностранных государств, с местом нахождения за пределами Республики Казахстан, за исключением иностранных финансовых организаций.

      Для целей настоящего Закона валютными операциями, связанными с импортом или экспортом товаров и услуг, являются:

      операции по приобретению и погашению резидентом Республики Казахстан электронных денег, выпущенных нерезидентами Республики Казахстан;

      операции по приобретению и погашению нерезидентом Республики Казахстан электронных денег, выпущенных резидентами Республики Казахстан.

      3. Резидентами Республики Казахстан (далее – резиденты) для целей настоящего Закона и иных нормативных правовых актов в сфере валютного регулирования и валютного контроля признаются:

      граждане Республики Казахстан, за исключением граждан Республики Казахстан, постоянно проживающих в иностранном государстве на основе права, предоставленного в соответствии с законодательством этого иностранного государства;

      иностранцы и лица без гражданства, постоянно проживающие в Республике Казахстан на основании разрешения на постоянное проживание в Республике Казахстан;

      юридические лица (за исключением международных организаций), созданные в соответствии с законодательством Республики Казахстан, с местом нахождения в Республике Казахстан, а также их филиалы (представительства);

      международные организации с местом нахождения в Республике Казахстан, если международным договором об их учреждении для них определен статус резидента;

      загранучреждения Республики Казахстан;

      филиалы иностранных финансовых организаций, которые в соответствии с законами Республики Казахстан вправе осуществлять банковскую и (или) страховую деятельность на территории Республики Казахстан;

      филиалы (представительства) иностранных нефинансовых организаций, которые являются постоянными учреждениями таких иностранных нефинансовых организаций в Республике Казахстан в соответствии с Кодексом Республики Казахстан "О налогах и других обязательных платежах в бюджет" (Налоговый кодекс) (далее – Налоговый кодекс), за исключением филиалов (представительств) иностранных нефинансовых организаций, признаваемых нерезидентами Республики Казахстан в соответствии с пунктом 4 настоящей статьи.

      4. Нерезидентами Республики Казахстан (далее – нерезиденты) для целей настоящего Закона и иных нормативных правовых актов в сфере валютного регулирования и валютного контроля признаются:

      физические лица, не являющиеся резидентами в соответствии с пунктом 3 настоящей статьи;

      юридические лица и организации, не образующие юридическое лицо, созданные в соответствии с законодательством иностранных государств, с местом нахождения за пределами Республики Казахстан, а также их филиалы (представительства) в Республике Казахстан, осуществляющие деятельность, которая не приводит к образованию постоянного учреждения нерезидента в соответствии с Налоговым кодексом;

      филиалы (представительства) иностранных нефинансовых организаций, для которых статус нерезидента по валютному законодательству Республики Казахстан установлен условиями соглашений, заключенных от имени Республики Казахстан с иностранными организациями и вступивших в силу до введения в действие настоящего Закона;

      международные организации, если международным договором об их учреждении не определено иное;

      дипломатические и иные официальные представительства иностранных государств.

      Перечень филиалов (представительств) иностранных нефинансовых организаций, для которых статус нерезидента по валютному законодательству Республики Казахстан установлен условиями соглашений, заключенных от имени Республики Казахстан с иностранными организациями, устанавливается актом Правительства Республики Казахстан.

      5. Понятия и термины, используемые и не определенные в настоящем Законе, применяются в том значении, в котором они используются в законах Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 1 с изменениями, внесенными Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 2. Сфера действия настоящего Закона

      Настоящий Закон действует на территории Республики Казахстан и распространяется на резидентов и нерезидентов, осуществляющих валютные операции на территории Республики Казахстан.

      За пределами Республики Казахстан настоящий Закон распространяется на резидентов.

      На уполномоченные организации и иные юридические лица, осуществляющие деятельность в рамках введенного в соответствии с Законом Республики Казахстан "О государственном регулировании, контроле и надзоре финансового рынка и финансовых организаций" особого режима регулирования, нормы настоящего Закона и нормативных правовых актов органа валютного регулирования, принимаемых в соответствии с настоящим Законом, распространяются в пределах, предусмотренных условиями особого режима регулирования.

      Сноска. Статья 2 с изменением, внесенным Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 3. Валютное законодательство Республики Казахстан

      1. Валютное законодательство Республики Казахстан основывается на Конституции Республики Казахстан и состоит из настоящего Закона, иных законов Республики Казахстан, указов Президента Республики Казахстан, а также нормативных правовых актов органов валютного регулирования и органов валютного контроля, издаваемых в соответствии с установленной законодательством Республики Казахстан компетенцией.

      2. Нормы международных договоров Республики Казахстан прямо применяются к отношениям, указанным в статье 2 настоящего Закона, за исключением случаев, когда из международного договора Республики Казахстан следует, что для применения таких норм требуется принятие (издание) нормативного правового акта Республики Казахстан.

      Если международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены настоящим Законом, то применяются правила международного договора.

Статья 4. Цели и задачи валютного регулирования и валютного контроля

      1. Целями валютного регулирования являются содействие государственной политике по достижению устойчивого экономического роста и развитию международного сотрудничества Республики Казахстан, содействие обеспечению устойчивости платежного баланса, стабильности внутреннего валютного рынка и экономической безопасности Республики Казахстан.

      Задачами валютного регулирования являются:

      1) определение порядка обращения валютных ценностей в Республике Казахстан;

      2) содействие дальнейшей интеграции Республики Казахстан в мировую экономику;

      3) обеспечение информационной базы по валютным операциям и международным финансовым активам и обязательствам Республики Казахстан.

      2. Целью валютного контроля является обеспечение соблюдения резидентами и нерезидентами валютного законодательства Республики Казахстан при проведении ими валютных операций.

      Задачами валютного контроля являются:

      1) определение соответствия проводимых валютных операций валютному законодательству Республики Казахстан;

      2) проверка обоснованности платежей и (или) переводов денег по валютным операциям и наличия необходимых для их осуществления документов;

      3) проверка полноты, своевременности и объективности учета и отчетности по валютным операциям.

Глава 2. ВАЛЮТНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ

Статья 5. Органы валютного регулирования

      1. Основным органом валютного регулирования в Республике Казахстан является Национальный Банк Республики Казахстан.

      2. Правительство Республики Казахстан и государственные органы осуществляют валютное регулирование в пределах своей компетенции.

      3. Правительство Республики Казахстан и Национальный Банк Республики Казахстан в соответствии с настоящим Законом в пределах своей компетенции издают нормативные правовые акты, обязательные для исполнения резидентами и нерезидентами.

      Проекты подзаконных нормативных правовых актов по вопросам валютного регулирования, разработанные государственными органами, подлежат согласованию с Национальным Банком Республики Казахстан.

      4. Национальный Банк Республики Казахстан как основной орган валютного регулирования утверждает:

      1) правила осуществления валютных операций в Республике Казахстан;

      2) правила осуществления обменных операций с наличной иностранной валютой в Республике Казахстан;

      3) правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан;

      4) правила мониторинга валютных операций в Республике Казахстан;

      5) правила представления информации филиалами (представительствами) иностранных нефинансовых организаций, осуществляющими деятельность в Республике Казахстан;

      6) правила мониторинга источников спроса и предложения на внутреннем валютном рынке Республики Казахстан.

      5. Национальный Банк Республики Казахстан и Министерство финансов Республики Казахстан осуществляют все виды валютных операций с резидентами и нерезидентами без ограничений.

      6. Формы учета и отчетности по валютным операциям, а также порядок и сроки их представления определяются Национальным Банком Республики Казахстан по согласованию с уполномоченными государственными органами в соответствии с их компетенцией.

      Сноска. Статья 5 с изменением, внесенным Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 6. Валютные операции резидентов и нерезидентов

      1. Валютные операции между резидентами на территории Республики Казахстан запрещены, за исключением случаев проведения:

      1) операций, одной из сторон которых выступают Национальный Банк Республики Казахстан, Министерство финансов Республики Казахстан, а также загранучреждения Республики Казахстан;

      2) операций, одной из сторон которых выступают резиденты, которым право на проведение валютных операций с резидентами предоставлено законами Республики Казахстан либо принятыми до введения в действие настоящего Закона актами Президента Республики Казахстан;

      3) операций с валютными ценностями, относимых к банковским операциям и иным операциям, которые вправе осуществлять уполномоченные банки и уполномоченные организации в соответствии с выданной им лицензией Национального Банка Республики Казахстан, уполномоченного органа по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций или законами Республики Казахстан;

      4) оплаты банковских услуг по проведению валютных операций;

      5) операций, связанных с приобретением, продажей, выплатой вознаграждения и (или) погашением ценных бумаг, номинальная стоимость которых выражена в иностранной валюте;

      6) операций между комиссионерами и комитентами при оказании комиссионерами услуг, связанных с заключением и исполнением договоров с нерезидентами по экспорту или импорту, включая операции по возврату валютных ценностей комитенту;

      7) операций по покупке и (или) продаже аффинированного золота в слитках за национальную валюту;

      8) передачи векселей, выраженных в иностранной валюте, в качестве исполнения денежных обязательств;

      9) операций, связанных с расчетами при реализации товаров в магазинах беспошлинной торговли, а также при реализации товаров и оказании услуг пассажирам в пути следования при международных перевозках;

      10) операций между филиалами (представительствами) иностранных организаций;

      11) операций при оплате расходов физического лица, связанных с его командировкой за пределы Республики Казахстан, в том числе представительских расходов, а также операций при погашении неизрасходованного аванса, выданного в связи с командировкой за пределы Республики Казахстан;

      12) безвозмездных переводов денег или безвозмездной передачи валютных ценностей физическими лицами физическим лицам, а также юридическим лицам, уставная деятельность которых направлена на осуществление благотворительности;

      13) внесения банковских вкладов физическими лицами в пользу других физических лиц;

      14) операций между профессиональными участниками рынка ценных бумаг, осуществляющими валютные операции по поручениям клиентов, и физическими или юридическими лицами, связанных с передачей денег и финансовых инструментов со счетов (на счета) для учета и хранения денег и финансовых инструментов, принадлежащих клиентам, в рамках исполнения и прекращения договоров об оказании брокерских услуг;

      15) операций, связанных с уплатой налогов и других обязательных платежей в бюджет в случаях, предусмотренных Налоговым кодексом;

      16) операций получателя от имени государства полезных ископаемых, которые в соответствии с Налоговым кодексом передаются ему в счет исполнения недропользователем налогового обязательства в натуральной форме, связанных с транспортировкой, хранением и реализацией таких полезных ископаемых;

      17) платежей физических лиц за товары, работы и услуги по сделкам, заключаемым и исполняемым при их совершении на территории специальной экономической зоны, пределы которой полностью или частично совпадают с участками таможенной границы Евразийского экономического союза.

      2. Валютные операции между резидентами и нерезидентами осуществляются в национальной и (или) иностранной валюте.

      3. Нерезиденты вправе свободно получать и переводить деньги по любым валютным операциям со своими филиалами (представительствами) с местом нахождения в Республике Казахстан в соответствии с валютным законодательством Республики Казахстан.

      4. Нерезиденты вправе свободно получать и переводить дивиденды, вознаграждение и иные доходы, полученные по вкладам (депозитам), ценным бумагам, заемным и иным валютным операциям с резидентами, в соответствии с валютным законодательством Республики Казахстан.

      5. Валютные операции между нерезидентами на территории Республики Казахстан осуществляются без ограничений в соответствии с валютным законодательством Республики Казахстан.

      6. Условия и порядок проведения валютных операций, связанных с оказанием финансовых и профессиональных услуг на территории Международного финансового центра "Астана", определяются актами Международного финансового центра "Астана" по согласованию с Национальным Банком Республики Казахстан.

      7. Валютные операции между резидентами и нерезидентами, в отношении которых настоящим Законом не установлены требования к их осуществлению, проводятся без ограничений в соответствии с валютным законодательством Республики Казахстан.

      8. Ввоз в Республику Казахстан и вывоз из Республики Казахстан валютных ценностей осуществляются резидентами и нерезидентами без ограничений при соблюдении требований таможенного законодательства Евразийского экономического союза и (или) Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 6 с изменениями, внесенными законами РК от 03.04.2019 № 243-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 7. Платежи и (или) переводы денег по валютным операциям резидентов и нерезидентов

      1. Платежи и (или) переводы денег по валютным операциям резидентов и нерезидентов осуществляются через банковские счета в уполномоченных банках в установленном валютным законодательством Республики Казахстан порядке.

      Допускается проведение без открытия и (или) использования банковских счетов в уполномоченных банках:

      1) платежей и (или) переводов денег физических лиц, а также платежей и (или) переводов денег в их пользу в национальной валюте на территории Республики Казахстан;

      2) переводов денег физических лиц в случаях, предусмотренных пунктом 4 настоящей статьи;

      3) расчетов при реализации товаров в магазинах беспошлинной торговли, а также при реализации товаров и оказании услуг пассажирам в пути следования при международных перевозках;

      4) операций физических лиц с наличной национальной и иностранной валютой, осуществляемых с уполномоченными банками, а также в обменных пунктах уполномоченных организаций;

      5) выплаты юридическими лицами и филиалами (представительствами) иностранных организаций заработной платы работникам;

      6) операций при оплате расходов физического лица, связанных с его командировкой за пределы Республики Казахстан, в том числе представительских расходов, а также операций при погашении неизрасходованного аванса, выданного в связи с командировкой за пределы Республики Казахстан;

      7) платежей между физическими лицами и юридическими лицами-нерезидентами, осуществляющими свою деятельность под таможенным контролем в аэропортах, портах и пограничных переходах, открытых для международного сообщения;

      8) платежей между нерезидентами и резидентами за обслуживание судов иностранных государств в аэропортах и морских портах на территории Республики Казахстан, а также оплаты нерезидентами услуг аэронавигационного обслуживания, аэропортовской деятельности и услуг морских портов по обслуживанию международных рейсов;

      9) платежей между резидентами и нерезидентами, осуществляющими свою деятельность на территории Республики Казахстан, в национальной валюте в пределах суммы, установленной законодательством Республики Казахстан о платежах и платежных системах;

      10) платежей посредством выдачи (передачи) чека, векселя;

      11) операций по покупке и (или) продаже наличной иностранной валюты между уполномоченными банками и уполномоченными организациями для целей осуществления обменных операций с наличной иностранной валютой;

      12) платежей физических лиц за товары, работы и услуги по сделкам, заключаемым и исполняемым при их совершении на территории специальной экономической зоны, пределы которой полностью или частично совпадают с участками таможенной границы Евразийского экономического союза;

      13) платежей и (или) переводов денег по валютным операциям, осуществляемых за пределами Республики Казахстан физическими лицами-резидентами, загранучреждениями Республики Казахстан;

      14) платежей и (или) переводов денег по операциям с нерезидентами, осуществляемых через счета в иностранных банках, открытые резидентами в случаях и порядке, установленных настоящим Законом, а также платежей и (или) переводов денег через корреспондентские счета уполномоченных банков в иностранных банках;

      15) переводов денег со счетов нерезидентов в иностранных банках, осуществляемых ими в счет исполнения обязательств резидента, в случаях, предусмотренных правилами осуществления валютных операций в Республике Казахстан.

      2. Наличная иностранная валюта, полученная юридическими лицами и филиалами (представительствами) иностранных организаций при проведении валютных операций на территории Республики Казахстан (за исключением территории специальной экономической зоны, пределы которой полностью или частично совпадают с участками таможенной границы Евразийского экономического союза), должна быть зачислена на банковские счета в уполномоченных банках.

      Порядок проведения резидентами и нерезидентами операций по банковскому счету в уполномоченном банке, связанных со снятием, зачислением и использованием наличной иностранной валюты, определяется правилами осуществления валютных операций в Республике Казахстан.

      3. Платежи и (или) переводы денег по операциям движения капитала, а также платежи и (или) переводы денег по валютным договорам, в отношении которых в соответствии с настоящим Законом необходимо получение учетного номера, осуществляются только через банковские счета.

      4. Физические лица вправе без открытия и (или) использования счета в уполномоченном банке в пределах суммы, установленной Национальным Банком Республики Казахстан, осуществлять следующие переводы денег по валютным операциям:

      1) безвозмездные переводы денег на территории Республики Казахстан, из Республики Казахстан и в Республику Казахстан;

      2) переводы денег на территории Республики Казахстан, из Республики Казахстан и в Республику Казахстан в уплату штрафов, налогов и других обязательных платежей в пользу государства;

      3) иные переводы денег из Республики Казахстан и в Республику Казахстан, не связанные с осуществлением физическим лицом предпринимательской деятельности и с операциями по валютным договорам, для которых в соответствии с настоящим Законом необходимо получение учетного номера.

      Порядок проведения физическими лицами переводов денег без открытия и (или) использования банковского счета в уполномоченном банке, включая пороговое значение для суммы перевода без открытия и (или) использования банковского счета, определяется правилами осуществления валютных операций в Республике Казахстан.

      Сноска. Статья 7 с изменениями, внесенными законами РК от 03.04.2019 № 243-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 8. Счета резидентов и нерезидентов

      1. Резиденты открывают счета в иностранных банках без ограничений с учетом положений статьи 16 настоящего Закона.

      2. Резиденты и нерезиденты на территории Республики Казахстан открывают банковские счета в уполномоченных банках в национальной и (или) иностранной валюте без ограничений.

      3. Нерезиденты вправе свободно переводить национальную и (или) иностранную валюту со своих счетов за пределами территории Республики Казахстан на свои банковские счета в уполномоченных банках, а также со своих банковских счетов в уполномоченных банках на свои счета за пределами территории Республики Казахстан.

Статья 9. Требование репатриации национальной и (или) иностранной валюты по экспорту или импорту

      1. Репатриация национальной и (или) иностранной валюты по экспорту или импорту заключается в зачислении на банковские счета в уполномоченных банках:

      1) выручки в национальной и (или) иностранной валюте от экспорта;

      2) национальной и (или) иностранной валюты, переведенной резидентом в пользу нерезидента для осуществления расчетов по импорту, в случаях неисполнения или неполного исполнения обязательств нерезидентом.

      2. Резидент (за исключением филиала (представительства) иностранной организации) обязан обеспечить репатриацию национальной и (или) иностранной валюты в сроки, предусмотренные валютным договором по экспорту или импорту.

      Срок, в который резидентом (за исключением филиала (представительства) иностранной организации) выполняется требование репатриации, (далее – срок репатриации) определяется исходя из условий исполнения обязательств сторонами валютного договора по экспорту или импорту в порядке, определенном правилами осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан.

      Условия валютного договора по экспорту или импорту, на который распространяется требование репатриации, должны предусматривать сроки исполнения обязательств нерезидентами. Уполномоченные банки, обслуживающие валютные договоры по экспорту или импорту, вправе потребовать от резидента уточнения срока репатриации.

      Национальная и (или) иностранная валюта, подлежащая репатриации и зачисленная на счета в иностранных банках, должна быть переведена на счета резидента (за исключением филиала (представительства) иностранной организации) в уполномоченных банках до истечения срока репатриации.

      3. Требование репатриации считается частично или полностью исполненным в случаях:

      1) зачисления национальной и (или) иностранной валюты на счета резидента в иностранных банках, предназначенные для обеспечения обязательств резидента в соответствии с условиями привлеченного от нерезидента финансового займа или для обеспечения деятельности филиалов (представительств) резидента, открытых за рубежом;

      2) использования иностранной валюты, получаемой резидентами от проведения за пределами Республики Казахстан выставок, спортивных, культурных и иных аналогичных мероприятий, для покрытия расходов в период их проведения;

      3) зачисления на счета в иностранных банках транспортных организаций-резидентов валютной выручки в целях оплаты расходов, связанных с выплатой портовых и иных сборов на территориях иностранных государств и обслуживанием находящихся за пределами Республики Казахстан транспортных средств таких транспортных организаций и их пассажиров, а также расходов для обеспечения деятельности находящихся за пределами территории Республики Казахстан филиалов (представительств) таких транспортных организаций;

      4) прекращения обязательства нерезидента зачетом встречного требования по валютным договорам по экспорту или импорту;

      5) прекращения обязательства нерезидента заменой первоначального обязательства, существовавшего между резидентом и нерезидентом, другим обязательством между теми же лицами, предусматривающим иной предмет или способ исполнения;

      6) получения страховой выплаты при наступлении страхового случая по договорам страхования риска неисполнения нерезидентом обязательств.

      4. В случае уступки резидентом другому резиденту права требования к нерезиденту соответствующая обязанность по обеспечению репатриации по экспорту или импорту в установленный срок переходит к резиденту, принявшему право требования.

      По валютным договорам по экспорту или импорту, на которые распространяется требование репатриации, безвозмездная уступка резидентом нерезиденту своего права требования к другому нерезиденту не допускается.

      5. Национальный Банк Республики Казахстан совместно с другими органами и агентами валютного контроля осуществляет мониторинг движения денег и иного исполнения обязательств в рамках отдельных валютных договоров по экспорту или импорту в целях контроля выполнения требования репатриации резидентами (за исключением филиалов (представительств) иностранных организаций).

      Для целей данного мониторинга уполномоченный банк, обслуживающий валютный договор по экспорту или импорту, присваивает ему учетный номер, который в последующем указывается при представлении отчетов по валютному договору по экспорту или импорту органам валютного контроля.

      6. Порядок получения учетных номеров по валютным договорам по экспорту или импорту, мониторинга движения денег и иного исполнения обязательств по таким договорам, включая формы и сроки представления отчетов и сроки представления документов, подтверждающих возникновение, исполнение и прекращение обязательств и (или) обстоятельства, которые влияют на сроки и (или) условия репатриации национальной и (или) иностранной валюты, а также условия и критерии, включая пороговое значение суммы валютного договора по экспорту или импорту, при наличии которых валютные договоры по экспорту или импорту подлежат контролю выполнения требования репатриации, и исключения из требования репатриации определяются правилами осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан.

Глава 3. ВНУТРЕННИЙ ВАЛЮТНЫЙ РЫНОК

Статья 10. Покупка и (или) продажа иностранной валюты

      1. Внутренний валютный рынок Республики Казахстан определяется как совокупность отношений резидентов и нерезидентов, связанных с совершением операций покупки и (или) продажи иностранной валюты, осуществляемых на территории Республики Казахстан в соответствии с настоящим Законом.

      2. Уполномоченные банки, имеющие право на осуществление обменных операций с иностранной валютой в соответствии с выданной им лицензией уполномоченного органа по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций или законами Республики Казахстан, вправе продавать и (или) покупать иностранную валюту в Республике Казахстан и за рубежом.

      3. Юридические лица и филиалы (представительства) иностранных организаций (за исключением уполномоченных банков) осуществляют безналичную покупку и (или) продажу иностранной валюты в Республике Казахстан через банковские счета в уполномоченных банках в порядке, определенном правилами осуществления валютных операций в Республике Казахстан.

      Уполномоченные организации вправе осуществлять с уполномоченными банками операции по покупке и (или) продаже наличной иностранной валюты для целей своей деятельности на основании заключенных с ними договоров.

      4. Покупка и (или) продажа наличной иностранной валюты за другую наличную иностранную или наличную национальную валюту физическими лицами в Республике Казахстан производятся исключительно через обменные пункты.

      5. Национальный Банк Республики Казахстан осуществляет мониторинг источников спроса и предложения на внутреннем валютном рынке Республики Казахстан и целей использования приобретенной иностранной валюты.

      Уполномоченные банки представляют в Национальный Банк Республики Казахстан информацию по источникам спроса и предложения на внутреннем валютном рынке Республики Казахстан и целям использования приобретенной иностранной валюты.

      Порядок представления уполномоченными банками информации по источникам спроса и предложения на внутреннем валютном рынке Республики Казахстан и целям использования приобретенной иностранной валюты, включая формы и сроки представления отчетов, определяется правилами мониторинга источников спроса и предложения на внутреннем валютном рынке Республики Казахстан.

      6. Национальный Банк Республики Казахстан устанавливает требования к юридическим лицам-резидентам (за исключением уполномоченных банков) по подтверждению целей покупки иностранной валюты за национальную валюту на внутреннем валютном рынке Республики Казахстан и ее использования на заявленные цели.

      7. Порядок покупки и (или) продажи безналичной иностранной валюты на внутреннем валютном рынке Республики Казахстан, требования к юридическим лицам-резидентам (за исключением уполномоченных банков) по подтверждению целей покупки иностранной валюты за национальную валюту на внутреннем валютном рынке Республики Казахстан и ее использования, а также пороговое значение для суммы покупки, при превышении которого применяются эти требования, определяются правилами осуществления валютных операций в Республике Казахстан.

      Сноска. Статья 10 с изменением, внесенным Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 11. Организация обменных операций с наличной иностранной валютой

      1. Обменные операции с наличной иностранной валютой в Республике Казахстан, включая покупку и (или) продажу наличной иностранной валюты за другую наличную иностранную валюту или наличную национальную валюту, осуществляются уполномоченными организациями или уполномоченными банками, имеющими право на осуществление обменных операций с наличной иностранной валютой в соответствии с выданной им лицензией Национального Банка Республики Казахстан, уполномоченного органа по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций или законами Республики Казахстан. Иные лица не вправе оказывать в Республике Казахстан финансовые услуги по покупке и (или) продаже наличной иностранной валюты.

      2. Порядок покупки и (или) продажи наличной иностранной валюты в обменных пунктах, установления курсов покупки и (или) продажи наличной иностранной валюты за другую наличную иностранную или наличную национальную валюту определяется правилами осуществления обменных операций с наличной иностранной валютой в Республике Казахстан.

      3. Национальный Банк Республики Казахстан вправе устанавливать пределы отклонения курсов покупки от курсов продажи наличной иностранной валюты за наличную национальную валюту по операциям, проводимым через обменные пункты. Виды иностранных валют и соответствующие им пределы отклонения курсов устанавливаются Национальным Банком Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 11 с изменениями, внесенными Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 12. Требования к деятельности по осуществлению обменных операций с наличной иностранной валютой

      Сноска. Заголовок статьи 12 в редакции Закона РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

      1. Уполномоченный банк, имеющий право на осуществление обменных операций с наличной иностранной валютой в соответствии с выданной ему лицензией уполномоченного органа по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций или законами Республики Казахстан, уведомляет Национальный Банк Республики Казахстан о начале или прекращении деятельности обменных пунктов.

      Уведомление о начале деятельности обменного пункта осуществляется уполномоченным банком не позднее даты начала проведения операций обменным пунктом. Национальный Банк Республики Казахстан в течение трех рабочих дней со дня уведомления подтверждает уполномоченному банку его получение.

      2. Уполномоченная организация осуществляет деятельность на основании выданной Национальным Банком Республики Казахстан лицензии на обменные операции с наличной иностранной валютой и приложения к ней, которое выдается на каждый обменный пункт уполномоченной организации.

      Уполномоченная организация вправе осуществлять через свои обменные пункты операции по покупке и (или) продаже аффинированного золота в слитках, выпущенных Национальным Банком Республики Казахстан.

      Не допускается участие уполномоченной организации в уставном капитале других юридических лиц.

      3. К уполномоченным организациям предъявляются квалификационные требования, которые включают требования к учредителям (участникам), в том числе раскрытие источников происхождения их вкладов в уставный капитал уполномоченной организации, требования к организационно-правовой форме, размеру и порядку формирования уставного капитала, а также помещению, оборудованию обменных пунктов и персоналу.

      4. Наличие у уполномоченной организации помещения для размещения обменного пункта обязательно для получения лицензии Национального Банка Республики Казахстан на обменные операции с наличной иностранной валютой и (или) приложения к ней.

      Для получения лицензии и (или) приложения к ней помимо документов, определенных Законом Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях", уполномоченные организации представляют в Национальный Банк Республики Казахстан справку уполномоченного банка о наличии счета в иностранной валюте.

      Документы представляются на условиях и в порядке, определенных правилами осуществления обменных операций с наличной иностранной валютой в Республике Казахстан.

      5. Выдача лицензии (включая приложение к ней) на обменные операции с наличной иностранной валютой или отказ в выдаче лицензии (включая приложение к ней) осуществляется в течение двадцати рабочих дней со дня представления уполномоченной организацией всех документов и сведений, предусмотренных настоящим Законом и Законом Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях".

      Выдача приложения к действительной лицензии, переоформление лицензии и (или) приложения к ней или отказ в выдаче таких документов осуществляются в течение десяти рабочих дней со дня представления уполномоченной организацией всех документов и сведений, предусмотренных настоящим Законом и Законом Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях".

      При отказе в выдаче, переоформлении лицензии и (или) приложения к ней заявителю представляется мотивированный ответ.

      6. Основаниями для отказа в выдаче, переоформлении лицензии и (или) приложения к ней являются:

      1) непредставление документов и (или) сведений, предусмотренных настоящим Законом и Законом Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях";

      2) несоответствие заявителя и (или) представленных документов и (или) сведений требованиям, установленным настоящим Законом и Законом Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях".

      7. Порядок лицензирования уполномоченных организаций, включая квалификационные требования к ним, уведомления уполномоченным банком о начале или прекращении деятельности обменных пунктов, требования к деятельности по осуществлению обменных операций с наличной иностранной валютой, условия функционирования обменных пунктов и порядок проведения операций по покупке и (или) продаже аффинированного золота в слитках, выпущенных Национальным Банком Республики Казахстан, а также формы и сроки представления уполномоченными банками и уполномоченными организациями отчетов определяются правилами осуществления обменных операций с наличной иностранной валютой в Республике Казахстан.

      Сноска. Статья 12 с изменениями, внесенными Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Глава 4. МОНИТОРИНГ ВАЛЮТНЫХ ОПЕРАЦИЙ. ПРЕДСТАВЛЕНИЕ ИНФОРМАЦИИ ПО ВАЛЮТНЫМ ОПЕРАЦИЯМ И СЧЕТАМ В ИНОСТРАННЫХ БАНКАХ

Статья 13. Мониторинг валютных операций

      1. Мониторинг валютных операций осуществляется Национальным Банком Республики Казахстан посредством получения информации о валютных операциях от резидентов – участников валютных операций и уполномоченных банков, осуществляющих платежи и (или) переводы денег по валютным операциям, а также счетах в иностранных банках.

      Для целей мониторинга валютных операций Национальный Банк Республики Казахстан:

      1) осуществляет учетную регистрацию валютных договоров, на основании и (или) во исполнение которых проводятся операции движения капитала, (далее – валютные договоры по движению капитала) и получает информацию о проводимых по ним валютных операциях и связанных с ними требованиях к нерезидентам и обязательствах перед нерезидентами;

      2) получает уведомления о проведенных валютных операциях, включая информацию о проведенных платежах и (или) переводах денег по валютным операциям;

      3) получает уведомления о счетах в иностранных банках, открытых резидентами (за исключением банков и филиалов (представительств) иностранных организаций), и осуществляет учетную регистрацию таких счетов;

      4) получает на регулярной основе информацию от филиалов (представительств) иностранных нефинансовых организаций, осуществляющих деятельность в Республике Казахстан.

      2. Для организации и осуществления мониторинга валютных операций Национальный Банк Республики Казахстан или уполномоченные банки в случаях, установленных настоящим Законом, присваивают учетные номера валютным договорам, на основании и (или) во исполнение которых осуществляются валютные операции, а также счетам резидентов (за исключением банков и филиалов (представительств) иностранных организаций) в иностранных банках. Национальный Банк Республики Казахстан присваивает учетные номера валютным договорам по движению капитала, счетам резидентов (за исключением банков и филиалов (представительств) иностранных организаций) в иностранных банках, а также валютным договорам по экспорту или импорту, расчеты по которым осуществляются через такие счета. Уполномоченные банки присваивают учетные номера валютным договорам по экспорту или импорту, расчеты по которым осуществляются через счета в уполномоченных банках.

      Если валютный договор по движению капитала предусматривает также осуществление экспорта или импорта и расчеты по нему осуществляются через банковские счета в уполномоченных банках, то резидент (за исключением уполномоченного банка и филиала (представительства) иностранной организации) обращается за присвоением учетного номера такому валютному договору в уполномоченный банк.

      3. При присвоении учетного номера валютному договору Национальный Банк Республики Казахстан или уполномоченный банк вправе затребовать у резидента – участника валютного договора в дополнение к представленной копии валютного договора следующие информацию и (или) документы:

      1) сведения об участниках валютного договора, включая идентификационные данные, страну регистрации, сведения об участии стороны валютного договора в капитале другой стороны валютного договора;

      2) сведения о сделке, включая реквизиты и сумму валютного договора, валюту валютного договора и расчеты по нему, дату завершения исполнения обязательств по валютному договору;

      3) сведения о счетах, через которые будут осуществляться расчеты по сделке;

      4) изменения и (или) дополнения к валютному договору, внесенные его участниками, и иные документы участников валютного договора, которые связаны с осуществляемой сделкой.

Статья 14. Учетная регистрация валютного договора по движению капитала

      1. Учетная регистрация валютного договора по движению капитала предусматривает присвоение этому договору учетного номера и последующее представление резидентом – участником валютного договора по движению капитала в Национальный Банк Республики Казахстан сведений и отчетов по нему с использованием учетного номера.

      Требования учетной регистрации распространяются на валютные договоры по движению капитала, участниками которых являются резиденты (за исключением уполномоченных банков и филиалов (представительств) иностранных организаций).

      2. Резидент (за исключением уполномоченного банка и филиала (представительства) иностранной организации), являющийся участником валютного договора по движению капитала, обращается в Национальный Банк Республики Казахстан за присвоением учетного номера валютному договору по движению капитала до начала исполнения обязательств по такому валютному договору любой из его сторон.

      Если исполнению резидентом обязательств по валютному договору по движению капитала предшествует передача имущества (поступление денег) от нерезидента в пользу резидента, то обращение за присвоением учетного номера валютному договору по движению капитала осуществляется до передачи имущества (поступления денег) в распоряжение резидента и (или) зачисления поступивших денег на банковские счета резидента в уполномоченных банках.

      Если в результате внесения изменений и (или) дополнений валютный договор по движению капитала стал соответствовать критериям и условиям для учетной регистрации, то присвоение учетного номера валютному договору по движению капитала осуществляется до начала исполнения сторонами обязательств по валютному договору по движению капитала с внесенными изменениями и (или) дополнениями (до передачи имущества (поступления денег) в распоряжение резидента, если после внесения изменений и (или) дополнений в валютный договор по движению капитала исполнение обязательства начато нерезидентом).

      По подлежащим учетной регистрации валютным договорам по движению капитала проведение платежей и (или) переводов денег через банковские счета в уполномоченных банках осуществляется только при наличии учетного номера.

      3. Для учетной регистрации валютного договора по движению капитала резидент (за исключением уполномоченного банка и филиала (представительства) иностранной организации) представляет в Национальный Банк Республики Казахстан:

      1) заявление с указанием идентификационного номера резидента, для физических лиц – с приложением копии документа, удостоверяющего личность;

      2) копии валютного договора по движению капитала и изменений и (или) дополнений к нему, касающихся обязательств по валютному договору по движению капитала.

      Национальный Банк Республики Казахстан вправе запросить для ознакомления оригиналы указанных документов, а также иные документы и (или) сведения, относящиеся к осуществлению операции движения капитала и (или) на которые имеются ссылки в представленных документах.

      Документы, составленные на иностранном языке, представляются в Национальный Банк Республики Казахстан с переводом на казахский или русский язык.

      Присвоение учетного номера валютному договору по движению капитала осуществляется в течение пяти рабочих дней со дня представления резидентом всех документов и сведений, предусмотренных настоящим пунктом.

      4. Требования учетной регистрации не распространяются на валютные договоры по движению капитала, участниками которых являются Национальный Банк Республики Казахстан, Министерство финансов Республики Казахстан.

      5. Порядок получения резидентами (за исключением уполномоченных банков и филиалов (представительств) иностранных организаций) учетных номеров для валютных договоров по движению капитала и сроки представления ими документов, подтверждающих возникновение, исполнение и прекращение обязательств, порядок мониторинга движения денег и иного исполнения обязательств по валютным договорам по движению капитала, включая формы и сроки представления отчетов уполномоченными банками и резидентами, являющимися участниками таких договоров, условия и критерии, в том числе пороговое значение суммы валютного договора по движению капитала, при наличии которых такие договоры подлежат учетной регистрации, и исключения из процедуры учетной регистрации определяются правилами мониторинга валютных операций в Республике Казахстан.

      6. Требования настоящей статьи не распространяются на валютные операции, проводимые участниками Международного финансового центра "Астана" на его территории.

Статья 15. Уведомление о проведенных валютных операциях

      1. Уведомление о проведенных валютных операциях, в том числе по поручению клиентов, осуществляется уполномоченными банками в форме отчетов, направляемых Национальному Банку Республики Казахстан.

      2. Уполномоченные банки уведомляют о проведенных валютных операциях, сумма которых равна или превысила пороговое значение, на основании сведений, полученных при проведении платежей и (или) переводов денег.

      Клиентом, являющимся резидентом или нерезидентом, для проведения платежа и (или) перевода денег по валютной операции в сумме, равной или превышающей пороговое значение, уполномоченному банку представляются следующие сведения:

      1) страна регистрации отправителя и бенефициара по платежному документу, если эти данные не совпадают с указанными в платежном документе;

      2) признак внутрикорпоративного перевода денег (для операций, осуществляемых юридическим лицом со своими структурными подразделениями или между структурными подразделениями одного юридического лица);

      3) код валютной операции, по которой проводятся платеж и (или) перевод денег.

      Если клиент является резидентом, то дополнительно представляются следующие сведения по валютному договору, на основании и (или) во исполнение которого проводятся платеж и (или) перевод денег по валютной операции:

      1) сведения об отправителе денег и получателе денег по валютному договору – в случае несовпадения с отправителем и бенефициаром по платежному документу;

      2) страна регистрации отправителя денег и получателя денег по валютному договору – в случае несовпадения с отправителем и бенефициаром по платежному документу;

      3) реквизиты валютного договора и учетный номер валютного договора (при его наличии).

      Указанные в настоящем пункте сведения о платеже и (или) переводе денег по валютной операции представляются уполномоченному банку клиентом или указываются уполномоченным банком самостоятельно на основании представленных клиентом документов и (или) сведений. Уполномоченный банк как агент валютного контроля обеспечивает корректность указания кода валютной операции и иных предусмотренных настоящим пунктом сведений.

      Пороговое значение в отношении суммы платежа и (или) перевода денег по валютной операции, подлежащей уведомлению, коды валютных операций и порядок представления сведений, указанных в настоящем пункте, определяются правилами осуществления валютных операций в Республике Казахстан.

      3. Порядок уведомления о проведенных валютных операциях уполномоченными банками, включая формы и сроки представления отчетов, определяется правилами мониторинга валютных операций в Республике Казахстан.

      Требования к перечню сведений и порядку их представления уполномоченными банками, осуществляющими валютные операции по поручению участников Международного финансового центра "Астана", определяются актами Международного финансового центра "Астана" по согласованию с Национальным Банком Республики Казахстан.

      4. Национальный Банк Республики Казахстан в целях уточнения обстоятельств совершения валютных операций вправе затребовать у агентов валютного контроля или отправителя-резидента, или бенефициара-резидента по включенному в уведомление платежу и (или) переводу денег копию валютного договора, на основании и (или) во исполнение которого были осуществлены такой платеж и (или) перевод денег, а также иные сведения по такому валютному договору.

      5. Требования настоящей статьи не распространяются на валютные операции, проводимые участниками Международного финансового центра "Астана" на его территории.

Статья 16. Уведомление о счетах в иностранных банках

      1. Юридическое лицо-резидент (за исключением банка и филиала (представительства) иностранной организации) уведомляет Национальный Банк Республики Казахстан об открытии счета в иностранном банке путем обращения за присвоением учетного номера такому счету до осуществления операций с использованием такого счета.

      Юридическое лицо-резидент (за исключением банка и филиала (представительства) иностранной организации) представляет в Национальный Банк Республики Казахстан информацию по операциям с использованием счета, открытого в иностранном банке, с указанием учетного номера.

      Для присвоения учетного номера счету в иностранном банке юридическое лицо-резидент (за исключением банка и филиала (представительства) иностранной организации) представляет заявление с указанием бизнес-идентификационного номера и копию документа иностранного банка с указанными реквизитами счета.

      В случаях изменения реквизитов или закрытия счета в иностранном банке, которому был присвоен учетный номер, юридическое лицо-резидент (за исключением банка и филиала (представительства) иностранной организации) в установленные сроки уведомляет об этом Национальный Банк Республики Казахстан.

      2. Физические лица-резиденты не уведомляют Национальный Банк Республики Казахстан о счетах в иностранных банках. О переводах денег физических лиц с собственных счетов (на собственные счета) в иностранных банках уведомляет уполномоченный банк, который осуществляет такие переводы денег.

      3. Порядок получения юридическими лицами-резидентами (за исключением банков и филиалов (представительств) иностранных организаций) учетных номеров для счетов в иностранных банках, уведомления ими об изменении реквизитов или закрытии счета в иностранном банке, включая формы и сроки представления отчетов по движению денег по таким счетам, порядок представления уполномоченными банками отчетов о переводах денег физических лиц определяются правилами мониторинга валютных операций в Республике Казахстан.

      4. Требования настоящей статьи не распространяются на участников Международного финансового центра "Астана".

Статья 17. Представление информации для целей мониторинга валютных операций

      1. Филиалы (представительства) иностранных нефинансовых организаций, осуществляющие деятельность в Республике Казахстан более одного года, представляют Национальному Банку Республики Казахстан информацию об операциях с резидентами и нерезидентами в форме отчетов, в том числе по запросу Национального Банка Республики Казахстан.

      Порядок представления филиалами (представительствами) иностранных нефинансовых организаций информации, включая формы и сроки представления отчетов, а также виды деятельности, при осуществлении которой филиалами (представительствами) иностранных нефинансовых организаций требуется представление отчетов, определяются правилами представления информации филиалами (представительствами) иностранных нефинансовых организаций, осуществляющими деятельность в Республике Казахстан.

      2. Актами Международного финансового центра "Астана" по согласованию с Национальным Банком Республики Казахстан устанавливаются требования к участникам Международного финансового центра "Астана" по представлению сведений о проводимых валютных операциях, а также порядок информационного взаимодействия между органами Международного финансового центра "Астана" и Национальным Банком Республики Казахстан.

Глава 5. ВАЛЮТНЫЙ КОНТРОЛЬ

Статья 18. Органы, агенты и субъекты валютного контроля

      1. Валютный контроль в Республике Казахстан осуществляется Правительством Республики Казахстан, Национальным Банком Республики Казахстан, иными органами и агентами валютного контроля в соответствии с настоящим Законом и законодательством Республики Казахстан.

      2. Органами валютного контроля в Республике Казахстан являются Национальный Банк Республики Казахстан и иные государственные органы в соответствии с компетенцией, установленной законодательством Республики Казахстан.

      Агентами валютного контроля являются уполномоченные банки, уполномоченные организации, а также профессиональные участники рынка ценных бумаг, осуществляющие валютные операции по поручениям клиентов.

      3. Валютный контроль в Республике Казахстан проводится в отношении резидентов, в том числе финансовых организаций, осуществляющих валютные операции, а также нерезидентов, осуществляющих валютные операции на территории Республики Казахстан (далее – субъекты валютного контроля).

      Валютный контроль в отношении финансовых организаций проводится Национальным Банком Республики Казахстан. Валютный контроль в отношении иных лиц проводится Национальным Банком Республики Казахстан совместно с другими органами валютного контроля в пределах компетенции.

      4. Национальный Банк Республики Казахстан взаимодействует с другими органами валютного контроля, а также координирует информационное взаимодействие агентов валютного контроля с другими органами валютного контроля.

Статья 19. Полномочия органов и агентов валютного контроля

      1. Органы и агенты валютного контроля в пределах своей компетенции осуществляют контроль валютных операций, проводимых резидентами и нерезидентами в Республике Казахстан, в части соответствия этих операций валютному законодательству Республики Казахстан.

      2. Органы валютного контроля вправе определять порядок представления отчетности по валютным операциям, запрашивать документы и (или) информацию, которые связаны с проведением валютных операций, предъявлять требования об устранении выявленных нарушений и принимать другие меры, предусмотренные законодательством Республики Казахстан, которые являются обязательными для исполнения всеми резидентами и нерезидентами в Республике Казахстан.

      3. Агенты валютного контроля обязаны:

      1) осуществлять контроль за соблюдением требований валютного законодательства Республики Казахстан при проведении операций, в том числе по поручениям клиентов;

      2) обеспечивать полноту и объективность учета и отчетности по валютным операциям;

      3) сообщать о ставших им известными фактах нарушений валютного законодательства Республики Казахстан, допущенных их клиентами, в Национальный Банк Республики Казахстан, а также другие органы валютного контроля и правоохранительные органы Республики Казахстан в соответствии с их полномочиями, установленными законами Республики Казахстан;

      4) представлять органам валютного контроля информацию о валютных операциях, проводимых с их участием, в порядке, установленном валютным законодательством Республики Казахстан.

      4. Органы и агенты валютного контроля обязаны сохранять в соответствии с законодательством Республики Казахстан коммерческую, банковскую и иную охраняемую законом тайну, ставшую им известной при осуществлении их полномочий, в том числе при обмене информацией в электронной форме в соответствии с валютным законодательством Республики Казахстан, за исключением ее представления в соответствии с законами Республики Казахстан уполномоченному органу по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций.

      5. Уполномоченный банк осуществляет платежи и (или) переводы денег по валютным операциям резидента и (или) нерезидента только при условии представления последними документов и (или) сведений, требуемых в соответствии с валютным законодательством Республики Казахстан.

      6. В целях обеспечения соблюдения требований валютного законодательства Республики Казахстан агенты валютного контроля в соответствии с настоящим Законом вправе требовать от резидентов и нерезидентов при проведении ими валютных операций:

      1) для физических лиц – документ, удостоверяющий личность;

      2) для иностранцев и лиц без гражданства – документ, подтверждающий право постоянного проживания в Республике Казахстан (при его наличии);

      3) для юридических лиц и организаций, не являющихся юридическим лицом, – учредительные и иные документы, в том числе идентифицирующие участников этого лица;

      4) валютный договор или его копию, в том числе с отметкой о присвоении учетного номера в случаях, установленных настоящим Законом;

      5) лицензию в случаях, установленных настоящим Законом;

      6) документы и (или) сведения, подтверждающие исполнение либо на основании которых необходимо исполнение обязательств по валютным договорам;

      7) сведения о платежах и (или) переводах денег по валютным операциям в соответствии со статьей 15 настоящего Закона.

      Уполномоченный банк вправе запросить для ознакомления оригиналы валютных договоров и иных документов, требуемых настоящим пунктом, а также перевод на казахский или русский язык документов, составленных на иностранном языке.

      7. Агенты валютного контроля не вправе требовать представления документов, не относящихся к проводимой валютной операции.

      8. Уполномоченные банки отказывают в осуществлении платежа и (или) перевода денег по валютной операции в случаях непредставления лицом документов, требуемых в соответствии с валютным законодательством Республики Казахстан, представления им недостоверных документов либо при неосуществлении действий, установленных валютным законодательством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 19 с изменением, внесенным Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 20. Формы валютного контроля

      1. Органы валютного контроля осуществляют валютный контроль в отношении субъектов валютного контроля в форме проверок и иных форм контроля в соответствии с законами Республики Казахстан.

      2. В отношении финансовых организаций проводятся проверки на основе оценки степени риска, внеплановые проверки органа валютного контроля и иные формы контроля. В отношении иных резидентов, осуществляющих валютные операции, а также нерезидентов, осуществляющих валютные операции на территории Республики Казахстан, проводятся процедуры валютного контроля при проведении ими платежей и (или) переводов денег по валютным операциям, внеплановые проверки органа валютного контроля и иные формы контроля.

      3. Иные формы контроля осуществляются органами валютного контроля путем:

      1) осмотра помещения и оборудования обменного пункта уполномоченной организации на предмет соответствия квалификационным требованиям;

      2) направления агенту валютного контроля поручения, обязательного для исполнения, в целях надлежащего осуществления валютного контроля;

      3) анализа информации, отчетности и документов, связанных с проведением валютной операции, запрошенных органом валютного контроля в связи с поступлением информации от агента валютного контроля о возможном нарушении клиентом требований валютного законодательства Республики Казахстан, и иной информации (отчетности), представляемой в соответствии с требованиями валютного законодательства Республики Казахстан.

      4. Процедуры осуществления иной формы контроля включают:

      1) посещение и осмотр помещения, осмотр оборудования, предназначенных для обменного пункта уполномоченной организации, на соответствие предъявляемым к ним квалификационным требованиям в рамках разрешительного контроля до выдачи лицензии Национального Банка Республики Казахстан на обменные операции с наличной иностранной валютой и (или) приложения к ней. Посещение и осмотр осуществляются на основании поступившего заявления юридического лица на получение лицензии Национального Банка Республики Казахстан на обменные операции с наличной иностранной валютой и (или) приложения к ней. Результаты осмотра учитываются при принятии решения о выдаче либо отказе в выдаче юридическому лицу лицензии Национального Банка Республики Казахстан на обменные операции с наличной иностранной валютой и (или) приложения к ней;

      2) направление агенту валютного контроля поручения в форме письменного запроса, в котором указаны суть поручения и сроки его исполнения. Агентом валютного контроля исполняется письменное поручение органа валютного контроля путем представления запрошенных информации и (или) документов в форме и сроки, указанные в таком поручении;

      3) осуществление органом валютного контроля анализа информации, отчетности, документов, представленных в соответствии с валютным законодательством Республики Казахстан или по запросу органа валютного контроля, на предмет соблюдения требований валютного законодательства Республики Казахстан, в том числе по своевременности, полноте и достоверности полученных информации, отчетности, документов.

      Сноска. Статья 20 с изменением, внесенным Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 21. Требования к проведению платежей и (или) переводов денег по отдельным валютным операциям

      1. Платежи и (или) переводы денег резидентов (за исключением уполномоченных банков и филиалов (представительств) иностранных организаций) по отдельным валютным операциям, проведение которых может быть направлено на вывод денег из Республики Казахстан, осуществляются уполномоченными банками только при представлении резидентом, являющимся отправителем денег или получателем денег, разрешения уполномоченному банку на передачу информации о данном платеже и (или) переводе денег органам валютного контроля.

      Указанное в данном пункте разрешение оформляется в произвольной форме. Допускается представление одного разрешения в отношении всех платежей и (или) переводов денег по валютным операциям в рамках валютного договора, на основании которого осуществляются валютные операции, проведение которых может быть направлено на вывод денег из Республики Казахстан.

      2. К валютным операциям, проведение которых может быть направлено на вывод денег из Республики Казахстан, относятся следующие операции:

      1) финансовый заем, предусматривающий предоставление нерезидентом денег резиденту (за исключением уполномоченного банка), если условиями соответствующего валютного договора не предусмотрено осуществление перевода денег, подлежащих получению от нерезидента, на банковские счета резидента в уполномоченных банках;

      2) финансовый заем, предусматривающий возникновение у резидента (за исключением уполномоченного банка) требований к нерезиденту по возврату денег, если условиями соответствующего валютного договора не предусмотрено осуществление перевода денег, подлежащих получению от нерезидента, на банковские счета резидента в уполномоченных банках;

      3) финансовый заем, предусматривающий предоставление резидентом денег нерезиденту, не являющемуся аффилированным лицом, на срок свыше семисот двадцати дней без выплаты вознаграждения за пользование предметом финансового займа;

      4) операции по экспорту, если условиями соответствующего валютного договора предусмотрено, что срок исполнения обязательств по оплате экспорта нерезидентом превышает семьсот двадцать дней с даты исполнения обязательств резидентом;

      5) операции по оплате импорта, если условиями соответствующего валютного договора предусмотрено, что срок исполнения обязательств по возврату денег (авансового платежа или полной предоплаты) нерезидентом в случае неисполнения нерезидентом своих обязательств по импорту превышает семьсот двадцать дней с даты исполнения обязательств резидентом.

      Случаи, указанные в части первой настоящего пункта, не включают финансовые займы, возникающие в рамках сделок по торговому или исламскому финансированию, а также операции, осуществляемые нерезидентами со своими филиалами (представительствами) в Республике Казахстан, и операции между филиалами (представительствами) иностранных организаций в Республике Казахстан.

      Для целей настоящего пункта к аффилированному лицу резидента относятся:

      1) лицо, которому принадлежит десять и более процентов голосующих акций акционерного общества (десять и более процентов голосов участников) юридического лица-резидента;

      2) лицо, в котором данному резиденту принадлежит десять и более процентов голосующих акций акционерного общества (десять и более процентов голосов участников);

      3) лицо, которое совместно с данным резидентом находится под контролем третьего лица.

Статья 22. Ограниченные меры воздействия, меры надзорного реагирования и санкции

      1. Органы валютного контроля при выявлении нарушений валютного законодательства Республики Казахстан субъектами валютного контроля вправе применить ограниченные меры воздействия, меры надзорного реагирования и санкции, предусмотренные законами Республики Казахстан.

      2. При выявлении Национальным Банком Республики Казахстан нарушений валютного законодательства Республики Казахстан применяются:

      1) административные взыскания в соответствии с Кодексом Республики Казахстан об административных правонарушениях, а также предъявляются требования об устранении выявленных нарушений в отношении уполномоченных банков;

      2) административные взыскания в соответствии с Кодексом Республики Казахстан об административных правонарушениях, меры надзорного реагирования и санкции в соответствии с нормами Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан" и иными законами Республики Казахстан в отношении уполномоченных организаций;

      3) ограниченные меры воздействия в виде письменного уведомления об устранении выявленных нарушений, а также административные взыскания в соответствии с Кодексом Республики Казахстан об административных правонарушениях в отношении иных резидентов, не указанных в подпунктах 1) и 2) настоящего пункта, а также нерезидентов, осуществляющих валютные операции на территории Республики Казахстан.

      3. Письменное уведомление Национального Банка Республики Казахстан об устранении выявленных нарушений является обязательным для исполнения субъектами, указанными в подпункте 3) пункта 2 настоящей статьи, в срок, установленный в таком уведомлении.

      Неисполнение письменного уведомления Национального Банка Республики Казахстан об устранении выявленных нарушений является основанием для проведения проверки, в том числе совместно с другими органами валютного контроля в пределах компетенции.

      Сноска. Статья 22 с изменениями, внесенными Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 23. Права и обязанности резидентов и нерезидентов

      1. Резиденты и нерезиденты, осуществляющие валютные операции на территории Республики Казахстан, вправе:

      1) ознакомиться с результатами проверок, проведенных органами валютного контроля;

      2) обжаловать действия органов и агентов валютного контроля в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;

      3) осуществлять иные права, предусмотренные законодательством Республики Казахстан.

      2. Резиденты и нерезиденты, осуществляющие валютные операции на территории Республики Казахстан, обязаны:

      1) представлять органам валютного регулирования и валютного контроля и агентам валютного контроля отчетность, информацию и документы по проводимым ими валютным операциям в целях исполнения требований, установленных настоящим Законом и валютным законодательством Республики Казахстан;

      2) представлять органам и агентам валютного контроля информацию и запрашиваемые документы, касающиеся проведения валютных операций, в сроки, установленные в письменном запросе органа валютного контроля или нормативными правовыми актами Национального Банка Республики Казахстан;

      3) представлять органам валютного контроля объяснения в ходе проведения ими проверок и иных форм контроля, а также по их результатам;

      4) вести учет и составлять отчетность по проводимым валютным операциям, обеспечивая хранение отчетности в течение срока, установленного законодательством Республики Казахстан;

      5) выполнять требования (указания, предписания, уведомления) органов валютного контроля об устранении выявленных нарушений;

      6) обеспечивать органам валютного контроля в ходе проведения ими проверок доступ в свои помещения, к документам и автоматизированным базам данных.

Глава 6. СПЕЦИАЛЬНЫЙ ВАЛЮТНЫЙ РЕЖИМ

Статья 24. Специальный валютный режим

      1. В случаях наличия серьезных угроз для устойчивости платежного баланса, стабильности внутреннего валютного рынка и экономической безопасности Республики Казахстан, если ситуация не может быть решена другими мерами экономической политики, вводится специальный валютный режим.

      Специальный валютный режим представляет собой особый режим проведения валютных операций, предусматривающий комплекс мер валютного регулирования, направленный на создание условий для устранения угроз экономической безопасности Республики Казахстан и стабильности ее финансовой системы и допускающий введение отдельных валютных ограничений на проведение резидентами и нерезидентами операций, связанных с использованием валютных ценностей.

      Специальный валютный режим вводится актом Правительства Республики Казахстан на основе совместного представления Национального Банка Республики Казахстан и соответствующих уполномоченных органов.

      Валютные ограничения, вводимые в рамках специального валютного режима, являются временными мерами, носят недискриминационный характер и отменяются по мере устранения обстоятельств, вызвавших их установление.

      К ограничениям, которые могут быть введены в рамках специального валютного режима, относятся:

      1) требование размещения без уплаты вознаграждения депозита в размере, определяемом как процент от суммы валютной операции, на установленный срок в уполномоченном банке либо Национальном Банке Республики Казахстан;

      2) требование получения специального разрешения Национального Банка Республики Казахстан на проведение валютных операций;

      3) требование обязательной продажи полученной резидентами иностранной валюты;

      4) ограничения по использованию счетов в иностранных банках, установление срока возврата валютной выручки и лимитов на объемы, количество и валюту расчета по валютным операциям.

      Правительством Республики Казахстан на основе совместного представления Национального Банка Республики Казахстан и соответствующих уполномоченных органов могут быть введены иные временные валютные ограничения.

      2. Требования специального валютного режима не могут ограничивать исполнение резидентами обязательств перед нерезидентами, которые возникли в результате исполнения нерезидентами обязательств по валютным договорам с резидентами до введения специального валютного режима, а также осуществление нерезидентами переводов дивидендов, вознаграждения и иных доходов, полученных по вкладам (депозитам) и ценным бумагам.

      3. На разрешения и уведомления, устанавливаемые актом Правительства Республики Казахстан о введении специального валютного режима, не распространяется действие Закона Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях".

      4. Акт Правительства Республики Казахстан о введении специального валютного режима содержит:

      1) перечень вводимых мер и временных ограничений на проведение операций, связанных с использованием валютных ценностей;

      2) порядок выполнения требований специального валютного режима, включая условия выдачи специального разрешения;

      3) время введения и срок действия специального валютного режима.

      5. Срок действия специального валютного режима не может превышать один год.

      По истечении срока, на который вводился специальный валютный режим, такой режим считается отмененным.

      Правительство Республики Казахстан на основе совместного представления Национального Банка Республики Казахстан и соответствующих уполномоченных органов вправе продлить действие специального валютного режима в пределах сроков, установленных настоящим пунктом, либо досрочно отменить его полностью или частично посредством издания соответствующего акта.

      6. В период действия специального валютного режима резиденты и нерезиденты обязаны соблюдать требования, установленные актом Правительства Республики Казахстан о введении специального валютного режима.

Глава 7. ЗАКЛЮЧИТЕЛЬНЫЕ ПОЛОЖЕНИЯ

Статья 25. Ответственность за нарушение валютного законодательства Республики Казахстан

      Нарушение валютного законодательства Республики Казахстан влечет ответственность, установленную законами Республики Казахстан.

Статья 26. Порядок введения в действие настоящего Закона

      1. Настоящий Закон вводится в действие с 1 июля 2019 года, за исключением абзаца седьмого пункта 3 статьи 1, который вводится в действие с 16 декабря 2020 года.

      2. Признать утратившим силу Закон Республики Казахстан от 13 июня 2005 года "О валютном регулировании и валютном контроле" (Ведомости Парламента Республики Казахстан, 2005 г., № 11, ст.38; 2007 г., № 3, ст.20; 2008 г., № 23, ст.114; 2009 г., № 13-14, ст.63; 2010 г., № 15, ст.71; 2012 г., № 1, ст.6; № 13, ст.91; № 21-22, ст.124; 2014 г., № 10, ст.52; № 21, ст.122; № 23, ст.143; 2015 г., № 22-I, ст.140; № 22-VI, ст.159; 2016 г., № 12, ст.87; 2017 г., № 14, ст.51; № 23-III, ст.111).

      Президент
Республики Казахстан
Н. НАЗАРБАЕВ