Тұрғын үй қатынастары туралы

Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 сәуiрдегi N 94 Заңы.

      МАЗМҰНЫ

      Ескерту. Мәтіндегі "бөлiм" деген сөздiң алдындағы "I - VІ" деген цифрлар тиiсiнше "1 - 6" деген цифрлармен ауыстырылды - ҚР 2004.12.20 № 13 (01.01.2005 бастап күшіне енеді), "мемлекеттік қажеттер", "мемлекеттік қажеттіліктер" деген сөздер "мемлекет мұқтажы" деген сөздермен, "бөлек (жеке-дара)", "бөлек (жеке)", "өзіндік (дара)", "бөлек", "бөлек (өзіндік)" деген сөздер "дара (бөлек)" деген сөздермен ауыстырылды - ҚР 2009.06.08 № 163-IV Заңдарымен.
      Ескерту. Бүкіл мәтін бойынша "тұрғын жай" деген сөздер "тұрғынжай" деген сөзбен ауыстырылды - ҚР 29.12.2014 № 270-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi).
      Ескерту. Бүкіл мәтін бойынша "оралмандарға", "оралмандар" және "оралмандарды" деген сөздерді тиісінше "қандастарға", "қандастар" және "қандастарды" деген сөздермен ауыстырылды - ҚР 13.05.2020 № 327-VI Заңымен ("Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексіне (Салық кодексі) тиісті өзгерістер мен толықтырулар қолданысқа енгізілген күннен кейін қолданысқа енгізіледі).

1 Бөлiм
1-тарау. Жалпы ережелер

1-бап. Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасы

      Ескерту. Тақырыпқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасы азаматтардың, заңды тұлғалардың, мемлекеттiк органдардың қатысуымен:

      1) тұрғын үйлерге меншiк құқығының және оларды пайдалану құқығының пайда болуы мен тоқтатылу негiздерiне;

      2) пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды, орынтұрақ орындарын, қоймаларды пайдалану құқығының жүзеге асырылуына және коммуналдық көрсетілетін қызметтерді алуға;

      3) жеке және көппәтерлі тұрғын үйлерге қойылатын талаптарға;

      4) тұрғын үй қорларының сақталуы мен жөнделуiнiң қамтамасыз етiлуiне;

      5) азаматтардың тұрғын үй саласындағы құқықтарының сақталуын және тұрғын үй қорының пайдаланылуын мемлекеттiк органдардың бақылауына;

      6) арнаулы мемлекеттік органдардың, ішкі істер органдарының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлері жəне əскери қызметшілер қатысатын тұрғын үй қатынастарын реттеу ерекшеліктеріне байланысты қатынастарды реттейді.

      2. Қазақстан Республикасында тұрғын үй қатынастары осы Заңмен, Азаматтық кодекс нормаларымен және соларға сәйкес шығарылатын өзге де Қазақстан Республикасының заңнамасымен реттеледi.

      3. Тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға, тұрғын үй қорының дамытылуы мен ұлғайтылуына байланысты қатынастар осы Заңда белгiленген талаптарды ескере отырып, тиiстi Қазақстан Республикасының заңнамасымен реттеледi.

      4. Қонақүйлерде, пансионаттарда, интернаттарда, медициналық-әлеуметтік мекемелерде (ұйымдарда) және ұқсас мақсаттағы басқа да объектілерде тұру (болу) Қазақстан Республикасының заңнамасымен реттеледі.

      5. Осы Заңда реттелген құқықтық қатынастарға, егер пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі мемлекет қатысатын ұйым болған жағдайда, "Мемлекеттік сатып алу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының күші мынадай бөліктерде:

      жылдық сметада көзделген кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар бойынша жарналар бөлігінде;

      кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге жинақтау жарналары бөлігінде;

      кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар сметасында көзделмеген іс-шараларға ақы төлеу үшін нысаналы жарналар бөлігінде қолданылмайды.

      Ескерту. 1-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.02.13 № 553-IV (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

      1) авариялық көппәтерлі тұрғын үй – негізгі тіреуіш конструкциялары (іргетастары, бағаналары, тіреуіш қабырғалары, арқалықтары, жабындылары) тіреуіш қабілетін жоғалтқан және одан әрі пайдалану тұратын (болатын) адамдардың өміріне қауіп төндіретін, ғимараттар мен құрылысжайлардың беріктігін және орнықтылығын техникалық қадағалауды және техникалық зерттеп-қарауды жүзеге асыруға аккредиттелген заңды тұлғаның қорытындысымен қалпына келтіруге жатпайды деп танылған көппәтерлі тұрғын үй;

      1-1) аз қамтылған отбасылар (азаматтар) – Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасына сәйкес тұрғын үй көмегін алуға құқығы бар адамдар;

      1-2) әскери қызметшілер – Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде, басқа да әскерлері мен әскери құрылымдарында әскери қызметте тұрған Қазақстан Республикасының азаматтары;

      1-3) басқарушы компания – жасалған шарт негізінде кондоминиум объектісін басқару жөніндегі қызметтерді көрсететін жеке немесе заңды тұлға;

      1-4) бюджеттік ұйымдар – мемлекеттік мекемелер және қазыналық кәсіпорындар;

      1-5) ведомстволық тұрғынжай қоры – мемлекеттік мекемелердің балансында тұрған, лауазымға ротациялау тәртібімен тағайындалатын мемлекеттік қызметшілерге тұрғынжай комиссиясының шешімі бойынша лауазымдық міндеттерін атқару кезеңінде тұру үшін одан әрі жекешелендіру құқығынсыз беруге арналған қызметтік тұрғынжайлар;

      2) дара (бөлек) меншік – азаматтардың, заңды тұлғалардың, мемлекеттің пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға меншігі;

      3) дауыс беру – келу тәртібімен өткізілетін жиналыста ерік-қалауын ашық білдіру арқылы немесе жазбаша сұрау жүргізу арқылы жүзеге асырылатын, пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға байланысты шешімдерді, сондай-ақ орынтұрақ орындары, қоймалар меншік иелерінің орынтұрақ орындарын және қоймаларды күтіп-ұстауға байланысты шешімдерді қабылдау процесі. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелері келу тәртібімен немесе жазбаша сұрау жүргізу арқылы өткізілетін жиналыста тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілері арқылы дауыс бере алады;

      4) жалдамалы үй – жеке немесе заңды тұлғаға меншік құқығымен тиесілі, пәтерлері жалдауға беруге арналған көппәтерлі тұрғын үй;

      5) жалдауға беруші – тұрғынжайды жалдау шартындағы тұрғынжайдың меншік иесі немесе тұрғын үйді жалдауға беруге меншік иесі уәкілеттік берген адам болып табылатын тарап;

      6) жалдаушы – тұрғынжайды жалдау шартындағы тұрғынжайды немесе оның бір бөлігін пайдалануға алушы тарап;

      7) жатақхана - еңбек шарты бойынша жұмыс істейтін адамдардың, оқу кезеңінде студенттер (курсанттар, аспиранттар) мен оқушылардың, сондай-ақ жатақхананың меншік иесімен немесе иесімен еңбек шарты бар басқа да адамдардың тұруы үшін арнайы салынған немесе қайта жабдықталған тұрғын ғимарат;

      7-1) жеке арнайы шот – тұрғын үй төлемдерін алушылар тұрғын үй төлемдерін есепке жатқызу және белгіленген мақсаттарға төлемдерді жүзеге асыру үшін екінші деңгейдегі банкте ашатын ағымдағы банктік шот;

      8) жеке тұрғын үй қоры - жеке немесе мемлекеттік емес заңды тұлғаларға меншік құқығымен тиесілі тұрғынжай;

      9) жер учаскесі - тұрғын үйге (тұрғын ғимаратқа) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен бекітіліп берілген жер аумағы;

      10) коммуналдық көрсетілетін қызметтер – тұтынушыға ұсынылатын, қауіпсіз және жайлы тұру (болу) жағдайларын қамтамасыз ету үшін сумен жабдықтауды, су бұруды, газбен жабдықтауды, электрмен жабдықтауды, жылумен жабдықтауды, қоқыс әкетуді, лифтілерге қызмет көрсетуді қамтитын қызметтер;

      10-1) коммуналдық тұрғын үй қоры – тұрғын үйлерді пайдалануға беру жөніндегі арнайы мемлекеттік мекемеге бекітілген, жергілікті атқарушы органдардың қарауындағы тұрғын үйлер;

      11) кондоминиум объектісі – дара (бөлек) меншіктегі пәтерлерден, тұрғын емес үй-жайлардан, орынтұрақ орындарынан, қоймалардан және дара (бөлек) меншікте болмайтын және пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелеріне көппәтерлі тұрғын үй тұрған біртұтас бөлінбейтін жер учаскесін және (немесе) үй жанындағы жер учаскесін қоса алғанда, ортақ үлестік меншік құқығымен тиесілі ортақ мүліктен тұратын біртұтас мүліктік кешен;

      12) кондоминиум объектісін басқару – пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің қауіпсіз және жайлы тұруына (болуына) жағдайлар жасауға, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін тиісінше күтіп-ұстауға, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін пайдалану мәселелерін шешуге және коммуналдық көрсетілетін қызметтерді ұсынуға бағытталған іс-шаралар кешені;

      13) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар – кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар сметасын есептеу әдістемесіне, сондай-ақ кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың ең аз мөлшерін есептеу әдістемесіне сәйкес жиналыс шешімімен белгіленген, пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің міндетті жарналары;

      14) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі – дара (бөлек) меншіктегі пәтерлерден, тұрғын емес үй-жайлардан, орынтұрақ орындарынан, қоймалардан басқа, кондоминиум объектісінің бөліктері (қасбеттер, кіреберістер, вестибюльдер, холдар, дәліздер, баспалдақ марштары мен баспалдақ алаңдары, лифтілер, шатырлар, шатырастылар, техникалық қабаттар, жертөлелер, үйге ортақ инженерлік жүйелер мен жабдықтар, абоненттік пошта жәшіктері, көппәтерлі тұрғын үй тұрған жер учаскесі және (немесе) үй жанындағы жер учаскесі, абаттандыру элементтері және ортақ пайдаланылатын басқа да мүлік);

      15) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін ағымдағы жөндеу –мерзімінен бұрын тозуын болғызбау және ақауларын жою мақсатында жүргізілетін, көппәтерлі тұрғын үйдің нормативтік және техникалық құжаттамада белгіленген құрама бөліктері мен инженерлік жабдықтарын ауыстыру немесе қалпына келтіру жөніндегі уақтылы техникалық іс-шаралар мен жұмыстар кешені;

      15-1) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу – көппәтерлі тұрғын үйдің ресурсын қалпына келтіру мақсатында жүргізілетін, көппәтерлі тұрғын үйдің тозған конструкцияларын, бөлшектерін және инженерлік жабдықтарын жаңа немесе анағұрлым мықты және үнемді, жөнделетін объектілердің пайдалану көрсеткіштерін жақсартатын түрлеріне ауыстыру жөніндегі іс-шаралар мен жұмыстар кешені;

      15-2) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге арналған шығыстар – пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін немесе оның жекелеген бөліктерін күрделі жөндеуге арналған міндетті ай сайынғы жарналары;

      15-3) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау – кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін техникалық пайдалану, санитариялық күтіп-ұстау және ағымдағы жөндеу бойынша жұмыстар немесе көрсетілетін қызметтер кешені;

      15-4) кондоминиум объектісінің шектеулі пайдаланылатын ортақ мүлкі – кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің осы Заңда айқындалатын тәртіппен пәтер, тұрғын емес үй-жай, орынтұрақ орны, қойма меншік иесінің немесе үшінші тұлғаның пайдалануына берілген бір бөлігі;

      16) көпбалалы отбасы – құрамында бірге тұратын кәмелетке толмаған төрт және одан көп балалары, оның ішінде кәмелеттік жасқа толғаннан кейін білім беру ұйымдарын бітіретін уақытқа дейін (бірақ жиырма үш жасқа толғанға дейін) жалпы орта, техникалық және кәсіптік, жалпы орта білімнен кейінгі, жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында жалпы немесе кәсіптік білім беру бағдарламалары бойынша күндізгі оқу нысаны бойынша білім алатын балалары бар отбасы;

      16-1) көппәтерлі тұрғын үй – ортақ үлестік меншік болып табылатын кондоминиум объектісінің ортақ мүлкінен және көппәтерлі тұрғын үйге іргелес жатқан жер учаскесіне не кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің өзге де бөліктеріне дербес шығатын жерлері бар екі және одан көп пәтерлерден, тұрғын емес үй-жайлардан тұратын, біртұтас бөлінбейтін жер учаскесінде біртұтас іргетасы бар жеке тұрған ғимарат;

      16-2) көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы – басқаратын көппәтерлі тұрғын үйдегі пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесі болып табылмайтын, уәкілетті орган бекіткен біліктілік талаптарына сай келетін Қазақстан Республикасының азаматы;

      16-3) көппәтерлі тұрғын үйдің үй жанындағы жер учаскесі (бұдан әрі – үй жанындағы жер учаскесі) – көппәтерлі тұрғын үйге іргелес жатқан және абаттандыруға, көгалдандыруға, спорт, ойын алаңдарын, кірме жолдарды, орынтұрақтарды, тротуарларды, шағын сәулет нысандарын орналастыруға арналған жер учаскесі;

      16-4) көппәтерлі тұрғын үй кеңесі (бұдан әрі – үй кеңесі) – пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері қатарынан сайланатын кондоминиум объектісін алқалы басқару органы;

      16-5) көппәтерлі тұрғын үй кондоминиумы (бұдан әрі – кондоминиум) – Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен тіркелген меншік нысаны, бұл ретте пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар дара (бөлек) меншікте болады, ал дара (бөлек) меншікте емес бөліктер пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелеріне көппәтерлі тұрғын үй тұрған біртұтас бөлінбейтін жер учаскесін және (немесе) үй жанындағы жер учаскесін қоса алғанда, ортақ үлестік меншік құқығымен тиесілі болады;

      16-6) көппәтерлі тұрғын үй мүлкінің меншік иелері бірлестігі (бұдан әрі – мүліктің меншік иелері бірлестігі) – коммерциялық емес ұйым болып табылатын, бір көппәтерлі тұрғын үй пәтерлерінің, тұрғын емес үй-жайларының меншік иелері құрған, кондоминиум объектісін басқаруды жүзеге асыратын, оны күтіп-ұстауды қаржыландыратын және оның сақталуын қамтамасыз ететін заңды тұлға;

      16-7) көппәтерлі тұрғын үй паркингі (бұдан әрі – паркинг) – құрылыс жобасына сәйкес көппәтерлі тұрғын үйдің арнайы айқындалған бөлігіндегі немесе көппәтерлі тұрғын үйге жапсарлас салынған, автокөлік құралдарын қоюға арналған, орынтұрақ орындарынан тұратын тұрғын емес үй-жай.

      Паркинг кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі құрамына кіруі немесе дара (бөлек) меншікте болуы мүмкін;

      16-8) көппәтерлі тұрғын үй пәтерлері, тұрғын емес үй-жайлары меншік иелерінің жиналысы (бұдан әрі – жиналыс) – пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға байланысты шешімдерді ұжымдық талқылауын және дауыс беру арқылы қабылдауын қамтамасыз ететін кондоминиум объектісін басқарудың жоғары органы;

      17) қайта жабдықтау - үй-жайдың (үй-жайлардың) тіршілікті қамтамасыз ету және пайдалану үшін қажетті өзінің функционалдық мақсатының өзгеруіне, технологиялық және (немесе) инженерлік жабдықтардың ішкі жүйесін толық немесе ішінара ауыстыруға байланысты өзгертілуі;

      18) қайта жоспарлау - белгілі бір үй-жайдың (осы үй-жайлардың) шекараларын өзгертумен ұштасқан үй-жайдың (үй-жайлардың) жоспарлануын өзгерту;

      18-1) қойма – көппәтерлі тұрғын үйдің жобалау-сметалық құжаттамасында көзделген, тұрғын емес үй-жай болып табылмайтын, өрт қауіпсіздігінің нормалары мен өзге де талаптарды сақтай отырып мүлікті сақтауға арналған, пәтерден тыс орналасқан, жиынтығында үйге ортақ инженерлік жүйелер, сондай-ақ жеке кіретін жері жоқ және дара (бөлек) меншіктегі орын;

      19) қосымша жалдаушы – тұрғынжайды қосымша жалдау шартындағы тұрғынжайды немесе оның бір бөлігін жалдаушыдан пайдалануға алатын тарап;

      20) қызметтік тұрғынжай – мемлекеттік мекеменің тұрғынжай қорынан берілетін және өздерінің еңбек қатынастарының сипатына байланысты міндеттерін орындауы кезеңінде, оның ішінде мемлекеттік қызметшілерді ротациялауды жүзеге асыру кезінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қатысатын Қазақстан Республикасының азаматтарын қоныстандыруға арналған айрықша құқықтық режимі бар тұрғынжай;

      20-1) алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      21) қызметтік тұрғын үйге теңестірілген тұрғын үй – коммуналдық тұрғын үй қорынан мемлекеттік қызметшілерге, бюджеттік ұйымдардың қызметкерлеріне, әскери қызметшілерге, ғарышкерлікке кандидаттарға, ғарышкерлерге, арнаулы мемлекеттік орган қызметкерлеріне және мемлекеттік сайланбалы қызмет атқаратын адамдарға немесе мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй қорынан осы мемлекеттік кәсіпорынның қызметкерлеріне берілетін тұрғын үй;

      21-1) мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй қоры – мемлекеттік кәсіпорынның қарауындағы тұрғын үйлер;

      21-2) мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қоры – тұрғын үйлерді пайдалануға беру жөніндегі арнайы мемлекеттік мекемені қоспағанда, мемлекеттік мекемелердің қарауындағы тұрғын үйлер;

      22) мемлекеттік тұрғын үй қоры – коммуналдық тұрғын үй қорына, мемлекеттік кәсіпорындардың тұрғын үй қорына не мемлекеттік мекемелердің тұрғын үй қорына тиесілі және республикалық немесе коммуналдық мүлік құрамына кіретін тұрғынжайлар;

      22-1) нысаналы жарналар – жылдық шығыстар сметасында көзделмеген қосымша іс-шараларға ақы төлеу үшін жиналыстың шешімі бойынша пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелері енгізетін ақша;

      23) оралман – бұрын Қазақстан Республикасының азаматтығында болмаған, тарихи отанына келген және "Халықтың көші-қоны туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен тиісті мәртебе алған этникалық қазақ және (немесе) оның ұлты қазақ отбасы мүшелері;

      23-1) орынтұрақ орны – паркингте (болған кезде гаражда) автокөлік құралын қоюға арналған, тұрғын емес үй-жай болып табылмайтын және дара (бөлек) меншіктегі орын;

      24) пәтер – көппәтерлі тұрғын үйдің бір бөлігі болып табылатын, тұрақты тұруға арналған және пайдаланылатын жеке тұрғынжай;

      24-1) ротациялық төлемдер – басқа елді мекенге ротацияланған мемлекеттік қызметшілерге Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасына сәйкес белгіленетін тұрғын үйді жалдау мақсатындағы төлемдер;

      24-2) сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғынжай – Қазақстан Республикасының азаматтарына коммуналдық тұрғын үй қорынан сатып алу құқығынсыз ақылы түрде пайдалануға берілетін тұрғынжай;

      24-3) сервистік қызмет субъектісі – жасалған шарт негізінде кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі қызметтерді көрсететін жеке немесе заңды тұлға;

      25) алынып тасталды - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      26) толық емес отбасы - балаларды (баланы) ата-ананың біреуі, оның ішінде ажырасқан, жесір ата-ана тәрбиелейтін отбасы;

      27) тұрғын емес үй-жай – кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін қоспағанда, көппәтерлі тұрғын үйдегі құрылыс, санитариялық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен қағидаларға сәйкес келетін, жоба сатысында көзделген, егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше көзделмесе, шекаралары қабырғалардың, еденнің және төбенің (қабатаралық жабындылардың) ішкі беттері болып табылатын, тұрақты тұрудан өзге мақсаттарда (кеңсе, дүкен, кафе, қонақүй, хостел және халыққа қызмет көрсету саласының басқа да объектілері) пайдаланылатын және дара (бөлек) меншіктегі жеке ішкі кеңістік.

      Егер паркинг дара (бөлек) меншікте болса, ол тұрғын емес үй-жайға жатқызылады;

      28) тұрғынжай – тұрақты тұруға арналған және соған пайдаланылатын, белгіленген құрылыс, санитариялық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен қағидаларға сай келетін жеке тұрғын үй бірлігі (дара тұрғын үй, пәтер, жатақханадағы бөлме, модульдік (мобильді) тұрғын үй).

      Модульдік (мобильді) тұрғын үй деп арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерлерінің, әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерінің тұруына арналған және соған пайдаланылатын, жабық және оқшауланған әскери қалашықтарда, шекара бөлімшелерінде және өзге де жабық объектілерде орналасқан объект түсініледі;

      29) тұрғынжайды жалдау (жалға алу) - жалдаушыға (жалға алушыға) тұрғынжайды немесе оның бір бөлігін ақысын төлетіп тұрақты немесе уақытша иеленуге және пайдалануға беру;

      30) тұрғынжайды жалдау шарты – оған сәйкес жалдауға беруші жалдаушыға тұрғынжайды немесе оның бір бөлігін ақы төлеп пайдалану құқығын беретін шарт;

      31) тұрғынжайды жекешелендіру – осы Заңға сәйкес жүзеге асырылатын, азаматтардың мемлекеттік тұрғын үй қорынан өздері тұратын тұрғынжайларды меншігіне сатып алуы;

      32) тұрғынжайды қосымша жалдау шарты – тараптар шарты, оған сәйкес қосымша жалдаушы тұрғынжайды не оның бір бөлігін ақы төлеп пайдалану құқығын алады;

      33) тұрғынжайдың жалпы алаңы - тұрғынжайдың пайдалы алаңының және нормативтік-техникалық актілерге сәйкес төмендететін коэффициенттер қолданылып есептелетін балкондар (лоджиялар, дәліздер, террассалар) алаңдарының жиынтығы;

      34) тұрғынжайдың құны - тұрғынжайдың мәміле жасалған күні айқындалатын нарықтық құны;

      35) тұрғынжайдың пайдалы алаңы - тұрғынжайдың тұрғын алаңы мен тұрғын емес алаңының жиынтығы;

      36) тұрғынжайдың тұрғын алаңы - тұрғынжайдағы (пәтердегі) тұрғын бөлмелердің (жатын бөлменің, мейманжайдың, балалар бөлмесінің, үйдегі кабинеттің және сол сияқтылардың) шаршы метрмен есептелетін алаңының жиынтығы;

      37) тұрғынжайдың тұрғын емес алаңы - тұрғынжайдағы (пәтердегі) ішкі қосалқы бөлмелердің (ас үйдің, ванна бөлмесінің, дәретхананың, кіреберістің, дәліздің, пәтер қоймасының және сол сияқтылардың) шаршы метрмен есептелетін алаңының жиынтығы;

      38) тұрғынжайды реквизициялау - төтенше оқиғалар жағдайында мемлекеттік органдардың шешімі бойынша алып қойған тұрғынжайдың құнын не Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне қайшы келмейтін өзге де өтем түрлерін төлей отырып, меншік иесінен тұрғынжайды Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген тәртіппен мәжбүрлеп алып қою;

      39) алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      40) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 270-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);

      40-1) тұрғын үйдің қалдық құны (бұдан әрі – қалдық құны) – тұрғын үйдің табиғи тозуын шегергендегі тұрғын үйдің бастапқы құны;

      40-2) тұрғын үйдің табиғи тозуы – табиғи, климаттық және өзге де факторлар әсерінің нәтижесінде бастапқы техникалық-пайдаланушылық қасиеттерін (төзімділігін, орнықтылығын, беріктігін және басқаларды) жоғалту;

      41) тұрғын үйдің (тұрғын ғимараттың) жалпы алаңы - бүкіл тұрғын үйдің жалпы алаңы мен бүкіл тұрғын емес үй-жайлар алаңының, сондай-ақ тұрғын үйдің ортақ мүлік болып табылатын бөліктері алаңының жиынтығы;

      42) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық – тұрғын үй қоры, сондай-ақ көппәтерлі тұрғын үйлерді және инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды бүкіл өмірлік циклінде күтіп-ұстауды қамтамасыз ететін, қауіпсіз және жайлы тұру (болу) жағдайларын жасайтын ұйымдар жиынтығы;

      43) тұрғын үй көмегі – аз қамтылған отбасыларға (азаматтарға) меншіктегі немесе мемлекеттік тұрғын үй қорынан алынған немесе жергілікті атқарушы орган жеке тұрғын үй қорынан жалға алған жалғыз тұрғынжайды не оның бір бөлігін күтіп-ұстауға арналған шығыстар мен осы Заңда айқындалған тәртіппен жергілікті өкілді органдар осы мақсаттарға белгілеген аз қамтылған отбасылар (азаматтар) шығыстарының шекті жол берілетін деңгейі арасындағы айырманы өтеу үшін жергілікті бюджеттен берілетін төлем;

      43-1) тұрғын үй қоры – Қазақстан Республикасы аумағындағы барлық меншік нысанындағы тұрғынжайлар;

      44) тұрғын үй-құрылыс кооперативі – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өз міндеттемелерін орындағанға дейін әрекет ететін, көппәтерлі тұрғын үйді салу және кейіннен тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшелері арасында пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды, орынтұрақ орындарын, қоймаларды енгізген пай жарналарының сомасына сәйкес бөлу мақсатындағы жеке тұлғалардың коммерциялық емес бірлестігі;

      44-1) тұрғын үй сертификаты – Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекіткен ипотекалық бағдарлама және (немесе) Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен тұрғын үй құрылысы мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде бастапқы тұрғын үйді сатып алу кезінде ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша жарнаның бір бөлігін жабу үшін Қазақстан Республикасының азаматтарына берілетін жергілікті атқарушы органның ақшалай міндеттемесінің нысаны;

      44-2) тұрғын үй төлемдері – тұрғын үй төлемдерін алушыларға қызметтік тұрғынжай берудің орнына, сондай-ақ осы Заңның 13-1-тарауында көзделген жағдайларда бюджет қаражаты есебінен арнайы ақшалай қамтамасыз ету түрінде төленетін, өңірлер мен отбасы құрамы бойынша сараланған ақша;

      44-3) тұрғын үй төлемдерін алушылар – тұрғын үй төлемдерін алатын арнаулы мемлекеттік органдардың, ішкі істер органдарының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлері мен әскери қызметшілер, сондай-ақ қызмет өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған), аталған қызметкерлер мен әскери қызметшілердің отбасы мүшелері;

      45) уақытша тұрғындар - жалдаушы (тұрғынжайдың меншік иесі, қосымша жалдаушы) олардан тұрғынжайды пайдаланғаны үшін ақы алмай, тұрғынжайда уақытша тұру құқығын берген азаматтар;

      46) уәкілетті орган - тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласында басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;

      47) үйге ортақ инженерлік жүйелер – көппәтерлі тұрғын үйде пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың шегінен тыс жердегі немесе ішіндегі және екі және одан көп пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға қызмет көрсететін суық және ыстық сумен жабдықтау, су бұру, жылумен жабдықтау, газбен жабдықтау, электрмен жабдықтау, түтін жою, өрт дабылы, ішкі өртке қарсы су құбыры, жүк және жолаушы лифтілері (көтергіштер), қоқыс әкету, ауабаптау, желдету, жылуды реттеу және вакуумдау жүйелері, тогы әлсіз инженерлік жүйелер;

      48) хостел – жеке тұлғалардың уақытша тұруына (болуына) арналған және пайдаланылатын, белгіленген құрылыс, санитариялық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен қағидаларға сай келетін, көппәтерлі тұрғын үйдегі жеке кірер тобы бар тұрғын емес үй-жай не жеке тұрған ғимарат (ғимараттың бір бөлігі);

      49) энергиялық тиімді көппәтерлі тұрғын үй – энергия, ресурс үнемдейтін және энергиялық тиімді технологиялар мен материалдар пайдаланып салынған, энергиялық тиімділік сыныптарының біріне сәйкес келетін көппәтерлі тұрғын үй;

      50) алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 2-бап жаңа редакцияда - ҚР 2009.06.08 № 163-IV; өзгерістер енгізілді - 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22 № 478-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.01.06 № 529-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.02.13 № 553-IV (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен; 03.07.2013 № 121-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Конституциялық заңымен; 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 10.01.2015 № 275-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 23.11.2015 № 417-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.12.2017 № 114-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.05.2019 № 251-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.11.2019 № 272-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 13.05.2020 № 327-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.03.2023 № 214-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.04.2023 № 226-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

3-бап. Қазақстан Республикасының тұрғын үй қоры

      1. Қазақстан Республикасының тұрғын үй қоры жеке және мемлекеттік тұрғын үй қорларын қамтиды.

      2. Тұрғын үй қорына тұрғын үйлердегi тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар кiрмейдi.

      2-1. Арнаулы мемлекеттік органдарда қалыптастыру және беру тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейтін қызметтік тұрғынжайлар болады.

      3. Тұрғынжайдан айыруға Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда соттың шешімімен ғана жол беріледі.

      4. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының Олимпиада, Паралимпиада және Сурдлимпиада ойындарының чемпиондары мен жүлдегерлері болып табылатын спортшыларға көтермелеу түрінде тұрғын үйлерді меншігіне беру ерекшеліктері "Дене шынықтыру және спорт туралы" Қазақстан Республикасының Заңында айқындалады.

      Ескерту. 3-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2009.06.08 № 163-IV, 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі); 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.02.13 № 553-IV (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 03.07.2014 № 229-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

4-бап. Пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды пайдалану

      Пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды, орынтұрақ орындарын, қоймаларды пайдалану олардың қирауына немесе бүлінуіне алып келмеуге, басқа пәтерлер (тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар) меншік иелерінің тұру (болу) жағдайларын бұзбауға және құрылыс, санитариялық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен қағидаларға сәйкес келуге тиіс.

      Ортақ пайдалануға арналған тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері мүгедектігі бар адамдар мен халықтың жүріп-тұруы шектеулі басқа да топтары үшін қолжетімділікті қамтамасыз етуге тиіс.

      Ескерту. 4-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

5-бап. Тұрғын үйдi бiрлесiп пайдалану

      Ескерту. Алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

6-бап. Кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау

      Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісін басқаруды және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауды жиналысқа қатысу, кондоминиум объектісін басқару нысанын таңдау, үй кеңесін сайлау, сондай-ақ кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстарды төлеу арқылы жүзеге асырады.

      Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау бойынша қызметтер көрсетуді сервистік қызмет субъектісі мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасымен немесе жай серіктестіктің сенім білдірілген адамымен не көппәтерлі тұрғын үйді басқарушымен немесе басқарушы компаниямен не уақытша басқарушы компаниямен жасалатын шарт негізінде жүзеге асырады.

      Кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау функцияларын жүзеге асыратын жеке, заңды тұлғалардың пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелеріне келтірген шығындары Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес өтелуге жатады.

      Егер осы Заңда өзгеше көзделмесе, пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері мен сервистік қызмет субъектісі арасында жеке-дара шарт жасасу арқылы кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау бойынша қызметтер көрсетуге жол берілмейді.

      Ескерту. 6-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

7-бап. Қазақстан Республикасының тұрғын үй қорын мемлекеттiк есепке алу

      Қазақстан Республикасының тұрғын үй қорын мемлекеттiк есепке алу, оның кiмге тиесiлi екенiне қарамастан, Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлейтiн тәртiппен Қазақстан Республикасы үшiн бiрыңғай жүйе бойынша жүзеге асырылады.

8-бап. Тұрғын үй дауларын шешу

      1. Тұрғын үйге құқықтық қатынастардан туындайтын дауларды сот шешедi.

      2. Азаматтарды және заңды тұлғаларды олардың тұратын тұрғын үй-жайларынан тек осы Заңда белгiленген негiздемелер бойынша, сот тәртiбiмен ғана шығаруға болады.

8-1-бап. Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық

      Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауаптылыққа әкеп соғады.

      Ескерту. 1-тарау 8-1-баппен толықтырылды - ҚР 29.12.2014 № 270-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi).

9-бап. Шетелдiк заңды тұлғалардың, шетелдiктердiң және азаматтығы жоқ адамдардың тұрғын үй қатынастарындағы құқықтары мен мiндеттерi

      1. Қазақстан Республикасында шетелдiк заңды тұлғалар мен шетелдiктер, егер Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде өзгеше белгiленбеген болса, тұрғын үй қатынастарында Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларымен және азаматтарымен бiрдей құқықтарды пайдаланады және сондай мiндеттердi мойнына алады.

      2. Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдар тұрғын үй қатынастарында Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең құқықтарды пайдаланады және сондай мiндеттердi мойнына алады.

10-бап. Халықаралық шарттар

      Егер Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңдарындағыдан өзгеше ережелер белгiленсе, халықаралық шарттың ережелерi қолданылады.

1-1-тарау. Тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы реттеу

      Ескерту. 1-1-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 1-1-тараумен толықтырылды - ҚР 2009.06.08 № 163-IV Заңымен.

10-1-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің құзыреті

      Қазақстан Республикасының Үкіметі:

      1) тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлейді және олардың жүзеге асырылуын ұйымдастырады;

      2) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 № 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
      3) алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
      4) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 № 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
      5) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 № 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
      6) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 № 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);

      6-1) мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйлерді жекешелендіру тәртібін айқындайды;

      6-2) алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
      7) алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 10-1-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі); 03.07.2013 № 124-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

10-2-бап. Уәкілетті органның құзыреті

      Уәкілетті орган:

      1) тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастырады және іске асырады;

      1-1) тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласында жергілікті атқарушы органдарды үйлестіруді және оларға әдістемелік басшылық жасауды жүзеге асырады;

      2) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 № 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
      3) алынып тасталды - ҚР 13.01.2014 № 159-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      4) өз құзыреті шегінде тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы нормативтік құқықтық актілерді, нормативтік-техникалық құжаттамаларды әзірлейді және бекітеді;

      5) алынып тасталды - ҚР 13.01.2014 № 159-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      6) Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасын қолдану мәселелері бойынша ақпараттық-әдістемелік көмек көрсетеді;

      7) тұрғын үй қорының жай-күйіне мониторингті жүзеге асырады;

      8) алынып тасталды - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      9) кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі шешімдерді қабылдау қағидаларын, сондай-ақ жиналыс хаттамаларының үлгілік нысандарын әзірлейді және бекітеді;

      9-1) тұрғын үй көмегін беру қағидаларын бекітеді;

      9-2) мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайға немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайға мұқтаж Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке қою тәртібін айқындайды;

      10) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      10-1) мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйлерді немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үйлерді барабар бөлу әдістемесін әзірлейді және бекітеді;

      10-2) мемлекеттік тұрғын үй қорындағы тұрғын үйді пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерін есептеу әдістемесін әзірлейді және бекітеді;

      10-3) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 № 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);

      10-4) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар сметасын есептеу әдістемесін, сондай-ақ кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың ең төмен мөлшерін есептеу әдістемесін әзірлейді және бекітеді;

      10-5) тұрғын үй инспекциясы туралы үлгілік ережені әзірлейді және бекітеді;

      10-6) алып тасталды ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
      10-7) алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      10-8) тұрғын үй көмегін көрсету мониторингін жүзеге асырады;

      10-9) тұрғын үй қорын басқарудың қазіргі заманғы әдістерін енгізуді әдістемелік қамтамасыз етуді жүзеге асырады;

      10-10) кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі қағидаларды бекітеді;

      10-11) мүліктің меншік иелері бірлестігі немесе жай серіктестік немесе көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы немесе басқарушы компания мен коммуналдық көрсетілетін қызметтерді ұсынатын ұйымдар арасындағы ынтымақтастықтың үлгілік шарттарын әзірлейді және бекітеді;

      10-12) Қазақстан Республикасының тұрғын үй қорын мемлекеттік есепке алуды жүзеге асырудың бірыңғай тәртібін айқындайды;

      10-13) тұрғын үйлерге қойылатын техникалық талаптарды бекітеді;

      10-14) тұрғын үй сертификаттарын беру қағидаларын бекітеді;

      10-15) коммуналдық көрсетілетін қызметтер тізбесін және коммуналдық көрсетілетін қызметтерді ұсынудың үлгілік қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      10-16) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің қызметін ұйымдастыру және тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшелерінің пай жарналарын төлеу қағидаларын және тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартының үлгілік нысанын, сондай-ақ тұрғын үй-құрылыс кооперативінің үлгілік жарғысын әзірлейді және бекітеді;

      10-17) мүліктің меншік иелері бірлестігінің үлгілік жарғысын әзірлейді және бекітеді;

      10-18) жергілікті атқарушы органдардың тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шарттарын тіркеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      10-19) елді мекендердің шекаралары шегінде тұрғын үй қорын басқару, газ және газбен жабдықтау салаларындағы, өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде қауіпті техникалық құрылғыларды қауіпсіз пайдалану талаптарының сақталуы бойынша тексеру парақтарын және тәуекел дәрежесін бағалау өлшемшарттарын әзірлейді және бекітеді;

      10-20) жай серіктестіктің бірлескен қызмет туралы үлгілік шартын әзірлейді және бекітеді;

      10-21) тұрғынжайды жалдаудың үлгілік шартын әзірлейді және бекітеді;

      10-22) кәсіптік стандарттарды, салалық біліктілік шеңберлерін, кадрлар даярлаудың білім беру бағдарламаларын әзірлеуге, сертификаттау, көппәтерлі тұрғын үйлерді басқару және күтіп-ұстау жөніндегі мамандардың біліктілігін растау және арттыру жүйесін құруға қатысады;

      10-23) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізу тәртібін әзірлейді және бекітеді;

      10-24) ақпараттандыру саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша ақпаратты электрондық нысанда қалыптастыру, өңдеу, сондай-ақ орталықтандырылған түрде жинау және сақтау, оның ішінде тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілерінің жұмыс істеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      10-25) мүліктің меншік иелері бірлестігі немесе жай серіктестік пен көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы немесе басқарушы компания немесе сервистік қызмет субъектілері арасындағы шарттардың үлгілік нысандарын әзірлейді және бекітеді;

      10-26) кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы және жылдық есептердің нысандарын әзірлейді және бекітеді;

      10-27) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес біржолғы зейнетақы төлемдерін тұрғын үй жағдайларын жақсарту үшін пайдалану қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      10-28) тұрғын үй инспекциясының көппәтерлі тұрғын үйдің кондоминиум объектісін басқару үшін уақытша басқарушы компанияны айқындау және тағайындау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      10-29) ауылда, кентте, ауылдық округте жалға берілетін тұрғынжай салған жұмыс берушілердің шығындарын субсидиялау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      10-30) ауылда, кентте, ауылдық округте жалға берілетін тұрғынжай салған жұмыс берушілердің шығындарын субсидиялауды жүзеге асырады;

      10-31) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тұрғын үй жағдайларын жақсарту мақсатында бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан төленетін нысаналы жинақ төлемдерін пайдалану қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      11) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 10-2-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2009.07.17 № 188-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2010.03.19 № 258-IV, 2011.01.06 № 378-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.07.10 № 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013 № 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.07.2013 № 124-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.01.2014 № 159-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 29.12.2014 № 269-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 399-VI (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.11.2023 № 40-VIII (01.01.2024 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

10-3-бап. Республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті мемлекеттік басқару органдарының құзыреті

      1. Республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi өкiлдi органдары Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерiн қамтамасыз ету жөнiндегi өкiлеттiктердi жүзеге асырады, сондай-ақ кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың ең төмен мөлшерін бекiтедi.

      2. Республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары:

      1) тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын іске асырады;

      2) тұрғын үй қорын сақтау және тиісінше пайдалану жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыруды қамтамасыз етеді;

      3) елді мекендердің шекаралары шегінде тұрғын үй қорын басқару, газ және газбен жабдықтау салаларындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде бақылау субъектілеріне қатысты мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру бойынша тұрғын үй инспекциясының жұмысын ұйымдастырады;

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      4) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      4) елді мекендердің шекаралары шегінде өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде қадағалау субъектілеріне қатысты қауіпті техникалық құрылғыларды қауіпсіз пайдалану талаптарының сақталуына мемлекеттік қадағалауды жүзеге асыру бойынша тұрғын үй инспекциясының жұмысын ұйымдастырады;

      5) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі құрамына енгізілмеген ортақ пайдаланылатын жерді жергілікті бюджет қаражаты есебінен күтіп-ұстау жөніндегі шараларды қолданады;

      6) жергілікті бюджет қаражаты есебінен пайдаланудағы көппәтерлі тұрғын үйлерге (кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін айқындай отырып) мемлекеттік техникалық зерттеп-қарау жүргізуді, сондай-ақ пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерінен тиісті өтініш келіп түскен жағдайда жиналыс шешімі негізінде көппәтерлі тұрғын үйге және үй жанындағы жер учаскесіне жылжымайтын мүлік объектісінің кадастрлық паспортын дайындауды және дайындау бойынша шығыстардың орнын толтыруды қамтамасыз етеді;

      7) "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеу үшін құжаттар ұсынады;

      8) жергілікті бюджет қаражаты болған кезде елді мекенге бірыңғай сәулеттік келбет беруге бағытталған, көппәтерлі тұрғын үйлердің қасбеттерін, шатырларын ағымдағы немесе күрделі жөндеу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыруды және қаржыландыруды жүзеге асыруға құқылы;

      9) жергілікті бюджет қаражаты болған кезде пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің қаражатты қайтаруын қамтамасыз ету шартымен көппәтерлі тұрғын үйлердегі лифтілерді жөндеу мен ауыстыруды ұйымдастыруды және қаржыландыруды жүзеге асыруға құқылы;

      10) жергілікті бюджет қаражаты болған кезде пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің қаражатты қайтаруын қамтамасыз ету шартымен көппәтерлі тұрғын үйлерді күрделі жөндеуді ұйымдастыруды және қаржыландыруды жүзеге асыруға құқылы;

      11) елді мекенге бірыңғай сәулеттік келбет беруге бағытталған, көппәтерлі тұрғын үйлердің қасбеттерін, шатырларын ағымдағы немесе күрделі жөндеу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын, сондай-ақ пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің көппәтерлі тұрғын үйде лифтілерді жөндеуге және ауыстыруға, күрделі жөндеуге байланысты ақшаны қайтаруын қамтамасыз ету қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      12) жергілікті бюджет қаражаты есебінен тұрғын үй көмегін көрсетеді;

      13) осы Заңға сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтарына коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжайды немесе жергілікті атқарушы орган жеке тұрғын үй қорынан жалға алған тұрғынжайды беруді жүзеге асырады;

      14) осы Заңда айқындалған шарттарда және тәртіппен мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайларды жекешелендіруді жүзеге асырады;

      15) тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шарттарын тіркейді;

      16) коммуналдық көрсетілетін қызметтер тізбесіне және коммуналдық көрсетілетін қызметтерді ұсынудың үлгілік қағидаларына сәйкес коммуналдық көрсетілетін қызметтер ұсыну қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      16-1) ақпаратты электрондық нысанда қалыптастыру, өңдеу, сондай-ақ орталықтандырылған түрде жинау және сақтау, оның ішінде тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілерінің жұмыс істеу қағидаларына сәйкес қорытынды мәліметтерді толтыра отырып, тұрғын үй қорына түгендеу жүргізуді қамтамасыз етеді және пайдаланудағы көппәтерлі тұрғын үйлерді есепке алуды жүзеге асырады;

      17) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңнамасында жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 10-3-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.04.2023 № 221-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

10-4-бап. Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті мемлекеттік басқару органдарының құзыреті

      Ескерту. 10-4-бап алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

10-5-бап. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты дамыту орталығы

      Ескерту. 10-5-бап алып тасталды – ҚР 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

10-6-бап. Тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілері мен субъектілері

      1. Тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы электрондық ақпараттық ресурстар, ақпараттық жүйелер тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілері болып табылады.

      2. Уәкілетті орган, жергілікті атқарушы органдар, табиғи монополиялар субъектілері, мүліктің меншік иелерінің бірлестіктері, жай серіктестіктер, көппәтерлі тұрғын үйді басқарушылар, басқарушы компаниялар, сервистік қызмет субъектілері, пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері және өзге де субъектілер тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру субъектілері (қатысушылар) болып табылады.

      3. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілерін пайдалану бойынша шығыстарды көтермейді.

      Ескерту. 10-6-баппен толықтырылды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР ҚР 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2 БӨЛIМ

2-тарау. ТҰРҒЫН ҮЙГЕ ЖЕКЕ МЕНШIК ҚҰҚЫҒЫН АЛУ

11-бап. Тұрғын үйдi сатып алу құқығы

      1. Азамат немесе заңды тұлға, егер Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiнде өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасы аумағының қай жерiнде тұратынына қарамастан, жеке меншiгiне заңды түрде тұрғын үй сатып ала алады.

      2. Бiр азаматтың немесе заңды тұлғаның меншiгiндегi тұрғын үйлердiң саны мен көлемiне шек қойылмайды.

      3. Тұрғын үйге меншiк құқығын алуға немесе жүзеге асыруға байланысты қатынастар да Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасымен реттеледi.

      Ескерту. 11-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2009.06.08 № 163-IV, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

12-бап. Тұрғын үйге меншiк құқығы пайда болуының негiздерi

      Тұрғын үйге немесе оның бiр бөлiгiне меншiк құқығы мынадай негiздер бойынша:

      1) үй (үйдiң бiр бөлiгiн) салу;

      2) сатып алу-сату, айырбастау, сыйға тарту, өмiр бойы күтiп ұстау шартымен, алып қою мәмiлелерi мен Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтiн басқа да азаматтық-құқықтық мәмiлелер жасасу;

      3) тұрғын үйдi мұраға немесе құқықтың әмбебап түрде ауысуы ретiмен алу;

      4) жалға алушының мемлекеттiк тұрғын үй қорынан берілген өзi тұратын тұрғынжайды немесе тұрғын үй-жайды (пәтерді) жекешелендiру (сатып алу немесе өтеусіз беру) жолымен меншiгiне алуы;

      5) тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшесiнiң пайдалануға берілген көппәтерлі тұрғын үйдегі пәтерді тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартына сәйкес тапсыру актісі бойынша қабылдауы;

      6) шарттық мiндеттеме, соның iшiнде азаматтың үй салуға өз қаражатымен немесе еңбегiмен қатысуы туралы шарт негiзiнде тұрғын үй-жайды меншiкке беру;

      7) заңды тұлғалардың мемлекеттiк емес меншiк нысанына негiзделген тұрғын үйдi сату не тегiн беру жолымен өз қызметкерiнiң немесе өзге азаматтың меншiгiне беруi;

      8) мемлекеттiң немесе заңды тұлғаның мемлекеттiк меншiк нысанына негiзделген тұрғын үйдi Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген шарттармен өзқызметкерiнiң не өзге адамның меншiгiне беруi;

      9) жеке меншiкте болған тұрғынжайдың бұзылуы не күштеп алынуы салдарынан немесе тұрғынжай Қазақстан Республикасының аумағындағы экологиялық зілзалалардың, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарынан тұруға жарамсыз болған жағдайда тұрғынжайдан айырылудың өтемi ретiнде тұрғынжай беру;

      10) Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде тыйым салынбаған басқа да негiздер бойынша пайда болады.

      Ескерту. 12-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

13-бап. Жалдаушының мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұратын тұрғын үйiне жекешелендiру тәртiбiмен меншiк құқығын алуы

      1. Осы Заңда көзделген жағдайларда мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi жалдаушы кәмелетке толған отбасы мүшелерiнiң келiсiмiмен және кәмелетке толмағандардың құқықтарын ескере отырып, тұрғын үйдi осы Заңда көзделген шарттармен және Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртiппен қалдық құны бойынша жекешелендiруге құқылы.

      Жалдаушының отбасы мүшелерiнің ауқымы осы Заңның 21-бабына сәйкес айқындалады.

      Арнаулы мемлекеттік органдар, ішкі істер органдары, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелері қызметкерлерінің немесе әскери қызметшілердің, оның ішінде қызметтен шығарылғандардың отбасы мүшелерінің тобы осы Заңның 101-10-бабына сәйкес айқындалады.

      2. Жекешелендiрiлген тұрғын үй жалдаушының және онымен тұрақты бiрге тұратын барлық отбасы мүшелерiнiң, оның iшiнде уақытша тұрмайтындарының, егер олардың арасындағы шартта өзгеше көзделмесе, ортақ бiрлескен меншiгiне өтедi.

      3. Ортақ бiрлескен меншiктегi тұрғын үйдiң иеліктен шығарылуына барлық меншiк иелерiнiң келiсiмiмен ғана жол берiледi. Егер мәмiле тұрғын үйдiң меншiк иелерi болып табылатын кәмелетке толмағандардың мүдделерiн қозғайтын болса, қорғаншы және қамқоршы органның келiсiмi талап етiледi.

      4. Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілген қызметтік тұрғын үйлер осы Заңның 109-бабының 2 немесе 2-1-тармағында көзделген негіз бойынша жекешелендірілуі мүмкін.

      5. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан берілген, қызметтiк тұрғын үйлерге теңестiрiлген тұрғын үйлер осы Заңның 101-бабының 3 және 4-тармақтарында көзделген негiздер бойынша жекешелендiрiлуi мүмкiн.

      6. Бiрнеше жалдаушы тұратын тұрғын үйдi барлық жалдаушылардың және олардың кәмелетке толған отбасы мүшелерiнiң келiсiмiмен ғана жекешелендiруге болады. Бұл жағдайда тұрғын үй барлық жалдаушылардың ортақ үлестiк меншiгiне өтедi.

      7. Мыналар:

      1) олардың бірі сатып алуды жүзеге асыруға келіспеген жағдайда, жекелеген жалдау шарттарына сәйкес бірнеше жалдаушыға жалға берілетін;

      1-1) сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғынжай ретінде ұсынылатын;

      2) уақытша құрылыстардағы;

      3) белгіленген санитариялық-эпидемиологиялық және техникалық талаптарға сай келмейтін;

      4) одан әрі тұруға жарамсыз болуына байланысты тұрғын емес үй-жайлар етіп қайта жабдықталуға тиіс;

      5) жабық және оқшауланған әскери қалашықтардың, шекара бөлімшелерінің және өзге де жабық объектiлердің аумағында орналасқан;

      6) ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда орналасқан;

      7) бұзылуға тиіс;

      8) жалғыз тұрғын үйі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен авариялық жағдайда деп танылған Қазақстан Республикасы азаматтарының пайдалануына коммуналдық тұрғын үй қорынан берілген;

      8-1) лауазымға ротациялау тәртібімен тағайындалған мемлекеттік қызметшілерге лауазымдық міндеттерін атқару кезеңіне ведомстволық тұрғынжай қорынан берілген тұрғынжайларды жекешелендіруге болмайды.

      9) алып тасталды – ҚР 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Еңбек шарты бойынша жұмыс істейтін адамдарға, оқу кезеңінде студенттерге (курсанттарға, аспиранттарға) және оқушыларға берілген төсектік үлгідегі, сондай-ақ бөлмелік үлгідегі тұрғын үй-жайлар да жекешелендіруге жатпайды.

      8. Мемлекеттік тұрғын үй қорынан өздері тұратын тұрғын үйлерді меншігіне тегін алуға:

      1) Ұлы Отан соғысының ардагерлері құқылы. Тұрғын үй берілген Ұлы Отан соғысының ардагері қайтыс болған жағдайда, оны тегін алу құқығы оның отбасы мүшелеріне өтеді;

      2) бірінші және екінші топтардағы мүгедектігі бар адамдар;

      3) Чернобыль атом электр станциясындағы апаттың, басқа да радиациялық апаттар мен азаматтық немесе әскери мақсаттағы объектiлердегі авариялардың салдарларын жоюға қатысқан, сондай-ақ ядролық сынақтар мен оқу-жаттығуларға тікелей қатысқан адамдар;

      4) Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен Қазақстан Республикасының азаматтары;

      5) бұрынғы Кеңестік Социалистік Республикалар Одағын қорғау кезінде, әскери қызметтің өзге де міндеттерін басқа кезеңдерде орындау кезінде немесе майданда болуға байланысты ауруға шалдығуы салдарынан, сондай-ақ Ауғанстанда немесе ұрыс қимылдары жүргізілген басқа да мемлекеттерде әскери қызметін өткеру кезінде жаралануы, контузия алуы, мертігуі салдарынан болған мүгедектігі бар адамдар деп танылған әскери қызметшілер;

      6) Арал маңындағы экологиялық қасірет салдарынан зардап шеккен Қазақстан Республикасының азаматтары;

      7) мыналар:

      еңбек сiңiрген жылдары күнтiзбелік есептеумен жиырма және одан көп жыл болған;

      еңбек сіңірген жылдары күнтізбелік есептеумен он және одан көп жыл болған және жасына қарамастан мүгедектігі бар баланы (мүгедектігі бар балаларды), оның ішінде бала кезінен мүгедектігі бар адамды (мүгедектігі бар адамдарды) асырап-бағып отырған әскери қызметшілер, арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері, сондай-ақ әскери қызметтен немесе арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметтен қызметте болудың шекті жасына толуы, денсаулық жағдайы бойынша немесе штаттардың қысқартылуына байланысты шығарылған адамдар.

      Әскери қызметтен немесе арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметтен шығарылған, осы тармақшаның бірінші бөлігінде аталған, тұрғынжай берілген адам қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, оны өтеусіз жекешелендіру құқығы қаза тапқан (қайтыс болған) адамның отбасы мүшелеріне өтеді;

      7-1) өз-өзіне қол жұмсау (өз-өзіне қол жұмсауға дейін жеткізу жағдайларын қоспағанда), қылмыстық құқық бұзушылық жасау, алкогольдік, есірткілік, психотроптық, уытқұмарлық масаң күйді туғызатын заттарды (сол тектестерді) медициналық емес мақсатта тұтыну салдарынан қаза тапқанды (қайтыс болғанды) қоспағанда, еңбек сіңірген жылдарына қарамастан, қызмет өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған) әскери қызметшінің, арнаулы мемлекеттік орган, ішкі істер органы қызметкерінің отбасы мүшелері;

      8) ғарышкерлікке кандидаттар, ғарышкерлер құқылы. Тұрғын үй берілген ғарышкерлікке кандидат, ғарышкер қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, оны өтеусіз алу құқығы қаза тапқан (қайтыс болған) адамның мұрагерлеріне ауысады;

      9) саяси қуғын-сүргiндер құрбандары, сондай-ақ "Жаппай саяси қуғын-сүргiндер құрбандарын ақтау туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ақталған, мүгедектігі бар немесе зейнеткерлер болып табылатын саяси қуғын-сүргiндерден зардап шеккен адамдар;

      10) ішкі істер органдарының күнтiзбелiк есеппен жиырма және одан да көп еңбек сiңiрген жылдары бар қызметкерлері және теріс себептер бойынша қызметтен шығарылғандарды қоспағанда, қызметтен шығарылған және күнтiзбелiк есеппен жиырма және одан да көп еңбек сiңiрген жылдары бар қызметкерлер, сондай-ақ күнтiзбелiк есеппен он және одан да көп еңбек сiңiрген жылдары бар және мүгедектігі бар балаларды асырап-бағып отырған қызметкерлер құқылы. Ішкі істер органдарының берілген қызметтік тұрғын үйді жекешелендіруге құқығы бар зейнеткері қайтыс болған жағдайда, жекешелендіру құқығы қайтыс болған (қаза тапқан) адамның отбасы мүшелеріне өтеді.

      9. Азаматтың тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырудан бас тартуы үшін негіз болып табылмайтын тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, Қазақстан Республикасының азаматтары Қазақстан Республикасының аумағында мемлекеттік тұрғын үй қорынан бір тұрғынжайды ғана жекешелендіруге құқылы.

      Негізгі жалдаушының отбасы мүшесінің бұрын жекешелендірілген тұрғынжайда елу пайыздан кем үлесінің болуы кейіннен оның мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асыруына кедергі болмайды.

      10. Егер Қазақстан Республикасының азаматтары:

      1) Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында өзге тұрғынжайы болса, бұл ретте тұрғынжайда елу пайыздан кем үлесінің болуы есепке алынбайды;

      2) Қазақстан Республикасының аумағында ипотекалық тұрғын үй қарызы шарты бойынша міндеттемесі болса;

      3) жекешелендіруге өтініш берген кезге дейін соңғы бес жыл ішінде өздеріне меншік құқығында тиесілі болған тұрғынжайды иеліктен шығарса;

      4) осы Заңның 101-1-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде, 101-2-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде, 101-9-бабы 2-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін, өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алса немесе осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша тұрғын үй төлемдерін пайдалана отырып, міндеттемелерін орындаса, олар мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілген тұрғынжайды жекешелендіре алмайды.

      Ескерту. 13-бап жаңа редакцияда - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), өзгерістер енгізілді - 2012.01.06 № 529-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.02.13 № 553-IV (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 23.11.2015 № 417-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.07.2018 № 180-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.05.2019 № 251-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.05.2020 № 323-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.11.2020 № 375-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

14-бап. Тұрғын үй (тұрғын үй-құрылыс) кооперативi мүшесiнiң пай жарнасының бүкiл сомасын төлеуi

      Ескерту. 14-бап алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

14-1-бап. Тұрғын үй сертификаттарын алу құқығын іске асыру

      1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекіткен ипотекалық бағдарлама және (немесе) Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен тұрғын үй құрылысы мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде ипотекалық тұрғын үй қарызын пайдалана отырып, азаматтардың тұрғын үйді меншігіне сатып алу құқығын іске асыру үшін жергілікті атқарушы органдар бюджеттік кредит түріндегі әлеуметтік көмек немесе әлеуметтік қолдау ретінде тұрғын үй сертификаттарын береді.

      2. Тұрғын үй сертификаттарының мөлшері мен оларды алушылар санаттарының тізбесін жергілікті өкілді органдар (мәслихаттар) айқындайды.

      Ескерту. 2-тарау 14-1-баппен толықтырылды - ҚР 03.04.2019 № 243-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

15-бап. Жер учаскелерiнiң мемлекет мұқтажы үшiн мәжбүрлеп иеліктен шығарылуына байланысты тұрғын үй бұзылған жағдайда меншiкке тұрғын үй беру

      Ескерту. Тақырыпқа өзгерту енгізілді - ҚР 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Жер учаскелерiнiң мемлекет мұқтажы үшiн мәжбүрлеп иеліктен шығарылуына байланысты тұрғын үй бұзылған жағдайда меншiк иесiне оның тұрғын үйi бұзылғанға дейiн өз таңдауы бойынша меншiгiне жайлы тұрғын үй берiледi немесе тұрғын үйдiң нарықтық құны мөлшерiнде өтемақы төленедi.

      2. Егер берiлетiн тұрғын үйдiң құны бұзылатын тұрғын үйдiң құнынан артық болса, олардың құнындағы айырма меншiк иесiнен алынбайды.

      3. Егер бұзылатын тұрғын үйдiң құны берiлетiн тұрғын үйдiң құнынан артық болса, олардың құнындағы айырма меншiк иесiне өтеледi.

      Ескерту. 15-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

16-бап. Тұрғын үйге ортақ меншiк құқығы

      1. Тұрғын үйдi бiрлесiп салған, азаматтық-құқықтық мәмiлелер жолымен немесе мұраға алған жағдайда және Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтiн басқа жағдайларда екi немесе одан көп азаматтар тұрғын үйге ортақ меншiк құқығына ие бола алады.

      2. Бiрнеше адамның меншiгiндегi тұрғын үй оларға ортақ бiрлескен меншiк құқығымен:

      1) ерлi-зайыптылардың ортақ меншiгi;

      2) жекешелендiрiлген тұрғын үйге ортақ меншiк түрiнде тиесiлi болады.

      3. Ортақ меншiктегi тұрғын үйдiң меншiк иелерi арасында Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiне белгiленген тәртiппен бөлiнуi мүмкiн.

      4. Ерлi-зайыптылардың ортақ бiрлескен меншiк құқығының ерекшелiктерi неке және отбасы туралы заңдармен белгiленедi.

      5. Жекешелендiрiлген тұрғын үйге ортақ бiрлескен меншiк құқығының ерекшелiктерi осы Заңмен белгiленедi.

      Ескерту. 16-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

17-бап. Тұрғын үйге меншiк құқығын тiркеу

      Тұрғын үйге меншiк құқығы ол тiркеу органында тiркелген кезден бастап пайда болады.

      Тiркеу тиiстi тәртiппен ресiмделген, осы Заңның 12-бабында көзделген негiздер бойынша тұрғын үй алынғандығын растайтын құжаттар көрсетiлген жағдайда жүргiзiледi.

3-тарау. ТҰРҒЫН ҮЙГЕ ЖЕКЕ МЕНШIК ҚҰҚЫҒЫНЫҢ МАЗМҰНЫ
ЖӘНЕ ОНЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ШАРТТАРЫ

18-бап. Тұрғын үй иесiнiң негiзгi құқықтары мен мiндеттерi

      1. Тұрғын үйдiң, сондай-ақ салынып бiтпеген тұрғын үйдiң иесi оны, сату шартын белгiлей отырып, өз қалауы бойынша еркiн сатуға, сыйға тартуға, айырбастауға, басқа адамдарға мұраға қалдыруға, кепiлге беруге, осы бапта көзделген ерекшелiктердi ескере отырып, Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiнде тыйым салынбаған өзге де жолмен оған билiк етуге құқылы.

      1-1. Ипотекалық тұрғын үй қарызы қаражатының есебiнен толық нeмece iшiнара сатып алынған тұрғын үйдi сатып алу-сату шарты мемлекеттiк тiркелген кезден бастап меншiк иесiнiң ипотекалық тұрғын үй қарызы толық өтелгенге дейiн кредитордың келiсiмiнсiз осы тұрғын үйге билiк етуге құқығы жоқ.

      2. Алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      3. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстарға қатысады және осы Заңда көзделген міндеттерді атқарады.

      Ескерту. 18-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2003.06.03 № 427, 2007.07.06 № 276, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

19-бап. Тұрғын үй иесiнiң жер учаскесiне құқығы

      1. Тұрғын үй, сондай-ақ салынып бiтпеген тұрғын үй сатылған, сыйға тартылған, мұраға қалдырылған, кепiлге берiлген жағдайда жер учаскесiн меншiктену (жердi пайдалану) құқығы тұрғын үйдiң жаңа иесiне тұрғын үйдiң бұрынғы иесi ие болған көлемде көшедi.

      2. Тұрғын үйге (тұрғынжайға) бекiтiлiп берiлген жер учаскесiне тұрғын үй иелерiнiң құқықтары Қазақстан Республикасының жер туралы заңдарымен белгiленедi.

20-бап. Тұрғын үйдiң меншiк иесiнде сақталуы

      Ескерту. 20-бап алынып тасталды - ҚР 2007.07.06 № 278 Заңымен.

21-бап. Тұрғын үй иесi отбасының мүшелерi

      1. Үнемi бiрге тұратын ерлi-зайыптылар мен олардың балалары тұрғын үй иесi отбасының мүшелерi деп танылады. Ерлi-зайыптылардың ата-аналары, сондай-ақ өздерiнiң отбасы бар және меншiк иесiмен үнемi бiрге тұратын балалары өзара келiсiм бойынша ғана меншiк иесi отбасының мүшелерi деп танылуы мүмкiн.

      2. Ерекше жағдайларда, егер меншiк иесiмен үнемi бiрге тұрса және онымен кемiнде бес жыл ортақ шаруашылық жүргiзсе, басқа адамдардың да тұрғын үй иесi отбасының мүшелерi деп танылуы мүмкiн. Еңбекке жарамсыз асырауындағылар, егер олар меншiк иесiмен үнемi бiрге тұрса, меншiк иесi отбасының мүшелерi болып табылады.

      Ескерту. 21-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2001.07.10 № 227 Заңымен.

22-бап. Тұрғын үй иесi отбасы мүшелерiнiң негiзгi құқықтары мен мiндеттерi

      1. Меншiк иесiнiң өзiне тиесiлi тұрғын үйiне өзi қоныстандырған отбасының мүшелерi, егер оларды қоныстандыру кезiнде өзгеше ескертiлмеген болса, тұрғын үйдi онымен бiрдей пайдалануға құқылы. Олар өздерiне меншiк иесi берген тұрғын үйге өздерiнiң кәмелетке толмаған балаларын тұрғызуға құқылы. Отбасының басқа мүшелерiн тұрғызуға меншiк иесiнiң келiсiмiмен ғана жол берiледi.

      Меншiк иесiмен отбасылық қатынастар тоқтатылған жағдайда отбасының бұрынғы мүшелерi тұрғын үйдi, егер тұрғын үй иесiмен жазбаша келiсiмде өзгеше көзделмеген болса, жалға алу мерзiмiн көрсетпестен жалға алушы құқығын пайдалана алады. Бұл орайда отбасының бұрынғы мүшелерi тұрғын үйдi күтiп ұстау және коммуналдық қызметтердiң ақысын төлеу жөнiндегi шығындарға қатысуға мiндеттi.

      2. Тұрғын үй иесi отбасы мүшелерi өздерiнiң тұрғын үйдi пайдалану құқығын бұзған кез келген адамнан, соның iшiнде меншiк иесiнен де аталған бұзушылықты жоюын талап ете алады.

      3. Меншiк иесi отбасының кәмелетке толған мүшелерi (бұрынғы мүшелерi) өздерiнiң тұрғын үй-жайды пайдалануынан туындайтын мiндеттемелерi бойынша ортақ мүлiктiк жауапкершiлікте болады.

4-тарау. ЖЕКЕ ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙЛЕРДI ЖАЛДАУ

23-бап. Меншiк иесiнiң тұрғын үйдi басқа адамдарға жалға беруi

      1. Меншiк иесi өзi тұратын тұрғын үйдi, не негiзгi мақсаты жалға алушыларға тұрақты не уақытша тұру үшiн берiлу болып табылатын тұрғын үйдi жалға беруге құқылы.

      2. Тұру шарттары (жалдау мерзiмi, ақы төлеу мөлшерi, жөндеу жөнiндегi мiндеттердi бөлiсу, жалға алушыларды шығарудың негiздерi және сол сияқтылар) осы Заңмен, сондай-ақ жалға берушi мен жалға алушы арасындағы шартпен белгiленедi.

      3. Тұрғын үйiн жалға беретiн адамдарды меншiк иесi таңдайды.

      3-1. Меншік иесі немесе тұрғынжайды жалдауға беруге меншік иесі уәкілеттік берген адам жалға беріліп отырған тұрғынжайда тұратын адамдарды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тіркеуге міндетті.

      4. Жергiлiктi атқарушы орган Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес осы Заңның 67-бабында аталған азаматтарға кейiннен беру үшiн жеке тұрғын үй қорынан тұрғынжайды жалдауға құқылы.

      Ескерту. 23-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182; 22.12.2016 № 28-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

24-бап. Меншiк иесi тұрмайтын тұрғын үйдi жалдау шарттары

      1. Жеке тұрғын үй қорындағы меншiк иесi тұрмайтын тұрғын үйдi ол жазбаша түрде жасалған шарт бойынша басқа адамға жалға бере алады.

      2. Құрылыс, санитариялық-эпидемиологиялық, өртке қарсы және өзге де мiндеттi талаптарға сай келетiн тұрғынжай не тұруға жарамды жеке бөлме (бөлмелер) жалдауға берiлуi мүмкiн.

      3. Егер жалдау шартында өзгеше көзделмеген болса, жалдаушы жалдаған тұрғынжайға өзiнiң отбасы мүшелерiн, қосымша жалдаушыларды және уақытша тұрғындарды қоныстандыруға құқылы.

      Тұрғынжайды жергiлiктi атқарушы орган жалға алып берген адам оған қосымша жалдаушылар мен уақытша тұрғындарды қоныстандыруға құқылы емес.

      3-1. Жалдаушы қосымша жалдау шарты бойынша жалға беріліп отырған тұрғынжайда тұратын адамдарды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тіркеуге міндетті.

      4. Егер шартта өзгеше көзделмеген болса, жалдаушы жалдаған тұрғынжайды алты айға дейiнгi мерзiмге тастап кетуге құқылы.

      Бұдан неғұрлым ұзақ уақыт бойы болмаған жағдайда шарттың күшi жалдауға берушінің келiсiмiмен ғана сақталады.

      5. Жалға беру шартының күшi тараптар белгiлеген мерзiм бiткеннен кейiн не шартта көрсетiлген ахуал туғанда тоқтатылады. Жалға берушiнiң талап етуi бойынша шартты мерзiмiнен бұрын бұзуға жалдаушы жалдау шартының ережелерiн сақтамаған жағдайда, сондай-ақ осы Заңның 91-бабының 2 және 3-тармақтарында, 101-бабының 7-тармағында, 105-бабының 1-тармағындағы 1), 2) және 3) тармақшаларда, 106-бабының 5-тармағында, 107-бабының 1) - 5) тармақшаларында көзделген негiздер мен ережелер бойынша жол берiледi.

      Қолданылу мерзiмi және тоқтатудың өзге де негiздерi көзделмейтiн шартты жалдауға беруші жалдаушыны кемiнде үш ай бұрын ескерте отырып, кез келген уақытта бұза алады. Шарт тоқтатылған не бұзылған жағдайда жалдаушы өзiмен бiрге тұратын барлық адамдармен қоса басқа тұрғынжай берiлместен шығарылуға тиiс.

      6. Жалға алушы шартты мерзiмiнен бұрын бұзған жағдайда ол бұл туралы жалға берушiге кемiнде бiр ай бұрын ескертуге не сол ай үшiн шартта белгiленген ақыны төлеуге мiндеттi.

      Егер шартта көзделген мерзiмге не шарттың қолданылуын тоқтататын өзге де ахуалға бiр айға жетпейтiн уақыт қалса, аталған мерзiм тиiсiнше қысқартылады.

      7. Егер отбасы мүшесiн қоныстандырған кезде сол мүше мен жалдаушы арасында өзгеше келiсiм болмаса, жалдау шартының талаптарына сәйкес жалдаушының өзімен бiрге тұратын отбасы мүшесi, тұрғынжайды жалдаушының өзi сияқты, дәл сондай пайдалану құқығына ие болады.

      Отбасы мүшелерiнiң ауқымы осы Заңның 21-бабына сәйкес айқындалады.

      8. Тұрғынжайға меншiк құқығы басқа тұлғаға ауысқан жағдайда жалдау шарты, егер жалдаушы мен тұрғынжайды жалдауға берген меншік иесі арасындағы шартта өзгеше көзделмесе, жаңа меншiк иесi үшiн күшiн сақтап қалады.

      Ескерту. 24-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 22.12.2016 № 28-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

25-бап. Меншiк иесi тұрақты тұратын тұрғын үйдi жалдау ережелерi

      1. Меншiк иесi тұрақты тұратын тұрғынжайында жалдаушыға тұрғынжайды немесе оның бiр бөлiгiн, оның iшiнде жапсарлас бөлменi немесе бөлменiң бiр бөлiгiн жалдауға бере алады. Тұрғынжайда бiрнеше меншiк иесi тұрған жағдайда тұрғынжайды жалдауға беру үшiн барлық меншiк иелерiнiң келiсiмi талап етiледi.

      2. Жалға алушының басқа адамдарды, оның iшiнде өз отбасының мүшелерiн де меншiк иелерiнiң келiсiмiнсiз тұрғызуға құқығы жоқ.

      3. Жалдау мерзiмi өткеннен кейiн жалдаушының шартты жаңарту құқығы болмайды және ол жалдауға берушінің талап етуi бойынша басқа тұрғынжай берiлместен шығарылуға тиiс. Жалдау шарты жалдауға берушінің талап етуi бойынша жалдаушы жалдау шартының талаптарын сақтамаған жағдайда, сондай-ақ дәлелді тосын жағдайлар болған кезде не осы Заңның 107-бабының 1) - 5) тармақшаларында көзделген негiздер бойынша мерзiмiнен бұрын бұзылуы мүмкiн.

      4. Мерзiмi көрсетiлмей жасалған жалдау шартын жалға берушi себебiн түсiндiрместен кез келген уақытта тоқтатуы мүмкiн. Жалға берушi жалға алушыға, жалдау шартының тоқтатылуы туралы кемiнде бiр ай бұрын ескертуге мiндеттi.

      5. Жалға алушы жалдау шартын, егер шартта өзгеше көзделмеген болса, мерзiмiнен бұрын және ескертусiз бұзуға құқылы.

      Ескерту. 25-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

26-бап. Қосымша жалдаушылар мен уақытша тұрғындардың құқықтық жағдайы

      1. Қосымша жалдаушылардың тұру шарты, атап айтқанда, тұру мерзiмi, төленетiн ақының мөлшерi мен оны төлеу тәртiбi тұрғынжайды жалдаушы мен қосымша жалдаушы арасындағы шартта айқындалады.

      2. Қосымша жалдау шарты тараптар белгiлеген мерзiм бiткенде не шартта көрсетiлген ахуал пайда болғанда тоқтатылады.

      Шарт қосымша жалдаушы шартты бұзған жағдайда жалға алушының талап етуi бойынша, ал мерзiм не өзге де тоқтату негiздерi белгiленбеген шарттар қосымша жалдаушыны кемiнде бiр ай бұрын ескерте отырып, кез келген уақытта мерзiмiнен бұрын тоқтатылуы мүмкiн. Қосымша жалдау шарты осы Заңның 29-бабында көзделген тұрғын үйге меншiк құқығы мәжбүр етiлiп тоқтатылған жағдайда да тоқтатылады.

      3. Қосымша жалдаушы шартты, егер қосымша жалдау шартында өзгеше көзделмеген болса, кез келген уақытта бұзуға құқылы.

      4. Қосымша жалдау шарты тоқтатылған не оны жалдаушы бұзған жағдайда қосымша жалдаушы басқа тұрғынжай берiлместен шығарылуға тиiс.

      5. Жалдаушы тұрғынжайына уақытша тұрғындарды олармен қосымша жалдау шартын жасаспай кіргізуге құқылы. Уақытша тұрғындардың тұру шарттарын жалдаушы айқындайды. Уақытша тұрғындар жалдаушының талап етуі бойынша, басқа тұрғынжай берілместен, кез келген уақытта, кемінде жеті жұмыс күні бұрын ескертіле отырып шығарылуға жатады.

      Ескерту. 26-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

27-бап. Жалдау шарты тоқтатылған жағдайда қосымша жалдаушылар мен уақытша тұрғындарды шығару

      Жалдау шарты тоқтатылған кезде бір мезгілде қосымша жалдау шарты тоқтатылады. Қосымша жалдаушылар мен уақытша тұрғындар жалдау шарты тоқтатылған жағдайда басқа тұрғынжай берiлместен шығарылуға тиiс.

      Ескерту. 27-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

5-тарау. ТҰРҒЫН ҮЙГЕ ЖЕКЕ МЕНШIК ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ТОҚТАТЫЛУЫ

28-бап. Тұрғын үйге меншiк құқығының тоқтатылуы

      1. Тұрғын үйге меншiк құқығы тұрғын үй иесi тұрғын үйдi басқа адамның иелiгiне берген кезде, меншiк иесi қайтыс болған жағдайда не тұрғын үй жойылған (қираған) жағдайда, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнде көзделген өзге де жағдайларда тоқтатылады.

      2. Тұрғын үйге ортақ үлестi меншiкке қатысушылардың бiреуi өз үлесiн сатқан кезде ортақ үлесi бар меншiкке басқа қатысушының сатып алуға басым құқығы болады.

      Егер сатылатын үлестi сатып алуға ортақ үлестi меншiкке қатысушылардың бiрнешеуi ниет бiлдiрсе, сатып алушыны таңдау құқығы сатушыға тиесiлi болады. Тұрғын үйге ортақ меншiктегi үлестi басымдықпен сатып алу құқығын iске асыру тәртiбi Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiмен белгiленедi.

29-бап. Тұрғын үйге меншiк құқығын күштеп тоқтату

      1. Тұрғын үйге меншiк құқығын күштеп (меншiк иесiнiң еркiнен тыс) тоқтатуға:

      1) меншiк иесiнiң қарыздары бойынша жер учаскесiмен бiрге төлеттiрiп алуды тұрғын үйге аудару;

      2) реквизициялау;

      3) тәркiлеу;

      4) үй орналасқан жер учаскесiн мемлекет мұқтажы үшiн мәжбүрлеп иеліктен шығару;

      5) авариялық көппәтерлі тұрғын үйді бұзу жағдайларында жол беріледі.

      2. Тұрғын үйге меншiк құқығын осы баптың 1-тармағындағы 2) және 4) тармақшаларда көзделген негiздер бойынша күштеп тоқтатқан кезде меншiк иесiне оның қалауы бойынша:

      1) тұрғын үйдiң және жер учаскесiнiң нарықтық құнын қоса, меншік иесiне құқығы тоқтатылғанға дейiн төленетiн ақшалай өтем төленуге, сондай-ақ меншiк иесiне келтiрiлген залалдардың орны толық толтырылуға;

      2) осы Заңның 15-бабында көзделген тәртiп бойынша меншiгiне тұрмысқа жайлы тұрғын үй (пәтер немесе тұрғынжай) берiлуге;

      3) реквизициялауды туғызған төтенше жағдайлар тоқтатылғаннан кейiн меншiк иесiне реквизициялаудан келтiрiлген залалдардың өтемақысын толық төлеу арқылы реквизицияланған тұрғын үй қайтарылуға тиiс.

      3. Осы баптың 1-тармағындағы 1) және 3) тармақшаларда көзделген негiздер бойынша тұрғын үйдi меншiктену құқығы тоқтатылған кезде меншiк иесi мен алынатын тұрғын үйде тұратын барлық адамдар басқа тұрғын үй-жай берiлместен шығарылуға тиiс.

      3-1. Халықтың әлеуметтік жағынан осал топтарына жататын азаматтардың Қазақстан Республикасының аумағындағы жалғыз тұрғынжайына меншік құқығы осы баптың 1-тармағының 1) тармақшасында көзделген негіз бойынша мәжбүрлеп тоқтатылған кезде жылыту маусымында тұрғынжайдан шығаруға тыйым салынады.

      4. Осы баптың 1-тармағының 5) тармақшасында көзделген негіз бойынша тұрғын үйге меншiк құқығын мәжбүрлеп тоқтатқан кезде меншік иесіне осы Заңның 67-бабына сәйкес тұрғын үй беріледі.

      Ескерту. 29-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.07.10 № 227, 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

30-бап. Меншiк иесiнiң отбасы мүшелерiн және басқа да тұрғындарды тұрғын үйден шығару

      1. Осы Заңның 29-бабының 1-тармағындағы 2), 4) және 5) тармақшаларда көзделген негiздер бойынша тұрғын үйдi меншiктену құқығы тоқтатылған жағдайда меншiк иесiнiң отбасы мүшелерi (бұрынғы мүшелерi) тұрғын үйден шығарылады және бұрынғы тұрғын үйдiң өтемi ретiнде алынған тұрғын үйде тұру құқығын алады.

      Бұрынғы тұрғын үйде тұратын басқа адамдар басқа тұрғын үй-жай берiлмей шығарылады.

      2. Меншiк иесiнiң еркi бойынша (сату, сыйға тарту) тұрғын үйдi (тұрғын үй-жайды) меншiктену құқығы тоқтатылған жағдайда, егер тұрғын үйдi сатып алушымен жасалған шарт бойынша өзгеше көзделмесе, меншiк иесiнiң отбасы мүшелерi, меншiк иесi отбасының бұрынғы мүшелерi және уақытша тұрғындар басқа тұрғын үй-жай берiлмей шығарылады.

      Меншiк құқығы тоқтатылуы, тұрғын үйдiң меншiк иесi болып табылатын кәмелетке толмағандардың мүдделерiне қатысты болса, ол осы Заңның 13-бабының 3-тармағында көзделген нормалармен реттеледi.

      Ескерту. 30-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2003.06.03 № 427, 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

3 БӨЛIМ

6-тарау. Көппәтерлі тұрғын үй кондоминиумы

      Ескерту. 6-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

31-бап. Кондоминиумды құру, мемлекеттік тіркеу және тоқтату

      1. Көппәтерлі тұрғын үйлерде пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың екі және одан көп меншік иесі болған кезде жылжымайтын мүлікке меншік құқығы кондоминиум нысанында туындайды.

      2. Көппәтерлі тұрғын үйдің жобалау-сметалық құжаттамасында кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі құрамына берілетін тұрғын емес үй-жайлардың алаңы көрсетіледі.

      Көппәтерлі тұрғын үйдің тапсырыс берушісі (құрылыс салушысы) пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды, орынтұрақ орындарын, қоймаларды дара (бөлек) меншікке сатуды бастағанға дейін "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес көппәтерлі тұрғын үйді мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етуге міндетті.

      Тіркелмеген пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды, орынтұрақ орындарын, қоймаларды дара (бөлек) меншікке сатуға жол берілмейді.

      Көппәтерлі тұрғын үйдің тапсырыс берушісі (құрылыс салушысы) көппәтерлі тұрғын үйді тіркеген кезден бастап алты ай ішінде көппәтерлі тұрғын үйдің сыртқы инженерлік желілері мен құрылысжайларын жобалау-сметалық құжаттамаға сәйкес коммуналдық меншікке өтеусіз беруді қамтамасыз етуге міндетті.

      Жер учаскесін кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің құрамына енгізу Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес көппәтерлі тұрғын үйдің тапсырыс берушісінің (құрылыс салушысының) қаражаты есебінен жүзеге асырылады. Бұл ретте тапсырыс берушіге (құрылыс салушыға) осы көппәтерлі тұрғын үйді салу үшін берілген немесе тапсырыс берушінің (құрылыс салушының) жеке меншігінде болған жер учаскесін пайдалану құқығы жер учаскесінің кондоминиум объектісінің ортақ мүлкінің құрамына енгізілуіне байланысты тоқтатылуға жатады.

      Көппәтерлі тұрғын үйді салуды немесе реконструкциялауды жүзеге асыратын тапсырыс беруші (құрылыс салушы) мүліктің меншік иелері бірлестігі тіркелгеннен кейін немесе жай серіктестік құрылғаннан кейін күнтізбелік отыз күн ішінде қабылдау-тапсыру актісі бойынша қағаз және (немесе) электрондық жеткізгіштерде:

      кешенді ведомстводан тыс сараптаманың оң қорытындысын алған көппәтерлі тұрғын үйдің жобалау-сметалық құжаттамасының жобалау ұйымы куәландырған көшірмелерін;

      жобалау-сметалық құжаттамаға және оның барлық түзетулеріне кешенді ведомстводан тыс сараптаманың оң қорытындысының көшірмелерін;

      атқарушылық техникалық құжаттаманың көшірмелерін;

      міндетті қосымшаларымен бірге объектіні пайдалануға қабылдау актісінің көшірмесін;

      жер учаскесіне құқық белгілейтін құжаттың көшірмесін;

      көппәтерлі тұрғын үйдің технологиялық жабдығының паспорттарын (пайдалану жөніндегі нұсқаулықты) беруге міндетті.

      Көппәтерлі тұрғын үйдің тапсырыс берушісінен (құрылыс салушысынан) мүліктің меншік иелері бірлестігіне немесе жай серіктестікке қабылдау-тапсыру актісіне қосымшада кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің тізбесі оның егжей-тегжейлі сипаттамасымен бірге айқындалуға тиіс.

      3. Пайдалануға қабылданған көппәтерлі тұрғын үйдің кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеуді осы баптың 2-тармағына сәйкес тапсырыс беруші (құрылыс салушы) "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сәйкес тіркеуші органға өтініш беру арқылы пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың бірінші меншік иесі меншік құқығын мемлекеттік тіркеген кезден бастап күнтізбелік отыз күннен кешіктірілмейтін мерзімде жүзеге асырады.

      Тапсырыс беруші (құрылыс салушы) кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеген кезде кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі құрамына көппәтерлі тұрғын үйдің жобалау-сметалық құжаттамасында көзделген барлық мүлікті (болған кезде паркингті қоса алғанда) енгізуге міндетті.

      4. Республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары жергілікті бюджет қаражаты есебінен пайдаланудағы көппәтерлі тұрғын үйлерге (кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін айқындай отырып) мемлекеттік техникалық зерттеп-қарауды, сондай-ақ "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеу үшін құжаттарды қалыптастыруды және ұсынуды қамтамасыз етеді.

      5. Пайдаланудағы көппәтерлі тұрғын үйлердегі кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеу пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың кемінде екі меншік иесінен тұратын бастамашы топтың өтініші бойынша немесе жергілікті атқарушы органның өтініші бойынша жүргізіледі.

      6. Кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркеген кезде мыналар көрсетіледі:

      көппәтерлі тұрғын үй тұрған жер учаскесін қоса алғанда, көппәтерлі тұрғын үйдің жалпы алаңы;

      кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің құрамы және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіндегі дара (бөлек) меншіктегі әрбір пәтер, тұрғын емес үй-жай, орынтұрақ орны, қойма үлесінің мөлшері;

      дара (бөлек) меншіктегі пәтерлердің жалпы алаңы мен тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың алаңы.

      Үй жанындағы жер учаскесін тіркеу жиналыстың шешімі негізінде пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың кемінде екі меншік иесінен тұратын бастамашы топ өтініш берген кезде астананың, республикалық, облыстық маңызы бар қаланың және ауданның жергілікті атқарушы органының шешімі бойынша жүзеге асырылады.

      7. Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген негіздер бойынша пәтерлердің жалпы алаңы мен тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар алаңдарының өзгеруі нәтижесінде кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі құрамының және (немесе) пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар меншік иелерінің кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіндегі үлестері мөлшерінің өзгеруі мемлекеттік тіркеуге жатады.

      Кондоминиум объектісінің сәйкестендіру сипаттамалары өзгерген кезде құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттарына өзгерістер енгізу өзгеріске бастамашы болған тұлғаның есебінен жүргізіледі.

      8. Дара (бөлек) меншіктегі мүлікпен мәміле жүзеге асырылған кезде ортақ мүліктегі үлеспен мәміле жасалды деп есептелетін жағдайларды қоспағанда, кондоминиум объектісін мемлекеттік тіркегенге дейін кондоминиум объектісінің ортақ мүлкімен мәмілелердің заңды күші болмайды.

      Көппәтерлі тұрғын үйдің жобалау-сметалық құжаттамасында көзделгенге сәйкес кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін дара (бөлек) меншікке иеліктен шығаруға жол берілмейді. Көрсетілген талап сақталмаған кезде жасалған мәміле маңызсыз деп есептеледі.

      9. Кондоминиум нысанындағы меншік құқығы:

      барлық пәтерге, тұрғын емес үй-жайға меншік құқықтары үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға меншік құқықтары жиынтығында бір меншік иесіне ауысқан;

      мемлекет мұқтажы үшін көппәтерлі тұрғын үй тұрған жер учаскесі мәжбүрлеп иеліктен шығарылған;

      көппәтерлі тұрғын үй зақымдалған (қираған) және авариялық деп танылған жағдайларда тоқтатылады.

      Ескерту. 31-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

32-бап. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-үстау

      1. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне ағымдағы және күрделі жөндеу жүргізуді қоса алғанда, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау және оның қауіпсіз пайдаланылуын қамтамасыз ету жөніндегі шараларды қолдануға міндетті.

      2. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі құрамына кірмейтін пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иесі болып табылатын көппәтерлі тұрғын үйдің тапсырыс берушісі (құрылыс салушысы) объектіні пайдалануға қабылдау актісі тіркелгеннен кейін осы Заңда айқындалған тәртіппен пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар үшін кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстарды, сондай-ақ орынтұрақ орындарын, қоймаларды күтіп-ұстауға арналған шығыстарды төлеуге міндетті.

      3. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы мүліктің меншік иелері бірлестігі мемлекеттік тіркелген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде екінші деңгейдегі банкте:

      кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар бойынша ақшаны есепке жатқызуға арналған ағымдағы шотты (ағымдағы шот);

      кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге ақша жинақтауға арналған жинақ шотын (жинақ шоты) ашуға міндетті.

      4. Егер кондоминиум объектісін басқаруды пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жай серіктестік нысанындағы заңды тұлғаны құрмай, өздері дербес жүзеге асырған жағдайда, екінші деңгейдегі банктерде шоттар ашуды жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы жай жазбаша сенімхат негізінде жүзеге асырады, ол бойынша жай серіктестіктің сенім білдірілген адамына пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың барлық меншік иелері екінші деңгейдегі банктерде шоттар ашуға уәкілеттік береді. Жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы ағымдағы шот пен жинақ шотын осы Заңда айқындалған мақсаттарда ғана, жай серіктестік шартына қол қойылған күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде ашады.

      5. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстарды төлеуге міндетті.

      Кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кондоминиум объектісін басқаруға және ортақ мүлкін күтіп-ұстауға, ағымдағы жөндеуге және кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің өрт қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға тұтынылған коммуналдық көрсетілетін қызметтерге ақы төлеуге арналған міндетті ай сайынғы жарналарды қамтиды.

      6. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы немесе жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың барлық меншік иесіне жиналыста айқындалған жалпыға қолжетімді орында ақпаратты орналастыру арқылы ағымдағы шот бойынша ақша қозғалысы және кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған ақшаның жұмсалуы туралы ақпаратты ай сайын беруге міндетті.

      7. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізуге ақша жинақтау үшін пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі өзіне тиесілі пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың пайдалы алаңының бір шаршы метріне есептегенде республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштіктің кемінде 0,005 еселенген мөлшеріндегі ақшаны ай сайын жинақ шотына аударуға міндетті.

      Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге арналған ақша кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу мақсаттарына ғана талап етілуі мүмкін және пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің міндеттемелері бойынша кепіл нысанасы бола алмайды. Жинақ шотында жинақталған ақшаны жұмсау жиналыстың шешімі бойынша ғана жүзеге асырылады.

      Екінші деңгейдегі банк жинақ шоттары бойынша әрбір пәтер, тұрғын емес үй-жай бойынша бөле отырып, ақшаның автоматтандырылған есепке алынуын жүргізеді, сондай-ақ Қазақстан Республикасы заңнамалық актілерінің банктік және заңмен қорғалатын өзге құпияны ашу тәртібіне қойылатын талаптарын сақтай отырып, Қазақтан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен жинақ шоты бойынша ақпаратты тұрақты негізде орналастырады.

      8. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге ақшаны төлейтін пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың әрбір меншік иесі өзіне тиесілі пәтер, тұрғын емес үй-жай бойынша жинақталған ақша туралы ақпаратты алуға құқығы бар.

      Мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы, жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің сұрау салуы бойынша кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге ақшаның жинақталуы туралы ақпарат беруге міндетті.

      9. Осы Заңның 42-бабы 1-тармағының 1) және 2) тармақшаларында айқындалған кондоминиум объектісін басқару нысаны ауыстырылған кезде мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы немесе жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы бұрын жинақталған ақшаны екінші деңгейдегі банктегі жинақ шотынан жаңадан құрылған мүліктің меншік иелері бірлестігінің немесе жай серіктестіктің төрағасы не сенім білдірілген адамы ашқан екінші деңгейдегі банктегі жинақ шотына ол ашылған күннен бастап он жұмыс күні ішінде аударуды жүзеге асырады.

      10. Сервистік қызмет субъектісінің кондоминиум объектісін басқару бойынша қызметтер көрсетуіне тыйым салынады.

      Ескерту. 32-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

33-бап. Пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіндегі үлесі

      1. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіндегі меншік иесіне тиесілі үлес өзіне тиесілі пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға меншік құқығынан бөлінбейді және пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға бекітіліп беріледі.

      Үлес мөлшері дара (бөлек) меншіктегі пәтердің пайдалы алаңының немесе тұрғын емес үй-жай, орынтұрақ орны, қойма алаңының осы кондоминиум объектісіндегі барлық пәтердің пайдалы алаңдарының және барлық тұрғын емес үй-жай, орынтұрақ орны, қойма алаңдарының жиынтығына арақатынасымен айқындалады. Мұндай үлесті заттай бөліп беруге болмайды.

      2. Көппәтерлі тұрғын үйге тұрғын емес үй-жай жапсарластырыла салынған немесе дара (бөлек) меншіктегі пәтерлердің жалпы алаңының, тұрғын емес үй-жайлар алаңының көлемі өзгерген жағдайда, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіндегі үлестердің мөлшері қайта есептеледі. Мұндай өзгерістер мемлекеттік тіркеуге жатады.

      3. Пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға меншік құқығының ауысуы меншік иесіне кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіндегі тиісті үлестің, сондай-ақ осы үлесті күтіп-ұстау жөніндегі құқықтар мен міндеттердің ауысуына алып келеді.

      Ескерту. 33-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

34-бап. Пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар меншік иелерінің құқықтары мен міндеттері

      Ескерту. 34-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың барлық меншік иелері кондоминиумға қатысушылар болып табылады.

      Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың әрбір меншік иесі өзіне дара (бөлек) меншік құқығымен тиесілі өзінің мүлкін өз қалауы бойынша иеленуге, пайдалануға және оған билік етуге құқылы.

      Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі, оны орналастыру, пайдалану және күтіп-ұстау үшін қажет жер учаскесін қоса алғанда, пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелеріне ортақ үлестік меншік құқығымен тиесілі және дара (бөлек) меншіктегі пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға құқықтардан бөлінбейді.

      2. Пәтер меншік иесінің өзге мекенжай бойынша тұруы, сондай-ақ пәтерді, тұрғын емес үй-жайды мүліктік жалдауға (жалға) беруі пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде, мүліктің меншік иелері бірлестігінің жарғысында, жай серіктестік шартында және жиналыс шешімінде айқындалған құқықтарын шектемейді және оны міндеттерінен босатпайды.

      Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесі үй кеңесін өзіне тиесілі пәтерді, тұрғын емес үй-жайды, орынтұрақ орнын, қойманы мүліктік жалдауға (жалға) беру туралы хабардар етеді.

      Пәтер, тұрғын емес үй-жай, орынтұрақ орны, қойма меншік иесінің Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген міндеттерінен басқа өзге де міндеттері болады, оның ішінде:

      түнгі уақытта тыныштық сақтау, оның iшiнде пәтерде, тұрғын емес үй-жайда және олардың сыртында шұғыл қажеттiлiкпен байланысы жоқ шу шығаратын, азаматтардың қалыпты демалысы мен тыныштығына кедергi келтiретiн жұмыстарды жүргiзбеу;

      темекі өнімдерін осы үшін айқындалған арнайы орындарда тұтыну;

      құрылыс, санитариялық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен қағидаларды сақтау.

      3. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелері кондоминиум объектісінің шектеулі пайдаланылатын ортақ мүлкінің өздеріне бекітіліп берілген бөліктерін мүліктің меншік иелері бірлестігінің немесе жай серіктестіктің ағымдағы шотына жалға алу ақысын есепке жатқыза отырып, мүлікті шектеулі пайдалануға беру туралы мүліктік жалдау (жалға беру) шартында белгіленген талаптарда пайдалануға құқылы.

      4. Тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған барлық шығыстарға қатысуға міндетті.

      Жиналыс тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері үшін кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған ай сайынғы шығыстардың өзге мөлшерін белгілеуге құқылы, ол пәтерлердің меншік иелері үшін белгіленген ай сайынғы шығыстардың мөлшерінен екі еседен аспауға тиіс.

      4-1. Орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелері осы Заңның 42-1-бабы 2-тармағының 10) және 12-1) тармақшаларына сәйкес шығыстарды төлеуге міндетті.

      5. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері коммуналдық көрсетілетін қызметтерді ұсынатын ұйымдармен пәтерлерде, тұрғын емес үй-жайларда коммуналдық қызметтер көрсету туралы шарттарды өздері дербес жасасуға міндетті.

      Көрсетілетін коммуналдық қызметтер ұлттық стандарт пен техникалық регламентте көзделген техникалық талаптарға сәйкес келуге тиіс.

      6. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жиналыста көппәтерлі тұрғын үйді басқарушыға немесе басқарушы компанияға мынадай функцияларын беру туралы шешім қабылдауға құқылы:

      сенімхат негізінде мүліктің меншік иелері бірлестігінің немесе жай серіктестіктің ағымдағы шотын басқару;

      пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің ағымдағы шотқа ақшаны уақтылы енгізуіне мониторингті жүзеге асыру;

      Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіпке сәйкес берешекті өндіріп алу.

      7. Алып тасталды – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 34-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

35-бап. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерiнiң мiндеттерi

      Ескерту. 35-бап алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

36-бап. Пәтерді жалдаушының (қосымша жалдаушының), тұрғын емес үй-жайды жалға алушының мiндеттерi

      1. Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілген тұрғынжайды жалдау (қосымша жалдау) шартында жалдауға беруші жалдаушының (қосымша жалдаушының) кондоминиум объектісін басқаруға қатысу және дауыс беру құқығы мүмкіндігін көздеуге құқылы.

      2. Пәтерді жалдаушының (қосымша жалдаушының), тұрғын емес үй-жайды жалға алушының жалдау (қосымша жалдау, жалға беру) шарты негізінде ғана пәтерді, тұрғын емес үй-жайды (немесе олардың бір бөлігін) тұрақты немесе уақытша иеленуге немесе оны пайдалануға құқығы бар.

      Жеке тұрғын үй қорынан пәтер жалдаушының (қосымша жалдаушының), тұрғын емес үй-жайды жалға алушының жиналыста дауыс беруге құқығы жоқ және кондоминиум объектісін басқаруға өзгеше түрде қатыса алмайды.

      Пәтерді жалдаушының (қосымша жалдаушының), тұрғын емес үй-жайды жалға алушының Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген міндеттерінен басқа өзге де міндеттері болады, оның ішінде:

      түнгі уақытта тыныштық сақтау, оның iшiнде пәтерде, тұрғын емес үй-жайда және олардың сыртында шұғыл қажеттiлiкпен байланысы жоқ шу шығаратын, азаматтардың қалыпты демалысы мен тыныштығына кедергi келтiретiн жұмыстарды жүргiзбеу;

      темекі өнімдерін осы үшін айқындалған арнайы орындарда тұтыну;

      құрылыс, санитариялық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен қағидаларды сақтау.

      Ескерту. 36-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

37-бап. Тұрғын емес үй-жайлар иелерiнiң құқықтары мен мiндеттерiнiң ерекшелiктерi

      Ескерту. 37-бап алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

38-бап. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне қол жеткізу

      Ескерту. 38-баптың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Пәтерде, тұрғын емес үй-жайда, орынтұрақ орнында, қоймада орналасқан кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне қол жеткізу пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі хабардар етілген кезде жүзеге асырылады.

      Егер пәтерде, тұрғын емес үй-жайда, орынтұрақ орнында, қоймада орналасқан кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің жай-күйiн тексеру, оны жөндеу немесе алмастыру қажет болса, пәтердің меншік иесі, жалдаушысы (қосымша жалдаушысы) не онда тұратын өзге де адам, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесі (жалға алушысы) пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерін, үй кеңесінің мүшелерін немесе кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі қызметтерді көрсететін жеке және заңды тұлғалардың өкілдерін кіргізуге міндетті.

      Бұл ретте пәтерде, тұрғын емес үй-жайда, орынтұрақ орнында, қоймада орналасқан кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне қол жеткізуді шектейтін конструкцияларды бөлшектеуді пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесі өзі дербес жүргізеді.

      Адамның денсаулығына немесе өмiрiне қатер төндiретiн авариялық жағдайларда немесе өзге де төтенше ахуалдар кезінде пәтерде, тұрғын емес үй-жайда, орынтұрақ орнында, қоймада орналасқан кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне қол жеткізуге пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесін күні бұрын хабардар етпей де рұқсат етiлуге тиiс.

      Ескерту. 38-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

39-бап. Пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне келтірілген залалдың орнын толтыру

      Ескерту. 39-тармақтың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Егер пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесі басқа пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне залал келтірсе, ол залалды жоюға не оны жою бойынша шығыстардың орнын толтыруға міндетті.

      2. Осындай міндетті пәтерді тұрақты немесе уақытша иеленетін немесе пайдаланатын отбасы мүшелері немесе жалдаушы (қосымша жалдаушы), мүліктік жалдау (жалға беру) шарты негізінде тұрғын емес үй-жайды, орынтұрақ орнын, қойманы жалға алушы, егер олар тікелей залал келтірсе, меншік иесімен бірлесіп көтереді.

      Ескерту. 39-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

40-бап. Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың конструкциялық бөлігін өзгерту

      Ескерту. 40-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің пәтерді, тұрғын емес үй-жайды қайта жабдықтауды және (немесе) қайта жоспарлауды қоса алғанда, конструкциялық бөлігін және (немесе) үйге ортақ инженерлік желілерді өзгертуі Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      1-1. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі құрамына кіретін паркингтің немесе орынтұрақ орнының не қойманың конструкциялық бөлігін және функционалдық мақсатын өзгертуге тыйым салынады.

      2. Пәтерді, тұрғын емес үй-жайды қайта жабдықтау және (немесе) қайта жоспарлау Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына сәйкес жоба болған кезде пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің шешімі бойынша жүзеге асырылады.

      Тұрғын емес үй-жайлар пәтерлерден оқшауланған болуға және олармен ортақ кіру (шығу) жері болмауға тиіс.

      3. Пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды қайта жабдықтау және (немесе) қайта жоспарлау кезінде, егер өзгерістер:

      тіреуіш және (немесе) қоршау конструкцияларын;

      үйге ортақ инженерлік жүйелерді;

      кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін;

      пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың функционалдық мақсатын қозғайтын жағдайларда, пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санының кемінде үштен екісінің міндетті жазбаша келісімі талап етіледі.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген өзгерістер мүгедектігі бар адамдардың тұрғынжайға кіруін қамтамасыз етуге байланысты болған жағдайда пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жазбаша келісімі талап етілмейді.

      4. Үйге ортақ инженерлік жүйелерге көппәтерлі тұрғын үйдегі пәтерден, тұрғын емес үй-жайдан, орынтұрақ орнынан, қоймадан тыс жердегі немесе олардың ішіндегі және екі және одан көп пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, орынтұрақ орнына, қоймаға қызмет көрсететін жүйелер, атап айтқанда:

      тікқұбырлардан, тікқұбырлардың тарамдарында орналасқан бірінші ажыратқыш құрылғыға дейін тікқұбырлардың тарамдарынан, тікқұбырлардан пәтерішілік тармақтау бұрмаларындағы бірінші бекіткіш-реттегіш шүмектерге дейін үйге ортақ суық және ыстық суды есепке алу аспаптарынан, ішкі өртке қарсы су құбырынан, сондай-ақ осы желілерде орналасқан жабдықтардан тұратын суық және ыстық сумен жабдықтау;

      пәтердегі, тұрғын емес үй-жайдағы бірінші ажыратқыш құрылғыға дейін тікқұбырлардан, жылыту элементтерінен, реттегіш және бекіткіш арматурадан, үйге ортақ жылу энергиясын есепке алу аспаптарынан, сондай-ақ осы желілерде орналасқан басқа да жабдықтардан тұратын жылу;

      пәтердегі, тұрғын емес үй-жайдағы бірінші түйісу қосылыстарына дейін тікқұбырлардан, кәріздік жеңсырықтардан, фасонды бөлшектерден (оның ішінде бұрмалар, ауыстырғыштар, келте құбырлар, ревизиялар, айқастырмалар, үштіктер), бітеуіштерден, сорып алатын құбырлардан, суағар шұқанақтардан, тазартқыштардан, тікқұбырлардың тарамдарынан, сондай-ақ осы желілерде орналасқан басқа да жабдықтардан тұратын су бұру;

      жеке электр энергиясын есепке алу аспаптарына дейін енгізу шкафтарынан, енгізу-тарату құрылғыларынан, қорғау, бақылау және басқару аппаратурасынан, үйге ортақ электр энергиясын есепке алу аспаптарынан, қабаттық қалқандар мен шкафтардан, ортақ пайдаланылатын үй-жайлардың жарықтандыру қондырғыларынан, түтін жою жүйелерінің электр қондырғыларынан, жүк және жолаушылар лифтілерінен (көтергіштерден), сыртқы шекара желілерінен (кәбілдерінен), сондай-ақ осы желілерде орналасқан басқа да электр жабдықтардан тұратын электрмен жабдықтау;

      газ көзінен (сұйытылған көмірсутегі газын пайдаланған кезде) немесе көрсетілген газ құбырларының газ тарату желісіне бірігу нүктесінен бастап пәтерішілік газ жабдығына тарамдарда орналасқан бекіткіш арматураға (шүмекке) дейін қоса алғанда, тартылған газ құбырларынан, бір көппәтерлі тұрғын үйге газ беруге арналған сұйытылған көмірсутегі газдарының резервуарлық және (немесе) топтық баллондық қондырғыларынан, газ құбырларындағы техникалық құрылғылардан, оның ішінде реттегіш және қорғауыш арматурадан, үй-жайлардың газдануын бақылау жүйесінен, газды есепке алу аспаптарынан тұратын газбен жабдықтау;

      пәтердегі, тұрғын емес үй-жайдағы бірінші ажыратқыш құрылғыға дейін қоқыс әкету, ауабаптау, жылуды реттеу және вакуумдау, сондай-ақ осы желілерде орналасқан басқа да жабдықтар;

      пәтерде, тұрғын емес үй-жайда, қоймада орналасқан жабдықты қоспағанда, газ тарау, түтінге орану және су басу дабылы құрылғыларынан, автоматты өртке қарсы дабыл беру жүйелерінен, көппәтерлі тұрғын үйдің инженерлік жабдығын автоматтандыру және диспетчерлеу жүйелерінен (домофондық жүйелер мен жабдық, бейнебайқау), телефон байланысы, телевизия және интернет қызметтерін көрсету жүйелерінен тұратын тогы әлсіз инженерлік жүйелер жатады.

      Ескерту. 40-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

41-бап. Пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар мен кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі арасындағы шекараларды өзгерту

      1. Пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар мен кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі арасындағы шекараларды өзгертуге Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасының және осы Заңның 40-бабы 3-тармағының талаптары сақтала отырып жол беріледі.

      2. Көршілес (шектес) пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар арасындағы шекараларды өзгерту, егер өзгерістер:

      тіреуіш және (немесе) қоршау конструкцияларын;

      үйге ортақ инженерлік жүйелерді;

      кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін;

      пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың функционалдық мақсатын қозғамайтын жағдайларда, осы пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің өзара келісімі бойынша жүргізілуі мүмкін.

      Ескерту. 41-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

6-1-тарау. Елді мекендер шекаралары шегінде тұрғын үй қорын басқару, газ және газбен жабдықтау салаларындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде мемлекеттік бақылау және елді мекендер шекаралары шегінде өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде қауіпті техникалық құрылғыларды қауіпсіз пайдалану талаптарының сақталуына мемлекеттік қадағалау

      Ескерту. 6-1-тарау жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      41-1-баптың тақырыбына өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

41-1-бап. Елді мекендер шекаралары шегінде тұрғын үй қорын басқару, газ және газбен жабдықтау салаларындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде мемлекеттік бақылау және елді мекендер шекаралары шегінде өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде қауіпті техникалық құрылғыларды қауіпсіз пайдалану талаптарының сақталуына мемлекеттік қадағалау

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      1-тармаққа өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Елді мекендер шекаралары шегінде тұрғын үй қорын басқару, газ және газбен жабдықтау салаларындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде бақылау субъектілеріне қатысты мемлекеттік бақылау, сондай-ақ елді мекендер шекаралары шегінде өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде қадағалау субъектілеріне қатысты қауіпті техникалық құрылғыларды қауіпсіз пайдалану талаптарының сақталуына мемлекеттік қадағалау тұрғын үй инспекциясы лауазымды адамдарының тексерулер және профилактикалық бақылау жүргізуі арқылы жүзеге асырылады.

      Кәсіпкерлік субъектілерін тексерулер және профилактикалық бақылау – Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне, ал пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды зерттеп-қарау осы Заңға сәйкес жүзеге асырылады.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      2-тармақты алып тастау көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      2. Мемлекеттік бақылау және мемлекеттік қадағалау объектілері мен субъектілері туралы, тексерулердің графиктері және олардың нәтижелері, анықталған кемшіліктер, сондай-ақ жасалған актілер мен шығарылған нұсқамалар туралы ақпарат жергілікті атқарушы органның интернет-ресурсында орналастырылады.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      41-2-баптың тақырыбына өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

41-2-бап. Тұрғын үй инспекциясының елді мекендер шекаралары шегінде тұрғын үй қорын басқару, газ және газбен жабдықтау салаларындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде мемлекеттік бақылауды және елді мекендер шекаралары шегінде өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінде қауіпті техникалық құрылғыларды қауіпсіз пайдалану талаптарының сақталуына мемлекеттік қадағалауды жүзеге асыратын лауазымды адамдарының өкілеттіктері

      1. Тұрғын үй инспекциясы:

      1) көппәтерлі тұрғын үйді мемлекеттік техникалық зерттеп-қарауды ұйымдастыру;

      2) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізу тізбесін, кезеңдері мен кезектілігін айқындау;

      3) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізуге арналған шығыстар сметасын келісу;

      4) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу бойынша орындалған жұмыстарды қабылдау жөніндегі комиссияларға қатысу;

      5) осы Заңды және кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі қағидаларды бұзушылықтарды жою жөнінде орындалуы міндетті нұсқамалар (ұсынулар) шығару және әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамалар жасау;

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      6) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      6) пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерi өтініш жасаған кезде кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі есептің бар-жоғына тексеру жүргізу;

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      7) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      7) уақытша басқарушы компанияны айқындау және тағайындау жөніндегі өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      8) тармақшамен толықтыру көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      2. Тұрғын үй инспекциясының өкiлеттiгіне Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де мәселелер кіреді.

      3. Тұрғын үй инспекциясының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен шағым жасалуы мүмкін.

      Ескерту. 41-2-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

7-тарау. КОНДОМИНИУМ ОБЪЕКТIСIН БАСҚАРУ

42-бап. Кондоминиум объектісін басқару нысандары

      1. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісін басқару, оны күтіп-ұстауды қаржыландыру және кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің сақталуын қамтамасыз ету үшін мына кондоминиум объектісін басқару нысандарының біреуін таңдауға міндетті:

      1) мүліктің меншік иелері бірлестігі;

      2) егер пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің саны отыздан аспаса, көппәтерлі тұрғын үйдің жай серіктестігі (жай серіктестік);

      3) егер пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің саны он алтыдан аспаса, пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың барлық меншік иелерінің тікелей бірлесіп басқаруы.

      2. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері осы баптың 1-тармағында айқындалған кондоминиум объектісін басқару нысандарын таңдауда және ауыстыруда ерікті болады.

      3. Көппәтерлі тұрғын үйдің тапсырыс берушісі (құрылыс салушысы) көппәтерлі тұрғын үйді тіркегеннен кейін осы көппәтерлі тұрғын үйде осы баптың 1-тармағында айқындалған кондоминиум объектісін басқару нысандарының бірі құрылған кезге дейінгі кезеңге көппәтерлі тұрғын үйді басқару үшін алты айға дейінгі мерзімге басқарушы компанияны тартуға құқылы.

      4. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері арасында осы баптың 1-тармағында айқындалған кондоминиум объектісін басқару нысанын таңдау туралы келісімге қол жеткізілмеген кезде, сондай-ақ осы баптың 3-тармағында айқындалған мүмкіндік пайдаланылған болса, тұрғын үй инспекциясы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тұрғын үй инспекциясының көппәтерлі тұрғын үйдің кондоминиум объектісін басқару жөніндегі уақытша басқарушы компанияны айқындау және тағайындау қағидаларына сәйкес уақытша басқарушы компанияны айқындайды және бір жылға дейінгі мерзімге тағайындайды.

      Уақытша басқарушы компания осы көппәтерлі тұрғын үйдің кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар бойынша ақшаны есепке жатқызу үшін екінші деңгейдегі банкте ағымдағы шотты ашуға міндетті.

      Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері уақытша басқарушы компания кондоминиум объектісін басқарған кезеңде осы баптың 1-тармағына сәйкес басқару нысандарының бірін таңдауға міндетті.

      Ескерту. 42-бап жаңа редакцияда – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

42-1-бап. Жиналыс

      1. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жиналыста кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға байланысты мәселелерді қарайды және шешімдер қабылдайды.

      Орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелері жиналыста орынтұрақ орындарын, қоймаларды күтіп-ұстауға байланысты мәселелерді қарайды және шешімдер қабылдайды.

      Жиналыста қабылданған шешімдер пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың барлық меншік иесі үшін міндетті болып табылады.

      Жиналыс шешімі хаттамамен ресімделеді.

      2. Жиналыстың құзыретіне мынадай мәселелер жатады:

      1) мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасын, жай серіктестіктің сенім білдірілген адамын, үй кеңесінің мүшелерін сайлау, қайта сайлау, сондай-ақ олардың өкілеттіктерін мерзімінен бұрын тоқтату;

      2) ревизиялық комиссияны (ревизорды) сайлау, қайта сайлау, сондай-ақ оның өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату;

      3) кондоминиум объектісін басқару нысанын таңдау не үй кеңесіне басқару нысанын таңдау туралы өкілеттіктерді беру туралы шешім қабылдау;

      4) көппәтерлі тұрғын үйді басқарушыны немесе басқарушы компанияны таңдау не үй кеңесіне осындай өкілеттіктерді беру туралы шешім қабылдау;

      5) мүліктің меншік иелері бірлестігінің жарғысын бекіту немесе жай серіктестік шартын жасасу;

      6) көппәтерлі тұрғын үйдің лифтілерін ауыстыру (жөндеу) туралы шешім қабылдау;

      6-1) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізуге ақша жинақтау үшін осы Заңда көзделген жарналардың мөлшерінен асатын жарналардың мөлшерін бекіту;

      7) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың жылдық сметасының орындалуы туралы кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі жылдық есепті бекіту;

      8) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін айқындау, сондай-ақ оның құрамын өзгерту;

      9) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың жылдық сметасын бекіту, оған өзгерістер мен толықтырулар енгізу, сондай-ақ кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың мөлшерін бекіту;

      10) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар сметасын есептеу әдістемесіне, сондай-ақ кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың ең төмен мөлшерін есептеу әдістемесіне сәйкес орынтұрақ орнын, қойманы күтіп-ұстау үшін ақы төлеу мөлшерін бекіту;

      11) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізу (жаңғырту, реконструкциялау, реставрациялау) туралы, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізуге арналған шығыстардың жылдық сметасын бекіту туралы шешім қабылдау;

      12) нысаналы жарналар жинау және олардың мөлшері туралы шешім қабылдау;

      12-1) орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелерінің нысаналы жарналар жинау және олардың мөлшері туралы шешім қабылдауы;

      13) жинақ шотында жинақталған ақшаны жұмсау туралы шешім қабылдау;

      14) пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесіне немесе үшінші тұлғаларға кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің бір бөлігін мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру туралы шешім қабылдау не мұндай өкілеттікті үй кеңесіне беру;

      14-1) сервистік қызмет субъектілерін таңдау туралы шешім қабылдау не мұндай өкілеттікті үй кеңесіне беру;

      15) қажет болған кезде, есепті кезеңдегі қызметінің қорытындысы бойынша үй кеңесіне және ревизиялық комиссияға (ревизорға) сыйақы мөлшерін келісу;

      16) мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасына, жай серіктестіктің сенім білдірілген адамына еңбекақы төлеу мөлшерін келісу;

      16-1) тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектісін таңдау туралы шешім қабылдау не мұндай өкілеттікті үй кеңесіне беру;

      17) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға байланысты өзге де мәселелер.

      3. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерін үй кеңесі не мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы не жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы не ревизиялық комиссия (ревизор) не пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кемінде он пайызы не тұрғын үй инспекциясы жиналыстың өткізілетін күні туралы кемінде күнтізбелік он күн бұрын жалпыға қолжетімді орындарда хабарландыру орналастыру жолымен, сондай-ақ электрондық пошта немесе ұялы байланыстың абоненттік құрылғысының абоненттік нөмірі арқылы жеке-дара хабардар етеді.

      4. Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың әрбір меншік иесі дауыс беру кезінде бір дауысқа ие болады. Егер пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесіне бірнеше пәтер, тұрғын емес үй-жай тиесілі болса, ол тиісінше дауыс санына ие болады.

      Екі және одан көп адамның бірлескен меншігіндегі пәтер, тұрғын емес үй-жай дауыс беру кезінде бір дауысқа ие болады.

      5. Егер жиналысқа пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санының жартысынан астамы қатысса, жиналыс шешім қабылдауға құқылы.

      Шешім дауыс беруге тікелей қатысқан пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санының көпшілігі келіскен кезде қабылданады, бұған осы баптың 2-тармағының 6-1), 8), 9), 10), 11), 12), 12-1) және 13) тармақшаларында көрсетілген мәселелер кірмейді, олар бойынша шешім пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санының көпшілігі келіскен кезде қабылданады.

      Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың әрбір меншік иесінің басқа пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің қалай дауыс бергенін білуге құқылы.

      5-1. Орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелері жиналыста осы баптың 2-тармағының 10) және 12-1) тармақшаларында көрсетілген мәселелер бойынша шешім қабылдайды.

      Егер орынтұрақ орындары, қоймалар меншік иелерінің жалпы санының көпшілігі дауыс берсе, орынтұрақ орындары мен қоймалардың меншік иелерінің шешімі қабылданды деп есептеледі.

      6. Алып тасталды – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      6-1. Егер көппәтерлі тұрғын үйдің кіреберістерінің біріндегі лифтіні ауыстыруды (жөндеуді) ұйымдастыру және қаржыландыру пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерінің қаражатты қайтаруын қамтамасыз ету шартымен бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылса, онда көппәтерлі тұрғын үйдің осы кіреберісіндегі пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері көппәтерлі тұрғын үйдің осы кіреберісіндегі пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерінің жалпы санының үштен екісінен астамының келісімі болған кезде тиісті хаттаманы ресімдей отырып, көппәтерлі тұрғын үйдің осы кіреберісіндегі лифтіні ауыстыру (жөндеу) туралы шешім қабылдай алады.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген жағдайда лифтіні ауыстыру (жөндеу) бойынша шығыстарды төлеуді көппәтерлі тұрғын үйдің осы кіреберісіндегі пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жүзеге асырады.

      6-2. Кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың ең төмен мөлшері пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың мөлшерін бекіту туралы шешім қабылдамаған немесе пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері бұрын кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар мөлшерін жергілікті өкілді орган белгілеген кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың ең төмен мөлшерінен төмен етіп бекіту туралы шешім қабылдаған көппәтерлі тұрғын үйлерде қолданылады.

      7. Тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе), пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың нөмірлері көрсетіле отырып, дауыс берген пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің тізімі жиналыс хаттамасының ажырамас бөлігі болып табылады, тігіледі және нөмірленеді.

      8. Жиналыс хаттамасында мыналар көрсетіледі:

      1) көппәтерлі тұрғын үйдің орналасқан жері;

      2) дауыс беруге шығарылған мәселелер;

      3) жиналыстың өткізілетін күні, нысаны, уақыты (дауыс беру мерзімдері);

      4) пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы саны;

      5) тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе), пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың нөмірлері көрсетіле отырып, жиналысқа қатысып отырған пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің саны;

      6) шақырылған адамдардың (болған жағдайда) тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе);

      7) жиналыс төрағасының, хатшысының, үй кеңесі мүшелерінің тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе);

      8) дауыс беру нысаны мен қорытындысы;

      9) жиналыста қабылданған шешім;

      10) жиналыс хаттамасына қосымша.

      9. Жиналыс хаттамасына жиналыстың төрағасы, хатшысы, үй кеңесінің мүшелері қол қояды.

      10. Жиналыс жылына бір реттен сиретпей өткізіледі. Жиналыс үй кеңесінің не мүліктің меншік иелері бірлестігі төрағасының не жай серіктестіктің сенім білдірілген адамының бастамасы бойынша не ревизиялық комиссияның (ревизордың) талап етуі бойынша не пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кемінде он пайызының талап етуі бойынша не тұрғын үй инспекциясының бастамасы бойынша шақырылады немесе жазбаша сұрау жүргізу белгіленеді. Жиналыс өткізілген кезде осы адамдар электрондық дауыс беруді өткізу үшін тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектісін таңдау туралы шешім қабылдауға құқылы.

      11. Пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің дауыс беруі пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі міндетті түрде сәйкестендіріле отырып, тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілері, ұялы байланыстың абоненттік құрылғысы арқылы және Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де тәсілдер пайдаланылып жүзеге асырылуы мүмкін.

      Электрондық дауыс беру қорытындысы тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілері арқылы тіркеледі.

      Дауыс беру қорытындысын шығару кезінде келу тәртібімен өткізілетін жиналыста және тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектісі арқылы, жазбаша сұрау жүргізу жолымен және тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектісі арқылы пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелері берген дауыстар есепке алынады.

      12. Жиналыста қабылданған, хаттамамен ресімделген шешімдер сотта, өзге де мемлекеттік органдар мен ұйымдарда даулы және өзге де мәселелерді қараған кезде пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің еркін білдіруі түріндегі құжат болып табылады, сондай-ақ тұрғын үй көмегін есептеу үшін негіз болады.

      13. Жиналыс хаттамалары мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасында немесе жай серіктестіктің сенім білдірілген адамында сақталады. Электрондық құжат қалыптастырылған кезде жиналыс хаттамаларын сақтау "Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүргізіледі. Жиналыс хаттамаларының көшірмелері пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің не тұрғын үй инспекциясының талап етуі бойынша бес жұмыс күні ішінде ұсынылады.

      Ескерту. 42-1-баппен толықтырылды - ҚР 2009.06.08 № 163-IV; жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

42-2-бап. Жазбаша сауалнама жүргізу

      1. Егер бұрын жарияланған келу тәртібімен өткізілетін жиналыс кворум болмағандықтан өтпесе, жиналыс жазбаша сұрау жүргізу арқылы өткізіледі. Жиналыс үй кеңесінің, мүліктің меншік иелері бірлестігі төрағасының, жай серіктестіктің сенім білдірілген адамының бастамасы бойынша не ревизиялық комиссияның (ревизордың) талап етуі бойынша не тұрғын үй инспекциясының бастамасы бойынша не пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кемінде он пайызының талап етуі бойынша өткізіледі.

      2. Жазбаша сұрау жүргізу арқылы жиналысты ұйымдастыру үшін пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері арасынан бастамашы топ айқындалады.

      3. Жазбаша сұрау жүргізу жиналыс жарияланған күннен бастап екі айдан аспайтын мерзімде жүргізіледі.

      4. Жазбаша сауалнама парағында көппәтерлі тұрғын үйдің реттік нөмірі, мекенжайы, дауыс беруге шығарылған мәселелер, пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің қол қоюына, үй кеңесі мүшелерінің қол қоюына арналған орын қамтылуға тиіс.

      5. Жазбаша сауалнама парағы пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың әрбір меншік иесіне жазбаша сауалнама жарияланған күннен бастап күнтізбелік жеті күн ішінде қолма-қол не электрондық пошта арқылы жіберіледі.

      Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі жазбаша сауалнама парағында тегін, атын, әкесінің атын (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе), пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың нөмірін, дауыс беруге шығарылған мәселелер бойынша пікірін көрсетеді және жазбаша сауалнама парағына қол қояды.

      6. Үй кеңесі немесе бастамашы топ жазбаша сауалнаманы есепке алу және оның хаттамасын жасау үшін жазбаша сауалнама парақтарын қолма-қол не электрондық пошта арқылы жинауды және қабылдауды жүзеге асырады.

      7. Жазбаша сұрау жүргізу арқылы дауыс берудің қорытындысын шығару үй кеңесінің мүшелері, пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері арасынан құрылған бастамашы топ, мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы немесе жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы не басқарушы компанияның өкілі не көппәтерлі тұрғын үйдің басқарушысы (олар болған кезде) құрамында алқалы түрде жүзеге асырылады.

      8. Жазбаша сауалнама арқылы дауыс беру қорытындылары хаттамамен ресімделеді. Осы Заңның 42-1-бабы 5-тармағының талаптары ескеріле отырып, шешім қабылданды деп есептеледі.

      Жазбаша сауалнама парақтары жиналыс хаттамасының ажырамас бөлігі болып табылады, тігіледі және нөмірленеді.

      Ескерту. 42-2-баппен толықтырылды - ҚР 2009.06.08 № 163-IV; жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

42-3-бап. Үй кеңесі

      1. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жиналыста пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері арасынан үй кеңесін сайлайды, ол пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың кемінде үш меншік иесінен тұрады.

      Мүліктің меншік иелері бірлестігі төрағасының, жай серіктестіктің сенім білдірілген адамының отбасы мүшелері немесе ревизиялық комиссия мүшелері (ревизор) үй кеңесінің мүшелері болып сайлана алмайды.

      2. Үй кеңесі пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау мәселелері бойынша мүдделерін білдіреді.

      3. Үй кеңесі мынадай функцияларды:

      1) жиналыс мұндай өкілеттіктерді үй кеңесіне берген жағдайда кондоминиум объектісін басқару нысанын таңдауды және ауыстыруды;

      2) жиналыс мұндай өкілеттікті үй кеңесіне берген жағдайда көппәтерлі тұрғын үйді басқарушыны немесе басқарушы компанияны таңдау туралы шешім қабылдауды;

      3) мүліктің меншік иелері бірлестігінің, жай серіктестіктің, көппәтерлі тұрғын үйді басқарушының немесе басқарушы компанияның қызметін үйлестіруді;

      4) егер осы Заңда өзгеше көзделмесе, кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың жылдық сметасының жобаларын, кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы және жылдық есептерді қарауды және шығыстардың жылдық сметасының жобасын жиналыстың бекітуіне беруді;

      5) жиналысты немесе жиналыстың құзыретіне жатқызылған мәселелер бойынша жазбаша сауалнаманы жүргізуді ұйымдастыруды, жиналыстар хаттамаларын және дауыс беру парақтарын ресімдеуді;

      6) мыналарды:

      коммуналдық көрсетілетін қызметтердің сапасын және пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелеріне дейін олардың үзіліссіз берілуін;

      сервистік қызмет субъектілерімен жасалған шарттар талаптарының орындалуын мониторингтеуді;

      7) алып тасталды – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      7-1) жиналыс мұндай өкілеттікті үй кеңесіне берген жағдайда сервистік қызмет субъектілерін таңдау туралы шешім қабылдауды;

      7-2) жиналыс мұндай өкілеттікті үй кеңесіне берген жағдайда, пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесіне немесе үшінші тұлғаларға кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің бір бөлігін мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру туралы шешім қабылдауды;

      7-3) жиналыс мұндай өкілеттікті үй кеңесіне берген жағдайда, тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектісін таңдау туралы шешім қабылдауды;

      8) ағымдағы және жинақ шоттарындағы ақшаның жұмсалуын мониторингтеуді;

      9) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға байланысты өзге де функцияларды орындауды жүзеге асырады.

      Үй кеңесі кондоминиум объектісін басқару жөніндегі функцияларды көппәтерлі тұрғын үйді басқарушыға немесе басқарушы компанияға берген жағдайда, осы тармақтың бірінші бөлігінің 5) және 6) тармақшаларында айқындалған функцияларды орындау көппәтерлі тұрғын үйді басқарушыға немесе басқарушы компанияға жүктеледі.

      4. Үй кеңесі үш жыл мерзімге сайланады. Үй кеңесінің мүшесі мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы, жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы немесе ревизиялық комиссияның мүшесі (ревизор) болып сайлана алмайды.

      5. Үй кеңесінің өз құзыретіне кіретін мәселелер бойынша шешімі үй кеңесі мүшелерінің қарапайым көпшілік даусымен қабылданады, үй кеңесінің мүшелері қол қоятын хаттамамен ресімделеді. Үй кеңесінің шешімі мүліктің меншік иелері бірлестігі төрағасының, жай серіктестіктің сенім білдірілген адамының, көппәтерлі тұрғын үйді басқарушының немесе басқарушы компанияның, пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар меншік иелерінің орындауы үшін міндетті болып табылады.

      Ескерту. 42-3-баппен толықтырылды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

43-бап. Мүліктің меншік иелері бірлестігі

      1. Кондоминиум объектісін басқару, оны күтіп-ұстауды қаржыландыру және кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің сақталуын қамтамасыз ету үшін бір көппәтерлі тұрғын үй пәтерлерінің, тұрғын емес үй-жайларының меншік иелері мүліктің меншік иелері бірлестігін құрады.

      2. Біртұтас іргетаста орналасқан не үйге ортақ біртұтас инженерлік жүйелері немесе көппәтерлі тұрғын үй тұрған бөлінбейтін біртұтас жер учаскесі және (немесе) үй маңындағы жер учаскесі бар көппәтерлі тұрғын үйлерде пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері әрбір көппәтерлі тұрғын үйдің пәтерлері, тұрғын емес үй-жайлары меншік иелерінің көпшілігі келіскен кезде мүліктің меншік иелерінің бір бірлестігін құрады.

      3. Мүліктің меншік иелері бірлестігі пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың екі немесе одан да көп меншік иесінен тұрады.

      4. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы жиналыста пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері арасынан бір жыл мерзімге сайланады. Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесімен тұрақты тұратын пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің отбасы мүшелері (жұбайы (зайыбы), ерлі-зайыптылардың ортақ немесе біреуінің балалары (оның ішінде асырап алған балалары), ата-анасы және жұбайының (зайыбының) ата-анасы) мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы болып сайлана алады.

      5. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы барлық сотта, мемлекеттік орган мен ұйымда мүліктің меншік иелері бірлестігінің атынан сенімхатсыз өкілдік етуге құқылы.

      6. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы көппәтерлі тұрғын үйдің жобалау құжаттамасы (сметалық бөлімінсіз), атқарушы техникалық құжаттама, қосымшаларымен бірге объектіні пайдалануға қабылдау актісі, көппәтерлі тұрғын үйді пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар және оның технологиялық жабдығының паспорты (түпнұсқалары), көппәтерлі тұрғын үйге қаржылық және техникалық құжаттама мен кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін пайдалануға және күтіп-ұстауға байланысты өзге де құжаттар көшірмелерінің, мөрдің (ол болған кезде), кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің құрамына кіретін үй-жайлар кілттерінің, кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің құрамына кіретін жабдыққа қол жеткізудің электрондық кодтарының және көппәтерлі тұрғын үйді пайдалану үшін қажетті өзге де техникалық құралдар мен жабдықтардың сақталуын қамтамасыз етуге міндетті.

      7. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы мынадай функцияларды:

      1) мүліктің меншік иелері бірлестігін әділет органдарында мемлекеттік тіркеуді;

      2) пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар меншік иелерінің тізімін қалыптастыруды;

      3) жиналыс пен үй кеңесі шешімдерінің орындалуын ұйымдастыруды;

      4) жиналыс және үй кеңесі қабылдаған шешімдер туралы ақпаратты және өзге де ақпаратты Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасында белгіленген талаптарды ескере отырып, жалпыға қолжетімді орындарда орналастыруды;

      5) екінші деңгейдегі банктерде ағымдағы және жинақ шоттарын ашуды;

      6) үй кеңесінің шешімі бойынша сервистік қызмет субъектілерімен қызметтер көрсету туралы шарттарды жасасуды және орындауды;

      7) коммуналдық қызметтерді ұсынатын ұйымдармен кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған коммуналдық қызметтерді көрсету және олардың ақысын төлеу жөнінде шарттар жасасуды;

      8) пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған ақшаны енгізуін мониторингтеуді;

      9) үй кеңесіне кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы және жылдық есептер ұсынуды;

      9-1) жазбаша талап ету бойынша күнтізбелік он бес күн ішінде пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесіне, үй кеңесі мүшелерінің біреуіне немесе ревизиялық комиссия мүшелерінің біреуіне (ревизорға) кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы және жылдық есептер бойынша қаржылық құжаттаманың (бастапқы есепке алу құжаттары, қаржылық есептілік, ағымдағы шот пен жинақ шоты бойынша операцияларға байланысты құжаттар) көшірмелерін қағаздағы және (немесе) электрондық түрінде ұсынуды;

      9-2) электрондық нысанда ақпаратты қалыптастыру, өңдеу, сондай-ақ орталықтандырылған түрде жинау және сақтау, оның ішінде тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілерінің жұмыс істеу қағидаларында көрсетілген талаптарға сәйкес ақпарат беруді;

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      9-3) тармақшамен толықтыру көзделген – ҚР 15.04.2024 № 72-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      10) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға байланысты өзге де функцияларды орындауды жүзеге асырады.

      Ескерту. 43-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

43-1-бап. Көппәтерлі тұрғын үйдің жай серіктестігі

      1. Кондоминиум объектісін басқару, оны күтіп-ұстауды қаржыландыру және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкінің сақталуын қамтамасыз ету үшін бір көппәтерлі тұрғын үй пәтерлерінің, тұрғын емес үй-жайларының барлық меншік иесі жай серіктестік құрады, ол Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың барлық меншік иесі жасасатын бірлескен қызмет туралы шарт негізінде әрекет етеді.

      Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері осы Заңда көзделген шешімдерді бірлесіп қабылдау және міндеттерді орындау жөніндегі барлық міндеттемені өзіне қабылдайды.

      Біртұтас іргетаста орналасқан не үйге ортақ біртұтас инженерлік жүйелері немесе көппәтерлі тұрғын үй тұрған бөлінбейтін біртұтас жер учаскесі және (немесе) үй маңындағы жер учаскесі бар көппәтерлі тұрғын үйлерде пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері әрбір көппәтерлі тұрғын үйдің пәтерлері, тұрғын емес үй-жайлары меншік иелерінің көпшілігі келіскен кезде бір жай серіктестік құрады.

      2. Бірлескен қызмет туралы шарт бойынша (жай серіктестік) пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау мақсатында бірлесіп әрекет етуге міндеттенеді.

      Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері өз құрамынан бірлескен қызметке басшылық жасау үшін жеке тұлға болып табылатын, жай серіктестіктің бірлескен қызмет туралы шарты және пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың барлық меншік иесі берген жай жазбаша сенімхат негізінде әрекет ететін сенім білдірілген адамды айқындай алады.

      Жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы мынадай функцияларды:

      1) пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар меншік иелерінің тізімін қалыптастыруды;

      2) жиналыс пен үй кеңесі шешімдерінің орындалуын ұйымдастыруды;

      3) жиналыс және үй кеңесі қабылдаған шешімдер туралы ақпаратты және өзге де ақпаратты Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасында белгіленген талаптарды ескере отырып, жалпыға қолжетімді орындарда орналастыруды;

      4) екінші деңгейдегі банктерде ағымдағы және жинақ шоттарын ашуды;

      5) үй кеңесінің шешімі бойынша сервистік қызмет субъектілерімен қызметтер көрсету туралы шарттарды жасасуды және орындауды;

      6) коммуналдық қызметтерді ұсынатын ұйымдармен кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған коммуналдық қызметтер көрсету және олардың ақысын төлеу жөнінде шарттар жасасуды;

      7) пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған ақшаны енгізуін мониторингтеуді;

      8) үй кеңесіне кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы және жылдық есептер ұсынуды;

      8-1) жазбаша талап ету бойынша күнтізбелік он бес күн ішінде пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесіне, үй кеңесі мүшелерінің біреуіне немесе ревизиялық комиссия мүшелерінің біреуіне (ревизорға) кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы және жылдық есептер бойынша қаржылық құжаттаманың (бастапқы есепке алу құжаттары, қаржылық есептілік, ағымдағы шот пен жинақ шоты бойынша операцияларға байланысты құжаттар) көшірмелерін қағаздағы және (немесе) электрондық түрінде беруді;

      8-2) электрондық нысанда ақпаратты қалыптастыру, өңдеу, сондай-ақ орталықтандырылған түрде жинау және сақтау, оның ішінде тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілерінің жұмыс істеу қағидаларында көрсетілген талаптарға сәйкес ақпарат беруді;

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      8-3) тармақшамен толықтыру көзделген – ҚР 15.04.2024 № 72-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      9) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға байланысты өзге де функцияларды орындауды жүзеге асырады.

      3. Жай серіктестік заңды тұлға болып табылмайды.

      4. Жай серіктестіктің бірлескен қызмет туралы шартқа байланысты үшінші тұлғалар алдындағы міндеттемелері, егер бірлескен қызмет туралы шартта өзгеше көзделмесе, ортақ болып табылады.

      Кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау үшін пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жарналарды ақшалай не еңбек үлесі арқылы енгізеді.

      Кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған жалпы шығыстарды жабу үшін жарналар жеткіліксіз болған және нәтижесінде залалдар туындаған кезде жалпы шығыстар мен залалдар кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі есебінен жабылады, ал жетіспейтін сомалар жай серіктестікке қатысушылар арасында кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіндегі олардың үлестеріне пропорционалды түрде бөлінеді.

      5. Кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға, сондай-ақ жай серіктестік қызметіне байланысты мәселелер осы Заңның 42-1-бабында айқындалған тәртіппен жиналыста қаралады.

      Ескерту. 43-1-баппен толықтырылды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

43-2-бап. Тікелей бірлесіп басқару

      1. Бір көппәтерлі тұрғын үй пәтерлерінің, тұрғын емес үй-жайларының меншік иелері, егер мұндай меншік иелерінің саны он алтыдан аспаса, кондоминиум объектісін басқаруды, оны күтіп-ұстауды қаржыландыруды және кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің сақталуын қамтамасыз етуді өздері дербес жүзеге асыруға құқылы.

      2. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың барлық меншік иесінің тікелей бірлесіп басқаруы екінші деңгейдегі банктерде ағымдағы шот пен жинақ шотын ашпай жүзеге асырылуы мүмкін.

      3. Көппәтерлі тұрғын үй пәтерлерінің, тұрғын емес үй-жайларының меншік иелері пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың барлық меншік иесі қол қойған қызметтер көрсету шарты бойынша басқарушы компанияны жалдауға құқылы.

      4. Басқарушы компания бір тұрғын үй алабында орналасқан, кондоминиум объектісін басқару нысаны ретінде тікелей бірлесіп басқаруды таңдаған бірнеше көппәтерлі тұрғын үйді өз басқаруына біріктіруге құқылы.

      Ескерту. Заң 43-2-баппен толықтырылды – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

44-бап. Мүліктің меншік иелері бірлестігін мемлекеттік тіркеу

      1. Мүліктің меншік иелері бірлестігі мемлекеттік тіркелген кезінен бастап құрылды деп есептеледі және заңды тұлға құқықтарына ие болады.

      2. Мүліктің меншік иелері бірлестігін мемлекеттік тіркеуді әділет органдары Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы заңнамасында айқындалған тәртіппен жүзеге асырады.

      3. Мүліктің меншік иелері бірлестігін мемлекеттік тіркеу үшін әділет органдарына:

      1) Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі белгілеген нысан бойынша өтініш;

      2) жиналыс хаттамасы;

      3) мүліктің меншік иелері бірлестігінің жарғысы;

      4) заңды тұлғаны мемлекеттік тіркегені үшін бюджетке тіркеу алымы төленгенін растайтын квитанция немесе өзге де құжат ұсынылады.

      Ескерту. 44-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

44-1-бап. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің мүлкі

      1. Мүліктің меншік иелері бірлестігіне өзі сатып алған, өзі міндеттемелері бойынша жауап беретін мүлік меншік құқығымен тиесілі болады.

      2. Мүліктің меншік иелері бірлестігі пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелерінің міндеттемелері бойынша жауап бермейді.

      Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелері мүліктің меншік иелері бірлестігінің борыштары бойынша жауап бермейді.

      Ескерту. 44-1-баппен толықтырылды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

44-2-бап. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің жарғысы

      1. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің жарғысында:

      мүліктің меншік иелері бірлестігінің атауы, қызмет нысанасы мен мақсаттары, орналасқан жері;

      басқару органдарының құрылымы, оларды қалыптастыру тәртібі және құзыреті;

      пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелерінің құқықтары мен міндеттері;

      мүліктің меншік иелері бірлестігінің мүлкін қалыптастыру көздері;

      мүліктің меншік иелері бірлестігінің жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу тәртібі;

      мүліктің меншік иелері бірлестігі таратылған жағдайда мүлікті пайдалану тәртібі, оны қайта ұйымдастыру және қызметін тоқтату шарттары көзделуге тиіс.

      Мүліктің меншік иелері бірлестігінің жарғысында Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де ережелер қамтылуы мүмкін.

      2. Мүліктің меншік иелері бірлестігі өз қызметін үлгілік жарғы негізінде жүзеге асыруға құқылы.

      Ескерту. 44-2-баппен толықтырылды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

45-бап. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң мүлкi

      1. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерiнiң кооперативi өзi сатып алған, кооператив өз мiндеттемелерi бойынша жауап беретiн мүлiк оған меншiк құқығымен тиесiлi болады.

      2. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерiнiң кооперативi өз мүшелерiнiң мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi. Кооператив мүшелерi кооператив қарыздары бойынша жауап бермейдi.

      Ескерту. 45-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2009.06.08 № 163-IV Заңымен.

46-бап. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң Жарғысы

      1. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң Жарғысында Қазақстан Республикасының заңдарына көзделген мәлiметтер болуға тиiс.

      2. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативi құрылтай жиналысының шешiмi бойынша Жарғыға Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтiн басқа ережелер де енгiзiлуi мүмкiн.

      Ескерту. 46-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2009.06.08 № 163-IV Заңымен.

47-бап. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң жоғары органы

      1. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң жоғары органы кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысы болып табылады. Кооператив мүшелерi жиналысқа сенiм бiлдiрiлген адамдар арқылы қатысуға немесе жазбаша сауалнамаға атсалысуға құқылы.

      Кооператив мүшелерi жалпы жиналысының ерекше құзыретiне:

      1) Жарғыға өзгерiстер енгiзу қажеттiгiн белгiлеу, басқа ережелер мен қағидаларды өзгерту және қабылдау;

      2) кооператив басқармасының төрағасын, басқарма мен тексеру комиссиясының мүшелерiн сайлау және босату, оларға сыйақылар төлеудi шешу;

      3) кооперативтiң жыл сайынғы есебiн бекiту;

      4) кiрiстер мен шығыстардың жылдық бюджетi мен жылдық сметасын бекiту, сондай-ақ оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізу;

      5) кооперативтiң резерв және басқа да арнаулы қорларын құру;

      6) тұрғын үй-пайдалану және коммуналдық қызмет көрсету орнымен кооперативтiң шарт жасасуы туралы мәселенi шешу;

      7) заңды тұлғаны қоса алғанда, тұрғын үй басқарушысын шарт бойынша сырттан шақыру;

      8) осы жылға арналған сметаның шығыс бөлiгiнiң жиырма бес процентiнен асатын сомаға несие алуға келiсiм беру;

      9) үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің кооперативін тарату немесе қайта ұйымдастыру жатады.

      Кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысы үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативi қызметiнiң кез-келген басқа да мәселелерiн өзiнiң қарауына қабылдай алады.

      2. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысы жылына кемiнде бiр рет өткiзiледi. Кезектен тыс жиналыс басқарманың шешiмi бойынша не тексеру комиссиясының талап етуi бойынша не кооператив мүшелерiнiң кемiнде жиырма процентiнiң талап етуi бойынша шақырылады.

      3. Алдағы жалпы жиналыс туралы кооператив мүшелерi кемiнде он күн бұрын құлақтандырылуға тиiс.

      4. Кооператив мүшелерiнiң не олардың сенiм бiлдiрілген адамдарының кемiнде елу пайызы қатысқан кезде кооператив мүшелерi жалпы жиналысының құқықтық күші болады.

      5. Жалпы жиналысқа қатысушы кооператив мүшелерiнiң (олардың сенiм бiлдiрген адамдарының) кемiнде жиырма процентiнiң талап етуi бойынша шешiм қабылдау жасырын дауыс беру арқылы жүргiзiледi.

      6. Кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысын кооператив басқармасының төрағасы, ал ол жоқта басқарма мүшелерiнiң бiрi жүргiзедi.

      7. Егер осы Заңмен немесе кооператив Жарғысымен өзгеше көзделмесе, жиналыс шешiмi жиналысқа қатысушы кооператив мүшелерiнiң көпшiлiк даусымен қабылданады. Кооперативтiң әрбiр мүшесiнiң бiр даусы болады.

      Егер кооперативтiң бiр мүшесiнiң бiрнеше үй-жайы болса, оның тиiсiнше дауыс саны болады. Дауыстар тең бөлiнген жағдайда жиналыс төрағасының даусы шешушi дауыс болып табылады.

      8. Осы баптың 1-тармағының 1), 6), 7), 8), 9) тармақшаларында көзделген мәселелер бойынша, сондай-ақ ортақ мүлiктi жақсарту немесе толықтыру мәселесi бойынша шешiм қабылдау үшiн жиналысқа қатысқан немесе жазбаша сауалнамаға атсалысқан кооператив мүшелерiнiң немесе олардың сенiм бiлдiрген өкiлдерi даусының үштен екiсi талап етiледi.

      9. Әрбiр қаржы жылы үшiн кооператив басқармасы кооператив мүшелерінің жалпы жиналысына қаржылық есептердi, сондай-ақ кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын күтiлiп отырған шығыстарды жабуға жеткiлiктi жылдық сметалардың жобаларын ұсынады. Смета кооперативтiң резервтік қорын құруды және толықтыруды көздеуге тиiс.

      Ескерту. 47-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2009.06.08 № 163-IV; 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

48-бап. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативiнiң басқармасы және басқармасының төрағасы

      1. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативi басқармасының сан құрамы мен өкiлеттiк мерзiмi Жарғымен белгiленедi.

      2. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерi кооперативi мүшелерi жалпы жиналысының құзыретiне ғана жататындарды қоспағанда, басқарма кооперативтiң бүкiл өкiлеттiгiн жүзеге асырады. Басқарманың құзыретiне, атап айтқанда:

      1) кооператив мүшелерiнiң белгiленген мiндеттi төлемдер мен жарналарды уақытында төлеп отыруына бақылау жасау;

      2) кооперативтiң бюджетiн, сметалары мен есептерiн жасау, оларды кооперативтiң жалпы жиналысының бекiтуiне ұсыну;

      2-1) кондоминиум объектісін басқару жөніндегі есепті тоқсанына бір рет кезеңділікпен ұсыну;

      3) кооператив атынан шарттар жасасу;

      4) кондоминиум объектiсiн басқару немесе кондоминиум объектiсiн, басқаруға шарттар жасасу;

      5) кондоминиум объектісінің үй-жайлары (пәтерлері) меншік иелерінің жалпы жиналысында бекітілген штаттық кестеге сәйкес осы кондоминиум объектiсiн басқару үшiн қызметкерлерді жұмысқа қабылдау және оларды жұмыстан шығару;

      6) кооператив мүшелерiнiң тiзiмiн, iс қағаздарын, бухгалтерлiк есеп пен есеп берудi жүргiзу;

      7) жалпы жиналысты шақыру және оны немесе жазбаша сауалнаманы өткiзудi ұйымдастыру;

      8) кооператив Жарғысынан туындайтын өзге де мiндеттердi орындау жатады.

      3. Басқарма отырысын кооператив Жарғысында белгiленген мерзiмде төраға шақырады.

      4. Басқарма отырысы оған басқарма мүшелерiнiң көпшiлiгi қатысқан жағдайда заңды болып танылады.

      5. Кооператив басқармасының төрағасы азаматтық айналымда, мемлекеттiк және сот органдарында кооперативтiң сенiмхатсыз өкiлi болуға құқылы.

      6. Егер үй-жайлар (пәтерлер) иелерiнiң кооперативiн онға жетпейтiн мүше бiрiктiрсе, басқарма мiндеттерi кооператив төрағасына жүктелуi мүмкiн.

      7. Кооператив төрағасының құқықтары мен мiндеттерi Жарғымен белгiленедi.

      8. Кооператив басқармасының немесе оның төрағасының iс-әрекеттерiне кооператив мүшелерiнiң жалпы жиналысында шағым жасалуы мүмкiн.

      Ескерту. 48-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2009.06.08 № 163-IV; 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

48-1-бап. Көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы немесе басқарушы компания

      1. Көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы немесе басқарушы компания мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасымен немесе жай серіктестіктің сенім білдірілген адамымен жасалатын шарт негізінде кондоминиум объектісін басқару бойынша қызметтер көрсетеді.

      Көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы немесе басқарушы компания өз құрамында оқудан өткен және кондоминиум объектісін басқару жөніндегі функцияларды жүзеге асыру біліктілігін растайтын құжаты бар мамандар болған кезде кондоминиум объектісін басқару бойынша қызметтер көрсетеді.

      2. Көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы немесе басқарушы компания мынадай функцияларды:

      1) пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, орынтұрақ орындары, қоймалар меншік иелерінің тізімін қалыптастыруды;

      2) жиналыс өткізуді ұйымдастыру үшін материалдар дайындауды;

      3) жиналыс пен үй кеңесі шешімдерінің орындалуын ұйымдастыруды;

      4) сервистік қызмет субъектілерімен қызметтер көрсету туралы шарттар жасасуды және оларды орындауды;

      5) коммуналдық қызметтерді ұсынатын ұйымдармен кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған коммуналдық қызметтер көрсету, олардың ақысын төлеу жөнінде шарттар жасасуды, сондай-ақ кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған коммуналдық қызметтер көрсету туралы шарттардың орындалуын мониторингтеуді;

      6) кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың жылдық сметасының жобаларын және кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы және жылдық есептерді жасауды, оларды үй кеңесінің қарауына ұсынуды;

      7) үй кеңесіне кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы есепті ұсынуды;

      8) пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің негізгі қызмет көрсеткіштері туралы, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау бойынша қызметтерді көрсетуге және жұмыстарды орындауға жасалған шарттар, оларды көрсету (орындау) тәртібі мен талаптары, құны туралы, сондай-ақ ағымдағы шот бойынша ақша қозғалысы туралы ақпаратқа еркін қол жеткізуін қамтамасыз етуді;

      9) коммуналдық көрсетілетін қызметтер сапасын және пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелеріне дейін олардың үзіліссіз берілуін мониторингтеуді;

      10) жиналыс және үй кеңесі қабылдаған шешімдер туралы ақпаратты және өзге де ақпаратты Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасында белгіленген талаптарды ескере отырып, жалпыға қолжетімді орындарда орналастыруды жүзеге асырады.

      3. Көппәтерлі тұрғын үйді басқарушыға немесе басқарушы компанияға кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау бойынша қызметтер көрсетуге тыйым салынады.

      4. Көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы немесе басқарушы компания кондоминиум объектісін басқару жөніндегі шарттың қолданысы тоқтатылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде үй кеңесіне немесе мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасына не жай серіктестіктің сенім білдірілген адамына қабылдау-тапсыру актісінің негізінде:

      қаржылық құжаттаманы (бастапқы есепке алу құжаттарын, қаржылық есептілікті, ағымдағы шот бойынша операцияларға байланысты құжаттарды), сондай-ақ қаржылық құжаттаманың көшірмелерін;

      көппәтерлі тұрғын үйге арналған техникалық құжаттаманы;

      жиналыстардың хаттамаларын;

      сервистік қызмет субъектілерімен және коммуналдық қызметтерді ұсынатын ұйымдармен жасалған қызметтер көрсету туралы шарттардың көшірмелерін;

      кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау бойынша көрсетілген қызметтерді қабылдау актілерінің көшірмелерін;

      кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға байланысты өзге де құжаттарды;

      кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің құрамына кіретін үй-жайлардың кілттерін, кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің құрамына кіретін жабдыққа қол жеткізудің электрондық кодтарын;

      кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін пайдалану үшін қажетті өзге де техникалық құралдар мен жабдықты беруге міндетті.

      5. Тұрғын үй инспекциясы уақытша басқарушы компанияны тағайындаған кезде кондоминиум объектісін басқару бойынша қызметтер көрсету тұрғын үй инспекциясы мен уақытша басқарушы компания арасындағы шарт негізінде жүзеге асырылады.

      Уақытша басқарушы компания кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар сметасын есептеу әдістемесіне, сондай-ақ кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың ең төмен мөлшерін есептеу әдістемесіне сәйкес кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың ең төмен мөлшерін қолдануға тиіс.

      Ескерту. 48-1-баппен толықтырылды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

49-бап. Ревизиялық комиссия (ревизор)

      1. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жиналыста ревизиялық комиссияны сайлауға құқылы, оның құрамы кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі қызметке бақылауды жүзеге асыратын пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері арасынан кемінде үш адамнан не ревизордан тұрады.

      Мүліктің меншік иелері бірлестігі төрағасының, жай серіктестіктің сенім білдірілген адамының отбасы мүшелері немесе үй кеңесінің мүшелері ревизиялық комиссияның мүшелері (ревизор) болып сайлана алмайды.

      Ревизиялық комиссия (ревизор) кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі қаржылық құжаттаманы тексеруді жүзеге асырады.

      2. Ревизиялық комиссия (ревизор) өз құзыреті шегінде жиналысқа кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөнінде ұсыныстар шығарады.

      3. Ревизиялық комиссия (ревизор) үш жыл мерзімге сайланады және кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі өзге де функцияларды орындай алмайды.

      4. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жиналыс шешімінің негізінде кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі қызмет нәтижелерін тексеру бойынша аудиторлық қызметтер көрсету туралы шарт жасасуға құқылы.

      Ескерту. 49-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

50-бап. Пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстарға қатысуы

      1. Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесі өзіне тиесілі пәтерді, тұрғын емес үй-жайды, орынтұрақ орнын, қойманы, сондай-ақ кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау ауыртпалығын көтереді.

      Кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар ай сайын жүргізіледі.

      Кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың мөлшері пәтер, тұрғын емес үй-жай меншік иесінің ортақ мүліктегі үлесіне мөлшерлес белгіленеді.

      Кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстарға жатпайтын қосымша шығыстар пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелеріне олардың жазбаша келісімінсіз және (немесе) жиналыстың шешімінсіз жүктелмейді.

      2. Мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы немесе жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы не көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы немесе басқарушы компания энергиямен жабдықтау, сумен жабдықтау коммуналдық қызметтерін ұсынатын ұйымдарға жасалған шарттар негізінде пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған ай сайынғы жарналарынан белгіленген тәртіппен бекітілген тарифтер бойынша пайдалану жауапкершілігі шегінде орнатылған есепке алу аспаптары бойынша кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға тұтынылған коммуналдық көрсетілетін қызметтер үшін ақы төлеуді жүргізуге міндетті.

      3. Тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері өздері жүзеге асыратын өндірістік, сауда және өзге де қызметке байланысты ортақ мүлікті пайдалану бойынша шығыстарды кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстардың жылдық сметасында белгіленгеннен тыс өтеуге міндетті.

      Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелерінің өздеріне мүліктің меншік иелері бірлестігі берген шектеулі пайдаланылатын ортақ мүлікті немесе жер учаскесін жеке-дара пайдалануға байланысты шығыстары да осындай тәртіппен төленеді.

      4. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін жеке мақсаттар үшін пайдалануға байланысты шығыстарды осы мүлікті шектеулі пайдалану құқығы тиесілі пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесі өтеуге тиіс.

      5. Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстарды, сондай-ақ орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесі орынтұрақ орнын, қойманы күтіп-ұстауға арналған шығыстарды уақтылы төлемеген кезде әрбір мерзімі өткен күн үшін келесі айдың бірінші күнінен бастап борыш сомасына Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған мөлшерде өсімпұл есепке жазылады.

      Берешекті өтеу жөніндегі талапқа талап қоюдың ескіру мерзімі қолданылмайды.

      6. Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, орынтұрақ орнының, қойманың меншік иесі осы Заңның 42-1-бабы 2-тармағының 6-1), 9), 10), 12) және 12-1) тармақшаларында айқындалған төлемдер бойынша берешекті өтемеген кезде мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы немесе жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы не сенімхат негізінде көппәтерлі тұрғын үйдің басқарушысы не басқарушы компания не тұрғын үй инспекциясымен жасалған шарт негізінде уақытша басқарушы компания төлем белгіленген күннен кейін үш ай өткен соң берешекті өндіріп алу туралы нотариусқа немесе сотқа жүгінуге құқылы.

      Ескерту. 50-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

50-1-бап. Үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелері кооперативтерінің құқығы

      Ескерту. 50-1-бап алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

50-2-бап. Кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы есеп

      Мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы немесе жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы не көппәтерлі тұрғын үйдің басқарушысы немесе басқарушы компания не тұрғын үй инспекциясы тағайындаған уақытша басқарушы компания есепті кезеңнен кейінгі айдың оныншы күніне дейін пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелеріне кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы есепті тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілері арқылы ұсынады және оны жалпыға қолжетімді орындарда орналастырады.

      Кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы есепте кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстарға жатпайтын қосымша шығыстар болған жағдайда, олар да көрсетілуге тиіс.

      Кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі ай сайынғы есеп Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасында белгіленген талаптар ескеріле отырып ұсынылады.

      Ескерту. 50-2-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

50-3-бап. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуді қаржыландыру ерекшеліктері

      1. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге ақша жинақтау үшін мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы не жай серіктестіктің сенім білдірілген адамы екінші деңгейдегі банктердің бірінде жинақ шотын ашады.

      2. Алып тасталды – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      3. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу үшін ақша жинақтауға қатысу екінші деңгейдегі банктердің құқығы болып табылады. Екінші деңгейдегі банктер кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу үшін ақша жинақтауға қатысқан жағдайда, олар осы Заңның талаптарын сақтауға тиіс.

      4. Алып тасталды – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      5. Тұрғын үй инспекциясы көппәтерлі тұрғын үйді бюджет қаражаты есебінен күрделі жөндеу жүргізуді талап ететін көппәтерлі тұрғын үйлердің тізбесіне енгізген кезде кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу үшін жобалау ұйымын айқындауға және жобалау-сметалық құжаттаманы дайындауға жергілікті бюджет қаражатының есебінен конкурс өткізеді.

      6. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізу үшін мердігер ұйым таңдауды үй кеңесі жүзеге асырады. Үй кеңесі кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге арналған ақшаның нысаналы жұмсалуына мониторингті жүзеге асырады.

      7. Тұрғын үй инспекциясы көппәтерлі тұрғын үйді күрделі жөндеу жүргізуді талап ететін көппәтерлі тұрғын үйлер тізбесіне қосқан кезде пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері қаражаттың қайтарымдылығын қамтамасыз етуі шартымен жергілікті атқарушы органдар жергілікті бюджет қаражаты болған кезде жобалау-сметалық құжаттамасы бар кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізуге құқылы.

      Жүргізілген күрделі жөндеуге жұмсалған нақты шығындарды пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың барлық меншік иесі кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіндегі өз үлестеріне пропорционалды түрде өтейді.

      Ескерту. 50-3-баппен толықтырылды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

51-бап. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерiнiң кооперативiн тоқтату

      1. Үй-жайлар (пәтерлер) иелерiнiң кооперативi мынадай жағдайларда:

      1) жер учаскесi мемлекет мұқтажы үшiн мәжбүрлеп иеліктен шығарылған ретте;

      2) кондоминиум объектiсiн басқарудың басқа нысанына көшу туралы үй-жайлар иелерiнiң қабылдаған шешiмi бойынша;

      3) өрт, жер сiлкiнiсi немесе өзге де зiлзалалар салдарынан үйдiң елу проценттен астамы зақымдалған (қираған) жағдайда тұрғынжайдың зақымдалған (қираған) бөлiгiн қалпына келтiрмеу жөнiнде үй-жайлар иелерiнiң қабылданған шешiмi бойынша;

      4) кондоминиумды тоқтатқан ретте тоқтатылуы мүмкiн.

      2. Кооперативтi тоқтатқан ретте оның борыштарды өтегеннен кейiн қалған мүлкi, егер меншiк иелерiнiң арасындағы келiсiмде өзгеше көзделмесе, кооператив мүшелерiнiң арасында олардың ортақ мүлiктегi үлестерiне мөлшерлi бөлiнедi.

      3. Кооперативтiң тоқтатылуы оның құрылуы сияқты тiркеледi.

      Ескерту. 51-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2009.06.08 № 163-IV, 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

8-тарау. Тұрғын үй-құрылыс кооперативтері

      Ескерту. 8-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

52-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативтерін құру

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі көппәтерлі тұрғын үйді салу және кейіннен тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшелерінің арасында пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды, тұрақ орындарын енгізілген немесе енгізілуге жататын пай жарналарының сомасына сәйкес бөлу үшін құрылады және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өз міндеттемелерін орындағанға дейін әрекет етеді.

      2. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінен өзге нысанда азаматтар бірлестігінің көппәтерлі тұрғын үй салуына жол берілмейді.

      3. Тұрғын үй-құрылыс кооперативін құру тұрғын үй-құрылыс кооперативінің құрылтай жиналысын өткізуден басталады және заңды тұлға ретінде мемлекеттік тіркеумен аяқталады.

      4. Азаматтар тұрғын үй-құрылыс кооперативінің құрылтай жиналысын өткізуді және оның қарауына шығарылатын құжаттардың жобаларын дайындау жөніндегі бастамашы топтарды құра алады.

      5. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің құрылтай жиналысы мынадай мәселелерді шешеді:

      1) тұрғын үй-құрылыс кооперативін құру, оның атауы және орналасқан жері туралы шешім қабылдайды;

      2) қызмет нысаны мен мақсатын айқындайды;

      3) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысы мен құрылтай шартын бекітеді;

      4) атқарушы, бақылау және өзге де органдарды сайлайды;

      5) мемлекеттік тіркеу мерзімдерін және оған жауапты адамдарды айқындайды;

      6) тұрғын үй-құрылыс кооперативін құруға байланысты өзге де мәселелерді шешеді.

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативі құрылтай жиналысының шешімі хаттамамен ресімделеді. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі құрылтай жиналысының хаттамасына төраға мен хатшы қол қояды.

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативі құрылтай жиналысының төрағасы оның қатысушыларының көпшілік даусымен сайланады.

      6. Тұрғын үй-құрылыс кооперативін құру арқылы көппәтерлі тұрғын үйді салу жобасында бір жер учаскесіне бірнеше құрылыс объектісі көзделуі мүмкін.

      7. Осы баптың 1-тармағының қолданысы аз қабатты құрылысқа байланысты құқықтық қатынастарға қолданылмайды.

      Ескерту. 52-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

52-1-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің басқару органдары

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің басқару органдары:

      1) жоғары орган – жалпы жиналыс;

      2) атқарушы орган – басқарма (төраға);

      3) бақылау органы – ревизиялық комиссия (ревизор) болып табылады.

      2. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында тұрғын үй-құрылыс кооперативінің өзге де органдарын құру көзделуі мүмкін.

      Ескерту. 52-1-баппен толықтырылды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

53-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативтеріне мүше болу шарттары

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшелерінің саны мемлекеттік тіркеу кезінде кәмелетке толған он азаматтан кем болмауы керек. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі эскиздік жоба келісілгенге дейін жаңа мүшелерді қабылдауға құқылы емес.

      2. Тұрғын үй-құрылыс кооперативіне осы Заңның және тұрғын үй-құрылыс кооперативі жарғысының талаптарын сақтай отырып жүргізілген жаңа мүшелерді қабылдау атқарушы органның хаттамасымен және тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартын жасасу арқылы ресімделеді.

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшелерінің саны тұрғын үй-құрылыс кооперативіндегі пай санынан аспауға тиіс.

      3. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесі болғысы келетін азамат тұрғын үй-құрылыс кооперативінің атқарушы органына тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қабылдау туралы жазбаша нысанда өтініш береді. Өтініште тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілсе), тұрғылықты жері және жеке басын куәландыратын құжаттың деректері көрсетілуге тиіс.

      4. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің атқарушы органы он күн ішінде өтінішті қарайды, оң шешім қабылдаған кезде хаттама ресімдейді және тұрғын үй-құрылыс кооперативінің атынан азаматпен жергілікті атқарушы орган тіркейтін тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартын жасасады.

      5. Жылжымайтын мүлікке тіркелген меншік құқығы, егер тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында өзгеше көзделмесе, тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қабылдаудан бас тартуға негіз болып табылмайды.

      6. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі әрбір мүшесінің дауыс саны шешімдерді қабылдаған кезде тұрғын үй-құрылыс кооперативіндегі оның пай санына пропорционалды болады. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесі иеленетін пай саны, сондай-ақ олардың мөлшері, егер тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында өзгеше көзделмесе, шектелмейді.

      7. Тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартына сәйкес тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесіне берілетін пәтер не тұрғын емес үй-жай немесе тұрақ орны тұрғын үй-құрылыс кооперативіндегі пай деп танылады.

      8. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесі қайтыс болған жағдайда оның мұрагерлерінің, егер тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында өзгеше көзделмесе, тұрғын үй-құрылыс кооперативіне мүшелікке қабылдануға бірінші кезекте құқығы бар. Соңғы жағдайда кооператив мұрагерлерге тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүлкіндегі үлесін оның пайына пропорционалды түрде төлейді.

      9. Пай жарналарын енгізу тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартына сәйкес ақшамен жүзеге асырылады.

      10. Жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеуге, сондай-ақ көппәтерлі тұрғын үйдің құрылысы үшін жер учаскесін ресімдеуге арналған шығындар көппәтерлі тұрғын үй құрылысының жалпы құнына енгізіледі және тұрғын үй-құрылыс кооперативінің барлық мүшесіне бөлінеді.

      11. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшелерінің пай жарналарын енгізуі уәкілетті орган бекіткен, тұрғын үй-құрылыс кооперативінің қызметін ұйымдастыру және тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшелерінің пай жарналарын төлеу қағидаларына және тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартына сәйкес жүзеге асырылады.

      12. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшелері:

      1) тұрғын үй-құрылыс кооперативінен белгіленген тәртіппен ерікті түрде шығуға;

      2) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің қызметіне қатысуға, тұрғын үй-құрылыс кооперативінің басқару органдарын сайлауға және оған сайлануға, тұрғын үй-құрылыс кооперативінің қызметін жақсарту, оның басқару органдарының жұмысындағы кемшіліктерді жою туралы ұсыныстар енгізуге;

      3) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің басқару органдарынан олардың қызметі туралы ақпарат алуға, оның ішінде қаржылық есептілік деректерімен және басқа да құжаттамамен тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында айқындалған тәртіпте танысуға;

      4) тұрғын үй-құрылыс кооперативі басқару органдарының өздерінің мүдделерін қозғайтын шешіміне сотқа шағым жасауға құқылы.

      13. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысымен тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшелерінің Қазақстан Республикасының заңдарына қайшы келмейтін өзге де құқықтары белгіленуі мүмкін.

      14. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшелері:

      1) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысын сақтауға;

      2) тұрғын үй-құрылыс кооперативі жалпы жиналысының шешімдерін орындауға;

      3) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің алдындағы, тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында айқындалған оның қызметіне қатысу жөніндегі міндеттемелерді орындауға;

      4) тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартына сәйкес пай жарналарын енгізуге міндетті.

      15. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшелері тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында көзделген, Қазақстан Республикасының заңдарына қайшы келмейтін басқа да міндеттерді атқаруы мүмкін.

      Ескерту. 53-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

54-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесіне пай беру

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесіне оның пайын тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартында көзделген мерзімнен кешіктірмей беруге міндетті.

      2. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесіне оның көппәтерлі тұрғын үйдегі пайын беруді тұрғын үй-құрылыс кооперативінің басқару органы салынған көппәтерлі тұрғын үй пайдалануға берілгеннен кейін беру актісі негізінде жүзеге асырады.

      Ескерту. 54-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

55-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативтерін қаржылық (кредиттік) қолдау

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативтері Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен мемлекеттен, мемлекеттік емес меншік нысанына негізделген заңды тұлғалардан, азаматтардан ақшалай кредиттер және өзге де қаржылай көмек ала алады.

      2. Тұрғын үй-құрылыс кооперативтері жалпы негіздерде кредиттер де ала алады.

      Ескерту. 55-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

56-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативiнiң жарғысы

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативтері тұрғын үй-құрылыс кооперативінің үлгілік жарғысына сәйкес әзірленген және тұрғын үй-құрылыс кооперативінің құрылтай жиналысында қабылданған жарғы негізінде әрекет етеді.

      2. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында:

      1) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің атауы, мақсаттары мен міндеттері;

      2) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің орналасқан жері;

      3) тұрғын үй-құрылыс кооперативіне мүше болу шарттары, мүшелікті иелену тәртібі және оны тоқтату шарттары, оның мүшелерінің құқықтары мен міндеттері;

      4) тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшелерінің пай жарналарын енгізу тәртібі;

      5) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшелерін есепке алу тәртібі;

      6) тұрғын үй-құрылыс кооперативін құру, қайта ұйымдастыру және тарату тәртібі;

      7) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің басқару органдарын сайлау тәртібі, өкілеттіктері мерзімі және олардың құзыреті;

      8) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу тәртібі;

      9) Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде көзделген өзге де мәліметтер қамтылуға тиіс.

      3. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де ережелер қамтылуы мүмкін.

      4. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысын тұрғын үй-құрылыс кооперативі құрылтай жиналысының барлық қатысушысы бекітуге тиіс.

      5. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысына енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар мемлекеттік тіркелуге жатады.

      Ескерту. 56-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

57-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативін мемлекеттік тіркеу және оның қызметін жүзеге асыру

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативін мемлекеттік тіркеуді әділет органдары Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы заңнамасында айқындалатын тәртіппен жүзеге асырады.

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативі Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасының талаптарына сәйкес көппәтерлі тұрғын үй салуды жүзеге асырады

      2. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің тұрақты жұмыс істейтін атқарушы органы орналасқан жер тұрғын үй-құрылыс кооперативінің орналасқан жері деп танылады.

      3. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің атқарушы органы орналасқан жері өзгерген кезде әділет органдарына хабар беруге міндетті.

      4. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі мынадай өкілеттіктерге ие:

      1) көппәтерлі тұрғын үй салуға ғана бағытталған қызметпен айналысу;

      2) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің құқықтарын бұзатын, мемлекеттік органдардың актілеріне не олардың лауазымды адамдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне), жергілікті өзін-өзі басқару органдарының актілеріне Қазақстан Республикасының әкімшілік рәсімдер туралы заңнамасында және Қазақстан Республикасының әкімшілік сот ісін жүргізу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасау;

      3) заңды тұлғаның тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жарғысында көзделген мақсаттарға қол жеткізу үшін қажетті өзге де құқықтарын жүзеге асыру.

      Ескерту. 57-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 29.06.2020 № 351-VI (01.07.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

58-бап. Кооператив мүшесiнiң отбасы мүшелерiнiң құқықтары

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативi мүшесiнiң отбасы мүшелерiнiң ауқымы осы Заңның 21-бабына сәйкес белгiленедi.

      2. Егер жиналған пайға төлемдер ерлi-зайыптылар бiрлесiп өмiр сүрген кезеңде төленсе, егер олардың арасындағы келiсiмде өзгеше белгiленбеген болса, жиналған пайдың бiр бөлiгiне кооператив мүшесi зайыбының (жұбайының) құқығы танылуы мүмкiн.

      3. Қайтыс болған кооператив мүшесi мұрагерiнiң пай жинауға құқығы танылуы мүмкiн.

      4. Жиналған пайдың бiр бөлiгiне құқығы болатын кооператив мүшесiнiң отбасы мүшелерi пайдаланылып отырған үй-жай жөнiнде нақ кооператив мүшесi сияқты құқықтар мен мiндеттердi пайдаланады.

      Кооператив мүшесi отбасының басқа мүшелерi кооператив мүшесiнiң үй-жайында тұрақты тұру (пайдалану) құқығын пайдаланады.

      Ескерту. 58-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

59-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативіне мүшелікті тоқтату

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативіне мүшелік мынадай жағдайларда:

      1) ерікті түрде шыққанда;

      2) сату, сыйға тарту, өзгеше түрде билік ету арқылы пайға құқықты жоғалтқанда немесе иеліктен шығарылғанда;

      3) тұрғын үй-құрылыс кооперативі жалпы жиналысының немесе соттың шешімі бойынша шығарғанда;

      4) тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесі қайтыс болғанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен ол хабарсыз кетті деп танылғанда немесе қайтыс болды деп жарияланғанда;

      5) тұрғын үй-құрылыс кооперативі таратылғанда, тоқтатылады.

      2. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесі тұрғын үй-құрылыс кооперативіндегі пайға құқықты иеліктен шығарған немесе жоғалтқан жағдайда, тұрғын үй-құрылыс кооперативіне мүшелікті тоқтату тұрғын үй-құрылыс кооперативі атқарушы органының шешімімен ресімделеді.

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативіндегі пайға құқығын осы баптың 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес иеліктен шығарған немесе жоғалтқан тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесі бұл туралы тұрғын үй-құрылыс кооперативінің басқару органына хабар береді. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің басқару органына бұл ақпаратты тұрғын үй-құрылыс кооперативіндегі пайға құқық алған адамдар бере алады.

      Ескерту. 59-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

60-бап. Кооперативтен шығудың салдары

      1. Кооператив мүшесi оның құрамынан шыққан кезде пай жарнасының толық сомасын өзi төлегенге дейiн пәтерде тұратын жиналған пайдың бiр бөлiгiне құқығы болатын отбасы мүшесi кооперативке кiруге басым құқыққа ие болады.

      2. Кооперативтен шыққан оның мүшесi жиналған пайдың бiр бөлiгiне құқығы болатын отбасы мүшесiнiң келiсiмiмен кооператив мүшесiнiң құқықтары мен мiндеттерiн беруге өзi тiлек бiлдiретiн басқа адамды көрсете алады.

      Мұндай адам кооперативке кiруге басым құқық алады.

      3. Алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 60-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

61-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінен шығару

      Пай жарналарын төлеу мерзімін тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартында көзделген мерзімнен үш айдан астам өткізіп алуға жол берген тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесі тұрғын үй-құрылыс кооперативі жалпы жиналысының шешімімен тұрғын үй-құрылыс кооперативінен шығарылуы мүмкін.

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің атқарушы органы тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесіне оны тұрғын үй-құрылыс кооперативінен шығару туралы мәселені тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жалпы жиналысына шығарудың себептері туралы хабарламаны қолма-қол, табыс етілгені туралы хабарламасы бар тапсырыс хат жіберу жолымен, ұялы байланыс немесе электрондық пошта арқылы, сондай-ақ хабарламаны тіркеуді қамтамасыз ететін өзге де байланыс құралдарын пайдалана отырып, күнтізбелік он күннен кешіктірмей жазбаша нысанда хабарлауға тиіс. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жалпы жиналысында тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесіне өзін тұрғын үй-құрылыс кооперативінен шығару мәселесі бойынша пікір айту құқығы берілуге тиіс.

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің шығарылатын мүшесі келмеген және одан тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жалпы жиналысын ауыстыру туралы өтініш болмаған жағдайларда, тұрғын үй-құрылыс кооперативі жалпы жиналысының қатысушылары тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесін оның қатысуынсыз шығару туралы шешім қабылдауға құқылы. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жалпы жиналысына тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшелерінің жартысынан астамы қатысуға тиіс. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі жалпы жиналысының шешімі тұрғын үй-құрылыс кооперативінің жалпы жиналысына қатысушылардың көпшілік даусымен қабылданады. Бұл ретте, шешім қабылдау кезінде тұрғын үй-құрылыс кооперативі әрбір мүшесінің дауыс саны тұрғын үй-құрылыс кооперативіндегі оның пай санына пропорционалды болады.

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесін тұрғын үй-құрылыс кооперативінен шығару туралы жалпы жиналыстың шешіміне сотқа шағым жасалуы мүмкін.

      Ескерту. 61-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

62-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінен шығарудың немесе ерікті түрде шығудың салдарлары

      1. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі жалпы жиналысының немесе соттың шешімі бойынша тұрғын үй-құрылыс кооперативінен шығарылған кезде тұрғын үй-құрылыс кооперативінің шығарылған мүшесі тұрғын үй-құрылыс кооперативінде өзіне тиесілі пайды нарықтық құны бойынша өзі дербес өткізеді немесе басқаға береді.

      Егер тұрғын үй-құрылыс кооперативінің шығарылған мүшесі бір ай ішінде өзіне тиесілі пайды өткізбесе, онда тұрғын үй-құрылыс кооперативінің шығарылған мүшесіне тиесілі пайды одан әрі өткізуді тұрғын үй-құрылыс кооперативінің атқарушы органы жүргізеді.

      2. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесі тұрғын үй-құрылыс кооперативіндегі өзіне тиесілі пайды өзі дербес өткізген немесе басқаға берген кезде тұрғын үй-құрылыс кооперативінен ерікті түрде шығады.

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативіне мүшелік осы Заңның 59 және 61-баптарында айқындалған тәртіппен тоқтатылады.

      3. Өткізу кезінде пайдың құны тұрғын үй-құрылыс кооперативінің шығарылған мүшесімен жасалған тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу шартында көзделген ақша сомасынан кем болмауға тиіс.

      Пайды өткізуден алынған ақша мынадай тәртіппен бөлінеді:

      тұрғын үй-құрылыс кооперативінің шығарылған мүшесі енгізген ақша қайтарылады;

      тұрғын үй-құрылыс кооперативінің шығарылған мүшесі берешегінің сомасы тұрғын үй-құрылыс кооперативіне аударылады.

      4. Осы баптың 3-тармағында көрсетілген төлемдерден кейін қалған сома тұрғын үй-құрылыс кооперативі мен тұрғын үй-құрылыс кооперативінің шығарылған мүшесі арасында тең үлестермен бөлінеді.

      Ескерту. 62-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

63-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі мүшесiнiң пай жарнасының толық сомасын енгізуі

      Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшесі көппәтерлі тұрғын үйді пайдалануға қабылдағанға дейін пай жарнасының толық сомасын енгізуге міндетті.

      Ескерту. 63-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

64-бап. Босаған тұрғын үйдi басқа адамға беру

      Ескерту. 64-бап алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

65-бап. Пай жарнасын қайтару

      Ескерту. 65-бап алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

66-бап. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің қызметін тоқтату

      1. Көппәтерлі тұрғын үй құрылысының аяқталуы Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына сәйкес объектіні пайдалануға қабылдау актісімен ресімделеді.

      Объектіні пайдалануға қабылдау актісі құқықтық кадастрдың ақпараттық жүйесіне объект туралы және (немесе) жаңадан құрылған жылжымайтын мүлікке олардың құрауыштары туралы сәйкестендіру және техникалық мәліметтерді енгізу, жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу үшін негіз болып табылады.

      2. Объектіні пайдалануға қабылдау актісі тіркелгеннен кейін және пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың бірінші меншік иесінің меншік құқығы ресімделгеннен кейін тұрғын үй-құрылыс кооперативінің атқарушы органы бір ай мерзімде кондоминиум объектісін тіркеуді қамтамасыз етеді.

      3. Тұрғын үй-құрылыс кооперативінің мүшелері жылжымайтын мүлікті тіркеу үшін айқындалған тәртіппен, пәтерлерге, тұрғын емес үй-жайларға меншік құқығын тіркеуге міндетті.

      4. Кепілдік мерзімі шегінде анықталған көппәтерлі тұрғын үй құрылысының кемшіліктерін жою бойынша талап ету құқығы тұрғын үй-құрылыс кооперативінде, пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың меншік иесінде, мүліктің меншік иелері бірлестігінде, жай серіктестікте туындайды.

      Бұл ереже тұрғын үй-құрылыс кооперативі мен мердігер арасындағы құрылыс мердігерлігі шартында көзделуге тиіс.

      5. Тұрғын үй-құрылыс кооперативі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзінің барлық міндеттемесін орындағаннан кейін өз қызметін тоқтатады.

      Ескерту. 66-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

4 БӨЛIМ
9-тарау. МЕМЛЕКЕТТIК ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНАН ТҰРҒЫН ҮЙ НЕМЕСЕ ЖЕКЕ
ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНАН ЖЕРГІЛІКТІ АТҚАРУШЫ ОРГАН ЖАЛДАҒАН ТҰРҒЫН
ҮЙ БЕРУ

      Ескерту. Тарау тақырыбына өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

67-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйлер беру шарттары

      1. Коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжайлар немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайлар осы елді мекенде тұрақты тұратын, тұрғын үйге мұқтаж Қазақстан Республикасының азаматтарына пайдалануға беріледі. Қазақстан Республикасының азаматтарын республикалық маңызы бар қалаларда, астанада есепке қою үшін кемінде үш жыл тұрақты тұруы талап етіледі.

      Коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжайлар немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайлар тұрғын үйге мұқтаж және есепте тұрған:

      1) Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне;

      1-1) жетiм балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға;

      1-2) "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналарға, көпбалалы отбасыларға жататын Қазақстан Республикасы азаматтарының пайдалануына беріледі. Азаматтардың аталған санаттарының жиынтық орташа айлық кірісі тұрғынжай беру туралы өтініш жасау алдындағы соңғы он екі айда отбасының әрбір мүшесіне республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген ең төмен күнкөріс деңгейінің 3,1 еселенген мөлшерінен төмен болуға тиіс;

      2) осы Заңның 68-бабының 1-1) – 5), 7,) 8), 10) және 11) тармақшаларында аталған, тұрғын үй беру туралы өтініш жасаудың алдында соңғы он екі ай ішінде жиынтық орташа айлық табысы отбасының әрбір мүшесіне республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген ең төменгі күнкөріс деңгейінің 3,1 еселенген мөлшерінен төмен болатын, халықтың әлеуметтiк жағынан әлсіз топтарына жататын Қазақстан Республикасы азаматтарының пайдалануына беріледі.

      Ең төменгі күнкөріс деңгейінің 3,1 еселенген мөлшеріндегі коэффициент мүгедектігі бар балаларға қолданылмайды;

      3) мемлекеттiк қызметшiлерге, бюджеттiк ұйымдардың қызметкерлерiне, әскери қызметшiлерге, ғарышкерлікке кандидаттарға, ғарышкерлерге, арнаулы мемлекеттік орган қызметкерлеріне және мемлекеттiк сайланбалы қызмет атқаратын адамдарға;

      4) жалғыз тұрғын үйі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен авариялық жағдайда деп танылған Қазақстан Республикасының азаматтарына жататын Қазақстан Республикасы азаматтарының пайдалануына беріледі.

      Жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйлердi қоспағанда, мемлекеттiк қызметшiлерге, бюджеттiк ұйымдардың қызметкерлерiне, әскери қызметшiлерге, ғарышкерлікке кандидаттарға, ғарышкерлерге, арнаулы мемлекеттік орган қызметкерлеріне және мемлекеттiк сайланбалы қызмет атқаратын адамдарға берiлетiн тұрғын үйлер қызметтiк тұрғын үйге теңестiрiледi.

      Сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғынжай Қазақстан Республикасының азаматтарына Қазақстан Республикасы Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарына сәйкес беріледі.

      1-1. Жалғыз тұрғынжайы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен авариялық деп танылған Қазақстан Республикасының азаматтары коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжай алған кезде меншік құқығындағы авариялық тұрғынжайды Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес коммуналдық меншікке береді.

      Коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжай алған жалдаушының отбасы мүшелері тұрғынжайды жалдаушы сияқты негіздер бойынша коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжайға мұқтаж деп танылмайды.

      2. Мемлекеттік кәсіпорындардың тұрғын үй қорынан тұрғын үйлер осы кәсіпорынның тұрғын үйге мұқтаж қызметкерлерінің пайдалануына беріледі. Оларға берілетін тұрғын үйлер қызметтiк тұрғын үйлерге теңестiрiледi.

      3. Мемлекеттік мекемелердің тұрғын үй қорынан тұрғынжайлар, осы баптың 3-1, 3-2, 3-3 және 3-4-тармақтарында көзделген жағдайларды қоспағанда, аталған мекеменің осы елді мекендегі тұрғынжайға мұқтаж жұмыскерлеріне пайдалануға беріледі.

      Жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларын іске асыру мақсатында құрылған мемлекеттік мекемелердің тұрғын үй қорынан тұрғынжайлар осы елді мекенде тұру-тұрмауына қарамастан, Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қатысатын Қазақстан Республикасының азаматтарына және қандастарға да беріледі.

      Жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларын іске асыру мақсатында құрылған мемлекеттік мекемелердің тұрғын үй қорынан Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қатысатын Қазақстан Республикасының азаматтарына және қандастарға тұрғынжай берудің міндетті шарты жаңа тұрғылықты жері бойынша, олардың отбасы мүшелерін қоса алғанда, меншік құқығында тұрғынжайының болмауы болып табылады.

      Мемлекеттік мекемелер беретін тұрғын үйлер қызметтік болып табылады.

      3-1. Мемлекеттік мекемелердің тұрғын үй қорынан тұрғынжайлар Қазақстан Республикасы Президентінің, Парламенті Палаталарының, Премьер-Министрінің және Үкіметінің қызметін қамтамасыз ететін мемлекеттік органдардың осы елді мекендегі тұрғын үйге мұқтаж және оқшауланған мүлікті оралымды басқару құқығы жоқ мемлекеттік қызметшілерінің де, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын өзге де адамдардың пайдалануына беріледі.

      3-2. Ведомстволық тұрғынжай қорынан тұрғынжайлар лауазымға ротациялау тәртібімен тағайындалған, осы елді мекендегі тұрғын үйге мұқтаж мемлекеттік қызметшілерге лауазымдық міндеттерін атқару кезеңіне пайдалануға беріледі.

      3-3. Осы елді мекенде ұлттық қауіпсіздік органдары мен ішкі істер органдары мемлекеттік мекемелерінің тұрғын үй қорының жекешелендіруге жатпайтын қызметтік тұрғынжайлары тұрғынжайға мұқтаж деп танылған және тиісінше ұлттық қауіпсіздік органдары мен ішкі істер органдарының кадрларында тұрған адамдарға қызмет өткеру (еңбек қатынастары) кезеңіне беріледі.

      3-4. Астананың тұрғын үй қорын есепке алу және күтіп-ұстау саласындағы коммуналдық мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қорынан тұрғынжай осы елді мекендегі тұрғын үйге мұқтаж мемлекеттік қызметшілер мен бюджеттік ұйымдардың жұмыскерлеріне пайдалануға беріледі.

      4. Жалғыз тұрғын үйi ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша ипотека нысанасы болған және оны Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасына сәйкес жергiлiктi атқарушы орган сатып алған Қазақстан Республикасының азаматтарына мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй берiледi.

      5. Мемлекеттік мекемелер мен қазыналық кәсіпорындар шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындар етіп қайта ұйымдастырылған жағдайда, "бюджеттік ұйымдардың жұмыскерлері" санаты бойынша тұрғынжайға мұқтаждардың есебінде тұрған Қазақстан Республикасының азаматтары бюджеттік ұйымдардың жұмыскерлеріне теңестіріледі.

      Ескерту. 67-бап жаңа редакцияда - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), өзгерістер енгізілді - 2012.01.06 № 529-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.02.13 № 553-IV (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 04.07.2013 № 126-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 23.11.2015 № 417-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 421-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.12.2017 № 114-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); 06.05.2019 № 251-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.12.2019 № 291-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.05.2020 № 323-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.04.2023 № 226-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

68-бап. Халықтың әлеуметтiк жағынан осал топтарына жататын азаматтар

      Ескерту. Тақырыпқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Халықтың әлеуметтiк жағынан осал топтарына:

      1) Ұлы Отан соғысының ардагерлері;

      1-1) жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер;

      1-2) басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері;

      2) бірінші және екінші топтардағы мүгедектігі бар адамдар;

      3) мүгедектігі бар балалары бар немесе оларды тәрбиелеп отырған отбасылар;

      4) денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекiтетiн аурулар тiзiмiнде аталған кейбiр созылмалы аурулардың ауыр түрлерiмен ауыратын адамдар;

      5) жасына қарай зейнет демалысына шыққан зейнеткерлер;

      6) кәмелетке толғанға дейiн ата-аналарынан айырылған жиырма тоғыз жасқа толмаған жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар жатады. Мұндай адамдардың жасы әскери қызметке шақырылған кезде мерзiмдi әскери қызметтен өту мерзiмiне ұзартылады;

      7) қандастар;

      8) экологиялық зiлзалалар, табиғи және техногендi сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан тұрғын үйiнен айырылған адамдар;

      9) "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналар, көпбалалы отбасылар;

      10) мемлекеттiк немесе қоғамдық мiндеттерiн, әскери қызметiн орындау кезiнде, ғарыш кеңістігіне ұшуды дайындау немесе жүзеге асыру кезінде, адам өмiрiн құтқару кезiнде, құқық тәртiбiн қорғау кезiнде қаза тапқан (қайтыс болған) адамдардың отбасылары;

      11) толық емес отбасылар жатады.

      Ескерту. 68-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.07.06 № 276, 2009.06.08 № 163-IV, 2010.05.29 № 283-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз), 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.01.06 № 529-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.05.2019 № 251-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.05.2020 № 323-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2021 № 75-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

69-бап. Қазақстан Республикасының азаматтарын мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйге мұқтаж деп тану

      Осы елді мекенде тұрақты пайдалануында коммуналдық тұрғын үй қорынан берілген тұрғынжайы жоқ Қазақстан Республикасының азаматтары, егер:

      1) есепке қойған кезде және коммуналдық тұрғын үй қорынан немесе мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй қорынан тұрғын үй берген кезде Қазақстан Республикасының аумағында меншiк құқығында олардың тұрғын үйi болмаса;

      2) есепке қойған кезде және мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қорынан тұрғын үй берген кезде осы елдi мекенде меншiк құқығында тұрғын үйі болмаса;

      2-1) өздеріне берілген сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғынжайы болмаса;

      3) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 270-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);

      4) өздерінің тұрып жатқан тұрғынжайы белгіленген санитариялық-эпидемиологиялық және техникалық талаптарға сай келмесе;

      5) жапсарлас, оқшауланбаған тұрғын үй-жайларда екi және одан да көп отбасы тұрып жатса;

      6) отбасы құрамында кейбiр созылмалы аурулардың (денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекіткен аурулардың тiзiмi бойынша) ауыр түрлерiмен ауыратын науқастар болып, бiр үй-жайда (пәтерде) олармен бiрге тұру мүмкiн болмаса, мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайға мұқтаж деп танылады.

      Ескерту. 69-бап жаңа редакцияда - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгерістер енгізілді - ҚР 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 06.05.2019 № 251-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2021 № 75-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

70-бап. Азаматтардың мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй алу құқығы

      Ерлi-зайыптылардың әрқайсысында некеге тұрғанға дейiн осындай тұрғын үйi болған жағдайларды қоспағанда, азамат (зайыбымен және кәмелетке толмаған балаларымен бiрге) осы елдi мекенде мемлекеттiк тұрғын үй қорынан бiр тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй алуға құқылы.

      Ескерту. 70-бапқа өзгерту енгізілді – ҚР 2006.07.07.№ 182 Заңымен.

10-тарау. МЕМЛЕКЕТТIК ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНАН ТҰРҒЫН ҮЙ НЕМЕСЕ ЖЕКЕ ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНАН ЖЕРГІЛІКТІ АТҚАРУШЫ ОРГАН ЖАЛДАҒАН ТҰРҒЫН ҮЙ БЕРУ ТӘРТIБI

      Ескерту. Тарау тақырыбына өзгерту енгізілді – ҚР 2006.07.07.№ 182 Заңымен.

71-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беруге болатын Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу

      1. Коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беруге болатын Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алуды тұрғылықты жерi бойынша ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергiлiктi атқарушы органы жүзеге асырады.

      Есепке осы Заңның 67-бабының 1-тармағында аталған Қазақстан Республикасының азаматтары қойылады.

      Жалғыз тұрғынжайы Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен авариялық деп танылған азаматтарды есепке алу осы тұрғынжайдың орналасқан жері бойынша жүзеге асырылады.

      Жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың заңды өкілдері жетім балалар, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар білім беру ұйымына, медициналық немесе басқа да ұйымға келіп түскен күннен бастап немесе осындай балаларға қорғаншылық немесе қамқоршылық белгіленген күннен бастап не патронат тәрбиешімен шарт жасасқан күннен бастап үш ай ішінде баланы тұрғын үй алу үшін жергілікті атқарушы органда есепке қоюға міндетті.

      2. Мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй қорынан тұрғын үй беруге болатын Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу мемлекеттік кәсіпорындағы жұмыс орны бойынша жүзеге асырылады.

      Есепке осы Заңның 67-бабының 2-тармағында аталған Қазақстан Республикасының азаматтары қойылады.

      3. Мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қорынан тұрғын үй беруге болатын Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу мемлекеттік мекемедегі жұмыс орны бойынша жүзеге асырылады.

      Есепке осы Заңның 67-бабының 3-тармағында аталған Қазақстан Республикасының азаматтары қойылады.

      4. Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайға немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайға мұқтаж Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке қою тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

      5. Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергiлiктi атқарушы органдары коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжайға мұқтаждар есебінде тұрған Қазақстан Республикасы азаматтарының кезектілік тізімдеріне, оның ішінде мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайға немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалға алған тұрғынжайға мұқтаж азаматтарды есепке қоюдың және кезектілігінің электрондық базасын пайдалана отырып, жыл сайын түгендеу жүргізеді.

      Ескерту. 71-бап жаңа редакцияда - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 04.07.2013 № 126-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.05.2022 № 118-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

72-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беру үшiн есепке қоюдан бас тарту негiздерi

      Жалғыз тұрғынжайы Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен авариялық деп танылған азаматтарға тұрғынжайы авариялық деп танылған елді мекеннен тыс жерде өтініш білдірген кезде, сондай-ақ, егер азаматтың соңғы бес жылдың iшiнде өз тұрғын үй жағдайларын қасақана нашарлатуы салдарынан мынадай жолдармен мұқтажға айналғаны:

      1) тұрғын үй-жайын ауыстырғаны;

      2) оның Қазақстан Республикасының белгiлi бiр елдi мекенiнде орналасуына қарамастан, өзiне меншiк құқығымен тиесiлi, тұру үшiн жарамды тұрғын үйдi, жергiлiктi атқарушы орган тұрғын үйдi осы Заңның 98-1-бабына сәйкес сатып алғаннан басқа жағдайларда, иелiгiнен шығаруы;

      3) тұрғын үйдiң өз кiнәсiнен бұзылуы немесе бүлiнуi;

      4) тұрған кезiнде оның мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге мұқтаж болмаған кезде тұрғын үйiнен кетуi;

      5) жұбайынан, кәмелетке толмаған және еңбекке жарамсыз балаларынан, сондай-ақ еңбекке жарамсыз ата-аналарынан басқа адамдарды тұрғызғаны анықталса, мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғынжай немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғынжай беру үшiн есепке қоюдан бас тартылады.

      Ескерту. 72-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09 № 587, 2006.07.07 № 182, 2009.06.08 № 163-IV, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

73-бап. Азаматтарды мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге мұқтаждар есебiнен шығару негiздерi

      Ескерту. Тақырыпқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Азаматтар:

      1) егер мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй берiлуi үшiн негiздер жойылған;

      2) басқа елдi мекенге тұрақты тұру үшiн кеткен немесе мемлекеттік кәсіпорындағы немесе мемлекеттік мекемедегі еңбек қатынастарын тоқтатқан;

      3) азамат мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй берiлуiне мұқтаждығы туралы шындыққа сай келмейтiн мәлiметтер берген;

      4) жер учаскесiн алған және өзiнiң тұрғын үйiн салуды аяқтаған немесе тұрғын үй сатып алған;

      5) сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғынжай алған жағдайларда, оларды мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғынжайға немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғынжайға мұқтаж адамдар есебiнен шығару жүзеге асырылады.

      Осы Заңда белгіленген тәртіппен тұрғынжайға мұқтаж деп танылған және тұрғынжай алғанға дейін есепке қойылған Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын өңірлерге қоныс аудару тәртібімен Қазақстан Республикасының азаматтығын алған қандастар, жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар, толық емес отбасылар, "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналар, көпбалалы отбасылар есептен шығарып тасталуға жатпайды.

      2. Есепте тұрған азамат тұрақты тұруға басқа жаққа қоныс аударған не ол қайтыс болған жағдайда, егер бұл орайда мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге мұқтаж деп тану үшiн негiздер жойылмаса, отбасының онымен бiрге есепке тұрған өзге мүшелерiнiң кезегi сақталады.

      2-1. Егер бірінші немесе екінші топтағы мүгедектік он сегіз жасқа толған, отбасы мүгедектігі бар балалары бар немесе оларды тәрбиелеп отырған отбасы ретінде есепте тұрған мүгедектігі бар балаға белгіленсе, оның мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжай немесе жергілікті атқарушы орган жеке тұрғын үй қорынан жалға алған тұрғынжай беру кезектілігі тұрғынжайды алғанға дейін сақталады.

      3. Мүдделi адамдарға есептен шығару туралы шешiм қабылданғаннан кейiн он күн мерзiм iшiнде есептен шығарудың негiздерi көрсетiлiп жазбаша түрде хабарланады.

      4. Азамат мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге мұқтаждар есебiне ол үшiн негiздер болмаса да қойылып, тәртiп бұзушылық байқалған, бiрақ кейiннен мұндай негiздер пайда болған (отбасы мүшелерi санының көбеюi, отбасының жиынтық табысының кемуi және сол сияқтылар) жағдайларда ол негiздер пайда болған күннен бастап мұқтаж деп танылады және оның кезегi соған сәйкес ауыстырылады.

      Ескерту. 73-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 06.05.2019 № 251-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.10.2021 № 67-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2023 № 207-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

74-бап. Азаматтарға мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беру кезегi

      1. Мұқтаждар есебiнде тұратын азаматтарға мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғынжай немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғынжай, осы Заңның 98-1 және 98-2-баптарында көзделген жағдайларды қоспағанда, барлық қажеттi құжаттармен бiрге өтiнiш берiлген кезден бастап тiзiмдерде белгiленген кезектілік тəртібімен берiледi.

      2. Ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдары коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжайға немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайға мұқтаж мынадай адамдар есебінің бөлек тізімдерін жүргізеді:

      1) Ұлы Отан соғысының ардагерлері;

      2) жетiм балалар, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар;

      3) "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналар, көпбалалы отбасылар;

      4) осы Заңның 68-бабының 1-1) – 5), 7), 8), 10) және 11) тармақшаларында аталған халықтың әлеуметтік жағынан әлсіз топтары;

      5) мемлекеттiк қызметшiлер, бюджеттiк ұйымдардың қызметкерлерi, әскери қызметшiлер, ғарышкерлікке кандидаттар, ғарышкерлер, арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері және мемлекеттiк сайланбалы қызмет атқаратын адамдар;

      6) жалғыз тұрғынжайы Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен авариялық жағдайда деп танылған азаматтар.

      Ұлы Отан соғысының ардагерлерін, жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды, "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналарды, көпбалалы отбасыларды қоспағанда, коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжайларды (жаңадан пайдалануға берілген немесе тұрғындар босатқан) немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайларды бөлек тізімдер бойынша бөлуді ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдары, оның ішінде тұрғынжайды бөлудің орталықтандырылған есепке алу бағдарламасын пайдалана отырып, егер осы Заңда немесе Қазақстан Республикасының басқа да заңнамалық актілерінде өзгеше белгіленбесе, бөлек тізімдердің, сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорында және (немесе) мемлекеттік мекемеде, осы Заңның 67-бабының 3-1-тармағында көрсетілген мемлекеттік органдарда есепте тұрған, тұрғынжайға мұқтаж адамдар тізімдерінің санына пропорционалды түрде жүргізеді.

      Ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдары ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың аумағында шығатын мерзімді баспасөз басылымдарында және өздерінің интернет-ресурстарында:

      1) жыл сайын бірінші тоқсанда – коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжайға немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайға мұқтаждарды есепке алудың бөлек тізімдерін;

      2) жергілікті атқарушы органның тұрғынжай беру туралы шешім қабылдаған күнінен бастап он жұмыс күні ішінде – тұрғынжай алған адамдардың тізімдерін тұрғын үй беруге мұқтаждарды есепке алу тізімдерінде белгіленген олардың кезектілігін көрсете отырып жариялауға міндетті.

      2-1. Мемлекеттік кәсіпорындар мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй қорынан тұрғынжайға мұқтаж Қазақстан Республикасы азаматтарының кезектілік тізімдерін жүргізеді және тұрғынжай алған адамдардың тізімдерін олардың кезектілігін көрсете отырып, өздерінің интернет-ресурстарында жариялайды.

      2-2. Мемлекеттік мекемелер мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қорынан тұрғынжайға мұқтаж Қазақстан Республикасы азаматтарының кезектілік тізімдерін жүргізеді және тұрғынжай алған адамдардың тізімдерін олардың кезектілігін көрсете отырып, өздерінің

      интернет-ресурстарында жариялайды.

      3. Көрсетілген тізімдерге енгізілген азаматтардың құқықтары тең деп танылады. Егер осы Заңда өзгеше көзделмесе, мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжай немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжай алуға осы тізімдерге енгізілген басқалар алдында, Ұлы Отан соғысының ардагерлерін, жетiм балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды, "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналарды, көпбалалы отбасыларды қоспағанда, ешкімнің де басым құқығы болмайды.

      4. Ұлы Отан соғысының ардагерлерінің, жетiм балалардың және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың, "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналардың, көпбалалы отбасылардың мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайды немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайды бірінші кезекте алуға құқығы бар. Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайлар (жаңадан пайдалануға берілген немесе тұрғындар босатқан) немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайлар бөлген кезде жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғынжайлардың немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжайлардың жалпы санының кемінде жиырма пайызы бөлінеді.

      "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналарға, көпбалалы отбасыларға ұсынылатын сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғынжай көлемі Қазақстан Республикасы Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарына сәйкес айқындалады.

      Ескерту. 74-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09 № 587, 2004.12.20 № 13 (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді), 2006.07.07 № 182, 2009.12.07 № 222-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз), 2010.05.29 № 283-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз), 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.01.06 № 529-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.02.13 № 553-IV (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 04.07.2013 № 126-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.12.2017 № 114-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); 06.05.2019 № 251-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.05.2020 № 323-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

75-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беру нормасы

      1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй әр адамға кемiнде он бес шаршы метр және көп дегенде он сегiз шаршы метр пайдалы алаң, бiрақ кемiнде бiр бөлмелi пәтер мөлшерiнде немесе жатақханадан бөлме берiледi.

      2. Алынып тасталды - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      3. Осы баптың 1-тармағында белгiленген мөлшерден асатын тұрғын үй алаңы артық деп есептеледi.

      4. Денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекiткен аурулар тiзiмiнде санамаланған кейбiр созылмалы аурулардың ауыр түрлерiмен ауыратын азаматтарға жеке қосымша бөлме берiледi. Аталған қосымша алаң артық деп есептелмейдi.

      5. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан берiлетiн тұрғын үй мөлшерiн анықтаған кезде отбасында жүктi болғанына жиырма екі аптадан асқан әйелдiң болуы ескерiледi.

      5-1. Белгіленген санитариялық-эпидемиологиялық және техникалық талаптарға сай келмейтін тұрғынжайда тұрып жатқан азаматқа (отбасына) тұрғынжай беру нормасын есептеген кезде оның меншігіндегі тұрғынжай алаңының мөлшері ескеріледі. Бұл талап жалғыз тұрғынжайы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен авариялық деп танылған жағдайға қолданылмайды.

      6. Осы баптың талаптары Қазақстан Республикасы азаматтарының осы Заңның 98-1-бабында аталған санаттарына мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру жөнiндегi қатынастарға қолданылмайды.

      Ескерту. 75-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09 № 587, 2006.07.07 № 182, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 24.11.2021 № 75-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

76-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорының тұрғын үйлерiне немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйлерiне қойылатын талаптар

      1. Азаматтарға тұру үшiн берiлетiн мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үй сол елдi мекеннiң жағдайларына қарай тұрмысқа жайлы және мұқтаж адам есепте тұрған елдi мекеннiң шегiнде болуға тиiс.

      Осы тармақпен белгiленген талаптарға сай келмейтiн тұрғын үй мұқтаж адамның және оның отбасының кәмелетке толған барлық мүшелерiнiң жазбаша келiсiмiмен ғана берiлуi мүмкiн. Мұндай тұрғын үй беру мұқтаж адамдарды есептен шығаруға әкеп соғады.

      2. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беру кезiнде бiр бөлмеге әр жынысты адамдарды (ерлi-зайыптылардан басқа) тұрғызуға жол берiлмейдi.

      3. Мүгедектігі бар адамдарға, қарттарға, жүрек-қан тамырлары және басқа да асқынған аурулармен ауыратын адамдарға мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжай немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжай – олардың тілегі ескеріле отырып, төменгі қабаттардан немесе лифтілері бар тұрғын үйлерден, ал тірек-қимыл аппараты бұзылған мүгедектігі бар адамдарға екіншіден жоғары емес қабаттан беріледі.

      Мүгедектігі бар адамдарға ғимараттың типін, жайлылық дәрежесі мен тұруға қажетті басқа да жағдайларды ескере отырып, тұрғын үй-жайды таңдау құқығы беріледі.

      4. Осы баптың талаптары Қазақстан Республикасы азаматтарының осы Заңның 98-бабында аталған санаттарына мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беру жөнiндегi қатынастарға қолданылмайды.

      Ескерту. 76-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09 № 587, 2006.07.07 № 182, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 03.12.2015 № 433-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

77-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беру туралы шешiм

      1. Коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй, тұрғын үй комиссиясы шешімінің негізінде, өтініш берушiнiң тұрғылықты жерi бойынша жергiлiктi атқарушы органның шешiмiмен берiледi.

      2. Мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй қорынан тұрғын үй мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй комиссиясының тұрғын үй беру туралы шешімінің және үш данада жасалатын тұрғын үйді жалдау шартының негізінде берiледi. Тұрғын үйді жалдау шартының бір данасы мемлекеттік кәсіпорынның әкімшілігінде сақталады, екіншісі жергілікті атқарушы органға беріледі, ол қатаң есептілік құжаты ретінде сақталады, үшіншісі өтініш берушіге беріледі және тұрғын үйде тұру құқығын беретін жалғыз құжат болып табылады.

      3. Мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қорынан тұрғын үй мемлекеттік мекеменің тұрғын үй комиссиясының тұрғын үй беру туралы шешімінің және үш данада жасалатын тұрғын үйді жалдау шартының негізінде берiледi. Тұрғын үйді жалдау шартының бір данасы мемлекеттік мекеменің әкімшілігінде сақталады, екіншісі жергілікті атқарушы органға беріледі, ол қатаң есептілік құжаты ретінде сақталады, үшіншісі өтініш берушіге беріледі және тұрғын үйде тұру құқығын беретін жалғыз құжат болып табылады.

      3-1. Осы Заңның 67-бабының 3-1-тармағында көрсетілген мемлекеттік органдар тұрғынжай беретін органға тұрғын үй комиссиясы бекіткен тұрғынжайға мұқтаждардың тізімдерін жібереді.

      Тұрғынжай беретін мемлекеттік органның тұрғын үй комиссиясының шешімі тұрғынжайға мұқтаждардың ұсынылған тізімдері негізінде қабылданады.

      3-2. Қарулы Күштер, басқа да əскерлер мен əскери құралымдар, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік органдар мемлекеттік мекемелерінің тұрғын үй қорынан қызметтік тұрғынжай тұрғын үй комиссиясының тұрғынжай беру туралы шешімі негізінде беріледі.

      Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік органдардың тұрғын үй комиссиялары қызметінің тəртібін уəкілетті мемлекеттік органның басшысы айқындайды.

      Ескерту. 77-бап жаңа редакцияда - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

78-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғынжай немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғынжай берудiң жариялылығы мен ашықтығы

      Ескерту. 78-баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 29.12.2014 № 270-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi).

      Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй алу есебiнде тұрған адамдардың тiзiмi, сондай-ақ мемлекеттiк тұрғын үй қорынан соңғы жиырма төрт ай iшiнде тұрғын үй алған адамдардың тiзiмi осы тiзiмдерде тұрған адамдардың талап етуi бойынша танысу үшiн берiледi және осы жергілікті атқарушы органның интернет-ресурсында жарияланады. Мұндай тiзiмдердiң нысанына отбасының құрамы, есепке қойылған уақыты, мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй алуға арналған негiздер және оның көлемi, тұрғын үй берiлген уақыт туралы мәлiметтер мiндеттi түрде енгiзiлуге тиiс.

      Ескерту. 78-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182; 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

79-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдiң немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдiң босаған бөлiгiн беру

      Ескерту. 79-бап алынып тасталды - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

11-тарау. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан үйлердi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған үйлердi жалдаушылардың (қосымша жалдаушылардың) құқықтары мен мiндеттерi

      Ескерту. Тарау тақырыбына өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

80-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шарты

      1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шарты тұрғын үй беру туралы шешiмнiң негiзiнде жергiлiктi атқарушы орган немесе мемлекеттiк кәсiпорынның немесе мемлекеттік мекеменің әкiмшiлiгi (жалға берушi) мен азаматтың (жалға алушының) арасында жазбаша түрде жасалады. Мұндай шарттар мемлекеттiк тiркеуден өткiзiлмеуге тиiс.

      1-1. Жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi қосымша жалдау шарты тұрғын үй беру туралы шешiмнiң негiзiнде жергiлiктi атқарушы орган мен азаматтың арасында жазбаша нысанда жасалады.

      2. Алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      3. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шартынан туындайтын қатынастарға тиiстi реттерде Қазақстан Республикасы азаматтық заңнамасының нормалары да қолданылады.

      Ескерту. 80-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182; 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

81-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау)шартының мәнi

      1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шартының нысанасы дара (бөлек) тұрғын үй болып табылады.

      2. Басқа тұрғын бөлмеге (бөлмелерге) шығатын (кiретiн) есiгi бар тұрғын бөлме, бөлменiң бiр бөлiгi, сондай-ақ пәтердегi қосалқы үй-жайлар мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шартының дербес мәнi бола алмайды.

      Ескерту. 81-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

82-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шартын жарамсыз деп тану

      1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шарты:

      1) азаматтар мұндай тұрғын үй берiлуiне мұқтаждық туралы шындыққа сай келмейтiн мәлiметтер берген;

      2) шартта көрсетiлген тұрғын үйге басқа азаматтардың немесе ұйымдардың құқықтарын бұзған;

      3) лауазымды адамдар тұрғын үй беру туралы мәселенi шешу кезiнде заңсыз әрекеттер жасаған;

      4) тұрғын үйдi беру кезегi бұзылған;

      5) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тұрғын үй берудiң тәртiбi мен шарттары бұзылған өзге де жағдайларда жарамсыз деп танылуы мүмкiн.

      2. Шартты жарамсыз деп тану туралы талап шарт жасалған күннен бастап үш жыл iшiнде мәлiмделуi мүмкiн.

      Ескерту. 82-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

83-бап. Жалға алушының (қосымша жалға алушының) отбасы мүшелерiнiң құқықтары мен мiндеттерi

      1. Жалға алушының (қосымша жалға алушының) отбасы мүшелерiнiң ауқымы осы Заңның 21-бабына сәйкес айқындалады.

      2. Жалға алушының (қосымша жалға алушының) отбасы мүшелерi жалға алушымен тең құқықтарды пайдаланады және мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шартынан туындайтын мiндеттердi атқарады. Отбасының кәмелетке толған мүшелерi аталған шарттан туындайтын мiндеттемелер бойынша жалға алушымен (қосымша жалға алушымен) бiрге мүлiктiк жағынан жауапты болады.

      3. Егер осы Заңның 21-бабында аталған азаматтар жалға алушының (қосымша жалға алушының) отбасы мүшелерi болуын тоқтатса, бiрақ олар тұратын тұрғын үйде тұруды жалғастырса, олар да жалға алушы (қосымша жалға алушы) мен оның отбасы мүшелерi сияқты тұрғын үй құқықтары мен мiндеттерiн сақтап қалады.

      Ескерту. 83-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

84-бап. Жалға алушының (қосымша жалға алушының) өзiтұратын мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйге немесе жеке тұрғын үй қорындағы жергiлiктiатқарушы орган жалдаған тұрғын үйге өз отбасының мүшелерiн кiргiзу құқығы

      1. Жалға алушы (қосымша жалға алушы) мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы өзi тұратын тұрғын үйге немесе жеке тұрғын үй қорындағы жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге жұбайын, балаларын, ата-анасын өз отбасының кәмелетке толған мүшелерiнiң жазбаша келiсiмiн алып кiргiзуге құқылы.

      Кәмелетке толмаған балаларын ата-аналарымен бiрге тұрғызуға отбасының басқа мүшелерiнiң келiсiмi талап етiлмейдi.

      2. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйге немесе жеке тұрғын үй қорындағы жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге отбасының мүшелерi ретiнде кiргiзiлген адамдар осы бапқа сәйкес, егер кiргiзiлген осы азаматтардың, жалдаушының (қосымша жалдаушының) және онымен бiрге тұратын кәмелетке толған отбасы мүшелерiнiң арасында өзгеше бiр жазбаша келiсiм болмаса, бұл тұрғын үй-жайды онда тұратын қалған адамдармен бiрдей пайдалануға құқық алады.

      3. Алынып тасталды - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.
      Ескерту. 84-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

85-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдiң уақытша болмаған азаматтар үшiн сақталу мерзiмдерi

      1. Жалға алушы (қосымша жалға алушы) немесе оның отбасының мүшелерi уақытша болмаған кезде оларға мемлекеттiк тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй қорынан алынған тұрғын үй алты ай бойы сақталады.

      2. Егер жалға алушы (қосымша жалға алушы) немесе оның отбасының мүшелерi дәлелдi себептермен алты айдан артық уақыт болмаса, бұл мерзiм болмаған адамның өтiнiшi бойынша тиiсiнше ұзартылады.

      3. Мемлекеттiк тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдiң немесе жеке тұрғын үй қорындағы жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдiң уақытша болмаған азаматтарға неғұрлым ұзақ мерзiмге сақталуының шарттары мен жағдайлары осы Заңның 86-бабымен белгiленедi.

      Ескерту. 85-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

86-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдiң немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдiң азаматтар үшiн сақталу жағдайлары

      1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй азаматтар үшiн мынадай жағдайларда:

      1) Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерiнде не Қазақстан Республикасының қатысуымен одан тыс жерлерде құрылған қарулы күштер құрамында әскери қызметтен өткенде - қызмет мерзiмi iшiнде;

      2) еңбек шарты бойынша немесе сайланбалы қызметке сайлануына байланысты жұмысқа кеткенде - бүкiл жұмыс iстеген уақыты iшiнде;

      3) Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiнде көзделген негiздер бойынша шетелге кеткенде - шетелде болған уақыты iшiнде;

      4) оқуға кеткенде - оқу уақыты iшiнде;

      5) балаларды балалар мекемесiне тәрбиелеуге орналастырғанда - олардың осы мекемеде болған бүкiл уақыты iшiнде, туысқандарының немесе қорғаншысының (қамқоршысының) қолында - балалар кәмелетке толғанға дейiн;

      6) қорғаншы (қамқоршы) мiндеттерiн орындауға байланысты кеткенде - бұл мiндеттердi тоқтатқанға дейiнгi барлық уақытта;

      7) емделуге кеткенде - емделуде болған уақыты iшiнде;

      7-1) мемлекеттік медициналық-әлеуметтік мекемеде (ұйымда) уақытша тұрған кезде – тұрған кезеңінде;

      8) күзетпен ұстау не адамға сол жерде тұру мүмкiндiгiнен айыратын қылмыстық жаза немесе қылмыстық-құқықтық ықпал етудің өзге де шарасын қолдану кезiнде – күзетпен ұстау не қылмыстық жазасын немесе қылмыстық-құқықтық ықпал етудің өзге де шарасын өтеген мерзiмi iшiнде сақталады. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғынжайға құқығынан айыру бұл жағдайда сот үкiмiмен көзделуi мүмкiн.

      1-1. Жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың тұрғын үйін сақтау "Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес қамтамасыз етіледі.

      2. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi пайдалану құқығы онда болмаған адамдарға осы бапта көрсетiлген мерзiмдер аяқталған күннен бастап алты ай бойы сақталады.

      Ескерту. 86-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182, 2007.05.15 № 253, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.07.2013 № 126-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.12.2015 № 433-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 18.04.2017 № 58-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

87-бап. Адамдарды мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi пайдалану құқығынан айырылды деп тану тәртiбi

      Адамдарды осы заңның 85 және 86-баптарында белгiленген мерзiмiнен артық уақыт болмауы салдарынан мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi пайдалану құқығынан айырылды деп тану жалға берушiнiң немесе бұл үй-жайда тұруға қалған жалға алушының (қосымша жалға алушының) не оның отбасы мүшелерiнiң (бұрынғы мүшелерiнiң) талабы бойынша жүзеге асырылады.

      Ескерту. 87-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

88-бап. Жалға алушы (қосымша жалға алушы) уақытша болмаған жағдайда мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктiатқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi пайдалану құқығы

      Жалға алушы (қосымша жалға алушы) уақытша болмаған мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйде немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйде тұратын отбасының мүшелерi бүкiл тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi бұрынғы шарттармен пайдалануға құқылы. Бұл орайда олар осы тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалға алу шарты бойынша құқықтарын жүзеге асырып, сол бойынша мiндеттi болады.

      Азамат уақытша болмаған кезде мемлекеттiк тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй қорындағы пайдалану құқығы сақталатын тұрғын үй алаңы артық деп есептелмейдi.

      Ескерту. 88-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

89-бап. Уақытша болмаған жалға алушының (қосымша жалға алушының) мiндеттерi

      Жалға алушының уақытша болмауы осы Заңның 90-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, оны мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi жалға алу шарты бойынша мiндеттердi атқарудан босатпайды.

      Қосымша жалға алушының уақытша болмауы оны жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi қосымша жалға алу шарты бойынша мiндеттердi атқарудан босатпайды.

      Ескерту. 89-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

90-бап. Уақытша болмаған азаматқа тиесiлi мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдiң пайдаланылуы

      1. Егер мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйде осы Заңның 85 және 86-баптарына сәйкес тұрғын үй сақталатын уақытша болмаған жалға алушының отбасы мүшелерi тұрмайтын болса, жалға алушы сақталған тұрғын үйге қосымша жалдау шарты бойынша тұрғындарды кiргiзуге не тұрғын үйдiң сақталу мерзiмiнде уақытша тұрғындар тұрғызуға құқылы.

      Егер жалға алушы мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы өзiне сақталатын тұрғын үйге өз қалауы бойынша үш ай мерзiм iшiнде ешкiмдi тұрғызбаса, жалға берушi бұл тұрғын үйдi жалға алушының келiсiмiмен мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үй жалға алушыға сақталатын мерзiмнiң шегiнде қосымша жалдау шарты бойынша басқа азаматтарға беруге құқылы.

      Қосымша жалдау мерзiмi (уақытша қоныстандыру) жалдаушы мен оның отбасы мүшелерi мерзiмiнен бұрын қайтып келген кезде қысқартылуы мүмкiн.

      2. Жалға алушының немесе оның отбасы мүшелерiнiң қайтып оралуына қарай олар қосымша жалдаушыларды немесе уақытша тұрғындарды жалға берушi берген тұрғын үйден дереу шығаруды талап етуге құқылы.

      Қосымша жалдаушылар (уақытша тұрғындар) тұрғын үйдi босатудан бас тартқан жағдайда жалға алушының немесе оның отбасы мүшелерiнiң талап етуi бойынша мемлекеттiк тұрғын үй қорынан басқа тұрғын үй берiлместен шығарылуға тиiс.

91-бап. Тұрғын үйдi күрделi жөндеуден өткiзуге байланысты азаматтарға мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру

      1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы көппәтерлі тұрғын үйге күрделi жөндеу жүргiзiлген кезде жөндеудi тұрғындарды (жалға алушының) көшiрмей жүргiзу мүмкiн болмаса, жалға берушi жөнделетiн үй-жайды жалдау шартын бұзбастан, күрделi жөндеу жүргiзiлетiн уақытқа жалға алушыға және оның отбасы мүшелерiне басқа тұрғын үй беруге мiндеттi.

      2. Тараптардың келiсiмi бойынша көшiрудiң орнына жалдау шартының бұзылуы, ал жалға алушыға жаңа жалдау шарты бойынша тұрақты пайдалануға осы Заңның 75 және 76-баптарында, 106-бабының 2, 3, 4-тармақтарында көзделген талаптарға сай келетiн басқа тұрғынжай берiлуi мүмкiн.

      3. Жалға алушыға күрделi жөндеуге байланысты көшу кезiнде келтiрiлген шығындарды жалға берушi өтеуге тиiс.

      Жалға алушы тек күрделi жөндеу кезiнде берiлген тұрғын үйдi пайдаланғаны үшiн, сондай-ақ бұл тұрғын үйде көрсетiлген коммуналдық қызметтер үшiн ғана ақы төлейдi.

      4. Жалға алушы және оның отбасы мүшелерi тұратын мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үй күрделi жөндеудiң нәтижесiнде сақталмайтын жағдайларда жалға алушыға күрделi жөндеу басталғанға дейiн басқа тұрғын үй берiлуге тиiс.

      Жалға алушының немесе жалға берушiнiң талап етуi бойынша басқа тұрғын үй күрделi жөндеудiң нәтижесiнде үй-жай едәуiр үлкейтiлiп және жалға алушыда артық алаң пайда болған жағдайларда да берiледi.

      Егер күрделi жөндеудiң нәтижесiнде тұрғын үй тарылып кетсе, жалға алушыға оның талап етуi бойынша мемлекеттiк тұрғын үй қорынан осы Заңның 75 және 76-баптарында, 106-бабының 2, 3, 4-тармақтарында көзделген талаптарға сай келетiн басқа тұрғын үй берiледi.

      Ескерту. 91-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

92-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шартын өзгерту

      Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шарты жалдаушының, оның кәмелетке толған отбасы мүшелерiнiң және жалға берушiнiң келiсiмiмен ғана өзгертiлуi мүмкiн, бұған осы Заңда көзделген реттер қосылмайды.

      Жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi қосымша жалдау шарты, осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, қосымша жалдаушының, оның кәмелетке толған отбасы мүшелерiнiң және жергiлiктi атқарушы органның келiсiмiмен ғана өзгертiлуi мүмкiн.

      Ескерту. 92-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

93-бап. Бiр отбасына бiрiккен жалдаушылардың (қосымша жалдаушылардың) талап етуi бойынша шарттың өзгертiлуi

      Ескерту. 93-баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 29.12.2014 № 270-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi).

      Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы бiр тұрғын үйде немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйде тұратын және тұрғынжайларды жеке жалдау шарты бойынша пайдаланатын азаматтар бiр отбасына бiрiгуi жағдайында өздерi тұратын бүкiл тұрғын үйге өздерiнiң бiреуiмен жалдау (қосымша жалдау) шартын жасауды жалға берушiден талап етуге құқылы.

      Ескерту. 93-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182; 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

94-бап. Жалға алушы (қосымша жалға алушы) отбасы мүшелерiнiң арасында отбасылық қатынастарды тоқтатқан кезде мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi пайдалану тәртiбiн белгiлеу

      Отбасылық қатынасты тоқтатқан, бiрақ тұрғын үйдi жалға алудың ортақ шарты бойынша мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы бiр тұрғын үйде немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйде тұрып жатқан адамдар жекелеген жалға алу (қосымша жалға алу) шартын жасамастан, тұрғын үйдi пайдалану тәртiбiн анықтауға құқылы.

      Келiсiмге келе алмаған кезде дау пайда болғанға дейiнгi тұру жағдайы ескерiлiп дау сотпен шешiледi.

      Ескерту. 94-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

95-бап. Отбасының басқа мүшесiн жалға алушы (қосымша жалға алушы) деп танудың салдарынан шарттың өзгертiлуi

      Жалға алушы (қосымша жалға алушы) отбасының кәмелетке толған мүшесi жалға алушының (қосымша жалға алушының) және отбасының кәмелетке толған басқа мүшелерiнiң келiсiмiмен бұрын жасалған жалға алу шарты бойынша алғашқы жалға алушының (қосымша жалға алушының) орнына оны жалға алушы (қосымша жалға алушы) деп тануды талап ете алады. Жалға алушы (қосымша жалға алушы) қайтыс болған жағдайда қайтыс болған (қаза тапқан) адамның отбасының кәмелетке толған кез келген мүшесiне нақ осындай құқық берiледi.

      Жалға алушының (қосымша жалға алушының) өзгеруi тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шартын қайта ресiмдеуге әкеп соғады.

      Ескерту. 95-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

96-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдi айырбастау

      Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайлармен алмасу тәртібі осы Заңның 98, 101 және 110-баптарында белгіленген тұрғынжайлардың құқықтық режимдерімен айқындалады.

      Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi жалға алушы айырбастауды ресiмдеу үшiн уақытша болмағандарды қоса алғанда, өзiмен бiрге тұратын отбасының кәмелетке толған мүшелерiнiң келiсiмiн алуға тиiс.

      Ескерту. 96-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.12.2017 № 114-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

12-тарау. Мемлекеттік тұрғын үй қорындағы тұрғын үйлерге немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге, тұрғын үйді (тұрғын ғимаратты) күтіп-ұстауға, коммуналдық қызметтерге және телекоммуникация желісіне қосылған телефон үшін абоненттік ақыны ұлғайту бөлігіндегі байланыс қызметтеріне
АҚЫ ТӨЛЕУ

      Ескерту. 12-тараудың тақырыбына өзгерту енгізілді - ҚР 2004.07.05 № 568, 2006.07.07 № 182, 2009.06.08 № 163-IV, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

97-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғынжайды және жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалға алған тұрғынжайды пайдаланғаны үшін төлемақы және аз қамтылған отбасыларға (азаматтарға) тұрғын үй көмегін көрсету

      1. Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайды пайдаланғаны үшін төлемақының мөлшерін уәкілетті орган бекіткен, мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайды және жеке тұрғын үй қорынан жалға алынған тұрғынжайды пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерін есептеу әдістемесіне сәйкес ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органы (коммуналдық тұрғын үй қорынан), мемлекеттік мекеменің әкімшілігі (мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қорынан) немесе мемлекеттік кәсіпорынның әкімшілігі (мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй қорынан) белгілейді.

      2. Жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалға алған тұрғынжайды пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерін уәкілетті орган бекіткен, мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайды және жеке тұрғын үй қорынан жалға алынған тұрғынжайды пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерін есептеу әдістемесіне сәйкес жергілікті атқарушы орган белгілейді.

      3. Жергiлiктi атқарушы орган азаматтардың белгiлi бiр санаттарына жеке тұрғын үй қорындағы немесе жалға берiлетін үйлердегі тұрғынжайды пайдаланғаны үшiн төлемақыны бюджет қаражаты есебiнен жүргізуге құқылы.

      Жергілікті өкілді орган айқындайтын азаматтардың санаттарына жеке тұрғын үй қорындағы және жалға берiлетін үйлердегі тұрғынжайды пайдаланғаны үшiн төлемақы төлеу жөніндегі шығыстар жергілікті бюджетке жүктеледі.

      4. Мемлекет Қазақстан Республикасының аумағындағы жалғыз тұрғынжайы ретінде меншік құқығындағы тұрғынжайда тұрақты тіркелген және тұратын аз қамтылған отбасыларға (азаматтарға), сондай-ақ мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайды және жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалға алған тұрғынжайды жалдаушыларға (қосымша жалдаушыларға):

      кондоминиум объектісін басқаруға және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға, оның ішінде кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге жұмсалатын шығыстарды;

      коммуналдық көрсетілетін қызметтерді және телекоммуникация желісіне қосылған телефон үшін абоненттік төлемақының ұлғаюы бөлігінде көрсетілетін байланыс қызметтерін тұтынуға;

      мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайды және жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалға алған тұрғынжайды пайдаланғаны үшін шығыстарды төлеуге тұрғын үй көмегін көрсету жөнінде шаралар қабылдайды.

      5. Тұрғын үй көмегін көрсету мөлшері мен тәртібін республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді органдары тұрғын үй көмегін беру қағидалары негізінде айқындайды.

      6. Меншіктің барлық нысанындағы тұрғынжайлардағы коммуналдық көрсетілетін қызметтер үшін төлемақы Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тәртіппен бекітілген тарифтер бойынша алынады.

      7. Тұрғынжайға ақы төлеу және коммуналдық көрсетілетін қызметтер үшін төлемақы жөніндегі шығыстарды тұрғынжайда тұратын бірнеше жалдаушы (қосымша жалдаушы) немесе меншік иесі арасында бөлу тәртібі – тараптардың келісуімен, ал келісімге қол жеткізілмеген кезде сот тәртібімен айқындалады.

      8. Осы баптың 4-тармағында көзделген шығыстарға ақы төлеу бойынша жеңілдіктер Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленеді.

      Ескерту. 97-бап жаңа редакцияда – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

13-тарау. МЕМЛЕКЕТТIК ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНАН ТҰРҒЫН ҮЙ БЕРУДIҢ ЖӘНЕ ОНЫ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЕРЕКШЕЛIКТЕРI

98-бап. Халықтың әлеуметтік жағынан әлсіз топтарының пайдалануына берiлген коммуналдық тұрғын үй қорындағы тұрғын үйлердiң құқықтық режимi

      Ескерту. Тақырыпқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғынжайды қоспағанда, коммуналдық тұрғын үй қорынан халықтың әлеуметтік жағынан әлсіз топтарына берiлетiн тұрғынжайды жалдаушы осы Заңда көзделген шарттармен және Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен қалдық құны бойынша жекешелендiре алады.

      2. Осы бапта аталған азаматтарға берiлген, сондай-ақ халықтың әлеуметтік жағынан осал топтарына берiлген тұрғын үйдi жергiлiктi атқару органының келiсiмiмен басқа тұрғын үйге ауыстыруға болады.

      Бұл орайда ауыстыру азаматтардың тұрғын үй жағдайын қасақана нашарлатуға әкеп соқпауға тиiс, өйткенi бұл жағдайда ол осы Заңның 69-бабына сәйкес тұрғын үй жағдайын жақсартуға мұқтаж адам болып шығады.

      3. Осы Заңда белгіленген жағдайларда коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғын үйлер жалдаушылардың меншігіне өтеусіз беріледі.

      4. Коммуналдық тұрғын үй қорынан пәтер алуға құқығы бар азаматтар үшін жаңа көпқабатты тұрғын үйлерді салу арқылы коммуналдық тұрғын үй қорын ұлғайту кезінде жергілікті атқарушы органдар жергілікті бюджет қаражаты есебінен пәтерлері жекешелендірілмейтін (сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй) энергиялық тиімді көппәтерлі тұрғын үйлерді ғана салады.

      Ескерту. 98-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 1999.06.07 № 391-I, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.05.2019 № 251-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

98-1-бап. Жергiлiктi атқарушы орган сатып алған тұрғын үйдiң құқықтық режимi

      1. Ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша оған талап ету құқығын беру нәтижесiнде кепiл ұстаушы ретiнде әрекет ететiн жергiлiктi атқарушы орган жалғыз тұрғын үйi Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес алынған ұзақ мерзiмдi жеңiлдiктi тұрғын үй кредитi бойынша сатып алынған, кепiл берушiнiң - Қазақстан Республикасы азаматының ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша мiндеттеменi орындауға қабiлетi болмаған жағдайда, кепiл берушiнiң өтiнiшi бойынша келiсiмнiң басқаға беру туралы шарттарына сәйкес тұрғын үйдi сатып алуға құқылы.

      2. Осы баптың 1-тармағына сәйкес жергiлiктi атқарушы орган сатып алған тұрғын үй коммуналдық меншiкке өтедi және кепiл берушiге берiледi, ол оны кепiл ұстаушының ипотекалық талап ету құқығын беру құны бойынша жекешелендiруге құқылы.

      Ескерту. 98-1-баппен толықтырылды - ҚР 2004.07.09 № 587 Заңымен.

98-2 бап. Коммуналдық тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайлардың құқықтық режимі

      1. 1990 жылға дейінгі кезеңде пайдалануға берілген, меншік нысанын өзгерткен мемлекеттік кәсіпорынға тиесілі болған, мемлекеттік тұрғын үй қорының тұрғынжайында тұратын Қазақстан Республикасының азаматы өзі тұрып жатқан тұрғынжайды осы Заңда белгіленген тәртіпке сәйкес жекешелендіруге құқылы.

      2. Осы баптың 1-тармағында көрсетілген, коммуналдық меншікке берілген тұрғынжай онда тұратын жалдаушыға беріледі, ол оны Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен қалдық құны бойынша жекешелендіруге құқылы.

      3. Жалдаушы қайтыс болған жағдайда, осы тұрғынжайды жекешелендіру құқығы қайтыс болған (қаза тапқан) адамның отбасы мүшелеріне өтеді.

      4. Тұрғынжайды жалдаушының коммуналдық тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіруі кәмелетке толған отбасы мүшелерінің келісуімен және кәмелетке толмағандардың құқықтары ескеріле отырып жүргізіледі.

      5. Тұрғынжайды жекешелендіру жалдаушы (оның мұрагері) мен жергілікті атқарушы орган арасында жасалатын тұрғынжайды жекешелендіру туралы шартпен ресімделеді.

      Ескерту. 98-2-баппен толықтырылды - ҚР 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

99-бап. Қарулы Күштер, басқа да əскерлер мен əскери құралымдар, сондай-ақ ұлттық қауіпсіздік органдары мемлекеттік мекемелерінің тұрғын үй қорынан əскери қызметшілерге берілетін қызметтік тұрғынжайлардың құқықтық режимі

      Ескерту. 99-бап алып тасталды - ҚР 12.12.2017 № 114-VI Заңымен (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі).

100-бап. Мемлекеттiк кәсiпорындардың тұрғын үй қорынан берiлетiн тұрғын үйлердiң құқықтық режимi

      Ескерту. 100-бап алынып тасталды - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

101-бап. Қызметтiк тұрғын үйлерге теңестiрiлген тұрғын үйлердiң құқықтық режимi

      1. Қызметтiк тұрғын үйлерге теңестiрiлген тұрғын үйлердi пайдалану жөнiндегi қатынастарға осы Заңның 93 және 95-баптарының қағидалары қолданылмайды.

      2. Қызметтік тұрғынжайларға теңестірілген тұрғынжайларды беру және оларды пайдалану тәртібін уәкілетті орган бекітеді.

      3. Мемлекеттiк қызметшiлер мен бюджеттiк ұйымдардың, мемлекеттік кәсіпорындардың жұмыскерлерi, ғарышкерлікке кандидаттар, ғарышкерлер, мемлекеттiк сайланбалы қызмет атқаратын адамдар, егер олар мемлекеттiк қызметте, мемлекеттік кәсіпорында немесе бюджеттiк ұйымдарда (мемлекеттiк сайланбалы қызметте болу мерзiмiн қоса алғанда) кемiнде он жыл (жиынтығында) жұмыс iстесе, сондай-ақ, егер еңбек қатынастары мынадай негіздер бойынша:

      1) ұйымның таратылуы, қызметкерлер санының немесе штатының қысқартылуы бойынша;

      2) одан әрi жұмыс iстеуге кедергi келтiретiн сырқатына байланысты;

      3) зейнеткерлікке шығуына байланысты тоқтатылса, жұмыс iстеген мерзiмiне қарамастан, өздерi тұратын қызметтік тұрғынжайларға теңестірілген тұрғынжайларды қалдық құны бойынша жекешелендiре алады.

      Ғарыш қызметі саласында он бес жылдан астам жұмыс стажы бар ғарышкерлікке кандидаттардың, ғарышкерлердің тұрғын үйді өтеуіз жекешелендіру құқығы бар.

      Қызметтiк тұрғын үйге теңестiрiлген тұрғын үй берілген қызметкер қайтыс болған жағдайда, жекешелендіру құқығы қайтыс болған (қаза тапқан) адамның жұмыс iстеген мерзiмiне қарамастан, қайтыс болған (қаза тапқан) адамның отбасы мүшелеріне өтеді.

      4. Еңбек сiңiрген жылдары күнтiзбелік есептеумен он және одан көп жыл болған әскери қызметшілер немесе арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері, сондай-ақ әскери қызметтен немесе арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметтен қызметте болудың шекті жасына толуы, денсаулық жағдайы бойынша немесе штаттардың қысқартылуына байланысты шығарылған адамдар қызметтік тұрғынжайларға теңестірілген, өздері тұрып жатқан тұрғынжайларды қалдық құны бойынша жекешелендіруге құқылы.

      Еңбек сiңiрген жылдары күнтiзбелік есептеумен жиырма және одан көп жыл болған әскери қызметшілер, арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері, сондай-ақ әскери қызметтен немесе арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметтен қызметте болудың шекті жасына толуы, денсаулық жағдайы бойынша немесе штаттардың қысқартылуына байланысты шығарылған адамдар қызметтік тұрғынжайларға теңестірілген, өздері тұрып жатқан тұрғынжайларды өтеусіз жекешелендіруге құқылы.

      Әскери қызметтен немесе арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметтен шығарылған, осы тармақтың бірінші және екінші бөліктерінде аталған, қызметтік тұрғынжайға теңестірілген тұрғынжай берілген адам қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, жекешелендіру құқығы қаза тапқан (қайтыс болған) адамның отбасы мүшелеріне өтеді.

      5. Мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй қорындағы тұрғын үйді меншік иесінің немесе ол уәкілеттік берген мемлекеттік органның жазбаша келісімімен мемлекеттiк кәсіпорынның тұрғын үй қорындағы басқа тұрғын үйге айырбастауға болады.

      6. Осы баптың 3-тармағында белгіленген негіздер болған кезде тұрғын үй комиссиясы тұрғын үйді жекешелендіру туралы шешім шығарады.

      Бұл тұрғын үй кейіннен оны жалдаушының жекешелендіруі үшін коммуналдық тұрғын үй қорына ауыстырылады.

      7. Осы бапта көрсетілген адамдарды шығаруға осы Заңның 14-тарауында көзделген негiздер бойынша жол берiледi.

      8. Қызметтiк тұрғын үйлерге теңестiрiлген тұрғын үйлерді жекешелендіру тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

      Ескерту. 101-бап жаңа редакцияда - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен, өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.01.06 № 529-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.02.13 № 553-IV (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.02.16 № 562-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.11.2020 № 375-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

13-1-тарау. Арнаулы мемлекеттік органдардың, ішкі істер органдарының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлері мен әскери қызметшілердің қатысуымен тұрғын үй қатынастарын реттеудің ерекшеліктері

      Ескерту. 13-1-тараудың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
      Ескерту. 4-бөлім 13-1-тараумен толықтырылды - ҚР 2012.02.13 № 553-IV (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР 12.12.2017 № 114-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

101-1-бап. Арнаулы мемлекеттік органдар және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелері қызметкерлерінің тұрғынжай құқығын іске асыруы

      Ескерту. 101-1-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Егер осы тармақтың екінші және үшінші бөліктерінде өзгеше көзделмесе, арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерлерінің (әскери, арнаулы оқу орындарының курсанттары мен тыңдаушыларын қоспағанда) және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелері қызметкерлерінің тұрғынжай құқығын іске асыруы осы тарауда белгіленген тәртіппен олар тұрғынжайға мұқтаж деп танылған күннен бастап қызметтік тұрғынжай беру немесе олардың жеке арнайы шотына тұрғын үй төлемдерін аудару арқылы жүзеге асырылады.

      Осы баптың 7 және 8-тармақтарында көзделген жағдайларда тұрғынжай құқығын іске асыру қызметтік тұрғынжай беру және тиісті жеке арнайы шотқа тұрғын үй төлемдерін аудару арқылы жүзеге асырылады.

      Арнаулы мемлекеттік органдардың және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлері не олардың зайыбы (жұбайы) осы баптың 6-тармағының бірінші бөлігінде немесе осы Заңның 101-2-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін немесе өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алған немесе осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелерді орындаған немесе мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырған жағдайларда, тұрғынжай құқығын іске асыру қызметтік тұрғынжай беру арқылы жүзеге асырылады, ал тұрғынжай алаңы осы Заңда белгіленген нормаға сай келетін қызметтік тұрғынжай болмаған жағдайда, тиісті жеке арнайы шотқа тұрғын үй төлемдері аударылады, олар тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін ғана пайдаланылады.

      Тұрғын үй төлемдерінің мөлшері Қазақстан Республикасының тиісті өңіріндегі тұрғынжайдың бір шаршы метрін жалға алу құнын тұрғынжай алаңына көбейту арқылы айқындалады. Тұрғынжай алаңы арнаулы мемлекеттік орган қызметкерінің немесе сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесі қызметкерінің өзін қоса алғанда, отбасының әрбір мүшесіне он сегіз шаршы метр пайдалы алаң есебінен айқындалады.

      Қазақстан Республикасы арнаулы мемлекеттік органдарының қызметкерлеріне тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, тоқтата тұру және қайта бастау қағидаларын Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.

      Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлеріне тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, тоқтата тұру және қайта бастау қағидаларын Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.

      Арнайы жедел тапсырмаларды орындау үшін ерекше тәртіппен қызмет өткеретін арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлеріне, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлеріне және штаттық жасырын қызметкерлерге тұрғын үй төлемдерін жүзеге асыру қағидаларын арнаулы мемлекеттік органдардың және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның бірінші басшылары бекітеді.

      2. Осы баптың 1-тармағының жетінші бөлігінде көзделген ерекше тәртіппен жүзеге асырылатын тұрғын үй төлемдерін қоспағанда, тұрғын үй төлемдері арнаулы мемлекеттік орган қызметкерінің немесе сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесі қызметкерінің таңдауы бойынша екінші деңгейдегі банктердің бірінде ашылған оның жеке арнайы шотына аудару арқылы ай сайынғы негізде жүргізіледі.

      Жеке арнайы шотты тұрғын үй төлемдерін алушы өз бетінше ашады және оған қызмет көрсетеді.

      3. Тұрғын үй төлемдерін арнаулы мемлекеттік орган немесе сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті орган олар тағайындалған күннен бастап бір ай мерзімде жүргізеді.

      4. Арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерлерінің мемлекеттік тұрғын үй қорынан өздері тұрып жатқан тұрғынжайларды осы Заңда белгіленген тәртіппен жекешелендіруге құқығы бар.

      5. Арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері қызметте болудың шекті жасына толуы, денсаулық жағдайы бойынша, штаттардың қысқартылуына байланысты, қызмет өткеру туралы келісімшарт мерзімінің аяқталуы бойынша, өздеріне қатысты келісімшарт талаптары елеулі және (немесе) жүйелі түрде (екі және одан көп рет) бұзылған жағдайда немесе отбасы жағдайы бойынша қызметтен шығарылған кезде мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжаймен қамтамасыз етілмеген кезеңдері үшін:

      1) бұрын жүзеге асырылған тұрғын үй төлемдері;

      2) Қазақстан Республикасының аумағында мемлекеттік тұрғын үй қорынан бұрын берілген немесе әрбір қызмет өткеру орны бойынша меншік құқығындағы тұрғынжайда тұру кезеңдері шегеріле отырып, арнаулы мемлекеттік органдарға, Қарулы Күштерге, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарға қызметке кірген күннен бастап 2013 жылғы 1 қаңтарға дейін, ал олар көрсетілген күннен кейін Қарулы Күштерден, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардан ауыстырылған жағдайда 2018 жылғы 1 қаңтарға дейін тұрғын үй төлемдерін алады.

      Бұл ретте тұрғынжайда елу пайыздан кем үлестің болуы есепке алынбайды.

      Жекешелендіруге жатпайтын қызметтік тұрғынжайда 2018 жылғы 1 қаңтарға дейін тұрған арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлеріне қызметте болудың шекті жасына толуы, денсаулық жағдайы бойынша, штаттардың қысқартылуына байланысты, қызмет өткеру туралы келісімшарт мерзімінің аяқталуы бойынша, өздеріне қатысты келісімшарт талаптары елеулі және (немесе) жүйелі түрде (екі және одан көп рет) бұзылған жағдайда немесе отбасы жағдайы бойынша қызметтен шығарылған кезде тұрғын үй төлемдері көрсетілген тұрғынжайда тұрған кезеңдері үшін осы тарауға сәйкес айқындалған тұрғын үй төлемдері мөлшерінің елу пайызы мөлшерінде жүзеге асырылады.

      Осы тармақтың күші арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлеріне, егер олар не олардың зайыбы (жұбайы):

      1) тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырса;

      2) осы тармақтың бірінші және үшінші бөліктерінде, осы баптың 6-тармағының бірінші бөлігінде, осы Заңның 101-2-бабы 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін немесе өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алса;

      3) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3) 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемені орындаса;

      4) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3) 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемені орындамаған жағдайды қоспағанда, осы елді мекенде меншік құқығында тұрғынжайы болса, қолданылмайды.

      Бұл ретте арнаулы мемлекеттік органның қызметкеріне осы тармақтың бірінші және үшінші бөліктерінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер оның тұрғынжай құқығы ол некеге тұрғанға дейін іске асырылса, оның зайыбы (жұбайы), сондай-ақ оның баласы (балалары) есепке алынбай жүзеге асырылады.

      6. Егер арнаулы мемлекеттік органның қызметкерін қызметтен шығаруға қызмет өткеру кезеңінде алған, әскери-дәрігерлік комиссия қызметкерді есептен шығара отырып, қызметке жарамсыз деп таныған мертігуі (жаралануы, жарақаттануы, контузиясы) немесе ауруы себеп болса, оған тұрғын үй төлемдері біржолғы ақшалай өтемақы түрінде аударылады.

      Біржолғы ақшалай өтемақының мөлшері бұрын жүзеге асырылған тұрғын үй төлемдерінің сомасы шегеріле отырып, қызметкердің өзін қоса алғанда, оны қызметтен шығару кезіндегі отбасы құрамына сәйкес келетін пайдалы алаң нормасын мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті органның интернет-ресурсында жарияланатын ағымдағы жылғы қаңтардағы деректеріне сәйкес қызметкер қызмет өткерген Қазақстан Республикасының тиісті өңіріндегі жаңа тұрғынжай сатудың бір шаршы метрінің бағасына көбейту арқылы айқындалады.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер:

      1) мертігуі (жаралануы, жарақаттануы, контузиясы) немесе ауруы арнаулы мемлекеттік органның қызметкері құқыққа қайшы әрекеттер жасаған кезде немесе алкогольдік, есірткілік, психотроптық, уытқұмарлық масаң күйді туғызатын заттарды (сол тектестерді) тұтыну немесе өзіне қандай да бір дене зақымын (дене мүшесіне зақым келтіру) немесе өз денсаулығына өзге де зиян келтіру салдарынан болғаны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен дәлелденсе;

      2) тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, қызметкер не оның зайыбы (жұбайы) мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырса;

      3) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3) 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін қызметкермен не оның зайыбымен (жұбайымен) жасалған шарт бойынша міндеттеме орындалса;

      4) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3) 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттеме орындалмаған жағдайларды қоспағанда, қызметкердің не оның зайыбының (жұбайының) осы елді мекенде меншік құқығында тұрғынжайы болса;

      5) қызметкер не оның зайыбы (жұбайы) өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алса;

      6) қызметкер не оның зайыбы (жұбайы) осы баптың 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, осы тармақтың бірінші бөлігінде немесе осы Заңның 101-2-бабы 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін алса, төленбейді.

      Бұл ретте арнаулы мемлекеттік органның қызметкеріне осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер оның тұрғынжай құқығы ол некеге тұрғанға дейін іске асырылса, оның зайыбы (жұбайы), сондай-ақ оның баласы (балалары) есепке алынбай жүзеге асырылады.

      7. Жабық және оқшауланған әскери қалашықтардың, шекара бөлімшелерінің және өзге де жабық объектілердің аумағындағы немесе жатақханадағы қызметтік тұрғынжаймен қамтамасыз етілген арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлеріне тұрғын үй төлемдері осы тарауға сәйкес айқындалған тұрғын үй төлемдері мөлшерінің елу пайызы мөлшерінде жүргізіледі.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер арнаулы мемлекеттік органның қызметкері не оның зайыбы (жұбайы):

      1) осы баптың 6-тармағының бірінші бөлігінде, осы Заңның 101-2-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін немесе өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алса;

      2) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3) 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелерді орындаса;

      3) тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырса, төленбейді.

      8. Шетелге қызмет өткеру үшін жіберілген арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерлерінің тұрып жатқан тұрғынжайлары және (немесе) тағайындалған тұрғын үй төлемдері шетелде болатын барлық уақытына сақталады.

      9. Арнаулы мемлекеттік органдар және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелері қызметкерлерінің тұрғын үй төлемдерін пайдалану арқылы тұрғынжайды меншікке алу құқығы бір рет жүзеге асырылады.

      Ескерту. 101-1-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.11.2020 № 375-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

101-2-бап. Әскери қызметшілердің тұрғынжай құқығын іске асыруы

      1. Егер осы тармақтың екінші және үшінші бөліктерінде өзгеше көзделмесе, әскери қызметшілердің (мерзімді әскери қызметтегі әскери қызметшілерді, әскери оқу орындарының курсанттары мен кадеттерін, әскери жиындарға шақырылған әскери міндеттілерді қоспағанда) тұрғынжай құқығын іске асыруы осы тарауда белгіленген тәртіппен олар тұрғынжайға мұқтаж деп танылған күннен бастап қызметтік тұрғынжай беру немесе олардың жеке арнайы шотына тұрғын үй төлемдерін аудару арқылы, жүзеге асырылады.

      Осы баптың 7 және 10-тармақтарында көзделген жағдайларда тұрғынжай құқығын іске асыру қызметтік тұрғынжай беру және тиісті жеке арнайы шотқа тұрғын үй төлемдерін аудару арқылы жүзеге асырылады.

      Әскери қызметші не оның зайыбы (жұбайы) осы баптың 6-тармағының бірінші бөлігінде немесе осы Заңның 101-1-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін немесе өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алған немесе осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелерді орындаған немесе мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырған жағдайларда, тұрғынжай құқығын іске асыру қызметтік тұрғынжай беру арқылы жүзеге асырылады, ал тұрғынжай алаңы осы Заңда белгіленген нормаға сай келетін қызметтік тұрғынжай болмаған жағдайда, тиісті жеке арнайы шотқа тұрғын үй төлемдері аударылады, олар тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін ғана пайдаланылады.

      Тұрғын үй төлемдерінің мөлшері Қазақстан Республикасының тиісті өңіріндегі тұрғынжайдың бір шаршы метрін жалға алу құнын тұрғынжай алаңына көбейту арқылы айқындалады. Тұрғынжай алаңы әскери қызметшінің өзін қоса алғанда, отбасының әрбір мүшесіне он сегіз шаршы метр пайдалы алаң есебінен айқындалады.

      Әскери қызметшілерді қызметтік тұрғынжаймен қамтамасыз ету, тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, тоқтата тұру және қайта бастау қағидаларын Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.

      Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздік органдары жасырын құрамының әскери қызметшілеріне тұрғын үй төлемдерін жүзеге асыру қағидаларын – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасы, ал Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі әскери барлау органдарының әскери қызметшілеріне Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі бекітеді.

      2. Осы баптың 1-тармағының алтыншы бөлігінде көзделген ерекше тәртіппен жүзеге асырылатын тұрғын үй төлемдерін қоспағанда, тұрғын үй төлемдері әскери қызметшінің таңдауы бойынша екінші деңгейдегі банктердің бірінде ашылған оның жеке арнайы шотына аудару арқылы ай сайынғы негізде жүргізіледі.

      Жеке арнайы шотты тұрғын үй төлемдерін алушы өз бетінше ашады және оған қызмет көрсетеді.

      3. Тұрғын үй төлемдерін әскери қызметші әскери қызмет өткеретін Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың мемлекеттік мекемесі олар тағайындалған күннен бастап бір ай мерзімде жүргізеді.

      4. Әскери қызметшілердің мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілген өздері тұрып жатқан тұрғынжайларды осы Заңда белгіленген тәртіппен жекешелендіруге құқығы бар.

      Әскери қызметте 2013 жылғы 1 қаңтарға күнтізбелік есептеумен он және одан көп жыл болған, әскери қызмет мерзімі күнтізбелік есептеумен жиырма және одан көп жыл болған және жекешелендіруге жатпайтын қызметтік тұрғынжайда тұратын әскери қызметшілердің Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен Ақшалай өтемақыны жүзеге асыру қағидаларына сәйкес тұрғын үй төлемдері түрінде өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алуға құқығы бар.

      Осы тармақта көзделген өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы, егер әскери қызметшінің не оның зайыбының (жұбайының):

      1) Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында тұрғынжайы болса, төленбейді, бұл ретте тұрғынжайда елу пайыздан кем үлестің болуы есепке алынбайды;

      2) тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырса;

      3) осы Заңның 101-1-бабы 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, 6-тармағының бірінші бөлігінде, осы баптың 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін немесе өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алса;

      4) Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында өзіне тиесілі тұрғынжайды соңғы бес жыл ішінде иеліктен шығаруды жүргізсе, төленбейді.

      Бұл ретте әскери қызметшіге осы тармақтың екінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер оның тұрғынжай құқығы ол некеге тұрғанға дейін іске асырылса, оның зайыбы (жұбайы), сондай-ақ оның баласы (балалары) есепке алынбай жүзеге асырылады.

      Өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақының мөлшері бұрын жүзеге асырылған тұрғын үй төлемдерінің сомасы шегеріле отырып, республика бойынша орташа алғанда жаңа тұрғынжай сатудың бір шаршы метрінің құнын әскери қызметшінің өзін қоса алғанда, отбасының әрбір мүшесіне он сегіз шаршы метр пайдалы алаңнан есептелетін тұрғынжай алаңына көбейту арқылы айқындалады.

      Өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы төленген адамдар қызметтік тұрғынжайды ақшалай өтемақы төленген кезден бастап үш айдан кешіктірмей белгіленген тәртіппен тапсырады.

      Егер ерлі-зайыптылардың екеуі де әскери қызметші болып табылса, өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы олардың таңдауы бойынша ерлі-зайыптылардың біреуіне төленеді.

      Қызметтік тұрғынжай жекешелендіруге жатпайтын жабық және оқшауланған әскери қалашықтардың, шекара бөлімшелерінің және өзге де жабық объектілердің тізбесін Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі мүдделі уәкілетті мемлекеттік органдармен келісу бойынша бекітеді.

      Осы тармақта көзделген жеңілдіктер бір рет қолданылады.

      5. Әскери қызметшілер әскери қызметте болудың шекті жасына толуы, денсаулық жағдайы бойынша, штаттардың қысқартылуына байланысты, әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт мерзімінің аяқталуы бойынша, өздеріне қатысты келісімшарт талаптары елеулі және (немесе) жүйелі түрде (екі және одан көп рет) бұзылған жағдайда немесе отбасы жағдайы бойынша әскери қызметтен шығарылған кезде мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжаймен қамтамасыз етілмеген кезеңдері үшін:

      1) бұрын жүзеге асырылған тұрғын үй төлемдері;

      2) бұрын Қазақстан Республикасының аумағында мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілген немесе әрбір қызмет өткеру орны бойынша меншік құқығындағы тұрғынжайда тұрған кезеңдері шегеріле отырып, арнаулы мемлекеттік органдарға, Қарулы Күштерге, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарға қызметке кірген күннен бастап 2018 жылғы 1 қаңтарға дейін тұрғын үй төлемдерін алады.

      Бұл ретте тұрғынжайда елу пайыздан кем үлестің болуы есепке алынбайды.

      Жекешелендіруге жатпайтын қызметтік тұрғынжайда 2018 жылғы 1 қаңтарға дейін тұрған әскери қызметшілерге әскери қызметте болудың шекті жасына толуы, денсаулық жағдайы бойынша, штаттардың қысқартылуына байланысты, әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт мерзімінің аяқталуы бойынша, өздеріне қатысты келісімшарт талаптары елеулі және (немесе) жүйелі түрде (екі және одан көп рет) бұзылған жағдайда немесе отбасы жағдайы бойынша әскери қызметтен шығарылған кезде тұрғын үй төлемдері көрсетілген тұрғынжайда тұрған кезеңдері үшін осы тарауға сәйкес айқындалған тұрғын үй төлемдері мөлшерінің елу пайызы мөлшерінде жүзеге асырылады.

      Осы тармақтың күші әскери қызметшілерге, егер олар не олардың зайыбы (жұбайы):

      1) тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырса;

      2) осы Заңның 101-1-бабы 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, 6-тармағының бірінші бөлігінде, осы тармақтың бірінші және үшінші бөліктерінде, осы баптың 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін немесе өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алса;

      3) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3) 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемені орындаса;

      4) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3) 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттеме орындалмаған жағдайларды қоспағанда, осы елді мекенде меншік құқығында тұрғынжайы болса, қолданылмайды.

      Бұл ретте әскери қызметшіге осы тармақтың бірінші және үшінші бөліктерінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер оның тұрғынжай құқығы ол некеге тұрғанға дейін іске асырылса, оның зайыбы (жұбайы), сондай-ақ оның баласы (балалары) есепке алынбай жүзеге асырылады.

      6. Әскери қызметшілерге әскери қызмет өткеру кезеңінде алған, әскери-дәрігерлік комиссия әскери қызметшіні әскери есептен шығара отырып әскери қызметке жарамсыз деп таныған мертігуі (жаралануы, жарақаттануы, контузиясы) немесе ауруы себебінен әскери қызметтен шығарылған кезде тұрғын үй төлемдері біржолғы ақшалай өтемақы түрінде аударылады. Біржолғы ақшалай өтемақының мөлшері бұрын жүзеге асырылған тұрғын үй төлемдерінің сомасы шегеріле отырып, әскери қызметшінің өзін қоса алғанда, оны қызметтен шығару кезіндегі отбасы құрамына сәйкес келетін пайдалы алаң нормасын мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті органның интернет-ресурсында жарияланатын ағымдағы жылғы қаңтардағы деректеріне сәйкес, әскери қызметші әскери қызмет өткерген Қазақстан Республикасының тиісті өңіріндегі жаңа тұрғынжай сатудың бір шаршы метрінің бағасына көбейту арқылы айқындалады.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер:

      1) мертігуі (жаралануы, жарақаттануы, контузиясы) немесе ауруы әскери қызметші құқыққа қайшы әрекеттер жасаған кезде немесе алкогольдік, есірткілік, психотроптық, уытқұмарлық масаң күйді туғызатын заттарды (сол тектестерді) тұтыну немесе өзіне қандай да бір дене зақымын (дене мүшесіне зақым келтіру) немесе өз денсаулығына өзге де зиян келтіру салдарынан болғаны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен дәлелденсе;

      2) тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, әскери қызметші не оның зайыбы (жұбайы) мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырса;

      3) әскери қызметші не оның зайыбы (жұбайы) өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алса;

      4) әскери қызметші не оның зайыбы (жұбайы) осы Заңның 101-1-бабы 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, 6-тармағының бірінші бөлігінде, осы баптың 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін алса;

      5) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін әскери қызметшімен не оның зайыбымен (жұбайымен) жасалған шарт бойынша міндеттеме орындалса;

      6) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттеме орындалмаған жағдайларды қоспағанда, әскери қызметшінің не оның зайыбының (жұбайының) осы елді мекенде меншік құқығында тұрғынжайы болса, төленбейді.

      Бұл ретте әскери қызметшіге осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер оның тұрғынжай құқығы ол некеге тұрғанға дейін іске асырылса, оның зайыбы (жұбайы), сондай-ақ оның баласы (балалары) есепке алынбай жүзеге асырылады.

      7. Жабық және оқшауланған әскери қалашықтардың, шекара бөлімшелерінің және өзге де жабық объектілердің аумағындағы немесе жатақханадағы қызметтік тұрғынжаймен қамтамасыз етілген әскери қызметшілерге тұрғын үй төлемдері осы тарауға сәйкес айқындалған тұрғын үй төлемдері мөлшерінің елу пайызы мөлшерінде жүргізіледі.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер әскери қызметшілер не олардың зайыбы (жұбайы):

      1) осы Заңның 101-1-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде, осы баптың 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін немесе өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алса;

      2) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелерді орындаса;

      3) тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырса, төленбейді.

      8. Қызметтік тұрғынжайларды күтіп-ұстау және орталықтандырылған жылыту мемлекет есебінен қамтамасыз етілетін жабық және оқшауланған әскери қалашықтардың, шекара бөлімшелерінің және өзге де жабық объектілердің тізбесін Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі мүдделі уәкілетті мемлекеттік органдармен келісу бойынша бекітеді.

      9. Әскери қызмет өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған) әскери қызметшінің отбасы мүшелері өтеусіз негізде басқа тұрғынжай берілмей, тұрып жатқан тұрғынжайынан шығарылмайды.

      10. Шетелге әскери қызмет өткеру үшін жіберілген әскери қызметшілердің тұрып жатқан тұрғынжайлары және (немесе) тағайындалған тұрғын үй төлемдері шетелде болатын барлық уақытына сақталады.

      11. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі әскери қызметшілерінің (мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерден басқа) тұрғынжай құқығын іске асыруы, осы баптың 1 – 10-тармақтарын қоспағанда, осы тарауда көзделген тәртіппен жүргізіледі.

      12. Әскери қызметшілердің тұрғын үй төлемдерін пайдалану арқылы тұрғынжайды меншікке алу құқығы бір рет жүзеге асырылады.

      Ескерту. 101-2-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 16.11.2020 № 375-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

101-3-бап. Арнаулы мемлекеттік органдардың, ішкі істер органдарының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлері мен әскери қызметшілерді тұрғынжайға мұқтаж деп тану

      Ескерту. 101-3-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

      1. Арнаулы мемлекеттік органдардың (әскери, арнаулы оқу орындарының курсанттары мен тыңдаушыларын қоспағанда), ішкі істер органдарының қызметкерлері, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлері мен әскери қызметшілер (мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерді, әскери оқу орындарының курсанттары мен кадеттерін, әскери жиындарға шақырылған әскери міндеттілерді қоспағанда), егер:

      1) олардың осы елді мекенде меншік құқығында тұрғынжайы болмаса, тұрғынжайға мұқтаж деп танылады, бұл ретте тұрғынжайда елу пайыздан кем үлестің болуы есепке алынбайды.

      Осы тармақшаның талабы осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша орындалмаған міндеттемесі бар арнаулы мемлекеттік органдардың, ішкі істер органдарының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлеріне немесе әскери қызметшілерге қолданылмайды;

      2) олардың Қазақстан Республикасының аумағында мемлекеттік тұрғын үй қорынан алған тұрақты пайдалануында тұрғынжайы болмаса;

      3) олар тұрып жатқан тұрғынжай белгіленген санитариялық-эпидемиологиялық және техникалық талаптарға сай келмесе;

      4) отбасы құрамында кейбір созылмалы аурулардың (денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекіткен аурулардың тізімі бойынша) ауыр түрлерімен ауыратын науқастар болып, бір үй-жайда (пәтерде) олармен бірге тұру мүмкін болмаса, тұрғынжайға мұқтаж деп танылады.

      Тұрғынжайға мұқтаж деп тану бөлігінде осы тармақтың күші арнаулы мемлекеттік органдардың, ішкі істер органдарының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлері мен әскери қызметшілердің отбасы мүшелеріне қолданылады.

      Арнаулы мемлекеттік орган, ішкі істер органы, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесі қызметкері немесе әскери қызметші жұбайының (зайыбының) некеге тұрғанға дейін осы елді мекенде тұрғынжайы болған жағдайда, арнаулы мемлекеттік органның, ішкі істер органының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесінің қызметкері немесе әскери қызметші жұбайы (зайыбы) есепке алынбай тұрғынжайға мұқтаж деп танылады.

      2. Егер ерлі-зайыптының екеуі де арнаулы мемлекеттік органдардың, ішкі істер органдарының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлері және (немесе) әскери қызметшілер болып табылса, тұрғын үй төлемдері ерлі-зайыптылардың таңдауы бойынша олардың біреуіне жүргізіледі.

      3. Арнаулы мемлекеттік органдардың, ішкі істер органдарының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелерінің қызметкерлерін және (немесе) әскери қызметшілерді, егер олар не олардың зайыбы (жұбайы):

      1) өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақыны алу орны бойынша алса;

      2) осы Заңның 101-1-бабы 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, 6-тармағының бірінші бөлігінде немесе 101-2-бабы 5-тармағының бірінші және үшінші бөліктерінде, 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін алу орны бойынша алса;

      3) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелерін шартты ресімдеу орны бойынша орындаса;

      4) тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын құқықты іске асыру орны бойынша іске асырса;

      5) зайыбының (жұбайының) некеге тұрғанға дейін тұрғынжайы болған жағдайды қоспағанда, өздері қызмет өткеріп жүрген елді мекенде тұруға жарамды тұрғынжайды соңғы бес жыл ішінде иеліктен шығаруды жүргізсе, тұрғынжайға мұқтаж деп танудан бас тартылады. Бұл жағдайда тұрғынжайда елу пайыздан кем үлестің иеліктен шығарылуы есепке алынбайды.

      Ескерту. 101-3-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 24.11.2021 № 75-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

101-4-бап. Тұрғын үй төлемдерін тоқтата тұру, қайта бастау және тоқтату негіздері

      1. Тұрғын үй төлемдерін алушылар орын ауыстырған кезде тұрғын үй төлемдері Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тоқтатыла тұрады және қайта басталады.

      Ішкі істер органдарының қызметкерлеріне бұрын тағайындалған тұрғын үй төлемдері мынадай жағдайларда:

      1) тұрғын үй төлемдері алғаш рет ресімделген, кейіннен сатып алатын жалға алу немесе ипотекалық кредит сомасын өтеуге пайдаланылған жағдайда, тұрғын үй төлемдерін алу құқығы бар ішкі істер органдары қызметкерлерінің лауазымдары санаттарына жататын лауазымдарға қайта тағайындалғанда осы Заңның 101-11-бабына сәйкес – көрсетілген лауазымдарға тағайындалған күннен бастап;

      2) қарамағына қабылданғанға дейін ішкі істер органдары жүйесінде тұрғын үй төлемдерін алушылар болып табылған, қарамағында болғаннан кейін тұрғын үй төлемдерін алу құқығы бар ішкі істер органдары қызметкерлерінің лауазымдары санаттарына жататын лауазымдарға қайта тағайындалғанда – қарамағына қабылданған күннен бастап қайта басталады. Қарамағында болу мерзімі "Құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес есептеледі.

      Тағайындалған тұрғын үй төлемдері ішкі істер органы қызметкерінің жүктілігіне және босануына байланысты демалыста, жаңа туған баланы (балаларды) асырап алуға байланысты демалыста, бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақысы сақталмайтын демалыста болған кезеңіне, оның ішінде тиісті органның қарамағына қабылдана отырып сақталады.

      2. Тұрғын үй төлемдері:

      1) қызметкер арнаулы мемлекеттік органнан, ішкі істер органынан немесе әскери қызметші әскери қызметтен шығарылған, жедел-тергеу бөлімшесінің қызметкері сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органнан шығарылған немесе ол сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесі болып табылмайтын бөлімшесіне ауыстырылған;

      2) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемені орындамаған жағдайларын қоспағанда, арнаулы мемлекеттік органның, ішкі істер органының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесінің қызметкері немесе әскери қызметші тұрғынжайға мұқтаж мәртебесінен айырылған;

      3) арнаулы мемлекеттік органның, ішкі істер органының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесінің қызметкері немесе әскери қызметші қаза табуына немесе қайтыс болуына, заңда белгіленген тәртіппен хабар-ошарсыз кеткен деп танылуына немесе қайтыс болды деп жариялануына байланысты жеке құрам тізімдерінен шығарылған;

      4) арнаулы мемлекеттік органның, ішкі істер органының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесінің қызметкері немесе әскери қызметші тұрғын үй төлемдерін алудан бас тартқан;

      5) ішкі істер органының қызметкері тұрғын үй төлемдерін алу құқығы бар ішкі істер органдары қызметкерлерінің лауазымдары санатына жататын лауазымынан босатылған;

      6) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемені орындамаған жағдайларды қоспағанда, арнаулы мемлекеттік органның қызметкері немесе әскери қызметші қызмет орны бойынша берілген, жабық және оқшауланған әскери қалашықтардың, шекара бөлімшелерінің және өзге де жабық объектілердің аумағындағы қызметтік тұрғынжайдан бас тартқан;

      7) Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында өзге тұрғынжай сатып алған жағдайларда тоқтатылады, бұл ретте тұрғынжайда елу пайыздан кем үлестің болуы не мұраға қалдырылған меншік құқығындағы тұрғынжайдың пайда болуы есепке алынбайды.

      Ескерту. 101-4-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

101-5-бап. Тұрғын үй төлемдерін пайдалану мақсаттары

      Тұрғын үй төлемдерін алушы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тіркелген тиісті шарттар негізінде жеке арнайы шотындағы ақшаны:

      1) тұрғынжайды меншікке, оның ішінде төлемдерді бөліп төлеумен немесе ипотекалық кредитті (қарызды) пайдалана отырып меншікке алу;

      2) тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу немесе кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу;

      3) бұрын алынған ипотекалық кредитті (қарызды) өтеу;

      4) тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу кезінде жарналарды төлеу;

      5) тұрғын үй және тұрғын үй-құрылысы кооперативіне қатысу кезінде жарналарды төлеу;

      6) қызметтен шығарылған адамдарды қоспағанда, "Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңында айқындалған тұрғын үй жағдайларын жақсарту мақсатынан басқаға талап етуге болмайтын тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы түріндегі жинақтарды толықтыру;

      7) "Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес тұрғын үй жағдайларын жақсарту мақсаттарында қолданады.

101-6-бап. Тұрғын үй төлемдерін алушының құқықтары

      Тұрғын үй төлемдерін алушы:

      1) қызмет өткеретін арнаулы мемлекеттік органнан, ішкі істер органынан, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органнан немесе Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың мемлекеттік мекемесінен өзінің жеке арнайы шотына аударылған ақша туралы мәліметтерді жыл сайын талап етуге;

      2) жеке арнайы шотына пайдаланылмаған тұрғын үй төлемдерінің сомасын жинақтауға;

      3) тұрғын үй төлемдерін қызмет өткеретін жеріне қарамастан, Қазақстанның кез келген өңірінде мақсаты бойынша пайдалануға;

      4) арнаулы мемлекеттік органның, ішкі істер органының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның немесе Қарулы Күштер, басқа да әскерлер мен әскери құралымдар мемлекеттік мекемесінің және жеке арнайы шот ашылған банктің келісімімен тұрғын үй төлемдерінің пайдаланылмаған сомасын екінші деңгейдегі бір банктен басқасына олардың нысаналы мақсатын өзгертпестен аударуға құқылы.

      Ескерту. 101-6-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

101-7-бап. Тұрғын үй төлемдерін алушының міндеттері

      Тұрғын үй төлемдерін алушы:

      1) отбасы құрамы өзгерген кезде бұл туралы қызмет өткеретін арнаулы мемлекеттік органды, ішкі істер органын, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органды немесе Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың мемлекеттік мекемесін азаматтық хал актісі тіркелген және тиісті куәлікті алған күннен бастап он жұмыс күнінен аспайтын мерзімде хабардар етуге;

      2) тұрғынжайға мұқтаж мәртебесінен айырылған кезде, осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелерді орындаған кезде бұл туралы қызмет өткеретін арнаулы мемлекеттік органды, ішкі істер органын, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органды немесе Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың мемлекеттік мекемесін тұрғынжайға мұқтаж мәртебесінен айырылған және осы міндеттемелерді орындаған күннен бастап он жұмыс күнінен аспайтын мерзімде хабардар етуге;

      3) арнаулы мемлекеттік орган, арнаулы мемлекеттік органның қызметкері, ішкі істер органы, ішкі істер органының қызметкері арасында, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті орган, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесінің қызметкері немесе Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың мемлекеттік мекемесі, әскери қызметші және арнаулы мемлекеттік орган, ішкі істер органы, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесі қызметкерінің немесе әскери қызметшінің жеке арнайы шоты ашылған екінші деңгейдегі банк арасында жасалатын шартқа сәйкес оларды осы Заңның 101-5-бабында көзделген мақсаттарға жұмсауға міндетті.

      Ескерту. 101-7-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

101-8-бап. Тұрғын үй төлемдеріне қолсұғылмаушылық кепілдіктері

      Тұрғын үй төлемдерін алушының міндеттемелері бойынша тұрғын үй төлемдері есепке жатқызылатын жеке арнайы шот ретінде ашылған банктік шоттар бойынша, сондай-ақ осы Заңның 101-5-бабының 6) тармақшасында көрсетілген мақсаттар үшін жинақ шоттарындағы тұрғын үй төлемдерінің сомасына тыйым салуға, өндіріп алуды қолдануға және шығыс операцияларын тоқтата тұруға жол берілмейді.

      Тұрғын үй төлемдерін алушылардың тұрғынжайға жеке қажеттіліктерін қамтамасыз ету жөніндегі шарттарды қоспағанда, тұрғын үй төлемдері, тұрғын үй төлемдерін пайдалану есебінен жинақталған тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы түріндегі тұрғын үй құрылысы жинақ банктеріндегі банктік шоттардағы ақша бюджетке алып қоюға жатпайды, иесінің немесе басқа адамдардың міндеттемелері бойынша кепіл немесе өзге де ауыртпалық нысанасы бола алмайды.

101-9-бап. Қызмет өткеру кезінде қаза табуына немесе қайтыс болуына, хабар-ошарсыз кеткен деп танылуына немесе қайтыс болды деп жариялануына байланысты жеке құрам тізімдерінен шығарылған арнаулы мемлекеттік органдар, ішкі істер органдары, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелері қызметкерлерінің немесе әскери қызметшілердің отбасы мүшелерінің, мұрагерлерінің құқықтары

      Ескерту. 101-9-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

      1. Арнаулы мемлекеттік органның, ішкі істер органының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесінің қызметкері немесе әскери қызметші қаза табуына немесе қайтыс болуына, заңда белгіленген тәртіппен хабар-ошарсыз кеткен деп танылуына немесе қайтыс болды деп жариялануына байланысты жеке құрам тізімдерінен шығарылған жағдайда – оның отбасы мүшелерінің, ал олар болмаған жағдайда мұрагерлерінің жеке арнайы шоттағы тұрғын үй төлемдерін осы Заңның 101-5-бабында көзделген мақсаттарға пайдалануға құқығы бар. Бұл ретте мұндай қызметкердің немесе әскери қызметшінің жеке арнайы шоты тұрғын үй төлемдері толық пайдаланылғаннан кейін жабылады.

      2. Қызмет өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған) арнаулы мемлекеттік орган, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесі қызметкерінің немесе әскери қызметшінің отбасы мүшелеріне тұрғын үй төлемдері біржолғы ақшалай өтемақы түрінде жүргізіледі. Біржолғы ақшалай өтемақының мөлшері бұрын жүзеге асырылған тұрғын үй төлемдерінің сомасы шегеріле отырып, өзін қоса алғанда ол қаза тапқан кездегі отбасы құрамына сәйкес келетін пайдалы алаң нормасын мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті органның интернет-ресурсында жарияланатын ағымдағы жылғы қаңтардағы деректеріне сәйкес арнаулы мемлекеттік органның, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесінің қызметкері немесе әскери қызметші қызмет өткерген Қазақстан Республикасының тиісті өңірінде жаңа тұрғынжай сатудың бір шаршы метрінің бағасына көбейту арқылы айқындалады.

      Біржолғы ақшалай өтемақы, егер арнаулы мемлекеттік орган, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесі қызметкерінің немесе әскери қызметшінің қаза табуы (қайтыс болуы):

      1) өз-өзiне қол жұмсауға дейін жеткізген жағдайларды қоспағанда, өз-өзiне қол жұмсауы салдарынан;

      2) қылмыстық құқық бұзушылық жасаған кезде;

      3) алкогольдік, есiрткiлік, психотроптық, уытқұмарлық масаңдық күйді туындататын заттарды (сол тектестерді) медициналық емес мақсатта тұтыну салдарынан;

      4) біржолғы ақшалай өтемақы алу немесе қызметтен жалтару мақсатында қасақана өзiне қандай да бір дене зақымын (өзінің дене мүшесiн зақымдау) немесе денсаулығына өзге де зиян келтiру салдарынан;

      5) қызмет өткеру туралы келісімшарт талаптарын бұзған арнаулы мемлекеттік орган, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшесі қызметкерінің немесе әскери қызметшінің әрекеттері салдарынан болғаны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен дәлелденсе, төленбейдi.

      Ескерту. 101-9-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

101-10-бап. Арнаулы мемлекеттік органдар, ішкі істер органдары, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелері қызметкерлерінің немесе әскери қызметшілердің отбасы мүшелері

      Ескерту. 101-10-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

      Осы Заңның мақсаттары үшін арнаулы мемлекеттік органдар, ішкі істер органдары, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның жедел-тергеу бөлімшелері қызметкерлерінің немесе әскери қызметшілердің отбасы мүшелеріне:

      1) жұбайы (зайыбы);

      2) сот шешімі негізінде бөлек тұратын, бұрынғы некеден (некелерден) (ерлі-зайыптылықтан) туған баланы (балаларды) қоспағанда, баласы (балалары), оның ішінде ортақ немесе ерлі-зайыптылардың біреуінің баласы (балалары);

      3) сот шешімі негізінде бөлек тұратын, бұрынғы некеден (некелерден) (ерлі-зайыптылықтан) туған мүгедектігі бар баланы (мүгедектігі бар балаларды) қоспағанда, жасына қарамастан, ортақ немесе ерлі-зайыптылардың біреуінің мүгедектігі бар баласы (мүгедектігі бар балалары), оның ішінде бала кезінен мүгедектігі бар адам (мүгедектігі бар адамдар) жатады.

      Ескерту. 101-10-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 06.10.2020 № 365-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

101-11-бап. Ішкі істер органдары қызметкерлерінің тұрғынжай құқығын іске асыруы

      1. Егер осы тармақтың екінші және үшінші бөліктерінде өзгеше көзделмесе, ішкі істер органдары қызметкерлерінің тұрғынжай құқығын іске асыруы осы тарауда белгіленген тәртіппен олар тұрғынжайға мұқтаж деп танылған күннен бастап тұрғын үй төлемдерін алу құқығы бар ішкі істер органдары қызметкерлерінің лауазымдары санатына жататын қызметкерлерге қызметтік тұрғынжай беру немесе жеке арнайы шотына тұрғын үй төлемдерін аудару арқылы жүзеге асырылады.

      Осы баптың 5 және 7-тармақтарында көзделген жағдайларда тұрғынжай құқығын іске асыру қызметтік тұрғынжай беру және олардың жеке арнайы шотына тұрғын үй төлемдерін аудару арқылы жүзеге асырылады.

      Ішкі істер органдарының қызметкері не оның зайыбы (жұбайы) осы Заңның 101-1-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде, 101-2-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін немесе өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алған немесе осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелерді орындаған немесе мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырған жағдайларда, тұрғынжай құқығын іске асыру қызметтік тұрғынжай беру арқылы жүзеге асырылады, ал тұрғынжай алаңы осы Заңда белгіленген нормаға сай келетін қызметтік тұрғынжай болмаған жағдайда, оның жеке арнайы шотына тұрғын үй төлемдері аударылады, олар тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін ғана пайдаланылады.

      Тұрғын үй төлемдерінің мөлшері Қазақстан Республикасының тиісті өңіріндегі тұрғынжайдың бір шаршы метрін жалға алу құнын тұрғынжай алаңына көбейту арқылы айқындалады. Тұрғынжай алаңы ішкі істер органы қызметкерінің өзін қоса алғанда, отбасының әрбір мүшесіне он сегіз шаршы метр пайдалы алаң есебінен айқындалады.

      Қызметтік тұрғынжаймен қамтамасыз ету, тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, тоқтата тұру және қайта бастау қағидаларын, сондай-ақ тұрғын үй төлемдерін алу құқығы бар ішкі істер органдары қызметкерлерінің лауазымдары санаттарын Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

      2. Тұрғын үй төлемдері ішкі істер органы қызметкерінің таңдауы бойынша екінші деңгейдегі банктердің бірінде ашылған оның жеке арнайы шотына аудару арқылы ай сайынғы негізде жүргізіледі.

      Ішкі істер органының әрбір қызметкері жеке арнайы шотты өз бетінше ашады және оған қызмет көрсетеді.

      3. Тұрғын үй төлемдерін ішкі істер органдарының мемлекеттік мекемесі олар тағайындалған күннен бастап бір ай мерзімде жүргізеді.

      4. Қызметтік тұрғынжаймен қамтамасыз етілген ішкі істер органдары қызметкерлерінің осы тұрғынжайда тұру және осы Заңда белгіленген тәртіппен оны жекешелендіру құқығы сақталады.

      5. Жатақханадағы қызметтік тұрғынжаймен қамтамасыз етілген ішкі істер органдарының қызметкерлеріне тұрғын үй төлемдері осы тарауға сәйкес айқындалған тұрғын үй төлемдері мөлшерінің елу пайызы мөлшерінде жүргізіледі.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер ішкі істер органдарының қызметкерлері не олардың зайыбы (жұбайы):

      1) осы Заңның 101-1-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде және 101-2-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдерін немесе өтеусіз жекешелендіру құқығының орнына ақшалай өтемақы алса;

      2) осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарда, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелерді орындаса;

      3) тұрғынжайды купондық тетік арқылы жекешелендіруді жүзеге асыруды қоспағанда, мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғынжайды жекешелендіру құқығын іске асырса, төленбейді.

      6. Ішкі істер органдарында қызметін өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған) ішкі істер органы қызметкерінің отбасы мүшелері өтеусіз негізде басқа тұрғынжай берілмей, тұрып жатқан тұрғынжайынан шығарылмайды.

      Ішкі істер органдарының қызметкері қызмет өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған) және оның осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарға, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелері болған жағдайда жүзеге асыру тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тағайындалған тұрғын үй төлемдерін алу құқығы қаза тапқан (қайтыс болған) адамның отбасы мүшелеріне өтеді.

      Бұл ретте тұрғын үй төлемдерінің мөлшері ішкі істер органдары қызметкері қызмет өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған) кезде алатын тағайындалған тұрғын үй төлемдерінің мөлшерінен төмен болмайды.

      Қаза тапқан (қайтыс болған) қызметкердің отбасы мүшелерінің, егер ішкі істер органдары қызметкерінің қаза табуы (қайтыс болуы):

      1) өз-өзіне қол жұмсауға дейін жеткізген жағдайларды қоспағанда, өз-өзіне қол жұмсауы салдарынан;

      2) қылмыстық құқық бұзушылық жасаған кезде;

      3) алкогольдік, есірткілік, психотроптық, уытқұмарлық масаңдық күйді туындататын заттарды (сол тектестерді) медициналық емес мақсатта тұтыну салдарынан;

      4) қызметтен жалтару мақсатында қасақана өзіне қандай да бір дене зақымын (өзінің дене мүшесін зақымдау) немесе денсаулығына өзге де зиян келтіру салдарынан;

      5) қызметкердің ішкі істер органдарында қызмет өткеру шарттарын бұзған әрекеттерінің салдарынан болғаны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен дәлелденсе, тұрғын үй төлемдеріне құқықтары болмайды.

      7. Шетелге қызмет өткеру үшін жіберілген ішкі істер органдары қызметкерлерінің тұрып жатқан тұрғынжайлары және (немесе) тағайындалған тұрғын үй төлемдері шетелде болатын барлық уақытына сақталады.

      8. Ішкі істер органдары қызметкерлерінің тұрғын үй төлемдерін пайдалану арқылы тұрғынжайды меншікке алу құқығы бір рет жүзеге асырылады.

      9. Ішкі істер органдарының қызметкеріне қызметтік міндеттерін атқару кезінде алған, әскери-дәрігерлік комиссияның қызметке жарамсыздығы немесе шектеулі жарамдылығы туралы қорытындысы шығарылған мертігуі (жаралануы, жарақаттануы, контузиясы) немесе ауруы себебінен қызметтен шығарылған кезде тағайындалған тұрғын үй төлемдері ол осы Заңның 101-5-бабының 1), 3), 4), 5) және 7) тармақшаларында көзделген мақсаттарға, сондай-ақ кейіннен сатып алатын тұрғынжайды жалға алу ақысын төлеу үшін жасалған шарт бойынша міндеттемелерін орындағанға дейін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын мөлшерде және тәртіппен сақталады.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген тұрғын үй төлемдері, егер мертігуі (жаралануы, жарақаттануы, контузиясы) немесе ауруы ішкі істер органдарының қызметкері құқыққа қайшы әрекеттер жасаған кезде немесе алкогольдік, есірткілік, психотроптық, уытқұмарлық масаң күйді туғызатын заттарды (сол тектестерді) тұтынуы немесе өзіне қандай да бір дене зақымын (өзінің дене мүшесіне зақым келтіру) немесе өз денсаулығына өзге де зиян келтіру салдарынан болғаны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен дәлелденсе, төленбейді.

      Ескерту. 101-11-баппен толықтырылды - ҚР 01.04.2021 № 26-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

14-тарау. МЕМЛЕКЕТТIК ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙЛЕРДI ЖӘНЕ ЖЕКЕ ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНАН ЖЕРГІЛІКТІ АТҚАРУШЫ ОРГАН ЖАЛДАҒАН ТҰРҒЫН ҮЙДІ ПАЙДАЛАНУ ҚҰҚЫҒЫН ТОҚТАТУ ЖӘНЕ
ОЛАРДАН ШЫҒАРУ

      Ескерту. 14-тараудың тақырыбына өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

102-бап. Жалдаушының мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шартын бұзуы

      1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдаушы (қосымша жалдаушы) кез келген уақытта (кәмелетке толған отбасы мүшелерiнiң келiсiмiмен) жалдау (қосымша жалдау) шартын бұзуға құқылы.

      2. Жалдаушы (қосымша жалдаушы) мен отбасы мүшелерi тұрақты тұру үшiн басқа жаққа көшiп кеткен жағдайда тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау шарты олар кеткен күннен бастап бұзылды деп есептеледi.

      Ескерту. 102-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

103-бап. Жалға берушiнiң талап етуi бойынша мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шартын бұзу және жалдаушыны (қосымша жалдаушыны) тұрғын үйден шығару

      1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шарты жалға берушiнiң талап етуiмен осы Заңда белгiленген негiздер бойынша ғана бұзылуы мүмкiн.

      2. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйлерден және жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйлерден шығаруға жалдау (қосымша жалдау) шарты бұзылған реттерде, сондай-ақ осы Заңда көзделген басқа негiздер бойынша жол берiледi.

      3. Мемлекеттiк тұрғын үй және жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй қорынан басқа жарамды тұрғын үй берместен ата-ана қамқорлығынсыз қалған кәмелетке толмаған балаларды шығаруға жол берiлмейдi.

      Ескерту. 103-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182 Заңымен.

104-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан басқа тұрғын үй беру арқылы шығару

      1. Азаматтар осы Заңның 107-бабында, 108-бабының 1-тармағында, 111 және 114-баптарында көзделгенiнен басқа реттерде мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы тұрғын үйден және жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйден тұрмысқа жайлы басқа тұрғын үй берiлiп шығарылады.

      2. Осы Заңның 91-бабының 1-тармағында және 103-бабының 3-тармағында көрсетiлген реттерде тұру үшiн жарамды басқа тұрғын үй-жай берiледi.

      3. Үйден шығару туралы талап етушi заңды тұлға басқа тұрғын үй берiлуiн қамтамасыз етедi.

      Ескерту. 104-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

105-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйден тұрмысқа жайлы басқа тұрғын үй беру арқылы үйден шығару негiздерi

      1. Мына реттерде:

      1) егер көппәтерлі тұрғын үй жер учаскесiнiң мемлекет мұқтажы үшiн мәжбүрлеп иеліктен шығарылуына байланысты бұзылуға жататын болса;

      2) егер көппәтерлі тұрғын үй одан әрі тұру (болу) үшін жарамсыздығына байланысты қайта жабдықтауға жататын болса;

      3) егер көппәтерлі тұрғын үй авариялық деп танылса;

      4) тұрғын үйдi күрделi жөндеудiң нәтижесiнде тұру жағдайы айтарлықтай өзгерсе (осы Заңның 91-бабының 2 және 3-тармақтары);

      5) тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шарты осы Заңның 108-бабының 2-тармағында көзделген негiздер бойынша жарамсыз деп танылса, мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үйдi немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйді жалдау (қосымша жалдау) шарты бұзылуы, ал жалдаушы (қосымша жалдаушы) тұрмысқа жайлы басқа тұрғын үй берiлiп шығарылуы мүмкiн.

      2. Босатылған үйдiң орнына берiлетiн тұрмысқа жайлы тұрғын үй осы Заңның 75 және 76-баптарының, 106-бабындағы 2, 3, 4-тармақтардың талаптары мен ережелерiне сай келуге тиiс.

      Ескерту. 105-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182, 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

106-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйлерден шығарылуына байланысты азаматтарға берiлетiн тұрғын үй

      1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйлерден шығарылуына байланысты азаматтарға берiлетiн басқа тұрғын үй осы Заңның 75 және 76-баптарының талаптарына сай келуге және шығарылған адамдар тұрған бұрынғы тұрғын үйдiң көлемiнен кем болмауға тиiс.

      2. Егер жалдаушы (қосымша жалдаушы) бұрын бiр бөлмеден артық алаңда тұрған болса, оған сонша бөлмелер санынан тұратын жеке тұрғын үй берiлуге тиiс.

      3. Егер жалдаушыда (қосымша жалдаушыда) артық алаң болса, тұрғын үй осы Заңның 75-бабындағы 1-тармақта көзделген нормаларға сәйкес берiледi, ал қосымша алаңға құқығы бар жалдаушыға (қосымша жалдаушыға) немесе онымен бiрге тұратын адамға - қосымша алаңға құқығы ескерiле отырып берiледi.

      4. Бұзылатын үйде кемiнде он бес жыл тұратын азаматтарға олардың қалауы бойынша басқа жайлы тұрғын үй бұзылған құрылыстың орнына немесе соған жақын жерден салынған тұрғын үйлерден берiледi. Бұл азаматтар осындай тұрғын үй берiлгенге дейiн осы баптың 5-тармағының талаптарына сәйкес келетiн уақытша тұрғын үймен қамтамасыз етiледi.

      5. Тұру үшiн жарамды тұрғынжай осы елдi мекен шегiнде болуға әрі санитариялық-эпидемиологиялық және техникалық талаптарға сай келуге тиiс.

      Көшiп-қону азаматтың тұрғын үй жағдайының, осы Заңның 69-бабында көрсетiлгенiндей, тұрғын үй жағдайын жақсартуға мұқтаждыққа әкелiп соқтырмауға тиiс. Жалға алушының (қосымша жалға алушының) осы Заңның 105-бабындағы 1-тармақтың 1), 2), 3), 4) тармақшаларында көрсетiлген жағдайларда көшiп-қонуға байланысты шығындарын жалға берушi өтеуге тиiс.

      6. Осы Заңның 105-бабында көзделген негiздер бойынша азаматтарды шығаруға байланысты даулар сот тәртiбiмен шешiледi.

      Осы Заңның 108-бабындағы 2-тармақта көзделген жағдайдан басқа реттерде, жалға алушыны (қосымша жалдаушыны) шығару туралы сот шешiмiнде шығарылған адамға берiлетiн тұрғын үй, осы тұрғын үй орналасқан мекен-жай көрсетiле отырып жүргiзiлуге тиiс.

      Ескерту. 106-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182; 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

107-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үйден басқа тұрғын үй берiлмей шығару негiздерi

      Жалдаушыны (қосымша жалдаушыны), оның отбасы мүшелерiн немесе онымен бiрге тұратын басқа адамдарды басқа тұрғын үй бермей шығаруға, егер:

      1) олар тұрғын үйдi үнемi қиратса немесе бүлдiрсе;

      2) олар тұрған үйдi осы Заңның 4-бабының талаптарын бұза отырып пайдаланса;

      3) олар жатақхана ережелерiн үнемi бұзу арқылы басқалардың өздерiмен бiр бөлмеде немесе бiр тұрғын үйдi тұруына мүмкiндiк бермейтiн болса;

      4) олар дәлелдi себептерсiз тұрғын үйдi пайдаланғаны үшiн ақы төлеуден қатарынан алты ай бойы жалтарса;

      5) адамдар ата-аналық құқығынан айырылған болса және олардың ата-аналық құқықтарынан айырылуына байланысты балаларымен бiрге тұруы мүмкiн емес деп танылса;

      6) адам тұрғын үйге өз бетiмен басып кiрiп алса;

      7) тұрғын үйдi жалдау (қосымша жалдау) шарты осы Заңның 108-бабындағы 1-тармақта көзделген негiздер бойынша жарамсыз деп танылса;

      8) олар меншiк құқығымен орналасқан жерiне қарамастан өзге тұрғын үйдi сатып алған болса;

      8-1) олар тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысу арқылы сол елді мекенде орналасқан көппәтерлі тұрғын үйдегі пәтерді меншікке сатып алған болса;

      9) Осы Заңның 111 (101-баптың 3-тармағында, 109-баптың 2-тармағында көзделген реттердi қоспағанда) және 114-баптарында көзделген негiздер пайда болса, басқа тұрғын үй берiлместен шығаруға жол берiледi.

      Ескерту. 107-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182, 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

108-бап. Тұрғын үйдi жалға алу (қосымша жалға алу) шартын жарамсыз деп танудың салдары

      1. Шарт жасасып, тұрғын үй алған адамдардың қасақана заңсыз әрекеттерiнiң салдарынан тұрғын үйдi жалға алу (қосымша жалға алу) шарты жарамсыз деп танылған жағдайда олар басқа тұрғын үй берiлместен шығарылуға тиiс.

      2. Егер тұрғын үйдi жалға алу (қосымша жалға алу) шарты осы баптың 1-тармағында көзделген жағдайлардан басқа негiздер бойынша жарамсыз деп танылса, шартта аталған азаматтар өздерiнiң бұрын тұрып келген тұрғын үйi немесе басқа жайлы тұрғын үй берiп шығарылуға тиiс. Басқа тұрғын үй беру мiндетi шартты жарамсыз деп тануға әрекетi негiз болған заңды тұлғаға жүктеледi. Бұл жағдайда соттың шешiмiнде берiлетiн тұрғын үйдiң мекен-жайы көрсетiлмеуi мүмкiн.

      3. Жалдау (қосымша жалдау) шартын жасасу кезiнде заңсыз әрекетке жол берген лауазымды адам Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен жауапқа тартылады.

      Ескерту. 108-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2006.07.07 № 182, 2007.07.06 № 276 (орыс тіліндегі мәтінге өзгеріс енгізілді, қазақ тіліндегі мәтін өзгермейді) Заңдарымен.

15-тарау. ҚЫЗМЕТТIК ТҰРҒЫН ҮЙЛЕРДI ЖӘНЕ МЕМЛЕКЕТТIК ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНЫҢ ЖАТАҚХАНАЛАРЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН БӨЛМЕЛЕРДI ПАЙДАЛАНУ

109-бап. Қызметтiк тұрғын үйлер

      1. Қызметтік тұрғынжайлар өздерінің еңбек қатынастарының сипатына байланысты жұмыс орны бойынша тұруға тиісті Қазақстан Республикасының азаматтарын, сондай-ақ Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қатысатын Қазақстан Республикасының азаматтарын және қандастарды жалдау шарты бойынша қоныстандыруға арналады.

      2. Осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттiк мекемелердің жұмыскерлері мен судьялар, егер олар мемлекеттiк қызметте, бюджеттiк ұйымдарда, мемлекеттік кәсіпорындарда немесе судья лауазымында (мемлекеттiк сайланбалы лауазымда болу мерзiмiн қоса алғанда) кемiнде он жыл (жиынтығында) жұмыс iстесе, сондай-ақ еңбек қатынастары мынадай негіздер бойынша:

      1) ұйымның таратылуы, қызметкерлер санының немесе штатының қысқартылуы бойынша;

      2) одан әрi жұмыс iстеуге кедергi келтiретiн сырқатына байланысты;

      3) зейнеткерлікке шығуына байланысты тоқтатылса, жұмыс iстеген мерзiмiне қарамастан, өздерi тұратын қызметтiк тұрғынжайларды қалдық құны бойынша жекешелендiре алады.

      Қызметтiк тұрғын үй берілген қызметкер қайтыс болған жағдайда, жекешелендіру құқығы қайтыс болған (қаза тапқан) адамның жұмыс iстеген мерзiмiне қарамастан, қайтыс болған (қаза тапқан) адамның отбасы мүшелеріне өтеді.

      Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қатысушы ретінде қызметтік тұрғынжай берілген Қазақстан Республикасының азаматтары және қандастар, егер олар қызметтік тұрғынжайда кемінде бес жыл тұрса, өздері тұратын қызметтік тұрғынжайларды қалдық құны бойынша жекешелендіре алады.

      2-1. Еңбек сiңiрген жылдары күнтiзбелік есептеумен он және одан көп жыл болған әскери қызметшілер немесе арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері, сондай-ақ әскери қызметтен немесе арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметтен қызметте болудың шекті жасына толуы, денсаулық жағдайы бойынша немесе штаттардың қысқартылуына байланысты шығарылған адамдар тұрып жатқан қызметтік тұрғынжайларды (жабық және оқшауланған әскери қалашықтарда, шекара бөлімшелерінде және өзге де жабық объектілерде орналасқан қызметтік тұрғынжайларды қоспағанда) қалдық құны бойынша жекешелендіруге құқылы.

      Еңбек сiңiрген жылдары күнтiзбелік есептеумен жиырма және одан көп жыл болған әскери қызметшілер, арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері, сондай-ақ әскери қызметтен немесе арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметтен қызметте болудың шекті жасына толуы, денсаулық жағдайы бойынша немесе штаттардың қысқартылуына байланысты шығарылған адамдар тұрып жатқан қызметтік тұрғынжайларды (жабық және оқшауланған әскери қалашықтарда, шекара бөлімшелерінде және өзге де жабық объектілерде орналасқан қызметтік тұрғынжайларды қоспағанда) өтеусіз жекешелендіруге құқылы.

      Әскери қызметтен немесе арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметтен шығарылған, осы тармақта аталған, қызметтік тұрғынжай берілген адам қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, оны жекешелендіру құқығы қаза тапқан (қайтыс болған) адамның отбасы мүшелеріне өтеді;

      3. Қызметтiк тұрғын үйлерді жекешелендіру тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

      4. Осы баптың 2 немесе 2-1-тармақтарында белгіленген негіздер болған кезде тұрғын үй комиссиясы тұрғын үйді жекешелендіру туралы шешім шығарады. Бұл тұрғын үйді жалдаушының кейіннен жекешелендіруі үшін ол коммуналдық тұрғын үй қорына ауыстырылады.

      Ескерту. 109-бап жаңа редакцияда - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 23.11.2015 № 417-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 421-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.04.2023 № 226-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

110-бап. Қызметтiк тұрғын үйдi беру және оны пайдалану

      1. Қазақстан Республикасы азаматтарын еңбек қатынастарының сипатына байланысты өз міндеттерін орындауы кезеңінде, оның ішінде ротациялау тәртібімен лауазымға тағайындалған мемлекеттік қызметшілерді қоныстандыруға арналған қызметтік тұрғынжайды беру және оны пайдалану тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

      Қазақстан Республикасы азаматтарының еңбек қатынастарының сипатына байланысты өз міндеттерін орындауы кезеңінде оларды қоныстандыруға арналған қызметтік тұрғынжайды пайдалануға осы Заңның 90, 93 және 95-баптарының қағидалары қолданылмайды.

      Лауазымға ротациялау тәртібімен тағайындалған мемлекеттік қызметшілерге ротациялау орны бойынша қызметтік тұрғынжай болмаған жағдайда олардың еңбек қатынастарының сипатына байланысты міндеттерін орындауы кезеңіне ротациялық төлемдер төленеді.

      Ротациялық төлемдер Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен басқа елді мекенге ротацияланған мемлекеттік қызметшілерге берілетін ротациялық төлемдердің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, қайтару, тоқтата тұру және қайта бастау қағидаларына сәйкес жүргізіледі.

      2. Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің пәрменді шараларына қатысатын Қазақстан Республикасының азаматтарын және қандастарды қоныстандыруға арналған қызметтік тұрғынжайды беру және оларды пайдалану тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

      Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қатысатын Қазақстан Республикасының азаматтарын және қандастарды қоныстандыруға берілетін қызметтік тұрғын үйге осы Заңның 71, 72, 73, 74, 90, 93 және 95-баптарының күші қолданылмайды.

      3. Қызметтік тұрғынжай осы Заңда көзделген шарттарда және тәртіппен басқа қызметтік тұрғынжайға айырбасталуы мүмкін.

      Ескерту. 110-бап жаңа редакцияда - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 23.11.2015 № 417-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 421-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.03.2023 № 214-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.04.2023 № 226-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

111-бап. Қызметтiк тұрғын үйлерден шығару

      1. Осы Заңның 109-бабының 2-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, еңбек қатынастарына байланысты қызметтік тұрғынжай берiлiп, ол қатынастарды тоқтатқан жұмыскерлер, оның ішінде лауазымға ротациялау тәртібімен тағайындалған мемлекеттік қызметшілер өздерiмен бiрге тұратын барлық адамдармен қоса басқа тұрғын үй-жай берiлместен шығарылуға жатады.

      1-1. Әскери қызметтен немесе арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметтен шығарылған, тұрып жатқан қызметтік тұрғынжайды жекешелендіру құқығы жоқ адамдар өздерімен тұрып жатқан барлық адамдармен қоса басқа тұрғынжай берілместен шығарылуға жатады.

      2. Аталған негiздер бойынша қызметтiк тұрғын үйден шығару туралы талап еңбек қатынастарын тоқтатқан күннен бастап үш жылдың iшiнде қойылуы мүмкiн.

      Ескерту. 111-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 23.11.2015 № 417-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2022 № 114-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.03.2023 № 214-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

112-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы жатақханалардан тұрғын үй-жай беру тәртiбi

      Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы жатақханалардан тұрғын үй-жай кәсiпорын, мекеме әкiмшiлiгiнiң шешiмi бойынша еңбек шартымен жұмыс iстейтiн кезеңiнде, сондай-ақ студенттер (курсанттар, аспиранттар) мен оқушылардың оқуы кезеңiнде тұруы үшiн берiледi.

      Шешiмде жатақханадан тұрғын үй-жай берiлген адаммен бiрге тұрғызылатын барлық адамдар аталуға тиiс. Басқа адамдарды тұрғызуға тыйым салынады.

      Ескерту. 112-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 1999.06.07 № 391-I, 2007.05.15 № 253 Заңдарымен.

113-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорының жатақханаларындағы тұрғын үй-жайларды пайдалану тәртiбi

      Ескерту. 113-бап алынып тасталды - ҚР 2011.06.27 № 444-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

114-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорындағы жатақханадан шығару

      1. Еңбек шарты бойынша жұмыс iстеген және осы еңбек қатынастарын тоқтатқан адамдар, сондай-ақ оқу орындарында оқыған және олардан шығып қалған адамдар өздерiмен бiрге тұратын отбасыларының мүшелерiмен қоса оларға жұмысына немесе оқуына байланысты берiлген мемлекеттiк тұрғын үй қорының жатақханасынан басқа тұрғын үй-жай берiлмей шығарылуға тиiс.

      Осы ереже еңбек шарты немесе жергілікті атқарушы органдардың және кәсіпорындар (мекемелер) әкімшіліктерінің өзге де шешімдері негізінде мемлекеттік тұрғын үй қоры жатақханаларындағы бөлмелік үлгідегі тұрғын үй-жайларда тұру құқығын алған адамдарға, сондай-ақ қоныстанған кезінен бастап осы Заң күшіне енгенге дейін іс жүзінде тұрып жатқан басқа да адамдарға қолданылмайды.

      2. Осы Заңның 107-бабында көзделген негiздер бойынша да жатақханадан басқа тұрғын үй-жай берiлместен шығарылуы мүмкiн.

      Ескерту. 114-бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 1999.06.07 № 391-I, 2007.05.15 № 253 Заңдарымен.

5 БӨЛIМ

16-тарау. ТҰРҒЫН ҮЙ БЕРУ ЖӨНIНДЕГI ШАРТТЫҚ МIНДЕТТЕМЕЛЕР

115-бап. Шарттық мiндеттемелер ұғымы және олардың түрлерi

      Ескерту. 115-бап алынып тасталды - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

116-бап. Орнына басқа тұрғын үй беру жағдайымен бұзылуға тиiстi тұрғын үйдi босату туралы шарт

      1. Жер учаскесiнiң мемлекет мұқтажы үшiн мәжбүрлеп иеліктен шығарылуына байланысты тұрғын үйлердi бұзған жағдайда жергілікті атқарушы орган мен меншiк иелерiнiң (жалдаушылардың) арасында бұзылған тұрғынжайлардың орнына бұрынғы меншiк иелерiне (жалдаушыларға) нақ сол немесе басқа жер учаскесiндегi жаңадан салынған басқа тұрғынжайларды меншiкке (жалдауға) беру туралы шарт жасалуы мүмкiн.

      Бұл жағдайда жергілікті атқарушы орган меншiк иесiне (жалдаушыға) сол Заңның 75-бабы 1-тармағының талаптарына сай келетiн тұрмысқа жайлы тұрғын үй беруге мiндеттi, ал бұзылуға тиiстi тұрғын үй иелерi (жалдаушылар) өздерi тұратын тұрғынжайды шартта көрсетiлген мерзiмде босатуға мiндеттi. Тараптардың келiсiмi бойынша шартта тұрмысқа жайлы тұрғын үй берудiң өзге де жағдайлары мен мерзiмдерi, мүмкiн болатын өтемақы сомасы, тұрғын үйдiң көлемi, қабаты, бөлмелер саны, отбасының құрамы және басқа тараптардың мүддесiн қозғайтын жағдайлар көрсетiледi.

      Тұрғын үй тиiсiнше меншiкке немесе пайдалануға берiлуi мүмкiн.

      Тұрмысқа жайлы тұрғынжай берiлгенге дейiн көшiрiлуге тиiстi азаматтар осы елдi мекенде орналасқан әрi санитариялық-эпидемиологиялық және техникалық талаптарға сай келетiн уақытша тұрғынжайларға (олардың келiсiмiмен) орналастырылады. Уақытша тұрғынжайға ақы төлеу жөнiндегi шығындар жергілікті атқарушы органға жүктеледi.

      2. Егер тұрмысқа жайлы тұрғын үй шартта көрсетiлген мерзiмде берiлмесе, жергілікті атқарушы орган соттың шешiмi бойынша өз қаражаты есебiнен тұрған үйiнен айрылған меншiк иесiне (жалға алушыға) шарттың ережелерiнде көзделген талаптарға сәйкес басқа тұрғын үй сатып алуға, сондай-ақ шарттық мiндеттемелердiң бұзылуы салдарынан келтiрiлген залалды өтеуге мiндеттi болады.

      Ескерту. 116-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.07.10 № 227, 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 270-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

6 БӨЛIМ
17-тарау. ӨТПЕЛI ЕРЕЖЕЛЕР

117-бап. Тұрғын үйге мұқтаждар есебiнде тұратын азаматтар кезегiнiң сақталуы

      1. Тұрғын үйге мұқтаждар есебiнде тұрған азаматтар осы Заң күшiне енгiзiлген кезден бастап мемлекеттiк тұрғын үй қорынан бұрынғы тәртiппен тұрғын үй алу құқығын сақтайды.

      2. Мемлекеттiк кәсiпорындардың тұрғын үй қоры мемлекеттiк коммуналдық тұрғын үй қорына берiлген жағдайда тиiстi жергiлiктi атқарушы органға тұрғын үй қорымен бiрге жұмыс орны бойынша тұрғын үйге мұқтаждар есебiнде тұратын азаматтардың тiзiмi де берiледi.

      Бұл орайда тұрғын үй қоры берiлген кезде жұмыс орны бойынша тұрғын үйге мұқтаждар есебiнде тұратын адамдар оларды жұмыс орны бойынша есепке қабылдау күнiн негiзге ала отырып тұрғылықты жерi бойынша жасалған тiзiмге енгiзiледi. Егер аталған адамдар тұрғылықты жерi бойынша да есепке тұрса, олар арыз берушiнiң таңдауымен жұмыс орны немесе тұрғылықты жерi бойынша есепке қойылған күнiне қарай тiзiмге енгiзiледi.

      Жергiлiктi атқарушы органдар тұрғын үйге мұқтаждар тiзiмiне өзгерiстердi осы Заңның 78-бабында белгiленген тәртiп бойынша, енгiзiлген өзгерiстер себебiн көрсету және анықтау арқылы он күн мерзiм iшiнде жария етедi.

118-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан бiрiншi кезекте және кезектен тыс тұрғын үй беру

      1. Осы Заң күшiне енгiзiлгенге дейiн есепте тұрғандар қатарынан тұрғын үйге мұқтаждарға мемлекеттiк тұрғын үй қорынан бiрiншi кезекте тұрғын үй:

      1) Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне және жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлерге, сондай-ақ "Ардагерлер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 5-бабының 1), 2), 3), 4) және 5) тармақшаларында санамаланған, басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлеріне;

      2) Кеңес Одағының Батырларына, Социалистiк Еңбек Ерлерiне, "Алтын алқа" алқасымен марапатталған және бұрын "Ардақты ана" атағы берiлген аналарға, сондай-ақ Даңқ, Еңбек Даңқы, "КСРО Қарулы Күштерiнде Отанға қызмет еткенi үшiн" ордендерiмен марапатталғандарға;

      3) азамат және Ұлы Отан соғыстары кезеңiнде және КСРО мен Қазақстан Республикасын қорғау жөнiндегi басқа да жауынгерлiк операциялар кезiнде ұрыс қимылдарын жүргiзген армия құрамында болған адамдарға, азамат және Ұлы Отан соғыстарының партизандарына, жауынгер-интернационалистерге, сондай-ақ КСРО мен Қазақстан Республикасын қорғау жөнiндегi жауынгерлiк операцияларға қатысқан басқа да адамдарға;

      4) бірінші және екінші топтардағы мүгедектігі бар адамдарға (өздері жасаған қылмыс салдарынан мүгедектік белгіленген адамдарды қоспағанда);

      5) мемлекеттiк немесе қоғамдық мiндеттердi атқару кезiнде, адам өмiрiн құтқару кезiнде, құқық тәртiбiн қорғау кезiнде не өндiрiстегi жазатайым жағдайдың салдарынан қаза тапқан адамдардың немесе хабар-ошарсыз кеткен жауынгерлердiң (партизандардың) отбасыларына;

      6) заңдарда белгiленген тәртiппен бекiтiлген аурулар тiзiмiнде аталған кейбiр созылмалы аурулардың ауыр түрлерiмен ауыратын адамдарға;

      7) Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы орталық атқарушы органның аумақтық бөлімшесінің қорытындысы бойынша экологиялық зiлзалалардың, Чернобыль апатының, Семей полигонындағы ядролық сынақтар жарылыстарының, сондай-ақ азаматтық және әскери мақсаттағы басқа да ядролық объектiлердегi жарылыстардың салдарынан денсаулық жағдайы нашарлаған азаматтарға;

      8) заңсыз сотталу немесе саяси тұрғыда сотсыз қуғын-сүргiнге ұшырау (сот тәртiбiмен саяси қуғын-сүргiн құрбандары деп таныту немесе саяси қуғын-сүргiннен зардап шегу) фактiлерi сот тәртiбiмен анықталған азаматтарға;

      9) 30 жасқа дейiн алғаш некеге отырған және некеге отырғаннан кейiнгi алғашқы үш жылда балалы болған жас жұбайлар отбасыларына;

      10) мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған адамдарға;

      11) көп балалы отбасыларға;

      12) үшінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға, жасына байланысты зейнеткерлерге, жалғызілікті аналарға (некеге тұрмаған, бала тәрбиелеп отырған әйелдерге), егіз бала тапқан отбасыларға, егер азаматтардың бұл санаттары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен айқындалатын ең төмен күнкөріс деңгейінен төмен кіріс алатын болса;

      13) жиырма жылдан артық қызмет атқарған және әскери қызметтен жасына, денсаулық жағдайына немесе штаттың (қызметкерлер санының) қысқаруына байланысты босатылған әскери қызметшiлерге Қазақстан Республикасының аумағындағы әскери қызметке дейiнгi тұрған жерiне қайтып оралған кезде;

      14) мемлекеттiк бiлiм беру мекемелерiнiң педагогтеріне;

      15) мемлекеттiк денсаулық сақтау мекемелерiнде халыққа тiкелей медициналық және дәрi-дәрмек көмегiн көрсетушi медицина және фармацевтика қызметкерлерiне;

      16) судьяларға, құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне тең дәрежеде беріледі.

      Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан бiрiншi кезектi тәртiппен тұрғын үй алған азаматтар жергiлiктi атқару органдарының шешiмi бойынша ғана бiрiншi кезектi тәртiппен басқа тұрғын үй алудың тiзiмiне тағы да енгiзiлуi мүмкiн.

      2. Осы Заң күшiне енгiзiлгенге дейiн есепте тұрғандар қатарынан тұрғын үйге мұқтаждарға мемлекеттiк тұрғын үй қорынан кезексiз тұрғын үй:

      1) тұрғын үйi Қазақстан Республикасының аумағындағы табиғат апаттарының салдарынан тұру үшiн жарамсыз болып қалған азаматтарға;

      2) мемлекеттiк балалар мекемесiнен, туған-туысқандарынан, қорғаншысынан немесе қамқоршысынан қайтып оралған адамдарға, бұрын тұратын тұрғын үйiне оның бұзылуы немесе тұрғын емес үй-жай етiп жабдықталуы себептi қайтып оралуы мүмкiн болмаған жағдайда;

      3) Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабының бірінші бөлігі 1), 2), 5), 6), 7) және 8) тармақтарының негізінде қылмыстық iстiң тоқтатылуына байланысты үкімнің күші жойылуы нәтижесінде жазаны өтеуден босатылған, заңсыз сотталу салдарынан тұрғынжайынан айырылған адамдарға бұрынғы тұрғынжайын қайтару мүмкіндігі болмаған кезде, егер тұрғынжай беру туралы талап ақталғаннан кейін бір жылдың ішінде мәлімделсе;

      4) кәмелетке толғанға дейiн ата-анасынан айрылған жиырма жасқа толмаған жетiм балаларға берiледi. Әскери қызметке шақырылған кезде мұндай адамдардың жасы олардың мерзiмдi әскери қызметтен өту мерзiмiне ұзартылады;

      5) еңбек шартынан туындайтын мемлекеттiк мiндеттемелер әсерiмен тұрғын үй берiлуге тиiстi не бұрынғы тұрғын үйiн пайдалану мүмкiндiгiнен заңсыз айрылған адамдарға;

      6) бұрынғы тұрғын үйi өздерiне сақталмайтын жағдайда, егер бұл басқа жерге көшумен байланысты болса, сайланбалы мемлекеттiк қызметке сайланған адамдарға берiледi.

      3. Қазақстан Республикасының мемлекеттiк наградалары берiлген адамдар Қазақстан Республикасының мемлекеттiк наградалары туралы заңдарда белгiленген тәртiппен тұрғын үй алуға құқылы.

      Ескерту. 118-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2002.03.21 № 308, 2007.05.15 № 253, 2011.01.06 № 379-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.07.2014 № 233-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 27.12.2019 № 294-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.05.2020 № 323-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

119-бап. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан шарт арқылы тұрғын үй беру

      1. Осы Заң қабылданғанға дейiн қолданылып келген тұрғын үй заңдарына сәйкес жасалған шарттар осы Заңда мұндай шарттар жасау көзделмеген жағдайларда да орындалуға тиiс.

      2. Тұрғын үй-жай беру туралы шарт жасасқан мемлекеттiк кәсiпорынның тұрғын үй қоры мемлекеттiк коммуналдық тұрғын үй қорына берiлген жағдайда шартпен келiсiлген тұрғын үй беру мiндетi бұл қорды өз иелiгiне қабылдаған жергiлiктi атқарушы органдарға жүктеледi.

      3. Мемлекеттiк тұрғын үй қоры мен аяқталмаған тұрғын үй құрылысы басқа құрылыс салушыға берiлген кезде оған бұрынғы құрылыс салушының шартпен келiсiлген тұрғын үй беру мiндеттерi жүктеледi.

119-1-бап. Қазақстан Республикасының астанасында мемлекет мұқтажы үшiн жер учаскелерiн мәжбүрлеп иеліктен шығаруға байланысты бұзған кезде меншiкке тұрғын үй беру ерекшелiктерi

      Ескерту. Тақырыпқа өзгерту енгізілді - ҚР 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

      Қазақстан Республикасының астанасында мемлекет мұқтажы үшiн жер учаскелерiн мәжбүрлеп иеліктен шығарған кезде иеліктен шығарылатын жер учаскесiнде орналасқан тұрғын үйдiң меншiк иесiнің таңдауы бойынша тұрғын үйдiң нарықтық құны мөлшерiнде өтем төленедi не меншігіне тұрмысқа жайлы тұрғын үй берiледi, егер азаматтарға заңмен өзге де жеңiлдiктi нормаларға кепiлдiк берiлмеген болса, оның пайдалы алаңы мәжбүрлеп иеліктен шығарылатын тұрғын үйдiң пайдалы алаңынан аспауға тиiс.

      Шарттық мiндеттемелерге орай нақ сол немесе басқа жер учаскесiнде бұзылғандардың орнына жаңадан салынған тұрғынжайлардан бұрынғы меншiк иелерiнiң (жалға алушылардың) меншiгiне (жалға) басқа тұрғын үй беру құрылыс салушының келiсiмiмен ғана жүзеге асырылады.

      Ескерту. 119-1-баппен толықтырылды - ҚР 2001.07.10 № 227 Заңымен, өзгерту енгізілді - ҚР 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

119-2-бап. Ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша талап ету құқығын беру ерекшелiктерi

      Осы Заңның 98-1-бабының күшi Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Жаңа тұрғын үй саясаты туралы" 1993 жылғы 6 қыркүйектегi № 1344 Жарлығын iске асыруға байланысты туындайтын құқық қатынастарына ғана қолданылады.

      Ескерту. 119-2-баппен толықтырылды - ҚР 2004.07.09 № 587 Заңымен.

120-бап. Қызметтiк тұрғын үйден шығару ерекшелiктерi

      Осы Заң күшiне енгiзiлгенге дейiн берiлген қызметтiк тұрғын үйден тұру үшiн жарамды басқа тұрғын үй берiлместен:

      1) мүгедектігі бар адамдарды (өздері жасаған қылмыс салдарынан мүгедектік белгіленген адамдарды қоспағанда);

      2) Ұлы Отан соғысының қатысушыларын, сондай-ақ жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушыларына теңестірілген адамдарды;

      2-1) "Ардагерлер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 5-бабының 1), 2), 3), 4) және 5) тармақшаларында санамаланған, басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлерін;

      3) мемлекеттiк немесе қоғамдық мiндеттердi, әскери қызмет мiндеттерiн атқару кезiнде, адам өмiрiн құтқару кезiнде, құқық тәртiбiн қорғау кезiнде, өндiрiстегi жазатайым жағдайдың салдарынан қаза тапқандардың немесе хабар-ошарсыз кеткен жауынгерлердiң отбасыларын;

      4) халықты әлеуметтік қорғау саласындағы орталық атқарушы органның аумақтық бөлімшесінің қорытындысы бойынша Чернобыль апатының, Семей полигонындағы ядролық сынақтар жарылыстарының, сондай-ақ басқа да азаматтық және әскери мақсаттағы ядролық объектiлердегi төтенше жағдайлардың салдарынан денсаулық жағдайы нашарлаған азаматтарды;

      5) қызметтiк тұрғын үй берген кәсiпорында немесе мекемеде кемiнде он жыл жұмыс iстеген адамдарды;

      6) қызметтен босатылған, өздерiне соған байланысты қызметтiк тұрғын үй берiлген, бiрақ сол кәсiпорынмен немесе мекемемен еңбек қатынастарын тоқтатпаған адамдарды;

      7) жасы бойынша немесе денсаулық жағдайы бойынша, сондай-ақ штаттардың қысқаруына, кәсiпорынның немесе мекеменiң таратылуына байланысты жұмыстан босатылған адамдарды;

      8) қызметтiк тұрғын үй берiлiп, қайтыс болған қызметкерлердiң отбасы мүшелерiн;

      9) көп балалы отбасыларын шығаруға болмайды.

      Ескерту. 120-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2002.03.21 № 308; 03.12.2015 № 433-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 06.05.2020 № 323-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.06.2022 № 129-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

121-бап. Мемлекеттiк емес меншiк нысанына негiзделген заңды тұлғаларға тиесiлi тұрғын үйлердiпайдалану

      Мемлекеттiк емес меншiк нысанына негiзделген заңды тұлғаға тиесiлi тұрғын үйдi жалдау жөнiнде осы Заң күшiне енгiзiлгенге дейiн жасалған шарт аталған шарттың қолданылу мерзiмiнде күшiн сақтап қалады.

      Ескерту. 121-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Қазақстан Республикасының
Президентi

On Housing Relations

Law of the Republic of Kazakhstan dated 16 April 1997 No. 94.

      Unofficial translation

      Footnote. Throughout the whole text the numerals “I – VI” are respectively substituted by the numerals “1 – 6” after the word “Section” in accordance with Law of the Republic of Kazakhstan dated 20.12.2004 No. 13 (enforced from 01.01.2005).
      Footnote. Throughout the whole text:
      the words “national service” are in all cases substituted by the words “military service” by Law of the Republic of Kazakhstan dated 22.05.2007 No. 255 (enforced from date of official publication).
      the words “necessities”, “separate (individual)”, and “separate” are respectively substituted by the words “needs”, “individual (separate)” by Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV.
      the words “oralman” and “oralmans” shall be replaced respectively by the words “kandas”, and “kandases” by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 13.05.2020 No. 327-VI (effective from 01.01.2021).

SECTION 1
Chapter 1. General provisions

Article 1. Housing legislation of the Republic of Kazakhstan

      1. Housing legislation of the Republic of Kazakhstan regulates relations with participation by citizens, legal entities and State bodies linked with:

      1) grounds for creation and termination of rights of ownership of a dwelling place and right to exercise them;

      2) exercising the right to use apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms and receiving utilities;

      3) requirements for individual and multi-apartment residential buildings;

      4) preservation and repair of housing stock;

      5) control of state bodies for respect of civil rights regarding housing and use of housing stock;

      6) special aspects of regulating housing relations with participation of the servants of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized anti-corruption body and military servicemen.

      2. Housing relations in Kazakhstan shall be regulated by this Law and regulations of the Civil Code and other Kazakh legislation issued in accordance therewith.

      3. Relations linked with financing of construction, development and increasing of housing stock shall be regulated by relevant Kazakh legislation in recognition of the requirements of this Law.

      4. Accommodation (stay) in hotels, boarding houses, boarding schools, medical and social institutions (organizations) and other similar facilities shall be regulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      5. The legal relations regulated by this Law are not subject to the Law of the Republic of Kazakhstan "On public procurement" if the owner of an apartment, non-residential premises is an organization with the participation of the state, in terms of:

      contributions for the management of the condominium facility and the maintenance of the common property of the condominium facility, provided for by the annual cost estimates;

      contributions to accumulate for the overhaul of the common property of the condominium object;

      targeted contributions to pay for activities not provided for in the cost estimates for the management of the condominium facility and the maintenance of the common property of the condominium facility.

      Footnote. Article 1 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 13.02.2012 No. 553-IV (enforced from 01.01.2013); dated 13.06.2017 No. 69-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021); dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.04.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 2. Basic definitions used in this Law

      The following basic definitions shall be used in this Law:

      1) emergency multi-apartment residential building - a multi-apartment residential building in which the main supporting structures (foundations, columns, load-bearing walls, beams, floors) have lost their bearing capacity and further operation of which poses a danger to the lives of residents (staying), recognized as not subject to restoration by the conclusion of a legal entity, accredited to carry out technical supervision and technical inspection of the reliability and stability of buildings and structures;

      1-1) low-income families (citizens) – persons, who have the right to receive housing assistance in accordance with the housing legislation of the Republic of Kazakhstan;

      1-2) military servants - citizens of the Republic of Kazakhstan, who are in military service in the Armed Forces, other troops and military formations of the Republic of Kazakhstan;

      1-3) managing company - an individual or legal entity, rendering services for management of the condominium object on the basis of a concluded contract;

      1-4) budgetary organizations - state institutions and state enterprises;

      1-5) departmental housing fund - service dwellings on the balance sheet of state institutions, intended to be provided to public servants, appointed to the positions in rotation, by decision of the housing commission, for living for the period of performing official duties without the right to further privatization;

      2) individual (separate) property – the property of citizens, legal entities, the state for an apartment, non-residential premises, parking space, storage room;

      3) voting - the process of making decisions by the owners of apartments, non–residential premises related to the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, as well as making of decisions by the owners of parking spaces, storerooms, related to the maintenance of parking spaces and storerooms, carried out by an open expression of will at a meeting held without prior arrangement or by a written survey. Owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms at a meeting held without prior arrangement or by a written survey can vote through informatization objects in the field of housing relations and housing and communal services;

      4) rental house – a multi-apartment residential building, owned by an individual or a legal entity, the apartments in which are intended for rent;

      5) lender - a party to the lease contract for a dwelling, who is the owner of the dwelling or a person, authorized by the owner to rent out the dwelling;

      6) tenant - a party to a dwelling lease contract, who receives a dwelling or a part of it for use;

      7) hall of residence – residential building especially built or reequipped for accommodation of persons working under a labour agreement, for students (cadets, post-graduates) and persons in full-time education, and other persons in a labour agreement with an owner or tenant of a hall of residence;

      7-1) personal special account - a current bank account opened by recipients of housing benefits in a second-tier bank for crediting housing benefits and making payments for established purposes;

      8) private housing fund – dwellings, owned by individuals or non-state legal entities;

      9) land plot – territory allotted to a residential house (residential building) as established by Kazakh legislation;

      10) communal services - services provided to the consumer, including water supply, sewerage, gas supply, electricity supply, heat supply, waste disposal, elevator maintenance, to ensure safe and comfortable living (staying) conditions;

      10-1) public housing stock – dwelling places under the supervision of local executive bodies and allotted to special state housing provision institution for use;

      11) a condominium object - a single property complex consisting of apartments, non–residential premises, parking spaces, storerooms that are individually (separately) owned, and common property that cannot be individually (separately) owned and belongs to the owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms on the basis of the right of common shared ownership, including a single indivisible land plot under an apartment building and (or) an adjacent land plot;

      12) management of the condominium object - a set of measures, aimed at creating safe and comfortable living (staying) conditions for the owners of apartments, non-residential premises, proper maintenance of the common property of the condominium object, solving the issues of using the common property of the condominium object and providing municipal services;

      13) expenses for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object – mandatory contributions of the owners of apartments, non-residential premises, established by the decision of the meeting in accordance with the methodology for calculating the cost estimates for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, as well as the methodology for calculating the minimum amount of expenses for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object;

      14) common property of the condominium object – parts of the condominium object (facades, entrances, lobbies, halls, corridors, staircases and stairwells, elevators, roofs, attics, technical floors, basements, communal engineering systems and equipment, mailboxes, land plot under an apartment building and (or) adjacent land plot, landscaping elements and other common property), except for apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms, which are in individual (separate) ownership;

      15) current repairs of the common property of the condominium object - a set of timely technical measures and works on replacement or restoration of components and engineering equipment of a multi-apartment residential building, established by regulatory and technical documentation, carried out in order to prevent their premature wear and to eliminate the malfunctions;

      15-1) capital repair of the common property of the condominium object - a set of measures and works on replacement of worn-out structures, parts and engineering equipment of a multi-apartment residential building with new or more durable and economical ones, which improve the performance of the repaired objects, conducted in order to restore the resource of a multi-apartment residential building;

      15-2) expenses for capital repair of the common property of the condominium object - mandatory monthly contributions of the owners of apartments, non-residential premises for capital repair of common property of the condominium object or its individual parts;

      15-3) maintenance of the common property of the condominium object - a set of works or services for technical operation, sanitary maintenance and current repair of the common property of the condominium object;

      15-4) the common property of a condominium object of limited use - a part of the common property of a condominium object transferred in accordance with the procedure defined by this Law for use to the owner of an apartment, non-residential premises, parking space, storage room or a third party;

      16) a large family - a family consisting of four or more minor children living together, including children studying full–time in general education or vocational programs in organizations of general secondary, technical and vocational, post-secondary, higher and (or) postgraduate education, after they reach adulthood until the time of graduation from educational organizations (but not more than until the age of twenty-three);

      16-1) multi-apartment residential building - a separate building with a single foundation on a single indivisible land plot, consisting of the common property of the condominium object, which is a common shared property, and two or more apartments, non-residential premises with independent exits to the land plot adjacent to the multi-apartment residential building, or in other parts of the common property of the condominium object;

      16-2) a manager of an apartment building - a citizen of the Republic of Kazakhstan who is not the owner of an apartment, non–residential premises, parking space, storage room in a managed apartment building that meets the qualification requirements approved by the authorized body;

      16-3) adjoining land plot of a multi-apartment residential building (hereinafter- an adjoining land plot) - a land plot, adjacent to a multi-apartment residential building and intended for improvement, landscaping, placement of sports, playgrounds, access roads, parking lots, sidewalks, small architectural forms;

      16-4) the council of an apartment building (hereinafter referred to as the house council) - a collegial management body of a condominium object, elected from among the owners of apartments, non-residential premises;

      16-5) condominium of an apartment building (hereinafter referred to as a condominium) – the form of ownership registered in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, in which apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms are in individual (separate) ownership, and those parts that are not in individual (separate) ownership belong to the owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms on the basis of the right of common shared ownership, including a single indivisible land plot under an apartment building and (or) an adjacent land plot;

      16-6) an association of property owners of a multi-apartment residential building (hereinafter- an association of property owners) - a legal entity that is a non-commercial organization, formed by the owners of apartments, non-residential premises of one multi-apartment residential building, carrying out management of the condominium object, financing its maintenance and ensuring its safety;

      16-7) parking lot of a multi-apartment residential building (hereinafter – parking lot) - non-residential premise in a specially defined part of a multi-apartment residential building or attached to a multi-apartment residential building in accordance with the construction project, intended for parking vehicles, consisting of parking spaces.

      Parking lot can be a part of the common property of the condominium object or to be in individual (separate) ownership;

      16-8) meeting of the owners of apartments, non-residential premises of a multi-apartment residential building (hereinafter- a meeting) - a supreme management body of the condominium object, ensuring collective discussion and decision-making by the owners of apartments, non-residential premises related to the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object by voting;

      17) re-equipment – change of premises linked with change of its functional purpose, full or partial replacement of the internal system of technological and/or p engineering equipment, required for living and operation;

      18) alteration – change of planning of premises interconnected with change of borders of premises;

      18-1) storeroom – a place provided for by the design and estimate documentation of an apartment building, which is not a non-residential premises, intended for storing property in compliance with fire safety standards and other requirements, located outside the apartment, which does not have a total of common house engineering systems, as well as a separate entrance group and is in individual (separate) ownership;

      19) sub-tenant - a party to a dwelling sublease contract, receiving a dwelling or part of it for use from a tenant;

      20) office dwelling – a dwelling with a special legal regime provided from the housing stock of a state institution and intended for the use by citizens of the Republic of Kazakhstan for the period of performance of their duties related to the nature of their employment relations, including during the rotation of civil servants, as well as those participating in active measures to promote employment in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on social protection;

      20-1) is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      21) dwelling place equated to corporate housing – dwelling place provided from public housing stock to public employees, workers of state-financed organizations, military servants, astronaut candidates, astronauts, employees of special state bodies and persons holding state elective posts, or from the housing stock of state enterprises to state enterprise workers;

      21-1) state enterprise housing stock – dwelling places supervised by a state enterprise;

      21-2) state institution housing stock – dwelling premises supervised by state institutions, with the exception of a special state institution providing dwelling places for use;

      22) state housing fund – dwellings, belonging to the communal housing fund, housing fund of state enterprises or housing fund of state institutions and which are part of republican or communal property;

      22-1) target contributions – money paid by the owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms by the decision of the meeting to pay for additional activities not provided for in the annual cost estimates;

      23) kandas - an ethnic Kazakh and (or) members of his family of Kazakh ethnicity who were not previously citizens of the Republic of Kazakhstan, repatriated to their historical homeland and received the appropriate status in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan On Migration;

      23-1) parking space – a parking space for a vehicle in a parking lot (garage, if available), which is not a non-residential premises and is in individual (separate) ownership;

      24) apartment - a separate dwelling, which is a part of a multi-apartment residential building, intended and used for permanent residence;

      24-1) rotational payments – payments for the purpose of renting housing, established in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of public service to civil servants rotated to another locality;

      24-2) rental housing without the right of redemption – housing provided from the communal housing stock to citizens of the Republic of Kazakhstan for use for a fee without the right of redemption;

      24-3) subject of service activity – an individual or legal entity providing services for the maintenance of the common property of a condominium object on the basis of a concluded contract;

      25) Is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication);

      26) incomplete family – a family, in which all children are nurtured by one parent, including divorcees and widow(er)s;

      27) a non-residential premise - a separate interior space in a multi-apartment residential building, complying with construction, sanitary, ecological, fire-prevention and other mandatory norms and rules, provided for at the project stage, the boundaries of which are inner surfaces of the walls, floor and ceiling (interfloor floors), unless otherwise provided by the legislation of the Republic of Kazakhstan, used for purposes other than permanent residence (office, shop, cafe, hotel, hostel and other objects of the sphere of services to the population) and being in individual (separate) ownership, with the exception of the common property of the condominium object.

      Parking refers to non-residential premise if it is in individual (separate) ownership;

      28) dwelling - a separate residential unit (individual residential house, apartment, dormitory room, modular (mobile) residential building), intended and used for permanent residence, meeting the established construction, sanitary, environmental, fire safety and other mandatory norms and rules.

      A modular (mobile) residential building shall be understood to be an object intended and used for the residence of employees of special state bodies, military servicemen and members of their families, located in closed and isolated garrisons, border stations and other closed facilities;

      29) lease/rent of dwelling place – provision of a dwelling place or part thereof to tenant (lessee) in permanent or temporary ownership and for a fee;

      30) dwelling rental contract - a contract according to which the lender grants the right to use the dwelling or part of it to the tenant for a fee;

      31) privatization of a dwelling - acquisition by the citizens of their occupied dwellings from the state housing fund, carried out in accordance with this Law;

      32) dwelling sublease contract - a contract between the parties, according to which the sub-tenant receives the right to use the dwelling or part of it for a fee;

      33) floor area of dwelling place – total usable floor space of a dwelling place and balconies (loggia, verandas, terraces), calculated using decreasing coefficients in accordance with normative and technical acts;

      34) cost of dwelling place – market price of a dwelling place, determined on date of completion of transaction;

      35) usable space of dwelling place – sum of living and non-living spaces of dwelling place;

      36) living space of dwelling place – total area of living rooms (bedrooms, sitting rooms, children’s room, home office and others) in a dwelling place (flat), calculated in square metres;

      37) non-living space of dwelling place – total area of indoor utility rooms (kitchen, bathroom, toilet room, lobby, corridor, box room and others) in a dwelling place (flat), calculated in square metres;

      38) requisition of dwelling place – compulsory seizure of a dwelling place from an owner in emergency situations following decision of state bodies as established by Kazakh legislative acts, with payment of costs of exempted dwelling place or other types of compensation, not inconsistent with Kazakh legislative acts;

      39) is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);
      40) is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      40-1) depreciated cost of dwelling place (hereinafter - depreciated cost) – initial cost of a dwelling place after deduction of dilapidation of dwelling place;

      40-2) dilapidation of dwelling place – loss of initial technical and operational performance (strength, rigidity, reliability &c) following exposure to natural, climatic and other factors;

      41) floor area of residential house (residential building) – total floor areas of all dwelling places and areas of all non-residential premises, and areas of parts of residential house commonly owned;

      42) housing-communal services – a housing fund, as well as a set of organizations, ensuring maintenance of multi-apartment residential buildings and engineering-communication infrastructure throughout the entire life cycle, creating safe and comfortable conditions for living (staying);

      43) housing assistance - payment from the local budget, provided to low-income families (citizens) for compensation the difference between the expenses for maintenance of a single dwelling or part of it, owned or received from the state housing fund, or leased by a local executive body in the private housing fund, and the maximum allowable level of expenses of low-income families (citizens) for these purposes, established by local representative bodies in the manner, determined by this Law;

      43-1) housing fund - dwellings of all forms of ownership, located on the territory of the Republic of Kazakhstan;

      44) housing and construction cooperative - a non–profit association of individuals for the purpose of construction of an apartment building and subsequent distribution among the members of the housing and construction cooperative of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms in accordance with the amount of the share contributions made, valid until the fulfillment of its obligations in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      44-1) housing certificate - a form of monetary obligation of a local executive body, provided to the citizens of the Republic of Kazakhstan to cover part of the initial payment on mortgage housing loans when purchasing dwelling under the mortgage program, approved by the National Bank of the Republic of Kazakhstan and (or) the state program of housing construction, approved by the Government of the Republic of Kazakhstan;

      44-2) housing payments - money differentiated by region and family composition, paid in the form of special cash security to recipients of housing payments at the expense of the budget funds instead of providing office housing, as well as in cases provided for in chapter 13-1 of this Law;

      44-3) recipients of housing benefits – staff members of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption and military servicemen, as well as family members of these staff members and military servicemen who were killed (died) in the service time, receiving housing benefits;

      45) temporary residents – citizens, who have been granted the right of temporary residence in the dwelling by the tenant (owner of the dwelling, subtenant) without charging them a fee for using the dwelling;

      46) authorized body - a central executive body, carrying out leadership and intersectoral coordination in the field of housing relations and housing-communal services;

      47) general house engineering systems – systems of cold and hot water supply, drainage, heat supply, gas supply, electricity, smoke removal, fire alarm, internal fire-fighting water supply, freight and passenger elevators (lifts), garbage disposal, air conditioning, ventilation, thermoregulation and vacuuming, low-current engineering systems located in an apartment building outside or inside apartments, non-residential premises, parking space, storerooms and serving two or more apartments, non-residential premises, parking space, storerooms;

      48) hostel - non-residential premise in a multi-apartment residential building, having a separate entrance group, or a separate building (part of the building), intended and used for temporary residence (stay) of individuals, meeting the established construction, sanitary, ecological, fire-prevention and other mandatory norms and rules;

      49) energy-efficient multi-apartment residential building - a multi-apartment residential building, built using energy-, resource-saving and energy-efficient technologies and materials, corresponding to one of the energy efficiency classes;

      50) is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).
      Footnote. Article 2 in wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 22.07.2011 No. 478-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 06.01.2012 No. 529-IV (enforced upon expiry of twenty-one calendar days after first official publication); and 13.02.2012 No. 553-IV (enforced from 01.01.2013); Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan dated 03.07.2013 No. 121-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); By the law of the Republic of Kazakhstan 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 10.01.2015 No. 275-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 23.11.2015 No. 417-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 12.12.2017 No. 114-VI (shall be enforced from 01.01.2018); № 243-VI dated 3.04.2019 (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after its first official publication); dated 06.05.2019 No. 251-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 25.11.2019 No. 272-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (the order of enforcement see Article 2); dated 13.05.2020 No. 327-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication dated 06.10.2020 No. 365-VI(effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 20.03.2023 No. 214-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication); dated 20.04.2023 No. 226-VII (shall be enforced from 01.07.2023).

Article 3. Housing stock of the Republic of Kazakhstan

      1. The housing stock of the Republic of Kazakhstan shall include private and state housing stock.

      2. The housing stock does not include non-residential premises, parking spaces, storerooms in residential buildings.

      2-1. Special state bodies shall have corporate housings, the procedure for organization and provision of which shall be established by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      3. Deprivation of a dwelling shall be allowed only by the court decision in cases, provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      4. Distinctions of providing the dwelling places into ownership by local executive bodies of regions, cities of republican significance, the capital, districts, and cities of regional significance in the form of encouragement to sportsmen who are champions and prize-winners of the Olympic, Paralympic and Deaflympic Games shall be determined by the Law of the Republic of Kazakhstan "On physical culture and sport".

      Footnote. Article 3 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; dated 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from the date of its first official publication); 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); and 13.02.2012 No. 553-IV (enforced from 01.01.2013); dated 03.07.2014 No. 229-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 4. Use of apartments, non-residential premises

      The use of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms should not lead to their destruction or damage, violate the living conditions (stay) of other owners of apartments (non-residential premises, parking spaces, storerooms) and must comply with construction, sanitary, environmental, fire and other mandatory standards and rules.

      Owners of non-residential premises intended for common use must provide access for persons with disabilities and other people with limited mobility.

      Footnote. Article 4 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 5. Joint operation of residential house

      Footnote. Article 5 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 6. Management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object

      The owners of apartments, non-residential premises shall carry out management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object by participating in a meeting, choosing the form of management of the condominium object, electing a house council, and paying the expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      Services for the maintenance of the common property of the condominium object are rendered by the subject of service activities on the basis of an agreement concluded with the chairman of the association of property owners or a trustee of a simple partnership or the manager of an apartment building or a management company or a temporary management company.

      Losses caused to the owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms by individuals, legal entities performing the functions of managing the condominium object and maintaining the common property of the condominium object are subject to compensation in accordance with the civil legislation of the Republic of Kazakhstan.

      It is not allowed to provide services for the maintenance of the common property of the condominium object by concluding an individual contract between the owners of apartments, non-residential premises and the subject of service activities, unless otherwise provided by this Law.

      Footnote. Article 6 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284- VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 7. State recording of housing stock of the Republic of Kazakhstan

      The housing stock of the Republic of Kazakhstan, regardless of ownership, shall be recorded under the unified system for the Republic of Kazakhstan as established by the Government of the Republic of Kazakhstan.

Article 8. Resolution of housing disputes

      1. Disputes arising from housing relationships shall be resolved by court.

      2. Eviction of citizens and legal entities from occupied housing units shall be allowed only on the basis established by this Law, in a judicial proceeding.

Article 8-1. Responsibility for violation of the housing legislation of the Republic of Kazakhstan

      Violation of the housing legislation of the Republic of Kazakhstan entails responsibility in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Chapter 1 as amended by Article 8-1 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 9. Rights and obligations of foreign legal entities, foreign persons and stateless persons in housing relations

      1. Foreign legal entities and foreign persons shall, in housing operations in the Republic of Kazakhstan hear equal rights and obligations to legal entities and citizens of the Republic of Kazakhstan, unless Kazakh legislative acts establish otherwise.

      2. Stateless persons permanently residing in the Republic of Kazakhstan shall bear equal housing relation rights and obligations to citizens of the Republic of Kazakhstan.

Article 10. International treaties

      If international treaties ratified by the Republic of Kazakhstan establish other rules than those contained in Kazakh housing legislation, the rules of these international treaties shall be applied.

Chapter 1-1. Regulation in the field of housing relations and housing-communal services

      Footnote. The law has been supplemented by chapter 1-1 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV.
      Footnote. The title of chapter 1-1 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 10-1. Competence of Government of the Republic of Kazakhstan

      The Government of the Republic of Kazakhstan shall:

      1) develop the main directions of state policy in the field of housing relations and housing-communal services and organize their implementation;

      2) Is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.09.2014 No. 239-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);
      3) excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication);
      4) Is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.09.2014 No. 239-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);
      5) Is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.09.2014 No. 239-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);
      6) Is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.09.2014 No. 239-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      6-1) determine the procedure for privatization of dwelling places from the state housing stock;

      6-2) excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication);
      7) excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).
      Footnote. Article 10-1 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.201 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 05.07.2011 No. 452-IV (enforced from 13.10.2011); 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); and 03.07.2013 No. 124-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.09.2014 No. 239-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 10-2. Competence of authorized body

      An authorized body shall:

      1) forms and implements state policy in the field of housing relations and housing and communal services;

      1-1) carry out coordination and methodological guidance of local executive bodies in the field of housing relations and housing- communal services;

      2) Is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.09.2014 No. 239-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);
      3) excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 13.01.2014 No. 159-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication);

      4) develop and approve regulatory legal acts, regulatory and technical documentation in the field of housing relations and housing-communal services within its competence;

      5) excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 13.01.2014 No. 159-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication);

      6) provide informational and methodical assistance on issues of execution of Kazakh housing legislation;

      7) monitor the condition of the housing stock;

      8) excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication);

      9) develop and approve the rules for making decisions on management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object, as well as standard forms of the meeting minutes;

      9-1) approves the rules for providing housing assistance;

      9-2) determines the procedure for registration of citizens of the Republic of Kazakhstan in need of housing from the state housing fund or housing rented by a local executive body in a private housing fund

      10) Is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.12.2014 No. 269-V (shall be enforced from 01.01.2015);

      10-1) develop and confirm methods for proportional distribution of dwelling places from the state housing stock or dwelling places leased by a local executive body in private housing stock;

      10-2) develop and confirm methods for calculating the amount of payment for use of a dwelling place from the state housing stock;

      10-3) Is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.09.2014 No. 239-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      10-4) develop and approve the method for calculating the cost estimates for the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object, as well as the method for calculating the minimum amount of expenses for the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object;

      10-5) develop and approve a standard regulation on housing inspection;

      10-6) excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).
      10-7) is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      10-8) monitor the provision of housing assistance;

      10-9) carry out methodological support for introduction of modern methods of housing fund management;

      10-10) approves the rules for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object;

      10-11) develop and approve standard cooperation contracts between an association of property owners or a simple partnership, or a manager of a multi-apartment residential building, or a managing company and organizations providing communal services;

      10-13) approve technical requirements for dwelling places;

      10-14) approves the rules for granting housing certificates;

      10-15) develop and approve a list of communal services and standard rules for the provision of communal services;

      10-16) develop and approve the rules for organizing the activities of a housing-construction cooperative and payment of share contributions by the members of a housing-construction cooperative and a standard form of a contract for participation in a housing-construction cooperative, as well as a standard charter of a housing-construction cooperative;

      10-17) develop and approve a standard charter of an association of property owners;

      10-18) develop and approve the rules for registration of contracts for participation in a housing-construction cooperative by local executive bodies;

      10-19) develop and approve checklists and criteria for assessing the degree of risk within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the spheres of housing management, gas and gas supply, in the field of industrial safety on compliance with the requirements for safe operation of hazardous technical devices;

      10-20) develop and approve a standard contract of a simple partnership on joint activities;

      10-21) develop and approve a standard contract for the lease of a dwelling;

      10-22) participate in the development of professional standards, sectoral qualification frameworks, educational programs for personnel training, creation of a certification system, confirmation and advanced training of specialists on management and maintenance of multi-apartment residential buildings;

      10-23) develop and approve the procedure for the capital repair of the common property of the condominium object;

      10-24) develop and approve the rules for formation, processing, as well as centralized collection and storage of information in electronic form, including functioning of objects of informatization in the field of housing relations and housing-communal services in agreement with the authorized body in the field of informatization;

      10-25) develop and approve standard forms of contracts between an association of property owners or a simple partnership with a manager of a multi-apartment residential building, or a managing company, or subjects of service activity;

      10-26) develop and approve the forms of monthly and annual reports on management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object;

      10-27) develop and approve the rules for the use of lump-sum pension payments to improve housing conditions in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      10-28) develops and approves the rules for determining and appointing a temporary management company by the housing inspectorate to manage the condominium object of an apartment building;

      10-29) develops and approves the rules for subsidizing the costs of employers who have built rental housing in a village, settlement, rural district;

      10-30) subsidizes the costs of employers who have built rental housing in a village, settlement, rural district;

      11) exercise other powers, provided by this Law, other Laws of the Republic of Kazakhstan and acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 10-2 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 17.07.2009 No. 188-IV (for method of enforcement see Article 2); 19.03.2010 No. 258-IV; 06.01.2011 No. 378-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 05.07.2011 No. 452-IV (enforced from 13.10.2011); 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 10.07.2012 No. 36-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 13.06.2013 No. 102-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 03.07.2013 No. 124-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); and 13.01.2014 No. 159-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.09.2014 No. 239-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 29.12.2014 No. 269-V (shall be enforced from 01.01.2015); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 29.09.2014 No. 239-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 29.12.2014 No. 269-V (shall be enforced from 01.01.2015); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 03.04.2019 № 243-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the day of its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 02.01.2021 No. 399-VI (effective from 01.01.2021); dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 10-3. Competence of local state managing bodies of cities of republican significance, the capital city, districts, cities of regional significance

      1. Local representative bodies of cities of republican significance, the capital city, districts, cities of regional significance shall carry out powers on ensuring the rights and legitimate interests of citizens in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan as well as approve the minimum amount of expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      2. Local executive bodies of cities of republican significance, the capital city, districts, cities of regional significance shall:

      1) implement the main directions of state policy in the field of housing relations and housing-communal services;

      2) ensure organization of measures on preservation and proper operation of the housing fund;

      3) organize the work of the housing inspection for carrying out state control in relation to the subjects of control within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the spheres of housing fund management, gas and gas supply;

      4) organize the work of the housing inspection for carrying out state supervision in relation to the subjects of supervision within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the field of industrial safety for compliance with the requirements for safe operation of hazardous technical devices;

      5) take measures on maintaining the lands of common use, not included in the common property of condominium objects, at the expenses of the local budget;

      6) ensure that at the expense of the local budget, the state technical survey of functioning multi-apartment residential buildings (with the determination of the common property of the condominium object), as well as the production and reimbursement of expenses for the production of a cadastral passport of a real estate object for an apartment building and an adjacent land plot in case of receipt of a corresponding request from the owners of apartments, non-residential premises on the basis of a decision of the meeting;

      7) submit the documents for state registration of a condominium object in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On State Registration of Rights to Immovable Property";

      8) have the right to organize and finance the measures for current or capital repair of facades, roofs of multi-apartment residential buildings, aimed at giving a unified architectural appearance to the settlement, if funds from the local budget are available;

      9) have the right to organize and finance the repair and replacement of elevators in multi-apartment residential buildings with the condition of ensuring the repayment of funds by the owners of apartments, non-residential premises if funds from the local budget are available;

      10) have the right to organize and finance capital repairs of multi-apartment residential buildings with the condition of ensuring the repayment of funds by the owners of apartments, non-residential premises, if funds from the local budget are available;

      11) develop and approve the rules for organizing and carrying out activities for the current or major repairs of facades, roofs of apartment buildings, aimed at giving a unified architectural appearance to the locality, as well as the rules for ensuring the repayment of money by the owners of apartments, non-residential premises associated with the repair and replacement of elevators, major repairs of an apartment building;

      12) provide housing assistance at the expense of the local budget;

      13) provide the citizens of the Republic of Kazakhstan with a dwelling from the communal housing fund or a dwelling, rented by a local executive body in the private housing fund in accordance with this Law;

      14) carry out the privatization of dwellings from the state housing fund on the conditions and in the manner, determined by this Law;

      15) register the contracts of participation in a housing-construction cooperative;

      16) develop and approve the rules for provision of communal services in accordance with the list of communal services and standard rules for provision of communal services;

      16-1) ensure the inventory of the housing stock and carry out accounting of functioning multi-apartment residential buildings with the completion of the final information in accordance with the rules of formation, processing, as well as centralized collection and storage of information in electronic form, including the functioning of informatization objects in the field of housing relations and housing and communal services;

      17) carry out other powers, assigned to local executive bodies by the legislation of the Republic of Kazakhstan in the interests of local state management.

      Footnote. Article 10-3 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication); dated 05.04.2023 No. 221-VII (shall be enforced from 01.07.2023).

Article 10-4. Competence of local state managing bodies of districts and cities of national significance

      Footnote. Article 10-4 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 10-5. Center for the development of housing-communal services

      Footnote. Article 10-5 has been excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 03.01.2022 No. 101-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 10-6. Objects and subjects of informatization in the sphere of housing relations and housing-communal services

      1. The objects of informatization in the sphere of housing relations and housing-communal services shall be electronic information resources, information systems in the sphere of housing relations and housing-communal services.

      2. The subjects of informatization (participants) in the field of housing relations and housing and utility services shall be the authorized body, local executive bodies, subjects of natural monopolies, associations of property owners, simple partnerships that manage an apartment building, management companies, subjects of service activities, owners of apartments, non-residential premises and other entities.

      3. The owners of apartments, non-residential premises do not bear expenses for the use of objects of informatization in the sphere of housing relations and housing-communal services.

      Footnote. Chapter 1-1 is supplemented with Article 10-6 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 03.01.2022 No. 101-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

SECTION 2
Chapter 2. Acquisition of right of private ownership to dwelling place

Article 11. Right to acquire a dwelling place

      1. A citizen or a legal entity may have a legally acquired dwelling place in private ownership, regardless of his/her location in Kazakh territory, unless Kazakh legislative acts provide otherwise.

      2. The number and sizes of dwelling places, owned by one citizen or a legal entity shall not be restricted.

      3. Relations, linked with the acquisition or exercise of the right of ownership to a dwelling place shall also be regulated by Kazakh civil legislation.

      Footnote. Article 11 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Article 12. Grounds for creation of right of ownership to dwelling place

      Right of ownership to a dwelling place or part thereof shall be created by the following grounds:

      1) building of house (part thereof);

      2) conclusion of transactions for purchase and sale, gift, alienation under condition of permanent maintenance, and other civil transactions not inconsistent with Kazakh legislation;

      3) receipt of a dwelling place by inheritance or universal legal succession;

      4) acquisition of ownership of a dwelling place or living premise (flat) that occupied by a tenant from the state housing stock following its privatization (redemption or transfer without charge);

      5) acceptance of an apartment under the transfer act in accordance with a contract for participation in a housing-construction cooperative in a multi-apartment residential building put into operation by a member of a housing-construction cooperative;

      6) transfer of ownership of housing unit by virtue of contractual commitment, including the contracts for participation of a citizen by his/her funds or by labour in building a house;

      7) transfer of ownership of a dwelling place by legal entities based on non-state ownership to an employee or other person, by selling or transfer without charge;

      8) transfer of ownership of a dwelling place by the state or a legal entity, based on state ownership, to an employee or other person under conditions established by Kazakh legislation;

      9) provision of a dwelling place as compensation for forfeit of a dwelling place in private ownership, due to demolition or requisition or when the dwelling place has become uninhabitable due to ecological disasters, from natural and man-made emergencies on the territory of the Republic of Kazakhstan;

      10) on other grounds, not prohibited by Kazakh legislative acts.

      Footnote. Article 12 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 13. Acquisition of right of ownership by a tenant to occupied dwelling place from the state housing stock by means of privatization

      1. In cases provided by this Law, a tenant of a dwelling place from the state housing stock may privatize the dwelling place according to depreciated cost on conditions provided by this Law and as prescribed by the Government of the Republic of Kazakhstan, with the consent of adult family members and in recognition of adult persons’ rights.

      The circle of a tenant’s family members shall be determined in accordance with Article 21 of this Law.

      The family members of servants of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption or military servicemen, including those dismissed from service, shall be determined in accordance with Article 101-10 of this Law.

      2. A privatized dwelling place shall transfer to the joint ownership of the tenant and all family members permanently residing with him/her, including temporarily absent persons, unless otherwise provided by the agreement between them.

      3. Alienation of a jointly owned dwelling place shall be allowed only with the consent of all owners. If transaction concerns the interests of minors who own the dwelling place, the approval of the trusteeship and guardianship authority shall be required.

      4. Service dwellings from the state housing stock may be privatized on the grounds provided for in paragraph 2 or 2-1 of Article 109 of this Law.

      5. Dwelling places from the state housing stock, equated to corporate dwelling places, may be privatized on the grounds provided by paragraph 3 and 4 of Article 101 of this Law.

      6. A dwelling place in which several tenants live may be privatized only with the agreement of all tenants and their adult family members. In this case, the dwelling place shall transfer to proportional ownership of all lodgers.

      7. The following dwelling places may not be privatized:

      1) dwelling places leased in accordance with particular contracts of employment by several tenants, when one of them refuses to purchase;

      1-1) provided as rental dwelling without the right to redemption;

      2) temporary constructions;

      3) those that do not meet established sanitary-epidemiological and technical requirements;

      4) those subject to re-fitting as non-residential premises by virtue of their unsuitability for further accommodation;

      5) located on the territory of closed and isolated military garrisons, border stations and other closed facilities;

      6) those in specially protected natural areas;

      7) those subject to demolition;

      8) those provided from public housing stock for use by Kazakh citizens, where one dwelling place recognized as critical within the meaning of Kazakh legislation;

      8-1) those provided from departmental housing stock to the state servants appointed to the position in the order of rotation for the period of execution of their official duties;

      9) Excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

      Bedsits and single rooms provided to persons working under labour agreements, students (cadets, post-graduates) and students on periods of study shall not be privatized.

      8. The following persons shall have the right to obtain free dwelling places, owned by them from the state housing stock:

      1) veterans of the Great Patriotic War. In the event of the death of the Great Patriotic War veteran who was provided with housing, his family members shall take over the right to receive it on gratuitous basis;

      2) persons with disabilities of the first and second groups;

      3) persons involved in liquidating the consequences of the Chernobyl Atomic Electric Power Station disaster, other radiation disasters and accidents occurring in civil or military purposes and in direct participation in nuclear tests and exercises;

      4) Kazakh citizens harmed by nuclear tests at the Semipalatinsk nuclear test site;

      5) military personnel recognized as persons with disabilities due to injury, concussion, mutilation sustained in the defense of the former Union of the Soviet Socialist Republics, in the performance of other duties of military service in other periods or due to illness associated with being at the front, also during military service in Afghanistan or other states in which hostilities were waged;

      6) Kazakh citizens harmed by the ecological catastrophe in the Sub-Aral area;

      7) military servicemen, servants of special state bodies, as well as persons dismissed from military service or from service in special state bodies upon reaching the age limit for service, for health reasons or in connection with staff redundancy:

      whose service length is twenty years or more in calendar terms;

      having ten years of service or more in calendar terms and supporting a child with a disability (children with disabilities), including a person with a disability (persons with disabilities) since childhood, regardless of his (their) age.

      In the event of death of a person dismissed from military service or from service in special state bodies, referred to in part one of this subparagraph, who was provided with a dwelling, the right to privatize it free of charge shall be taken over by the family members of the deceased;

      7-1) family members of a serviceman, an employee of a special state body, internal affairs body who died in service, regardless of the length of service, excepting the death from suicide (excepting cases of incitement to suicide), the commission of a criminal offense , non-medical use of substances that cause a state of alcoholic, narcotic, psychotropic, substance abuse intoxication (their analogues);

      8) astronaut candidates and astronauts. If an astronaut candidate or to whom a dwelling place was granted is killed (dies), the right to its gratuitous obtainment shall transfer to the heirs of the deceased person;

      9) victims of political repression, as well as aggrieved persons of political repression, rehabilitated in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On the rehabilitation of victims of mass political repression", that having a disability or retired;

      10) servants of the internal affairs bodies with service length of twenty or more calendar years, and employees dismissed from service and having a service length of twenty or more calendar years, excepting those dismissed for negative reasons, as well as employees with a service length of ten or more calendar years and supporting dependent children with disabilities. In the event of the death of a pensioner of the internal affairs bodies who had the right to privatize the provided service dwelling, the family members of the deceased shall take over the right to privatize it.

      9. Citizens of the Republic of Kazakhstan shall privatize only one dwelling place from the state housing stock in the territory of the Republic of Kazakhstan, except for privatization of dwelling place through a coupon mechanism, which shall not be the ground for a refusal in the implementation by a citizen of the right to privatization of dwelling place.

      Availability of less than fifty percent of the share of a family member of the main tenant in a previously privatized dwelling place shall not be prevented the following enforcement of his/her right to privatize dwelling place from state housing stock.

      10. Citizens of the Republic of Kazakhstan cannot privatize a dwelling place from the state housing stock if they:

      1) have another dwelling place on the right of ownership in the territory of the Republic of Kazakhstan, while the share of less than fifty percent of the dwelling place shall not be count;

      2) have an obligation under a mortgage loan agreement in the territory of the Republic of Kazakhstan;

      3) carried out the alienation of dwelling place, which belong to them on the basis of the right of ownership, during the last five years before the date of appeal;

      4) received housing payments provided for in part one of paragraph 6 of Article 101-1, part one of paragraph 6 of Article 101-2, part one of paragraph 2 of Article 101-9 of this Law, monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization or fulfilled obligations using housing payments under an agreement concluded for the purposes provided for in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as for payment of housing rent with subsequent redemption.

      Footnote. Article 13 in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 06.01.2012 No. 529-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); and 13.02.2012 No. 553-IV (enforced from 01.01.2013); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 23.11.2015 No. 417-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 13.06.2017 No. 69-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 12.07.2018 № 180-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the day of its first official publication); dated 06.05.2019 No. 251-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 06.05.2020 No. 323-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 16.11.2020 No. 375-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 14. Introduction of total unit contribution by member of housing (housing and construction) cooperative

      Footnote. Article 14 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 14-1. Exercise of the right to obtain housing certificates

      1. In order to exercise the right to acquire ownership of housing by citizens using a housing mortgage loan under the mortgage programme approved by the National Bank of Kazakhstan and (or) the State housing construction programme approved by the Government of Kazakhstan, local authorities provide housing certificates as social assistance or social support in the form of a budget loan.

      2. The size and the list of categories of recipients of housing certificates are determined by local representative bodies (maslikhats).

      Footnote. Section 2 was supplemented by article 14-1 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 03.04.2019 № 243-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the day of its first official publication).

Article 15. Transfer of ownership of dwelling following demolition of house due to compulsory alienation of land plots for state requirements

      Footnote. Title as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from date of first official publication).

      1. When a residential house is demolished due to compulsory alienation of land plots for state requirements, the owner shall be provided with a suitable dwelling place owned by him/her or the total market value of a dwelling place of his/her choice before demolition of his/her dwelling place.

      2. If the cost of the dwelling place provided exceeds that of the demolished dwelling place, the difference in cost shall not be charged to the owner.

      3. If the cost of the demolished dwelling place exceeds that of the dwelling place provided, the difference in their cost shall be compensated to the owner.

      Footnote. Article 15 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from date of first official publication).

Article 16. Right of common ownership of dwelling place

      1. Two or more citizens may accrue the right of joint shared ownership in cases of joint construction, acquisition of residential house through civil transactions or inheritance, and in other cases not inconsistent with Kazakh legislation.

      2. A dwelling place owned by several persons shall belong to them on the basis of common joint ownership in the form of:

      1) common property of spouses;

      2) common ownership of privatized dwelling place.

      3. A jointly owned dwelling place may be divided between owners as established by the Kazakhstan Civil Code.

      4. The particular features of spouses’ right of common joint property shall be determined by legislation concerning marriage and family.

      5. The particular features of right of common joint property to privatized dwelling places shall be determined by this Law.

      Footnote. Article 16 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Article 17. Registration right of ownership of dwelling place

      Right of ownership of dwelling place shall be created from the date of its registration with a registering authority.

      Registration shall be pronounced upon presentation of duly executed documents confirming the acquisition of a dwelling place on grounds provided by Article 12 of this Law.

Chapter 3. Content of the right of private ownership of dwelling place and conditions of its exercise

Article 18. Basic rights and obligations of owner of a dwelling place

      1. Owners of dwelling places and of unfinished residential houses shall have the right to sell them, specifying the conditions of selling, grant, exchange, gifting to other persons or pledge, or dispose of them in other ways not inconsistent with Kazakh legislative acts, at his/her own free choice, in recognition of the special aspects of this Article.

      1-1. From the date of state registration of the purchase and sale agreement for a dwelling place, acquired fully or partially through residential mortgage funds, the owner of a dwelling place may dispose of this dwelling place before full payment of the residential mortgage loan.

      2. Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

      3. The owners of apartments, non-residential premises shall participate in the expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object and bear the obligations, provided for by this Law.

      Footnote. Article 18 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 03.06.2003 No. 427; 06.07.2007 No. 276; and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 19. Right of owner of dwelling place to land plot

      1. The sale, grant, transfer or pledge realisation of a residential house or unfinished residential house shall involve transfer of right of ownership (land use) of the land plot to the new owner of the residential house with the same scope of powers held by the previous owner of a residential house.

      2. The rights of dwelling place owners to land plots allotted to residential houses (residential buildings) shall be determined by Kazakh land legislation.

Article 20. (Excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 06.07.2007 No. 278)

Article 21. Family members of dwelling place owner

      1. The family members of dwelling place owners shall include their spouses and children permanently residing with them. Parents of spouses and children with their families and permanently residing with an owner may be recognized as family members of an owner only by mutual agreement.

      2. Other persons may be recognized as family members of a dwelling place owner in exceptional cases, if they permanently reside and jointly care for the property with the owner for not less than five years. Incapable dependents shall be family members of the owner if they permanently reside with the owner.

      Footnote. Article 21 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 10.07.2001 No. 227.

Article 22. Basic rights and obligations of family members of dwelling place owners

      1. Family members of owners settled in dwelling places belonging to that owner shall have the equal right to use a dwelling place, unless otherwise stipulated during their settlement. They may settle their minors in a dwelling place provided to them by the owner. Settlement of other family members shall be allowed only with the consent of the owner.

      In case of termination of family relations with the owner, the former family members may use a dwelling place with tenants’ rights without specification of term of lease, unless otherwise provided by written agreement with the dwelling place owner. By this, the former family members shall be obliged to share in dwelling place maintenance costs and payments for utility services.

      2. Family members of a dwelling place owner may demand the elimination of violations of their rights by any person committing the violation, including the owner.

      3. Adult family members (former family members) of the owner shall bear joint financial responsibility for obligations, arising from their use of a housing unit.

CHAPTER 4. Leasing of dwelling places in private housing stock

Article 23. Lease of dwelling place by owner to other persons

      1. The owner may lease a dwelling place, in which he/she lives, or a dwelling place the primary purpose of which shall be provided to tenants for permanent or temporary residence.

      2. Living conditions (term, amount of lease payment, distribution of repair obligations, grounds for eviction of tenants etc.) shall be determined by this Law and by the agreement between a lender and tenant.

      3. The persons to whom a dwelling place is leased shall be chosen by the owner.

      3-1. Owner or person authorized by owner for lease a dwelling place shall obliged to register the persons living in the leased dwelling place, in the manner prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. The local executive body shall have the right to rent a dwelling for rent in a private housing fund for subsequent provision of them to the citizens, specified in Article 67 of this Law in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for methods of enforcement see Article 2); dated 22.12.2016 No. 28-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 24. Terms of lease of dwelling place in which owner does not reside

      1. A private housing stock dwelling place in which the owner resides may be provided to another person for lease under a written agreement.

      2. A dwelling or a separate room (rooms) suitable for living, meeting construction, sanitary and epidemiological, fire-prevention and other mandatory requirements can be provided for rent.

      3. The tenant shall have the right to move his family members, sub-tenants and temporary residents into the rented dwelling, unless otherwise provided by the lease contract.

      A person, for whom the dwelling is rented by the local executive body shall not have the right to move sub-tenants and temporary residents into it.

      4. The tenant shall have the right to leave the rented dwelling place for up to six months, unless otherwise provided by the contract.

      In case of a longer absence, the contract remains valid only with the consent of the lender.

      5. The lease contract is terminated upon the expiration of the period, established by the parties or occurrence of the circumstance, specified in the contract. Early termination of the contract at the request of the lender shall be allowed if the tenant does not comply with the terms of the lease contract, as well as on the grounds and conditions, provided for in paragraphs 2 and 3 of Article 91, paragraph 7 of Article 101, subparagraphs 1), 2), 3) of paragraph 1 of Article 105, paragraph 5 of Article 106, subparagraphs 1) -5) of Article 107 of this Law.

      A contract, that does not provide for a period of validity and other grounds for termination may be terminated by the lender at any time with warning of a tenant at least three months in advance. Upon termination or dissolution of the contract, the tenant, together with all persons living with him/her, shall be subject to dispossession without providing another dwelling.

      6. If the tenant cancels the agreement early, he/she must notify the lender accordingly no less than one month before or pay the charge specified by the agreement for that month.

      The specified term shall be respectively reduced if less than one month elapses before ensuing of the term provided by the agreement or if other circumstances that terminate the validity of the agreement occurs.

      7. A family member of the tenant, living with him/her, in accordance with the terms of the lease contract, shall acquire the same right to use the dwelling as the tenant himself/herself, unless otherwise agreed between him/her and the tenant when the family member moved in.

      The circle of family members shall be determined in accordance with Article 21 of this Law.

      8. When the right of ownership of a dwelling is transferred to another person, the lease contract shall remain in force for a new owner, unless otherwise provided by the contract between the tenant and the owner, who rented the dwelling.

      Footnote. Article 24 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 22.12.2016 No. 28-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 25. Conditions of lease of dwelling place, in which the owner permanently resides

      1. In a dwelling in which the owner permanently resides, a tenant may be provided with a dwelling or part of it, including an adjoining room or part of a room for rent. If several owners live in a dwelling, the consent of all owners shall be required to rent out the dwelling.

      2. Tenants shall not have the right to settle other persons, including their family members, without the owners’ agreement.

      3. Upon the tenancy period expiry, the tenant does not acquire the right to renew the contract and, on the landlord’s demand, shall move out without provision of another dwelling. The lease agreement may be terminated on the landlord’s demand ahead of schedule if the tenant fails to comply with the lease agreement terms, also in the presence of justifiable unforeseen circumstances or on the grounds referred to in subparagraphs 1) -5) of Article 107 of this Law.

      4. Lease agreements concluded without specification of term, may be terminated by a lender at any time without explanation of reasons. The lender must notify the tenant of termination of the lease agreement not less than one month before.

      5. Tenants shall have the right to cancel the lease agreement in advance and without notification, unless the agreement provides otherwise.

      Footnote. Article 25 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated December 26, 2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its first official publication).

Article 26. Legal status of sub-tenants and temporary residents

      1. The subtenants’ accommodation conditions, specifically duration of residence, the amount and order of payment, shall be determined by the agreement between the tenant of the dwelling and the subtenant.

      2. The sublease agreement shall be terminated upon expiry of the term established by the parties, or in circumstances mentioned in the agreement.

      Early termination of the agreement at the tenant’s request is possible if the sub-tenant violates the agreement, and if the agreement does not establish the term or other grounds of termination, at any time provided the sub-tenant is given not less than one month’s notice. The sublease agreement shall be also terminated in cases of compulsory termination of right of ownership to a dwelling place provided by Article 29 of this Law.

      3. A sub-tenant shall have the right to cancel the agreement at any time, unless otherwise provided by the sublease agreement.

      4. Upon termination of the sublease agreement or its dissolution by the tenant, the subtenant shall move out without provision of another dwelling.

      5. The tenant has the right to move temporary residents into the dwelling without concluding a sublease agreement with them. The living conditions of temporary residents are determined by the tenant. Temporary tenants shall move out without provision of another dwelling at the request of the tenant at any time with at least seven working days’ notice.

      Footnote. Article 26 with the change introduced by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 24.05.2018 № 156-VI (shall be enforced upon the expiration of ten calendar days after the day of its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 27. Eviction of sub-tenants and temporary residents in case of termination of lease agreement

      Upon termination of the lease contract, the sublease contract terminates at the same time. Subtenants and temporary residents, upon termination of the lease contract shall be subject to dispossession without providing another dwelling.

      Footnote. Article 27 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Chapter 5. Termination of right of private ownership of dwelling place

Article 28. Termination of right of ownership of dwelling place

      1. Right of ownership of dwelling place shall be terminated upon alienation of a dwelling place by an owner to other person, death of the owner, or demolition (destruction) of a dwelling place, and in other cases, provided for by Kazakhstan Civil Code.

      2. Upon sale of a share by one participants in j shared ownership of a dwelling place, the other participants shall have the priority right to purchase.

      If several joint shared ownership participants claim a sold share, the right of choice of buyer shall belong to the seller. The procedure for exercising the right of prior purchase of share in common ownership of dwelling place shall be determined by the Kazakhstan Civil Code.

Article 29. Compulsory termination of right of ownership of dwelling place

      1. Compulsory ( outside will of owner) termination of right of ownership to a dwelling place shall be allowed in these cases:

      1) application for recovery upon a dwelling place and land plot to meet owner’s debts;

      2) requisition;

      3) confiscation;

      4) compulsory alienation of a land plot where a house is located, for state requirements;

      5) demolition of an emergency multi-apartment residential building.

      2. Upon compulsory termination of right of ownership to a dwelling place, on the grounds provided by subparagraphs 2) and 4) of paragraph 1 of this Article, the owner shall be provided with the following, according to choice:

      1) financial compensation, paid to owner before termination of right of ownership, including market price of dwelling place and land plot, as well as reimbursement of losses, incurred by the owner in full measure;

      2) suitable dwelling (flat or residential house), owned as provided for by Article 15 of this Law;

      3) return of seized dwelling place to owner after termination of emergencies, entailing requisition with full compensation of losses, incurred by requisition.

      3. Upon termination of right of ownership to a dwelling place on the grounds provided by subparagraphs 1)and 3) of paragraph 1 of this Article, the owner and all persons residing in the confiscated dwelling place shall be subject to eviction without provision of other housing unit.

      3-1. Upon compulsory termination of right of ownership of citizens belonging to vulnerable social groups to a single dwelling place in the territory of the Republic of Kazakhstan on the basis provided by subparagraph 1) of paragraph 1 of this article, eviction during the heating season shall be prohibited.

      4. Upon compulsory termination of right of ownership to a dwelling place on the grounds provided by subparagraph 5) of paragraph 1 of this Article, the owner shall be provided with a dwelling place in accordance with Article 67 of this Law.

      Footnote. Article 29 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 10.07.2001 No. 227; 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from date of first official publication); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 30. Eviction of owner’s family members and other residents from dwelling place

      1. Upon termination of right of ownership to a dwelling place on the grounds provided by subparagraphs 2), 4) and 5) of paragraph 1 of Article 29 of this Law, the owner’s (former) family members shall be removed from the dwelling place and shall accrue the right of residence in a dwelling place obtained as compensation for the former dwelling place.

      Other persons residing in a former dwelling place shall be evicted without provision of other housing unit.

      2. Upon termination of the right of ownership to a dwelling place (housing unit) at the choice of the owner (sale, transfer), the owner’s family members and former family members, and temporary inhabitants, shall be settled without provision of other housing unit, unless otherwise provided by agreement with the purchaser of a dwelling house.

      Termination of the right of ownership affecting the interests of minors who own a dwelling place, shall be governed by regulations, provided by paragraph 3 of Article 13 of this Law.

      Footnote. Article 30 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 03.06.2003 No. 427; 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from date of first official publication); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

SECTION 3
Chapter 6. Condominium of an apartment building

      Footnote. The title of chapter 6 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 31. Formation, state registration and termination of a condominium

      1. In multi-apartment residential buildings in the presence of two or more owners of apartments, non-residential premises, the right of ownership to an immovable property shall arise in the form of a condominium.

      2. In the design and estimate documentation for an apartment building, the area of non-residential premises transferred to the common property of the condominium object is indicated.

      The customer (developer) of an apartment building is obliged to ensure state registration of an apartment building in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On state registration of rights to immovable property" before the start of sales of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms in individual (separate) ownership.

      The sale of unregistered apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms to individual (separate) ownership is not allowed.

      The customer (developer) of an apartment building is obliged, within six months from the date of registration of an apartment building, to ensure the gratuitous transfer of external engineering networks and structures of an apartment building to communal ownership in accordance with the design and estimate documentation.

      The inclusion of a land plot in the common property of a condominium object is carried out at the expense of the customer (developer) of an apartment building in accordance with the land legislation of the Republic of Kazakhstan. At the same time, the right of land use for the land plot provided to the customer (developer) for the construction of this multi-apartment residential building or privately owned by the customer (developer) is subject to termination due to the inclusion of the land plot in the common property of the condominium object.

      The customer (developer) carrying out the construction or reconstruction of an apartment building is obliged, within thirty calendar days after the registration of the association of property owners or the formation of a simple partnership, to transfer the following on paper and (or) electronic media according to the act of acceptance and transfer:

      copies of the design and estimate documentation of an apartment building certified by the design organization, which has received a positive conclusion of a comprehensive non-departmental examination;

      copies of the positive conclusion of the comprehensive non-departmental examination of the design and estimate documentation and all its adjustments;

      copies of executive technical documentation;

      a copy of the certificate of acceptance of the facility into operation with mandatory appendices;

      a copy of the title document for the land plot;

      passports of technological equipment (operating instructions) of an apartment building.

      The appendix to the act of acceptance and transfer from the customer (developer) of an apartment building to an association of property owners or a simple partnership, should contain a list of the common property of the condominium object with its detailed description.

      3. State registration of a condominium object of a multi-apartment residential building accepted for operation shall be carried out by the customer (developer) in accordance with paragraph 2 of this Article no later than thirty calendar days from the moment of state registration of the ownership right by the first owner of the apartment, non-residential premise by submitting an application to the registering body in accordance with the requirements of the Law of the Republic of Kazakhstan "On State Registration of Rights to Immovable Property".

      During state registration of a condominium object, the customer (developer) shall be obliged to include all the property (including parking, if any) provided for in the design-estimate documentation of a multi-apartment residential building in the common property of the condominium object.

      4. Local executive bodies of cities of republican significance, the capital city, districts, cities of regional significance shall ensure a state technical examination of functioning multi-apartment residential buildings (with definition of the common property of the condominium object) at the expenses of the local budget, as well as formation and submission of documents for state registration of the condominium object in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On State Registration of Rights to Immovable Property".

      5. The state registration of a condominium object in functioning multi-apartment residential buildings is carried out at the request of an initiative group consisting of at least two owners of apartments, non-residential premises, or at the request of a local executive body.

      6. Upon state registration of the condominium object the following shall be indicated:

      total area of a multi-apartment residential building, including the land plot under the multi-apartment residential building;

      the composition of the common property of the condominium object and the size of the share in the common property of the condominium object of each apartment, non-residential premises, parking space, storage room, which are in individual (separate) ownership;

      the total area of apartments and the area of non-residential premises, parking spaces, storerooms that are individually (separately) owned.

      Registration of a land plot, adjacent to a house shall be carried out by the decision of a local executive body of the capital city, the city of republican, regional significance and the district when an application is submitted by an initiative group consisting of at least two owners of apartments, non-residential premises, based on the decision of the meeting.

      7. Changes in the composition of the common property of the condominium object and (or) the size of the shares of the owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms in the common property of the condominium object as a result of changes in the total area of apartments and areas of non-residential premises, parking spaces, storerooms on the grounds provided for by the legislation of the Republic of Kazakhstan are subject to state registration.

      When the identification characteristics of the condominium object are changed, changes to the title and identification documents shall be made at the expense of the person, who initiated the change.

      8. Prior to state registration of the condominium object, transactions with the common property of the condominium object do not acquire legal force, except for the cases when a transaction with a share in the common property shall be considered completed when carrying out a transaction with the property in individual (separate) ownership.

      Alienation of the common property of the condominium object in accordance with the provided design and estimate documentation for an apartment building into individual (separate) ownership is not allowed. In case of non-compliance with this requirement, the concluded transaction is considered void.

      9. The ownership right in the form of a condominium shall be terminated in the following cases:

      transfer of ownership rights to all apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms in aggregate to one owner;

      forced alienation of a land plot under a multi-apartment residential building for state needs;

      damage (destruction) of a multi-apartment residential building and its recognition as an emergency one.

      Footnote. Article 31 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 32. Maintenance of the common property of the condominium object

      1. The owners of apartments, non-residential premises shall be obliged to take measures on maintenance of the common property of the condominium object and ensuring its safe operation, including conducting current and capital repair of the common property of the condominium object.

      2. The customer (developer) of an apartment building, who is the owner of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms that are not part of the common property of the condominium object, after registering the act of acceptance of the object into operation, is obliged to pay the costs of managing the condominium object and maintaining the common property of the condominium object for apartments, non-residential premises, as well as expenses for the maintenance of parking spaces, storerooms in the manner prescribed by this Law.

      3. The chairman of the association of property owners within fifteen working days from the date of state registration of the association of property owners is obliged to open in a second-tier bank:

      a current account for crediting money on the expenses for the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object (current account);

      a savings account for accumulating money for the capital repair of the common property of the condominium object (savings account).

      4. If the management of the condominium object is carried out by the owners of apartments, non-residential premises independently without the formation of a legal entity in the form of a simple partnership, the opening of accounts in second-tier banks is carried out by a proxy of a simple partnership on the basis of a simple written power of attorney, according to which the proxy of a simple partnership is authorized by all owners of apartments, non-residential premises to open accounts in second-tier banks. A proxy of a simple partnership opens a current and savings account only for the purposes defined by this Law, within fifteen working days from the date of signing the contract of a simple partnership.

      5. The owners of apartments, non-residential premises shall be obliged to pay the expenses for the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      The expenses for the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object includes obligatory monthly contributions of the owners of apartments, non-residential premises for management and maintenance, current repairs of the common property of the condominium object and ensuring fire safety of common property of the condominium object, payment for communal services, consumed for the maintenance of the common property of the condominium object.

      6. The Chairman of an association of property owners or a trustee of a simple partnership shall be obliged to provide all owners of apartments, non-residential premises with information on the flow of money on the current account and spending money for the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object on a monthly basis by posting information in a public place, determined by the meeting.

      7. The owner of an apartment, non-residential premise to save money for capital repair of the common property of the condominium object shall be obliged to transfer money to the savings account in the amount of at least 0.005-fold the monthly calculation index, established for the corresponding financial year by the law on the republican budget, per one square meter of useful area of the apartment, non-residential premise belonging to him/her.

      Money for capital repairs of the common property of the condominium object can be claimed only for the purpose of capital repairs of the common property of the condominium object and cannot be the subject of collateral for the obligations of the owners of apartments, non-residential premises. Spending of money, accumulated in the savings account shall be carried out only by the decision of the meeting.

      For savings accounts, a second-tier bank shall keep an automated accounting of money broken down for each apartment, non-residential premise, as well as place information on a savings account on an ongoing basis in the manner, determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan, in compliance with the requirements of legislative acts of the Republic of Kazakhstan to the procedure for disclosing banking and other secrets protected by the Law.

      8. Each owner of an apartment, non-residential premise, paying money for capital repair of the common property of the condominium object, shall have the right to receive information about the accumulated money on his/her apartment, non-residential premise.

      The Chairman of an association of property owners, a trustee of a simple partnership shall be obliged to provide information on accumulation of money for capital repair of the common property of the condominium object at the request of the owner of an apartment or non-residential premise.

      9. When changing the form of management of a condominium object, as defined by sub-paragraphs 1) and 2) of paragraph 1 of Article 42 of this Law, the chairman of the association of property owners or a proxy of a simple partnership transfers previously accumulated money from a savings account in a second-tier bank to a savings account in a second-tier bank opened by the chairman or a proxy of the newly created association of owners of property or a simple partnership, within ten working days from the date of its opening.

      10. The subject of service activity is prohibited from providing services for the management of the condominium object.

      Footnote. Article 32 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 33. Share of the owner of an apartment, non-residential premise in the common property of the condominium object

      1. The share in the common property of the condominium object belonging to the owner is inseparable from the ownership right to the apartment, non-residential premises, parking space, storage room belonging to him and is assigned to the apartment, non-residential premises, parking space, storage room.

      The size of the share is determined by the ratio of the usable area of an apartment or the area of non-residential premises, parking space, storage room, which are individually (separately) owned, to the sum of the usable areas of all apartments and the areas of all non-residential premises, parking spaces, storage rooms located in this condominium object. Such a share cannot be allocated in kind.

      2. In case, that a non-residential building is attached to a multi-apartment residential building or size of the total area of apartments, area of non-residential premises, that are in individual (separate) ownership is changed, the sizes of shares in the common property of the condominium object shall be recalculated. Such changes shall be subject to state registration.

      3. The transfer of the ownership right to an apartment, non-residential premises, parking space, storage room entails the transfer to the owner of the corresponding share in the common property of the condominium object, as well as the rights and obligations for the maintenance of this share.

      Footnote. Article 33 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its the first official publication).

Article 34. Rights and obligations of owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms

      Footnote. The title of Article 34 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

      1. All owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms are participants of the condominium.

      Each owner of an apartment, non-residential premises, parking space, storage room has the right, at his discretion, to own, use and dispose his property belonging to him on the basis of the right of individual (separate) ownership.

      The common property of the condominium object, including the land plot necessary for its placement, operation and maintenance, belongs to the owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms on the basis of the right of common shared ownership and is inseparable from the rights to an apartment, non-residential premises, parking space, storage room, which are in individual (separate) ownership.

      2. Residence of the owner of an apartment at a different address, as well as transfer of an apartment, non-residential premise to property lease (rent) do not restrict the rights of the owner of an apartment, non-residential premise and do not release him/her from the obligations, determined by the legislative acts of the Republic of Kazakhstan, the charter of an association of property owners, a simple partnership contract and the decision of the meeting.

      The owner of an apartment, non-residential premises, parking space, storage room notifies the council of the house about the transfer to the property lease (rent) of the apartment, non-residential premises, parking space, storage room belonging to him.

      The owner of an apartment, non-residential premises, parking space, storeroom, in addition to the duties established by legislative acts of the Republic of Kazakhstan, bears other duties, including:

      keeping silence at night, including non-performance of works, accompanied by noise in an apartment, non-residential premise and outside of them, that is not related to an urgent need, impeding the normal rest and peace of citizens;

      consumption of tobacco products in special places, designated for this;

      compliance with construction, sanitary, ecological, fire-prevention and other mandatory rules and regulations.

      3. Owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms have the right to use parts of the common property of a limited-use condominium facility assigned to them on the terms established by the property lease agreement (rent) on the transfer of property for limited use, with the transfer of rent to the current account of the association of property owners or a simple partnership.

      4. The owner of a non-residential premise shall be obliged to participate in all expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      The meeting shall have the right to establish for the owners of non-residential premises a different amount of monthly expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object, which should not exceed the amount of monthly expenses, established for the owners of apartments, more than twice.

      4-1. Owners of parking spaces, storerooms are obliged to pay expenses in accordance with subparagraphs 10) and 12-1) of paragraph 2 of Article 42-1 of this Law.

      5. Owners of apartments, non-residential premises are obliged to independently conclude contracts for the provision of utilities in apartments, non-residential premises with organizations providing utilities.

      The rendered communal services must comply with the technical requirements, stipulated by the national standard and technical regulations.

      6. The owners of apartments, non-residential premises shall have the right to make a decision at the meeting on delegating to the manager of a multi- apartment residential building or a managing company of the following functions:

      managing the current account of an association of property owners or a simple partnership on the basis of a power of attorney;

      monitoring the timely deposit of money by the owners of apartments, non-residential premises to the current account;

      collection of debt in accordance with the procedure, determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      7. Excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).
      Footnote. Article 34 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 35. Obligations on premises (apartments) owners

      Footnote. Article 35 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 36. Obligations of a tenant (sub-tenant) of an apartment, a tenant of a non-residential premise

      1. The lender shall have the right to provide for the possibility of participation of a tenant (sub-tenant) in management of the condominium object and the right to vote in the lease (sublease) contract for a dwelling, provided from the state housing fund.

      2. A tenant (sub-tenant) of an apartment, a tenant of a non-residential premise shall have the right to permanently or temporarily own or use an apartment, non-residential premise (or part of them) only on the basis of a lease (sublease, rent) contract.

      The tenant (sub-tenant) of an apartment, the tenant of a non-residential premise from the private housing fund do not have the right to vote at the meeting and cannot otherwise participate in management of the condominium object.

      The tenant (subtenant) of an apartment, the tenant of a non-residential premise, in addition to the obligations, established by the legislative acts of the Republic of Kazakhstan, shall bear other obligations, including:

      keeping silence at night, including non-performance of works, accompanied by noise in an apartment, non-residential premise and outside of them, that is not related to an urgent need, impeding the normal rest and peace of citizens;

      consumption of tobacco products in special places, designated for this;

      compliance with construction, sanitary, ecological, fire-prevention and other mandatory rules and regulations.

      Footnote. Article 36 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 37. Special aspects of rights and obligations of owners of non-residential premises

      Footnote. Article 37 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 38. Access to the common property of the condominium object

      Footnote. The title of Article 38 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

      Access to the common property of the condominium object located in an apartment, non-residential premises, parking space, storage room, is carried out upon notification of the owner of the apartment, non-residential premises.

      The owner, tenant (sub-tenant) or other person living in the apartment, owner (tenant) of non-residential premises, parking space, storage room are obliged to provide access to the owners of apartments, non-residential premises, members of the council of the house or representatives of individuals and legal entities providing services for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, if a condition check is required, repair or replacement of the common property of a condominium object located in an apartment, non-residential premises, parking space, storage room.

      At the same time, the dismantling of structures restricting access to the common property of the condominium object located in an apartment, non-residential premises, parking space, storage room, is carried out by the owner of the apartment, non-residential premises, parking space, storage room independently.

      In emergency cases or in other emergency situations that pose a threat to human health or life, access to the common property of the condominium object located in an apartment, non-residential premises, parking space, storage room, must be provided without prior notice to the owner of the apartment, non-residential premises, parking space, storage room.

      Footnote. Article 38 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 39. Compensation for damage caused to an apartment, non-residential premises, parking space, storage room, common property of a condominium object

      Footnote. The title of Article 39 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

      1. If the owner of an apartment, non-residential premises, parking space, storage room causes damage to another apartment, non-residential premises, parking space, storage room, common property of a condominium object, he is obliged to eliminate the damage or reimburse the costs of its elimination.

      2. The same obligation is borne jointly with the owner by his family members or the tenant (sub-tenant) who permanently or temporarily own or use the apartment, the tenant of non-residential premises, parking space, storage room on the basis of a property lease (rent) agreement, if they directly caused damage.

      Footnote. Article 39 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 40. Modification of the structural part of the apartment, non-residential premises, parking space, storage room

      Footnote. Title of Article 40 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

      1. Change of the structural part and (or) common house engineering networks, including re-equipment and (or) redevelopment of an apartment, a non-residential premise by the owner of an apartment, a non-residential premise shall be carried out in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on architectural, urban planning and construction activities.

      1-1. Changing the structural part and functional purpose of the parking lot, which is part of the common property of the condominium object, or parking space or storage room is prohibited.

      2. Re-equipment and (or) redevelopment of an apartment, a non-residential premise shall be carried out by the decision of the owner of an apartment, a non-residential premise in the presence of a project in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on architectural, urban planning and construction activities.

      Non-residential premises should be isolated from apartments and not have a common entrance (exit) with them.

      3. When re-equipping and (or) redeveloping apartments, non-residential premises, a mandatory written consent of at least two-thirds of the total number of owners of apartments, non-residential premises shall be required in cases where the changes affect:

      load-bearing and (or) enclosing structures;

      general house engineering systems;

      the common property of the condominium object;

      functional purpose of apartments, non-residential premises.

      In the event that the changes referred to in part one of this paragraph are related to ensuring access for persons with disabilities to housing, the written consent of the owners of apartments, non-residential premises is not required.

      4. Communal engineering systems include systems located in an apartment building outside or inside an apartment, non-residential premises, parking space, storage room and serving two (two) or more apartments, non-residential premises, parking spaces, storage rooms, namely the systems of:

      cold and hot water supply, consisting of risers, branches from risers to the first disconnecting device, located on the branches from risers, general house metering devices for cold and hot water, internal fire-prevention water supply to the first shut-off and control valves at the outlets of intra-apartment wiring from risers, as well as equipment located on these networks;

      heating, consisting of risers, heating elements, control and shut-off valves, general house heat metering devices, as well as other equipment located on these networks, up to the first shutdown device in an apartment, non-residential premise;

      the drainage system, consisting of risers, sewer outlets, fittings (including branches, transitions, branch pipes, revisions, crosses, tees), plugs, exhaust pipes, drain funnels, cleaners, branches from risers, as well as other equipment located on these networks, until the first butt joints in an apartment, non-residential premise;

      power supplies consisting of input cabinets, input and distribution devices, protection, control and management equipment, household electric energy meters, floor panels and cabinets, lighting installations of common areas, electrical installations of smoke removal systems, freight and passenger elevators (lifts), networks (cables) from the external border, as well as other electrical equipment located on these networks, up to individual electric energy meters;

      gas supply, consisting of gas pipelines laid from a gas source (when using liquefied hydrocarbon gas) or the point of connection of these gas pipelines to the gas distribution network to valves (crane), inclusive, located on the branches to the in-house gas equipment, reservoir and (or) group cylinder installations of liquefied hydrocarbon gases intended for gas supply to one multi-apartment residential building, technical devices on gas pipelines, including control and safety valves, gas control systems for air pollution in premises, gas metering devices;

      waste disposal, air conditioning, thermoregulation and vacuuming, as well as other equipment, located on these networks, up to the first disconnecting device in an apartment, non-residential premise;

      low-current engineering systems consisting of gas pollution, smoke and flooding alarm devices, automatic fire alarm systems, automation and dispatching systems for engineering equipment of an apartment building (intercom systems and equipment, video surveillance), systems for the provision of telephone, television and Internet services, with the exception of equipment located in an apartment, non-residential premises, storage room.

      Footnote. Article 40 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 41. Changing the boundaries between apartments, non-residential premises and the common property of the condominium object

      1. Changing the boundaries between apartments, non-residential premises, and the common property of the condominium object shall be allowed in compliance with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan on architectural, urban planning, and construction activities and paragraph 3 of Article 40 of this Law.

      2. Changing the boundaries between neighboring (adjoining) apartments, non-residential premises may be made by mutual consent of the owners of these apartments, non-residential premises in cases where the changes do not affect:

      load-bearing and (or) enclosing structures;

      common house engineering systems;

      the common property of the condominium object;

      functional purpose of apartments, non-residential premises.

      Footnote. Article 41 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Chapter 6-1. State control within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the sphere of management of housing fund, gas and gas supply and state supervision within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the field of industrial safety over compliance with the requirements for the safe operation of hazardous technical devices

      Footnote. The Law is supplemented by this chapter 6-1 in accordance with Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 41-1. State control within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the sphere of management of housing fund, gas and gas supply and state supervision within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the field of industrial safety over compliance with the requirements for the safe operation of hazardous technical devices

      1. State control in relation to the subjects of control within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the sphere of management of housing fund, gas and gas supply, as well as state supervision in relation to subjects of supervision within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the field of industrial safety over compliance with the requirements for the safe operation of hazardous technical devices shall be carried out through conducting inspections and preventive control by officials of the housing inspection.

      Inspections and preventive control of subjects of entrepreneurship shall be carried out in accordance with the Entrepreneurial Code of the Republic of Kazakhstan, and inspection of apartments, non-residential premises - with this Law.

      2. Information about the objects and subjects of state control and state supervision, about the inspection schedules and their results, identified deficiencies, as well as the drawn up acts and issued orders shall be posted on the Internet resource of the local executive body.

Article 41-2. The powers of officials of the housing inspection, carrying out state control within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the sphere of management of housing fund, gas and gas supply and state supervision within the boundaries of settlements at social infrastructure facilities in the field of industrial safety over compliance with the requirements for the safe operation of hazardous technical devices

      1. The housing inspection shall carry out powers on:

      1) organization of state technical inspection of a multi-apartment residential building;

      2) determination of the list, periods and sequence of conducting the capital repair of the common property of the condominium object;

      3) approval of the cost estimates for capital repair of the common property of the condominium object;

      4) participation in the commissions for acceptance of the completed work on capital repair of the common property of the condominium object;

      5) making mandatory orders (submissions) to eliminate violations of this Law and the rules for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object and the preparation of protocols on administrative offenses;

      6) conducting a check of availability of a report on the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object upon appeal of the owners of apartments, non-residential premises;

      7) definition and appointment of a temporary management company.

      2. The powers of the housing inspection also include other issues, stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      3. Actions (inaction) of the housing inspection can be appealed in the manner, determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 41-2 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Chapter 7. Management of condominium

Article 42. Forms of management of the condominium object

      1. Owners of apartments, non-residential premises for the management of the condominium object, financing its maintenance and ensuring the safety of the common property of the condominium object are obliged to choose one of the forms of management of the condominium object:

      1) association of property owners;

      2) a simple partnership of an apartment building (simple partnership), if the number of owners of apartments, non-residential premises does not exceed thirty;

      3) direct joint management of all owners of apartments, non-residential premises, if the number of owners of apartments, non-residential premises does not exceed sixteen.

      2. The owners of apartments and non-residential premises are free to choose and change the forms of management of the condominium object defined by paragraph 1 of this Article.

      3. The customer (developer) of an apartment building after the registration of an apartment building has the right to attract a management company to manage an apartment building for the period until the moment of creation in this apartment building of one of the forms of management of the condominium object, defined by paragraph 1 of this article, for up to six months.

      4. In case of failure to reach an agreement between the owners of apartments, non-residential premises on the choice of the form of management of the condominium object defined by paragraph 1 of this Article, as well as if the opportunity defined by paragraph 3 of this Article was used, the housing inspectorate, in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, determines and appoints a temporary management company for up to one year in accordance with the rules for determining and appointing by the housing inspectorate of a temporary management company for the management of the condominium of an apartment building.

      The temporary management company is obliged to open a current account in a second-tier bank to transfer money for the costs of managing the condominium object and maintaining the common property of the condominium object of this apartment building.

      Owners of apartments, non-residential premises are obliged to choose one of the forms of management in accordance with paragraph 1 of this article during the management of the condominium object by a temporary management company.

      Footnote. Article 42 - as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 42-1. Meeting

      1. The owners of apartments, non-residential premises shall consider the issues and make decisions, related to the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object at the meeting.

      Owners of parking spaces, storerooms at the meeting consider issues and make decisions related to the maintenance of parking spaces, storerooms.

      The decisions adopted by the meeting are binding for all owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms.

      The decision of the meeting shall be drawn up by minutes.

      2. The competence of the meeting includes the following issues:

      1) election of the chairman of the association of property owners, a proxy of a simple partnership, members of the house council, re-election, as well as early termination of their powers;

      2) election of the auditing commission (auditor), re-election, as well as early termination of its powers;

      3) making a decision on the choice of the form of management of the condominium object or delegation of powers on choosing the form of management to the house council;

      4) making a decision on the choice of a manager of a multi-apartment residential building or a managing company, or delegating such powers to the house council;

      5) approval of the charter of the association of property owners or conclusion of a simple partnership contract;

      6) making a decision on the replacement (repair) of elevators of an apartment building;

      6-1) approval of the amount of contributions for the accumulation of money for the overhaul of the common property of the condominium object, exceeding the amount of contributions provided for by this Law;

      7) approval of the annual report on the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object on the execution of the annual cost estimates for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object;

      8) determining the common property of the condominium object, as well as changing its composition;

      9) approval of the annual cost estimate for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, making changes and additions to it, as well as approval of the amount of expenses for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object;

      10) approval of the amount of payment for the maintenance of a parking space, storage room in accordance with the methodology for calculating the cost estimates for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, as well as the methodology for calculating the minimum amount of costs for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object;

      11) making a decision on the overhaul of the common property of the condominium object (modernization, reconstruction, restoration), on the approval of the annual cost estimate for the overhaul of the common property of the condominium object;

      12) making a decision on the collection of targeted contributions and their amount;

      12-1) decision-making by the owners of parking spaces, storerooms on the collection of target contributions and their amount;

      13) making a decision on spending money accumulated in a savings account;

      14) making a decision on the transfer to the owner of an apartment, non-residential premises or to third parties of a part of the common property of a condominium object for property lease (rent) or delegating such authority to the council of the house;

      14-1) making a decision on the choice of subjects of service activities or delegating such authority to the council of the house;

      15) approval, if necessary, of the amount of remuneration to the house council and the audit commission (auditor) based on the results of activities for the reporting period;

      16) approval of the amount of remuneration for the Chairman of the association of the property owners, the trustee of a simple partnership;

      16-1) making a decision on the choice of an object of informatization in the field of housing relations and housing and communal services or delegating such authority to the council of the house;

      17) other issues, related to the management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      3. The owners of apartments, non-residential premises are notified by the council of the house or the chairman of the association of property owners, or a proxy of a simple partnership, or the audit commission (auditor), or at least ten percent of the owners of apartments, non-residential premises, or the housing inspectorate at least ten calendar days in advance of the date of the meeting by placing an announcement in public places, as well as individually by e-mail or by the subscriber number of a cellular subscriber device.

      4. Each owner of an apartment or a non-residential premise shall have one vote during voting. If the owner of an apartment, a non-residential premise owns several apartments, non-residential premises, he/she has the respective number of votes.

      An apartment, non-residential premises, jointly owned by two or more persons, has one vote when voting.

      5. The meeting shall be entitled to make a decision if more than half of the total number of owners of apartments and non-residential premises participate in it.

      The decision is made with the consent of the majority of the total number of owners of apartments, non-residential premises who directly participated in the voting, with the exception of the issues specified in the subparagraphs 6-1), 8), 9), 10), 11), 12), 12-1) and 13) of paragraph 2 of this article, on which a decision is made with the consent of the majority of the total number of owners of apartments, non-residential premises.

      Each owner of an apartment, a non-residential premise shall have the right to know how other owners of apartments, non-residential premises have voted.

      5-1. The owners of parking spaces, storerooms make a decision at the meeting on the issues specified in subparagraphs 10) and 12-1) of paragraph 2 of this Article.

      The decision is considered adopted if the majority of owners of parking spaces, storerooms voted for it from the total number of owners of parking spaces, storerooms.

      6. Excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

      6-1. In the case of organizing and financing the replacement (repair) of the elevator of one of the entrances of an apartment building at the expense of budgetary funds with the condition of ensuring the repayment of funds by the owners of apartments and non-residential premises, the owners of apartments, non-residential premises of this entrance of an apartment building may decide to replace (repair) the elevator in this entrance of an apartment building with the consent of more than two thirds of the total number of apartment owners, non-residential premises of this entrance of an apartment building with the registration of the relevant protocol.

      In the case provided for by part one of this paragraph, the payment of the costs of replacing (repairing) the elevator is carried out by the owners of apartments, non-residential premises of this entrance of an apartment building.

      6-2. The minimum amount of expenses for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object is applied in multi-apartment residential buildings where the owners of apartments, non-residential premises have not made a decision to approve the amount of expenses for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object or where previously the owners of apartments, non-residential premises decided to approve the amount of expenses for the management of the object condominium and the maintenance of the common property of the condominium object which is less than the minimum amount of expenses established by the local representative body for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object.

      7. The list of voted owners of apartments, non-residential premises, indicating their surname, name, patronymic (if it is indicated in an identity document), numbers of apartments, non-residential premises shall be an integral part of the meeting minutes, it is stitched and numbered.

      8. The minutes of the meeting shall include:

      1) location of the multi-apartment residential building;

      2) the issues put to voting;

      3) date, form, time of the meeting (voting time);

      4) the total number of owners of apartments, non-residential premises;

      5) number of owners of apartments, non-residential premises participating in the meeting, indicating their surname, name, patronymic (if it is indicated in an identity document), numbers of apartments, non-residential premises;

      6) surname, name and patronymic (if it is indicated in an identity document) of the invited persons (if any);

      7) surname, name and patronymic (if it is indicated in an identity document) of the Chairman, secretary of the meeting, members of the house council;

      8) form and results of voting;

      9) the decision taken by the meeting;

      10) appendix to the minutes of the meeting.

      9. The minutes of the meeting shall be signed by the Chairman, the secretary of the meeting, members of the house council.

      10. The meeting is held at least once a year. A meeting is convened or a written survey is appointed at the initiative of the house council or the chairman of the association of property owners, or a proxy of a simple partnership, or at the request of the audit commission (auditor), or at the request of at least ten percent of the owners of apartments, non-residential premises, or at the initiative of the housing inspectorate. During the meeting, these persons have the right to decide on the choice of an object of informatization in the field of housing relations and housing and communal services for electronic voting.

      11. Voting of the owner of an apartment, non-residential premises may be carried out through informatization objects in the field of housing relations and housing and communal services, a cellular subscriber device and using other methods not prohibited by the legislation of the Republic of Kazakhstan, with mandatory identification of the owner of the apartment, non-residential premises.

      The results of electronic voting are recorded by means of informatization objects in the field of housing relations and housing and communal services.

      When summing up the voting results, the votes of the owners of apartments, non-residential premises are taken into account at a meeting held without prior arrangement and by means of an object of informatization in the field of housing relations and housing and communal services, by means of a written survey and by means of an object of informatization in the field of housing relations and housing and communal services.

      12. The decisions, taken by the meeting, drawn up in the minutes, shall be a document when considering controversial and other issues in the court, other state bodies and organizations as the will of the owners of apartments, non-residential premises, and also serve as the basis for calculating housing assistance.

      13. Minutes of meetings are kept by the chairman of the association of property owners or a proxy of a simple partnership. When forming an electronic document, the minutes of meetings are stored in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On electronic document and electronic digital signature". Copies of the minutes of meetings are submitted at the request of the owner of the apartment, non-residential premises or housing inspectorate within five working days.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 42-1 in accordance with Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 42-2. Conducting a written survey

      1. A meeting is held by means of a written poll, if the previously announced meeting did not take place without prior arrangement due to the absence of a quorum. The meeting is held on the initiative of the house council, the chairman of the association of property owners, a proxy of a simple partnership, or at the request of the audit commission (auditor), or at the initiative of the housing inspectorate, or at the request of at least ten percent of the owners of apartments, non-residential premises.

      2. To organize a meeting by conducting a written survey, an initiative group is determined from among the owners of apartments, non-residential premises.

      3. A written survey is conducted within a period of no more than two months from the date of the announcement of the meeting.

      4. A written survey sheet must contain the serial number, address of the multi-apartment residential building, the issues put to voting, a place for the signature of the owner of an apartment, a non-residential premise, a signature of the members of the house council.

      5. A written survey sheet shall be sent on purpose or by e-mail to each owner of an apartment, non-residential premise within seven calendar days from the date of announcement of the written survey.

      The owner of an apartment, a non-residential premise shall indicate surname, name, patronymic (if it is indicated in an identity document), a number of an apartment, a non-residential premise, opinion on the issues put to voting in the written survey sheet, and sign the sheet of the written survey.

      6. The house council or an initiative group shall collect and accept written survey sheets by personal delivery or by e-mail for accounting and drawing up a written survey protocol.

      7. Summing up the voting results by means of a written survey is carried out collectively as part of the members of the house council, an initiative group from among the owners of apartments, non-residential premises, the chairman of the association of property owners or a proxy of a simple partnership or a representative of a management company or a manager of an apartment building (if any).

      8. The results of voting by means of a written survey are drawn up in a protocol. The decision is considered to be adopted taking into account the requirements of paragraph 5 of Article 42-1 of this Law.

      The sheets of a written survey shall be an integral part of the minutes of the meeting, they are stitched and numbered.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 42-2 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 42-3. House council

      1. The owners of apartments, non-residential premises shall elect the house council, which consists of at least three owners of apartments, non-residential premises from among the owners of apartments, non-residential premises at the meeting.

      Family members of the chairman of the association of property owners, a proxy of a simple partnership or members of the audit commission (auditor) cannot be elected as members of the house council.

      2. The house council shall represent the interests of the owners of apartments, non-residential premises on the issues of management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      3. The house council shall carry out the following functions:

      1) selection and change of the form of management of the condominium object, provided that the meeting delegates such powers to the house council;

      2) making a decision on the choice of the manager of an apartment building or a management company, provided that the meeting delegates such powers to the council of the house;

      3) coordination of the activities of an association of property owners, a simple partnership, a manager of an apartment building or a management company;

      4) consideration of the draft annual cost estimates for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, monthly and annual reports on the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object and the transfer of the draft annual cost estimates for approval by the meeting, unless otherwise provided by this Law;

      5) organization of a meeting or a written survey on the issues within the competence of the meeting, drawing up minutes of meetings and voting sheets;

      6) monitoring of:

      the quality of communal services and continuity of their supply to the owners of apartments, non-residential premises;

      fulfillment of the terms of contracts with subjects of service activities;

      7) excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

      7-1) making a decision on the choice of subjects of service activities, provided that the meeting delegates such authority to the council of the house;

      7-2) making a decision on the transfer to the owner of an apartment, non-residential premises or to third parties of a part of the common property of a condominium object for property lease (rent), provided that the meeting delegates such authority to the council of the house;

      7-3) making a decision on the choice of an object of informatization in the field of housing relations and housing and communal services, provided that the meeting delegates such authority to the council of the house;

      8) monitoring the spending of money on current and savings accounts;

      9) performing other functions, related to management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object.

      If the council of the house transfers the functions of managing the condominium object to the manager of an apartment building or a management company, the performance of the functions defined in sub-paragraphs 5) and 6) of part one of this paragraph is assigned to the manager of an apartment building or a management company.

      4. The house council shall be elected for a term of three years. A house council member cannot be elected as the Chairman of an association of property owners, a trustee of a simple partnership, or a member of the audit commission (auditor).

      5. The decision of the council of the house on the issues within its competence is adopted by a simple majority of votes of the members of the council of the house, is formalized by a protocol signed by the members of the council of the house. The decision of the council of the house is binding on the chairman of the association of property owners, the proxy of a simple partnership, the manager of an apartment building or a management company, the owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 42-3 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 43. Association of property owners

      1. An association of property owners shall be created for managing the condominium object, financing its maintenance and ensuring the safety of the common property of the condominium object by the owners of apartments, non-residential premises of one multi-apartment residential building.

      2. In multi-apartment residential buildings located on a single foundation or having a single communal engineering systems or a single indivisible land plot under an apartment building and (or) an adjacent land plot, the owners of apartments, non-residential premises create one association of property owners with the consent of the majority of owners of apartments, non-residential premises of each apartment building.

      3. An association of property owners consists of two or more owners of apartments, non-residential premises.

      4. The chairman of the association of property owners is elected at the meeting from among the owners of apartments, non-residential premises for a period of one year. Family members of the owner of the apartment, non-residential premises (spouse), children (including adopted) in common or children of one of the spouses, parents and parents of the spouse, permanently residing with the owner of the apartment, non-residential premises, may be elected as the chairman of the association of property owners.

      5. The Chairman of an association of property owners shall have the right to represent the association of property owners in all courts, state bodies and organizations without a power of attorney.

      6. The Chairman of an association of property owners shall be obliged to ensure the safety of copies of the design documentation of a multi-apartment residential building (without an estimate section), executive technical documentation, an act of acceptance of an object into operation with appendices, operating instructions and a passport of technological equipment of a multi-apartment residential building (originals), financial and technical documentation for a multi-apartment residential building and other documents, related to operation and maintenance of the common property of the condominium object, seals (if any), keys from the premises that are part of the common property of the condominium object, electronic access codes to the equipment that is part of the common property of the condominium object, and other technical means and equipment, necessary for operation of a multi-apartment residential building.

      7. The Chairman of an association of property owners shall perform the following functions:

      1) state registration of an association of property owners in the bodies of justice;

      2) formation of a list of owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms;

      3) organization of execution of decisions of the meeting and the house council;

      4) placing in public places information about decisions taken by the meeting and the council of the house and other information, taking into account the requirements established by the legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection;

      5) opening of current and savings accounts in second-tier banks;

      6) conclusion and execution of contracts for the provision of services with the subjects of service activities by decision of the council of the house;

      7) conclusion of contracts on rendering communal services for maintenance of the common property of the condominium object with the organizations providing communal services, and for their payment;

      8) monitoring the contribution of money for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object by the owners of apartments, non-residential premises;

      9) submission of monthly and annual reports on management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object to the house council;

      9-1) submission, upon written request, within fifteen calendar days to the owner of an apartment, non-residential premises, one of the members of the house council or one of the members of the audit commission (auditor), of the copies of financial documentation (primary accounting documents, financial statements, documents related to current and savings account transactions) on monthly and annual reports on the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object in paper and (or) electronic form;

      9-2) provision of information in accordance with the requirements specified in the rules for the formation, processing, as well as centralized collection and storage of information in electronic form, including the functioning of informatization objects in the field of housing relations and housing and communal services;

      10) performing other functions, related to management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      Footnote. Article 43 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 43-1. Simple partnership of a multi-apartment residential building

      1. For the management of the condominium object, financing its maintenance and ensuring the safety of the common property of the condominium object by all owners of apartments, non-residential premises of one multi-apartment residential building, a simple partnership is created, operating on the basis of a joint activity agreement concluded by all owners of apartments, non-residential premises in accordance with the civil legislation of the Republic of Kazakhstan.

      The owners of apartments, non-residential premises shall assume all obligations for joint decision-making and fulfillment of obligations provided for by this Law.

      In multi-apartment residential buildings located on a single foundation or having a single communal engineering systems or a single indivisible land plot under an apartment building and (or) an adjacent land plot, the owners of apartments, non-residential premises create one simple partnership with the consent of the majority of owners of apartments, non-residential premises of each apartment building.

      2. Under the contract on joint activity (simple partnership), the owners of apartments, non-residential premises shall be obliged to act jointly in order to manage the condominium object and maintain the common property of the condominium object.

      The owners of apartments, non-residential premises from among them may determine a proxy for the management of joint activities who is an individual acting on the basis of a simple partnership agreement on joint activities and a simple written power of attorney issued by all owners of apartments, non-residential premises.

      The trustee of a simple partnership shall perform the following functions:

      1) formation of a list of owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms;

      2) organization of execution of decisions of the meeting and the house council;

      3) placing in public places information about decisions taken by the meeting and the council of the house and other information, taking into account the requirements established by the legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection;

      4) opening of current and savings accounts in second-tier banks;

      5) conclusion and execution of contracts for the provision of services with subjects of service activities by decision of the council of the house;

      6) conclusion of contracts on rendering communal services for maintenance of the common property of the condominium object with the organizations providing communal services, and for their payment;

      7) monitoring the contribution of money for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object by the owners of apartments, non-residential premises;

      8) submission of monthly and annual reports on management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object to the house council;

      8-1) submission, upon written request, within fifteen calendar days to the owner of an apartment, non-residential premises, one of the members of the house council or one of the members of the audit commission (auditor), of the copies of financial documentation (primary accounting documents, financial statements, documents related to current and savings account transactions) on monthly and annual reports of the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object in paper and (or) electronic form;

      8-2) provision of information in accordance with the requirements specified in the rules for the formation, processing, as well as centralized collection and storage of information in electronic form, including the functioning of informatization objects in the field of housing relations and housing and communal services; 9) performing other functions, related to management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      3. A simple partnership is not a legal entity.

      4. The obligations of a simple partnership, related to a joint activity contract before the third parties shall be joint and several, unless otherwise provided by the joint activity contract.

      For management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object, the owners of apartments, non-residential premises shall make contributions in money or by labor contribution.

      In case of insufficient contributions to cover the general costs for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object and occurrence as a result of losses, the total expenses and losses shall be covered by the common property of the condominium object, and the missing amounts shall be distributed among the participants of a simple partnership in proportion to their shares in the common property of the condominium object.

      5. The issues, related to management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object, as well as the activities of a simple partnership, shall be considered at the meeting in the manner, determined by Article 42-1 of this Law.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 43-1 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 43-2. Direct joint management

      1. Owners of apartments, non-residential premises of one multi-apartment residential building, if the number of such owners does not exceed sixteen, have the right to independently manage the condominium object, finance its maintenance and ensure the safety of the common property of the condominium object.

      2. Direct joint management of all owners of apartments, non-residential premises can be carried out without opening current and savings accounts in second-tier banks.

      3. Owners of apartments, non-residential premises of an apartment building have the right to hire a management company under a service agreement signed by all owners of apartments, non-residential premises.

      4. The management company has the right to combine under its management several multi-apartment residential buildings located in one residential area, which have chosen direct joint management as the form of management of the condominium object.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 43-2 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 44. State registration of an association of property owners

      1. An association of property owners is considered to be created and acquires the rights of a legal entity from the moment of its state registration.

      2. State registration of an association of property owners shall be carried out by the bodies of justice in the manner, determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan on state registration of legal entities and record registration of branches and representative offices.

      3. For state registration of an association of property owners, the following shall be submitted to the bodies of justice:

      1) an application in the form, established by the Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan;

      2) minutes of the meeting;

      3) the charter of an association of property owners;

      4) a receipt or other document, confirming payment of the registration fee for state registration of a legal entity to the budget.

      Footnote. Article 44 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 44-1. Property of an association of property owners

      1. An association of property owners by the right of ownership shall own the property, acquired by it, to which it is responsible for its obligations.

      2. The association of property owners is not liable for the obligations of the owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms.

      The owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms are not responsible for the debts of the association of property owners.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 44-1 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 44-2. Charter of an association of property owners

      1. The charter of an association of property owners must provide for:

      name, subject and purpose of activity, location of an association of property owners;

      structure, formation procedure and competence of management bodies;

      rights and obligations of owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms;

      sources of the property formation of an association of property owners;

      the procedure for making changes and additions to the charter of an association of property owners;

      the procedure for using the property in case of liquidation, the conditions for reorganization and termination of activities of an association of property owners.

      The charter of an association of property owners may also contain other provisions, not contradicting the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. An association of property owners shall have the right to carry out its activities on the basis of a standard charter.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 44-2 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 015.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 45. Property of the premises (flat) owners’ cooperative

      1. Property acquired by the premises (flat) owners’ cooperative shall belong to it by right of ownership, for which the cooperative shall be responsible.

      2. The premises (flat) owners’ cooperative shall not be liable for its members. Members of cooperative shall not be liable for the cooperative’s debts.

      Footnote. Article 45 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV.

Article 46. Charter of premises (flat) owners’ cooperative

      1. The Charter of the premises (flat) owners’ cooperative shall contain information provided for by Kazakh Laws.

      2. By decision of the foundation meeting of the premises (flat) owners’ cooperative, the Charter may include other provisions not inconsistent with Kazakh legislation.

      Footnote. Article 46 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV.

Article 47. Supreme body of premises (flat) owners’ cooperative

      1. The supreme body of the premises (flat) owners’ cooperative shall be the general meeting of cooperative members. Cooperative members may participate in the meeting through authorized persons or participate via written questionnaire.

      The exclusive competence of the general meeting of cooperative members shall include:

      1) establishing the need to alter the Charter and change and adopt other rules and regulations;

      2) elect and dismiss the cooperative’s chairman of board, board members and audit commission, decisions concerning remuneration;

      3) confirmation of annual report of the cooperative;

      4) confirmation of annual budget and annual estimate of expenses, and introduction of amendments and additions thereto;

      5) establishment of the cooperative’s reserve and other special funds;

      6) resolution of issues concerning conclusion of agreement with the housing and exploitation authority and public utilities by the cooperative;

      7) involvement of a residential house administrator as third party to the agreement (this may be a legal entity);

      8) agreeing the granting of loans exceeding twenty five percent of the estimated expenses budget for the year;

      9) liquidation or reorganization of the premises’ (flats’) owners’ cooperative.

      The general meeting of cooperative members may admit any other issues concerning activity of the premises (flat) owners’ cooperative for consideration.

      2. The general meeting of cooperative members shall be held not less than once a year. Extraordinary meetings shall be called by decision of the board or request of the audit commission or of not less than twenty percent of cooperative members.

      3. Members of the cooperative shall be notified not less than ten days before a forthcoming general meeting.

      4. The general meeting of the members of the cooperative is authorized in the presence of at least fifty percent of the members of the cooperative or their proxies.

      5. At the request of no less than twenty percent of cooperative members attending the meeting (authorized representatives), the decision shall be adopted by secret vote.

      6. The general meeting of cooperative members shall be led by the chairman of the board of the cooperative, and in his/her absence by a board member.

      7. Unless this Law or the cooperative Charter provides otherwise, the decision of the general meeting of cooperative members shall be adopted by a majority vote of the cooperative members attending the meeting. Each cooperative member shall have one vote.

      If one cooperative member owns several premises, he/she shall have the relevant number of votes. In case of equal division of votes, the chairman of board shall have the casting vote.

      8. Two-thirds of votes of cooperative members or authorized representatives attending the meeting or participating in written questionnaire shall be required for adoption of decisions on issues provided for by subparagraphs 1), 6), 7), 8), 9) of paragraph 1 of this Article.

      9. For each financial year, the cooperative chairman shall present financial reports to the general meeting of cooperative members together with annual estimates sufficient for covering estimated cost of maintaining common property of the condominium object. The estimate shall provide for creation and replenishment of the cooperative’s reserve fund.

      Footnote. Article 47 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 48. Board and chairman of board of premises (flat) owners’ cooperative

      Footnote. Title as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV.

      1. The numerical composition and duration powers of the board of the premises (flat) owners’ cooperative shall be determined by the Charter.

      2. The Board shall exercise all powers of the cooperative, with the exception of those exclusively within the competence of the general meeting of premises (flat) owners’ cooperative members.

      The competence of board shall specifically include:

      1) control of timeliness of established compulsory payments and contributions by cooperative members;

      2) preparing the annual budget, estimates and reports of the cooperative, and their presentation for confirmation by the general meeting;

      2-1) presentation of the report on condominium object management, periodically once a quarter;

      3) conclusion of agreements on behalf of the cooperative;

      4) management of condominium or conclusion of the condominium management agreements;

      5) hire and dismissal of employees for on condominium object management in accordance with the staff schedule approved at the general meeting of premises (apartments) owners of the condominium object;

      6) maintaining the list of cooperative members, documentation, business accounts and reports;

      7) convening and organizing the general meeting or written questionnaire;

      8) fulfilment of other obligations provided for by the cooperative Charter.

      3. Board sessions shall be convened by the chairman in the periods established by the cooperative Charter.

      4. Board sessions shall be considered legally competent if a majority of board members attends.

      5. The chairman of board of the cooperative may represent the cooperative in civil situations and before state and judicial bodies without power of attorney.

      6. If the premises (flat) owners’ cooperative contains less than ten members, the obligations of the board may be assigned to the chairman of the cooperative.

      7. The rights and obligations of the chairman of the cooperative shall be determined by the Charter.

      8. The actions of the board of the cooperative or its chairman may be appealed against at the general meeting of cooperative members.

      Footnote. Article 48 as amended by the Law of Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 48-1. A manager of multi-apartment residential building or a managing company

      1. A manager of a multi-apartment residential building or a managing company shall render services on management of the condominium object on the basis of a contract, concluded with the Chairman of an association of property owners or a trustee of a simple partnership.

      A manager of a multi-apartment residential building or a managing company shall render services on management of the condominium object, if there are specialists in its composition who have undergone training and have a document confirming their qualifications for carrying out the functions of managing the condominium object.

      2. A manager of a multi-apartment residential building or a managing company shall carry out the following functions:

      1) formation of a list of owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms;

      2) preparation of materials for organizing the meeting;

      3) organization of execution of decisions of the meeting and house council;

      4) conclusion and execution of contracts on rendering services with the subjects of service activities;

      5) conclusion of contracts on rendering communal services for maintenance of the common property of the condominium object with the organizations providing communal services, and for their payment, as well as monitoring the execution of contracts on rendering communal services for maintenance of the common property of the condominium;

      6) drafting annual cost estimates for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object and monthly and annual reports on the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, submitting them for consideration to the council of the house;

      7) submission of a monthly report on management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object to the house council;

      8) ensuring free access of owners of apartments, non-residential premises to information on the main performance indicators, on concluded contracts for the provision of services and performance of works on the maintenance of the common property of the condominium object, the procedure and conditions for their provision (execution), cost, as well as on the movement of money on the current account;

      9) monitoring the quality of communal services and continuity of their supply to the owners of apartments, non-residential premises;

      10) placing in publicly accessible places information about decisions taken by the meeting and the council of the house and other information, taking into account the requirements established by the legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection.

      3. A manager of a multi-apartment residential building or a managing company shall be prohibited to render services on maintenance of the common property of the condominium object.

      4. A manager of a multi-apartment residential building or a managing company, within three working days from the date of termination of the contract for management of the condominium object, shall be obliged to transfer to the house council or the Chairman of an association of property owners or a trustee of a simple partnership on the basis of an act of transfer and acceptance:

      financial documentation (primary accounting documents, financial statements, documents related to current account transactions), as well as copies of financial documents;

      technical documentation for a multi-apartment residential building;

      minutes of meetings;

      copies of concluded contracts on rendering services with the subjects of service activities and organizations, rendering communal services;

      copies of acts of acceptance of rendered services for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object;

      other documents, related to management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object;

      keys to the premises that are part of common property of the condominium object, electronic access codes to the equipment that is part of common property of the condominium object;

      other technical means and equipment, necessary for management of the condominium object and operation of the common property of the condominium object.

      5. When the housing inspectorate appoints a temporary management company, the management services of the condominium object are carried out on the basis of an agreement between the housing inspectorate and the temporary management company.

      The temporary management company must apply the minimum amount of expenses for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object in accordance with the methodology for calculating the cost estimates for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, as well as the methodology for calculating the minimum amount of expenses for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 48-1 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 49. Auditing commission (auditor)

      1. The owners of apartments, non-residential premises shall have the right to elect an auditing commission consisting of at least three people or an auditor from among the owners of apartments, non-residential premises, carrying out control over activity for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object at the meeting.

      Family members of the chairman of the association of property owners, a proxy of a simple partnership or members of the house council cannot be elected members of the audit commission (auditor).

      The audit commission (auditor) verifies the financial documentation for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object.

      2. The auditing commission (auditor), within its competence, shall submit the proposals on management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object to the meeting.

      3. The auditing commission (auditor) shall be elected for a period of three years and cannot perform other functions, related to management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      4. The owners of apartments, non-residential premises, on the basis of the decision of the meeting, shall have the right to conclude a contract on rendering audit services to check the results of activity on management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      Footnote. Article 49 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 50. Participation of owners of apartments, non-residential premises in the expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object

      1. The owner of an apartment, non-residential premises, parking space, storage room bears the burden of maintaining the apartment, non-residential premises, parking space, storage room belonging to him, as well as the common property of the condominium object.

      The expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium property shall be paid monthly.

      The amount of expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object shall be set in proportion to the share of the owner of an apartment, a non-residential premise in common property.

      Additional expenses, not related to the expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object cannot be imposed on the owners of apartments, non-residential premises without their written consent and (or) a decision of the meeting.

      2. The Chairman of an association of property owners or a trustee of a simple partnership or a manager of a multi-apartment residential building or a managing company shall be obliged to pay for communal services, consumed for maintenance of the common property of the condominium object to the organizations providing communal services of energy supply, water supply on the basis of concluded contracts, according to metering devices, established at the border of operational responsibility, according to the tariffs approved in the prescribed manner from monthly contributions of the owners of apartments, non-residential premises for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object.

      3. Owners of non-residential premises are obliged to reimburse the expenses spent in excess of the annual cost estimates for the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, the costs of using the common property associated with their production, trade and other activities.

      In the same manner, the expenses of the owners of apartments, non-residential premises, parking spaces, storerooms related to the individual use of the property provided to them by the association of owners of the property of common property of limited use or land plot are paid.

      4. Expenses related to the use of the common property of the condominium object for personal purposes must be compensated by the owner of the apartment, non-residential premises, parking space, storage room, who owns the right of limited use of this property.

      5. In case of late payment by the owner of the apartment, non-residential premises of the costs of managing the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object, as well as by the owner of the parking space, storage room of the costs for the maintenance of the parking space, storage room for each overdue day, starting from the first day of the following month, the amount of the debt is charged a penalty in the amount determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      The limitation period does not apply to a claim to repay a debt.

      6. In case of non-repayment by the owner of an apartment, non-residential premises, parking space, storage room of arrears on payments defined by the sub-paragraphs 6-1), 9), 10), 12) and 12-1) of paragraph 2 of Article 42-1 of this Law, the chairman of the association of property owners or a proxy of a simple partnership, or on the basis of a power of attorney, the manager of an apartment building, or a management company, or on the basis of an agreement with the housing inspectorate, a temporary management company has the right to apply to a notary or to a court for debt collection after three months after the due date of payment.

      Footnote. Article 50 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 50-1. Rights of the premises (flat) owners’ cooperatives

      Footnote. Article 50-1 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 50-2. Monthly report on management of the condominium object and maintenance
of the common property of the condominium object

      The monthly report on the management of the condominium object and the maintenance of the common property of the condominium object is submitted by the chairman of the association of property owners or a proxy of a simple partnership or the manager of an apartment building or a management company or a temporary management company appointed by the housing inspectorate to the owners of apartments, non-residential premises until the tenth day of the month following the reporting period, through the objects of informatization in the field of housing relations and housing and communal services and is placed in public places.

      The monthly report on management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object must also reflect the additional expenses, not related to the expenses for management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object, if any.

      A monthly report on management of the condominium object and maintenance of the common property of the condominium object shall be submitted taking into account the requirements, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 50-2 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 50-3. Features of financing the capital repair of the common property of the condominium object

      1. In order to accumulate money for the overhaul of the common property of the condominium object, the chairman of the association of property owners or a proxy of a simple partnership opens a savings account in one of the second-tier banks.

      2. Excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

      3. Participation in the accumulation of money for the overhaul of the common property of the condominium object for second-tier banks is a right. In case of their participation in the accumulation of money for the overhaul of the common property of the condominium object, the second-tier banks must comply with the requirements of this Law.

      4. Excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

      5. The housing inspectorate, when including an apartment building in the list of apartment buildings requiring major repairs at the expense of budgetary funds, conducts a competition to determine the design organization and production of design estimates for the overhaul of the common property of the condominium object at the expense of the local budget.

      6. The selection of the contractor for the overhaul of the common property of the condominium object is carried out by the council of the house. The council of the house monitors the targeted spending of money for the overhaul of the common property of the condominium object.

      7. If funds from the local budget are available, the local executive bodies shall have the right to conduct capital repair of the common property of the condominium object for which there is a design and estimate documentation, if the housing inspection includes a multi-apartment building in the list of multi-apartment buildings, requiring capital repairs, subject to provision of repayment of funds by the owners of apartments, non-residential premises.

      The actual costs of conducted capital repair shall be reimbursed by all owners of apartments, non-residential premises in proportion to their shares in the common property of the condominium object.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 50-3 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).
      Note!
      Article 51 for cooperatives of owners of premises (apartments), consumer cooperatives of owners of apartments, non-residential premises, consumer cooperatives was valid until 01.07.2023 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ.

Article 51. Termination of premises (flat) owners’ cooperative

      1. The premises (flat) owner’s cooperative may be terminated in the following cases:

      1) compulsory alienation of a land plot for state requirements;

      2) decision adopted by the premises (flat) owners to change to another other form of condominium management;

      3) upon decision by the premises (flat) owners, not to reconstruct parts of a residential house damaged/destroyed following damage/destruction of more than fifty percent of a building due to fire, earthquake or other disaster;

      4) termination of condominium.

      2. Property of the cooperative remaining upon termination and after repayment of debts shall be distributed between its members in proportion to their shares in common property, unless otherwise provided by the agreement between owners.

      3. Termination of the cooperative shall be registered in the same way as its establishment.

      Footnote. Article 51 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 08.06.2009 No. 163-IV; and 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from date of first official publication).

Chapter 8. Housing construction cooperatives

      Footnote. The title of chapter 8 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 52. Formation of a housing- construction cooperative

      1. A housing-construction cooperative shall be formed for construction of a multi-apartment residential building and subsequent distribution of apartments, non-residential premises, parking spaces among the members of a housing construction cooperative in accordance with the amount of shares paid or subject to payment and shall be valid until the fulfillment of its obligations in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. Construction of a multi-apartment residential building by associations of citizens in a different form than a housing-construction cooperative shall not be allowed.

      3. Formation of a housing-construction cooperative begins with holding of foundation meeting of a housing-construction cooperative and ends with state registration as a legal entity.

      4. The citizens may form initiative groups for preparation of foundation meeting of a housing- construction cooperative and drafts of documents submitted for its consideration.

      5. The foundation meeting of a housing- construction cooperative shall decide the following issues:

      1) makes a decision on establishment of a housing-construction cooperative, its name and location;

      2) determines the subject and objectives of the activity;

      3) approves the charter of the housing- construction cooperative and the foundation contract;

      4) elects the executive, control and other bodies;

      5) determines the terms and persons responsible for state registration;

      6) resolves other issues related to creation of a housing-construction cooperative.

      The decision of foundation meeting of a housing-construction cooperative shall be drawn up in a minutes. The minutes of foundation meeting of a housing-construction cooperative shall be signed by the Chairman and secretary.

      The Chairman of foundation meeting of a housing-construction cooperative shall be elected by a majority vote of its participants.

      6. A project for construction of a multi-apartment residential building through formation of a housing-construction cooperative may provide for several construction objects on one land plot.

      7. The effect of paragraph 1 of this Article does not apply to legal relations, associated with low-rise construction.

      Footnote. Article 52 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated December 26, 2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 52-1. Management bodies of housing-construction cooperative

      1. The management bodies of housing-construction cooperative shall be:

      1) the supreme body - general meeting;

      2) the executive body - the board (Chairman);

      3) control body - the auditing commission (auditor).

      2. The charter of a housing-construction cooperative may provide for creation of other bodies of a housing-construction cooperative.

      Footnote. Chapter 7 is supplemented by Article 52-1 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 53. Conditions for membership in housing-construction cooperatives

      1. The number of members of a housing-construction cooperative at state registration may not be less than ten citizens, who have reached the age of majority. A housing-construction cooperative shall not have the right to accept new members until the preliminary design is approved.

      2. Admission of new members to a housing-construction cooperative, carried out in compliance with the requirements of this Law and the charter of a housing-construction cooperative shall be drawn up by the minutes of an executive body and conclusion of a contract on participation in a housing-construction cooperative.

      The number of members of a housing- construction cooperative must not exceed the number of shares in a housing-construction cooperative.

      3. A citizen wishing to become a member of a housing-construction cooperative shall submit a written application for admission to a housing-construction cooperative to the executive body of a housing-construction cooperative. The application must contain the surname, name, patronymic (if it is indicated in an identity document), place of residence and the details of an identity document.

      4. The executive body of a housing- construction cooperative shall consider the application within ten days, upon adoption of a positive decision, shall draw up a protocol and conclude a contract on participation in the housing- construction cooperative, registered by the local executive body with the citizen on behalf of the housing-construction cooperative.

      5. The registered right of ownership to immovable property shall not be a ground for refusal to admit to a housing-construction cooperative, unless otherwise provided by the charter of a housing-construction cooperative.

      6. The number of votes of each member of a housing-construction cooperative is proportional to the number of his/her shares in a housing- construction cooperative in making decisions. The number of shares owned by a member of a housing- construction cooperative, as well as their sizes shall not be limited, unless otherwise provided by the charter of a housing-construction cooperative.

      7. A share in a housing-construction cooperative shall be an apartment or a non-residential premise or a parking space, transferred to a member of a housing-construction cooperative in accordance with a contract on participation in a housing-construction cooperative.

      8. In case of death of a member of a housing-construction cooperative, his/her heirs shall have the primary right to be admitted to membership in a housing-construction cooperative, unless otherwise provided by the charter of the housing-construction cooperative. In the latter case, the cooperative shall pay the heirs a share in the property of a housing-construction cooperative, proportional to his/her share.

      9. Payment of share contributions shall be made in cash in accordance with the contract for participation in a housing-construction cooperative.

      10. The costs for development of design estimate documentation, as well as registration of a land plot for construction of a multi-apartment residential building shall be included in total cost of construction of a multi-apartment residential building and distributed to all members of a housing-construction cooperative.

      11. Share contributions shall be carried out by the members of a housing-construction cooperative in accordance with the rules for organizing the activities of a housing- construction cooperative and payment of shares by the members of a housing-construction cooperative, approved by the authorized body, and a contract on participation in a housing-construction cooperative.

      12. The members of a housing-construction cooperative shall have the right to:

      1) voluntarily leave a housing-construction cooperative in accordance with the established procedure;

      2) participate in the activities of a housing- construction cooperative, elect and be elected to the management bodies of a housing-construction cooperative, make proposals on improvement of activities of a housing-construction cooperative, eliminate deficiencies in the work of its management bodies;

      3) receive information from management bodies of a housing-construction cooperative about their activities, including familiarization with the data of financial statements and other documentation, in the manner, determined by the charter of a housing-construction cooperative;

      4) appeal to the court the decisions of management bodies of a housing-construction cooperative that affect their interests.

      13. The charter of a housing-construction cooperative may establish other rights of members of a housing-construction cooperative, not contradicting the laws of the Republic of Kazakhstan.

      14. The members of a housing- construction cooperative shall be obliged to:

      1) observe the charter of a housing-construction cooperative;

      2) perform the decisions of general meeting of a housing-construction cooperative;

      3) fulfill obligations to a housing-construction cooperative on participation in its activities, determined by the charter of a housing- construction cooperative;

      4) make share contributions in accordance with the contract of participation in a housing-construction cooperative.

      15. The members of a housing-construction cooperative may also bear other obligations, provided for by the charter of a housing-construction cooperative, not contradicting the laws of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 53 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 54. Provision of a share to a member of a housing-construction cooperative

      1. A housing-construction cooperative shall be obliged to transfer to a member of a housing-construction cooperative his/her share no later than the term, stipulated by the contract of participation in a housing-construction cooperative.

      2. Transfer to a member of a housing-construction cooperative of his/her share in a multi-apartment residential building shall be carried out by the management body of a housing-construction cooperative on the basis of a transfer act after commissioning of a constructed multi-apartment residential building.

      Footnote. Article 54 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 55. Financial (credit) support for a housing-construction cooperatives

      1. Housing-construction cooperatives may receive monetary loans and other financial assistance from the state, legal entities based on non-state ownership, citizens in the manner, determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. Housing-construction cooperatives can also receive loans on a general basis.

      Footnote. Article 55 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 56. Charter of a housing-construction cooperative

      1. Housing-construction cooperatives shall operate on the basis of a charter, developed in accordance with the standard charter of a housing- construction cooperative and adopted at the foundation meeting of a housing-construction cooperative.

      2. The charter of a housing-construction cooperative must contain:

      1) name, goals and objectives of a housing- construction cooperative;

      2) location of a housing-construction cooperative;

      3) conditions, procedure for acquisition and termination of membership in a housing- construction cooperative, rights and obligations of its members;

      4) the procedure for making share contributions by the members of a housing- construction cooperative;

      5) the procedure for registering the members of a housing-construction cooperative;

      6) the procedure for creation, reorganization and liquidation of a housing-construction cooperative;

      7) the procedure for electing the management bodies of a housing-construction cooperative, the term of powers and their competence;

      8) the procedure for introducing amendments and additions to the charter of a housing-construction cooperative;

      9) other information, provided for by the Civil code of the Republic of Kazakhstan.

      3. The charter of a housing-construction cooperative may contain other provisions, not contradicting the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. The charter of a housing-construction cooperative must be approved by all participants in the foundation meeting of a housing-construction cooperative.

      5. Changes and additions, made to the charter of a housing-construction cooperative shall be subject to state registration.

      Footnote. Article 56 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated December 26, 2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 57. State registration and implementation of activities of a housing- construction cooperative

      1. State registration of a housing- construction cooperative shall be carried out by the bodies of justice in the manner, determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan on state registration of legal entities and record registration of branches and representative offices.

      A housing-construction cooperative shall carry out construction of a multi-apartment residential building in accordance with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan on architectural, urban planning and construction activities.

      2. Location of a housing-construction cooperative shall be the location of permanent acting executive body of a housing-construction cooperative.

      3. When the location is changed, the executive body of a housing-construction cooperative shall be obliged to notify the bodies of justice.

      4. A housing-construction cooperative shall have the following powers:

      1) to engage in activities, aimed exclusively at construction of a multi-apartment residential building;

      2) appeal against acts of state bodies or actions (inaction) of their officials, acts of local self-government bodies that violate the rights of a housing construction cooperative, in the manner established by the legislation of the Republic of Kazakhstan on administrative procedures and the legislation of the Republic of Kazakhstan on administrative proceedings;

      3) to exercise other rights of a legal entity necessary to achieve the goals, provided for by the charter of a housing-construction cooperative.

      Footnote. Article 57 is the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 29.06.2020 No. 351-VI (effective from 01.07.2021).

Article 58. Rights of family members of a cooperative member

      1. The circle of family members of a member of a housing-construction cooperative shall be determined in accordance with Article 21 of this Law.

      2. The spouse of a cooperative member may be recognized as entitled to a part of the share accumulation if payments to the share accumulation were made during the period of joint married life, unless otherwise, stipulated by an agreement between them.

      3. The right to the share accumulation may be recognized for the heir of a deceased member of a cooperative.

      4. Family members of a cooperative member, having the right to a part of the share accumulation shall enjoy the same rights and obligations as a cooperative member in respect to the premise used.

      Other family members of a cooperative member shall enjoy the right of permanent residence (use) in the premise of a cooperative member.

      Footnote. Article 58 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 59. Termination of membership in a housing-construction cooperative

      1. Membership in a housing-construction cooperative shall be terminated in the following cases:

      1) voluntary withdrawal;

      2) loss or alienation of the right to a share through sale, donation, disposal in any other way;

      3) exceptions by the decision of general meeting of a housing-construction cooperative or the court;

      4) death of a member of a housing-construction cooperative, recognition of him/her as missing or declaring him/her dead in the manner, determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      5) liquidation of a housing-construction cooperative.

      2. Termination of membership in a housing- construction cooperative in case of alienation or loss of the right to a share in a housing-construction cooperative by a member of a housing-construction cooperative shall be drawn up by the decision of an executive body of a housing-construction cooperative.

      A member of a housing-construction cooperative whose right to a share in a housing- construction cooperative has been alienated or lost in accordance with subparagraph 2) of paragraph 1 of this Article shall inform the management body of a housing-construction cooperative about this. This information can be provided to the management body of a housing-construction cooperative by persons who have acquired the right to a share in a housing-construction cooperative.

      Footnote. Article 59 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 60. Consequences of withdrawal from cooperative

      1. A family member residing in a flat and eligible for part of a unit contribution shall have the priority right to join a cooperative upon withdrawal of a member of that cooperative before the unit contribution total is paid.

      2. A withdrawing cooperative member may specify the other person to whom he/she wishes to transfer the rights and obligations of the cooperative member, with the agreement of the family member holding the right to the unit contribution share.

      Such a person acquires the pre-emptive right to join the cooperative.

      3. Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).
      Footnote. Article 60 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 61. Exclusion from a housing-construction cooperative

      A member of a housing-construction cooperative, who has delayed the payment of share contributions for more than three months from the term provided for by the contract of participation in a housing-construction cooperative may be excluded from a housing-construction cooperative by the decision of general meeting of a housing-construction cooperative.

      A member of a housing-construction cooperative must be notified in written form by sending a notice on purpose, by registered mail with acknowledgment of receipt, via cellular communication or e-mail, as well as using other means of communication, ensuring fixation of the notice, no later than ten calendar days by the executive body of a housing-construction cooperative on the reasons for submitting the issue of his/her exclusion from a housing-construction cooperative at the general meeting of a housing-construction cooperative. A member of a housing-construction cooperative should be given the right to express an opinion on the issue of his/her exclusion from a housing-construction cooperative at a general meeting of a housing-construction cooperative.

      In case of absence of the excluded member of a housing-construction cooperative and the lack of application from him about the postponement of the general meeting of a housing-construction cooperative, the participants of the general meeting of a housing-construction cooperative shall have the right to take decision on exclusion of a member of a housing-construction cooperative without his/her participation. The general meeting of a housing- construction cooperative must be attended by more than half of the members of a housing-construction cooperative. The decision of the general meeting of a housing-construction cooperative shall be adopted by a majority vote of the participants in the general meeting of a housing-construction cooperative. At the same time, the number of votes of each member of a housing-construction cooperative when making decisions is proportional to the number of his/her shares in a housing-construction cooperative.

      The decision of general meeting to exclude a member of a housing-construction cooperative from a housing-construction cooperative may be appealed in the court.

      Footnote. Article 61 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 62. Consequences of exclusion or voluntary withdrawal from a housing-construction cooperative

      1. In case of exclusion from a housing- construction cooperative by the decision of general meeting of a housing-construction cooperative or the court, the excluded member of a housing- construction cooperative shall independently sell or assign his/her share in a housing-construction cooperative at market value.

      If the excluded member of a housing- construction cooperative did not sell the share belonging to him/her within one month, then the further sale of the share belonging to the excluded member of a housing-construction cooperative shall be carried out by the executive body of a housing-construction cooperative.

      2. A member of a housing-construction cooperative shall voluntarily leave a housing- construction cooperative upon independent sale or assignment of a share belonging to him/her in a housing-construction cooperative.

      Membership in a housing-construction cooperative shall be terminated in the manner prescribed by Articles 59 and 61 of this Law.

      3. The value of a share upon sale may not be less than the amount of money stipulated by the contract for participation in a housing-construction cooperative concluded with an excluded member of a housing-construction cooperative.

      The money received from the sale of the share shall be distributed in the following order:

      the money, contributed by the excluded member of a housing-construction cooperative shall be refunded;

      the amount of debt owed by the excluded member of a housing-construction cooperative shall be transferred to a housing-construction cooperative.

      4. The amount remaining after payments, specified in paragraph 3 of this Article shall be distributed between a housing-construction cooperative and the excluded member of a housing-construction cooperative in equal shares.

      Footnote. Article 62 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 63. Payment of full amount of a share contribution by a member of a housing-construction cooperative

      A member of a housing-construction cooperative shall be obliged to pay the full amount of a share contribution before the acceptance of a multi-apartment residential building for operation.

      Footnote. Article 63 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 64. Provision of vacated dwelling place to other person

      Footnote. Article 64 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 65. Return of unit contribution

      Footnote. Article 65 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 66. Termination of activity of a housing-construction cooperative

      1. Completion of construction of a multi-apartment residential building shall be formalized by an act of acceptance of the object into operation in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on architectural, urban planning and construction activities.

      The act of acceptance of the object into operation shall be the basis for entering of identification and technical information about the object and (or) its components for newly created immovable property into the information system of legal cadastre, registration of rights to immovable property.

      2. After registration of the act of acceptance of the object into operation and registration of ownership of the first owner of an apartment, a non-residential premise, the executive body of a housing-construction cooperative shall ensure registration of the condominium object within a month.

      3. Members of a housing-construction cooperative shall be obliged to register ownership for apartments, non-residential premises in the manner determined for registration of immovable property.

      4. The right to claim for elimination of defects in the construction of a multi-apartment residential building, identified within the warranty period, arises from a housing-construction cooperative, owner of an apartment, a non-residential premise, an association of property owners, a simple partnership.

      This provision must be provided for in the construction contract between the housing-construction cooperative and the contractor.

      5. The housing-construction cooperative shall cease its activity after fulfillment of all its obligations in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 66 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

SECTION 4
Chapter 9. Provision of dwelling place from state housing stock or dwelling place leased by local executive body in private housing stock

      Footnote. Title as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 ( for method of enforcement, see Article 2).

Article 67. Conditions of provision of dwelling places from state housing stock

      1. Dwelling places from public housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall be provided for use by citizens of the Republic of Kazakhstan requiring need of a dwelling place and permanently residing in this inhabited locality. For registration of citizens of the Republic of Kazakhstan in cities of republican significance, capital the permanent residence no less than three years shall be required.

      Dwelling places from public housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall be provided for use by citizens of the Republic of Kazakhstan requiring need of a dwelling place and being registered, related to:

      1) veterans of the Great Patriotic War;

      1-1) orphans and children left without custody of parents;

      1-2) mothers of many children, awarded with necklaces "Altyn alka", "Kumis alka" or previously received the title of "Mother-Heroine", as well as awarded with the orders "Maternal Glory" of I and II degrees, large families. The total average monthly income of these categories of citizens must be less than 3.1 times the minimum subsistence level, established for the corresponding financial year by the law on the republican budget for the last twelve months before applying for housing for each family member;

      2) socially vulnerable segments of the population, specified in subparagraphs 1-1) - 5), 7), 8), 10) and 11) of Article 68 of this Law, having a total average monthly income for the last twelve months before applying for housing for each member families less than 3.1 times the minimum subsistence level established for the corresponding financial year by the law on the republican budget.

      The 3.1 times coefficient of the subsistence minimum shall not apply to children with disabilities;

      3) public employees, workers in state-financed organizations, military servants, astronaut candidates, astronauts, employees of special state bodies and persons holding state elective posts;

      4) Kazakh citizens whose only dwelling place recognized as failing within the meaning of Kazakh legislation.

      Dwelling places provided to public employees, workers in state-financed organizations, military servants, astronaut candidates, astronauts, employees of special state bodies and persons holding state elective posts shall be equated to corporate housing with the exception of dwelling places leased by a local executive body in private housing stock.

      Rental dwelling without the right of redemption shall be provided to the citizens of the Republic of Kazakhstan in accordance with the documents of the state planning System of the Republic of Kazakhstan.

      1-1. Citizens of the Republic of Kazakhstan, who’s only dwelling place shall recognized as an emergency in the manner established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, upon taken of dwelling place from public housing stock, shall transfer having on the right of ownership an emergency dwelling place to communal ownership in accordance with the civil legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Family members of tenant received dwelling place from public housing stock shall not be recognized as needing a dwelling place from public housing stock on the same basis as tenant of dwelling place.

      2. Dwelling places from housing stock of state enterprises shall be provided for use by workers of these enterprises requiring a dwelling place. Dwelling places provided to them shall be equated to corporate housing.

      3. Dwellings from the housing fund of state institutions shall be provided for use to the employees of this institution in need of housing in a given locality, except for the cases, provided for in paragraphs 3-1, 3-2, 3-3 and 3-4 of this Article.

      Housing from the housing stock of state institutions established for implementation of active measures to promote employment are also provided to citizens of the Republic of Kazakhstan and candases participating in active measures to promote employment in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on social protection, regardless of residence in this locality.

      A prerequisite for the provision of housing from the housing stock of state institutions established for the implementation of active measures to promote employment to citizens of the Republic of Kazakhstan and candases participating in active measures to promote employment in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on social protection is the absence of housing on the basis of the right of ownership at a new place of residence, including their family members.

      Dwelling places provided by state institutions shall be corporate housing.

      3-1. Dwelling places from housing stock of state institutions shall be provided for use by state employees of state bodies requiring a dwelling place in this inhabited locality, ensuring the activities of the President, the Chambers of Parliament, the Prime Minister and the Government of the Republic of Kazakhstan and not having the right of operational management of solitary property, as well as other persons designated by the President of the Republic of Kazakhstan.

      3-2. Dwelling places from departmental housing stock shall be provided for use by state employees requiring a dwelling place in this inhabited locality, appointed to position in order of rotation over the period of performance the duties.

      3-3. Service dwellings of the housing stock of state institutions of the national security bodies and internal affairs bodies in this settlement, which are not subject to privatization, shall be provided for the term of service (labor relations) to persons recognized as in need of housing and, respectively, on the staff of national security bodies and internal affairs bodies.

      3-4. Dwellings from the housing stock of a municipal state institution in the field of accounting and maintenance of the housing stock of the capital shall be provided for use by civil servants and employees of budgetary organizations in need of housing in this locality.

      4. Dwelling places from state housing stock shall be provided to Kazakh citizens whose only dwelling place is mortgaged under a residential mortgage loans and acquired by a local executive body in accordance with Kazakh housing legislation.

      5. Citizens of the Republic of Kazakhstan that registered as needing a dwelling place on the category “employees of budget organizations” shall be equated with to employees of budget organizations in the case of reorganization of state institutions and state-owned enterprises into state enterprises on the right of economic management.

      Footnote. Article 67 is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.01.2012 No. 529-IV (enforced upon expiry of twenty-one calendar days after first official publication); 13.02.2012 No. 553-IV (enforced from 01.01.2013); and 04.07.2013 No. 126-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 23.11.2015 No. 417-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 24.11.2015 No. 421-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 12.12.2017 No. 114-VI (shall be enforced from 01.01.2018); dated 06.05.2019 No. 251-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 291-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 06.05.2020 No. 323-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 05.11.2022 № 157-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 20.04.2023 No. 226-VII (shall be enforced from 01.07.2023).

Article 68. Citizens in vulnerable population groups

      Footnote. Title of Article 68 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

      Vulnerable population groups include:

      1) veterans of the Great Patriotic War;

      1-1) veterans equated in benefits to veterans of the Great Patriotic War;

      1-2) veterans of combat operations on the territory of other states;

      2) persons with the first and second disability groups;

      3) families with or raising children with disabilities;

      4) persons with severe forms of certain chronic diseases included in the list of diseases confirmed by the authorized healthcare body;

      5) retirement pensioners;

      6) orphans and children without a custody of parents aged under twenty-nine years who lost parents before coming age. When these persons are called to military service, the age shall be extended for the term of performance of active military duty;

      7) oralmans;

      8) persons who lost their dwelling place due to ecological, natural or technical disasters or emergencies;

      9) mothers with many children, awarded with necklaces "Altyn alka", "Kumis alka" or previously received the title "Mother-Heroine", as well as awarded with the orders of "Maternal Glory" of I and II degrees, large families;

      10) families of persons who died (were killed) while fulfilling state or public duties or military service, preparing for or carrying out space travel, saving human life or protecting law and order;

      11) incomplete families.

      Footnote. Article 68 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.07.2007 No. 276; 08.06.2009 No. 163-IV; 29.05.2010 No. 283-IV (for method of enforcement see Article 2); 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); and 06.01.2012 No. 529-IV (enforced upon expiry of twenty-one calendar days after first official publication); dated 06.05.2019 No. 251-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 06.05.2020 No. 323-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 24.11.2021 No. 75-VII (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication);

Article 69. Recognition of citizens of the Republic of Kazakhstan as needing dwelling place from state housing stock

      Citizens of the Republic of Kazakhstan that have no dwelling place from public housing stock in permanent use in this inhabited locality shall be recognized as needing a dwelling place from state housing stock if:

      1) they have no dwelling place on the basis of the right of ownership in Kazakh territory upon registration and on the date of provision of a dwelling place from public or state-enterprise housing stock;

      2) they have no dwelling place on the basis of ownership in this inhabited locality upon registration and on the date of provision of a dwelling place from state-institution housing stock;

      2-1) they do not have provided rental housing without the right to redemption;

      3) is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

      4) a dwelling place in which the family resides does not satisfy established sanitary-epidemiological and technical requirements;

      5) two and more families reside in adjoining uninsulated housing units;

      6) there are family members with severe forms of certain chronic diseases (according to the list of diseases confirmed by the authorized healthcare body), making cohabitation with them in the same room (apartment) impossible.

      Footnote. Article 69 is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 06.05.2019 No. 251-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 24.11. 2021 No. 75-VII (effective ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 70. Right of citizens to dwelling place from state housing stock or dwelling place leased by a local executive body in private housing stock

      A citizen (together with spouse and minor children) shall have the right to only one dwelling place in this inhabited locality from state housing stock or a dwelling place leased by a local executive body in private housing stock, with the exception of cases in which each spouse had such dwelling place before marrying.

      Footnote. Article 70 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2).

Chapter 10. Procedure for provision of dwelling place from state housing stock or dwelling place leased by a local executive body in private housing stock

      Footnote. Title as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 ( for method of enforcement, see Article 2).

Article 71. Registration of citizens of the Republic of Kazakhstan eligible for dwelling place provided from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock

      1. Kazakh citizens eligible for a dwelling place provided from a public housing stock or leased by a local executive body in a private housing stock shall be registered at their place of residence by a local executive body in a district, city of regional significance or city of national significance, or the capital.

      Kazakh citizens mentioned in paragraph 1 of Article 67 of this Law shall be subject to registration.

      The registration of citizens who’s the only dwelling place shall recognized as an emergency in the manner provided by the legislation of the Republic of Kazakhstan carried out at the location of the dwelling place.

      Legal representatives of orphans, children left without parental care, are obliged to register the child with a local executive body for receiving accommodation within three months from the date of admission of orphans, children left without parental care, to an educational organization, medical or other organization or from the date such children are placed under guardianship or custody or from the date of conclusion of an agreement with a foster caregiver.

      2. Kazakh citizens eligible for a dwelling place from state-enterprise housing stock shall be registered at the place of work in the state enterprise.

      Kazakh citizens mentioned in paragraph 2 of Article 67 of this Law shall be subject to registration.

      3. Kazakh citizens eligible for a dwelling place provided from state-enterprise housing stock shall be registered at the place of work in the state enterprise.

      Kazakh citizens mentioned in paragraph 3 of Article 67 of this Law shall be subject to registration.

      4. The procedure for registration of citizens of the Republic of Kazakhstan in need of housing from the state housing fund or housing rented by a local executive body in a private housing fund shall be determined by the authorized body.

      5. Local executive bodies of districts, cities of regional significance, cities of republican significance, the capital city shall annually conduct an inventory of priority lists of citizens of the Republic of Kazakhstan, who are registered in need of dwelling from the communal housing fund, including using the electronic database of registration and priority of citizens in need of a dwelling from the state housing fund or a dwelling rented by a local executive body in the private housing fund.

      Footnote. Article 71 is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 04.07.2013 No. 126-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 03.05.2022 No. 118-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 72. Grounds for refusal of registration for provision of dwelling place from state housing stock or dwelling place leased by a local executive body in private housing stock

      Registration for provision of a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in a private housing stock shall be refused to citizens, who’s the only dwelling place shall recognized as an emergency in the manner provided by the legislation of the Republic of Kazakhstan when applying beyond the settlement where a dwelling place was recognized as an emergency, if it is established that a citizen’ need arose following premeditated deterioration of housing conditions within the last five years through:

      1) exchange of housing unit;

      2) alienation of a dwelling place suitable for residence, belonging to him/her on the basis of right of ownership, whether in the same or another inhabited locality in the Republic of Kazakhstan, with the exception of cases when a local executive body acquires a dwelling place in accordance with Article 98-1 of this Law;

      3) destruction of or damage to a dwelling place through his/her fault;

      4) departure from a dwelling place when the citizen, on residing in it, did not need a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock;

      5) settlement of other persons, with the exception of a spouse, minors and incapable children or incapable parents.

      Footnote. Article 72 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 09.07.2004 No. 587; 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); 08.06.2009 No. 163-IV; and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 73. Grounds for deregistration of citizens needing a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock

      Footnote. Title of Article 73 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

      1. Citizens needing a dwelling place from a state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall be deregistered in the following cases:

      1) if the grounds for provision of a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock lapse;

      2) departure to other inhabited locality to live permanently, or termination of working relations in state enterprise or state institution;

      3) provision of incorrect information concerning need of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock;

      4) receipt of a land plot and completion of construction of own dwelling place, or acquisition of a dwelling place;

      5) obtaining a rental dwelling without the right of redemption.

      Candases, who have received citizenship of the Republic of Kazakhstan, in the order of settlement in the regions determined by the Government of the Republic of Kazakhstan, orphans and children left without parental care, single-parent families, mothers with many children, awarded with pendants "Altyn alka", "Kumis alka" or previously received the title "Mother Heroine", as well as those awarded the Orders of "Maternal Glory" of the I and II degrees, large families, are not subject to removal from the register in accordance with the procedure established by this Law, recognized as in need of housing and registered before receiving housing.

      2. In case of departure of a registered citizen to another permanent place of residence, or death of that citizen, the order of priority shall be reserved for remaining family members registered with him/her, if this does not cause the grounds for their recognition as needing of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock to lapse.

      2-1. In the event that a disability of the first or second group is established for a child with a disability who has reached the age of eighteen, whose family is registered as a family with or raising children with disabilities, he shall remain in priority for receiving accommodation from the state housing stock or a dwelling rented by a local executive body in the private housing stock before receiving it.

      3. Interested persons shall be notified of deregistration in writing, ten days after adoption of the decision specifying the grounds for deregistration.

      4. In case of detection of violations, when a citizen was registered as needing a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock in the absence of grounds therefor but these grounds arose subsequently (increase of family members, reduction in aggregate family income &c), he/she shall be recognized as being in need from the date on which the grounds arose and his/her priority shall be adjusted respectively.

      Footnote. Article 73 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 06.05.2019 No. 251-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 12.10.2021 No. 67-VII of the LRK(effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.03.2023 No. 207-VII (shall be enforced sixty calendar days after the date of its first official publication).

Article 74. Priority of provision to citizens of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock

      1. A dwelling from the state housing stock or a dwelling rented by a local executive body in a private housing stock, except for the cases referred to in Articles 98-1 and 98-2 of this Law, shall be provided to citizens who are registered as in need of it, in the priority order established by the lists, from the date of filing the application with all the necessary documents.

      2. Local executive bodies of a district, a city of regional significance, a city of republican significance, the capital city shall keep separate lists of registration for those in need of a dwelling from the communal housing fund or a dwelling rented by a local executive body in the private housing fund:

      1) veterans of the Great Patriotic War;

      2) orphans, children left without parental care;

      3) mothers with many children, awarded with necklaces "Altyn alka", "Kumis alka" or previously received the title "Mother-Heroine", as well as awarded with the orders "Maternal Glory" of I and II degree, large families;

      4) socially vulnerable segments of the population, specified in subparagraphs 1-1) - 5), 7), 8), 10) and 11) of Article 68 of this Law;

      5) civil servants, employees of budgetary organizations, military personnel, cosmonaut candidates, cosmonauts, employees of special state bodies and persons holding public elective positions;

      6) citizens, whose only dwelling is recognized as emergency in the manner determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Dwellings (newly commissioned or vacated by residents) from the communal housing stock or dwellings leased by the local executive body in private housing stock, on separate lists, with the exception of veterans of the Great Patriotic War, orphans, children left without parental care, mothers of large families awarded with pendants "Altyn alka", "Kumis alka" or previously awarded the title of "Mother Heroine", as well as those awarded with orders of "Maternal Glory" I and II degrees, large families, shall be distributed by local executive bodies of the district, city of regional scale, city of republican status, the capital, including with the use of the program of centralized accounting for the housing distribution, in proportion to the number of separate lists, as well as lists of those in need of housing, registered with a state enterprise and (or) a state institution, state bodies indicated in paragraph 3-1 Article 67 of this Law, unless otherwise established by this Law or other legislative acts of the Republic of Kazakhstan.

      Local executive bodies in districts, cities of regional significance, cities of national significance and the capital shall publish in periodic printed publications in districts, cities of regional significance, cities of national significance and the capital and on web-sites:

      1) annually in the first quarter - separate lists of registration of those in need of dwelling places from public housing stock or dwelling places leased by a local executive body in private housing stock;

      2) lists of persons given a dwelling place with specification of their priority as established by the lists of registration of those in need of provision of dwelling place within ten business days of the date of adoption of the decision by the local executive body to provide a dwelling place:

      2-1. State enterprises shall maintain priority lists of citizens of the Republic of Kazakhstan in need of dwelling places from state-enterprise housing stock and publish the lists of persons that given dwelling place with specification of their priority.

      2-2. State institutions shall maintain priority lists of citizens of the Republic of Kazakhstan in need of dwelling place from state-enterprise housing stock and publish the lists of persons given dwelling place with specification of their priority.

      3. The citizens entered on these lists shall enjoy equal rights. No one shall have a preferential right, with the exception of veterans of the Great Patriotic War, orphans, children left without parental care, mothers of many children, awarded with pendants "Altyn Alka", "Kumis Alka" or previously awarded the title of "Mother Heroine", as well as awarded with orders of "Maternal Glory" I and II degree, large families, for receiving housing from the state housing stock or housing leased by a local executive body in a private housing stock, over others included in these lists, unless otherwise provided by this Law.

      4. Veterans of the Great Patriotic War, orphans and children left without parental care, mothers of large families awarded with pendants "Altyn alka", "Kumis alka" or those previously awarded the title of "Mother Heroine", as well as those awarded the orders "Maternal Glory" I and II degrees, large families shall enjoy the primary right for receiving housing from the state housing stock or housing leased by a local executive body in a private housing stock. When distributing dwellings (newly commissioned or vacated by residents) from the state housing stock or dwellings leased by the local executive body in private housing stock, orphans and children left without parental care shall be allocated at least twenty percent of the total number of dwellings from the communal housing stock or dwellings leased by the local executive body in private housing stock.

      The amount of rented dwelling without the right of redemption granted to the mothers of large families awarded with the necklaces "Altyn alka", "Kumis alka" or who have previously received the title "Mother-Heroine", as well as awarded with the orders of "Maternal Glory" of I and II degrees, to large families shall be determined in accordance with documents of the state planning System of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 74 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 09.07.2004 No. 587; 20.12.2004 No. 13 (enforced from 01.01.2005); 07.07.2006 No. 182 ( for method of enforcement see Article 2); 07.12.2009 No. 222-IV (for method of enforcement see Article 2); 29.05.2010 No. 283-IV (for method of enforcement see Article 2); 27.06.2011 No. 444-IV ( enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); 06.01.2012 No. 529-IV ( enforced upon expiry of twenty-one calendar days after first official publication); 13.02.2012 No. 553-IV (enforced from 01.01.2013); and 04.07.2013 No. 126-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 13.06.2017 No. 69-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 12.12.2017 No. 114-VI (shall be enforced from 01.01.2018); dated 06.05.2019 No. 251-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 06.05.2020 No. 323-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 75. Standard of provision of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock

      1. Dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall cover not less than fifty square metres and no more than eighteen square metres of usable space per person, but not less than a one-roomed flat or room in a hall of residence.

      2. Excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

      3. Dwelling-place floor space that exceeds the sizes, established by paragraph 1 of this Article shall be deemed excess.

      4. Citizens with severe forms of certain chronic diseases entered on the list of diseases confirmed by the authorized healthcare body shall be provided with a separate additional room. The said additional floor space shall not be deemed excessive.

      5. The presence in a family of a woman over 22 weeks pregnant shall be considered when determining the size of the dwelling place to be provided from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock.

      5-1. When calculating the norm of provision of dwelling place to a citizen (family) residing in dwelling place, does not satisfying established sanitary-epidemiological and technical requirements, shall be considered the size of the dwelling place that having in his (her) ownership. This requirement shall not apply to the case when the only dwelling place recognized as an emergency in the manner provided by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      6. The requirements of this Article shall not apply to relations in provision of dwelling places from state housing stock to the category of Kazakh citizens mentioned in Article 98-1 of this Law.

      Footnote. Article 75 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 09.07.2004 No. 587; 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); and 22.07.2011 No. 479-IV ( enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 24.11.2021 No. 75-VII (effective ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 76. Requirements applicable to dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock

      1. Dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock, and provided to citizens for residence, shall be suitable according to the conditions of this inhabited locality and shall be located within the boundaries of the inhabited locality, where the person in need was registered.

      Dwelling places that do not satisfy the requirements of this paragraph may be provided only with the written consent of the person in need and all his/her adult family members. Provision of such dwelling places shall lead to deregistration of the persons in need.

      2. Settlement of one room by persons of different genders (except for spouses) shall not be allowed when a dwelling place is provided from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock.

      3. Persons with disabilities, the elderly, patients with cardiovascular and other serious diseases, shall be provided with accommodation from the state housing stock or a dwelling rented by a local executive body in a private housing stock, taking into account their wish, on the lower floors or in residential buildings with elevators, and persons with disabilities who have a musculoskeletal disorder- not higher than the second floor.

      Persons with disabilities shall be given the right to choose a dwelling, taking into account the type of building, amenities and other necessary conditions for living.

      4. Requirements of this Article shall not apply to relations in provision of dwelling places from state housing stock to the category of Kazakh citizens mentioned in Article 98-1 of this Law.

      Footnote. Article 76 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 09.07.2004 No. 587; 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 03.12.2015 No. 433-V (shall be enforced from 01.01.2016); dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 77. Decision on provision of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock

      1. Dwelling places from public housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall be provided by decision of a local executive body at the place of residence of an applicant, according to decision of the housing commission.

      2. Dwelling places from state-enterprise housing stock shall be provided on the basis of decision of state-enterprise housing commission regarding provision of a dwelling place and conclusion in three copies of the dwelling-place lease agreement. The first copy of the lease agreement shall be kept in the head office of state enterprise, the second transferred to a local executive body and kept as a strict reporting document, and the third issued to the applicant, uniquely conferring the right to settle in the dwelling place.

      3. Dwelling places from state-institution housing stock shall be provided on the basis of decision of the state-institution housing commission to provide a dwelling place and conclusion in three copies of the dwelling-place lease agreement. The first copy of the lease agreement shall be kept in the head office of the state institution, the second transferred to a local executive body and kept as a strict reporting document, and the third issued to the applicant, uniquely conferring the right to settle in the dwelling place.

      3-1. State bodies specified in paragraph 3-1 of Article 67 of this Law shall direct approved by the housing commission lists of needing a dwelling place to the body provided dwelling places. The decision of housing commission of state body providing dwelling places shall be accepted on the basis of the presented lists of needing a dwelling place.

      3-2. Corporate dwelling places from housing stock of state institutions of the Armed Forces, other troops and military formations, as well as special state bodies shall be provided on the basis of the decision of housing commission on providing a dwelling place.

      The order of activity of housing commissions of the Armed Forces, other troops and military formations, as well as special state bodies shall be determined by the head of authorized state body.

      Footnote. Article 77 is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 13.06.2017 No. 69-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 78. Visibility and transparency of provision of dwelling place from state housing stock leased by a local executive body in private housing stock

      Footnote. Title of Article 78 is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

      The lists of persons on the list for receipt of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock, and the lists of persons given a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock in the last the twenty four months shall be provided for examination at the request of persons on those lists and published on web-site of this local executive body. The forms of these lists must include information on family composition, time of registration, grounds for receipt of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock, and size and time of provision of dwelling place.

      Footnote. Article 78 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (the order of enforcement see Article 2); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 79. Provision of released part of dwelling place from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock

      Footnote. Article 79 is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Chapter 11. Rights and obligations of tenants (sub-tenants) of dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock

      Footnote. The title is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2).

Article 80. Lease (sub-lease) agreement for dwelling place from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock

      1. Lease (sublease) agreements for dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall be concluded between a local executive body or the administrative authority of a state enterprise or state institution (lender) and a citizen (tenant) in writing on the basis of a decision to provide a dwelling place. Such agreements shall not be subject to state registration.

      1-1. Sublease agreements for dwelling places leased by a local executive body in private housing stock shall be concluded between local executive body and citizen in writing on the basis of a decision to provide a dwelling place.

      2. Excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

      3. The regulations of Kazakh civil legislation shall also be applied, in relevant cases, to relations arising from the lease (sublease) agreement for provision of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock.

      Footnote. Article 80 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); and 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 81. Subject of lease (sublease) agreement for dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock

      1. The subject of a lease (sublease) agreement for a dwelling place in state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall be the separate dwelling place.

      2. A dwelling room with exit (entrance) to other living room or part of room, and utility rooms in a flat may not be the standalone subject of a lease (sublease) agreement for dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock.

      Footnote. Article 81 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2).

Article 82. Recognition of lease (sublease) agreement for dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock as invalid

      1. A lease (sublease) agreement for a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock may be deemed invalid in the following cases:

      1) provision of incorrect information by citizens on need for provision of such dwelling place;

      2) violation of rights of other citizens or organizations to the dwelling place, specified in the agreement;

      3) illegal actions of civil servants when answering the question on provision of dwelling place;

      4) violation of priority of provision of dwelling place;

      5) cases of violation of the order and conditions of provision of dwelling place, established by Kazakh legislation.

      2. Application for recognition of the agreement as invalid may be filed within three years from the date of conclusion of the agreement.

      Footnote. Article 82 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Article 83. Rights and obligations of family members of tenant (subtenant)

      1. The circle of the tenant’s (subtenant’s) family members shall be determined in accordance with Article 21 of this Law.

      2. Family members of a tenant (subtenant) shall enjoy equal rights with a tenant (subtenant) and incur obligations arising from the lease (sublease) agreement for the dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock. The adult family members and the tenant (subtenant) shall be jointly and severally responsible for obligations arising from the said agreement.

      3. If citizens mentioned in Article 21 of this Law cease to be family members of the tenant (subtenant) but continue to live in the dwelling place occupied by them, they shall reserve the housing rights and obligations of a tenant (subtenant) and his/her family members.

      Footnote. Article 83 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2).

Article 84. Rights of tenant (subtenant) to settlement of his/her family members in the dwelling place occupied by them from state housing stock or from local executive body in private housing stock

      1. The tenant (subtenant) shall have the right to settle a spouse, children and parents in the occupied dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock with the written consent of the adult members of his/her family living together with him/he).

      The consent of other family members to settlement of parents’ children with them shall not be required.

      2. Persons, settled in a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock as family members shall accrue the right to use this housing unit on equal terms with other persons living there in accordance with this Article, unless other written agreements are concluded between these citizens, the tenant (subtenant) and adult family members living with him/her upon settlement.

      3. (Excluded – dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2).
      Footnote. Article 84 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2).

Article 85. Terms of reservation of dwelling place from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock in temporary absence of citizens

      1. In the temporary absence of a tenant (subtenant) or his/her family members, the dwelling place from the state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock for six months.

      2. If a tenant (subtenant) or his/her family members are legitimately absent for more than six months, this term shall be extended accordingly following application from an absentee.

      3. Conditions and cases of reservation of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock owing to in temporary absence of citizens for a longer term shall be established by Article 86 of this Law.

      Footnote. Article 85 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July, 2006 No. 182 ( for method of enforcement, see Article 2).

Article 86. Case of reservation of dwelling place from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock owing to citizens

      1. Dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall be reserved for citizens in the following cases:

      1) fulfilment of active military duty in the Kazakh Armed Forces or in military action involving the Republic of Kazakhstan beyond its borders, within the term of military service;

      2) movement of work according to employment agreement or in connection with selection for elective post, within work time;

      3) moving abroad for reasons provided for by Kazakh legislative acts, within the period of staying abroad;

      4) moving away for study, within the time of study;

      5) placement of children for raising in a child welfare institution, within the whole time of their stay in this institution with relatives or trustees (guardians) – until the children come of age;

      6) departure in connection with fulfilment of obligations of trustee (guardian), for the whole term before termination of these obligations;

      7) moving away for medical treatment – within the time spent under treatment;

      7-1) temporary residence in the state medical and social institution (organization) - for the period of residence;

      8) custodial sentence, criminal sanction or other punishment of criminal and law impact to a person excluding the possibility of residence in the locality, within the time spent in detention or service of sentence or other punishment of criminal and law impact. Loss of right to dwelling place from state housing stock in this case may be ordered by court verdict.

      1-1. Reservation of dwelling places of orphans and children without custody of parents shall be guaranteed in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan “Concerning the rights of a child in the Republic of Kazakhstan”.

      2. The right of use of dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall be reserved for absentees within six months of the date of expiration of the terms, mentioned in this Article.

      Footnote. Article 86 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); 15.05.2007 No. 253; 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); and 04.07.2013 No. 126-V (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 03.12.2015 No. 433-V (shall be enforced from 01.01.2016); dated 18.04.2017 No. 58-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 87. Procedure for recognising that a person has forfeited right of use of dwelling place from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock

      A shall be considered to have forfeited the right of use of a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock due to absence, in addition to the terms established Articles 85 and 86, following a suit from a lender or tenant (subtenant) remaining in the premises or his/her family members (former family members).

      Footnote. Article 87 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 ( for method of enforcement, see Article 2).

Article 88. Right of use of dwelling place from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock in case of temporal absence of tenant (subtenant)

      Family members, living in dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock, from which the tenant (subtenant) is temporarily absent may use all of the dwelling place on the old terms. They shall thus enjoy rights and incur obligations under the lease agreement for this dwelling place.

      The floor area of dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock, for which the right of use is reserved for temporarily absent citizens, shall not be considered excessive.

      Footnote. Article 88 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2).

Article 89. Obligations of temporarily absent tenant (subtenant)

      Temporary absence of a tenant shall not release him/her from fulfilling the obligations under lease agreements for dwelling places from state housing stock, with the exception of cases provided for by Article 90 of this Law.

      Temporary absence of a subtenant shall not release him/her from fulfilling the obligations under the sublease agreement for a dwelling place leased by a local executive body in private housing stock.

      Footnote. Article 89 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 ( for method of enforcement, see Article 2).

Article 90. Use of dwelling place from state housing stock, belonging to temporarily absent citizen

      1. If family members of a temporarily absent tenant that reserved the dwelling place do not live in a dwelling place from state housing stock, the tenant may settle the dwelling place reserved under sublease agreement or settle temporal inhabitants there for the term of preservation of dwelling place in accordance with Articles 85 and 86 of this Law.

      If a tenant has not settled the dwelling place from state housing stock, reserved for him/her, the lender shall, at his/her discretion, have the right to provide this dwelling place to other citizens within the term for which the dwelling place from state housing stock is reserved for the tenant within three months, with the agreement of the tenant.

      The sublease (temporary settlement) term may end when the tenant or his/her family members return early.

      2. Upon return of a tenant or his/her family members, they shall have the right to claim immediate eviction of subtenants or temporary residents from the dwelling place provided to him/her by a lender.

      In case of refusal to release the dwelling place, the subtenant (temporary residents) shall be subject to eviction without provision of other dwelling place from state housing stock, at the request of the tenant or his/her family members.

Article 91. Provision of dwelling place to citizens from state housing stock in connection with capital repair of residential house

      1. When conducting capital repair of a multi-apartment residential building from the state housing fund, when repairs cannot be made without evicting the residents (tenant), the lender shall be obliged to provide the tenant and his/her family members with another dwelling for the time of capital repairs, without terminating the lease contract for repaired premise.

      2. By agreement of the parties, instead of resettlement, the lease contract may be terminated, and the tenant may be provided with another dwelling that meets the requirements provided for in Articles 75 and 76, paragraphs 2, 3, 4 of Article 106 of this Law, under a new lease contract for permanent use.

      3. Expenses, incurred by tenants upon resettlement in connection with capital repairs shall be compensated by the lender.

      Tenants shall pay only for use of the dwelling place provided for the period of capital repair and for public services provided in this dwelling place.

      4. When the dwelling place from state housing stock to be occupied by a tenant and his/her family members following capital repairs cannot be reserved for him/her, the tenant shall be provided with another dwelling place before the capital repairs commence.

      At the request of a tenant or lender, another dwelling place shall be also provided in cases when following capital repairs the premises are essentially increased and excess floor areas are created in the tenants’ premises.

      If dwelling space is reduced following capital repairs, the tenant may, at his/her request, be provided with another dwelling place from state housing stock that fulfils the requirements of Articles 75 and 76 and paragraphs 2, 3, 4 of Article 106 of this Law.

      Footnote. Article 91 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 92. Alteration of lease (sublease) agreement for dwelling place from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock

      Lease agreements for dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock may be altered only with the agreement of the tenant, his/her adult family members and the lender, with the exception of cases provided for by this Law.

      Sublease agreements for dwelling places leased by a local executive body in private housing stock may be altered only with the agreement of the subtenant, his/her adult family members and a local executive body, with the exception of cases provided for by this Law.

      Footnote. Article 92 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2).

Article 93. Alteration of agreement at request of tenants (subtenants) united in one family

      Footnote. Title of Article 93 is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

      Citizens living in one dwelling from the state housing fund or in a dwelling rented by a local executive body in a private housing fund, and using the dwelling under separate lease (sublease) contracts, in case of their uniting into one family, shall have the right to demand from the lender to conclude with someone of them one lease (sublease) contract for all the dwelling occupied by them.

      Footnote. Article 93 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 94. Determining the procedure for using of dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private stock fund upon termination of conjugal relations between family members of tenant (subtenant)

      Persons terminating conjugal relations but continuing to live in one dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock under a single dwelling-place lease agreement may determine the procedure for using the dwelling place without conclusion of standalone lease (sublease) agreements.

      If agreement is not reached, the dispute shall be resolved by court in recognition of residence conditions prevailing prior to advent of the dispute.

      Footnote. Article 94 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2).

Article 95. Alteration of agreement due to recognition of other family member as tenant (subtenant)

      Adult family members of a tenant (subtenant) may claim their recognition as lodgers (subtenants) with the agreement of the tenant (subtenant) and other family members under a previously concluded lease (sublease) agreement instead of the primary tenant (subtenant). In case of death of a tenant (subtenant), any adult family member of the dead (killed) person shall have the same right.

      Change of tenant (subtenant) shall lead to re-execution of the lease (sublease) agreement for the dwelling place.

      Footnote. Article 95 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Article 96. Exchange of dwelling places from state housing stock

      The procedure for the exchange of dwellings from the state housing stock is determined by the legal regimes of dwellings established by Articles 98, 101 and 110 of this Law.

      For registration of exchange, a tenant of a dwelling place from state housing stock shall receive the consent of adult family members residing with him/(her, including those temporarily absent.

      Footnote. Article 96 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.07.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 12.12.2017 No. 114-VI (shall be enforced from 01.01.2018); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Chapter 12. Pay for use of dwelling places from state housing stock and leased by local executive body in private housing stock and for maintenance of residential house/building, public utilities and communication services in increase of line rental for telephone connected to telecommunications network

      Footnote. The title of chapter 12 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 05.07.2004 No. 568; 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); 08.06.2009 No. 163-IV; and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Article 97. Payment for the use of dwelling from the state housing fund and dwelling rented by a local executive body in the private housing fund, and provision of housing assistance to low-income families (citizens)

      1. The amount of payment for the use of dwelling from the state housing fund shall be established by a local executive body of a district, a city of regional significance, a city of republican significance, the capital city (from the municipal housing fund), the administration of a state institution (from the housing stock of a state institution) or the administration of a state enterprise (from a housing fund of a state enterprise) in accordance with the methodology for calculating the amount of payment for the use of dwelling from the state housing fund and dwelling rented in the private housing fund, approved by the authorized body.

      2. The amount of payment for the use of dwelling rented by a local executive body in the private housing fund shall be established by a local executive body in accordance with the methodology for calculating the amount of payment for the use of dwelling from the state housing fund and dwelling rented in the private housing fund, approved by the authorized body.

      3. A local executive body shall have the right, at the expense of the budget, to pay for the use of dwelling in the private housing fund or rental houses for certain categories of citizens.

      The costs of payment for the use of dwelling in the private housing fund and rental houses for categories of citizens, determined by a local representative body, shall be imposed on the local budget.

      4. The state shall take measures on provision housing assistance to low-income families (citizens) permanently registered and living in a dwelling that is owned as the only dwelling place on the territory of the Republic of Kazakhstan, as well as to tenants (subtenants) of dwellings from the state housing fund and dwellings rented by a local executive body in the private housing fund, for payment of:

      expenses for the management of the condominium object and maintenance of the the common property of the condominium object, including capital repair of common property of the condominium object;

      consumption of communal services and communication services in terms of increasing the subscription fee for the telephone connected to the telecommunications network;

      expenses for the use of dwelling from the state housing fund and dwelling rented by a local executive body in the private housing fund.

      5. The size and procedure for providing housing assistance shall be determined by local representative bodies of cities of republican significance, the capital city, districts, cities of regional significance on the basis of the rules for providing housing assistance.

      6. Payment for communal services in dwellings of all forms of ownership shall be charged at tariffs, approved in the manner determined by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      7. The procedure for distributing the expenses for payment the dwelling and communal services bills between several tenants (subtenants) or owners living in the dwelling shall be determined by an agreement of the parties, and if an agreement is not reached - in the court.

      8. Benefits for payment of expenses, provided for by paragraph 4 of this Article shall be established by the legislative acts of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 97 is in the wording of the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Chapter 13. Special aspects of provision and use of dwelling places from state housing stock

Article 98. Legal regime of dwelling places provided from public housing stock, for use by vulnerable groups

      Footnote. The title of Article 98 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

      1. The dwelling provided to socially vulnerable segments of the population from the communal housing fund may be privatized by the tenant at the residual value under the conditions provided for by this Law and in the manner determined by the Government of the Republic of Kazakhstan, with the exception of rental dwelling without the right to redemption.

      2. Dwelling places provided to citizens, mentioned in this Article with the agreement of local executive body may be exchanged for other dwelling places also provided to vulnerable groups.

      In this case, the exchange shall not lead to deliberate deterioration of housing conditions of a citizen to bring him/her into a state of need of improved housing conditions under Article 69 of this Law.

      3. In cases established by this Law, dwelling places from public housing stock shall be transferred to ownership of a tenant without compensation.

      4. When building up the communal housing fund through construction of new multi-storey residential buildings for the citizens entitled to receive an apartment from the communal housing fund, local executive bodies, at the expense of the local budget, shall build only energy-efficient multi-apartment residential buildings, apartments in which cannot be privatized (rental dwelling without the right to redemption).

      Footnote. Article 98 as amended by Laws dated 07.06.1999 No. 391; and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 06.05.2019 No. 251-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 98-1. Legal regime of dwelling place acquired by a local executive body

      1. The local executive body, acting as a pledge holder following transfer to it of right of claim on residential mortgage loan, may acquire the dwelling place in accordance with the terms of agreement as compensation in case of failure of a borrower who is a Kazakh citizen to fulfil obligations under long-term residential mortgage loans received in accordance with Kazakh legislation.

      2. Dwelling places, acquired by local executive bodies in accordance with paragraph 1 of this Article shall be transferred into communal ownership and provided to a pledger with the right to privatize it according to the cost of transfer of right of pledge holder’s claim.

      Footnote. Supplemented by Article 98-1 of Law of the Republic of Kazakhstan dated 9 July 2004 No. 587.

Article 98-2. Legal regime of municipal housing stock dwellings

      1. A citizen of the Republic of Kazakhstan living in a dwelling of the state housing stock, put into operation before 1990, owned by a state enterprise that changed the form of ownership, has the right to privatize the dwelling occupied by him in accordance with the procedure established by this Law.

      2. The dwelling referred to in paragraph 1 of this article, transferred to communal ownership, shall be provided to the tenant living in it, who has the right to privatize it at the residual value in the order determined by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      3. In the event of the tenant’s death, the family members of the deceased shall take over the right to privatize this dwelling.

      4. A municipal housing stock dwelling shall be privatized by its tenant with the consent of adult family members and with regard to the rights of the minors.

      5. The privatization of a dwelling shall be formalized by an agreement on the privatization of a dwelling, concluded between the tenant (his heir) and the local executive body.

      Footnote. Chapter 13 is supplemented by Article 98-2 pursuant to the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication);

Article 99. Legal regime of corporate housing provided to military servants from housing stock of state armed forces institutions, other forces and military units

      Footnote. Article 99 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 12.12.2017 No. 114-VI (shall be enforced from 01.01.2018).

Article 100. Legal regime of dwelling places provided from housing stock of state enterprises

      Footnote. Article 100 is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Article 101. Legal regime of dwelling places equated to corporate housing

      1. The rules of Articles 93 and 95 of this Law shall not apply to relations in use of dwelling places, equated to corporate housings.

      2. The procedure for provision of housing equated to official ones and their use shall be approved by the authorized body.

      3. Public employees, workers of state-financed organizations and state enterprises, astronaut candidates, astronauts, and persons holding state elective posts may privatize the dwelling places occupied by them and equated to corporate housings at depreciated cost, if they have worked in public service, state enterprises or state-financed organizations (including term of stay in state elective post) for not less than ten years (in aggregate), and regardless of work period, if labour relations are terminated on the following grounds:

      1) liquidation of organization, reduction of staff number;

      2) disease preventing continuation of work;

      3) retirement from service.

      Astronaut candidates and candidates with over fifteen years’ work experience in the field of space activities may privatize dwelling places without compensation.

      In case of death of a worker to whom the dwelling place equated to corporate housing was provided, the right of privatization shall transferred to the family members of the person who died (was killed) regardless of that person’s time spent working.

      4. Military servicemen or special state bodies’ employees with a service length of ten or more calendar years, as well as persons dismissed from military service or from service in special state bodies upon reaching the age limit for the service, for health reasons or in connection with a staff redundancy, shall have the right to privatize at the residual value the dwellings occupied by them, equated to service accommodation.

      Military servicemen, employees of special state bodies, as well as persons dismissed from military service or from service in special state bodies upon reaching the age limit for the service, for health reasons or in connection with a staff redundancy, with a service length of twenty or more calendar years, shall have the right to privatize the dwellings occupied by them, equated to service accommodation, free of charge.

      In the event of the death of a person dismissed from military service or from service in special state bodies, referred to in parts one and two of this paragraph, who was provided with a dwelling equivalent to a service accommodation, the family members of the deceased shall take over the right to privatize it.

      5. Dwelling places from state-enterprise housing stock may be exchanged for other dwelling place from state-enterprise housing stock with the written agreement of the owner or state body, authorized by the owner.

      6. If there are grounds, established by paragraph 3 of this Article, the housing committee shall issue a decision on privatization of dwelling place. The dwelling place in question shall be transferred into public housing stock for subsequent privatization by a lodger.

      7. Eviction of persons mentioned in this Article shall be allowed on the grounds, provided by chapter 14 of this Law.

      8. The procedure for privatization of dwelling places equated to corporate shall be determined by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 101 is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.01.2012 No. 529-IV (enforced upon expiry of twenty-one calendar days after first official publication); 13.02.2012 No. 553-IV (enforced from 01.01.2013); and 16.02.2012 No. 562-IV (enforced upon expiry of ten calendar days from date of first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 13.06.2017 No. 69-VI (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 16.11.2020 No. 375-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Chapter 13-1. Special aspects of housing relations regulation involving servants of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption and military servicemen

      Footnote. Heading of Chapter 13-1 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021).
      Footnote. Section 4 supplemented by chapter 13-1 in accordance with Law of the Republic of Kazakhstan dated 13.02.2012 No. 553-IV (enforced from 01.01.2013); is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 12.12.2017 No. 114-VI (shall be enforced from 01.01.2018).

Article 101-1. Exercise of the housing right by servants of special state bodies and operational-investigative units of the authorized body for combating corruption

      Footnote. The heading of Article 101-1 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication).

      1. The housing right of servants of special state bodies (except cadets and trainees of military, special educational institutions) and servants of the operational-investigative units of the authorized body for combating corruption shall be exercised from the day they are recognized as needing housing as prescribed by this Chapter by provision of a service accommodation or by transfer to their personal special account of housing benefits, unless otherwise provided by parts two and three of this paragraph.

      In the cases referred to in paragraphs 7 and 8 of this article, the housing right shall be fulfilled by provision of a service accommodation and transfer of housing benefits to the respective personal special account.

      In cases where servants of special state bodies and operational-investigative units of the authorized body for combating corruption or their spouses received housing benefits referred to in part one of paragraph 6 of this article or part one of paragraph 6 of article 101-2 of this Law, or monetary compensation instead of the right to gratuitous privatization or fulfilled obligations under an agreement concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption, or exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, the right to housing shall be realized by providing a service dwelling, and in the absence of a service dwelling that meets the norm of the dwelling area established by this Law, housing benefits shall be transferred to the respective personal special account, which are used solely to pay for the rent of the dwelling.

      The housing benefits amount is determined by multiplying the cost of renting per one square meter of a dwelling in the corresponding region of the Republic of Kazakhstan by the dwelling space. The dwelling space shall be calculated as eighteen square meters of usable area per each family member, including the servant of a special state body or of the operational-investigative unit of the authorized body for combating corruption.

      The rules for determining size, designation, re-calculation, issue, termination, suspension and renewal of housing payments to employees of special state bodies, shall be approved by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      The rules for calculating the amount, assigning, recalculation, implementation, termination, suspension and resumption of housing payments to servants of operational and investigative units of the authorized body for combating corruption are approved by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      The rules for carrying out housing payments to employees of special state bodies serving in a special manner for execution the special operational tasks and staff undercover employees shall be approved by the first heads of special state bodies.

      2. Housing benefits shall be paid on a monthly basis by transferring them to a special personal account of a servant of a special state body or of the operational-investigative unit of the authorized body for combating corruption, opened in one of the second-tier banks of his choice, except the housing payments made in a special procedure prescribed by part seven of paragraph 1 of this article.

      A personal special account shall be opened and maintained by the housing benefits recipient independently.

      3. Housing payments shall be made by a special state body or an authorized body for combating corruption within a month from the date of their appointment.

      4. Servants of special state bodies shall have the right to privatize the dwellings from the state housing stock they occupy in the order prescribed by this Law.

      5. Servants of special state bodies for the time of their non-provision with housing from the state housing stock upon dismissal from service on reaching the age limit for the service, for health reasons, in connection with a staff redundancy, after expiry of the contract for service, in the event of a significant and (or ) systematic (two or more times) violation of the contract terms in relation to them or for family reasons shall receive housing benefits from the day they enter the service in special state bodies, the Armed Forces, other troops and military formations before January 1, 2013, and in case of their transfer after the indicated date from the Armed Forces, other troops and military formations - before January 1, 2018 minus the periods of:

      1) previously paid housing benefits;

      2) residence in a dwelling previously provided from the state housing stock on the territory of the Republic of Kazakhstan or on the ownership right at each place of service.

      At the same time, the presence of a share of less than fifty percent in a dwelling shall not count.

      Employees of special state bodies who lived before January 1, 2018 in a service dwelling that is not subject to privatization, upon dismissal from service upon reaching the age limit for the service, for health reasons, in connection with a staff redundancy, upon expiry of the service contract, in in the event of a significant and (or) systematic (two or more times) violation of the terms of the contract in relation to them or for family reasons, shall be paid housing benefits for the periods of residence in the indicated dwelling in the size of fifty percent of the housing benefits amount determined in accordance with this chapter.

      This paragraph does not apply to employees of special state bodies in cases if they or their spouses:

      1) have exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, excepting the privatization of a dwelling through a coupon mechanism;

      2) received housing payments provided for by parts one and three of this paragraph, part one of paragraph 6 of this article, parts one and three of paragraph 5, part one of paragraph 6 of Article 101-2 of this Law, or monetary compensation instead of the right to free privatization;

      3) fulfilled the obligation under the contract concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption;

      4) have a dwelling on the ownership right in this locality, except for the case when the obligation under an agreement concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption, was not executed.

      At the same time, housing benefits to a special state body employee, referred to in parts one and three of this paragraph, shall be paid without taking into account his (her) spouse, as well as his (her) child (children) if his (her) right to housing was exercised before his (her) marriage.

      6. If the reason for dismissal of employees is maim (injury, trauma, contusion) or disease acquired during service, whereby the employee by military physician board recognized as unfit for service with deregistration, housing payments shall be transferred to him/her in the form of one-off compensation.

      The amount of a one-time monetary compensation is determined by multiplying the norm of usable area corresponding to the family composition at the time of his dismissal, including the employee himself, by the price per one square meter of the sale of a new home in the corresponding region of the Republic of Kazakhstan, in which the employee served, according to the data of the authorized state statistics body for January of the current year, published on its Internet resource, minus the amount of previously paid housing benefits.

      Housing benefits envisaged by part one of this paragraph shall not be paid if :

      1) in the order prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan, it is proved that the injury (wound, maim, contusion) or disease happened when a special state body employee committed unlawful actions or as a result of the use of substances that cause a state of alcoholic, narcotic, psychotropic, substance abuse intoxication (their analogues), or infliction of any bodily injury (self-mutilation) or other harm to his health;

      2) an employee or his (her) spouse exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, with the exception of the privatization of housing through coupon mechanism;

      3) the obligation was fulfilled under the contract concluded with the employee or his (her) spouse for the purposes provided for in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as for paying rent with subsequent redemption of the dwelling;

      4) an employee or his (her) spouse has a dwelling on the ownership right in this locality, except in cases where the obligation under an agreement concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7 ) Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with its subsequent redemption, has not been fulfilled;

      5) the employee or his (her) spouse received monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization;

      6) the employee or his (her) spouse received housing payments provided for by parts one and three of paragraph 5 of this article, part one of this paragraph or parts one and three of paragraph 5, part one of paragraph 6 of article 101-2 of this Law.

      Alongside this, housing benefits to an employee of a special state body, referred to in part one of this paragraph, shall be paid without taking into account his (her) spouse, as well as his (her) child (children) if his (her) right to housing was realized before his (her) marriage.

      7. Employees of special state bodies provided with service accommodation, located on the territory of closed and isolated military garrisons, border stations and other closed facilities or in a hostel, shall be paid housing benefits in the size of fifty percent of the housing payments amount determined in accordance with this chapter.

      The housing benefits provided for by part one of this paragraph shall not be paid if an employee of a special state body or his (her) spouse:

      1) received housing payments provided for by part one of paragraph 6 of this article, part one of paragraph 6 of article 101-2 of this Law, or monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization;

      2) fulfilled the obligations under the contract concluded for the purposes provided for in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of the dwelling with its subsequent redemption;

      3) have exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, with the exception of privatization of a dwelling through a coupon mechanism.

      8. Employees of special state bodies sent abroad for fulfilment of active duty shall reserve the occupied dwelling places and (or) designated housing benefits for the whole period spent abroad.

      9. The right of servants of special state bodies and operational and investigative divisions of the authorized body for combating corruption to acquire housing into ownership through the use of housing payments shall be exercised once.

      Footnote. Article 101-1 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 16.11.2020 No. 375-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication);

Article 101-2. Enforcement of the right to dwelling place by military servants

      1. The right to housing shall be realized by military servicemen (except conscript army servicemen, cadets and trainees of military educational institutions, persons liable for military service, called up for military training) from the day they are recognized as needing housing in the order established by this Chapter by providing service housing or transferring housing benefits to their personal special account, unless otherwise provided by parts two and three of this paragraph.

      In the cases referred to in paragraphs 7 and 10 of this article, the right to housing shall be realized by provision of a service accommodation and transferring housing benefits to the respective personal special account.

      In cases where a serviceman or his (her) spouse received housing benefits referred to in part one of paragraph 6 of this article or part one of paragraph 6 of article 101-1 of this Law, or monetary compensation in return for the right to free privatization or fulfilled the obligations under the contract, concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with its subsequent redemption, or have exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, the right for a dwelling shall be realized by providing a service dwelling, and in the absence of a service dwelling that meets the norm of the dwelling area established by this Law, the housing payments are transferred to the respective personal special account, which shall be used solely to pay for the rent of the dwelling.

      The size of housing payments shall be determined by multiplying the rental cost of one square meter of a dwelling place in the relevant district of the Republic of Kazakhstan by the floor area of dwelling place. The floor area of a dwelling place shall be determined using the calculation of eighteen square meters of usable space for each family member including the military servant.

      The rules for determining size, designation, re-calculation, issue, termination, suspension and renewal of housing payments to military servants, shall be approved by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      The rules for paying housing benefits to covert forces servicemen of the national security bodies of the Republic of Kazakhstan shall be approved by the Chairman of the National Security Committee of the Republic of Kazakhstan, and to the military intelligence forces of the Ministry of Defense of the Republic of Kazakhstan - by the Minister of Defense of the Republic of Kazakhstan.

      2. Housing benefits shall be paid on a monthly basis by transferring them to a personal special account of a serviceman opened in one of the second-tier banks of his choice, with the exception of housing benefits paid in a special procedure, provided for in part six of paragraph 1 of this article.

      A personal special account shall be opened and maintained by the housing benefits recipient independently.

      3. Housing payments shall be made by state institution of the Armed Forces, other troops and military formations where a military servant performs military service within one month from the date of their being set.

      4. Military servicemen shall have the right to privatize the dwellings from the state housing stock they occupy in accordance with the procedure established by this Law.

      Military personnel who have been in military service for ten or more calendar years as of January 1, 2013, whose military service length is twenty or more calendar years and who live in a service dwelling that is not subject to privatization, are entitled to receive monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization in the form of housing payments in accordance with the Rules for making monetary compensation, approved by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      Monetary compensation instead of the right to gratuitous privatization, provided for in this paragraph, shall not be paid if the serviceman or his (her) spouse:

      1) have a dwelling on the ownership right in the territory of the Republic of Kazakhstan, while the share of less than fifty percent in the dwelling is not taken into account;

      2) have exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, with the exception of the dwelling privatization through coupon mechanism;

      3) received housing payments provided for by parts one and three of paragraph 5, part one of paragraph 6 of Article 101-1 of this Law, parts one and three of paragraph 5, part one of paragraph 6 of this article, or monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization;

      4) alienated the dwelling that belonged to him (her) on the ownership right in the territory of the Republic of Kazakhstan, within the last five years.

      At the same time, housing benefits to a serviceman, referred to in part two of this paragraph, shall be paid without taking into account his (her) spouse, and also his (her) child (children) if his (her) right to housing was realized before his (her) marriage.

      The monetary compensation amount in exchange for the right to gratuitous privatization is determined by multiplying the cost of one square meter of the sale of a new dwelling on average in the republic by the area of the dwelling at the rate of eighteen square meters of usable area for each family member, including the serviceman himself, minus the amount of previously paid housing benefits.

      Persons who have been paid monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization shall rent out their service housing in accordance with the established procedure no later than three months from the date of the monetary compensation payment.

      If both spouses are in military service, the monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization shall be paid to one of the spouses of their choice.

      The list of closed and isolated military garrisons, border departments and other closed facilities in which the service accommodation is not subject to privatization shall be approved by the Ministry of Defense of the Republic of Kazakhstan in agreement with the interested authorized state bodies.

      The benefits provided for by this paragraph shall be applied once.

      5. Military servicemen for the time of their non-provision with housing from the state housing stock upon dismissal from military service on reaching the age limit for military service, for health reasons, in connection with a staff redundancy, upon expiry of the contract for military service, in the event of significant and (or ) systematic (two or more times) violation of the terms of the contract in relation to them or for family reasons shall receive housing payments from the day they enter the service in special state bodies, the Armed Forces, other troops and military formations before January 1, 2018 minus the periods of:

      1) previously paid housing benefits;

      2) residence in a dwelling previously provided from the state housing stock on the territory of the Republic of Kazakhstan or on the ownership right at each place of service.

      At the same time, the presence of a share of less than fifty percent in a dwelling is not taken into account.

      Servicemen who lived before January 1, 2018 in a service dwelling that is not subject to privatization, upon dismissal from military service on reaching the age limit for military service, for health reasons, in connection with a staff redundancy, after expiry of the contract for military service, in the event of a significant and (or) systematic (two or more times) violation of the contract terms in relation to them or for family reasons, shall be paid housing benefits for the periods of residence in the specified dwelling in the size of fifty percent of the housing payments amount determined in accordance with this chapter.

      This paragraph shall not apply to military personnel in cases where they or their spouses:

      1) have exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, with the exception of the dwelling privatization through coupon mechanism;

      2) received housing payments provided for by parts one and three of paragraph 5, part one of paragraph 6 of Article 101-1 of this Law, parts one and three of this paragraph, part one of paragraph 6 of this Article, or monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization;

      3) fulfilled the obligation under the contract concluded for the purposes provided for in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with its subsequent redemption;

      4) have a dwelling on the ownership right in this locality, except in cases when the obligation under the agreement concluded for the purposes provided for in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption, was not executed.

      At the same time, housing benefits to a serviceman, provided for in parts one and three of this paragraph, shall be paid without taking into account his (her) spouse, and also his (her) child (children) if his (her) right to housing was realized before his (her) marriage.

      6. Upon dismissal from military service due to an injury (wound, trauma, concussion) or illness sustained during the military service, for which the military medical commission declared the serviceman unfit for military service with exclusion from military roster, the housing benefits shall be transferred in the form of a lump sum payment. The amount of a one-time monetary compensation is determined by multiplying the norm of usable area corresponding at the time of his dismissal to the composition of the family, including the military man himself, by the price per one square meter of the sale of a new home in the corresponding region of the Republic of Kazakhstan, in which the military man did his military service, according to the data of the authorized state statistics body for January of the current year, published on its Internet resource, minus the amount of previously paid housing benefits.

      The housing benefits provided for by part one of this paragraph shall not be paid if:

      1) in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, it was proved that the injury (wound, trauma, contusion) or disease occurred when a military serviceman committed unlawful acts or as a result of the use of substances that cause a state of alcoholic, narcotic, psychotropic, substance abuse intoxication (their analogues), or infliction to himself any bodily injury (self-mutilation) or other harm to his health;

      2) a serviceman or his (her) spouse exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, with the exception of a dwelling privatization through coupon mechanism;

      3) a serviceman or his (her) spouse received monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization;

      4) a serviceman or his (her) spouse received housing payments provided for by parts one and three of paragraph 5, part one of paragraph 6 of Article 101-1 of this Law, parts one and three of paragraph 5 of this article, part one of this paragraph;

      5) the obligation under the agreement concluded with a military serviceman or his (her) spouse for the purposes provided for in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay the rent of the dwelling with subsequent redemption was executed;

      6) the serviceman or his (her) spouse has a dwelling on the ownership right in this locality, except in cases where the obligation under an agreement concluded for the purposes provided for in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption, has not been executed.

      At the same time, housing benefits to a serviceman, referred to in part one of this paragraph, shall be paid without taking into account his (her) spouse, and also his (her) child (children) if his (her) right to housing was realized before his (her) marriage.

      7. Servicemen who are provided with official housing, located on the territory of closed and isolated military garrisons, border stations and other closed facilities or in a hostel, shall be paid housing benefits in the size of fifty percent of the housing payments amount determined in accordance with this chapter.

      The housing benefits referred to in part one of this paragraph shall not be paid if the military servicemen or their spouses:

      1) received housing payments referred to in part one of paragraph 6 of Article 101-1 of this Law, part one of paragraph 6 of this Article, or monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization;

      2) fulfilled the obligations under the contract concluded for the purposes provided for in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption;

      3) have exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, with the exception of the dwelling privatization through coupon mechanism.

      8. The list of closed and isolated military garrisons, border stations and other closed facilities, in which the maintenance of service dwellings and centralized heating are provided at the expense of the state, shall be approved by the Ministry of Defense of the Republic of Kazakhstan in agreement with the interested authorized state bodies.

      9. Family members of military servant who was killed (died) during military service, may not be evicted from occupied dwelling places without provision of other dwelling places on a non-repayment basis.

      10. Military servants sent abroad for fulfilment of active duty shall reserve the occupied dwelling places and (or) designated housing benefits for the whole period spent abroad.

      11. Enforcement of the right to dwelling place by military servants of State security services of the Republic of Kazakhstan (except conscripts) shall be carried out in the manner provided by this Chapter, except for paragraphs 1-10 of this Article.

      12. The right of military servants of procurement dwelling place to ownership by using housing payments shall carried out one time.

      Footnote. Article 101-2 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 16.11.2020 No. 375-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 101-3. Recognizing the servants of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption and military servants as needing housing

      Footnote. The heading of Article 101-3 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021).

      1. Servicemen of special state bodies (with the exception of cadets and trainees of military, special educational institutions), internal affairs bodies, employees of operational and investigative units of the authorized body for combating corruption and military servicemen (except army servicemen, cadets and trainees of military educational institutions, persons liable for military service called up for military training) shall be recognized as in need of housing if:

      1) they do not have a dwelling on the ownership right in this locality, while the presence of a share of less than fifty percent in the dwelling is not taken into account.

      The requirement of this subparagraph shall not apply to employees of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption or military personnel who have an unfulfilled obligation under an agreement concluded for the purposes provided for in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption;

      2) they do not have a dwelling in permanent use received from the state housing stock on the territory of the Republic of Kazakhstan;

      3) the dwelling in which they live does not meet the established sanitary-epidemiological and technical requirements;

      4) there are family members with severe forms of certain chronic diseases (according to the list of diseases approved by the authorized healthcare body), making cohabitation with them in the same room (apartment) impossible.

      The effect of this paragraph in terms of recognizing as needing housing shall apply to family members of the servants of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption and military personnel.

      In the event that the spouse of a servant of a special state body, an internal affairs body, an operational-investigative unit of an authorized body for combating corruption or a military serviceman had a dwelling in this locality before marriage, the servant of a special state body, an internal affairs body, the operational-investigative unit of the authorized body for combating corruption or a military serviceman shall be recognized in need of housing without taking into account the spouse.

      2. If both spouses are servants of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption and (or) military servicemen, the housing benefits shall be paid to one of the spouses of their choice.

      3. Employees of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption and (or) military personnel are denied recognition as in need of housing if they or their spouses:

      1) received monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization at the place of their receipt;

      2) received housing benefits provided for by parts one and three of paragraph 5, part one of paragraph 6 of Article 101-1 or parts one and three of paragraph 5, part one of paragraph 6 of Article 101-2 of this Law, at the place of their receipt;

      3) fulfilled the obligations under the contract concluded for the purposes provided for in in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of the dwelling with subsequent redemption at the place of the contract execution;

      4) have exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, with the exception of privatization of a dwelling through coupon mechanism at the place of realization of the right;

      5) within the last five years they have alienated a habitable dwelling in the locality in which they serve, except for the case when their spouses had a dwelling before marriage. In this case, the alienation of a share of less than fifty percent in the dwelling shall not be taken into account.

      Footnote. Article 101-3 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021); dated 24.11.2021 No. 75-VII (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 101-4. Grounds for suspension, restoration and termination of housing payments

      1. When moving recipients of housing payments, the payments shall be suspended and restored in accordance as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      For servants of the internal affairs bodies, the previously assigned housing payments shall be renewed in the following cases:

      1) re-appointment to positions falling under the categories of positions of internal affairs bodies’ servants entitled for housing benefits, if the housing benefits are intended for paying off the rent with subsequent redemption or mortgage lending issued for the first time, in accordance with Article 101- 11 of this Law - from the date of appointment to these positions;

      2) re-appointment to positions falling under the categories of positions of internal affairs bodies’ servants entitled for housing benefits after being in disposal, who, prior to being placed in disposal, were recipients of housing payments in the system of internal affairs bodies - from the date of enrollment in disposal. The period of being at disposal shall be calculated in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan On Law Enforcement Service.

      The assigned housing payments shall be retained for the period when the internal affairs body servant is on maternity leave, adoption leave (adoption) of a newborn child (children), unpaid leave to care for a child until he reaches the age of three years, including from enrollment in the disposal of the relevant authority.

      2. Housing payments shall be terminated if:

      1) dismissal of a servant from a special state body, an internal affairs body or a military serviceman from military service, dismissal of a servant of the operational-investigative unit from the authorized body for combating corruption or his transfer to a unit of the authorized body for combating corruption, which is not an operational-investigative unit;

      2) loss by a servant of a special state body, an internal affairs body, an operational-investigative unit of an authorized body for combating corruption or a military serviceman of the status of a person in need of housing, except in cases where an obligation under an agreement concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4 ), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, also paying for the rent of a dwelling with subsequent redemption, has not been fulfilled;

      3) exclusion of a servant of a special state body, an internal affairs body, an operational-investigative unit of an authorized body for combating corruption or a military serviceman from the personnel roster in connection with death, recognition as missing or declared dead as prescribed by law;

      4) refusal of a servant of a special state body, an internal affairs body, an operational-investigative unit of an authorized body for combating corruption or a military serviceman from housing benefits;

      5) release of a servant of the internal affairs body from a position falling under the category of positions of servants of the internal affairs bodies entitled for housing benefits;

      6) refusal of a special state body serviceman or a military serviceman from a service dwelling provided at the place of service, located on the territory of closed and isolated military garrisons, border stations and other closed facilities, except in cases when the obligation under the agreement concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption, has not been fulfilled by him;

      7) acquisition of another dwelling on the ownership right in the territory of the Republic of Kazakhstan, while the presence of the share of less than fifty percent in the dwelling or acquisition of the dwelling on the ownership right by inheritance is not taken into account.

      Footnote. Article 101-4 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication);

Article 101-5. Purposes of use of housing payments

      Recipient of housing payments shall use the funds available in the personal special account on the basis of the relevant agreements, registered as established by legislation of the Republic of Kazakhstan, for the purpose of:

      1) purchasing dwelling place including installment payments or real estate credit (loan);

      2) pay a dwelling-place lease with subsequent redemption;

      3) repayment of real estate credit (loan) redeemed early;

      4) payment of contributions upon participation in shared housing construction;

      5) payment of contributions to participation in dwelling place owners housing construction cooperative;

      6) replenishing savings in the form of housing construction savings, which can not be demanded otherwise than for the purpose of improving the living conditions defined by the Law of the Republic of Kazakhstan "On housing construction savings in the Republic of Kazakhstan", except for persons dismissed from service;

      7) to improve housing conditions in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On housing construction savings in the Republic of Kazakhstan".

Article 101-6. Rights of recipient of housing payments

      Recipient of housing payments may:

      1) annually request from a special state body, an internal affairs body, an authorized body for combating corruption or a state institution of the Armed Forces, other troops and military formations in which he serves, information on the funds transferred to his personal special account;

      2) accumulate unused housing payment in his/her personal special account;

      3) use housing payments according to purpose in any region of Kazakhstan regardless of place of service;

      4) with the consent of a special state body, an internal affairs body, an authorized body for combating corruption or a state institution of the Armed Forces, other troops and military formations and the bank where a personal special account was opened, transfer unused housing payment amounts from one second-tier bank to another without changing their purpose.

      Footnote. Article 101-6 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01. 2021).

Article 101-7. Obligations of recipient of housing payments

      Recipients of housing payments shall be obliged to:

      1) at a change in the family size, notify the special state body, the internal affairs body, the authorized body for combating corruption or the state institution of the Armed Forces, other troops and military formations in which he serves, within at least ten working days from the registration date of the civil status act and obtaining an appropriate certificate;

      2) in case of loss of the status of a person in need of housing, fulfillment of obligations under the agreement concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as for payment of the housing rent with subsequent redemption, notify the special state body, the internal affairs body, the authorized body for combating corruption or the state institution of the Armed Forces, other troops and military formations in which he serves, within at least ten working days from the date of loss of the status of a person in need of housing and fulfillment of these obligations;

      3) direct them to the purposes referred to in Article 101-5 of this Law, in accordance with the agreement concluded between a special state body, a servant of a special state body, an internal affairs body, a servant of an internal affairs body, as well as between the authorized anti-corruption body, a servant of the operational-investigative unit of the authorized body for combating corruption or a state institution of the Armed Forces, other troops and military formations, military serviceman and a second-tier bank in which a personal special account is opened for the servant of a special state body, an internal affairs body, an operational-investigative unit of the authorized body for combating corruption or a military serviceman.

      Footnote. Article 101-7 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021).

Article 101-8. Guarantees of immunity of housing payments

      The arrest, enforced seizure and suspension of expenditure transactions on bank accounts opened as a personal special account to which housing payments credited, as well as on amounts of housing payments on savings accounts for the purposes specified in subparagraph 6) of Article 101-5 of this Law on obligations of housing payments recipient.

      Housing payments, money in bank accounts in the housing construction savings banks in the form of housing construction savings accumulated due to use of housing payments shall not be withdrawn into the budget or be the subject of a pledge or other charge under commitments of owner or other persons, with the exception of agreements concerning security of personal housing needs of recipients of payments.

Article 101-9. The rights of family members, heirs of servants of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption or military servicemen excluded from the personnel roster due to death, recognition as missing or declaration to be killed while doing service

      Footnote. The heading of Article 101-9 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021).

      1. In the event of exclusion of a servant of a special state body, an internal affairs body, an operational-investigative unit of the authorized body for combating corruption or a military serviceman from the personnel roster due to death, recognizing him as missing as prescribed by law or declaring him dead, his family members , and in their absence, the heirs shall have the right to use the housing payments held on a personal special account for the purposes referred to in Article 101-5 of this Law. In this case, the personal special account of this officer or serviceman shall be closed after the full use of the housing payments.

      2. Family members of a serviceman of a special state body, an operational-investigative unit of the authorized body for combating corruption, or a military serviceman who died while serving, shall be paid housing benefits in the form of a one-time monetary compensation. The amount of a one-time monetary compensation is determined by multiplying the norm of usable area corresponding at the time of his death to the family composition, including himself, by the price of one square meter of the sale of a new dwelling in the corresponding region of the Republic of Kazakhstan, in which the serviceman of a special state body, an operational-investigative unit of an authorized body for combating corruption, or the serviceman was doing the service, according to the data of the authorized state statistics body for January of the current year, published on its Internet resource, minus the amount of previously paid housing benefits.

      Lump-sum monetary compensation shall not be paid if, in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, it is proved that the death of a servant of a special state body, an operational-investigative unit of the authorized body for combating corruption, or a military serviceman happened:

      1) as the result of suicide, with the exception of cases of forced suicide;

      2) when committing a criminal offense;

      3) as a result of non-medical use of substances that cause a state of alcoholic, narcotic, psychotropic, substance abuse intoxication (their analogues);

      4) as the result of deliberate bodily self-injury (self-harm) or other harm to health with the aim of receiving one-off compensation or avoiding service;

      5) as a result of the actions of a servant of a special state body, the operational-investigative unit of the authorized body for combating corruption or a military serviceman violating the service contract terms.

      Footnote. Article 101-9 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 101-10. Family members of servants of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption or military servicemen

      Footnote. The heading of Article 101-10 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021).

      For the purpose hereof, family members of servants of special state bodies, internal affairs bodies, operational and investigative units of the authorized body for combating corruption or military personnel shall include:

      1) a spouse;

      2) a child (children), including of both parents or of one of the spouses, with the exception of a child (children) from the previous marriage (marriages) (matrimony), living separately by court ruling;

      3) child of both parents or of one of the spouses with a disability (children with disabilities), including a person with a disability (persons with disabilities) from childhood, regardless of his (their) age, with the exception of a child with a disability (children with disabilities) from the previous marriage (marriages) (matrimony), living separately by court ruling.

      Article 101-10 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2020 No. 365-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 101-11. Exercise of the housing right by servants of internal affairs bodies

      1. The right to housing shall be realized by the internal affairs bodies’ employees from the day they are recognized as needing housing in the order prescribed by this chapter by provision of service accommodation or transferring housing benefits to a personal special account to employees falling under the category of positions of the internal affairs bodies employees who are entitled to housing payments, unless otherwise provided by parts two and three of this paragraph.

      In the cases provided for in paragraphs 5 and 7 of this article, the realization of the right to housing is carried out by providing official housing and transferring housing payments to their personal special account.

      In cases where the internal affairs bodies employee or his (her) spouse received housing benefits referred to in part one of paragraph 6 of Article 101-1, part one of paragraph 6 of Article 101-2 of this Law, or monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization or have fulfilled their obligations under an agreement concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption, or have exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, the right to housing shall be realized by providing a service dwelling, and in the absence of a service dwelling that meets the norm of the dwelling area established by this Law, the housing benefits shall be transferred to his (her) personal special account, which are used solely to pay for the rent of the dwelling.

      The housing benefits amount is determined by multiplying the cost of renting per one square meter of a dwelling in the corresponding region of the Republic of Kazakhstan by the dwelling space. The dwelling space shall be calculated as eighteen square meters of usable area per each family member, including the servant of internal affairs bodies.

      The rules of providing with service dwelling, calculating the amount, assigning, recalculation, implementation, termination, suspension and resumption of housing payments and also categories of the internal affairs bodies servants entitled to housing payments are determined by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      2. Housing benefits shall be paid on a monthly basis by transferring them to a personal special account of the internal affairs bodies’ servant, opened with one of the second-tier banks of his choice.

      A special personal account shall be opened and maintained by each the internal affairs bodies’ servant independently.

      3. Housing payments shall be made by the state institution of the internal affairs bodies within a month from the date of their appointment.

      4. Servants of internal affairs bodies provided with service accommodation shall retain the right to live in this accommodation and privatize it as prescribed by this Law.

      5. Employees of internal affairs bodies provided with service accommodation in a hostel shall be paid housing benefits in the size of fifty percent of the housing benefits amount determined in accordance with this chapter.

      Housing benefits provided for by part one of this paragraph shall not be paid if the internal affairs bodies servants or their spouses:

      1) received housing benefits referred to in part one of paragraph 6 of Article 101-1 and part one of paragraph 6 of Article 101-2 of this Law, or monetary compensation in exchange for the right to gratuitous privatization;

      2) fulfilled the obligations under the contract concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, as well as to pay for the rent of a dwelling with subsequent redemption;

      3) have exercised the right to privatize a dwelling from the state housing stock, with the exception of privatization of a dwelling through coupon mechanism.

      6. Family members of the internal affairs body servant, who died while serving in the internal affairs bodies, cannot be evicted from the occupied dwelling without being provided with another dwelling free of charge.

      In case of death of the internal affairs bodies’ servant during the service and if he has obligations under the agreement concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, also for the purpose of paying for the rent of the dwelling with subsequent redemption, the family members of the deceased shall take over the right to receive the assigned housing payments, the procedure for which is determined by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      At the same time, the amount of housing payments cannot be lower than the amount of assigned housing payments received at the time of death of the internal affairs bodies’ servant while on service.

      Family members of the killed (deceased) servant shall not be entitled to housing payments if it is proved as prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan that the death of the internal affairs bodies’ servant happened:

      1) as a result of suicide, with the exception of incitement to suicide;

      2) when committing a criminal offense;

      3) as a result of non-medical use of substances that cause a state of alcoholic, narcotic, psychotropic, substance abuse intoxication (their analogues);

      4) as a result of deliberate infliction of any bodily injury (self-mutilation) or other harm to health in order to evade service;

      5) as a result of the actions of a servant who violated the terms of service in the internal affairs bodies.

      7. For internal affairs bodies’ servants seconded for service abroad, the occupied dwellings and (or) assigned housing payments shall remain for the entire duration of their stay abroad.

      8. The right of servants of the internal affairs bodies to acquire ownership of a dwelling through the use of housing benefits shall be exercised once.

      9. The assigned housing payments shall be retained to the servant of the internal affairs bodies upon dismissal from service due to mutilation (wounds, injuries, contusions) or illness sustained in the line of duty, for which a conclusion of the military medical commission was issued on unfitness or limited suitability for service, until fulfillment by him of obligations under the agreement concluded for the purposes referred to in subparagraphs 1), 3), 4), 5) and 7) of Article 101-5 of this Law, also on paying for the rent of a dwelling with subsequent redemption, in the amount and in the manner determined by the Government Republic of Kazakhstan.

      The housing benefits referred to in part one of this paragraph shall not be if it is proved in the manner prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan that the maim(wound, injury, contusion) or disease happened when the internal affairs bodies employee committed unlawful actions or as a result of the use of substances that cause the state of alcoholic, narcotic, psychotropic, substance abuse intoxication (their analogues) or infliction of any bodily injury to himself (self-mutilation) or other harm to his health.

      Footnote. Chapter 13-1 shall be supplemented by Article 101-11 in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan dated 01.04.2021 No. 26-VII (effective from 01.01.2021); as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Chapter 14. Termination of right of use of, and eviction from, dwelling places from state housing stock and leased by a local executive body in private housing stock

      Footnote. Title as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2).

Article 102. Termination of lease (sublease) agreement for dwelling place from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock, by tenant

      1. Tenants (subtenants) of dwelling places from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock may terminate the lease (sublease) agreement at any time (with the agreement of adult family members).

      2. In case of departure of a tenant (subtenant) and his/her family members to live permanently elsewhere, the lease (sublease) agreement for the dwelling place shall be deemed terminated from the date of departure.

      Footnote. Article 102 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 ( for method of enforcement, see Article 2).

Article 103. Termination of lease (sublease) agreement for dwelling place from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock at request of tenant and eviction of tenant (subtenant) from dwelling place

      1. A lease (sublease) agreement for a dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock may be terminated at the request of tenant only on the grounds established by this Law.

      2. Eviction from any dwelling place from the state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock shall be allowed in cases of termination of lease (sublease) agreement, and on other grounds, provided by this Law.

      3. Eviction without provision of other usable dwelling place from any dwelling place in state housing stock and leased by a local executive body in private housing stock of children without custody of parents shall not be allowed.

      Footnote. Article 103 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2).

Article 104. Eviction with provision of other dwelling place from state housing stock

      1. Citizens shall be evicted from dwelling places in state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock with provision of other suitable dwelling place, except in cases provided for by Article 107, paragraph 1 of Article 108, and Articles 111 and 114 of this Law.

      2. In cases mentioned in paragraph 1 of Article 91 and paragraph 3 of Article 103 of this Law, another dwelling place suitable for living shall be provided.

      3. The other dwelling place shall be secured by a legal entity specifying the grounds for eviction.

      Footnote. Article 104 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Article 105. Grounds for eviction with provision of other suitable dwelling place from the state housing stock or leased by local executive body in private housing stock

      1. The lease (sublease) agreement for the dwelling place from state housing stock or leased by a local executive body in private housing stock may be terminated, and a tenant (subtenant) evicted with provision of other suitable dwelling place, in the following cases:

      1) if a multi-apartment residential building is subject to demolition due to forced alienation of a land plot for state needs;

      2) if a multi-apartment residential building is subject to re-equipment due to its unsuitability for further residence (stay);

      3) if a multi-apartment residential building is recognized as emergency;

      4) essential change of conditions of residence following capital repair to dwelling place (paragraphs 2 and 3 of Article 91 of this Law);

      5) recognition of the lease (sublease) agreement for the dwelling place as invalid on grounds provided by paragraph 2 of Article 108 of this Law.

      2. The suitable dwelling place provided instead shall satisfy the requirements and conditions of Articles 75 and 76 of paragraphs 2, 3, 4 of Article 106 of this Law.

      Footnote. Article 105 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 07.07.2006 No. 182 ( for method of enforcement see Article 2); and 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from date of first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 106. Dwelling places provided to citizens following eviction from dwelling places from state housing stock or leased by local executive body in private housing stock

      1. The other dwelling place provided to citizens following eviction from state housing stock shall satisfy the requirements of Articles 75 and 76 of this Law and its size may not be less than that of the dwelling place occupied by the evicted persons.

      2. If a tenant (subtenant) has occupied more than one room, he/she shall be provided with a separate dwelling place comprising the same number of rooms.

      3. If a tenant (subtenant) had excess floor area, the dwelling place shall be provided in accordance with the regulations of paragraph 1 of Article 75 of this Law, and the tenant (subtenant) or person residing with him/her shall be allocated additional area in recognition of the right to additional area.

      4. Citizens, residing in a dwelling place scheduled for demolition in not less than fifteen years shall be provided with other suitable dwelling places in residential houses built in the place of or bear the demolished buildings as they wish. Before this dwelling place is provided, these citizens shall be given a temporary dwelling place, that satisfies the requirements of paragraph 5 of this Article.

      5. Dwelling places suitable for residence shall be located within the boundaries of this inhabited locality and satisfy sanitary-epidemiological and technical requirements.

      Resettlement shall not lead to such deterioration of housing conditions that the citizen needs an improvement of housing conditions in accordance with Article 69 of this Law. Expenses incurred by a tenant (subtenant) in connection with resettlement in cases mentioned in subparagraph 1), 2), 3), 4) of paragraph 1 of Article 105 of this Law shall be reimbursed by the lender.

      6. Disputes, linked with eviction of citizens on the grounds of Article 105 of this Law shall be solved in a judicial proceeding.

      Court decisions to evict a tenant (subtenant) must indicate the dwelling place provided to the evicted person with designation of the address of that dwelling place, with the exception of cases provided for by paragraph 2 of Article 108 of this Law.

      Footnote. Article 106 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement, see Article 2); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 107. Grounds for eviction without provision of other dwelling place from state housing stock or dwelling place leased by local executive body in private housing stock

      Eviction of a tenant (subtenant), and his/her family members or other persons jointly residing with him/her shall be allowed in cases where:

      1) they systematically damage or spoil the dwelling place;

      2) they use the dwelling place in breach of the requirements of Article 4 of this Law;

      3) they make it impossible for others to live with them in the same premises or residential house by systematic violation of hall of residence rules;

      4) they evade payment for use of the dwelling place without reasonable excuses for six consecutive months

      5) it is clearly impossible for persons deprived of parental rights to live together with children in relation to whom they lost their parental rights;

      6) a person arbitrary occupies a dwelling place;

      7) the lease (sublease) agreement for the dwelling place is deemed invalid on the grounds provided by paragraph 1 of Article 108 of this Law;

      8) they acquire another beneficially owned dwelling place, regardless of location area;

      8-1) they acquired ownership of an apartment in a multi-apartment residential building, located in the same settlement by participating in a housing-construction cooperative;

      9) the grounds provided by Articles 111 (with the exception of cases provided for by paragraph 3 of Article 101 and paragraph 2 of Articles 109 and 114 of this Law) are satisfied.

      Footnote. Article 107 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 07.07.2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 108. Consequences of recognition of lease (sublease) agreement of dwelling place as invalid

      1. If the lease (sublease) agreement for the dwelling place is declared invalid due to deliberate illegal actions of those concluding the agreement and receiving the dwelling place, they shall be evicted without provision of other dwelling place.

      2. If the lease (sublease) agreement for the dwelling place is declared invalid on other grounds, except in cases, provided for by paragraph 1 of this Article, the citizens mentioned in the agreement shall be evicted with provision of their previously occupied or other suitable dwelling place. The obligation of providing another dwelling place shall be imposed on the legal entity whose actions grounds for declaring the agreement invalid. In this case, the court decision may refrain from specifying the address of the dwelling place provided.

      3. Civil servants allowing illegal actions in the conclusion of the lease (sublease) agreement shall be held liable as established by the Laws of the Republic of Kazakhstan.

      Footnote. Article 108 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 7 July 2006 No. 182 (for method of enforcement see Article 2); Law of the Republic of Kazakhstan dated 6 July 2007 No. 276 .

Chapter 15. Use of corporate housing units and accommodation in halls of residence from state housing stock

Article 109. Corporate housing units

      1. Service housing is intended for settlement under a contract of employment by citizens of the Republic of Kazakhstan who, due to the nature of their employment relations, must reside at their place of work, as well as citizens of the Republic of Kazakhstan and candases participating in active measures to promote employment in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on social protection.

      2. Employees of state institutions and judges except for cases provided by this Law may privatize the corporate housing units occupied by them at depreciated cost, if they have worked in public service, state-financed organizations or state enterprises or in the post of judge (including period of stay in state elective post) for no less than ten years (in aggregate), regardless of period worked, if labour relations are terminated by the following grounds:

      1) liquidation of organization, reduction of number of executives or workers;

      2) disease preventing subsequent work;

      3) retirement.

      In the event of death of a worker provided with corporate housing, the right of privatization shall be transferred to the family members of the person who died (was killed), regardless of the period worked by that person.

      Citizens of the Republic of Kazakhstan and candases, who received service housing as for those participating in active measures to promote employment in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on social protection, may privatize the service housing occupied by them at residual value if they have lived in the service housing for at least five years.

      2-1. Military servicemen or employees of special state bodies with a service length of ten or more calendar years, as well as persons dismissed from military service or from service in special state bodies upon reaching the age limit for service, for health reasons or in connection with a staff redundancy, shall have the right to privatize the occupied service dwellings at the residual value (with the exception of service dwellings located in closed and isolated military garrisons, border departments and other closed facilities).

      Military servicemen, employees of special state bodies, as well as persons dismissed from military service or from service in special state bodies upon reaching the age limit for being in the service, for health reasons or in connection with a staff redundancy, having a service length of twenty or more calendar years, shall have the right to privatize occupied service dwellings (with the exception of service dwellings located in closed and isolated military garrisons, border departments and other closed facilities) free of charge.

      In the event of the death of a person dismissed from military service or from service in special state bodies specified in this paragraph, who was provided with a service dwelling, the family members of the deceased shall take over the right to privatize it.

      3. The corporate housing units privatization procedure shall be determined by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      4. If there are grounds established by paragraphs 2 or 2-1 of this article, the housing commission shall make a decision on privatization of the dwelling. This dwelling shall be transferred to the communal housing stock for its subsequent privatization by the tenant.

      Footnote. Article 109 is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 23.11.2015 No. 417-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 24.11.2015 No. 421-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 20.04.2023 No. 226-VII (shall be enforced from 01.07.2023).

Article 110. Provision and use of corporate housing

      1. The procedure for provision of service housing intended for settlement by citizens of the Republic of Kazakhstan for the period of performance of their duties related to the nature of their employment relations, including by civil servants appointed to the position in the order of rotation, and the use of it is determined by the authorized body.

      The rules of Articles 90, 93 and 95 of this Law do not apply to the use of official housing intended for settlement by citizens of the Republic of Kazakhstan for the period of performance of their duties related to the nature of their employment relations.

      In the absence of service housing at the place of rotation, civil servants appointed to the position in the order of rotation are paid rotational payments for the period of performance of their duties related to the nature of their employment relations.

      Rotational payments are made in accordance with the rules for calculating the amount, assignment, recalculation, implementation, termination, refund, suspension and resumption of rotational payments to civil servants rotated to another locality, approved by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      2. The procedure for provision of service housing intended for settlement by citizens of the Republic of Kazakhstan and candases participating in active measures to promote employment in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on social protection, and its use is determined by the authorized body.

      The provided service housing intended for settlement by citizens of the Republic of Kazakhstan and candases participating in active measures to promote employment in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on social protection is not subject to the effect of articles 71, 72, 73, 74, 90, 93 and 95 of this Law.

      3. A service dwelling may be exchanged for another service dwelling on the terms and in the order provided for by this Law.

      Footnote. Article 110 is in the wording of Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 23.11.2015 No. 417-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 24.11.2015 No. 421-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 20.03.2023 No. 214-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 19.04.2023 No. 223-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 20.04.2023 No. 226-VII (shall be enforced from 01.07.2023).

Article 111. Eviction from corporate housing units

      1. Employees who have terminated employment relations in connection with which they were provided with service housing, including civil servants appointed to a position in rotation, except for the cases provided for in paragraph 2 of Article 109 of this Law, are subject to eviction with all persons living with them without providing other residential premises.

      1-1. Persons dismissed from military service or from service in special state bodies, who do not have the right to privatize the occupied service dwelling, are subject to eviction with all persons living with them without provision of another dwelling.

      2. Demands for eviction on the above grounds may be filed within three years of the date of termination of labour relations.

      Footnote. Article 111 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 23.11.2015 No. 417-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 15.04.2022 No. 114-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication); dated 20.03.2023 No. 214-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 112. Procedure for provision of housing units in halls of residence in state housing stock

      Housing units in halls of residence state housing stock shall be provided for residence by persons working under a labour agreement for a work period, as well as students (cadets, post-graduates) and trainees for the period of study by decision of the administrative authority of an enterprise or institution.

      All persons settled together with a person provided with a housing unit in a hall of residence shall be listed in the decision. Settlement of other persons shall be prohibited.

      Footnote. Article 112 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 7 June 1999 No. 391; dated 15 May 2007 No. 253.

Article 113. Procedure for use of housing units in halls of residence in state housing stock

      Footnote. Article 113 is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 27.06.2011 No. 444-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Article 114. Eviction from hall of residence in state housing stock

      1. Persons who work under a labour agreement and terminate these labour relations, and persons studying in educational organizations and withdrawing from them, shall be evicted from the hall of residence in state housing stock, together with their family members residing with them without provision of other housing unit that was provided in connection with the work or study.

      This provision shall not apply to persons given the right to reside in rooms in halls of residence in state housing stock on the basis of labour agreement or other decision of the local executive bodies and administration of an enterprise (institution) together with other persons actually residing from the moment of settlement before enforcement of this Law.

      2. Eviction from halls of residence without provision of other housing unit is also possible on grounds provided by Article 107 of this Law.

      Footnote. Article 114 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 7 June 1999, No. 391; and 15 May 2007 No. 253.

SECTION 5
Chapter 16. Contractual obligations to provide dwelling place

Article 115. Definition and types of contractual obligations

      Footnote. Article 115 is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan dated 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication).

Article 116. Agreement on release of dwelling place subject to demolition subject to provision of other dwelling place

      1. In case of demolition due to forced alienation of a land plot for state needs, a contract may be concluded between a local executive body and the owners (tenants) of dwellings on provision to ownership (rent) of other dwellings in newly built ones on the same or another land plot to former owners (tenants) in return for the demolished dwellings.

      In this case, a local executive body shall be obliged to provide the owner (tenant) with a comfortable dwelling that meets the requirements of paragraph 1 of Article 75 of this Law, and the owners (tenants) of dwellings to be demolished shall be obliged to vacate the dwellings they occupy within the term specified in the contract. By agreement of the parties, the contract may provide for other conditions and terms for providing a comfortable dwelling, the amount of possible compensation, the size of the dwelling, number of storeys, number of rooms, composition of the family and other conditions affecting the interests of the parties.

      Dwellings can be provided, respectively, for ownership or use.

      Prior to provision of a comfortable dwelling, the citizens subject to eviction shall be settled (with their consent) in temporary dwellings, located in a given settlement and meeting sanitary-epidemiological and technical requirements. The expenses of payment for a temporary dwelling shall be imposed on the local executive body.

      2. If a comfortable dwelling is not provided within the term stipulated by the contract, the local executive body by the court decision at its own expense shall be obliged to purchase another dwelling, meeting the requirements, stipulated by the terms of the contract for the owner (tenant) who has lost his/her dwelling, as well as to compensate for the damage, caused by breach of contractual obligations.

      Footnote. Article 116 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 10.07.2001 No. 227; and 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from the date of first official publication); dated 29.12.2014 No. 270-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

SECTION 6
Chapter 17. Transitional provisions

Article 117. Preservation of priority of citizens registered as needing dwelling place

      1. Citizens, registered as needing a dwelling place shall reserve the right to receive the dwelling place from the state housing stock before enforcement of this Law in the previous procedure.

      2. In case of transfer of state-enterprise housing stock to state public housing stock together with other housing stock, the lists of citizens registered as needing a dwelling place according to work place shall be transferred to the relevant local executive body.

      Persons, registered as needing a dwelling place according to work place at the time of transfer of the housing stock shall be included in the lists made according to place of residence starting from the date of their acceptance for registration at the work place. If the persons mentioned are registered at the place of residence, they shall be included on the lists from the date of their acceptance for registration at the work place or place of residence, at the applicant’s choice.

      Local executive bodies shall publicise changes in the lists of persons needing a dwelling place, with specification and confirmation of reasons for amendments made, as established by Article 78 of this Law.

Article 118. Initial and unscheduled provision of dwelling place from state housing stock

      1. Initially, dwelling places from state housing stock shall be provided equally to those needing of a dwelling place from among those registered before enforcement of this Law:

      1) veterans of the Great Patriotic War and veterans equal in benefits to veterans of the Great Patriotic War, as well as veterans of military operations on the territory of other states listed in subparagraphs 1), 2), 3), 4) and 5) of Article 5 of the Law of the Republic of Kazakhstan On Veterans;

      2) Heroes of the Soviet Union, Heroes of Socialist Labour, mothers awarded the “Altyn Alka” and previously awarded by the “mother-heroine” rank, and persons awarded the order of Glory, Labour Glory, and “for service to the motherland in the USSR Armed Forces”, of all three classes;

      3) persons enlisted in the active army during the civil war, the Great Patriotic Wars and other military operations to protect the USSR and the Republic of Kazakhstan, guerrillas of civil and Great Patriotic wars, internationalist fighters, and other persons previously involved in military operations to protection the USSR and the Republic of Kazakhstan;

      4) persons with disabilities of the first and second groups (with the exception of persons who were found to be disabled as a result of a crime committed by them);

      5) families of persons who died in fulfilment of state or public duties, saving human life or protecting law and order, or who died in the workplace following an accident, or fighters (partisans) lost in action;

      6) persons suffering from severe forms of certain chronic diseases, in the list of diseases approved as established by legislation;

      7) citizens whose health is compromised due to ecological disasters, the Chernobyl catastrophe, explosions (nuclear tests) on the Semipalatinsk test site, and emergency situations on other civil and military nuclear sites according to conclusion of territorial subdivision of central executive body for social protection of population;

      8) citizens for whom the fact of illegal conviction or non-judicial repression on political grounds is established by judicial proceedings (recognized as victims of political repression or as having suffered from political repression in judicial proceedings);

      9) families of newly wedded couple who first married 30 years before and delivered a child in the first three years after marriage;

      10) persons raising children with disabilities;

      11) families with many children;

      12) persons with disabilities of the third group, pensioners by age, single mothers (unmarried women raising a child), families at the birth of twins, if these categories of citizens receive incomes below the subsistence level, determined as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      13) demobilized military servants active for over twenty years and dismissed from military service due to age, health condition or reduction of staff numbers, upon return to place of residence in Kazakh territory before military service;

      14) teachers of state educational institutions;

      15) medical and pharmaceutical workers directly providing medical and drug-related assistance to the population in state health care institutions;

      16) judges and employees of law enforcement bodies.

      Citizens given a dwelling place from state housing stock as a matter of priority may be newly included in lists for receiving another dwelling place as a matter of priority only by decision of local executive bodies.

      2. Dwelling places from state housing stock shall be provided to those needing a dwelling place out of turn from among the following registered persons before enforcement of this Law:

      1) citizens whose dwelling place became uninhabitable following natural disasters in Kazakh territory;

      2) persons returned from state child welfare institutions, relatives, trustees or guardians following impossibility of returning to previously occupied dwelling place following demolition or redevelopment into non-housing unit;

      3) persons released from serving a penalty due to the annulment of the sentence according to the termination of the criminal case on the basis of paragraphs 1), 2), 5), 6), 7) and 8) of the first part of Article 35 of the Criminal Procedure Code of the Republic of Kazakhstan, forfeited dwelling places due to illegal conviction, following impossibility of returning to previous dwelling place, if application for provision of dwelling place is filed within one year of rehabilitation;

      4) orphans under the age of twenty years who lost their parents before coming of age. After call to military service, the age of such persons shall be extended for the period of their military service;

      5) persons to be provided with dwelling place by virtue of state obligations arising from labour agreements, or illegally deprived of opportunity to use the previous dwelling place;

      6) persons elected to state elective posts, if connected with movement to another location, provided they do not reserve their previous dwelling place.

      3. Persons given state rewards of the Republic of Kazakhstan shall have the right to receive a dwelling place as established by Kazakh legislation concerning state rewards.

      Footnote. Article 118 as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 21 March 2002 No. 308 (enforced from 1 January 2002); 15 May 2007 No. 253; and 06.01.2011 No. 379-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 04.07.2014 No. 233-V (shall be enforced from 01.01.2015); dated 27.12.2019 No. 294-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 06.05.2020 No. 323-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 119. Provision of dwelling place from state housing stock by virtue of agreement

      1. Agreements concluded in accordance with housing legislation in force before enforcement of this Law shall also be subject to fulfilment in cases when conclusion of such agreements is not provided by this Law.

      2. In cases of transfer of the housing stock of a state enterprise that has concluded an agreement for provision of housing units to state public housing stock, the obligation to provide a dwelling place conditioned by the agreement shall be imposed on local executive bodies, assuming control of this fund.

      3. When state housing stock and unfinished construction of residential houses is transferred to another tenant builder, he/she shall be obliged to provide the dwelling place specified in the agreement of the former builder.

Article 119-1. Features of granting a dwelling to ownership upon demolition due to forced alienation of land plots for state needs in the capital of the Republic of Kazakhstan

      Footnote. Title as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from date of first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

      Compensation shall be paid in the amount of the market value of a dwelling or a comfortable dwelling shall be provided to ownership, the useful area of which shall not exceed the useful area of the forced alienated dwelling if citizens are not guaranteed additional preferential rates by the Law in the capital of the Republic of Kazakhstan upon forced alienation of land plots for state needs by choice of the owner of the dwelling located on the alienated land plot.

      Provision of former owners (tenants) with other dwellings to ownership (rent) in newly built dwellings on the same or another land plot in return of the demolished ones by virtue of contractual obligations shall be carried out only with the consent of the developer.

      Footnote. The Law is supplemented by Article 119-1 in accordance with Law of the Republic of Kazakhstan dated 10.07.2001 No. 227; as amended by Laws of the Republic of Kazakhstan dated 01.03.2011 No. 414-IV (enforced from date of first official publication); and 22.07.2011 No. 479-IV (enforced upon expiry of ten calendar days after first official publication); dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 119-2. Special aspects of transfer of right of demand on residential mortgage loan

      The force of Article 98-1 of this Law shall apply only to legal relations arising through implementation of the Decree of the President of the Republic of Kazakhstan dated 6 September 1993 No. 1344 “Concerning the new housing policy”.

      Footnote. Supplemented by Article 119-2 of Law of the Republic of Kazakhstan dated 9 July 2004 No. 587.

Article 120. Special aspects of eviction from corporate housing units

      The following persons may not be evicted from corporate housing provided before enforcement of this Law without provision of other suitable dwelling place for residence:

      1) persons with disabilities (with the exception of persons who were found to be disabled as a result of a crime committed by them);

      2) participants in the Great Patriotic War, as well as persons equated in benefits to participants in the Great Patriotic War;

      2-1) veterans of military operations on the territory of other states, listed in subparagraphs 1), 2), 3), 4) and 5) of Article 5 of the Law of the Republic of Kazakhstan On Veterans;

      3) families of persons who died in the fulfilment of state or public duties or military service duties, saving human life, protecting law and order, or following an accident in the workplace, or fighters missing in action;

      4) citizens whose health has been compromised by the Chernobyl catastrophe, explosions (nuclear tests) on the Semipalatinsk test site, and emergency situations on other civil and military nuclear sites, by conclusion of a territorial subdivision of a central executive body in the field of social protection of the population;

      5) persons working in an enterprise or institution that provided corporate housing for no less than ten years;

      6) persons relieved from the post, in connection with which they were provided with corporate housing, but who did not terminate labour relations with this enterprise or institution;

      7) persons dismissed due to age or health condition and in connection with reduction in personnel or liquidation of the enterprise or institution;

      8) family members of a dead worker provided with corporate housing;

      9) families with many children.

      Footnote. Article 120 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan dated 21 March 2002 No. 308 (enforced from 1 January 2002); dated 03.12.2015 No. 433-V (shall be enforced from 01.01.2016); dated 06.05.2020 No. 323-VI (effective ten calendar days after the date of its first official publication); dated 27.06.2022 No. 129-VII (shall be enforced ten calendar days after the date of its first official publication).

Article 121. Use of dwellings belonging to legal entities based on a non-state form of ownership

      A lease contract for a dwelling belonging to a legal entity based on a non-state form of ownership, concluded before enforcement of this Law, shall remain in force for the validity period of the specified contract.

      Footnote. Article 121 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 26.12.2019 No. 284-VІ (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

      The President of the Republic of Kazakhstan