Бұқаралық ақпарат құралдары туралы

Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 23 шілдедегі N 451 Заңы.

МАЗМҰНЫ

      Осы Заң бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді, Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес олардың бостандығына мемлекеттік кепілдіктерді белгілейді.

1-тарау. Жалпы ережелер

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

      1) аккредиттеу - журналистi тағайындау рәсiмi және оның өкiлеттiгiн мемлекеттiк органның, қоғамдық бiрлестiктiң және ұйымның тануы;

      2) бас редактор (редактор) – бұқаралық ақпарат құралының редакциясын басқаратын және оны шығару мен таратуға, эфирге шығаруға тиiсiнше өкiлеттiгi бар жеке тұлға;

      3) бұқаралық ақпарат – тұлғалардың шектеусiз топтарына арналған баспа, дыбыс-бейне және өзге де хабарлары мен материалдары;

      4) бұқаралық ақпарат құралы – мерзiмдi баспасөз басылымы, теле-, радиоарна, киноқұжаттама, дыбыс-бейне жазбасы және интернет-ресурстарды қоса алғанда, бұқаралық ақпаратты мерзiмдi немесе үздiксiз бұқаралық таратудың басқа да нысаны;

      5) бұқаралық ақпарат құралының өнiмi – мерзiмдi баспасөз басылымының жеке нөмiрiнiң немесе дыбыс-бейне бағдарламасының таралымы немесе таралымының бiр бөлiгi, радио-, теле-, кинохроникалық бағдарламалардың жеке шығарылымы, интернет-ресурста орналастырылған ақпарат;

      5-1) бұқаралық ақпарат құралдарының мониторингі – бұқаралық ақпарат құралдарының өнімін жинау және оны Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтау тұрғысынан талдау процесі;

      6) бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы уәкiлеттi орган – бұқаралық ақпарат құралдары саласында мемлекеттiк реттеудi жүзеге асыратын мемлекеттiк орган (бұдан әрi - уәкiлеттi орган);

      7) бұқаралық ақпарат құралының өнiмiн тарату – мерзiмдi баспасөз басылымдарын сату (жазылу, жеткiзу, үлестiру), радио-, телебағдарламаларды эфирге шығару, кинохроникалық бағдарламаларды көрсету және интернет-ресурстарда ақпаратты орналастыру;

      8) бұқаралық ақпарат құралының редакциясы – бұқаралық ақпарат құралына материалдар жинауды, дайындауды және шығаруды жүзеге асыратын жеке тұлға не заңды тұлғаның құрылымдық бөлiмшесi болып табылатын шығармашылық ұжым;

      8-1) желілік басылым – ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымы Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан, уәкілетті органда есепке қою рәсімінен өткен интернет-ресурс;

      9) журналист (бұқаралық ақпарат құралының өкiлi) – еңбек қатынастары немесе өзге де шарттық қатынастар негiзiнде бұқаралық ақпарат құралы үшiн хабарламалар мен материалдар жинау, оларды өңдеу және әзiрлеу жөнiндегi қызметтi жүзеге асыратын жеке тұлға;

      10) кешен – бiр бiрiмен ортақ мақсаттарымен байланысты және бiрыңғай құрылым құрайтын ғимараттар жиынтығы;

      10-1) қор – бұқаралық ақпарат құралдарын қолдауға және қазақстандық журналистердің кәсіби өсуіне ықпал етуге бағытталған жобаларды іске асыру жөніндегі қызметті жүзеге асыратын, уәкілетті органның қарамағындағы заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі (бұдан әрі – Қор);

      11) мерзiмдi баспасөз басылымы – тұрақты атауы, ағымдағы нөмiрi бар және кемiнде үш айда бiр рет шығарылатын газет, журнал, альманах, бюллетень, олардың қосымшасы;

      12) порнографиялық және арнайы жыныстық-эротикалық сипаттағы кино, бейнеөнім – моральдық құндылықтарға сәйкес келмейтін, адамның ар-ожданы мен қадір-қасиетін қорлайтын жыныстық қатынасты натуралды түрде, егжей-тегжейлі фиксациялау не жыныстық әуестіктің қозуына немесе жыныстық қажеттіліктерді қанағаттандыруға ықпал ететін жыныстық қатынас процесіндегі жалаңаш гениталийлерді көрсету;

      13) ресми хабар – "Ақпаратқа қол жеткізу туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес белгіленген, ақпарат иеленуші бұқаралық ақпарат құралдары арқылы беретін және (немесе) тарататын ақпарат;

      13-1) стационарлық үй-жайлар - iргетасы бар, олардың тiреу конструкциясына нұқсан келтiрмей оларды орнынан ауыстыру мүмкiн болмайтын күрделi ғимараттар, құрылыстар немесе олардың бір бөлiгi;

      14) суицидті насихаттайтын ақпарат – адамды өз өмірінен әдейілеп айырылуға итермелейтін ақпарат;

      15) таратушы – меншiк иесiмен, баспагермен шарт бойынша немесе өзге де заңды негiздерде бұқаралық ақпарат құралының өнiмiн таратуды жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға;

      16) теле-, радиоарна – кейіннен трансляциялау және (немесе) ретрансляциялау үшін хабар тарату торына сәйкес қалыптастырылған теле-, радиобағдарламалар мен дыбыс-бейне туындыларының, сюжеттер мен материалдардың жиынтығын білдіретін бұқаралық ақпарат құралы;

      17) теле-, радио, кинохроникалық бағдарлама – тиісті атауы, хабар тарату көлемі бар және теле-, радиоарнаның басқа бөліктеріне қарамастан пайдаланылуы мүмкін теле-, радиоарнаның мазмұнды аяқталған бөлігі;

      18) цензура – бұқаралық ақпарат құралдарының хабарламаларын және материалдарын мемлекеттiк органдармен, лауазымды адамдармен және өзге де ұйымдармен олардың талап ету бойынша немесе өзге де негiздер бойынша хабарламалар мен материалдарды не олардың жекелеген бөлiктерiн таратуды шектеу немесе оларға тыйым салу мақсатымен алдын ала келiсу;

      19) эфирге шығу – ұқсас және цифрлық электромагниттi жүйелердi пайдалана отырып, теле-, радиобағдарламаларды, дыбыс-бейне жазбаларды тарату;

      20) эротикалық сипаттағы өнім – гениталийлерді қоспағанда, адамдардың жыныстық қатынастарын, адам денесінің ұятты тұстарын көрсететін және порнография элементтерін қамтымайтын баспасөз басылымы немесе теле-, радиобағдарлама.

      Ескерту. 1-бап жаңа редакцияда - ҚР 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.07.10 № 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.03.2016 № 479-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 22.12.2016 № 28-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.07.2018 № 170-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-бап. Сөз, ақпаратты алу және тарату бостандығы

      1. Сөз, шығармашылық бостандығына, өз көзқарастары мен сенiмдерiн баспа арқылы және өзге де нысанда бiлдiруге, ақпараттарды заңда тыйым салынбаған кез келген әдiспен алуға және таратуға Қазақстан Республикасының Конституциясында кепiлдiк берiледi.

      Цензураға тыйым салынады.

      2. Мемлекеттiк органдар, қоғамдық бiрлестiктер, лауазымды адамдар мен бұқаралық ақпарат құралдары әрбiр азаматты оның құқығы мен мүддесiне қатысты құжаттармен, шешiмдермен және ақпарат көздерiмен танысу мүмкiндiгiн қамтамасыз етуге мiндеттi.

      2-1. Бұқаралық ақпарат құралдары терроризмге қарсы іс-қимылды жүзеге асыратын мемлекеттік органдарға жәрдемдесуге міндетті.

      3. Мемлекеттiк құпияларды немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәлiметтердi жария eтуге, экстремизмді немесе терроризмдi насихаттауға және ақтауға, терроризмге қарсы операцияларды жүргiзу кезеңінде олардың техникалық тәсiлдерi мен тактикасын ашатын ақпаратты таратуға, есірткі, психотроптық заттарды, сол тектестер мен прекурсорларды, сондай-ақ қатыгездікті, зорлық-зомбылықты және порнографияны насихаттауға тыйым салынады.

      4. Бұқаралық ақпарат құралын қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылықтар жасау мақсатында пайдалануға тыйым салынады.

      Ескертпе. Осы Заңның мақсаты үшін бұқаралық ақпарат құралдарында насихаттау деп Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынған ақпарат туралы қоғамдық оң пікірді қалыптастыру және (немесе) шектеусіз адамдар тобын құқыққа қарсы әрекет жасауға немесе әрекетсіздікке итермелеу үшін көзқарас, фактілер, дәлелдер және өзге де, оның ішінде әдейі бұрмаланған ақпаратты тарату түсініледі.

      Ескерту. 2-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2005.07.08 № 67-ІІІ Заңымен (Заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.02.06 № 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.07.10 № 178-IV, 2013.01.08 № 63-V (алғашқы ресми жариялағанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.07.2014 № 227-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-1-бап. Бұқаралық ақпарат құралдары қызметінің негізгі қағидаттары

      Бұқаралық ақпарат құралдары қызметінің негізгі қағидаттары:

      1) объективтілік;

      2) заңдылық;

      3) анықтық;

      4) адамның және азаматтың жеке өмірін, ар-намысын, қадір-қасиетін құрметтеу болып табылады.

      Ескерту. 1-тарау 2-1-баппен толықтырылды - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

3-бап. Бұқаралық ақпарат құралдарының тілі

      1. Бұқаралық ақпарат құралдары мемлекеттiк тiлде және басқа да тiлдерде таратылады.

      2. Мемлекет Қазақстан Республикасының тiлдер туралы заңдарына сәйкес бұқаралық ақпаратты алу және оны тарату кезiнде әркiмнің ана тiлiн пайдалану құқығын қамтамасыз етедi.

      3. Алып тасталды - ҚР 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Ескерту. 3-бап жаңа редакцияда - ҚР 2005.07.08 № 67-ІІІ Заңымен (Заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), өзгеріс енгізілді - 2009.02.06. № 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

4-бап. Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңдары

      1. Бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңдар Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының басқа да нормативтiк құқықтық актiлерiнен тұрады.

      2. Егер Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгіленсе, халықаралық шарттың ережелерi қолданылады.

      3. Республикалық деңгейде мемлекеттік ақпарат саясатын жүргізу жөніндегі мемлекеттік тапсырысты орналастыру бөлігіндегі осы Заңда реттелген құқықтық қатынастарға Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасының күші қолданылмайды.

      Ескерту. 4-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 22.12.2016 № 28-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

1-1-тарау. Бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы
мемлекеттік реттеу

      Ескерту. 1-1-тараумен толықтырылды - ҚР 2006.01.10 № 116 (2006.01.01 бастап қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.

4-1-бап. Бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы мемлекеттік реттеу

      Бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы мемлекеттiк реттеу құқықтық қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылау арқылы жүзеге асырылады.

      Ескерту. 4-1-бап жаңа редакцияда - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

4-2-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы құзыреті

      Қазақстан Республикасының Үкіметі:

      1) бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлейді және олардың іске асырылуын қамтамасыз етеді;

      2) Қазақстан Республикасында таратылатын шетелдiк мерзімді баспасөз басылымдарын есепке алуды жүзеге асыру тәртiбiн айқындайды;

      3) алып тасталды - ҚР 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      4) өзіне Қазақстан Республикасының Конституциясымен, заңдарымен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен жүктелген өзге де функцияларды орындайды.

      Ескерту. 4-2-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі); 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

4-3-бап. Уәкілетті органның құзыреті

      Уәкілетті орган:

      1) бұқаралық ақпарат құралдары саласында мемлекеттік саясатты қалыптастыру мен іске асыруды қамтамасыз етеді;

      2) мерзімді баспасөз басылымдарын, ақпараттық агенттiктерді және желілік басылымдарды есепке қоюды, қайта есепке алуды жүзеге асырады;

      2-1) есепке қойылған мерзімді баспасөз басылымдарының, ақпараттық агенттiктер мен желілік басылымдардың тізілімдерін жүргізеді;

      2-2) эротикалық сипаттағы материалдарды орналастыратын мерзімді баспасөз басылымдарын немесе интернет-ресурстарды тарататын субъектілердің тізілімін жүргізеді;

      3) - 6) алып тасталды - ҚР 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      7) өзі белгілеген тәртіпке сәйкес республикалық деңгейде мемлекеттік ақпарат саясатын жүргізу жөніндегі мемлекеттік тапсырысты қалыптастырады, орналастырады және оның жүзеге асырылуын бақылайды;

      7-1) республикалық деңгейде мемлекеттік ақпарат саясатын жүргізу жөніндегі мемлекеттік тапсырысты орналастыру тәртібін бекітеді;

      8) бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;

      8-1) Қазақстан Республикасының аумағында таратылатын шетелдік мерзімді баспасөз басылымдарын есепке алуды жүзеге асырады;

      9) Қазақстан Республикасының аумағында таратылатын шетелдiк мерзімді баспасөз басылымдарын есепке алудың бiрыңғай тiзiлiмiн жүргiзедi;

      10) алып тасталды - ҚР 03.07.2013 № 124-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      11) тарихи және (немесе) мәдени құндылығы бар жазылымдарды сақтау тәртібін айқындайды;

      12) журналистерді аккредиттеу ережесін бекітеді;

      12-1) бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті тұлға (бөлімше) туралы үлгілік ережені бекітеді;

      12-2) бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті тұлғаның (бөлімшенің) уәкілетті органмен өзара іс-қимыл жасау қағидаларын бекітеді;

      12-3) белгілі бір аумақта халықтың тыныс-тіршілік ету жағдайлары бұзылған кезде бұқаралық ақпарат құралдарына ресми хабарларды беру қағидаларын бекітеді;

      13) Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;

      13-1) бұқаралық ақпарат құралдарының мониторингін жүзеге асырады;

      13-2) Қазақстан Республикасының аумағында таратылатын бұқаралық ақпарат құралдарының мониторингін жүргізу қағидаларын және оны есептеу әдістемесін бекітеді;

      13-3) мерзімді баспасөз басылымдарының міндетті тегін даналарының электрондық архивін қалыптастыру қағидаларын бекітеді;

      13-4) бейбіт жиналыстарда болатын журналист (бұқаралық ақпарат құралы өкілі) қызметінің қағидаларын, журналистің айырым белгілерінің нысандарын бекітеді;

      14) орталық және жергілікті атқарушы органдардың бұқаралық ақпарат құралдары мәселелері жөніндегі қызметін үйлестіреді;

      14-1) Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңнамасының талаптарын бұзушылық анықталған кезде нұсқамалар береді;

      15) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 4-3-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі); 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.10 № 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.07.2013 № 124-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.03.2016 № 479-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 22.12.2016 № 28-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 08.01.2019 № 215-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін үш ай өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.05.2020 № 334-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

4-4-бап. Облыстардың (республикалық маңызы бар қалалардың, астананың) жергілікті атқарушы органдарының құзыреті

      Ескерту. 4-4-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 28.12.2018 № 210-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Облыстардың (республикалық маңызы бар қалалардың, астананың) жергілікті атқарушы органдары:

      1) өңірлік бұқаралық ақпарат құралдары арқылы мемлекеттік ақпараттық саясатты іске асырады;

      2) алып тасталды - ҚР 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      3) алып тасталды - ҚР 2012.07.10 № 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      4) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен өңірлік деңгейде мемлекеттік ақпараттық саясатты жүргізу жөніндегі мемлекеттік тапсырысты қалыптастырады, орналастырады және оның жүзеге асырылуын бақылайды;

      5) алып тасталды - ҚР 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      6) алып тасталды - ҚР 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      7) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңнамасымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 4-4-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2010.03.19 № 258-IV, 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.10 № 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2018 № 210-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

4-5-бап. Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылау

      Ескерту. 4-5-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

      1. Алып тасталды - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

      2. Алып тасталды - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

      3. Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылауды уәкілетті орган Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес тексерулер және бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау нысанында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және осы Заңға сәйкес бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырады.

      4. Алып тасталды - ҚР 24.05.2018 № 156-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      4-1. Мерзімді баспасөз басылымдарының, теле-, радиоарналардың, киноқұжаттаманың, дыбыс-бейне жазбасының және интернет-ресурстарды қоса алғанда, бұқаралық ақпаратты мерзімді немесе үздіксіз жария таратудың өзге нысанының қызметі бұқаралық ақпарат құралдары саласында бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау объектісі болып табылады.

      Бұқаралық ақпарат құралдарының меншік иелері бақылау субъектілері болып табылады.

      Бұзушылықтардың уақтылы жолын кесу және оларға жол бермеу, бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылаудың нәтижелері бойынша уәкілетті орган анықтаған бұзушылықтарды өз бетінше жою құқығын бақылау субъектілеріне беру және оларға әкімшілік жүктемені азайту бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылаудың мақсаттары болып табылады.

      Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау әртүрлі ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді талдау арқылы, оның ішінде бұқаралық ақпарат құралдарына мониторинг жүргізу қағидаларында айқындалған тәртіппен жүргізіледі.

      Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылаудың нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жағдайда, уәкілетті орган бақылау субъектісіне бұзушылықтар анықталған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде ұсыным жібереді.

      Ұсыным бақылау субъектісіне жеке қолын қойғызып немесе оны жөнелту және алу фактілерін растайтын өзге де тәсілмен табыс етілуге тиіс.

      Төменде санамаланған тәсілдердің бірімен жіберілген ұсыным мынадай жағдайларда:

      1) қолма-қол – ұсынымда алғаны туралы белгі қойылған күннен бастап;

      2) поштамен – тапсырысты хатпен пошта жөнелтілімін алғаны туралы хабардар етілген күннен бастап;

      3) электрондық тәсілмен – уәкілетті орган сұрау салған кезде хатта көрсетілген бақылау субъектісінің электрондық мекенжайына уәкілетті орган жөнелткен күннен бастап табыс етілген болып саналады.

      Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылаудың нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсыным табыс етілген күнінен кейінгі күннен бастап он жұмыс күні ішінде орындалуға тиіс.

      Бақылау субъектісі ұсынымда көрсетілген бұзушылықтармен келіспеген жағдайда, ұсынымды жіберген уәкілетті органға ұсыным табыс етілген күннен кейінгі күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қарсылық жіберуге құқылы.

      Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылаудың нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынымды белгіленген мерзімде орындамау бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізудің жартыжылдық тізіміне қосу арқылы бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылауды тағайындауға алып келеді.

      Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау күніне бір реттен жиілетпей жүргізіледі.

      5. Алып тасталды - ҚР 2011.01.06 № 378-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Ескерту. 4-5-баппен толықтырылды - ҚР 2006.01.31. № 125 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен, өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.01.06 № 378-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.10.2015 № 376-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-тарау. Бұқаралық ақпарат құралдарының қызметін ұйымдастыру

5-бап. Бұқаралық ақпарат құралын құру құқығы

      1. Бұқаралық ақпарат құралын құру құқығы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жеке және заңды тұлғаларға тиесілі.

      Бұқаралық ақпарат құралы заңды тұлға нысанында да, заңды тұлғаның құрылымдық бөлiмшесi нысанында да құрылуы мүмкiн.

      Бұқаралық ақпарат құралының өнiмiн шығаруды (эфирге шығаруды) жүзеге асыруға, ақпараттық сипаттағы хабарламалар мен материалдарды таратуға теле-, радиоарнаны, мерзiмдi баспасөз басылымын, ақпараттық агенттiкті және (немесе) желілік басылымды есепке қою туралы куәлiк негіз болып табылады.

      Бұл талаптар интернет-ресурстарға қолданылмайды.

      2. Қазақстан Республикасындағы бұқаралық ақпарат құралы меншiк иесiнің немесе осы саладағы қызметті жүзеге асырушының – заңды тұлғаның акцияларының (үлестерiнiң, пайларының) 20 пайызынан астамын шетелдiкдіктердің және шетелдік заңды тұлғалардың, азаматтығы жоқ адамдардың тiкелей және (немесе) жанама иеленуiне, пайдалануына, билiк етуiне және (немесе) басқаруына тыйым салынады.

      Осы тармақтың бiрiншi бөлiгiнiң ережесi электрондық коммерцияға арналған интернет-ресурстарға қолданылмайды.

      Ескерту. 5-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.05.03 № 181, 2009.02.06 № 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.07.10 № 178-IV, 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.04.2019 № 241-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

6-бап. Бұқаралық ақпарат құралының меншік иесі

      1. Меншік иесі - бұқаралық ақпарат құралын иелену, пайдалану және оған билік ету құқығын жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға, не жеке және (немесе) заңды тұлғалардың бірлестігі.

      2. Бұқаралық ақпарат құралының меншік иесі тиісті шарт негізінде өзінің меншікті, сондай-ақ басқа да бұқаралық ақпарат құралдарына қатысты редакция, редактор, журналист, баспагер, таратушы ретінде іс-қимыл жасауға құқылы.

7-бап. Бұқаралық ақпарат құралының редакциясы

      1. Редакция меншік иесінің тапсыруы бойынша бұқаралық ақпарат құралын әзірлеуді және шығаруды (эфирге шығаруды) жүзеге асырады.

      2. Редакцияға бас редактор (редактор) басшылық етеді.

      2-1. Мыналар:

      1) сот іс-әрекетке қабілетсіз деп танылған азаматтар;

      2) тағайындау кезінде заңда белгiленген тәртiппен соттылығы алынбаған немесе өтелмеген азаматтар;

      3) шетелдiктер не азаматтығы жоқ адамдар;

      4) өздерiнiң кiнәсiнен бұқаралық ақпарат құралының шығарылуы (эфирге шығуы) сот шешiмiмен тоқтатылған бұқаралық ақпарат құралының бас редакторлары (редакторлары) болған азаматтар соттың шешiмi заңды күшiне енген күннен бастап үш жыл iшiнде бас редактор (редактор) бола алмайды.

      3. Меншік иесі мен редакция арасындағы қатынастар жарғымен және шартпен реттеледі.

      Ескерту. 7-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2005.07.08 № 67-ІІІ Заңымен (Заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2006.07.05. № 156 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.

8-бап. Ақпарат агенттігі

      1. Ақпарат агенттігі - Қазақстан Республикасының заң актілеріне сәйкес тіркелген, қызметі ақпараттық сипаттағы хабарлар мен материалдарды жинауға, қайта өңдеуге және таратуға бағытталған заңды тұлға.

      2. Ақпарат агенттігінің хабарлары мен материалдарында оның атауы мен шығарылған уақыты қоса берілуге тиіс.

      3. Ақпарат агенттігінің хабарлары мен материалдарын бұқаралық ақпарат құралдары таратқан кезде ақпарат агенттігіне сілтеме жасауға міндетті.

      4. Ақпарат агенттігіне осы Заңның 2, 10-баптарының күші қолданылады.

9-бап. Бұқаралық ақпарат құралының баспагері

      1. Баспагер - бұқаралық ақпарат құралының өнімін өндіруді материалдық-техникалық жағынан қамтамасыз етуді жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға.

      2. Егер меншік иесі бұқаралық ақпарат құралының әрі баспагері болмаса, меншік иесі мен баспагердің құқықтары, міндеттері мен жауапкершілігі жеке шартпен белгіленеді.

10-бап. Мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттікті және желілік басылымды есепке қою немесе қайта есепке алу

      1. Қазақстан Республикасының аумағында әрекет ететін мерзімді баспасөз басылымдары, ақпараттық агенттіктер міндетті түрде есепке қойылуға жатады.

      Интернет-ресурсты желілік басылым ретінде есепке қою ерікті түрде жүзеге асырылады.

      2. Есепке қою немесе қайта есепке алу үшін мерзімді баспасөз басылымының, ақпараттық агенттіктің және желілік басылымның меншік иесі не ол уәкілеттік берген тұлға осы Заңның 11-бабының талаптарына сай келетін өтініш береді.

      3. Мерзімді баспасөз басылымын немесе ақпараттық агенттікті не желілік басылымды есепке қойған кезде, сондай-ақ мерзімді баспасөз басылымының немесе ақпараттық агенттіктің не желілік басылымның есепке қойылғанын куәландыратын құжаттың телнұсқасын алған кезде "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Кодексінде (Салық кодексі) айқындалатын тәртіппен алым алынады.

      4. Мерзiмдi баспасөз басылымын немесе ақпараттық агенттікті не желілік басылымды есепке қою немесе қайта есепке алу туралы өтiнiш түскен күнiнен бастап он жұмыс күні iшiнде қаралуға жатады. Өтiнiштi қарау қорытындылары бойынша уәкiлеттi орган мерзiмдi баспасөз басылымының немесе ақпараттық агенттіктің не желілік басылымның меншiк иесiне есепке қою немесе қайта есепке алу туралы куәлiк бередi не одан мынадай негiздер бойынша:

      1) егер уәкiлеттi орган бұрын сол атаумен және сол аумаққа таралатын не оның атауы бұрын құрылған мерзiмдi баспасөз басылымының, ақпараттық агенттіктің және желілік басылымның атауымен айырғысыз дәрежеде ұқсас мерзiмдi баспасөз басылымын, ақпараттық агенттікті және желілік басылымды есепке қойғаны немесе қайта есепке алғаны туралы куәлiк берген болса;

      2) егер өтiнiштiң мазмұны осы Заңның 11-бабының талаптарына сай келмейтiн болса;

      3) егер мерзiмдi баспасөз басылымын, ақпараттық агенттікті және желілік басылымды есепке қою үшiн алым төленбесе;

      4) егер меншiк иесiнiң ауысуына орай мерзiмдi баспасөз басылымын немесе ақпараттық агенттікті не желілік басылымды қайта есепке алу туралы өтiнiште мерзiмдi баспасөз басылымына немесе ақпараттық агенттікке не желілік басылымға меншiк құқықтарын басқа тұлғаға берудi растайтын шарттың нөмірі мен күні көрсетілмесе;

      5) егер шығарылуын бұрын сот тоқтатқан, атауы (атауының бiр бөлiгi) бiрдей және тақырыптық бағыты дәл сондай мерзiмдi баспасөз басылымы немесе ақпараттық агенттік не желілік басылым есепке қоюға мәлiмделген болса не атауы мен тақырыптық бағытын қайталайтын мерзiмдi баспасөз басылымы немесе ақпараттық агенттік не желілік басылым мәлiмделген болса, сондай-ақ шығарылуы сот шешiмiмен тоқтатылған мерзiмдi баспасөз басылымының немесе ақпараттық агенттіктің не желілік басылымның меншiк иесi немесе бас редакторы (редакторы) соттың шешiмi заңды күшiне енген күннен бастап үш жыл iшiнде өтiнiш берген жағдайда бас тартады.

      5. Мерзімді баспасөз басылымының меншік иесі есепке қою туралы куәлікті алған күннен бастап үш ай ішінде мерзімді баспасөз басылымының өнімін шығаруға кірісу құқығын сақтайды.

      Ақпараттық агенттіктің немесе желілік басылымның меншік иелері есепке қою туралы куәлікті алған күннен бастап алты ай ішінде хабарлар мен материалдарды таратуға кірісу құқығын сақтайды.

      Мерзімді баспасөз басылымының немесе ақпараттық агенттіктің не желілік басылымның шығарылуын сот тоқтата тұрған жағдайларды қоспағанда, мерзімді баспасөз басылымының немесе ақпараттық агенттіктің не желілік басылымның өнімін шығару мерзімін өткізіп алған, сондай-ақ мерзімді баспасөз басылымының немесе ақпараттық агенттіктің не желілік басылымның өнімін шығару үш ай бойы тоқтап қалған жағдайда, уәкілетті органның шешімімен мерзімді баспасөз басылымын немесе ақпараттық агенттікті не желілік басылымды есепке қою туралы куәліктің күші жойылды деп танылады.

      Егер мемлекеттік бақылау қорытындылары бойынша желілік басылымның меншік иесінің ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымының Қазақстан Республикасынан тыс жерде орналасқаны анықталса, уәкілетті органның шешімімен желілік басылымды есепке қою туралы куәліктің күші жойылды деп танылады.

      Меншік иесінің немесе соттың шешімі бойынша мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттікті немесе желілік басылымды есепке қою туралы куәліктің күші жойылды деп танылған жағдайда, бұқаралық ақпарат құралын шығару тоқтатылады.

      6. Мерзімді баспасөз басылымы, ақпараттық агенттік және желілік басылым меншік иесі ауысқан немесе оның атауы, сондай-ақ басылымның не материалдар мен хабарлардың аты, тілі, таралу аумағы, негізгі тақырыптық бағыты және шығарылу мерзімділігі өзгерген жағдайларда қайта есепке алынуға жатады.

      Ескерту. 10-бап жаңа редакцияда - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

11-бап. Мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттікті және желілік басылымды есепке қою немесе қайта есепке алу туралы өтініш

      1. Мерзiмдi баспасөз басылымын, ақпараттық агенттікті және желілік басылымды есепке қою немесе қайта есепке алу туралы өтiнiште:

      1) мерзiмдi баспасөз басылымының немесе ақпараттық агенттіктің не желілік басылымның меншiк иесiнiң – жеке тұлғаның тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе), жеке сәйкестендіру нөмірі, тұрғылықты жерi, мерзiмдi баспасөз басылымының немесе ақпараттық агенттіктің не желілік басылымның меншiк иесiнiң – заңды тұлғаның атауы, бизнес-сәйкестендіру нөмірі, орналасқан жерi;

      2) мерзiмдi баспасөз басылымының немесе ақпараттық агенттіктің не желілік басылымның материалдары мен хабарларының тiлi (тiлдерi);

      3) шығарылымның болжамды мерзiмдiлiгi;

      4) негiзгi тақырыптық бағыты;

      5) таралу аумағы;

      6) бас редактордың (редактордың) тегi, аты, әкесiнiң аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе);

      7) редакцияның мекенжайы көрсетiлуге тиiс.

      2. Мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттікті және желілік басылымды есепке қою немесе қайта есепке алу кезiнде өзге талаптарды қоюға тыйым салынады.

      Ескерту. 11-бап жаңа редакцияда - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

12-бап. Бұқаралық ақпарат құралын есепке қоюдан босату

      Таралымы:

      - жүз данаға жетпейтін мерзімді баспасөз басылымдарын;

      - ресми, нормативтік және өзге де актілерді;

      - сот практикасының бюллетеньдерін.

      Ескерту. 12-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.05.03 № 181, 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

13-бап. Бұқаралық ақпарат құралын шығаруды не бұқаралық ақпарат құралының өнімін таратуды тоқтата тұру және тоқтату

      1. Уәкілетті органда есепке қойылған бұқаралық ақпарат құралының өнімін шығару немесе тарату меншік иесінің немесе соттың шешімі бойынша тоқтатыла тұруы не тоқтатылуы мүмкін.

      2. Тоқтата тұру деп басылымдардың бiр немесе бiрнеше нөмiрiнiң шығарылуын, теле-, радиобағдарламалардың, теле-, радиоарналардың эфирге шығуын уақытша тоқтату, желілік басылымның қызметін, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралының өнімін таратуды тоқтата тұруға негіз болған себептер жойылғанға дейін уақытша тоқтата тұру түсiнiледi.

      Бұқаралық ақпарат құралын шығаруды не бұқаралық ақпарат құралының өнiмiн таратуды тоқтата тұруға үш айдан аспайтын мерзiмге жол берiледi.

      3. Қатыгездiк пен зорлық-зомбылықты, әлеуметтiк, нәсiлдiк, ұлттық, дiни, тектiк-топтық және рулық басымдықты насихаттау немесе үгiттеу, мемлекеттiк құпияларды құрайтын мәлiметтердi немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны жария ету, суицидті насихаттайтын, терроризмге қарсы операцияларды жүргiзу кезеңiнде олардың техникалық тәсiлдерi мен тактикасын ашатын ақпаратты тарату, есірткі, психотроптық заттарды, сол тектестер мен прекурсорларды насихаттау, порнографиялық және арнайы сексуалдық-эротикалық сипаттағы теле-, радиобағдарламаларды, теле-, радиоарналарды тарату, сондай-ақ кино және бейнеөнімдерін көрсету, бұқаралық ақпарат құралын сайлау алдындағы үгiт жүргiзу, шетелдiктердiң, азаматтығы жоқ адамдардың, шетелдiк заңды тұлғалардың және халықаралық ұйымдардың кандидаттарды, партиялық тiзiмiн ұсынған саяси партияларды ұсынуға және сайлауға, сайлауда белгiлi бiр нәтижеге қол жеткiзуге кедергi болатын және (немесе) ықпал ететiн қызметтi жүзеге асыру шарттарын бұзу, үгiтке тыйым салынған кезеңде оны жүргiзу, ереуiлге қатысуға немесе қатысудан бас тартуға мәжбүрлеу, Қазақстан Республикасының бейбiт жиналыстарды ұйымдастыру және өткiзу тәртiбi туралы, Интернетте авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңнамасын бұзу мақсатында пайдалану, сондай-ақ осы Заңның 10-бабының 6-тармағында көзделген талаптарды бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен бұқаралық ақпарат құралының шығарылуын не бұқаралық ақпарат құралы өнiмiнiң таратылуын тоқтата тұруға негiз болып табылады.

      4. Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысын күштеп өзгертуді, оның тұтастығын бұзуды, мемлекет қауіпсіздігіне нұқсан келтіруді, соғысты насихаттау және үгіттеу, экстремизмді немесе терроризмді насихаттау, ұлтаралық және конфессияаралық өшпенділікті өршітуге бағытталған материалдарды жариялау және ақпаратты тарату, сондай-ақ белгіленген мерзімде бұқаралық ақпарат құралын шығаруды не бұқаралық ақпарат құралының өнімін таратуды тоқтата тұру себептерін жоймау бұқаралық ақпарат құралының шығарылуын не бұқаралық ақпарат құралы өнімінің таратылуын тоқтатуға негіз болып табылады.

      5. Меншік иесінің не соттың шешімі бойынша бұқаралық ақпарат құралының шығуын не бұқаралық ақпарат құралы өнімінің таратылуын тоқтата тұрған не тоқтатқан жағдайда, уәкілетті органға хабарлама жіберіледі.

      Бұқаралық ақпарат құралын шығаруды не бұқаралық ақпарат құралының өнімін таратуды тоқтату оны есепке қою туралы куәліктің күшін жоюға әкеп соғады .

      6. Интернет-ресурс бұқаралық ақпарат құралы болып табылғанда, бұқаралық ақпарат құралын не бұқаралық ақпарат құралының өнімдерін шығару соттың заңды күшіне енген шешімі бойынша тоқтатыла тұрған не тоқтатылған жағдайда, уәкілетті мемлекеттік органдар, интернет-ресурстардың меншік иелері бұқаралық ақпарат құралын шығаруды не бұқаралық ақпарат құралының өнімдерін Қазақстан Республикасының аумағында таратуды тоқтата тұруға немесе тоқтатуға міндетті.

      7. Интернет-ресурс бұқаралық ақпарат құралы болып табылғанда, соттың бұқаралық ақпарат құралының өнімін таратуды не бұқаралық ақпарат құралын шығаруды тоқтата тұру туралы шешімінің заңды күшіне енуі домендік атты дәл сол немесе қайталанатын атаумен пайдалануға үш айдан аспайтын мерзімге тыйым салуға әкеп соғады.

      Интернет-ресурс бұқаралық ақпарат құралы болып табылғанда, соттың бұқаралық ақпарат құралының өнімін таратуды не бұқаралық ақпарат құралын шығаруды тоқтату туралы шешімі домендік атты тіркеудің күшін жоюға және тіркелуі сот шешімімен жойылған домендік атты дәл сол немесе қайталайтын атаумен бір жыл ішінде пайдалануға тыйым салуға әкеп соғады.

      Ескерту. 13-бап жаңа редакцияда - ҚР 2009.07.10 № 178-IV Заңымен, өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi), 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.07.2014 № 227-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.05.2020 № 334-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

13-1-бап. Қор

      Қор:

      1) қазақстандық журналистерді оқыту және олардың біліктілігін арттыру жөніндегі жобаларды іске асырады;

      2) республикалық және өңірлік форумдарды ұйымдастырады және өткізеді;

      3) алып тасталды - ҚР 02.07.2018 № 170-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
      4) алып тасталды - ҚР 02.07.2018 № 170-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      5) журналистика саласындағы кадрларға қажеттілікті айқындауға және қазақстандық жоғары оқу орындарының журналистика факультеттерінің оқу бағдарламаларын қалыптастыруға қатысады;

      6) масс-медиа саласында зерттеулер жүргізеді;

      7) Қазақстанды халықаралық аренада ілгерілетуге бағытталған жобаларды іске асырады;

      8) балалар арасында ақпараттық мәдениетті ілгерілетуді жүзеге асырады;

      9) алып тасталды - ҚР 02.07.2018 № 170-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 2-тарау 13-1-баппен толықтырылды - ҚР 29.03.2016 № 479-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР 22.12.2016 № 28-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.07.2018 № 170-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

3-тарау. Бұқаралық ақпарат құралдарының өнімін тарату

      Ескерту. 3-тараудың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 2009.02.06 № 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.

14-бап. Бұқаралық ақпарат құралдарын тарату

      1. Бұқаралық ақпарат құралдарының өнімін таратуды меншік иесінің шешімі бойынша оның өзі не шарт негізінде немесе өзге де заңды негіздерде редакция, баспагер, сондай-ақ ұйымдар мен азаматтар жүзеге асырады.

      1-1. Бұқаралық ақпарат құралдарына бұқаралық ақпарат құралдарының өнімдерін дайындау, жариялау, қайталап көрсету және тарату кезінде мынадай жағдайларда:

      1) егер осы адам ойын-сауық мәдени-бұқаралық, мәдениет саласында әлеуметтік маңызы бар, спорттық-бұқаралық іс-шараларда, бейбіт жиналыстарда және өзге де жария іс-шараларда болса немесе оларға қатысса;

      2) егер таратылатын ақпаратта адамның бет-бейнесі және осы адамның қызметтік жұмысымен және (немесе) жария қызметімен байланысты мәліметтер қамтылса, сондай-ақ оны адамның өзі, оның заңды өкілі немесе уәкілетті тұлға қолжетімділігі шектелмеген көздерде жарияласа;

      3) егер бейнеленетін адамды пайдалану конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын сақтау мақсатында жүзеге асырылатын болса, бейнеленетін адамның келісімі талап етілмейді.

      2. Эротикалық сипаттағы материалдарды жариялайтын мерзімді баспасөз басылымдарын:

      1) стационарлық емес үй-жайларда;

      2) мөлдiр ораммен буып-түйiлмеген күйiнде;

      3) білім беру ұйымдарының, балалар мекемелерінің, ғибадат үйлерінің (ғимараттарының) үй-жайларында және аумақтарында;

      4) жасы он сегізге толмаған адамдарға бөлшек саудада сатуға тыйым салынады.

      2-1. Субъектілер эротикалық сипаттағы материалдарды орналастыратын мерзімді баспасөз басылымдарын немесе интернет-ресурстарды тарату жөніндегі қызметті жүзеге асыруды бастағанға дейін Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес бұл туралы уәкілетті органды хабардар етуге міндетті.

      3. Алкоголь өнімдерін жарнамалауға 2004 жылғы 1 қаңтардан бастап тыйым салынады.

      Темекі және темекі бұйымдарын жарнамалауға тыйым салынады.

      3-1. Алып тасталды - ҚР 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      3-2. Жұмысқа қабылдау үшін бос жұмыс орындары туралы еңбек саласындағы кемсітушілік сипаттағы талаптарды қамтитын ақпаратты орналастыруға тыйым салынады.

      3-3. Қаржылық (инвестициялық) пирамиданың қызметін жарнамалауға тыйым салынады.

      3-4. Бұқаралық ақпарат құралдарында немесе телекоммуникация желілерінде ата-анасы және өзге де заңды өкілдері туралы ақпаратты қоса алғанда, адамның дербес және биометриялық деректерін, мыналар:

      1) құқыққа қарсы әрекеттер (әрекетсіздік) салдарынан зардап шеккен бала;

      2) әкімшілік және (немесе) қылмыстық құқық бұзушылықтарды жасады деп күдік келтірілген және (немесе) айып тағылған кәмелетке толмағандар туралы, олардың жеке басын анықтауға мүмкіндік беретін өзге де ақпаратты таратуға тыйым салынады.

      Осы тармақтың бірінші бөлігі 2) тармақшасының күші ата-аналары мен өзге де заңды өкілдері туралы ақпаратты қоса алғанда, ауыр және (немесе) аса ауыр қылмыстарды жасауда сот кінәлі деп таныған кәмелетке толмағандарға қолданылмайды.

      Осы тармақта белгіленген шектеулер осы Заңның 25-бабы 2-2-тармағының екінші бөлігінде көзделген жағдайларға қолданылмайды.

      3-5. Бағаны (тарифтерді, бағалауларды, мөлшерлемелерді) теңгемен көрсетпей, өткізу мақсатында тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) туралы ақпаратты орналастыруға тыйым салынады.

      4. Заңды негіздерде жүзеге асырылатын бұқаралық ақпарат құралдарының өнімін таратуға жеке немесе заңды тұлғалар, сол сияқты мемлекеттiк органдарды лауазымды адамдары тарапынан кедергі жасауға, заңсыз тәркілеуге, сондай-ақ таралымын немесе оның бiр бөлiгiн жоюға заңды күшіне енген шешімi негiзiнде болмаса жол берiлмейдi.

      Ескерту. 14-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.05.03 № 181, 2003.12.19 № 509, 2007.06.19 № 264, 2009.02.06 № 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2010.11.23 № 354-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.10 № 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 21.06.2013 № 106-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 17.01.2014 N 166-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 08.01.2019 № 215-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.05.2020 № 334-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-бап. Шығарылым деректерi

      1. Мерзiмдi баспасөз басылымының әрбiр шығарылымында мынадай мәлiметтер қамтылуға тиiс:

      1) мерзiмдi баспасөз басылымының атауы;

      2) мерзiмдi баспасөз басылымының меншiк иесi;

      3) бас редактордың (редактордың) тегi және инициалдары;

      4) есепке қою немесе қайта есепке алу туралы куәлiктiң нөмiрi мен берiлген күнi және оны берген органның атауы;

      5) басылымның мерзiмдiлiгi;

      6) мерзiмдi баспасөз басылымының рет нөмiрi мен жарық көрген күні;

      7) осы шығарылымның таралымы;

      8) баспахананың атауы, оның мекенжайы және редакцияның мекенжайы.

      1-1. Ақпараттық агенттіктер және желілік басылымдар арнайы мақсаттағы бөлімде:

      1) ақпараттық агенттіктің немесе желілік басылымның атауын;

      2) ақпараттық агенттіктің немесе желілік басылымның меншік иесінің тегі мен инициалдарын немесе атауын;

      3) бас редактордың (редактордың) тегі мен инициалдарын;

      4) есепке қою немесе қайта есепке алу туралы куәліктің нөмірі мен берілген күнін және оны берген органның атауын;

      5) редакцияның байланыс деректерін (пошталық мекенжайын, телефон нөмірін, электрондық поштасының мекенжайын) орналастыруға міндетті.

      2. Бұқаралық ақпарат құралы эфирге әрбiр шыққан сайын, ал үздiксiз хабар таратқан жағдайда тәулiгiне кемiнде төрт рет өзiнiң атауын жариялап отыруға мiндеттi.

      Ескерту. 15-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.05.03 № 181; 24.11.2015 № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

16-бап. Мерзiмдi баспасөз басылымдарының мiндеттiданалары және теле-, радиобағдарламалардың материалдарын сақтау

      1. Бұқаралық ақпарат құралының меншік иесі мерзiмдi баспасөз басылымдарының, оның ішінде осы Заңның 12-бабына орай есепке қоюдан босатылғандарының мiндеттi тегiн даналарын не олардың бас редактордың (редактордың) электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған электрондық-цифрлық нысандарын олар шығарылған күннен бастап күнтізбелік он бес күн ішінде ұлттық кiтапханаларға, Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасына жiбереді.

      Мерзімді баспасөз басылымдарының, оның ішінде осы Заңның 12-бабына орай есепке қоюдан босатылғандарының міндетті тегін даналарының бас редактордың (редактордың) электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған электрондық-цифрлық нысандары олар шығарылған күннен бастап күнтізбелік он бес күн ішінде облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың "орталық" мәртебесі берілген мемлекеттік кітапханасына жiберіледi.

      Мерзiмдi баспасөз басылымдарының, оның iшiнде осы Заңның 12-бабына орай есепке қоюдан босатылғандарының бас редактордың (редактордың) электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған мiндеттi тегiн даналарының электрондық-цифрлық нысандары олар әзiрленген күнi уәкiлеттi органға жiберіледi.

      2. Бұқаралық ақпарат құралдарының (теле-, радиоарналардың) редакциялары өздерінің эфирге шығарылған теле-, радиобағдарламаларының жазбаларын алты ай бойы сақтауға, сондай-ақ оларды өзiнiң эфирлiк жұмысының тiркеу журналында тіркеуге және оны осы журналда соңғы жазба жасалған кезден бастап кемiнде бiр жыл сақтауға мiндеттi. Тарихи немесе мәдени құндылығы бар жазбалар Қазақстан Республикасының Ұлттық архив қоры және архивтер туралы заңнамасында айқындалатын тәртiппен сақталады.

      3. Уәкілетті орган мерзiмдi баспасөз басылымдарының міндетті тегін даналарының электрондық архивін қалыптастырады.

      Ескерту. 16-бап жаңа редакцияда - ҚР 24.11.2015 № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгерістер енгізілді - ҚР 05.05.2017 № 60-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

4-тарау. Бұқаралық ақпарат құралдарының азаматтармен және ұйымдармен қатынасы

17-бап. Авторлық туындылар мен хаттар

      1. Редакция, интернет-ресурстың меншік иесі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес авторлық, сабақтас және зияткерлік меншiкке өзге де құқықтарды қоса алғанда, зияткерлік меншік құқығының пайдаланылатын объектілеріне, сондай-ақ дербес деректерді өңдеуге және қорғауға құқықтарды сақтауға мiндеттi.

      2. Пайдаланушылар интернет-ресурста орналастыратын ақпаратты қоса алғанда, оқырман хаттарын жариялау кезінде олардың мәтінін мазмұнының мағынасын бұрмаламай қысқартуға және редакциялауға жол беріледі.

      3. Егер осы Заңда өзгеше көзделмесе, бұқаралық ақпарат құралы редакциясын ол қабылдамай тастаған материалды жариялауға міндеттеуге ешкімнің құқығы жоқ.

      Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынған мәліметтерді қамтитын, интернет-ресурста пайдаланушылар орналастыратын ақпаратты қоса алғанда, оқырман хаттарын бұқаралық ақпарат құралдарында орналастыруға жол берілмейді.

      Ескерту. 17-бап жаңа редакцияда - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

18-бап. Ресми хабарлар

      1. Ресми хабар ауызша немесе жазбаша нысанда, оның ішінде электрондық құжат түрінде таратылуы мүмкін.

      Ресми хабарды ауызша нысанда тарату ақпарат иеленушінің басшысының немесе осыған уәкілеттік берілген лауазымды адамының көпшілік алдында сөз сөйлеуі арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.

      Ресми хабарды жазбаша нысанда, оның ішінде электрондық құжат түрінде таратқан кезде, оған ақпарат иеленушінің басшысы немесе осыған уәкілеттік берілген лауазымды адамы қол қоюға (электрондық құжат жағдайында – электрондық цифрлық қолтаңбамен куәландырылуға) тиіс.

      2. Ресми хабар бұқаралық ақпарат құралдарына олардың меншік нысанына және тиесілілігіне қарамастан, тең шарттарда беріледі.

      3. Бұқаралық ақпарат құралының берілген ресми хабарларды түсіндіру жөніндегі жазбаша сұрау салуына ақпарат иеленуші сұрау салу тіркелген күннен бастап екі жұмыс күнінен кешіктірмей жауап ұсынуға не оны ұсыну мерзімін немесе уәжді бас тартуды көрсете отырып, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен жауап беруге міндетті.

      Қосымша зерделеу мен тексеруді талап ететін, берілген ресми хабарларды түсіндіру жөніндегі жазбаша сұрау салуға қарау мерзімін ақпарат иеленушінің басшысы күнтізбелік он бес күннен аспайтын мерзімге бір мәрте ұзартуы мүмкін, ол туралы бұқаралық ақпарат құралына қарау мерзімі ұзартылған кезден бастап екі жұмыс күні ішінде хабар беріледі.

      4. Қойылған мәселелерді шешу құзыретіне кірмейтін ақпарат иеленушіге бұқаралық ақпарат құралынан берілген ресми хабарларды түсіндіру жөніндегі жазбаша сұрау салу келіп түскен жағдайда, осы сұрау салу екі жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде тиісті органдарға жіберіліп, бұл туралы бұқаралық ақпарат құралына хабар берілуге тиіс.

      Бұқаралық ақпарат құралдарының жазбаша және (немесе) электрондық құжат түріндегі берілген ресми хабарларды түсіндіру жөніндегі сұрау салулары бас редактордың (редактордың), уәкілетті тұлғаның немесе аккредиттелген журналистің қолы қойылып жіберіледі және (немесе) электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылады.

      5. Жазбаша немесе электрондық құжат түріндегі берілген ресми хабарларды түсіндіру жөніндегі сұрау салуларға жауаптар өтініш келіп түскен тілде ұсынылады.

      Берілген ресми хабарларды түсіндіру жөніндегі сұрау салуларға жауаптар, егер сұрау салудың өзінде өзгеше көрсетілмесе, келіп түскен сұрау салу нысанында ұсынылады.

      6. Бұқаралық ақпарат құралының өкілі сұрау салынған мәліметтерді беруден бас тартуға жоғары тұрған органға немесе лауазымды адамға бағыныстылық тәртібімен не сотқа Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен шағым жасауы мүмкін.

      Ескерту. 18-бап жаңа редакцияда - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

18-1-бап. Ресми хабарларға кірмейтін ақпаратты беру туралы сұрау салулар

      1. Бұқаралық ақпарат құралы ақпарат иеленушіге ресми хабарға кірмейтін ақпаратты беру туралы сұрау салулармен жүгінуге құқылы.

      Бұқаралық ақпарат құралының журналисі ақпарат иеленушіге телефон арқылы ауызша сұрау салумен жүгінген кезде өзін таныстыруға және әңгіменің аудиожазбасы жүргізілген жағдайда, ол туралы хабарлауға міндетті.

      Бұқаралық ақпарат құралдарының жазбаша және (немесе) электрондық құжат түрінде берілген ақпаратты беру туралы сұрау салулары бас редактордың (редактордың), уәкілетті тұлғаның немесе аккредиттелген журналистің қолы қойылып жіберіледі және (немесе) электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылады.

      Сұрау салуға жауап, егер сұрау салудың өзінде өзгеше көрсетілмесе, ол келіп түскен күнінен бастап жеті жұмыс күні ішінде, келіп түскен сұрау салу нысанында және тілінде ұсынылады.

      Сұрау салынған ақпарат бірнеше ақпарат иеленушінің құзыретіне кіретін және жазбаша сұрау салуға жауап беру кезінде өзге ақпарат иеленушілерден ақпарат алу талап етілетін жағдайларда, қарау мерзімін ақпарат иеленушінің басшысы бір мәрте күнтізбелік он бес күннен аспайтын мерзімге ұзартуы мүмкін, бұл туралы бұқаралық ақпарат құралына қарау мерзімі ұзартылған кезден бастап екі жұмыс күні ішінде хабар беріледі.

      2. Сұрау салу бойынша ақпарат беруден:

      1) егер сұрау салудың мазмұны сұрау салу жіберілген ақпарат иеленушінің құзыретіне кірмесе;

      2) егер сұрау салу осы Заңның талаптарына сәйкес келмейтін болса;

      3) егер сұрау салынған ақпарат қолжетімділігі шектелген ақпаратқа жататын болса;

      4) мемлекеттік бақылау және қадағалау шеңберінде жүргізілетін тексерулердің нәтижелері бойынша шешім қабылданғанға дейін;

      5) ведомствоаралық және ведомствоішілік хат алмасу немесе мемлекеттік органдардағы кеңесулер негізінде әзірленетін түпкілікті шешім қабылданғанға дейін;

      6) шет мемлекеттерден немесе халықаралық ұйымдардан келіп түскен құжаттарды ашу шарттары туралы өзара келісім қабылданғанға дейін бас тартылады.

      3. Бұқаралық ақпарат құралдарының сұрау салуына жауап ұсынбағаны немесе уақтылы жауап ұсынбағаны үшін мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.

      4. Бұқаралық ақпарат құралының өкілі сұрау салынған ақпаратты беруден бас тартуға мемлекеттік басқару органдары мен лауазымды адамдардың азаматтар құқығына қысым жасайтын құқыққа сыйымсыз әрекеттеріне шағым жасау үшін бағыныстылық тәртібімен не сотқа Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тәртіппен шағым жасауы мүмкін.

      Ескерту. 4-тарау 18-1-баппен толықтырылды - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

18-2-бап. Міндетті хабарлар

      1. Белгілі бір аумақта халықтың тыныс-тіршілік ету жағдайлары бұзылған кезде тиісті саланың уәкілетті мемлекеттік органдары өз құзыреті шеңберінде және (немесе) жергілікті атқарушы органдар оқиға басталған кезден бастап үш сағаттан кешіктірмей, уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес бұқаралық ақпарат құралдарына ағымдағы ахуал туралы ресми хабарлар беруге міндетті.

      Ресми хабарларды бермегені немесе уақтылы бермегені үшін мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.

      2. Бұқаралық ақпарат құралдарының редакциялары өтеусіз негізде мыналарды:

      1) заңды күшіне енген сот шешімін, егер онда осы сот процесі бойынша жауапкер болып табылатын бұқаралық ақпарат құралында жауапты немесе теріске шығаруды жариялау туралы талап қамтылатын болса;

      2) "Төтенше жағдай туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес төтенше жағдайды енгізу туралы ресми хабарларды;

      3) "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 47-бабында көзделген уәкілетті мемлекеттік органдардың ресми хабарларын;

      4) "Терроризмге қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабының 2-тармағында көзделген уәкілетті мемлекеттік органдардың ресми хабарларын;

      5) осы баптың 1-тармағында көзделген уәкілетті мемлекеттік органдардың ресми хабарларын жариялауға міндетті.

      3. Міндетті хабарларды:

      1) эфирге күн сайын шығатын теле-, радиоарналар – бір тәулік ішінде;

      2) жарыққа (эфирге) шығу кезеңділігі немесе уақыты өзгеше бұқаралық ақпарат құралдары – осындай жарияланымдар үшін уәкілетті мемлекеттік органдар не сот белгілеген мерзімде жариялайды.

      Ескерту. 4-тарау 18-2-баппен толықтырылды - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

18-3-бап. Бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті тұлға (бөлімше)

      1. Орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдарда, ведомстволарда, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдарда (Мемлекеттік күзет қызметін қоспағанда) мемлекеттік органның құзыретіне, сондай-ақ оның қызметіне жататын мәселелер бойынша ақпарат таратуды жүзеге асыратын, бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті тұлға тағайындалады не уәкілетті бөлімше құрылады.

      Дербес құрылымдық уәкілетті бөлімше және (немесе) штаттық лауазым Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бекітілген штат саны лимиттерінің шегінде құрылады, сондай-ақ мемлекеттік органның бірінші басшысына тікелей бағынады.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген, штат саны жиырма бес адамнан аз мемлекеттік органдарда осы баптың 2-тармағында белгіленген функциялар мемлекеттік орган қызметкерлерінің біріне негізгі функционалдық міндеттерінен босатылмай жүктеледі.

      2. Бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті тұлғаның (бөлімшенің) негізгі функциялары мыналар:

      1) ақпарат пайдаланушыларға мемлекеттік органның құзыретіне, сондай-ақ оның қызметіне жататын мәселелер бойынша анық және қажетті ақпаратты беру;

      2) бұқаралық ақпарат құралдарында сұхбаттар, түсіндірмелер, жарияланымдар әзірлеуге жәрдемдесу;

      3) журналистерді және бұқаралық ақпарат құралдарының басқа да өкілдерін уақытша немесе тұрақты аккредиттеуден өткізу, сондай-ақ оларға мемлекеттік органның құзыретіне, сондай-ақ оның қызметіне жататын мәселелер бойынша ақпаратты неғұрлым толық және кеңінен тарату үшін жәрдемдесу;

      4) лауазымды адамдардың бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерімен баспасөз конференцияларын, брифингтерін, сұхбаттары мен кездесулерін ұйымдастыру;

      5) интернет-ресурстың қызметін техникалық қамтамасыз ету, оны кешенді реконструкциялау, дизайнын жетілдіру, жаңғырту және жаңа технологияларды енгізу мәселелері бойынша ұсыныстарды әзірлеу және енгізу;

      6) ақпарат пайдаланушылардан келіп түсетін сұрау салуларға уақтылы жауаптар дайындау;

      7) мемлекеттік органның және (немесе) оның бірінші басшысының интернет-ресурсында ақпаратты орналастыру;

      8) таратылуына Қазақстан Республикасының заңдарында немесе заңды күшіне енген сот актілерінде тыйым салынған немесе өзге де түрде шектеу қойылған ақпаратты қоспағанда, мемлекеттік органның құзыретіне, сондай-ақ оның қызметіне жататын мәселелер бойынша ақпаратты барынша ашуға ықпал ететін өзге де функциялар болып табылады.

      3. Бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті бөлімше өз қызметін арнаулы мемлекеттік органдар мен Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі қызметінің өзіндік ерекшеліктерін ескере отырып, уәкілетті орган бекіткен үлгілік ереженің негізінде әзірленген ереже негізінде жүзеге асырады.

      4. Бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті тұлға (бөлімше) уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес уәкілетті органмен өзара іс-қимыл жасайды.

      5. Бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті тұлға (бөлімшелердің қызметкерлері) Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен біліктілікті арттыру курстарынан өтеді.

      6. Бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті тұлға (бөлімше) мемлекеттік орган жойылған (таратылған) немесе қайта ұйымдастырылған жағдайларды қоспағанда, осы баптың 1-тармағында көрсетілген мемлекеттік органның штат саны бойынша (штаттық кестесінен) қысқартылуға (алып тасталуға) жатпайды.

      Ескерту. 4-тарау 18-3-баппен толықтырылды - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

19-бап. Теріске шығару не жауап беру құқығы

      1. Азамат немесе заңды тұлға бұқаралық ақпарат құралдарынан осы бұқаралық ақпарат құралында таратылған, шындыққа сәйкес келмейтін және ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіретін мәліметтерді теріске шығаруды талап етуге құқылы. Мұндай құқыққа азаматтың немесе заңды тұлғаның өкілдері де ие болады.

      Азамат немесе заңды тұлға теріске шығаруға өтініш жасаған жағдайда, бұқаралық ақпарат құралында таратылған мәліметтердің шындыққа сәйкес келетіні жөнінде дәлелдемелері болмаған осы бұқаралық ақпарат құралының редакциясы оларды сол бұқаралық ақпарат құралында теріске шығаруға міндетті.

      2. Теріске шығару туралы талап шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтер, осы бұқаралық ақпарат құралында олардың таратылған уақыты мен тәсілі көрсетіле отырып, жазбаша ресімделуге тиіс.

      Мерзімді баспасөз басылымдарында теріске шығару теріске шығарылатын хабар немесе материал орналастырылған жерде сол қаріппен жариялануға және "Теріске шығару" тақырыбымен орналастырылуға тиіс.

      Радио және теледидар арқылы теріске шығару теріске шығарылатын хабар немесе материал сияқты сол тәулік уақытында және сол теле- радиобағдарламада, ал көрсетілген теле-, радиобағдарлама жабылып қалған жағдайларда – оған сәйкес келетін тақырыптық бағыты бар өзге теле-, радиобағдарламада берілуге тиіс.

      Теріске шығару көлемі теріске шығарылатын хабардың немесе материалдың көлемінен екі және одан көп есе аспауға тиіс.

      3. Бұқаралық ақпарат құралдарында құқықтарына немесе заңды мүдделеріне нұқсан келтіретін өзіне қатысты мәліметтер жарияланған азаматтың немесе заңды тұлғаның сол бұқаралық ақпарат құралдарында өз жауабын тегін жариялауға құқығы бар.

      Мерзімді баспасөз басылымдарында жауап теріске шығарылатын хабар немесе материал орналастырылған жерде сол қаріппен жариялануға және "Жауап" тақырыбымен орналастырылуға тиіс.

      Радио және теледидар арқылы жауап теріске шығарылатын хабар немесе материал сияқты сол тәулік уақытында және сол теле-, радиобағдарламада, ал көрсетілген теле-, радиобағдарлама жабылып қалған жағдайларда – оған сәйкес келетін тақырыптық бағыты бар өзге теле-, радиобағдарламада берілуге тиіс.

      Жауаптың көлемі теріске шығарылатын хабардың немесе материалдың көлемінен екі және одан көп есе аспауға тиіс.

      Азаматтың немесе заңды тұлғаның не оның өкілінің жауабы:

      жарыққа (эфирге) күн сайын шығатын бұқаралық ақпарат құралдарында – азаматтан немесе заңды тұлғадан не оның өкілінен алынатын жауапқа құқықты беру туралы талап алынған күннен бастап күнтізбелік бес күн ішінде;

      жарыққа (эфирге) шығу кезеңділігі не уақыты өзгеше бұқаралық ақпарат құралдарында – жуық арада жоспарланатын шығарылымда жарияланады немесе беріледі.

      Бұқаралық ақпарат құралы жауапты жариялаудан, егер азаматтың немесе заңды тұлғаның не олардың өкілінің жауабында таратылуына Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынған немесе жеке және (немесе) заңды тұлғалардың немесе мемлекеттің құқықтары мен заңды мүдделерін өзгеше түрде бұзатын ақпарат қамтылған жағдайда, бас тартуға құқылы.

      4. Азаматтың немесе заңды тұлғаның бұқаралық ақпарат құралында терiске шығаруды не жауапты жариялау туралы талабы, егер бұқаралық ақпарат құралы мұндай жарияланымнан бас тартқан не бiр айдың iшiнде теріс шығаруды немесе жауапты жарияламаған жағдайда, сондай-ақ осы бұқаралық ақпарат құралы таратылған жағдайда, сотта қаралады.

      5. Заңды күшіне енген сот шешімін орындау үшін таратылатын теріске шығару не жауап:

      1) жарыққа (эфирге) аптасына кемінде бір рет шығатын бұқаралық ақпарат құралдарында – егер өтініш беруші өзгеше белгілемесе, теріске шығару туралы талап алынған күннен бастап екі тәулік ішінде;

      2) жарыққа (эфирге) шығару кезеңділігі не уақыты өзгеше бұқаралық ақпарат құралдарында – егер өтініш беруші өзгеше белгілемесе, жуық арада жоспарланатын шығарылымда жарияланады.

      6. Ар-намысына, қадiр-қасиетiне және iскерлiк беделіне нұқсан келтiретiн өзіне қатысты мәлiметтер таратылған азамат мұндай мәлiметтердi терiске шығарумен қатар олардың таратылуынан келтiрiлген залалдың және моральдық зиянның орнын толтыруды талап етуге құқылы.

      Іскерлiк беделіне нұқсан келтiретiн өзіне қатысты мәлiметтер таратылған заңды тұлға мұндай мәлiметтердi терiске шығарумен қатар олардың таратылуынан келтiрiлген залалдың орнын толтыруды Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен талап етуге құқылы.

      Ескерту. 19-бап жаңа редакцияда - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

5-тарау. Журналистің құқықтары мен міндеттері

20-бап. Журналистiң құқықтары

      Журналистiң:

      1) ақпаратты iздестiрудi жүзеге асыруға, сұратуға, алуға және таратуға;

      2) мемлекеттiк органдарға, барлық меншiк нысандарындағы ұйымдарға баруына және өзiнiң қызмет бабындағы мiндеттерiн жүзеге асыруға байланысты олардың лауазымды адамдарының қабылдауында болуға, жабық шара өткiзу туралы шешiм қабылданғаннан басқа жағдайда өзiн тiркеген орган өткiзетiн барлық шараларға қатысуға;

      3) Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде тыйым салынған жағдайларды қоспағанда, жазбалар, соның iшiнде оларды дыбыс-бейне техникасын, кино-фото түсiру құралдарын пайдалана отырып жасауға;

      4) журналист куәлігін, айырым белгісін көрсету арқылы дүлей зілзалалар ауданында, бейбіт жиналыстарда, сондай-ақ қоғамдық, топтық және жеке мүдделерді білдірудің өзге де нысандары кезінде болуға;

      5) құжаттар мен материалдардың мемлекеттік құпиялар болып табылатын мәлiметтерi бар үзiндiлерiн қоспағанда, олармен танысуға рұқсат алуға;

      6) алынатын ақпараттың дұрыстығын тексеруге;

      7) алынған ақпараттық материалдарды тексеру кезiнде мамандарға жүгiнуге;

      8) өзi дайындаған хабарлар мен материалдарға қолын қойып, шартты атын (бүркеншiк атын) көрсетiп таратуға;

      9) материалдың мазмұны редакциялық түзетуден кейін журналистің жеке сеніміне қайшы келсе, оған өз қолы қойылып жариялануынан бас тартуға;

      10) авторлық және ақпарат көздерiнiң құпиясы соттың талап етуiмен жарияланған жағдайларды қоспағанда, бұл құпияларды сақтауға құқығы бар.

      Ескерту. 20-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.05.2020 № 334-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

21-бап. Журналистiң мiндеттерi

      Журналист:

      1) Қазақстан Республикасының заңдарын басшылыққа ала отырып, өзi шарттық қатынастарда тұрған бұқаралық ақпарат құралының қызмет бағдарламасын жүзеге асыруға;

      1-2) таратылатын ақпараттың анықтығын тиісті жеке және (немесе) заңды тұлғаларға сұрау салулар жіберу арқылы не Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де тәсілдермен тексеру жөніндегі шараларды қабылдауға;

      2) шындыққа сәйкес келмейтiн ақпаратты таратпауға;

      3) ақпарат ұсынған адамдардың авторлығын көрсету туралы олар жасаған өтiнiштердi қанағаттандыруға;

      3-1) егер мәліметтер ресми хабарларда көрсетілген және (немесе) оларды жеке және (немесе) заңды тұлғаның өзі не олардың өкілдері қолжетімділігі шектелмеген дереккөздерде таратқан жағдайларды қоспағанда, жеке және (немесе) заңды тұлғадан не олардың өкілдерінен бұқаралық ақпарат құралында жеке басының, отбасылық, дәрігерлік, банктік, коммерциялық және заңмен қорғалатын өзге де құпияларды таратуға келісімін алуға;

      4) жеке және заңды тұлғалардың заңды құқықтары мен мүдделерiн құрметтеуге;

      4-1) алып тасталды - ҚР 2009.02.06 № 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен;

      5) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзiне жүктелген өзге де мiндеттердi орындауға мiндеттi.

      Ескерту. 21-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.05.03 № 181, 2009.02.06. № 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

6-тарау. Журналистерді аккредиттеу

      Ескерту. 6-тараудың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 2009.02.06 № 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.

22-бап. Журналистердi аккредиттеу

      1. Бұқаралық ақпарат құралдары ақпаратты иеленушілердің, қоғамдық бiрлестiктер мен ұйымдардың келiсiмi бойынша олардың жанында өз журналистерiн аккредиттей алады.

      2. Журналист аккредиттелген мемлекеттiк органдар, қоғамдық бiрлестiктер мен ұйымдар оны өткiзiлетiн отырыстар, кеңестер және өзге де шаралар жөнiнде оған алдын ала хабарлауға, стенограммалармен, хаттамалармен және өзге де құжаттармен қамтамасыз етуге мiндеттi.

      3. Жабық шара өткiзу туралы шешiм қабылданған жағдайларды қоспағанда, аккредиттелген журналистiң өзiн аккредиттеген мемлекеттiк органдар, қоғамдық бiрлестiктер мен ұйымдар өткiзетiн отырыстарға, кеңестерге және басқа да шараларға қатысуға құқығы бар.

      4. Егер журналист аккредиттеу ережелерiн бұзса не өзiн аккредиттеген мемлекеттiк органдардың, қоғамдық бiрлестiктер мен ұйымдардың ар-намысы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн, шындыққа сәйкес келмейтiн мәлiметтердi таратса, оның аккредиттелуі күшiн жоюы мүмкiн.

      5. Алып тасталды - ҚР 2006.01.10 № 116 Заңымен.

      Ескерту. 22-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.01.10 № 116 (2006.01.01 бастап қолданысқа енгiзiледi); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

23-бап. Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралдарын шет елдерде аккредиттеу

      Егер халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралы иесiнің Қазақстан Республикасының және өздерi болған елдердiң заңдарында көзделген тәртiппен басқа елдерде тiлшiлер қосынын ашуға, журналистердi аккредиттеуге құқығы бар.

24-бап. Қазақстан Республикасындағы шетел бұқаралық ақпарат құралдары өкiлдерiнiң қызметi

      1. Шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарының өкiлдiктерiн және олардың журналистерiн аккредиттеуді Қазақстан Республикасының Сыртқы iстер министрлiгi өзі белгілеген тәртіппен жүргiзедi.

      2. Қазақстан Республикасында аккредиттелген шетел журналистерiнің және басқа да шетел бұқаралық ақпарат құралдары өкiлдерiнiң құқықтық жағдайы мен кәсiптiк қызметi Қазақстан Республикасының заңдарымен және Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шарттармен реттеледi.

      3. Қазақстан Республикасының Конституциясын және осы Заңның нормаларын бұзатын шетелдiк бұқаралық ақпарат құралдарының өнiмiн таратуға сот тәртiбiмен тыйым салынады, ал интернет-ресурстар болып табылатын шетелдік бұқаралық ақпарат құралдары үшін – Қазақстан Республикасының аумағында көрсетілген интернет-ресурстарға қол жеткізуді тоқтата тұру көзделеді.

      Ескерту. 24-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.05.03 № 181, 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

7-тарау. Бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңдарды бұзу үшін жауапкершілік

25-бап. Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңнамасын бұзғаны үшiн жауаптылық

      Ескерту. 25-баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      1. Азаматтардың немесе ұйымдардың (мемлекеттiк органның, азаматтардың қоғамдық, шығармашылық, ғылыми, дiни не өзге де бiрлестiгiнiң және заңды тұлғалардың) ар-намысы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн, шындыққа сәйкес келмейтiн мәлiметтердi тарату, бұқаралық ақпарат құралдары арқылы сотқа ықпал жасау Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жауаптылыққа әкеп соғады.

      2. Бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңдарды бұзу үшiн мемлекеттiк органдардың және өзге де ұйымдардың оған кiнәлi лауазымды адамдары, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралының иесi, таратушысы, бас редакторы (редакторы), таратылған хабарлар мен материалдардың авторлары жауапты болады.

      2-1. Бұқаралық ақпарат құралының меншiк иесi, бас редакторы (редакторы) Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысын күштеп өзгертудi, оның тұтастығын бұзуды, мемлекет қауiпсiздiгiне нұқсан келтiрудi, соғысты, әлеуметтiк, нәсiлдiк, ұлттық, дiни, тектiк-таптық және рулық артықшылықты, қатыгездікті, зорлық пен порнографияны насихаттап, үгіттейтін хабарлар мен материалдарды таратқаны үшін, олардың алынған көздеріне қарамастан, Қазақстан Республикасының заң актілерінде белгіленген жауаптылықта болады.

      2-2. Интернет-ресурстарды пайдаланатын бұқаралық ақпарат құралының меншік иесі, бас редакторы (редакторы), журналисі, оның ішінде жеке немесе заңды тұлғалар осы Заңның 14-бабының 3-4-тармағында көрсетілген ақпаратты, егер мұндай ақпаратты тарату ата-аналары және өзге де заңды өкілдері туралы ақпаратты қоса алғанда, ауыр немесе аса ауыр қылмыстар жасауда сот кінәлі деп таныған кәмелетке толмағандарды қоспағанда, құқыққа қарсы әрекеттер (әрекетсіздік) салдарынан зардап шеккен баланың және әкімшілік және (немесе) қылмыстық құқық бұзушылықтар жасады деп күдік келтірілген және (немесе) айып тағылған кәмелетке толмағандардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау мақсатында жүзеге асырылатын жағдайларды қоспағанда, таратылатын хабарлар мен материалдарда жария етуге құқылы емес.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген ақпарат:

      1) құқыққа қарсы әрекеттер (әрекетсіздік) салдарынан зардап шеккен, он төрт жасқа толған кәмелетке толмаған адамның және оның заңды өкілдерінің;

      2) құқыққа қарсы әрекеттер (әрекетсіздік) салдарынан зардап шеккен, он төрт жасқа толмаған кәмелетке толмаған адамның заңды өкілдерінің;

      3) әкімшілік және (немесе) қылмыстық құқық бұзушылықтар жасаған, он алты жасқа толған кәмелетке толмаған адамның және оның заңды өкілдерінің келісімімен бұқаралық ақпарат құралдарында таратылуы мүмкін.

      Егер осы тармақтың екінші бөлігінде көрсетілген адамдардың бірі бұқаралық ақпарат құралдарында ақпараттың таратылуына өзінің келісімін бермеген жағдайда, мынадай:

      1) он төрт жасқа толған және құқыққа қарсы әрекеттер (әрекетсіздік) салдарынан зардап шеккен кәмелетке толмаған адамның немесе егер заңды өкіл осы құқыққа қарсы әрекеттердің (әрекетсіздіктердің) жасалуына күдікті немесе айыпталушы болып табылса, оның заңды өкілдерінің келісімінсіз;

      2) егер екінші заңды өкіл Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерде болған және оның келісімін алу мүмкін болмаған жағдайда, зардап шеккен кәмелетке толмаған адамның бір заңды өкілінің келісімімен болатын жағдайларды қоспағанда, осы ақпаратты таратуға тыйым салынады.

      2-3. Бұқаралық ақпарат құралдары қылмысты тергеп-тексеруге, қылмыс жасауға қатысы бар адамдарды анықтауға, жоғалған кәмелетке толмағандарға іздеу салуға жәрдемдесу мақсатында көрсетілген мақсаттарға қол жеткізу үшін қажетті көлемде және Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексінде белгіленген талаптарды сақтай отырып, қылмыстық процесті жүргізетін органдардан алынған процестік құжаттар негізінде осы баптың 2-2-тармағының екінші бөлігінде белгіленген адамдардың келісімін алмай, кәмелетке толмаған адамға қатысты мәліметті бұқаралық ақпарат құралдарында таратуға құқылы.

      3. Журналистiң заңды кәсiптiк қызметiне кедергi жасау Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген жауаптылыққа әкеп соғады.

      Ескерту. 25-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2001.05.03 № 181, 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2017 № 128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

26-бап. Шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерді таратқаны үшін жауаптылықтан босатылатын жағдайлар

      Бұқаралық ақпарат құралы, сол сияқты оның бас редакторы (редакторы), журналисі бұқаралық ақпарат құралында шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерді таратқаны үшін, егер олар:

      1) ресми хабарларда қамтылса;

      2) бұқаралық ақпарат құралының сұрау салуына берілген жауапта қамтылса немесе бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі уәкілетті тұлғаның (бөлімшенің) материалдарынан алынса;

      3) жарнама берушілерден және жарнама жасаушылардан алынса;

      4) таратылуына заңды күшіне енген сот актілерінде немесе Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынған немесе өзгеше түрде шектеу қойылған ақпаратты таратуды қоспағанда, өкілді органдар депутаттарының, мемлекеттік органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының лауазымды немесе уәкілетті тұлғаларының, жеке және заңды тұлғалардың ресми сөйлеген сөздерінің сөзбе-сөз қайталанып берілуі болса;

      5) алдын ала жазылып алынбай эфирге шығарылатын авторлық сөздерде не осы Заңға сәйкес редакциялауға жатпайтын мәтіндерде қамтылса;

      6) таратылуына заңды күшіне енген сот актілерінде немесе Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынған немесе өзгеше түрде шектеу қойылған ақпаратты таратуды қоспағанда, өз хабарында осы хабарды таратқан бұқаралық ақпарат құралына сілтеме көрсетілген жағдайда, уәкілетті органда есепке қойылған басқа бұқаралық ақпарат құралы таратқан хабарларда, материалдарда немесе олардың фрагменттерінде қамтылса;

      7) осы Заңның 18-2-бабына сәйкес белгіленген міндетті хабарларда қамтылса, жауапты болмайды.

      Ескерту. 26-бап жаңа редакцияда - ҚР 28.12.2017 № 128-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      Қазақстан Республикасының
      Президенті

О средствах массовой информации

Закон Республики Казахстан от 23 июля 1999 года № 451-I.

ОГЛАВЛЕНИЕ

      Настоящий Закон регулирует общественные отношения в области средств массовой информации, устанавливает государственные гарантии их свободы в соответствии с Конституцией Республики Казахстан.

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Основные понятия, используемые в настоящем Законе

      В настоящем Законе используются следующие понятия:

      1) аккредитация - процедура назначения журналиста и признание его полномочий государственным органом, общественным объединением и организацией;

      2) главный редактор (редактор) - физическое лицо, возглавляющее редакцию средства массовой информации и имеющее соответствующие полномочия на его выпуск и распространение, выход в эфир;

      3) массовая информация - предназначенные для неограниченного круга лиц печатные, аудиовизуальные и иные сообщения и материалы;

      4) средство массовой информации - периодическое печатное издание, теле-, радиоканал, кинодокументалистика, аудиовизуальная запись и иная форма периодического или непрерывного публичного распространения массовой информации, включая интернет-ресурсы;

      5) продукция средства массовой информации - тираж или часть тиража отдельного номера периодического печатного издания или аудиовизуальной программы, отдельный выпуск радио-, теле-, кинохроникальной программы, информация, размещенная на интернет-ресурсе;

      5-1) мониторинг средств массовой информации – процесс сбора и анализа продукции средств массовой информации на предмет соблюдения законодательства Республики Казахстан;

      6) уполномоченный орган в области средств массовой информации - государственный орган, осуществляющий государственное регулирование в области средств массовой информации (далее - уполномоченный орган);

      7) распространение продукции средства массовой информации - продажа (подписка, доставка, раздача) периодических печатных изданий, выход в эфир радио-, телепрограмм, демонстрация кинохроникальных программ и размещение информации на интернет-ресурсах;

      8) редакция средства массовой информации - физическое лицо либо творческий коллектив, являющийся структурным подразделением юридического лица, осуществляющие сбор, подготовку материалов и выпуск средства массовой информации;

      8-1) сетевое издание – интернет-ресурс, прошедший процедуру постановки на учет в уполномоченном органе, информационно-коммуникационная инфраструктура которого размещена на территории Республики Казахстан;

      9) журналист (представитель средства массовой информации) - физическое лицо, осуществляющее деятельность по сбору, обработке и подготовке сообщений и материалов для средства массовой информации на основе трудовых или иных договорных отношений;

      10) комплекс - совокупность зданий, связанных общим предназначением и составляющих единую структуру;

      10-1) фонд – структурное подразделение юридического лица, находящегося в ведении уполномоченного органа, осуществляющее деятельность по реализации проектов, направленных на поддержку средств массовой информации и способствование росту профессионализма казахстанских журналистов (далее – Фонд);

      11) периодическое печатное издание - газета, журнал, альманах, бюллетень, приложения к ним, имеющие постоянное название, текущий номер и выпускаемые не реже одного раза в три месяца;

      12) кино-, видеопродукция порнографического и специального сексуально-эротического характера - натуралистическая, подробная фиксация полового акта либо демонстрация обнаженных гениталий в процессе сексуального контакта, способствующая возбуждению сексуального влечения или удовлетворению сексуальных потребностей, которые не соответствуют моральным ценностям, оскорбляют честь и достоинство человека;

      13) официальное сообщение – информация, предоставляемая и (или) распространяемая через средства массовой информации обладателем информации, установленным в соответствии с Законом Республики Казахстан "О доступе к информации";

      13-1) стационарные помещения - капитальные здания, сооружения или их часть, имеющие фундамент, перемещение которых невозможно без нанесения ущерба их несущей конструкции;

      14) информация, пропагандирующая суицид, - информация, побуждающая к намеренному лишению собственной жизни человека;

      15) распространитель - физическое или юридическое лицо, осуществляющее распространение продукции средства массовой информации по договору с ее собственником, издателем или на иных законных основаниях;

      16) теле-, радиоканал - средство массовой информации, представляющее собой совокупность теле-, радиопрограмм и аудиовизуальных произведений, сюжетов и материалов, сформированных в соответствии с сеткой вещания для последующей трансляции и/или ретрансляции;

      17) теле-, радио, кинохроникальная программа - содержательно завершенная часть теле-, радиоканала, которая имеет соответствующее наименование, объем вещания и может быть использована независимо от других частей теле-, радиоканала;

      18) цензура - предварительное согласование сообщений и материалов средствами массовой информации с государственными органами, должностными лицами и иными организациями по их требованию или по иным основаниям с целью ограничения или наложения запрета на распространение сообщений и материалов либо их отдельных частей;

      19) выход в эфир - трансляция теле-, радиопрограмм, аудиовизуальной записи с использованием аналоговых и цифровых электромагнитных систем;

      20) продукция эротического характера - печатное издание или теле-, радиопрограмма, которые демонстрируют сексуальные отношения людей, интимные части человеческого тела, за исключением гениталий, и не содержат элементов порнографии.

      Сноска. Статья 1 в редакции Закона РК от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными законами РК от 10.07.2012 № 36-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования); от 22.12.2016 № 28-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 02.07.2018 № 170-VІ (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования).

Статья 2. Свобода слова, получения и распространения информации

      1. Свобода слова, творчества, выражения в печатной и иной форме своих взглядов и убеждений, получения и распространения информации любым не запрещенным законом способом гарантируются Конституцией Республики Казахстан.

      Цензура запрещается.

      2. Государственные органы, общественные объединения, должностные лица и средства массовой информации обязаны обеспечить каждому гражданину возможность ознакомиться с затрагивающими его права и интересы документами, решениями и источниками информации.

      2-1. Средства массовой информации обязаны содействовать государственным органам, осуществляющим противодействие терроризму.

      3. Разглашение сведений, составляющих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну, пропаганда и оправдание экстремизма или терроризма, распространение информации, раскрывающей технические приемы и тактику антитеррористических операций в период их проведения, пропаганда наркотических средств, психотропных веществ, их аналогов и прекурсоров, а также культа жестокости, насилия и порнографии запрещаются.

      4. Использование средства массовой информации в целях совершения уголовных и административных правонарушений запрещается.

      Примечание. Для целей настоящего Закона под пропагандой в средствах массовой информации понимается распространение взглядов, фактов, аргументов и иной информации, в том числе намеренно искаженной, для формирования положительного общественного мнения о запрещенной законодательством Республики Казахстан информации и (или) побуждения к совершению противоправного действия или бездействию неограниченного круга лиц.

      Сноска. Статья 2 с изменениями, внесенными законами РК от 08.07.2005 № 67 (порядок введения в действие см. ст.2); от 06.02.2009 № 123-IV (порядок введения в действие см. ст.2); от 10.07.2009 № 178-IV; от 08.01.2013 № 63-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 03.07.2014 № 227-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 2-1. Основные принципы деятельности средств массовой информации

      Основными принципами деятельности средств массовой информации являются:

      1) объективность;

      2) законность;

      3) достоверность;

      4) уважение частной жизни, чести, достоинства человека и гражданина.

      Сноска. Глава 1 дополнена статьей 2-1 в соответствии с Законом РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 3. Язык средств массовой информации

      1. Средства массовой информации распространяются на государственном и других языках.

      2. Государство обеспечивает право каждого на использование родного языка при получении и распространении средств массовой информации в соответствии с законодательством Республики Казахстан о языках.

      3. Исключен Законом РК от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования).

      Сноска. Статья 3 в редакции Закона РК от 08.07.2005 № 67 (порядок введения в действие см. ст. 2); с изменениями, внесенными законами РК от 06.02.2009 № 123-IV (порядок введения в действие см. ст.2); от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования).

Статья 4. Законодательство Республики Казахстан о средствах массовой информации

      1. Законодательство о средствах массовой информации основывается на Конституции Республики Казахстан, состоит из настоящего Закона и иных нормативных правовых актов Республики Казахстан.

      2. Если международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, установлены иные правила, чем те, которые содержатся в настоящем Законе, то применяются правила международного договора.

      3. На правоотношения, урегулированные настоящим Законом в части размещения государственного заказа по проведению государственной информационной политики на республиканском уровне, не распространяется действие законодательства Республики Казахстан о государственных закупках.

      Сноска. Статья 4 с изменением, внесенным Законом РК от 22.12.2016 № 28-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1-1. Государственное регулирование в области
средств массовой информации

Статья 4-1. Государственное регулирование в области средств массовой информации

      Государственное регулирование в области средств массовой информации осуществляется путем правового обеспечения, государственного контроля за соблюдением законодательства Республики Казахстан о средствах массовой информации.

      Сноска. Статья 4-1 в редакции Закона РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016).

Статья 4-2. Компетенция Правительства Республики Казахстан в области средств массовой информации

      Правительство Республики Казахстан:

      1) разрабатывает и обеспечивает реализацию основных направлений государственной политики в области средств массовой информации;

      2) определяет порядок осуществления учета иностранных периодических печатных изданий, распространяемых в Республике Казахстан;

      3) исключен Законом РК от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования);

      4) выполняет иные функции, возложенные на него Конституцией, законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 4-2 с изменениями, внесенными законами РК от 05.07.2011 № 452-IV (вводится в действие с 13.10.2011); от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования).

Статья 4-3. Компетенция уполномоченного органа

      Уполномоченный орган:

      1) обеспечивает формирование и реализацию государственной политики в области средств массовой информации;

      2) осуществляет постановку на10

      учет, переучет периодических печатных изданий, информационных агентств и сетевых изданий;

      2-1) ведет реестры поставленных на учет периодических печатных изданий, информационных агентств и сетевых изданий;

      2-2) ведет реестр субъектов, распространяющих периодические печатные издания или интернет-ресурсы, размещающие материалы эротического характера;

      3) - 6) исключены Законом РК от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования);

      7) формирует, размещает и контролирует осуществление государственного заказа по проведению государственной информационной политики на республиканском уровне в соответствии с установленным им порядком;

      7-1) утверждает порядок размещения государственного заказа по проведению государственной информационной политики на республиканском уровне;

      8) осуществляет международное сотрудничество в области средств массовой информации;

      8-1) осуществляет учет иностранных периодических печатных изданий, распространяемых на территории Республики Казахстан;

      9) ведет единый реестр учета иностранных периодических печатных изданий, распространяемых на территории Республики Казахстан;

      10) исключен Законом РК от 03.07.2013 № 124-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования);

      11) определяет порядок хранения записей, имеющих историческую и (или) культурную ценность;

      12) утверждает правила аккредитации журналистов;

      12-1) утверждает типовое положение об уполномоченном лице (подразделении) по взаимодействию со средствами массовой информации;

      12-2) утверждает правила взаимодействия уполномоченного лица (подразделения) по взаимодействию со средствами массовой информации с уполномоченным органом;

      12-3) утверждает правила предоставления официальных сообщений средствам массовой информации при нарушении условий жизнедеятельности населения на определенной территории;

      13) осуществляет государственный контроль за соблюдением законодательства Республики Казахстан о средствах массовой информации;

      13-1) осуществляет мониторинг средств массовой информации;

      13-2) утверждает правила проведения мониторинга средств массовой информации, распространяемых на территории Республики Казахстан, и методику его расчета;

      13-3) утверждает правила формирования электронного архива обязательных бесплатных экземпляров периодических печатных изданий;

      13-4) утверждает правила деятельности журналиста (представителя средства массовой информации), присутствующего на мирных собраниях, формы отличительных знаков журналиста;

      14) координирует деятельность центральных и местных исполнительных органов по вопросам средств массовой информации;

      14-1) выдает предписания при выявлении нарушения требований законодательства Республики Казахстан о средствах массовой информации;

      15) осуществляет иные полномочия, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан, актами Президента Республики Казахстан и Правительства Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 4-3 с изменениями, внесенными законами РК от 05.07.2011 № 452-IV (вводится в действие с 13.10.2011); от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования); от 10.07.2012 № 36-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 03.07.2013 № 124-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования); от 22.12.2016 № 28-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 08.01.2019 № 215-VI (вводится в действие по истечении трех месяцев после дня его первого официального опубликования); от 25.05.2020 № 334-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 4-4. Компетенция местных исполнительных органов областей (городов республиканского значения, столицы)

      Сноска. Заголовок статьи 4-4 с изменением, внесенным Законом РК от 28.12.2018 № 210-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Местные исполнительные органы областей (городов республиканского значения, столицы):

      1) реализуют государственную информационную политику через региональные средства массовой информации;

      2) исключен Законом РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016);

      3) исключен Законом РК от 10.07.2012 № 36-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования);

      4) формируют, размещают и контролируют осуществление государственного заказа по проведению государственной информационной политики на региональном уровне в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;

      5) исключен Законом РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016);

      6) исключен Законом РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016);

      7) осуществляют в интересах местного государственного управления иные полномочия, возлагаемые на местные исполнительные органы законодательством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 4-4 с изменениями, внесенными законами РК от 19.03.2010 № 258-IV; от 05.07.2011 № 452-IV (вводится в действие с 13.10.2011); от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования); от 10.07.2012 № 36-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 28.12.2018 № 210-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 4-5. Государственный контроль за соблюдением законодательства Республики Казахстан о средствах массовой информации

      Сноска. Заголовок статьи с изменениями, внесенными Законом РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016).

      1. Исключен Законом РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016).

      2. Исключен Законом РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016).

      3. Государственный контроль за соблюдением законодательства Республики Казахстан о средствах массовой информации осуществляется уполномоченным органом в форме проверок и профилактического контроля с посещением субъекта (объекта) контроля в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан, а также в форме профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан и настоящим Законом.

      4. Исключен Законом РК от 24.05.2018 № 156-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      4-1. Объектом профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля в области средств массовой информации является деятельность периодических печатных изданий, теле-, радиоканалов, кинодокументалистики, аудиовизуальной записи и иной формы периодического или непрерывного публичного распространения массовой информации, включая интернет-ресурсы.

      Субъектами контроля являются собственники средств массовой информации.

      Целями профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля являются своевременное пресечение и недопущение нарушений, предоставление субъектам контроля права самостоятельного устранения нарушений, выявленных уполномоченным органом по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля, и снижение административной нагрузки на них.

      Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля проводится путем анализа сведений, полученных из различных источников информации, в том числе в порядке, определенном правилами проведения мониторинга средств массовой информации.

      В случае выявления нарушений по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля уполномоченным органом субъекту контроля направляется рекомендация в срок не позднее пяти рабочих дней со дня выявления нарушений.

      Рекомендация должна быть вручена субъекту контроля лично под роспись или иным способом, подтверждающим факты ее отправки и получения.

      Рекомендация, направленная одним из нижеперечисленных способов, считается врученной в следующих случаях:

      1) нарочно – с даты отметки в рекомендации о получении;

      2) почтой – с даты уведомления о получении почтового отправления заказным письмом;

      3) электронным способом – с даты отправки уполномоченным органом на электронный адрес субъекта контроля, указанный в письме при запросе уполномоченным органом.

      Рекомендация об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля, должна быть исполнена в течение десяти рабочих дней со дня, следующего за днем ее вручения.

      Субъект контроля в случае несогласия с нарушениями, указанными в рекомендации, вправе направить в уполномоченный орган, направивший рекомендацию, возражение в течение пяти рабочих дней со дня, следующего за днем вручения рекомендации.

      Неисполнение в установленный срок рекомендации об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля, влечет назначение профилактического контроля с посещением субъекта (объекта) контроля путем включения в полугодовой список проведения профилактического контроля с посещением субъекта (объекта) контроля.

      Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля проводится не чаще одного раза в день.

      5. Исключен Законом РК от 06.01.2011 № 378-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

      Сноска. Глава 1-1 дополнена статьей 4-5 в соответствии с Законом РК от 31.01.2006 № 125; с изменениями, внесенными законами РК от 06.01.2011 № 378-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 29.10.2015 № 376-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 24.05.2018 № 156-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 2. Организация деятельности средств
массовой информации

Статья 5. Право на создание средства массовой информации

      1. Право на создание средства массовой информации принадлежит физическим и юридическим лицам в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

      Средство массовой информации может быть создано как в форме юридического лица, так и в форме структурного подразделения юридического лица.

      Основанием для осуществления выпуска (выхода в эфир) продукции средства массовой информации, распространения сообщений и материалов информационного характера является свидетельство о постановке на учет теле-, радиоканала, периодического печатного издания, информационного агентства и (или) сетевого издания.

      Данные требования не распространяются на интернет-ресурсы.

      2. Запрещается иностранцам и иностранным юридическим лицам, лицам без гражданства прямо и (или) косвенно владеть, пользоваться, распоряжаться и (или) управлять более 20 процентами акций (долей, паев) юридического лица – собственника средства массовой информации в Республике Казахстан или осуществляющего деятельность в этой сфере.

      Положение части первой настоящего пункта не распространяется на интернет-ресурсы, предназначенные для электронной коммерции.

      Сноска. Статья 5 с изменениями, внесенными законами РК от 03.05.2001 № 181; от 06.02.2009 № 123-IV (порядок введения в действие см. ст.2); от 10.07.2009 № 178-IV; от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 02.04.2019 № 241-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 6. Собственник средства массовой информации

      1. Собственник - физическое или юридическое лицо, либо объединение физических и (или) юридических лиц, осуществляющие право владения, пользования и распоряжения средством массовой информации.

      2. Собственник средства массовой информации вправе выступать в качестве редакции, редактора, журналиста, издателя, распространителя, как в отношении собственного, так и других средств массовой информации на основе соответствующего договора.

Статья 7. Редакция средства массовой информации

      1. Редакция осуществляет подготовку и выпуск (выход в эфир) средства массовой информации по поручению собственника.

      2. Редакцией руководит главный редактор (редактор).

      2-1. Главным редактором (редактором) не могут быть:

      1) граждане, признанные судом недееспособными;

      2) граждане, имеющие на момент назначения судимость, которая не снята или не погашена в установленном законом порядке;

      3) иностранцы либо лица без гражданства;

      4) граждане, являвшиеся главными редакторами (редакторами) средств массовой информации, по вине которых выпуск (выход в эфир) средства массовой информации был прекращен решением суда, в течение трех лет со дня вступления в законную силу решения суда.

      3. Отношения между собственником и редакцией регулируются уставом и договором.

      Сноска. Статья 7 с изменениями, внесенными законами РК от 08.07.2005 № 67 (порядок введения в действие см. ст.2); от 05.07.2006 № 156 (порядок введения в действие см. ст.2).

Статья 8. Информационное агентство

      1. Информационное агентство - это зарегистрированное в соответствии с законодательными актами Республики Казахстан юридическое лицо, деятельность которого направлена на сбор, обработку и распространение сообщений и материалов информационного характера.

      2. Сообщения и материалы информационного агентства должны сопровождаться его названием и датой выпуска.

      3. При распространении сообщений и материалов информационного агентства средствами массовой информации ссылка на информационное агентство обязательна.

      4. На информационное агентство распространяется действие статей 2, 10 настоящего Закона.

Статья 9. Издатель средства массовой информации

      1. Издатель - физическое или юридическое лицо, осуществляющее материально-техническое обеспечение производства продукции средства массовой информации.

      2. Если собственник не является одновременно и издателем средства массовой информации, то права, обязанности и ответственность собственника и издателя определяются отдельным договором.

Статья 10. Постановка на учет или переучет периодического печатного издания, информационного агентства и сетевого издания


      1. Периодические печатные издания, информационные агентства, действующие на территории Республики Казахстан, подлежат обязательной постановке на учет.

      Постановка на учет интернет-ресурса в качестве сетевого издания осуществляется в добровольном порядке.

      2. Для постановки на учет или переучета собственник периодического печатного издания, информационного агентства и сетевого издания либо уполномоченное им лицо подает заявление, отвечающее требованиям статьи 11 настоящего Закона.

      3. При постановке на учет периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания, а также при получении дубликата документа, удостоверяющего постановку на учет периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания, взимается сбор в порядке, определяемом Кодексом Республики Казахстан "О налогах и других обязательных платежах в бюджет" (Налоговый кодекс).

      4. Заявление об учете или переучете периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания подлежит рассмотрению в течение десяти рабочих дней со дня поступления. По итогам рассмотрения заявления уполномоченный орган выдает собственнику периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания свидетельство о постановке на учет или переучете либо отказывает по следующим основаниям:

      1) если уполномоченным органом ранее выдано свидетельство о постановке на учет или переучете периодического печатного издания, информационного агентства и сетевого издания с тем же названием и распространением на той же территории либо сходным до степени его смешения с названием ранее созданных периодического печатного издания, информационного агентства и сетевого издания;

      2) если содержание заявления не соответствует требованиям статьи 11 настоящего Закона;

      3) если не уплачен сбор за постановку на учет периодического печатного издания, информационного агентства и сетевого издания;

      4) если в заявлении о переучете периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания ввиду смены собственника не указаны номер и дата договора, подтверждающего передачу прав собственности на периодическое печатное издание или информационное агентство либо сетевое издание другому лицу;

      5) если к постановке на учет заявлено периодическое печатное издание или информационное агентство либо сетевое издание с тем же названием (частью названия) и той же тематической направленностью, выпуск которых ранее прекращен судом либо заявлено периодическое печатное издание или информационное агентство либо сетевое издание, дублирующие название и тематическую направленность, а также в случае подачи заявления собственником или главным редактором (редактором) периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания, выпуск которых был прекращен решением суда, в течение трех лет со дня вступления в законную силу решения суда.

      5. Собственник периодического печатного издания сохраняет за собой право приступить к выпуску продукции периодического печатного издания в течение трех месяцев со дня получения свидетельства о постановке на учет.

      Собственники информационного агентства или сетевого издания сохраняют за собой право приступить к распространению сообщений и материалов в течение шести месяцев со дня получения свидетельства о постановке на учет.

      Свидетельство о постановке на учет периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания решением уполномоченного органа признается утратившим силу в случае пропуска срока выпуска продукции периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания, а также прекращения выпуска продукции периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания в течение трех месяцев, за исключением случаев приостановления судом выпуска периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания.

      Свидетельство о постановке на учет сетевого издания решением уполномоченного органа признается утратившим силу в случае, если по итогам государственного контроля выявлено, что информационно-коммуникационная инфраструктура собственника сетевого издания находится за пределами Республики Казахстан.

      В случае признания утратившим силу свидетельства о постановке на учет периодического печатного издания, информационного агентства или сетевого издания по решению собственника или суда прекращается выпуск средства массовой информации.

      6. Периодическое печатное издание, информационное агентство и сетевое издание подлежат переучету в случаях смены собственника или изменения его наименования, а также названия, языка издания либо материалов и сообщений, территории распространения, основной тематической направленности и периодичности выпуска.

      Сноска. Статья 10 в редакции Закона РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); с изменениями, внесенными Законом РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 11. Заявление о постановке на учет или переучете периодического печатного издания, информационного агентства и сетевого издания

      1. В заявлении о постановке на учет или переучете периодического печатного издания, информационного агентства и сетевого издания должны быть указаны:

      1) фамилия, имя и отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность), индивидуальный идентификационный номер, место жительства собственника периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания – физического лица, наименование, бизнес-идентификационный номер, место нахождения собственника периодического печатного издания или информационного агентства либо сетевого издания – юридического лица;

      2) язык (языки) периодического печатного издания или материалов и сообщений информационного агентства или сетевого издания;

      3) предполагаемая периодичность выпуска;

      4) основная тематическая направленность;

      5) территория распространения;

      6) фамилия, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) главного редактора (редактора);

      7) адрес редакции.

      2. Предъявление иных требований при постановке на учет или переучете периодического печатного издания, информационного агентства и сетевого издания запрещается.

      Сноска. Статья 11 в редакции Закона РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016).

Статья 12. Освобождение от постановки на учет средства массовой информации

      Не требуется постановки на учет периодических печатных изданий:

      тиражом менее ста экземпляров;

      официальных, нормативных и иных актов;

      бюллетеней судебной практики.

      Сноска. Статья 12 с изменениями, внесенными законами РК от 03.05.2001 № 181; от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования).

Статья 13. Приостановление и прекращение выпуска средства массовой информации либо распространения продукции средства массовой информации

      1. Приостановление либо прекращение выпуска или распространения продукции средства массовой информации, поставленного на учет в уполномоченном органе, возможно по решению собственника или суда.

      2. Под приостановлением понимается временное прекращение выпуска одного или нескольких номеров изданий, выхода в эфир теле-, радиопрограмм, теле-, радиоканалов, временное приостановление деятельности сетевого издания, а также распространения продукции средства массовой информации до устранения причин, послуживших основанием для приостановления.

      Приостановление выпуска средства массовой информации либо распространения продукции средства массовой информации допускается на срок не более трех месяцев.

      3. Основаниями для приостановления выпуска средства массовой информации либо распространения продукции средства массовой информации в установленном законами Республики Казахстан порядке являются: пропаганда или агитация культа жестокости и насилия, социального, расового, национального, религиозного, сословного и родового превосходства, разглашение сведений, составляющих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну, распространение информации, пропагандирующей суицид, раскрывающей технические приемы и тактику антитеррористических операций в период их проведения, пропаганда наркотических средств, психотропных веществ, их аналогов и прекурсоров, распространение теле-, радиопрограмм, теле-, радиоканалов, а также демонстрация киновидеопродукции порнографического и специального сексуально-эротического характера, использование средства массовой информации в целях нарушения условий проведения предвыборной агитации, осуществления иностранцами, лицами без гражданства, иностранными юридическими лицами и международными организациями деятельности, препятствующей и (или) способствующей выдвижению и избранию кандидатов, политических партий, выдвинувших партийный список, достижению определенного результата на выборах, проведения агитации в период ее запрещения, принуждения к участию или отказу от участия в забастовке, нарушения законодательства Республики Казахстан о порядке организации и проведения мирных собраний, об авторском праве и смежных правах в Интернете, а также нарушение требований, предусмотренных пунктом 6 статьи 10 настоящего Закона.

      4. Основаниями для прекращения выпуска средства массовой информации либо распространения продукции средства массовой информации являются: пропаганда или агитация насильственного изменения конституционного строя, нарушения целостности Республики Казахстан, подрыва безопасности государства, войны, пропаганда экстремизма или терроризма, публикация материалов и распространение информации, направленной на разжигание межнациональной и межконфессиональной вражды, а также неустранение причин приостановления выпуска средства массовой информации либо распространения продукции средства массовой информации в установленный срок.

      5. В случае приостановления либо прекращения выпуска средства массовой информации либо распространения продукции средства массовой информации по решению собственника либо суда в уполномоченный орган направляется уведомление.

      Прекращение выпуска средства массовой информации либо распространения продукции средства массовой информации влечет аннулирование свидетельства о постановке на учет.

      6. В случае приостановления либо прекращения по вступившему в законную силу решению суда выпуска средства массовой информации либо продукции средства массовой информации, когда средством массовой информации является интернет-ресурс, уполномоченные государственные органы, собственники интернет-ресурсов обязаны приостановить или прекратить выпуск средства массовой информации либо распространение на территории Республики Казахстан продукции средства массовой информации.

      7. Вступление в законную силу решения суда о приостановлении распространения продукции средства массовой информации либо выпуска средства массовой информации, когда средством массовой информации является интернет-ресурс, влечет запрет на использование доменного имени с тем же или дублирующим названием на срок не более трех месяцев.

      Решение суда о прекращении распространения продукции средства массовой информации либо выпуска средства массовой информации, когда средством массовой информации является интернет-ресурс, влечет отмену регистрации доменного имени и запрет на использование в течение одного года доменного имени с тем же или дублирующим названием, регистрация которого отменена решением суда.

      Сноска. Статья 13 в редакции Закона РК от 10.07.2009 № 178-IV; с изменениями, внесенными законами РК от 12.01.2012 № 537-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования); от 03.07.2014 № 227-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 25.05.2020 № 334-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 13-1. Фонд

      Фонд:

      1) реализует проекты по обучению и повышению квалификации казахстанских журналистов;

      2) организует и проводит республиканские и региональные форумы;

      3) исключен Законом РК от 02.07.2018 № 170-VІ (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования);
      4) исключен Законом РК от 02.07.2018 № 170-VІ (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования);

      5) участвует в определении кадровой потребности в сфере журналистики и формировании учебных программ факультетов журналистики казахстанских высших учебных заведений;

      6) проводит исследования в области масс-медиа;

      7) реализует проекты, направленные на продвижение Казахстана на международной арене;

      8) осуществляет продвижение информационной культуры среди детей;

      9) исключен Законом РК от 02.07.2018 № 170-VІ (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования).
      Сноска. Глава 2 дополнена статьей 13-1 в соответствии с Законом РК от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования); в редакции Закона РК от 22.12.2016 № 28-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными Законом РК от 02.07.2018 № 170-VІ (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования).

Глава 3. Распространение продукции средств
массовой информации

      Сноска. Заголовок главы 3 с изменениями, внесенными Законом РК от 06.02.2009 № 123-IV (порядок введения в действие см. ст.2).

Статья 14. Распространение продукции средства массовой информации

      Сноска. Заголовок с изменениями, внесенными Законом РК от 06.02.2009 № 123-IV (порядок введения в действие см. ст.2).

      1. Распространение продукции средства массовой информации осуществляется по решению собственника им самим либо на договорных или иных законных основаниях редакцией, издателем, а также организациями или гражданами.

      1-1. Средствам массовой информации при подготовке, опубликовании, воспроизведении и распространении продукции средств массовой информации не требуется согласие изображаемого лица в следующих случаях:

      1) если данное лицо присутствует или участвует в зрелищных культурно-массовых, социально значимых в области культуры, спортивно-массовых мероприятиях, мирных собраниях и иных публичных мероприятиях;

      2) если распространяемая информация содержит изображение лица и сведения, связанные со служебной и (или) публичной деятельностью данного лица, а также опубликована самим лицом, его законным представителем или уполномоченным лицом в источниках, доступ к которым не ограничен;

      3) если использование изображаемого лица осуществляется в целях защиты конституционного строя, охраны общественного порядка, прав и свобод человека, здоровья и нравственности населения.

      2. Розничная продажа периодических печатных изданий, публикующих материалы эротического характера, запрещается:

      1) в нестационарных помещениях;

      2) не в запечатанных прозрачных упаковках;

      3) в помещениях и на территориях организаций образования, детских учреждений, культовых зданий (сооружений);

      4) лицам, не достигшим восемнадцатилетнего возраста.

      2-1. Субъекты до начала осуществления деятельности по распространению периодических печатных изданий или интернет-ресурсов, размещающих материалы эротического характера, обязаны уведомить об этом уполномоченный орган в соответствии с законодательными актами Республики Казахстан.

      3. Реклама алкогольной продукции запрещается с 1 января 2004 года.

      Реклама табака и табачных изделий запрещается.

      3-1. Исключен Законом РК от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования).

      3-2. Запрещается размещать информацию о вакансиях для приема на работу, содержащую требования дискриминационного характера в сфере труда.

      3-3. Запрещается реклама деятельности финансовой (инвестиционной) пирамиды.

      3-4. Запрещается распространение в средствах массовой информации или сетях телекоммуникаций персональных и биометрических данных лица, включая информацию об его родителях и иных законных представителях, иной информации, позволяющей установить личность, о:

      1) ребенке, пострадавшем в результате противоправных действий (бездействия);

      2) несовершеннолетних, подозреваемых и (или) обвиняемых в совершении административных и (или) уголовных правонарушений.

      Действие подпункта 2) части первой настоящего пункта не распространяется на несовершеннолетних, признанных судом виновными в совершении тяжких и (или) особо тяжких преступлений, включая информацию об их родителях и иных законных представителях.

      Ограничения, установленные настоящим пунктом, не распространяются на случаи, предусмотренные частью второй пункта 2-2 статьи 25 настоящего Закона.

      3-5. Запрещается размещать информацию о товарах (работах, услугах) в целях реализации с указанием цены (тарифов, расценок, ставок) не в тенге.

      4. Воспрепятствование осуществляемому на законных основаниях распространению продукции средства массовой информации со стороны физических или юридических лиц, а равно должностных лиц государственных органов, незаконная конфискация, а также уничтожение тиража или его части не допускаются, иначе как на основании вступившего в законную силу решения суда.

      Сноска. Статья 14 с изменениями, внесенными законами РК от 03.05.2001 № 181; от 19.12.2003 № 509; от 19.06.2007 № 264 (порядок введения в действие см. ст.2); от 06.02.2009 № 123-IV (порядок введения в действие см. ст.2); от 23.11.2010 № 354-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования); от 10.07.2012 № 36-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 21.06.2013 № 106-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 17.01.2014 № 166-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 08.01.2019 № 215-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 25.05.2020 № 334-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15. Выходные данные

      1. Каждый выпуск периодического печатного издания должен содержать следующие сведения:

      1) название периодического печатного издания;

      2) собственник периодического печатного издания;

      3) фамилия и инициалы главного редактора (редактора);

      4) номер и дата свидетельства о постановке на учет или переучете и наименование выдавшего его органа;

      5) периодичность издания;

      6) порядковый номер и дата выхода в свет периодического печатного издания;

      7) тираж данного выпуска;

      8) наименование типографии, ее адрес и адрес редакции.

      1-1. Информационные агентства и сетевые издания обязаны выкладывать в специально предназначенном разделе:

      1) название информационного агентства или сетевого издания;

      2) фамилию и инициалы или наименование собственника информационного агентства или сетевого издания;

      3) фамилию и инициалы главного редактора (редактора);

      4) номер и дату свидетельства о постановке на учет или переучете и наименование выдавшего его органа;

      5) контактные данные редакции (почтовый адрес, номер телефона, адрес электронной почты).

      2. При каждом выходе в эфир, а при непрерывном вещании - не реже четырех раз в сутки, средство массовой информации обязано объявлять свое наименование.

      Сноска. Статья 15 с изменениями, внесенными законами РК от 03.05.2001 № 181; от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 16. Обязательные экземпляры периодических изданий и хранение материалов теле-, радиопрограмм

      1. Обязательные бесплатные экземпляры периодических печатных изданий, в том числе и освобожденных от постановки на учет в силу статьи 12 настоящего Закона, либо их электронно-цифровые формы, удостоверенные электронной цифровой подписью главного редактора (редактора), в течение пятнадцати календарных дней со дня их выпуска направляются собственником средства массовой информации в национальные библиотеки, Национальную государственную книжную палату Республики Казахстан.

      Электронно-цифровые формы обязательных бесплатных экземпляров периодических печатных изданий, в том числе и освобожденных от постановки на учет в силу статьи 12 настоящего Закона, удостоверенные электронной цифровой подписью главного редактора (редактора), в течение пятнадцати календарных дней со дня их выпуска направляются в государственную библиотеку области, города республиканского значения и столицы, которой присвоен статус "центральная".

      Электронно-цифровые формы обязательных бесплатных экземпляров периодических печатных изданий, в том числе и освобожденных от постановки на учет в силу статьи 12 настоящего Закона, удостоверенные электронной цифровой подписью главного редактора (редактора), в день их изготовления направляются в уполномоченный орган.

      2. Редакции средств массовой информации (теле-, радиоканалов) обязаны в течение шести месяцев сохранять записи собственных теле-, радиопрограмм, вышедших в эфир, а также фиксировать их в регистрационном журнале своей эфирной работы и хранить его не менее одного года с момента последней записи в нем. Записи, имеющие историческую или культурную ценность, сохраняются в порядке, определяемом законодательством Республики Казахстан о Национальном архивном фонде и архивах.

      3. Уполномоченный орган формирует электронный архив обязательных бесплатных экземпляров периодических печатных изданий.

      Сноска. Статья 16 в редакции Закона РК от 24.11.2015 № 419-V (вводится в действие с 01.01.2016); с изменениями, внесенными Законом РК от 05.05.2017 № 60-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 4. Отношения средств массовой информации
с гражданами и организациями

Статья 17. Авторские произведения и письма

      1. Редакция, собственник интернет-ресурса обязаны соблюдать права на используемые объекты права интеллектуальной собственности, включая авторские, смежные и иные права на интеллектуальную собственность, а также обработку и защиту персональных данных в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

      2. При публикации читательских писем, включая информацию, размещаемую пользователями на интернет-ресурсе, допускаются сокращение и редактирование их текста, не искажающие смысла его содержания.

      3. Никто не вправе обязать редакцию средства массовой информации обнародовать отклоненный ею материал, если иное не предусмотрено настоящим Законом.

      Не допускается размещение в средствах массовой информации писем читателей, включая информацию, размещаемую пользователями на интернет-ресурсе, содержащих сведения, запрещенные законами Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 17 в редакции Закона РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 18. Официальные сообщения

      1. Официальное сообщение может распространяться в устной или письменной форме, в том числе в виде электронного документа.

      Распространение официального сообщения в устной форме может осуществляться путем публичного выступления руководителя или уполномоченного на это должностного лица обладателя информации.

      При распространении в письменной форме, в том числе в виде электронного документа, официальное сообщение должно быть подписано руководителем или уполномоченным на это должностным лицом обладателя информации (в случае электронного документа – удостоверено электронной цифровой подписью).

      2. Официальное сообщение предоставляется средствам массовой информации на равных условиях, независимо от их форм собственности и принадлежности.

      3. На письменный запрос средства массовой информации по разъяснению предоставленных официальных сообщений обладатель информации обязан представить ответ не позднее двух рабочих дней со дня регистрации запроса в порядке, определенном законодательством Республики Казахстан, либо дать ответ с указанием срока его представления или мотивированного отказа.

      На письменный запрос по разъяснению предоставленных официальных сообщений, требующий дополнительного изучения и проверки, срок рассмотрения может быть однократно продлен руководителем обладателя информации не более чем на пятнадцать календарных дней, о чем средству массовой информации сообщается в течение двух рабочих дней с момента продления срока рассмотрения.

      4. В случае поступления обладателю информации от средства массовой информации письменного запроса по разъяснению предоставленных официальных сообщений, в компетенцию которого не входит разрешение поставленных вопросов, в срок не позднее двух рабочих дней данный запрос должен быть направлен в соответствующие органы с сообщением об этом средству массовой информации.

      Запросы средств массовой информации по разъяснению предоставленных официальных сообщений, поданные письменно и (или) в виде электронного документа, направляются за подписью и (или) удостоверяются электронной цифровой подписью главного редактора (редактора), уполномоченного лица или аккредитованного журналиста.

      5. Ответы на запросы по разъяснению предоставленных официальных сообщений, поданные письменно или в виде электронного документа, представляются на языке обращения.

      Ответы на запросы по разъяснению предоставленных официальных сообщений представляются в форме поступившего запроса, если иное не указано в самом запросе.

      6. Отказ в предоставлении запрашиваемых сведений может быть обжалован представителем средства массовой информации в вышестоящий орган или должностному лицу в порядке подчиненности либо в суд в порядке, предусмотренном законодательством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 18 в редакции Закона РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 18-1. Запросы о предоставлении информации, не входящей в официальные сообщения

      1. Средство массовой информации вправе обращаться к обладателю информации с запросами о предоставлении информации, не входящей в официальное сообщение.

      Журналист средства массовой информации при обращении к обладателю информации с устным запросом по телефону обязан представиться и сообщить об аудиозаписи разговора в случае ее ведения.

      Запросы средств массовой информации о предоставлении информации, поданные письменно и (или) в виде электронного документа, направляются за подписью и (или) удостоверяются электронной цифровой подписью главного редактора (редактора), уполномоченного лица или аккредитованного журналиста.

      Ответ на запрос представляется в течение семи рабочих дней со дня его поступления в форме и на языке поступившего запроса, если иное не указано в самом запросе.

      В случаях, когда запрашиваемая информация входит в компетенцию нескольких обладателей информации и при ответе на письменный запрос требуется получение информации от иных обладателей информации, срок рассмотрения может быть однократно продлен руководителем обладателя информации не более чем на пятнадцать календарных дней, о чем средству массовой информации сообщается в течение двух рабочих дней с момента продления срока рассмотрения.

      2. В предоставлении информации по запросу отказывается:

      1) если содержание запроса не входит в компетенцию обладателя информации, которому был адресован запрос;

      2) если запрос не соответствует требованиям настоящего Закона;

      3) если запрашиваемая информация относится к информации с ограниченным доступом;

      4) до принятия решения по результатам проверок, проводимых в рамках государственного контроля и надзора;

      5) до принятия окончательного решения, вырабатываемого на основе межведомственной и внутриведомственной переписки или совещаний в государственных органах;

      6) до принятия взаимного соглашения об условиях раскрытия документов, поступивших от иностранных государств или международных организаций.

      3. За непредставление или несвоевременное представление ответа на запрос средств массовой информации должностные лица государственных органов несут ответственность, установленную законами Республики Казахстан.

      4. Отказ в предоставлении запрашиваемой информации может быть обжалован представителем средства массовой информации в порядке подчиненности либо в суд в порядке, предусмотренном законами Республики Казахстан для обжалования неправомерных действий органов государственного управления и должностных лиц, ущемляющих права граждан.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 18-1 в соответствии с Законом РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 18-2. Обязательные сообщения

      1. Уполномоченные государственные органы соответствующей отрасли в рамках своей компетенции и (или) местные исполнительные органы при нарушении условий жизнедеятельности населения на определенной территории обязаны не позднее трех часов с момента наступления события предоставлять средствам массовой информации официальные сообщения о текущей ситуации в соответствии с порядком, определенным уполномоченным органом.

      За непредоставление или несвоевременное предоставление официальных сообщений должностные лица государственных органов несут ответственность, установленную законами Республики Казахстан.

      2. Редакции средств массовой информации обязаны на безвозмездной основе опубликовать:

      1) решение суда, вступившее в законную силу, если оно содержит требование об опубликовании ответа или опровержения в средстве массовой информации, которое являлось ответчиком по данному судебному процессу;

      2) официальные сообщения о введении чрезвычайного положения в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О чрезвычайном положении";

      3) официальные сообщения уполномоченных государственных органов, предусмотренные статьей 47 Закона Республики Казахстан "О гражданской защите";

      4) официальные сообщения уполномоченных государственных органов, предусмотренные пунктом 2 статьи 15 Закона Республики Казахстан "О противодействии терроризму";

      5) официальные сообщения уполномоченных государственных органов, предусмотренные пунктом 1 настоящей статьи.

      3. Обязательные сообщения публикуются:

      1) теле-, радиоканалами, выходящими в эфир ежедневно, – в течение суток;

      2) средствами массовой информации с иной периодичностью или временем выхода в свет (эфир) – в срок, установленный уполномоченными государственными органами либо судом для таких публикаций.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 18-2 в соответствии с Законом РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 18-3. Уполномоченное лицо (подразделение) по взаимодействию со средствами массовой информации

      1. В центральных государственных и местных исполнительных органах, ведомствах, а также государственных органах, непосредственно подчиненных и подотчетных Президенту Республики Казахстан (за исключением Службы государственной охраны), назначается уполномоченное лицо либо создается уполномоченное подразделение по взаимодействию со средствами массовой информации, осуществляющее распространение информации по вопросам, относящимся к компетенции государственного органа, а также его деятельности.

      Самостоятельное структурное уполномоченное подразделение и (или) штатная должность создаются в пределах лимитов штатной численности, утвержденных в соответствии с законодательством Республики Казахстан, а также подчиняются непосредственно первому руководителю государственного органа.

      В государственных органах, указанных в части первой настоящего пункта, со штатной численностью менее двадцати пяти человек функции, установленные пунктом 2 настоящей статьи, возлагаются на одного из сотрудников государственного органа без освобождения от его основных функциональных обязанностей.

      2. Основными функциями уполномоченного лица (подразделения) по взаимодействию со средствами массовой информации являются:

      1) предоставление пользователям информации достоверной и необходимой информации по вопросам, относящимся к компетенции государственного органа, а также его деятельности;

      2) содействие в подготовке интервью, комментариев, публикаций в средствах массовой информации;

      3) проведение временной или постоянной аккредитации журналистов и других представителей средств массовой информации, а также оказание им содействия для наиболее полного и широкого распространения информации по вопросам, относящимся к компетенции государственного органа, а также его деятельности;

      4) организация пресс-конференций, брифингов, интервью и встреч должностных лиц с представителями средств массовой информации;

      5) разработка и внесение предложений по вопросам технического обеспечения деятельности интернет-ресурса, его комплексной реконструкции, совершенствования дизайна, модернизации и внедрения новых технологий;

      6) подготовка своевременных ответов на поступающие запросы пользователей информации;

      7) размещение информации на интернет-ресурсе государственного органа и (или) его первого руководителя;

      8) иные функции, способствующие максимальному раскрытию информации по вопросам, относящимся к компетенции государственного органа, а также его деятельности, за исключением информации, запрещенной или иным образом ограниченной к распространению законами Республики Казахстан или вступившими в законную силу судебными актами.

      3. Уполномоченное подразделение по взаимодействию со средствами массовой информации осуществляет свою деятельность на основании положения, разработанного на основе типового положения, утвержденного уполномоченным органом, с учетом специфики деятельности специальных государственных органов и Национального Банка Республики Казахстан.

      4. Уполномоченное лицо (подразделение) по взаимодействию со средствами массовой информации взаимодействует с уполномоченным органом в соответствии с порядком, определенным уполномоченным органом.

      5. Уполномоченное лицо (сотрудники подразделения) по взаимодействию со средствами массовой информации проходят курсы повышения квалификации в порядке, определенном законодательством Республики Казахстан.

      6. Уполномоченное лицо (подразделение) по взаимодействию со средствами массовой информации не подлежит сокращению (исключению) по штатной численности (из штатного расписания) государственного органа, указанного в пункте 1 настоящей статьи, за исключением случаев ликвидации (упразднения) или реорганизации государственного органа.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 18-3 в соответствии с Законом РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 19. Право на опровержение либо ответ

      1. Гражданин или юридическое лицо вправе требовать от средств массовой информации опровержения сведений, не соответствующих действительности и порочащих его честь, достоинство и деловую репутацию, которые были распространены в данном средстве массовой информации. Такое право имеют также представители гражданина или юридического лица.

      В случае обращения гражданина или юридического лица за опровержением редакция средства массовой информации, не располагающая доказательствами того, что распространенные данным средством массовой информации сведения соответствуют действительности, обязана опровергнуть их в том же средстве массовой информации.

      2. Требование об опровержении должно быть оформлено письменно с указанием сведений, не соответствующих действительности, времени и способа их распространения данным средством массовой информации.

      Опровержение в периодических печатных изданиях должно быть опубликовано тем же шрифтом и размещено под заголовком "Опровержение" на том месте, где было расположено опровергаемое сообщение или материал.

      По радио и телевидению опровержение должно быть передано в то же время суток и в той же теле-, радиопрограмме, что и опровергаемое сообщение или материал, а в случаях закрытия указанной теле-, радиопрограммы – в иной теле-, радиопрограмме с соответствующей тематической направленностью.

      Объем опровержения не может вдвое и более превышать объем опровергаемого сообщения или материала.

      3. Гражданин или юридическое лицо, в отношении которого средствами массовой информации опубликованы сведения, ущемляющие его права или законные интересы, имеет право на бесплатную публикацию своего ответа в тех же средствах массовой информации.

      Ответ в периодических печатных изданиях должен быть опубликован тем же шрифтом и размещен под заголовком "Ответ" на том месте, где было расположено опровергаемое сообщение или материал.

      По радио и телевидению ответ должен быть передан в то же время суток и в той же теле-, радиопрограмме, что и опровергаемое сообщение или материал, а в случаях закрытия указанной теле-, радиопрограммы – в иной теле-, радиопрограмме с соответствующей тематической направленностью.

      Объем ответа не может вдвое и более превышать объем опровергаемого сообщения или материала.

      Ответ гражданина или юридического лица либо его представителя публикуется или передается:

      в средствах массовой информации, выходящих в свет (эфир) ежедневно, – в течение пяти календарных дней со дня получения требования о предоставлении права на ответ от гражданина или юридического лица либо его представителя;

      в средствах массовой информации с иной периодичностью либо временем выхода в свет (эфир) – в ближайшем планируемом выпуске.

      Средство массовой информации вправе отказать в опубликовании ответа в случае, если ответ гражданина или юридического лица либо их представителя содержит информацию, распространение которой запрещено законами Республики Казахстан или иным образом нарушает права и законные интересы физических и (или) юридических лиц или государства.

      4. Требование гражданина или юридического лица о публикации опровержения либо ответа в средстве массовой информации рассматривается судом в случае, если средство массовой информации отказало в такой публикации либо в течение месяца не опубликовало опровержение или ответ, а также в случае ликвидации данного средства массовой информации.

      5. Опровержение либо ответ, распространяемые во исполнение вступившего в законную силу решения суда, публикуются:

      1) в средствах массовой информации, выходящих в свет (эфир) не реже одного раза в неделю, – в течение двух суток со дня получения требования об опровержении, если иное не установлено заявителем;

      2) в средствах массовой информации с иной периодичностью либо временем выхода в свет (эфир) – в ближайшем планируемом выпуске, если иное не установлено заявителем.

      6. Гражданин, в отношении которого распространены сведения, порочащие его честь, достоинство и деловую репутацию, вправе наряду с опровержением таких сведений требовать возмещения убытков и морального вреда, причиненных их распространением.

      Юридическое лицо, в отношении которого распространены сведения, порочащие его деловую репутацию, вправе наряду с опровержением таких сведений требовать возмещения убытков, причиненных их распространением, в порядке, определенном законодательством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 19 в редакции Закона РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 5. Права и обязанности журналиста

Статья 20. Права журналиста

      Журналист имеет право:

      1) осуществлять поиск, запрашивать, получать и распространять информацию;

      2) посещать государственные органы, организации всех форм собственности и быть принятым их должностными лицами в связи с осуществлением своих служебных обязанностей, присутствовать на всех мероприятиях, проводимых аккредитовавшим его органом, за исключением случаев, когда принято решение о проведении закрытого мероприятия;

      3) производить записи, в том числе с использованием средств аудиовизуальной техники, кино- и фотосъемку, за исключением случаев, запрещенных законодательными актами Республики Казахстан;

      4) присутствовать в районе стихийных бедствий, на мирных собраниях, а также при иных формах выражения общественных, групповых и личных интересов по предъявлении удостоверения журналиста, отличительного знака;

      5) получать доступ к документам и материалам, за исключением их фрагментов, содержащих сведения, составляющие государственные секреты;

      6) проверять достоверность получаемой информации;

      7) обращаться к специалистам при проверке полученных информационных материалов;

      8) распространять подготовленные им сообщения и материалы за своей подписью, под условным именем (псевдонимом);

      9) отказываться от публикации материала за своей подписью, если его содержание после редакционной правки противоречит личным убеждениям журналиста;

      10) на сохранение тайны авторства и источников информации, за исключением случаев, когда эти тайны обнародуются по требованию суда.

      Сноска. Статья 20 с изменением, внесенным Законом РК от 25.05.2020 № 334-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 21. Обязанности журналиста

      Журналист обязан:

      1) осуществлять программу деятельности средства массовой информации, с которым он состоит в договорных отношениях, руководствуясь законодательством Республики Казахстан;

      1-2) принимать меры по проверке достоверности распространяемой информации путем направления запросов соответствующим физическим и (или) юридическим лицам либо иными способами, не запрещенными законодательством Республики Казахстан;

      2) не распространять информацию, не соответствующую действительности;

      3) удовлетворять просьбы лиц, предоставивших информацию, об указании их авторства;

      3-1) получать согласие от физического и (или) юридического лица либо их представителей на распространение в средстве массовой информации личной, семейной, врачебной, банковской, коммерческой и иных охраняемых законом тайн, за исключением случаев, если сведения указаны в официальных сообщениях и (или) распространены самим физическим и (или) юридическим лицом либо их представителями в источниках, доступ к которым не ограничен;

      4) уважать законные права и интересы физических и юридических лиц;

      4-1) исключен Законом РК от 06.02.2009 № 123-IV (порядок введения в действие см. ст.2);

      5) выполнять иные обязанности, возложенные на него в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 21 с изменениями, внесенными законами РК от 03.05.2001 № 181; от 06.02.2009 № 123-IV (порядок введения в действие см. ст.2); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 6. Аккредитация журналистов

Статья 22. Аккредитация журналистов

      1. Средства массовой информации по согласованию с обладателями информации, общественными объединениями и организациями могут аккредитовать при них своих журналистов.

      2. Государственные органы, общественные объединения и организации, при которых аккредитован журналист, обязаны предварительно извещать его о заседаниях, совещаниях и иных мероприятиях, обеспечивать стенограммами, протоколами и иными документами.

      3. Аккредитованный журналист имеет право присутствовать на заседаниях, совещаниях и других мероприятиях, проводимых аккредитовавшими его государственными органами, общественными объединениями и организациями, за исключением случаев, когда приняты решения о проведении закрытого мероприятия.

      4. Журналист может быть лишен аккредитации, если им нарушены правила аккредитации либо за распространение не соответствующих действительности сведений, порочащих честь и достоинство аккредитовавших его государственных органов, общественных объединений и организаций.

      5. Исключен Законом РК от 10.01.2006 № 116 (порядок введения в действие см. ст.2 Закона № 116).
      Сноска. Статья 22 с изменениями, внесенными законами РК от 10.01.2006 № 116 (порядок введения в действие см. ст.2 Закона № 116); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 23. Аккредитация средств массовой информации Республики Казахстан за рубежом

      Собственник средства массовой информации Республики Казахстан имеет право открывать корреспондентские пункты, аккредитовать журналистов в других странах в порядке, предусмотренном законодательством Республики Казахстан и страны пребывания, если иное не предусмотрено международными договорами.

Статья 24. Деятельность представителей иностранных средств массовой информации в Республике Казахстан

      1. Аккредитация представительств иностранных средств массовой информации и их журналистов проводится Министерством иностранных дел Республики Казахстан в установленном им порядке.

      2. Правовое положение и профессиональная деятельность аккредитованных в Республике Казахстан иностранных журналистов и других представителей иностранных средств массовой информации регулируются законодательством Республики Казахстан и международными договорами, ратифицированными Республикой Казахстан.

      3. На распространение продукции иностранных средств массовой информации, нарушающей Конституцию Республики Казахстан и нормы настоящего Закона, в судебном порядке налагается запрет, а для иностранных средств массовой информации, являющихся интернет-ресурсами, – приостановление доступа на указанные интернет-ресурсы на территории Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 24 с изменениями, внесенными законами РК от 03.05.2001 № 181; от 12.01.2012 № 537-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 7. Ответственность за нарушение
законодательства о средствах массовой информации

Статья 25. Ответственность за нарушение законодательства Республики Казахстан о средствах массовой информации

      Сноска. Заголовок статьи 25 в редакции Закона РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      1. Распространение не соответствующих действительности сведений, порочащих честь и достоинство гражданина или организации (государственного органа, общественного, творческого, научного, религиозного либо иного объединения граждан и юридических лиц), воздействие средствами массовой информации на суд, влекут ответственность, предусмотренную законодательными актами Республики Казахстан.

      2. Ответственность за нарушение законодательства о средствах массовой информации несут виновные в этом должностные лица государственных органов и иных организаций, а также собственник, распространитель, главный редактор (редактор) средства массовой информации, авторы распространяемых сообщений и материалов.

      2-1. Собственник, главный редактор (редактор) средства массовой информации несут установленную законодательными актами Республики Казахстан ответственность за распространение сообщений и материалов, содержащих пропаганду или агитацию насильственного изменения конституционного строя, нарушения целостности Республики Казахстан, подрыва безопасности государства, войны, социального, расового, национального, религиозного, сословного и родового превосходства, культа жестокости, насилия и порнографии, независимо от источника их получения.

      2-2. Собственник, главный редактор (редактор), журналист средства массовой информации, в том числе физические или юридические лица, использующие интернет-ресурсы, не вправе разглашать в распространяемых сообщениях и материалах информацию, указанную в пункте 3-4 статьи 14 настоящего Закона, за исключением случаев, если распространение такой информации осуществляется в целях защиты прав и законных интересов ребенка, пострадавшего в результате противоправных действий (бездействия), и несовершеннолетних, подозреваемых и (или) обвиняемых в совершении административных и (или) уголовных правонарушений, за исключением несовершеннолетних, признанных судом виновными в совершении тяжких или особо тяжких преступлений, включая информацию об их родителях и иных законных представителях.

      Информация, указанная в части первой настоящего пункта, может распространяться в средствах массовой информации с согласия:

      1) несовершеннолетнего, достигшего четырнадцатилетнего возраста, пострадавшего в результате противоправных действий (бездействия), и его законных представителей;

      2) законных представителей несовершеннолетнего, не достигшего четырнадцатилетнего возраста, пострадавшего в результате противоправных действий (бездействия);

      3) несовершеннолетнего, достигшего шестнадцатилетнего возраста, совершившего административные и (или) уголовные правонарушения, и его законных представителей.

      В случае, если одно из лиц, указанных в части второй настоящего пункта, не дает своего согласия на распространение информации в средствах массовой информации, распространение данной информации запрещено, за исключением следующих случаев:

      1) без согласия несовершеннолетнего, достигшего четырнадцатилетнего возраста и пострадавшего в результате противоправных действий (бездействия), или его законных представителей, если законный представитель является подозреваемым или обвиняемым в совершении данных противоправных действий (бездействии);

      2) с согласия одного законного представителя пострадавшего несовершеннолетнего в случае, если второй законный представитель находится за пределами Республики Казахстан и его согласие получить не представляется возможным.

      2-3. Средства массовой информации вправе в целях содействия расследованию преступления, установлению лиц, причастных к совершению преступления, розыску пропавших несовершеннолетних в объеме, необходимом для достижения указанных целей, и с соблюдением требований, установленных Уголовно-процессуальным кодексом Республики Казахстан, на основании процессуальных документов, полученных от органов, ведущих уголовный процесс, распространять в средствах массовой информации сведения, относящиеся к несовершеннолетнему, без получения согласия лиц, установленных частью второй пункта 2-2 настоящей статьи.

      3. Воспрепятствование законной профессиональной деятельности журналиста влечет установленную законами Республики Казахстан ответственность.

      Сноска. Статья 25 с изменениями, внесенными законами РК от 03.05.2001 № 181; от 18.01.2012 № 546-IV (вводится в действие по истечении тридцати календарных дней после его первого официального опубликования); от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 26. Случаи освобождения от ответственности за распространение сведений, не соответствующих действительности

      Средство массовой информации, а равно его главный редактор (редактор), журналист не несут ответственности за распространение в средстве массовой информации сведений, не соответствующих действительности, если они:

      1) содержались в официальных сообщениях;

      2) содержатся в ответе на запрос средства массовой информации или получены из материалов уполномоченного лица (подразделения) по взаимодействию со средствами массовой информации;

      3) получены от рекламодателей и рекламопроизводителей;

      4) являются дословным воспроизведением официальных выступлений депутатов представительных органов, должностных или уполномоченных лиц государственных органов, органов местного самоуправления, физических и юридических лиц, за исключением распространения информации, запрещенной или иным образом ограниченной к распространению вступившими в законную силу судебными актами или законами Республики Казахстан;

      5) содержались в авторских выступлениях, идущих в эфир без предварительной записи, либо текстах, не подлежащих редактированию в соответствии с настоящим Законом;

      6) содержались в сообщениях, материалах или их фрагментах, распространенных другим средством массовой информации, поставленным на учет в уполномоченном органе, при условии указания в своем сообщении ссылки на средство массовой информации, распространившее данное сообщение, за исключением распространения информации, запрещенной или иным образом ограниченной к распространению вступившими в законную силу судебными актами или законами Республики Казахстан;

      7) содержались в обязательных сообщениях, установленных в соответствии со статьей 18-2 настоящего Закона.

      Сноска. Статья 26 в редакции Закона РК от 28.12.2017 № 128-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

     
      Президент
Республики Казахстан