О Государственной агропродовольственной программе Республики Казахстан на 2003 - 2005 годы

Указ Президента Республики Казахстан от 5 июня 2002 года № 889. Утратил силу Указом Президента Республики Казахстан от 18 июня 2009 года № 829

       Сноска. Утратил силу Указом Президента РК от 18.06.2009 № 829 .

                                           Подлежит опубликованию
                                          в республиканской печати
                                                 в изложении

      В соответствии с подпунктом 8 статьи 44 K951000_ Конституции Республики Казахстан постановляю:
      1. Утвердить прилагаемую Государственную агропродовольственную программу Республики Казахстан на 20032005 годы (далее  Программа).
      2. Правительству Республики Казахстан в месячный срок разработать и утвердить план мероприятий по реализации Программы.
      3. Всем министерствам, агентствам, ведомствам и акимам областей, задействованным в Программе, принять меры по ее реализации.
      4. Контроль и координацию по обеспечению выполнения Программы возложить на Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан.
      5. Настоящий Указ вступает в силу со дня подписания.

     Президент
     Республики Казахстан

Утверждена        
Указом Президента    
Республики Казахстан  
от 5 июня 2002 года N 889

     Государственная агропродовольственная программа
Республики Казахстан
на 2003-2005 годы Паспорт

     Наименование  Государственная агропродовольственная программа
              Республики Казахстан на 2003-2005 годы
Основание     Послание Президента Республики Казахстан
              Назарбаева Н.А. народу Казахстана                   
              K022003_   "Об основных направлениях внутренней и     
              внешней политики на 2003 год" 
Основной      Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан
разработчик
Цель          Обеспечение продовольственной безопасности          
              Казахстана на основе формирования эффективной       
              системы агропромышленного комплекса и производства  
              конкурентоспособной продукции
Задачи        Для достижения цели Программы предусматривается     
              решить следующие задачи:
              обеспечение продовольственной безопасности страны;
              формирование эффективной системы агробизнеса;
              увеличение объемов продаж сельскохозяйственной      
              продукции и продуктов ее переработки на внутренних и
              внешних рынках;
              рационализация мер государственной поддержки        
              сельскохозяйственного производства
Основные      Повышение устойчивости системы обеспечения
приоритеты    продовольственной безопасности страны, формирование 
              эффективной системы агробизнеса, повышение          
              конкурентоспособности отечественной продукции и     
              наращивание объемов продаж как на внутреннем, так и 
              на внешнем рынке, снижение уровня импорта           
              продовольствия, рационализация мер
              государственной поддержки сельскохозяйственного     
              производства, оптимизация государственного          
              управления агропродовольственным комплексом
Источники     Средства республиканского и местных бюджетов,
финансиро-    средства внебюджетных источников (заемные средства, 
вания         прямые инвестиции, гранты и средства других         
              финансовых институтов)
Ожидаемый     Достижение динамичного роста экономики
конечный      отрасли, обеспечивающего повышение уровня жизни     
результат от  населения
реализации
программы 
 
  Срок реализации       2003-2005 годы
 

                                    Введение
 

       Агропродовольственный сектор, переживший период жесткого кризиса, вызванного развалом старых и формированием новых производственных отношений, за последние годы сумел стабилизироваться. Доля сельскохозяйственного производства в объеме ВВП страны определилась на уровне 8,5% (в 2000 г. 8,1%, в 2001 г. - 8,7%)* и ежегодно, начиная с 1999 года, объемы производства валовой продукции сельского хозяйства увеличиваются в среднем на 13,6%. Отрасль в целом демонстрирует положительные финансовые результаты: в 2000 г. получена прибыль в сумме 4,3 млрд. тг., в 2001 г. ожидается прибыль в сумме 7,8 млрд. тг. В основном они обусловлены прибылью в растениеводстве. Доходность животноводства пока неустойчива, в 2000 году получен убыток, в 2001 году ожидается прибыль.
      *) за 2001 год - оперативные данные
      Отрасль сейчас находится на пороге нового этапа, который должен обеспечить ее эффективное развитие в условиях открытой экономики и мировой системы торговли продуктами питания и сельскохозяйственной продукцией.
      Логика дальнейших экономических преобразований требует перехода на новое качество роста в аграрной сфере, связанное с формированием рациональной структуры агробизнеса, повышением уровня агротехнологий, переходом к маркетинговой стратегии сельхозпроизводства, импортозамещению на внутреннем рынке, активизации экспорта в страны ближнего и дальнего зарубежья.
      Большую проблему представляет оценка общего баланса преимуществ и затрат, связанных с присоединением Казахстана к ВТО. Главная задача - исключить ущемление прав в международной торговле и обеспечить реальное улучшение доступа на мировые рынки товаров и услуг, сохранив при этом продовольственную безопасность и возможность эффективного развития аграрного сектора страны.
      Развитие агропромышленного комплекса будет происходить в соответствии с закономерностями рыночно ориентированной экономики, поэтому приоритетными должны стать показатели эффективности производства, конкурентоспособности отечественных продуктов питания, соответствия их качества международным требованиям.
      Специфика функционирования агропромышленного комплекса, обеспечение продовольственной безопасности требуют проведения такой агропродовольственной политики, в которой государственное регулирование и государственная поддержка должны играть большую роль, чем в других отраслях экономики.
      К концу 2005 года в агропродовольственном комплексе страны будут созданы основы производства конкурентоспособной продукции, разработаны механизмы устойчивости системы продовольственной безопасности, сформированы сбалансированные рынки производства и реализации, расширены экспортные возможности.

      1. Цель, задачи и критерии агропродовольственной программы

      Основной целью государственной агропродовольственной программы на 2003-2005 годы является обеспечение продовольственной безопасности Казахстана на основе формирования эффективной системы агропромышленного комплекса и производства конкурентоспособной продукции.
      Для достижения цели Программы предусматривается решить следующие задачи:
      обеспечение продовольственной безопасности страны;
      формирование эффективной системы агробизнеса;
      увеличение объемов продаж сельскохозяйственной продукции и продуктов ее переработки на внутренних и внешних рынках;
      рационализация мер государственной поддержки сельскохозяйственного производства.
      Для оценки эффективности агропродовольственной программы будет использоваться система критериев, позволяющая определить качественное состояние агропромышленного комплекса. Текущее состояние и ожидаемые результаты будут оценены по следующим группам критериев:
      1) характеризующие обеспечение населения продовольствием и уровень устойчивости системы обеспечения:
      уровень физической и экономической доступности продовольствия;
      удельный вес импорта продуктов питания на внутреннем рынке потребления;
      наличие запасов продовольствия в системе государственных материальных резервов (секретно);
      пороговые значения, характеризующие необходимый объем производства продуктов питания для обеспечения стандартов норм потребления населения страны;
      уровень соответствия продуктов питания стандартам качества и безопасности;
      2) характеризующие эффективность развития сельскохозяйственного производства и переработки:
      уровень доходов аграрного бизнеса и предприятий переработки;
      уровень применения научно обоснованных агротехнологий и технологий переработки;
      конкурентоспособность основных продуктов питания на внутреннем рынке продовольствия;
      положительное сальдо внешнеторгового оборота;
      сбалансированность объемов производства сельхозпродукции и емкости рынков сбыта;
      рост занятости населения;
      3) характеризующие уровень государственного регулирования агропродовольственным комплексом:
      соответствие законодательной базы потребностям рыночного производства в агропромышленном секторе;
      таможенно-тарифный и налоговый режим на товары и услуги сельскохозяйственного назначения;
      уровень регулирования ценообразования на продукты питания;
      система государственного контроля и надзора за производством сельскохозяйственной продукции и продуктов питания;
      размеры и эффективность государственной поддержки производства сельскохозяйственной продукции и продуктов питания.

      2. Обеспечение продовольственной безопасности

       Продовольственная безопасность - состояние экономики, в том числе ее агропромышленного комплекса, обеспеченное соответствующими ресурсами, потенциалом и гарантиями, независимо от внешних и внутренних условий, при котором удовлетворяются потребности населения в продуктах питания в соответствии с физиологическими нормами питания (Закон Республики Казахстан "О зерне" от 19.01.2001 г. № 143-II-3PK Z010143_ ).

      Текущее состояние продовольственной безопасности страны:

      2.1. Уровень физической доступности продовольствия

      Физическая доступность продовольствия определяется как его бесперебойное наличие в местах потребления в объемах и ассортименте, соответствующих нормам потребления:
      оценка уровня физической доступности продуктов питания определяется как соответствие объемов фактического потребления продуктов питания необходимым объемам потребления населения, рассчитанным на основе стандартов потребления;
      ЗАО "Казахская академия питания" Министерства образования и науки Республики Казахстан разработаны минимальные нормы потребления продуктов питания, основанные на рекомендуемом уровне потребления пищевой энергии среднестатистического жителя Казахстана;
      анализ потребления населением продуктов питания на соответствие стандартам потребления (таблица 1) показывает, что в целом в Казахстане обеспечивается минимальный уровень потребления продуктов питания;
      имеется существенная разница в разрезе отдельных групп продуктов питания: если по хлебу и хлебобулочным изделиям, картофелю, овощам, мясу и мясопродуктам, подсолнечному маслу, молочным продуктам и сахару потребление выше или на уровне пороговых значений, то по фруктам и ягодам, яйцу, рыбе и рыбопродуктам фактическое потребление ниже минимальных норм потребления.

                                                       Таблица 1

                 Фактическое потребление продовольствия населением
      республики на душу населения в кг/год к стандарту потребления

__________________________________________________________________________
  Вид продовольствия !                     !Стандарт ! Соотношение        
                     ! Фактическое потреб- !потребле-! фактического 
                     !    ление, кг/год    !ния,     ! потребления
                     !                     !кг/год*  ! к стандарту
                     !                     !         ! потребления, %
                     !_____________________!         !____________________
                     !1990 г!1997 г!2000 г !         !1990 г!1997 г!2000 г
__________________________________________________________________________
 


Хлебопродукты        148     200    105     116,17    127,4  172,2   90,4

Картофель             86      68     66      62,34    138,0  109,1  105,9

Овощи и бахчевые      76      55     85,5    55,14    137,8   99,7  155,1

Фрукты и ягоды        23       9     15      29,19     78,8   30,8   51,4

Мясо и продукты       73      50     44      41,6     175,5  120,2  105,8

Молоко и продукты    311     196    235     179,53    173,2  109,2  130,9

Яйцо, шт.            225      69    102     103,4     217,6   66,7   98,6

Рыба и продукты       10,3     3,5    3,5     4,38    235,2   79,9   79,9

Сахар                 38      18,1   21      15,26    249,0  118,6  137,6

Растительное масло    11,2     6,5    8,9     8,47    132,2   76,7  105,1

Энергетическая      3012    2367   2192    2165       139,1  109,3  101,2

ценность

рациона, ккал

__________________________________________________________________________

     * разработан ЗАО "Казахская академия питания" и рекомендован для использования при разработке настоящей Программы.
     Уровень обеспечения продовольственной безопасности страны во многом зависит от возможности самообеспечения страны продовольствием (таблица 2).

                                                            Таблица 2

     Уровень самообеспеченности населения страны продовольствием

__________________________________________________________________________
        Наименование          ! Стандарты потребления ! Пороговый уровень
                              !   продуктов питания,  ! потребления
                              !         кг/год        ! продуктов питания
                              !                       ! по республике
                              !                       ! (* население х
                              !                       ! гр.2), тонн
__________________________________________________________________________
            1                 !          2            !        3
__________________________________________________________________________

Хлебопродукты (в пересчете                

на муку без хлеба ржанного,

риса и бобовых)                       92,12                1 375 969

Мука пшеничная                        18,25                  270 865

Хлеб пшеничный                        94,45                1 401 817

Макароны                               4,38                   65 008

Хлеб ржаной                           23,73                  352 198

Рис                                    8,07                  119 774

Бобовые                                3,72                   55 212

Картофель                             62,34                  925 244

Овощи и бахчевые культуры,           

всего                                 55,14                  818 382

Капуста                               14,73                  218 621

Лук                                   14,66                  217 582

Морковь                               11,15                  165 487

Свекла                                 1,46                   21 669

Другие овощи, включая бахчевые        13,14                  195 023

Плоды и ягоды, всего                  27,37                  406 223

Яблоки                                23,73                  352 198

Ягоды (виноград и др.)                 3,70                   54 915

Цитрусовые                             1,83                   27 161

Сахар                                 15,26                  226 487

Мясопродукты (в пересчете на

мясо)                                 41,60                  617 423

Говядина                              14,60                  216 692

Свинина                               10,22                  151 684

Баранина                               8,03                  119 180

Птица                                  5,47                   81 185

Мясо других животных                   2,55                   37 847

Рыба, всего                            4,38                   65 008

Яйца (тыс. шт.)                        0,1034                  1 535

Молочные продукты (в пересчете     

на молоко)                            179,53               2 664 566    

Молоко, л.                             91,24               1 354 175

Сметана                                 2,19                  32 504

Творог                                  2,19                  32 504

Сыр сычужный                            2,55                  37 847

Масло сливочное                         2,19                  32 504

Масло растительное                      8,47                 125 711

Масло подсолнечное, л.                  6,53                  96 918

Маргарин                                1,75                  25 973

Майонез                                 0,73                  10 835

Прочие         

Чай                                     0,08                   1 217

Дрожжи                                  0,06                     816

Специи                                  0,07                     980

Соль                                    0,37                   5 492

__________________________________________________________________________

    (продолжение таблицы)

__________________________________________________________________________
Пороговый уровень потребления   ! Фактическое производство!Обеспеченность,
продуктов питания по республике !    сельхозпродукции,    !      %
в пересчете на сельхозпродукцию !         тонн***         !
________________________________!                         !
    продукция        !  тонн    !                         !
__________________________________________________________________________
       4             !    5     !           6             !       7
__________________________________________________________________________

Пшеница, всего         1 859 963         9 073 460             487,8

Пшеница                  416 715

Пшеница                1 341 195

Пшеница                  102 053

Рожь                     336 967            48 340              14,3

Рис                      184 268           214 320             116,3

Бобовые                   78 874            25 620              32,5

Картофель                925 244         1 692 560             182,9   

Овощи и бахчевые, 

всего                    818 382         1 965 200             240,1    

Капуста                  218 621           262 670             120,1

Лук                      217 582           256 490             117,9    

Морковь                  165 487           163 620              98,9    

Свекла                    21 669            77 470             357,5    

Другие овощи, включая

бахчевые                 195 023         1 204 950             617,9    

Плоды и ягоды, всего     406 223           201 750              49,7    

Яблоки                   352 198           154 840              44,0    

Ягоды (виноград и

др.)                      54 915           133 090             242,4      

Цитрусовые                  -                -                    -    

Сахарная свекла*       1 887 395           272 680              14,4    

Мясо, всего              617 423           622 600             101,0    

Говядина                 216 692           306 300             141,4    

Свинина                  151 684           133 400              87,9    

Баранина                 119 180            91 200              76,5    

Птица                     81 185            33 300              41,0    

Мясо других

животных                  37 847            58 400             154,3    

Рыба, всего               92 868          **40 000              43,1    

Яйца                       1 535             1 692             110,3    

Молоко, всего          2 664 566         3 730 200             140,0    

Молоко, л.             1 354 175         3 730 200             275,5

Сметана                   32 504            40 273             123,9

Творог                    32 504              3461              10,6    

Сыр сычужный              37 847              4141              10,9

Масло сливочное           32 504             3 351              10,3    

Масличные                628 554           140 150              22,3    

Подсолнечник             484 588           104 630              21,6    

Маргарин                  25 973             10449              40,2    

Майонез                   10 835              6370              58,8    

               Чай                         -                -                    -      

Дрожжи                       816              4914             602,0     

Специи                      -                -                    -     

Соль                      21 669            11 341              52,3 

__________________________________________________________________________
 

* численность населения на 1 января 2001 года составила 14841,9 тыс. человек ** оперативные данные *** без учета внутрипроизводственного потребления

      Анализ обеспеченности населения республики продуктами питания в соответствии со стандартами потребления показывает, что в целом по основным видам продуктов питания республика самообеспечена:
      по пшенице, рису, картофелю, овощам, ягодам, мясу, молоку, яйцам обеспеченность выше пороговых значений;
      по ржи, бобовым, яблокам, сахару, мясу птицы, рыбе, масличным и подсолнечнику фактическое производство ниже стандартных норм потребления.

     2.2. Уровень экономической доступности

     Экономическая доступность продовольствия определяется как возможность приобретения населением продовольственных товаров при сложившемся уровне цен и доходов в размерах, заложенных в минимальной потребительской корзине.

                                                       Таблица 3

                        Уровень доходов населения

__________________________________________________________________________
№ !              Основные показатели       ! 1999 г. ! 2000 г. ! 2001 г.
__________________________________________________________________________
1   Денежные доходы населения (в среднем на
    душу в месяц), тенге                       5539      6499     7316
__________________________________________________________________________
2   Величина прожиточного минимума (в среднем
    на душу в месяц), тенге                    3394      4007     4596
__________________________________________________________________________
3   Коэффициент экономической доступности
    (строка 1 : на строку 2)                   1,63      1,62     1,59
__________________________________________________________________________
 

       Среднедушевой номинальный денежный доход в 2001 году по республике в месяц составил 7316 тенге, что обеспечивает прожиточный минимум, сложившийся в среднем по стране в размере 4596 тенге в месяц.
      Однако отмечается значительная дифференциация уровня доходов по группам населения и регионам республики. В 2001 г. доля населения, имеющая доходы ниже прожиточного минимума, составила 28,4% в целом по республике, причем в городе доля этого населения составила 20,4%, а на селе - 38,0%. Самая высокая доля населения, имеющая доходы ниже прожиточного минимума, в Атырауской области - 40,9%, Жамбылской - 48,4%, Южно-Казахстанской - 38,4%, Кызылординской - 38,5%, Алматинской - 39,3%, Мангистауской - 46,2%.
      Доля населения, имеющая доходы ниже стоимости продовольственной корзины, в среднем по республике составила 11,3 %, в том числе в городе - 7,15%, на селе - 16,3%, из них в Мангистауской области в селе - 83,5%, Атырауской - соответственно 24,9%, Актюбинском - 22,9%, Костанайской - 22,8%.
      2.3. Удельный вес импорта продуктов питания на внутреннем рынке потребления

      По оценкам ФАО, безопасный уровень импорта продовольствия не должен превышать в целом 17% от уровня потребления.
      Доля импорта в потреблении основных видов сельскохозяйственной продукции незначительна.

                                                       Таблица 4

       Доля импорта в потреблении основных продуктов питания (%)

__________________________________________________________________________
      Наименование продуктов    !1995 г!1996 г!1997 г!1998 г!1999 г!2000 г
__________________________________________________________________________
Хлебные продукты (хлеб и

макаронные изделия, крупа)       1,0    0,7    0,7    3,8    3,4    3,4

Картофель                        0,3    1,9    0,7    1,5    2,8    4,1

Овощи и бахчевые                 4,1     -     1,8    1,9    3,2    1,8

Мясо и мясопродукты              0,96   2,3    6,4    6,9    3,9    5,1

Молоко и молочные продукты       2,4    3,2    5,3    6,2    5,6    9,2

Яйца (штук)                      0,8    2,7    1,7    3,5    5,4   10,5

Рыба и рыбопродукты             18,8     -    31,4   30,6     57   82,9

__________________________________________________________________________

     В то же время доля импорта на рынках потребления изделий глубокой переработки из мяса, молокопродуктов, жиров и масла животного и растительного происхождения, кондитерских изделий, переработанных овощей и фруктов уже не столь безобидна (от 40% до 60%) и характеризует высокую зависимость внутреннего рынка от импорта товаров (таблица 5).

          Производство и импорт продуктов питания (тыс. тонн)

                                                                 Таблица 5

___________________________________________________________________________
   Показатели      !            1995           !          1997            !
                   !___________________________!__________________________!
                   !всего!в том числе !доля им-!всего!в том числе  !доля  !
                   !     !___________ !порта, %!     !_____________!импор-!
                   !     !произ-!им-  !        !     !произ-!им-   !та, % !
                   !     !водст-!порт !        !     !водст-!порт  !      !
                   !     !во    !     !        !     !во    !      !      !
___________________!_____!______!_____!________!_____!______!______!______!

Мука пшеничная и    1577   1575    1,9   0,1    1531    1528    2,9   0,2 

меслин               

Масло и жиры расти-   58     44   14,4    25      62    28,8   33,2    54

тельные          

Сахар**              317    113  204,5    65     378   147,9  229,6    61 

Колбасные изделия     35     35    0,4     1      23      16    6,6    29

Мясные консервы             1,5                          3,8     

Молоко обработанное 

жидкое и сливки

(цельномолочная

продукция в

пересчете на

молоко), импорта в

пересчете на молоко

не имеется           280    279    0,5   0,2     204     203    1,4     1

Масло сливочное       34     30    3,6    11      12       7    5,0    42

Сыры и творог         12     12    0,3     2       7       6    0,6     9 

Маргариновая           6      3    2,7    47      13       6    6,7    53

продукция     

Кондитерские          43     29   14,4    33      68      49   19,3    28 

изделия, содержащие

и не содержащие

какао     

___________________________________________________________________________

          (продолжение таблицы)

___________________________________________________________________________
   Показатели      !            2000          !           2001            !
                   !__________________________!___________________________!
                   !всего!в том числе !доля   ! всего!в том числе  !доля  !
                   !     !___________ !импор- !      !_____________!импор-!
                   !     !произ-!им-  !та, %  !      !произ-!им-   !та, % !
                   !     !водст-!порт !       !      !водст-!порт  !      !
                   !     !во    !     !       !      !во *) !      !      !
___________________!_____!______!_____!_______!______!______!______!______!
Мука пшеничная и    1743  1740,8   1,9   0,1   1029,6 1028,0    1,6   0,2 

меслин             

Масло и жиры расти-  132    55,2  76,8  58,2    175,2   74,1  101,1    58

тельные          

Сахар**              604   279,7 324,2  53,7    681,8  345,5  336,3    49 

Колбасные изделия     20     12    7,7  39,1     18,0    9,0    9,0    50

Мясные консервы      3,2    0,5    2,7  84,4      3,4    0,2    3,2    94 

Молоко обработанное  115  109,6    5,8   5,0     53,2   47,9    5,3    10

жидкое и сливки

(цельномолочная

продукция в

пересчете на

молоко), импорта в

пересчете на

молоко не имеется         

Масло сливочное       12    4,4    7,6  63,3     11,0    3,9    7,1    65

Сыры и творог          6    4,6    1,5  24,6      7,1    5,5    1,6    23 

Маргариновая          23   10,4   12,9  55,4     26,9   16,9   10,0    37

продукция     

Кондитерские          65   28,3   36,3  56,2     72,1   32,7   39,4    55 

изделия, содержащие

и не содержащие

какао     

___________________________________________________________________________

          * за 2001 год приведены оперативные данные

     ** производство сахара показано с учетом переработки импортного сырья

                                                                     Диаграмма 1

          Доля экспорта из Республики             Доля импорта в Республике
        Казахстан в 2001 году                  Казахстан в 2001 году
(Диаграмму см. на бумажном варианте)   (Диаграмму см. на бумажном варианте)

                       Сальдо экспорта-импорта (тыс.долл.США)
                   (Диаграмму см. на бумажном варианте)    
 

       Анализ экспорта-импорта продуктов питания показывает в целом положительный баланс за счет большого экспорта по позициям хлебных злаков и продукции мукомольно-крупяной промышленности. Однако по всем другим продуктам питания глубокой переработки, растительному маслу и мясу птицы сальдо внешней торговли отрицательное.
      Анализ импортных потоков показывает, что основным импортером продовольствия в Казахстан является Россия около - 42% от общего объема импорта. Она обеспечивает от 100 до 70% импорта колбасных изделий, мясных, мясорастительных консервов, печенья, кондитерских изделий и пирожных, дрожжей пекарских, кондитерских изделий из какао и сахара, молока сгущенного и концентрированного, кетчупа, майонеза, мороженого, пива, подсолнечного масла, сливочного масла.
      Вторым по величине импортером являются США - 3,8% импорта. Сальдо внешнеторгового оборота сложилось отрицательное, объем импортируемой продукции более чем в 2 раза превышает объем экспорта в эту страну. Импортируется практически один вид продукции - мясо птицы, цены на которое от 1,5 до 3 раз ниже по сравнению с отечественным.
      Отрицательное сальдо внешнеторгового оборота сложилось с такими крупными импортерами, как Россия, Украина и Германия. Доля импорта из Германии значительна по таким товарам, как: солод, маргариновая продукция, кисломолочная продукция, сметана. Из Украины в больших объемах импортируется масло подсолнечное, масло сливочное, кондитерские изделия из какао и сахара.

      2.4. Уровень соответствия продуктов питания стандартам качества и
           безопасности

      Показателем устойчивости системы обеспечения продовольственной безопасности является уровень качества и безопасности продуктов питания. В настоящее время отечественное производство сельхозпродукции и ее переработка не соответствуют международным, а зачастую и национальным стандартам качества.
      По данным республиканской СЭС, в 2000 году основная доля (от 40 до 80%) забракованной продукции приходится на произведенную отечественными товаропроизводителями продукцию. Высокий процент некачественной продукции отмечен по мясу и мясопродуктам, из 14,7% забракованной продукции 82% - отечественного производства, по молоку и молочным продуктам из 14,5% отечественная продукция составляет 79%, по растительному маслу из 21,4% отечественная продукция составляет 67%, по сахару из 8,9% отечественная продукция составляет 36%. Аналогичная ситуация по муке, хлебу, крупам, овощам и напиткам. Это также увеличивает зависимость потребительского рынка от импорта.
      Производство сельскохозяйственной продукции и продуктов питания осуществляется в основном по ГОСТам еще советского времени, что снижает конкурентоспособность отечественной продукции.

      2.5. Государственные ресурсы и резервы (секретно)

      2.6. Общие выводы

      Характеризуя в целом обеспеченность населения продуктами питания и устойчивость этой системы, можно сделать следующие выводы:
      рынок продовольствия в целом обеспечивает национальный стандарт потребления основных продуктов питания;
      сформирована система обеспечения основными продуктами питания на случай возникновения угроз;
      экономическая доступность населения к продуктам питания в целом обеспечивается уровнем доходов населения, но неравномерна в разрезе социальных групп и территорий;
      система обеспечения продовольственной безопасности неустойчива в силу роста объемов импорта продовольствия, несоответствия стандартам качества.

      Меры:
      утвердить национальные стандарты потребления по всей необходимой номенклатуре продуктов питания в среднем в расчете на душу населения, а также по отдельным половозрастным группам;
      для снижения бедности населения основными приоритетами должны быть: проведение региональной политики, направленной на выравнивание уровня развития регионов, обеспечение дальнейшего экономического роста отраслей экономики, в т.ч. сельского хозяйства, создание государством условий для реализации трудового потенциала бедного населения (особенно на селе), усиление адресности оказания социальной помощи социально уязвимым слоям населения;
      акимам областей необходимо вести мониторинг минимальной потребительской корзины, рассчитанной на основе национальных стандартов потребления;
      для достижения экономической доступности питания обеспечить сбалансирование уровня доходов всех групп населения со стоимостью минимальной потребительской корзины, рассчитанной на основе национальных стандартов потребления;
      разработать систему контроля качества продуктов питания и перевод ее на международные стандарты;
      осуществлять мониторинг обеспеченности продовольственной безопасности;
      при разработке индикативного плана учитывать показатели производства по каждому виду сельхозпродукции и ее переработки, составляющие основу обеспечения продовольственной безопасности;
      оптимизировать систему формирования, хранения и использования государственных продовольственных запасов;
      обеспечить своевременное бюджетное финансирование государственного закупа и хранения материальных резервов;
      осуществить меры по снижению зависимости внутреннего рынка продовольствия от импорта на основе роста конкурентоспособности отечественных товаров и проведения государственной политики разумного протекционизма;
      обеспечить объем внутреннего производства основных продуктов питания не менее порогового значения в соответствии со стандартами потребления (таблица 6).

                                                                Таблица 6

                    Необходимый пороговый уровень обеспеченности
              продовольственной безопасности в соответствии с
          национальными стандартами потребления продуктов питания 
___________________________________________________________________________
                !Стандарты!Пороговый уровень потребления продуктов питания!
Наименование   !потребле-!    по республике (население х гр.2), тонн     !
                !ния про- !________________________________________________
                !дуктов   !   2003 год    !   2004 год    !    2005 год   !
                !питания, ! нас. 14936,7  ! нас. 15010,5  !  нас. 15073,1 !
                !кг/год   !   тыс.чел.    !   тыс.чел.    !    тыс.чел.   !
___________________________________________________________________________
       1        !    2    !       3       !        4      !        5      !
________________!_________!_______________!_______________!_______________!
Хлебопродукты      92,12      1 375 969      1 382 767       1 388 534

(в пересчете на

муку без хлеба

ржаного, риса и

бобовых)      

Мука пшеничная     18,25        272 595        273 942         275 084

Хлеб пшеничный     94,45      1 410 771      1 417 742       1 423 654

Макароны            4,38         65 423         65 746          66 020

Хлеб ржаной        23,73        354 448        356 199         357 685

Рис                 8,07        120 539        121 135         121 640

Бобовые             3,72         55 565         55 839          56 072    

Картофель          62,34        931 154        935 755         939 657

Овощи и бахчевые   55,14        823 610        827 679         831 131

культуры, всего          

Капуста            14,73        220 018        221 105         222 027

Лук                14,66        218 972        220 054         220 972    

Морковь            11,15        166 544        167 367         168 065

Свекла              1,46         21 808         21 915          22 007

Другие овощи,      13,14        196 268        197 238         198 061

включая бахчевые          

Плоды и ягоды,     27,37        408 817        410 837         412 551

всего         

Яблоки             23,73        354 448        356 199         357 685

Ягоды (виноград     3,70         55 266         55 539          55 770

и др.)         

Цитрусовые          1,83         27 334         27 469          27 584

Сахар              15,26        227 934        229 060         230 016

Мясопродукты, (в   41,60        621 367        624 437         627 041

пересчете на 

мясо)           

Говядина           14,60        218 076        219 153         220 067

Свинина            10,22        152 653        153 407         154 047

Баранина            8,03        119 942        120 534         121 037

Птица               5,47         81 704         82 107          82 450

Мясо других         2,55         38 089         38 277          38 436

животных           

Рыба, всего         4,38         65 423         65 746          66 020

Яйца (тыс. шт)      0,1034        1 544          1 552           1 559    

Молочные          179,53      2 681 586      2 694 835       2 706 074   

продукты (в

пересчете на

молоко)         

Молоко, л.         91,24      1 362 825      1 369 558       1 375 270

Сметана             2,19         32 711         32 873          33 010

Творог              2,19         32 711         32 873          33 010    

Сыр                 2,55         38 089         38 277          38 436

Масло сливочное     2,19         32 711         32 873          33 010    

Масло               8,47        126 514        127 139         127 669

растительное          

Масло               6,53         97 537         98 019          98 427

подсолнечное, л.         

Маргарин            1,75         26 139         26 268          26 378

Майонез             0,73         10 904         10 958          11 003

Прочие                                0              0               0

Чай                 0,08          1 225          1 231           1 236

Дрожжи              0,06            822            826             829

Специи              0,07            986            991             995

Соль                0,37          5 527          5 554           5 577    

___________________________________________________________________________

          (продолжение таблицы)

__________________________________________________________________________
     Пороговый уровень потребления продуктов питания по республике в      !
         пересчете на сельскохозяйственную продукцию                      !
__________________________________________________________________________!
   продукция        !    2003 год     !      2004 год    !     2005 год   !
____________________!_________________!__________________!________________!
         6          !       7         !         8        !       9        !
____________________!_________________!__________________!________________!
Пшеница, всего           1 871 843        1 904 936          1 912 881
Пшеница                    419 377          421 449            423 206
Пшеница                  1 349 762        1 417 742          1 423 654
Пшеница                    102 704           65 746             66 020
Рожь                       340 815          356 199            357 685
Рис                        185 445          186 361            187 138
Бобовые                     79 379           79 770             80 103
Картофель                  931 154          935 755            939 657
Овощи и бахчевые,          823 610          827 679            831 131
всего     
Капуста                    220 018          221 105            222 027
Лук                        218 972          220 054            220 972
Морковь                    166 544          167 367            168 065
Свекла                      21 808           21 915             22 007
Другие овощи,              196 268          197 238            198 061
включая бахчевые
Плоды и ягоды,             408 817          410 837            412 551
всего             
Яблоки                     354 448          356 199            357 685
Ягоды (виноград             55 266           55 539             55 770
и др.)          
Цитрусовые                                   27 469             27 584
Сахарная свекла*         1 899 450        1 908 835          1 916 796
Мясо, всего                621 367          624 437            627 041
Говядина                   218 076          219 153            220 067
Свинина                    152 653          153 407            154 047
Баранина                   119 942          120 534            121 037
Птица                       81 704           82 107             82 450
Мясо других                 38 089           38 277             38 436 
животных     
 
   Яйца (тыс. шт)               1 544            1 552              1 559
Молоко, всего            2 681 586        2 694 835          2 706 074
Молоко, л.               1 362 825        1 369 558          1 375 270
Сметана                     32 711           32 873             33 010
Творог                      32 711           32 873             33 010
Сыр                         38 089           38 277             38 436
Масло сливочное             32 711           32 873             33 010
Масличные                  632 569          635 695            638 346
Подсолнечник               487 683          490 093            492 137
Маргарин                    26 139           26 268             26 378
Майонез                     10 904           10 958             11 003   
___________________________________________________________________________
     * может быть замещен сырьем из сахара-тростника
 
          3. Формирование эффективной системы агробизнеса
 

          3.1. Развитие земельных отношений

     Текущее состояние     

     В результате реформирования сельхозпредприятий и в связи с выведением из сельскохозяйственного оборота малопродуктивных и засоленных земель произошло сокращение земель сельхозназначения по сравнению с 1991 г. на 127,5 млн. га, или более чем в 2 раза, в том числе пашня уменьшилась на 13,3 млн. га (в 2,7 раза).

                                                                Таблица 7

___________________________________________________________________________
Области      !   1991 г. !   1995 г. !   2000 г. !   2001 г. !Изменение
              !           !           !           !           !2001 г. к
              !           !           !           !           !1991 г (+,-)
              !___________!___________!___________!___________!____________
                    !всего!в    !всего!в    !всего!в    !всего!в    !всего!в   
                    !     !т.ч. !     !т.ч. !     !т.ч. !     !т.ч. !     !т.ч.
              !     !пашня!     !пашня!     !пашня!     !пашня!     !пашня
______________!_____!_____!_____!_____!_____!_____!_____!_____!_____!______
Акмолинская     13,6  6,4   12,6  6,2   8,9   4,5   9,0   4,9   -4,6  -1,5
Актюбинская     23,0  2,1   20,4  1,6   7,9   0,7   7,5   0,8  -15,5  -1,3
Алматинская     15,9  1,7   14,2  1,5   8,5   1,1   8,2   1,1   -7,7  -0,6
Восточно-
Казахстанская    8,9  2,7    8,5  1,8   2,6   0,9   2,6   0,9   -6,3  -1,8
Атырауская      22,2  0,03  18,6  0,01  4,5  0,002  4,5  0,001 -17,7  -0,03
Жамбылская      11,5  1,02  10,8  0,9   7,9   0,9   7,4   0,8   -4,1  -0,2
Западно-        12,9  2,01  11,5  1,8   5,0   0,4   4,5   0,6   -8,4  -1,41
Казахстанская     
Карагандинская  28,4  2,3   22,1  2,02  11,9  1,06  10,7  1,1  -17,7  -1,2
Кызылординская  18,9  0,3   17,5  0,2   6,9   0,1   5,7   0,1  -13,2  -0,2
Костанайская    18,1  6,7   17,2  6,5   7,9   5,6   7,6   5,6  -10,5  -1,1
Мангистауская   13,9    0   12,2    0   8,3     0   8,3     0   -5,6     0
Павлодарская    10,6  3,5    9,6  3,03  2,7   1,3   2,5   1,3   -8,1  -2,2
Северо-
Казахстанская    9,0  5,5    7,8  5,3   6,1   4,1   6,1   4,2   -2,9  -1,3
Южно-
Казахстанская   11,5  1,2   11,8  1,03  4,0   0,8   6,3   0,8   -5,2  -0,4
Итого          218,4 35,5  194,8  31,9 93,1  21,5  90,9  22,2  -127,5 -13,3
___________________________________________________________________________
 

                                                                      Рисунок 1

         Динамика земель сельскохозяйственного назначения, млн. га        
                         (см. бумажный вариант)
 

       Согласно Закону Республики Казахстан "О земле" от 24 января 2001 г. N 152-II Z010152_ отменено право постоянного землепользования негосударственных сельскохозяйственных землепользователей и введен институт временного долгосрочного землепользования на условиях аренды сроком до 49 лет (схема 1). (см. бумажный вариант)

      Проблемы:
      введение с 1 января 2003 года временного долгосрочного землепользования отрицательно скажется на положении части сельхозтоваропроизводителей;
      отсутствие частной собственности на земли сельскохозяйственного назначения является одним из сдерживающих факторов развития залоговых отношений и увеличения капиталовложений в аграрном секторе;
      отсутствие стабильных земельных отношений не стимулирует развития средних и крупных товарных сельхозформирований;
      отсутствие современных материалов по бонитировке почв (последняя полномасштабная работа по бонитировке почв проведена в 1986-1987 гг.) не позволяет реально оценить и дифференцировать размеры земельного налога;
      отсутствие экономического механизма, стимулирующего повышение плодородия почв, а также действенного слежения за состоянием плодородия почв снижает ответственность землепользователей за использование земель.

      Меры:
      принятие законодательного акта по введению частной собственности на земли сельскохозяйственного назначения;
      введение механизма ответственности за неэффективное использование земли по сохранению и повышению плодородия сельскохозяйственных угодий;
      проведение ревизии распределения земель на соответствие действующему законодательству;
      совершенствование методики определения оценочной стоимости земельных участков: проведение 4 тура оценки бонитета во всех регионах, дифференциация ставки капитализации для типов и подтипов почв с учетом состояния экономики страны;
      совершенствование финансово-кредитных отношений в аграрном секторе с использованием ипотечной формы кредитования под залог земли и права землепользования через кредитный механизм.

      Ожидаемые результаты
      Включение земли в рыночный оборот, увеличение доступа сельхозтоваропроизводителей к кредитным ресурсам, улучшение использования земли, сохранение специального режима налогообложения.

      3.2. Формирование эффективной системы сельскохозяйственного
           водопользования

      Состояние орошаемых земель:
      фонд орошаемых земель составляет 2364,8 тыс. га, которые обеспечивают производство более 30% валовой продукции сельского хозяйства;
      в 1991 г. в сельскохозяйственном производстве использовалось 2284 тыс. га орошаемых земель, а в 2001 г. фактически орошалось 1317,8 тыс. га, остальные 1047 тыс. га не использовались по причинам выведения из оборота засоленных земель, неисправности оросительной сети, отсутствия или нехватки воды, ухудшения почвенно-мелиоративных условий, организационных мероприятий и прежде всего отсутствия финансовых и материально-технических ресурсов (таблица 8).

                                                                     Таблица 8

                 Наличие и состояние орошаемых земель                    
___________________________________________________________________________
            !Нали- !   Из них орошается   !     Не используется орошаемых
  Области   !чие   !                      !              земель
            !оро-  !______________________!________________________________
            !шаемых!Всего !в том числе    !Всего!   в т.ч. по причинам
            !зе-   !      !_______________!     !__________________________
            !мель, !      !занято !не за- !     !неисп-!от-   !ухуд-!от-  
            !всего !      !под по-!сева-  !     !рав-  !сутст-!шение!сутст-
            !      !      !севами !лось   !     !ность !вие   !поч- !вие  
            !      !      !       !       !     !ороси-!воды  !вен- !финан-
            !      !      !       !       !     !тель- !      !но-  !совых
            !      !      !       !       !     !ной   !      !мели-!сред-в
            !      !      !       !       !     !сети  !      !орат.!
            !      !      !       !       !     !      !      !усло-! 
            !      !      !       !       !     !      !      !вий  !
____________!______!______!_______!_______!_____!______!______!_____!______
Акмолинская   46,5    4,4     4,4           42,1  36,4    2,0          3,7
Актюбинская   48,8    8,2     8,2           40,6  26,3          4,1   10,2
Алматинская  648,3  544,8   445,0    99,8  103,5  38,2         65,3
Атырауская     4,6    4,5     3,7     0,8    0,1                       0,1
В.-Казах-    219,1   54,5    54,5          164,6  66,5         30,7   67,4
станская        
Жамбылская   284,7    239   216,2    22,8   45,7  30,7   13,0   2,0
З.-Казах-     11,1   11,1    11,1     1,0
станская     
Карагандин-   87,7    3,8     3,8           85,4  65,2         14,2    6,0
ская     
Кызылордин-  277,7  173,7     141    32,7  104,0  58,5   17,2  28,3
ская
Костанай-    145,9    6,3     6,3          139,6  10,0   82,9         46,6
ская     
Мангистау-     1,3    0,2             0,2    1,1   1,1
ская     
Павлодарская  12,9    4,6     4,6            8,3   8,3
С.-Казах-
станская      17,7    0,3     0,3           17,3  12,7    4,6
Ю.-Казах-    558,6  471,9   418,7    53,6   86,7  30,2   14,6  29,0   12,9
станская
Итого       2364,8 1525,8  1317,8   208,0  839,0 384,1  134,2 173,6  174,0
__________________________________________________________________________
 

                         Проблемы в сельскохозяйственном водопользовании:
 

       отсутствие законодательной базы, регулирующей сельскохозяйственное водопользование, отношения собственности на ирригационные сооружения;
      из-за высокой стоимости услуг по доставке воды в хозяйствах южных областей республики образовалась дебиторская задолженность в размере 408 млн. тенге, что обусловливает убыточную деятельность хозяйствующих субъектов, оказывающих услуги сельскохозяйственным водопользователям;
      КПД оросительных систем в два раза ниже нормативного показателя из-за высокой степени износа ирригационных сооружений;
      зависимость водоснабжения южных областей от регулируемости межгосударственных отношений по разделу вод трансграничных рек.

      Меры по совершенствованию системы водопользования:
      разработка новой редакции Водного кодекса Республики Казахстан с учетом норм по организации и функционированию объединений водопользователей;
      государственная поддержка сельских водопользователей путем дотирования из республиканского бюджета разницы непокрываемых затрат в услугах по подаче воды государственных, водохозяйственных, эксплуатационных организаций, обеспечивающих их рентабельную деятельность;
      восстановление особо аварийных участков межхозяйственных каналов и гидромелиоративных сооружений;
      создание методического центра "Казагромелиоводхоз" в форме государственного учреждения с функциями по ведению мониторинга состояния ирригационных систем, осуществлению проектирования строительства участков орошения;
      предусмотреть в государственной программе по подготовке кадров ежегодную подготовку инженеров-гидротехников, инженеров-строителей водохозяйственных систем и сооружений в количестве 20-25 человек;
      создание межгосударственного водно-энергетического консорциума стран средней Азии (четырехстороннего).
 
           Финансовое обеспечение:
      субсидирование стоимости услуг по доставке воды сельхозтоваропроизводителям. Восстановление особо аварийных участков межхозяйственных каналов и гидромелиоративных сооружений и создание государственного учреждения "Казагромелиоводхоз";
      займы Международного Банка Реконструкции и Развития по проекту "Усовершенствование ирригационной и дренажной систем" и Азиатского Банка Развития по проекту "Управление водными ресурсами и восстановление земель".

                                                                Таблица 9
                                                                млн. тенге
___________________________________________________________________________
   Наименование бюджетной программы   !  2003 г.   !   2004 г.  !  2005 г.!
______________________________________!____________!____________!_________!
Субсидирование стоимости услуг по        1032,379      1100,0      1500,0
доставке воды сельхозтоваропроизводи-
телям
Восстановление особо аварийных участ-     250,0        1250,0      1500,0
ков межхозяйственных каналов и гидро-
мелиоративных сооружений
Создание методического центра ГУ           10,0          10,0        10,0
"Казагромелиоводхоз"
Материально-техническое оснащение           2,427         1,177       1,0
методического центра ГУ "Казагроме-
лиоводхоз"
Займы                                    3042,7        2079,9       978,9
Итого                                    4337,506      4441,077    3989,9
__________________________________________________________________________
Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год   

      Ожидаемый результат:
      повышение рентабельности возделываемых сельскохозяйственных культур;
      повышение коэффициента полезного действия оросительных систем до 80%;
      увеличение урожайности сельскохозяйственных культур на 25-30%;
      повышение материальной, технической вооруженности и финансовой обеспеченности эксплуатационных водохозяйственных компаний и их технологического уровня функционирования;
      развитие эффективной системы сельскохозяйственного водопользования и структур по эксплуатации ирригационных сооружений;
      создание 150 новых рабочих мест на предприятиях системы мелиорации и сельскохозяйственного водопользования.
 
          3.3. Растениеводство
     Общая характеристика

     За последние три года в отрасли растениеводства наметилась тенденция стабилизации и роста производства продукции. В среднем за 1999-2001 годы в стране было произведено 13,9 млн. тонн зерна, или в 1,4 раза больше, чем в среднем за 1996-1998 годы. Урожайность зерновых за указанные периоды увеличилась с 6,9 до 11,5 центнера с гектара. Аналогичная картина отмечается и по производству технических культур, картофелю и овощам.

                                                               Таблица 10

         Динамика некоторых показателей развития растениеводства
__________________________________________________________________________
   Культуры  !      Валовой сбор, тыс. тонн !        Урожайность, ц/га    !
             !______________________________!_____________________________!
             !В среднем!В среднем!  В % к   !В среднем!В среднем!  В % к  !
             !за 1996- !за 1999- !1996-1998 !за 1996- !за 1999- !1996-1998!
             !1998 гг. !2001 гг. ! гг.      !1998 гг. !2001 гг. !   гг.   !
_____________!_________!_________!__________!_________!_________!_________!
Зерно          10003,6   13908,5    139,0       6,9       11,5     166,7
в том числе     7126,5   11008,5    154,5       6,6       11,2     169,7
пшеница 
Хлопок-          180,7     317,8    175,9      16,9       19,7     116,6
сырец
Сахарная         231,2     283,2    122,5     121,3      166,7     137,4
свекла 
Подсолнечник      67,3     119,3    177,3       3,0        5,0     166,7
Картофель       1463,9    1859,9    127,0      83,0      115,7     139,4
Овощи            912,3    1538,1    168,6     103,7      151,3     145,9
Бахчевые         222,8     437,1    196,2      67,7      114,0     168,4
__________________________________________________________________________

          3.3.1. Оптимизация структуры посевных площадей     

     Текущее состояние

                        Структура посевных площадей

                                                                Таблица 11
                                                                  тыс.га
___________________________________________________________________________
Культуры      ! 1996 г. ! 1997 г. ! 1998 г. ! 1999 г. ! 2000 г. ! 2001 г. !
______________!_________!_________!_________!_________!_________!_________!
Посевная        25644,1   21843,7   18610,4   15285,3   16195,3   16725,7
площадь, всего                 
из них зерно-   17188,6   15651,4   13526,7   11392,5   12438,2   13178,8
вые культуры,
в т.ч.: 
пшеница         12280,3   11512,2   10668,1    9037,0   10113,3   10826,8 
ячмень           3640,1    3182,0    2222,5    1796,0    1710,7    1744,5 
овес              452,0     387,2     214,7     145,8     192,9     185,2 
озимая рожь       108,4      73,1      68,6      20,2      27,0      43,3 
кукуруза на        85,8      69,0      65,8      66,5      79,4      88,8
зерно        
рис                88,5      85,2      76,7      71,6      77,6      71,4 
просо             263,7     153,9      94,5     128,1     137,9     115,2 
гречиха           174,1     106,9      68,9      45,0      52,0      57,4 
Сахарная           32,4      13,5      17,6      19,0      22,5      19,7
свекла    
Хлопчатник        106,0     103,6     118,0     141,3     151,8     184,7
Масличные         487,2     333,5     338,6     384,2     448,2     349,5
культуры,
в т.ч.      
подсолнечник      335,8     223,9     225,0     262,6     313,9     255,4
соя                 3,6       3,2       2,9       3,0       3,6       6,5
Кормовые         7526,0    5445,7    4294,0    3050,8    2823,7    2669,5
культуры      
Плодово-           87,8        78      65,2      66,4      65,1      58,5
ягодные
насаждения       
Виноградники       16,1      13,0      10,3      10,0      11,5      10,9
___________________________________________________________________________
 
                 Анализ структуры посевных площадей за последние годы показывает, что общая площадь посева в 2001 году по сравнению с 1996 годом сократилась в 1,5 раза. При этом доля зерновых в общей площади сельскохозяйственных культур увеличилась с 67 до 79 процентов. Основные площади в структуре приходятся на пшеницу, доля которой увеличилась с 48 до 65 процентов, а в структуре зерновых культур соответственно с 71 до 82 процентов;
      с ростом удельного веса пшеницы в структуре зерновых культур произошло уменьшение посевных площадей под бобовые культуры, крупяные, зернофуражные и кормовые;
      площади под сахарную свеклу уменьшились в 1,6 раза и установились на уровне 19,7 тыс. га. В то же время объемы производства сахарной свеклы не позволяют сегодня обеспечить сырьем существующие в республике сахарные заводы и тем более не покрывают потребности населения в данной продукции;
      площади под подсолнечник стабилизировались на уровне 220-250 тыс. га;
      посевы хлопчатника увеличились в 1,7 раза, это обусловлено высокой рентабельностью указанной культуры и наличием рынка сбыта;
      сохраняется тенденция сокращения площадей плодовых и виноградных насаждений.

      Проблемы:
      сложившееся размещение зерновых культур по видам без учета особенностей почвенно-климатических условий регионов и конъюнктуры рынка не обеспечивает устойчивое и конкурентоспособное ведение сельскохозяйственного производства;
      не выдерживаются рекомендуемые севообороты;
      недостаточно внедряются в производство высокорентабельные культуры (сафлор, соя, зернобобовые);
      продолжает снижаться плодородие земель сельскохозяйственного назначения;
      мало внимания уделяется вопросам полевого кормопроизводства;
      недостаточно ведутся работы по восстановлению и расширению многолетних насаждений и виноградников, в этой связи ощущается дефицит сырья для перерабатывающих предприятий.

      Меры по оптимизации структуры посевных площадей:
      расширение площадей под рентабельные виды сельскохозяйственных культур (бобовые, крупяные, масличные, технические и зернофуражные культуры, пшеницу твердых сортов, ячмень пивоваренного назначения), особенно в северном регионе, а также плодовые и виноградник;
      структура посевных площадей будет адаптирована к природно-климатическим условиям регионов:
      - площади озимой пшеницы и озимой ржи будут увеличены в западном регионе Казахстана (Актюбинская и Западно-Казахстанская области);
      - площади твердой пшеницы будут увеличены в Акмолинской, Костанайской и Северо-Казахстанской областях;
      - площади под зернофуражные и зернобобовые увеличатся в Акмолинской и Северо-Казахстанской областях;
      - посевы крупяных и масличных культур расширятся в Восточно-Казахстанской и Павлодарской областях;
      - площади под кукурузу на зерно, сою и сахарную свеклу увеличатся в Алматинской и Жамбылской областях;
      - площади под сафлор увеличатся в Южно-Казахстанской области;
      поддержка производства семян рентабельных культур;
      поддержка производства сахарной свеклы и картофеля (субсидирование производства элитных семян предусмотрено в разделе "3.3.2. Семеноводство, обеспечение техникой на лизинговой основе при возделывании сахарной свеклы и картофеля", предусмотрено в главе "6. Финансовое обеспечение");
      увеличение мощностей предприятий, перерабатывающих высокорентабельные сельскохозяйственные культуры (строительство и ввод второй очереди завода по переработке сои и другие);
      создание специализированных производств животноводческого и птицеводческого направлений, обеспечивающих рынок сбыта кормовых культур.

                                                               Таблица 12

         Намечаемые посевные площади основных сельскохозяйственных
                            культур (тыс. га)
___________________________________________________________________________
Культуры    !В среднем за !  2003 г. !  2004 г. ! 2005  г. !В % 2005 г.   !
            !1999-2001 гг.!          !          !          !к 1999-2001 г.!
____________!_____________!__________!__________!__________!______________!
Зерновые        12336,5       13570      13680      13808        111,9
Сахарная           20,4        25,0       27,0       30,0        147,1
свекла
Хлопчатник        159,3       181,0      181,0      181,0        113,6
Масличные         394,0       340,0      370,0      400,0        101,5
в т.ч.            277,3       245,0      265,0      280,0        101,0
подсолнечник
Кормовые         2848,0      2800,0     3000,0     3200,0        112,4
культуры
Плодово-           62,0        61,0       62,0       63,0        101,6
ягодные
Виноградники       10,8        11,2       11,4       11,6        107,4
___________________________________________________________________________    

      * данные могут быть скорректированы с учетом обеспеченности водой

      Ожидаемый результат:
      увеличение производства конкурентоспособной растениеводческой продукции;
      освоение научно обоснованных севооборотов;
      рост сырьевой базы для перерабатывающих предприятий;
      укрепление кормовой базы животноводства.

                                                                Диаграмма 2
                                                     (см. бумажный вариант)
 

       3.3.2. Семеноводство

      Состояние семеноводства
      Существовавшая ранее в республике система семеноводства практически распалась. В настоящее время из трех звеньев семеноводства (первичное, элитное и массовое) сохранились два - первичное и элитное. Первичное семеноводство возложено на научно-исследовательские учреждения, элитное - на аттестованные в установленном порядке элитно-семеноводческие хозяйства, включая опытные хозяйства НИУ. Всего в республике числится 74 элитно-семеноводческих хозяйства.
      Если первичное и элитное семеноводство по таким культурам, как пшеница, ячмень, рис, сегодня еще продолжает функционировать, то семеноводческая работа по зернобобовым, крупяным, кормовым, сахарной свекле, хлопчатнику, картофелю, овощам практически отсутствует.
      В последние годы продолжает снижаться качество высеваемых семян и растет количество непроверенных семян. Если в 1991 году высевалось 3,1 млн. тонн семян зерновых и зернобобовых культур, из которых 99% были проверены на посевные качества, 96% - кондиционные, то в 2001 году из высеянных 1,7 млн. тонн количество проверенных и кондиционных семян составляет соответственно 53 и 64%. Площади сортовых посевов зерновых культур не превышают 70 процентов, остальная часть засевается семенным материалом неизвестного происхождения и качества.
      Медленно внедряются в производство сорта казахстанской селекции, так, сорта местной селекции в общей посевной площади пшеницы занимают лишь 24%, при этом большая часть площадей занята российскими сортами. В то же время большие площади по-прежнему занимают старые сорта и даже исключенные из госреестра. Не единичны случаи использования в производстве сортов, вовсе не прошедших сортоиспытание. Ввиду того, что в основном высеваются завозные сорта, не прошедшие сортоиспытание, процент использования нерайонированных сортов в среднем за последние 5 лет достиг 32%.

                                                                Таблица 13

              Анализ качества высеянных семян зерновых культур
___________________________________________________________________________
Качество высеянных!  1991 г. !  1992 г.  !  1993 г.  !  1994 г. ! 1995 г. !
     семян        !          !           !           !          !         !
__________________!__________!___________!___________!__________!_________!
Высеяно всего,      3104,7      3012,6       3120,5     2916,2    2653,4
тыс.тонн              

Проверенных, тыс.   3102,8      3010,7       3114,4     2903,2    2630,3 
тонн                ----------------------------------------------------
% к высеянному        99,0        99,9         99,8       99,6      99,0
 
     Кондиционных, тыс.  2970,6      2891,6       2814,4     2658,2    2308,5 
тонн                ----------------------------------------------------
% к высеянному        96,0        96,0         90,0       91,0      87,0
 
     в т.ч. I и II       2279,8      2231,3       1911,5     1537,8    1230,6
класса, тыс. тонн   ----------------------------------------------------
% к высеянному        74,0        74,0         61,0       53,0      47,0     

Некондиционных,      132,2       119,1        300,0      245,0     321,8
тыс. тонн           ----------------------------------------------------
% к высеянному         4,0         3,9          9,8        8,6      12,0
Непроверенных,         1,9         1,9          6,1       13,0      23,1
тыс. тонн           ---------------------------------------------------- 
% к высеянному         1,0         0,1          0,2        0,4       1,0
 
     До V репродукции,   2433,8      2540,1       2575,0     2053,2    1692,4
тыс. тонн           ----------------------------------------------------
% к высеянному        78,4        84,3         82,5       70,4      63,8
V и массовой         670,9       472,5        545,5      863,0     961,0  
репр., тыс. тонн    ----------------------------------------------------
% к высеянному        21,6        15,7         17,5       29,6      36,2
___________________________________________________________________________
 
                Продолжение таблицы

__________________________________________________________________________
Качество высеянных! 1996 г.! 1997 г.!  1998 г.!  1999 г.! 2000 г.! 2001 г.!
     семян        !        !        !         !         !        !        !
__________________!________!________!_________!_________!________!________!
Высеяно всего,      2184,8   1921,0     1716,0    1406,1   1616,8   1819,2
тыс.тонн              

Проверенных, тыс.   2133,4   1813,6     1484,4    1095,2   1107,7   1106,0
тонн                ------------------------------------------------------
% к высеянному        98,0     94,0       87,0      78,0     69,0     60,8
 
     Кондиционных, тыс.  1844,3   1421,5     1268,1     853,5    953,2    967,5
тонн                ------------------------------------------------------
% к высеянному        85,0     74,0       74,0      61,0     59,0     53,2
 
     в т.ч. I и II       1123,7    787,7      795,0     535,1    626,8    674,1
класса, тыс. тонн   ------------------------------------------------------
% к высеянному        52,0     41,0       47,0      38,0     39,0     37,1
 
     Некондиционных,      289,1    392,1      216,3     241,7    154,5    138,6
тыс. тонн           ------------------------------------------------------
% к высеянному        13,0     20,0       13,0      17,0     10,0      7,6
Непроверенных,        51,4    107,4      231,6     310,9    509,1    713,1
тыс. тонн           ------------------------------------------------------
% к высеянному         2,0      6,0       13,0      22,0     31,0     39,2
 
     До V репродукции,   1279,3   1038,3      771,4     536,2    626,9    838,3

тыс. тонн           ------------------------------------------------------
% к высеянному        58,6     54,0       45,0      38,1     38,8     46,1
V и массовой         905,5    882,7      944,6     869,9    989,9    980,9
репр., тыс. тонн    ------------------------------------------------------
% к высеянному        41,4     46,0       55,0      61,9     61,2     53,9
___________________________________________________________________________

     Проблемы:
 

       несовершенство законодательной базы, что не позволяет осуществлять государственное регулирование и контроль в отрасли семеноводства;
      недостаточная государственная поддержка элитного семеноводства и отсутствие поддержки производства оригинальных семян сельскохозяйственных растений. В последние годы субсидировалось только производство элитных семян пшеницы, риса и подсолнечника и вообще не выделялись субсидии на производство семян других не менее важных сельскохозяйственных культур - фуражных, крупяных, хлопчатника, сахарной свеклы, многолетних трав. Это не способствовало дальнейшему развитию семеноводства и становлению элитно-семеноводческих хозяйств;
      отсутствие сети семеноводческих хозяйств массового размножения семян;
      изношенность семяочистительной техники в элитно-семеноводческих хозяйствах;
      снижение количества поступающих на государственное испытание сортов сельскохозяйственных культур;
      отсутствие собственных семян сахарной свеклы, отдельных овощных культур;
      резкое снижение качества высеваемых хозяйствами семян, что отрицательно сказалось на общей продуктивности полей.

      Меры по развитию семеноводства:
      принятие Закона Республики Казахстан "О семеноводстве" и разработка подзаконных нормативных правовых актов, регулирующих деятельность в области семеноводства;
      развитие семеноводства зерновых, масличных, хлопчатника, сахарной свеклы, овощных и бахчевых культур, картофеля, многолетних и однолетних трав;
      создание условий по восстановлению сети семеноводческих хозяйств массового размножения семян высоких репродукций;
      восстановление питомников по выращиванию плодовых и виноградника;
      государственная поддержка производства оригинальных и элитных семян зерновых, масличных, хлопчатника, сахарной свеклы, картофеля, однолетних и многолетних трав, а также семян первой репродукции высокорентабельных культур;
      своевременное и квалифицированное проведение экспертизы качества семян у сельскохозяйственных товаропроизводителей, определение их соответствия по качеству существующим ГОСТам;
      расширение ассортимента сортов растений, поступающих на сортоиспытание, включая сорта из стран зарубежья;
      предусмотреть в государственной программе по подготовке кадров ежегодный выпуск специалистов селекционеров-семеноводов в количестве 25-30 человек.
 

           Финансовое обеспечение

     Выделение из республиканского бюджета средств на сохранение и развитие элитного семеноводства, определение сортовых и посевных качеств семенного и посадочного материала элитсемхозов, государственных сортоиспытательных участков и станций, государственных ресурсов зерна, сортоиспытание сельскохозяйственных культур, определение качества семян сельскохозяйственных товаропроизводителей.

                                                              Таблица 14
                                                              тыс. тенге
___________________________________________________________________________
  Наименование бюджетной программы,      !  2003 год!  2004 год!  2005 год!
          подпрограммы                   !          !          !          !
_________________________________________!__________!__________!__________!
Сохранение и развитие элитного             772454,3    844000,0   844000,0
семеноводства
Субсидирование производства оригинальных    64800,0     67013,7    68784,6
семян
Сортоиспытание сельскохозяйственных         61827,9     63940,9    74797,0
культур
Определение сортовых и посевных качеств     43348,0     47301,0    47301,0
семенного и посадочного материала
элитсемхозов, государственных сортоиспы-
тательных участков и станций, государст-
венных ресурсов зерна
Определение качества семян сельско-         55253,0     56933,0    58800,0
хозяйственных товаропроизводителей
Итого                                      997683,2   1079188,6  1093682,6
___________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год

      Ожидаемые результаты:
      доступность для сельских товаропроизводителей элитных семян за счет удешевления их стоимости до 40%;
      обеспечение производства оригинальных семян в объемах, обеспечивающих производство необходимого количества элитных семян;
      обеспечение сельских товаропроизводителей элитными семенами в полной потребности для проведения сортосмены и сортообновления;
      улучшение финансового состояния аттестованных элитсемхозов с целью сохранения генофонда растений;
      восстановление семеноводства сахарной свеклы, хлопчатника, картофеля, многолетних и однолетних трав;
      заготовка в государственные ресурсы семенного зерна кондиционных, высокорепродуктивных семян;
      повышение урожайности, качества и валового сбора растениеводческой продукции в результате выявления наиболее продуктивных и ценных по качеству сортов сельскохозяйственных культур.

     3.3.3. Химизация

     Анализ состояния

                                                               Таблица 15
                       Динамика применения удобрений

__________________________________________________________________________
     Показатели     !                       Годы                          !
                    !_____________________________________________________!
                    !  1970 !  1975 !  1980 !  1986 ! 1990  ! 1995  ! 2000!
____________________!_______!_______!_______!_______!_______!_______!_____!
Внесено минеральных    227,0   412,0   532,0  1039,0   672,0    36,2  11,5
удобрений, тыс.тонн
д.в. 
Внесено на 1 га          7,4    11,4    14,0    29,0    19,7     1,3   0,1
посевной площади,
кг  
Удельный вес удоб-       9,8    18,6    24,0    47,0    27,0     1,0   0,8
ренной площади, % 
Внесено органических    7719   24467   23645   33196   22326   11141   175
удобрений, тыс.тонн   
___________________________________________________________________________         
      До 1986 года отмечается постепенное повышение поставок сельскому хозяйству минеральных удобрений и объемов их применения, с 1987 года началось снижение применения удобрений в республике, особенно резкое снижение отмечено с 1991 года. За этот период содержание гумуса в почве снизилось до 30% по сравнению с исходным.
      Одновременно с сокращением объемов применения минеральных удобрений резко снижается продуктивность сельскохозяйственных культур.
      Снижается содержание в почве подвижных форм элементов минерального питания.
      Отечественное производство минеральных удобрений сократилось с 1484,9 тыс. тонн в 1990 году до 6,7 тыс. тонн в 2000 году.

                                                                 Таблица 16

         Производство минеральных удобрений отечественными заводами

                                                                  тыс.тонн
_________________________________________________________________________
              Заводы            !   1990 г.  !   1995 г.  !    2000 г.   !
________________________________!____________!____________!______________!
ЗАО "КазСабтон" г. Степногорск      162,5         31,1           -
ТОО "Казфосфат" г. Жамбыл           358,2         85,2          0,2
"Испат-Кармет" г. Караганда          11,1          2,7          6,5
ТОО "Актал ЛТД" г. Актау            953,1         77,9           -
Всего                              1484,9        196,9          6,7      
___________________________________________________________________________

                                                                           Таблица 17     

         Динамика по засоренности и проведению химической прополки
___________________________________________________________________________
     Показатели     ! 1990 г.! 1997 г.! 1998 г.! 1999 г.! 2000 г.! 2001 г.!
____________________!________!________!________!________!________!________!
Засорено всего,         20945    12673    11493     9598     9119     9219
тыс. га           
в том числе овсюгом      4100     2500     2600     1800     1900     2200
Фактически обрабо-       8808     4023     3875     3128     4467     4940
тано гербицидами,
тыс. га            
в том числе против       1200       70       42        0        0        0
овсюга                     
Процент охвата           42,1     31,7     33,7     32,6     49,0     53,6
в том числе против       29,3      2,8      1,6        0        0        0
овсюга                  
___________________________________________________________________________
 
                Несмотря на увеличение объемов проведения химической прополки в последние 2 года на 15-20%, они все еще составляют 50-55% от необходимого;
      отмечается уменьшение засоренности корнеотпрысковыми и корневищными сорняками на 6-10%, засоренность однолетними двудольными и однолетними злаковыми сорняками увеличилась до 12%, а по овсюгу до 17%;     с 1999 года химическая борьба против овсюга не проводится вообще.

                                                                 Таблица 18

        Данные по применению протравителей семян зерновых культур
___________________________________________________________________________
     Показатели     ! 1990 г.! 1997 г.! 1998 г.! 1999 г.! 2000 г.! 2001 г.!
____________________!________!________!________!________!________!________!
Высеяно семян, тыс.      2998     1921     1716     1406     1616     1819
тонн                  
Протравлено семян,       2180     1034      828      734      841      865
тыс. тонн               
Процент охвата           72,7     53,8     48,3     52,2     52,0     47,6
__________________________________________________________________________
 
           С уменьшением объемов протравливания семян зерновых культур с 1991 года и в последующие годы до 40-50% от количества высеваемых семян происходит интенсивное накопление фитопатогенов в почве и семенном материале;
      остается высокой пораженность посевов всеми видами болезней зерновых культур: проявление корневых гнилей ежегодно отмечается на 40-50%, пораженность пыльной головней пшеницы и ячменя - 13%, твердой головней - до 6% в посевах ячменя и до 8% в посевах яровой и озимой пшеницы;
      пораженность посевов зерновых септориозом и ржавчиной отмечается на площади более 1 млн. га, степень пораженности достигает 30-40%, а объемы применения фунгицидов составляют от 5 до 20%.

      Проблемы:
      отказ от применения удобрений приводит к снижению продуктивности земледелия на 20-30% и более в сравнении с альтернативными направлениями в земледелии, а сокращение применения удобрений - к резкому снижению содержания гумуса в почве. За последние 40-50 лет содержание гумуса в черноземах снизилось на 22-25%, в каштановых почвах и сероземах - более чем на 14-30%, в результате чего снижается урожайность и качество продукции растениеводства, особенно зерна;
      высокая стоимость минеральных удобрений делает их неконкурентоспособными на внутреннем и внешнем рынках;
      производимый ассортимент минеральных удобрений в стране не обеспечивает потребности агросектора, отечественными заводами не производятся калийные и азотные удобрения;
      отсутствует специальная техника в хозяйствах агросектора по внесению минеральных удобрений;
      при существующих ценах на удобрения их применение не оправдывает затраты сельских товаропроизводителей, т.е. является нерентабельным;
      не проводится мониторинг плодородия земель сельскохозяйственного назначения и в результате отсутствуют рекомендации по применению минеральных удобрений;
      недостаточность средств у сельских товаропроизводителей не позволяет проводить протравливание семян и борьбу с сорной растительностью в необходимом объеме.

      Меры по сохранению и воспроизводству плодородия почв:
      восстановление агрохимической службы сельского хозяйства путем организации научно-методического центра агрохимической службы в форме государственного учреждения с сетью станций агрохимической службы в областях. Проведение агрохимического обследования земель в конкурентной среде аккредитованными станциями агрохимической службы различных форм и лабораториями научных учреждений и ГосНПЦзема и разработка рекомендаций по эффективному применению минеральных и органических удобрений;
      доведение объемов применения минеральных удобрений в целом по стране в 2003 году до 380,1 тыс. тонн д.в., 2004 году - 439 тыс. тонн д.в. и 2005 году - 599,8 тыс. тонн д.в.;
      проведение агрохимического обследования земель в 2003 году на площади 1333 тыс. га, в 2004 году на 3000 тыс. га и в 2005 году на 3334 тыс. га.;
      субсидирование приобретения минеральных удобрений отечественными сельскими товаропроизводителями;
      субсидирование применения протравителей и гербицидов путем удешевления их стоимости за счет средств республиканского бюджета;
      разработка механизма ответственности за снижение плодородия земель сельскохозяйственного назначения путем совершенствования законодательства Республики Казахстан;
      на предприятиях ТОО "Казфосфат", ЗАО "КазСабтон" и ТОО "Актал ЛТД", выпускавших ранее минеральные удобрения, достигнуть их производства до 600 тыс. тонн в действующем веществе и расширить их ассортимент;
      создать условия посредством применения механизма финансового лизинга для восстановления производства специальной техники по внесению минеральных удобрений;
      в соответствии с государственным образовательным заказом предусмотреть ежегодную подготовку специалистов агрохимиков и почвоведов в количестве 25-30 человек.    

      Финансовое обеспечение

      Выделение из республиканского бюджета средств на субсидирование части затрат на приобретение отечественными сельскохозяйственными товаропроизводителями минеральных удобрений, протравителей и гербицидов, восстановление агрохимической службы сельского хозяйства и проведение мониторинга плодородия почв.

                                                                Таблица 19

                                                                млн. тенге
__________________________________________________________________________
     Наименование бюджетной программы      ! 2003 г. ! 2004 г. ! 2005 г. !
___________________________________________!_________!_________!_________!

Субсидирование сельхозтоваропроизводителей     800      1000       1200
на приобретение минеральных удобрений,
протравителей и гербицидов               
Проведение мониторинга плодородия и             80       180        200
определение химического состава почв
Организация научно-методического центра         85        85         85
агрохимической службы                          
Итого                                          965      1265       1485
__________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год

      Ожидаемый результат:
      на 10-15% повысится содержание гумуса в почве, при этом 70% пашни с низкой обеспеченностью фосфором перейдет в среднюю и высокую категории обеспеченности этим элементом питания;
      увеличится урожайность зерновых культур от 20 до 50 процентов, сахарной свеклы - 40, хлопка-сырца - 30, овощей - 40 процентов, а доля производства сильной пшеницы - до 2,5-3,0 млн. тонн.;
      уменьшение распространенности болезней зерновых культур и сорных растений на посевах;
      обеспечение благоприятной фитосанитарной обстановки;
      улучшится финансовое состояние отечественных производителей сельскохозяйственной продукции;
      создание 2650 новых рабочих мест в агропромышленном комплексе, на предприятиях, выпускающих минеральные удобрения и заводах по выпуску техники для внесения удобрений.

      3.3.4 Обеспечение сельскохозяйственной техникой

      Анализ состояния машинно-тракторного парка
      Средний возраст нынешнего парка тракторов и комбайнов составляет 13-14 лет при нормативном сроке эксплуатации 7-10 лет. Коэффициент технической готовности имеющейся техники не превышает 0,7, и нагрузка на единицу техники превышает норматив в 1,2-1,6 раза.
      Существующий уровень технической оснащенности сельскохозяйственного производства является главным сдерживающим фактором эффективного его развития, причиной упрощения технологий возделывания сельскохозяйственных культур, распространения вредителей, болезней растений, потери гумуса почвы и в конечном итоге снижения качества продукции.
      С 1994 до 1999 годы сельское хозяйство практически не получало новой техники. За последние 3 года, включая бюджетные программы, приобретено техники всего 7279 ед., из которых 1193 трактора и 2388 комбайнов, что не оказывает существенного влияния в целом на техническую оснащенность отрасли республики.

                                                                 Таблица 20

            Приобретение основной сельскохозяйственной техники

                                                                    штук
___________________________________________________________________________
             \  Годы! 1991 ! 1992 ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 !1998!
Наименование  \     !      !      !      !      !      !      !      !    !
____________________!______!______!______!______!______!______!______!____!
Тракторы              96329  11051  7302   2223   1143    495    360   211
Культиваторы          14914   1589  1005    658    185    121     13    12
Сеялки                64451   9130  2736   1402    665    504    162    79
Зерноуборочные        29736   4057  3242    918    397    233    485   377
комбайны  
Кормоуборочные         2768    436   184     74     20      3      0     2
комбайны     
Жатки                 11611   1646   680    293    155    104     23    32
__________________________________________________________________________

     Продолжение таблицы

__________________________________________                                
             \  Годы! 1999 ! 2000 ! 2001 !                                
Наименование  \     !      !      !      !                                
____________________!______!______!______!
Тракторы                215    419   837 !                               
Культиваторы             12      6    17 ! 
Сеялки                  283    213   559 !                                
Зерноуборочные          190    581  1797 ! 
комбайны                                 !
Кормоуборочные            0      0     0 !                               
комбайны                                 !
Жатки                   196    337   508 !
_________________________________________!                                    

                                                                Таблица 21

          Наличие основной сельскохозяйственной техники (тыс. штук)
___________________________________________________________________________

             \  Годы! 1991 ! 1992 ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 !1998!
Наименование  \     !      !      !      !      !      !      !      !    !
____________________!______!______!______!______!______!______!______!____!
Тракторы             206,3  222,4  217,7  210,5  189,2  165,1  147,2  130,0
Зерноуборочные        83,8   84,1   79,6   74,1   67,4   59,4   52,9   45,1
комбайны  
__________________________________________________________________________

     Продолжение таблицы

__________________________________________                                
             \  Годы! 1999 ! 2000 ! 2001 !                                
Наименование  \     !      !      !      !                                
____________________!______!______!______!
Тракторы              120,1  121,1  119,8!                               
Зерноуборочные         41,8   41,3   40,0! 
комбайны                                 !
_________________________________________!                               

      Проблемы:

      изношенность машинно-тракторного парка составляет 80% и требует полной замены; 
      наличие большого количества мелких и средних сельхозтоваропроизводителей, которые из-за отсутствия у них техники не могут самостоятельно возделывать свои сельскохозяйственные угодья;
      низкая платежеспособность и отсутствие ликвидного залогового имущества у сельхозтоваропроизводителей не позволяют приобретать необходимую технику и кредитные ресурсы банков второго уровня;
      низкий уровень услуг, оказываемых сервис-центрами и машинно-технологическими станциями (МТС), ввиду их неукомплектованности как техникой, так и оборудованием.

      Меры:
      кредитование закупа техники и запчастей отечественного и зарубежного производства для последующей передачи в лизинг сельскохозяйственным товаропроизводителям;
      разработка и реализация пилотных проектов по созданию эффективных форм сервис-центров и МТС с участием государственных структур на начальном этапе их деятельности с последующей продажей государственной доли конкурентному сектору;
      создание благоприятных налоговых режимов для организации лизинга техники и функционирования сервис-центров и МТС.

           Предполагаемая схема размещения сервис-центров и МТС 
                     (Карту см. на бумажном варианте)

                                                                 Таблица 22

     Финансовое обеспечение

                                                          тыс. тенге

__________________________________________________________________________

    Наименование бюджетной программы    ! 2003 год ! 2004 год ! 2005 год !

--------------------------------------------------------------------------

Обеспечение сельскохозяйственной техни-  2 926 811   4 005 564   5 950 982

кой на лизинговой основе  

Увеличение уставного капитала ЗАО        1 000 000   2 000 000   2 000 000

"КазАгроФинанс" для создания сервис-

центров по оказанию сельскохозяйствен-

ных услуг, ремонту и реализации техники,

запасных частей и сельскохозяйственного

оборудования

Государственная регистрация сельско-       47598,1    45905,75    44510,45

хозяйственной, мелиоративной и дорожно-     

строительной техники

ИТОГО                                    3974409,1  6051469,75  7995492,45

__________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут уточняться при формировании бюджета на соответствующий финансовый год
      Ожидаемые результаты выполнения бюджетной программы:
      обновление существующего машинно-тракторного парка в среднем на 10%;
      поддержка отечественного тракторостроения и производства запасных частей к сельскохозяйственной технике; 
      создание в 2003 году 6 сервис-центров и сети МТС в Акмолинской, Алматинской, Восточно-Казахстанской, Западно-Казахстанской, Карагандинской и Северо-Казахстанской областях обеспечит сельхозтоваропроизводителям указанных областей, особенно мелким крестьянским формированиям, эффективные сервисные услуги по обработке, уходу за посевами, уборке урожая и проведение ремонта и технического обслуживания сельскохозяйственной техники;
      частичное улучшение материально-технической базы сельского хозяйства;
      увеличение и улучшение предоставляемых услуг сервис-центрами и МТС;
      повышение эффективности производства сельскохозяйственных культур;
      увеличение рабочих мест в 2003 году - 258, 2004 году - 460, 2005 году - 460;
      рост доходов сельхозформирований.

      3.4. Основные направления развития сельхозмашиностроения

      Текущее состояние
      Ввиду неплатежеспособности сельхозтоваропроизводителей и связанного с ней отсутствия спроса выпускавшие сельскохозяйственную технику предприятия диверсифицировали номенклатуру производимой продукции и в результате в настоящее время практически нет предприятий, специализирующихся только на производстве сельскохозяйственной техники.
      ОАО "Казахстантрактор" (г. Павлодар) освоено производство гусеничного трактора Т-95,4 класса 4 т.с.
      В целях сохранения технического потенциала некоторыми машиностроительными предприятиями реализуются отдельные проекты по выпуску сельскохозяйственной техники, которые требуют дальнейшего развития. Так с июля 2001 года на Петропавловском заводе ТОО "Завод малолитражных двигателей" совместно с украинскими сельхозмашиностроителями была произведена экспериментальная сборка 9 комбайнов "НАН" с пропускной способностью 7-8 кг/сек. и 9-11 кг/сек.
      Освоена сборка прицепной широкозахватной валковой жатки ЖВП-9,1 с 48%-ным долевым участием Казахстанских предприятий, на ОАО "ЗИКСТО" налажено производство тракторных прицепов, лущильников и сенокосилок. На АО "Агромаш" (г. Астана) возобновлено производство сеялок, противоэрозионной техники.
      На сегодняшний день в республике насчитываются 129 заводов, ориентированных на производство сельскохозяйственной техники и запасных частей. Заводами выпускается 391 наименование продукции сельскохозяйственного назначения. Общая кредиторская и дебиторская задолженность заводов составляет по состоянию на 1 января 2002 года 5,8 млрд. тенге, в том числе кредиторская - 3,1 и дебиторская - 2,7 млрд. тенге.

         Размещение промышленных предприятий сельхозмашиностроения
                     (Карту см. на бумажном варианте)    

      Проблемы:

      отсутствие собственного производства зерноуборочных комбайнов и колесных тракторов;
      низкая конкурентоспособность отечественных марок сельскохозяйственной техники;
      зависимость отечественного сельхозмашиностроения от иностранных поставщиков по комплектующим узлам и деталям;
      отсутствие необходимых оборотных средств у отечественных заводов и наличие у них долгов по обязательным платежам;
      нехватка кадров среднего звена в сельхозмашиностроении;
      отсутствие отечественных специализированных научно-исследовательских и опытно-конструкторских организаций по разработке и внедрению новой сельскохозяйственной техники;
      отсутствие организованной сети диллеров по реализации производимой продукции;
      отсутствие необходимой рекламной информации по производимой продукции предприятиями сельхозмашиностроения.

      Меры:
      развитие производства высокоэффективной сельскохозяйственной техники, оборудования и запасных частей, обеспечивающих выполнение в оптимальные сроки основных сельскохозяйственных работ, хранение и переработку сельскохозяйственной продукции;
      восстановление и формирование базы данных по машиностроительным предприятиям и ее размещение в информационно-маркетинговой системе Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан;
      оказание содействия в организации работы экспериментальных и проектно-конструкторских бюро;
      организация и оказание содействия в реализации производственной кооперации сельхозмашиностроительных предприятий;
      проработка франчайзинговых схем с ведущими зарубежными производителями сельскохозяйственной техники;
      анализ долгов предприятий сельхозмашиностроения с целью их реструктуризации;
      государственная поддержка производства трансмиссии для тракторов;
      выделение кредитных ресурсов для организации производства дизельных двигателей;
      кредитование производства остродефицитных запасных частей;
      проработка вопроса расширения подготовки кадров в профессионально-технических лицеях (ПТЛ) и средних специальных учебных заведениях;
      реализация научно-технических и инновационных программ и проектов, направленных на разработку и внедрение новой сельскохозяйственной техники.

      Финансовое обеспечение:

                                                             Таблица 23

                                                              млн. тенге
__________________________________________________________________________
Кредитные ресурсы Банка Развития Казахстана ! 2003 г. ! 2004 г. ! 2005 г.
--------------------------------------------------------------------------
Кредитование организации производства

трансмиссии                                       600     1400        -

Кредитование организации производства дизельных

двигателей                                        350       -         -

Кредитование производства запасных частей         350      350       350

Итого                                            1300     1750       350

--------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------

      Наименование бюджетной программы       ! 2003 г. ! 2004 г. ! 2005 г.

--------------------------------------------------------------------------

Размещение государственного заказа на

опытно-конструкторские работы                     250       50        -

Итого                                             250       50        -

__________________________________________________________________________

Объемы кредитования могут уточняться.

     Ожидаемые результаты выполнения:
 

       формирование в республике эффективного комплекса производства техники и оборудования на основе реализации республиканской кооперации предприятий сельхозмашиностроения;
      функционирование заводов по выпуску отечественных тракторов (ОАО "Казахстантрактор"), дизельных двигателей (АО "Костанайдизель") в кооперации с заводами АО "Семипалатинский машзавод", АО "ПЗТМ" (г. Петропавловск), Саранский резинотехнический завод и др.;
      в 12 областях республики, кроме Атырауской и Мангистауской, будут задействованы промышленные предприятия, выпускающие остродефицитные запасные части для посевной и уборочной техники, а также для кормопроизводства и первичной переработки сельскохозяйственной продукции в этих областях;
      функционирование головного проектно-конструкторского бюро по разработке сельскохозяйственных машин;
      повышение конкурентоспособной продукции сельскохозяйственного машиностроения за счет использования разработок отечественных и зарубежных ученых;
      снижение зависимости республики от импорта;
      создание новых рабочих мест.

                                                            Таблица 23а
 

                     Создание дополнительных рабочих мест __________________________________________________________________________
N !                                        ! Будут созданы рабочие места
   !               Направления              !-----------------------------
   !                                        ! 2003 г. ! 2004 г. ! 2005 г.
--------------------------------------------------------------------------

1  Организация производства трансмиссии         470       650      810
2  Организация производства дизельных
   двигателей                                    50       110      120
3  Организация производства дефицитных частей
   к сельхозмашинам                             440       330      265
4  Создание головного конструкторского бюро      15        70       65
   Всего                                        975      1160     1260
__________________________________________________________________________    

     3.5. Защита и карантин растений
     3.5.1. Защита растений
     Текущее состояние
     В республике сельскохозяйственным культурам причиняют вред около 50 видов многоядных и свыше 100 видов специализированных вредителей, более 70 видов болезней и около 120 видов сорных растений.
     Фитосанитарная обстановка по распространению особо опасных вредителей и болезней, за исключением саранчовых вредителей, оценивается как сложная.
     Основными причинами ухудшения фитосанитарного состояния являются:
     увеличение бросовых земель и необрабатываемой пашни;
     несоблюдение технологии возделывания сельскохозяйственных культур;
     невыполнение всего комплекса защитных мероприятий;
     ограниченные финансовые возможности бюджета и сельхозтоваропроизводителей.

                                                          Таблица 24

         Данные по распространению особо опасных вредителей и
               болезней сельскохозяйственных культур и
             проведению борьбы против них в 1998-2002 гг.
___________________________________________________________________________
Наименова- !   Подлежащие обработке и фактически обработанные площади
ние особо  !                        по годам, тыс. га
опасных    !---------------------------------------------------------------
вредителей !        1998 г.     !      1999 г.       !     2000 г.
и болезней !---------------------------------------------------------------
           !подлежало!фактически!подлежало!фактически!подлежало!фактически!
           !обработке!обработано!обработке!обработано!обработке!обработано!
---------------------------------------------------------------------------
Саранчовые    2197,9     1567,0    4355,6     2363,2      8100      8100

Зерновая

совка           56,9       29,4      43,4       19,9      48,7      8,65

Вредная

черепашка        3,8       0,76       1,0        0,4      22,2       -

Гессенская

муха            25,0        -        51,6         -       70,0       -

Хлебный жук      3,6        -        15,0         -        2,4       2,4

Хлопковая

совка           51,6       45,1      90,3      109,3      62,7      34,7

Паутинный

клещ            12,6        7,7      64,0       64,0      41,2      33,7

Ржавчина и

септориоз      555,1       11,8     567,6       94,9     726,5      32,2

___________________________________________________________________________

                                                   (продолжение таблицы 24)

___________________________________________________________________________
Наименова-   !Подлежащие обработке и фактически обработанные площади
ние особо    !                   по годам, тыс. га
опасных      !-------------------------------------------------------------
вредителей   !         2001 г.      !    прогноз
и болезней   !----------------------!   заселения
             !подлежало !фактически !   на 2002 г.
             !обработке !обработано !
---------------------------------------------------------------------------
Саранчовые     4116,4    4116,4         1844,2
Зерновая
совка           117,3      96,7          309,2
Вредная
черепашка       105,3      85,2           65,9
Гессенская
муха            190,9      34,5          165,3
Хлебный жук      72,0      56,2           40,0
Хлопковая
совка            26,2       8,4           60,0
Паутинный
клещ             32,0      18,1           30,0
Ржавчина и
септориоз      1053,4     187,3         1008,5
___________________________________________________________________________
 
       Государственное управление и регулирование, координацию и организацию работ осуществляет на республиканском уровне Министерство сельского хозяйства, на областном и районном уровнях соответствующие территориальные управления министерства.
      Проведение обследований на выявление особо опасных вредителей и болезней выполняет республиканское государственное предприятие "Фитосанитария".
      Проведение химических обработок выполняют сами сельхозтоваропроизводители и фирмы-исполнители, оказывающие услуги по обработке на договорной основе в конкурентной среде.
      Борьба с особо опасными вредителями и болезнями сельскохозяйственных растений по утвержденному перечню финансируется за счет бюджетных средств.    

      Распространение основных особо опасных вредителей и болезней
                сельскохозяйственных культур в 2002 году
                     (Карту см. на бумажном варианте)

                                                            Таблица 25

          Данные по финансированию и проведению борьбы с особо
       опасными вредителями и болезнями растений в 1998-2002 гг.
__________________________________________________________________________
       Показатели        ! 1998 г. ! 1999 г. ! 2000 г. ! 2001 г. ! 2002 г.
--------------------------------------------------------------------------
Потребность в средствах,
млрд. тенге                     2,1      2,3       2,7       3,0      3,4
Предусмотрено выделение,
млрд. тенге                     0,5      0,7       1,9       3,0      2,8
Фактически выделено,
млрд. тенге                     0,3      0,8       2,9       3,0      2,8
Профинансировано работ,
тыс. га
---------------------------------------------------------------------------
Саранчовые !обследование               415,6   20000,0   19840,0   10557,0
           !пестициды        1483,3   2047,9    6374,0    3627,0    1844,2
           !оплата работ      384,7    223,3    3345,0    2883,3    1844,2
---------------------------------------------------------------------------
Зерновая   !обследование                                            7970,0
совка      !пестициды                                       95,9     309,0
           !оплата работ                                             309,0
---------------------------------------------------------------------------
Вредная    !обследование                                             695,0
черепашка  !пестициды                                       76,3      65,9
           !оплата работ                                              65,9
---------------------------------------------------------------------------
Болезни    !обследование                                              5750
зерновых   !пестициды                   36,7                 93,1    873,0
           !оплата работ                                             873,0
---------------------------------------------------------------------------
Другие вре-!обследование                                            3720,0
дители     !пестициды                                                295,3
(паутинный !оплата работ                                             295,3
клещ,      !
хлопковая  !
совка, гес-!
сенская    !
муха, хлеб-!
ный жук)   !
--------------------------------------------------------------------------

      Проблемы: 
      объемы средств, выделенных из республиканского бюджета в 2000-2001 годах, обеспечили проведение борьбы в полном объеме только против саранчовых вредителей. Борьба с другими особо опасными вредителями из-за недостаточного бюджетного финансирования не проводилась в полном объеме, что приводит к ухудшению фитосанитарной обстановки;
      мониторинг развития и распространения других вредителей, болезней растений и сорняков практически не ведется, ввиду отсутствия должного финансирования и службы фитосанитарной диагностики и прогноза;
      структура, осуществляющая систематический мониторинг развития и распространения вредителей, болезней растений и сорняков отсутствует;
      подготовка специалистов по специальности "Защита растений" в высших учебных заведениях республики не проводится;
      законодательство, регулирующее общественные отношения в области защиты растений отсутствует. В соответствии с планом законопроектных работ Правительства на 2001 год разработан и постановлением Правительства Республики Казахстан от 19 ноября 2001 года N 1485 P011485_ внесен в Мажилис Парламента Республики Казахстан проект Закона Республики Казахстан "О защите растений". Данный законопроект признан Главой государства приоритетным.

      Меры:
      создание республиканского методического центра фитосанитарной диагностики и прогноза с филиалами в областях и пунктами прогнозов в районах для осуществления фитосанитарных наблюдений, учета и прогнозирования развития и распространения всех вредителей, болезней растений и сорняков с уточнением функций РГП "Фитосанитария";
      осуществление необходимых обследований объектов фитосанитарного контроля на выявление особо опасных вредителей и болезней растений;
      проведение всего комплекса фитосанитарных мероприятий по борьбе с особо опасными вредителями и болезнями растений в полном объеме;
      открытие факультетов по специальности "Защита растений" в высших учебных заведениях республики, а также повышение квалификации специалистов в учебных и научно-исследовательских учреждениях зарубежных стран;
      принятие Закона Республики Казахстан "О защите растений".
 

           Финансовое обеспечение

     Для выполнения программы в области защиты растений необходимо в 2003-2005 годах выделение средств из республиканского бюджета в сумме 8104 млн. тенге.

                                                              Таблица 26
___________________________________________________________________________
                                            !Необходимая сумма, млн. тенге
       Наименование мероприятий             !------------------------------
                                            ! 2003г.  !  2004г. !  2005г.
---------------------------------------------------------------------------
Создание республиканского методического
центра фитосанитарной диагностики и прогнозов   269,3     127,3     127,3
Проведение обследований на выявление особо
опасных вредителей и болезней                   154,6     163,6     163,6
Организация мероприятий по борьбе с особо
опасными вредителями и болезнями                 2687      2344      2067
Итого по защите растений                       3111,0    2635,0    2358,0
___________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год
     Ожидаемые результаты:
     реализация программы в области защиты и карантина растений позволит;
     предотвратить дальнейшее увеличение площадей, заселяемых особо опасными вредителями и болезнями;
     снизить ущерб от особо опасных вредителей и болезней до хозяйственно неощутимого уровня;
     создать благоприятную фитосанитарную обстановку на территории республики;
     создать оптимальную структуру службы защиты растений;
     ежегодное создание 1070 новых рабочих мест.

     3.5.2. Карантин растений

     Текущее состояние
 

       В Казахстане имеет распространение 12 карантинных объектов. В приграничных странах СНГ их 20-30, сопредельных государствах и в дальнем зарубежье их более 100 видов.
      Объемы ввозимой подкарантинной продукции возрастают, ежегодно из более 100 стран мира поступает подкарантинный материал, представляющий угрозу проникновения карантинных объектов.
      Карантинная обстановка во многих странах, импортирующих продукцию в Казахстан обостряется. Напряженная карантинная ситуация складывается и в республике. Очаги карантинных объектов расширяются.

                                                             Таблица 27

           Данные по количеству и площадям распространения
       карантинных объектов на территории Республики Казахстан
               (по результатам обследования 2001 года)

___________________________________________________________________________
  Карантинные сорняки  ! Площадь, ! Карантинные вредители    !Площадь,
                       ! тыс. га  !                          !тыс. га
---------------------------------------------------------------------------

Горчак ползучий          1749,2    Восточная плодожорка            0,5

Амброзия полыннолистная     2,9    Калифорнийская щитовка          1,8

Амброзия многолетняя        3,0    Колорадский жук               110,4

Паслен колючий             0,14    Капровый жук                12 очагов

Повилики                  170,1    Червец Комстока                 0,6

                                   Филлоксера                      2,3    

                                   Четырехпятнистая зерновка   Очаги в

                                                               торговых

                                                               точках

___________________________________________________________________________    

     Государственное управление, регулирование, координацию и организацию работ на республиканском уровне осуществляет Министерство сельского хозяйства, на областном (городском) и районном уровнях соответствующие территориальные управления министерства.

                    Распространение карантинных вредителей,
              болезней растений и сорняков в 2002 году
                   (Карту см. на бумажном варианте)
 

       Первичный досмотр подкарантинной продукции на границе, а также обследование трехкилометровой зоны осуществляют государственные инспекторы по карантину растений пограничных пунктов и постов.
      Вторичный досмотр и выявление карантинных объектов по месту поступления подкарантинной продукции, досмотр и экспертизу при их вывозе, а также мониторинг развития и распространения карантинных объектов осуществляют государственные инспекторы по карантину растений соответствующих территориальных управлений министерства.
      Проведение обследований территорий на выявление карантинных объектов, мониторинг развития и распространения карантинных объектов осуществляет Республиканское государственное предприятие "Фитосанитария".
      Проведение химических обработок выполняют сами сельхозтоваропроизводители и фирмы-исполнители, оказывающие услуги по обработке на договорной основе, в конкурентной среде.
      Проведение анализов и экспертиз образцов подкарантинной продукции, а также подтверждение принадлежности объектов к карантинным видам, выявление скрытой зараженности карантинными объектами импортного посадочного, семенного материала проводят госучреждения "Республиканская карантинная лаборатория" и Республиканский интродукционно-карантинный питомник плодово-ягодных культур Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.
      Действует Закон Республики Казахстан Z990344_ "О карантине растений" от 11 февраля 1999 года.
      В соответствии с Законом Республики Казахстан "О карантине растений" финансирование государственных мероприятий по локализации и ликвидации карантинных объектов, осуществляется за счет средств республиканского бюджета.
      До 2000 года средства из бюджета на борьбу с карантинными объектами не выделялись. В 2000 и 2001 годах на указанные цели выделено по 53,7 млн. тенге, что обеспечило проведение мероприятий против карантинных объектов на площади соответственно 8,4 и 9,9 тыс. га. В республиканском бюджете на 2002 год предусмотрено выделение 160 млн. тенге на обработку 24,4 тыс. га.

      Проблемы:
      не укомплектованы инспекторами по карантину растений центральный аппарат Министерства сельского хозяйства, его областные, городские, районные территориальные управления, а также пограничные фитосанитарные пункты и посты. Всего дополнительно требуется 274 ед.;
      отсутствуют интродукционно-карантинные питомники по зерновым культурам;
      недостаточное финансирование действующих карантинных лабораторий и интродукционно-карантинного питомника;
      слабое материально-техническое оснащение инспекторов по карантину растений областных, городских, районных территориальных управлений, а также пограничных фитосанитарных пунктов и постов;
      недостаточна обеспеченность госинспекторов по карантину растений методической, справочно-информационной литературой, методиками по карантинным объектам, соответствующими международным нормам и стандартам в области карантина растений, нет информации об изменениях в распространении карантинных объектов в странах-основных торговых партнерах Республики Казахстан;
      недостаточно квалифицированных кадров по карантину растений из-за отсутствия в учебных заведениях специализированных факультетов данного профиля;
      финансирование мероприятий по локализации и ликвидации очагов карантинных объектов крайне недостаточно.

      Меры:
      завершить доукомплектование государственными инспекторами по карантину растений центрального аппарата Министерства сельского хозяйства, его территориальных подразделений и фитосанитарных пунктов и постов на границе и транспорте. Укрепить их материально-техническое оснащение;
      создание двух интродукционно-карантинных питомников для выявления скрытого заражения по полевым культурам;
      материально-техническое оснащение карантинных лабораторий и интродукционно-карантинных питомников;
      создание центра методологии и профессионального развития по карантину растений в составе республиканской карантинной лаборатории;
      вступление в Европейскую и Средиземноморскую организацию по карантину растений в соответствии с требованиями Всемирной торговой организации (ВТО);
      повышение квалификации и обучение специалистов по карантину растений в учебных заведениях, специализированных научно-исследовательских учреждениях и карантинных лабораториях;
      проведение прикладных научных исследований по актуальным вопросам карантина растений;
      ежегодное выделение из республиканского бюджета средств для борьбы с карантинными объектами в необходимом объеме;
      осуществление мониторинга развития и распространения, локализация и ликвидация очагов карантинных объектов за счет бюджетных средств.    

     Финансовое обеспечение

     Для выполнения программы в области карантина растений в 2003-2005 годах необходимо выделение средств из республиканского бюджета в сумме 3117,72 млн. тенге.

                                                                Таблица 28
___________________________________________________________________________
           Наименование мероприятий         !Необходимая сумма, млн. тенге!
                                            !_____________________________!
                                            ! 2003 год! 2004 год! 2005 год!
____________________________________________!_________!_________!_________!

Создание управления по карантину растений в       7,0       7,0       7,0

центральном аппарате МСХ                      

Создание отделов по карантину растений в          8,5       8,5       8,5

областных территориальных управлениях МСХ         

Укомплектование государственными инспекто-       31,0      46,6      46,6

рами по карантину растений действующих

ветеринарно-фитосанитарных постов

Укомплектование государственными инспекто-        6,2       6,2       6,2

рами по карантину растений городских

территориальных управлений МСХ

Укомплектование государственными инспекто-       58,2     108,3     108,3

рами по карантину растений районных

территориальных управлений МСХ

Создание центра методологии и профессиональ-     16,0      16,0      16,0

ного развития                  

Приобретение основных средств                    80,0      70,0      20,0

Переподготовка и повышение квалификации           3,0       2,5       2,5

инспекторов по карантину растений                 

Создание республиканских интродукционно-          7,74      7,81      9,38

карантинных питомников зерновых культур 

Материально-техническое оснащение                 3,08      4,9       4,9

Содержание и материально-техническое

обеспечение:

действующих республиканских карантинных          17,72     18,67     18,67

лабораторий,

действующего республиканского интродук-           3,67      3,9       4,75

ционно-карантинного питомника                    

Проведение мероприятий по ликвидации очагов     508,7     629,8     750,0

карантинных объектов                           

Приобретение специального оборудования,         170,1

оргтехники и других средств для 119

пограничных фитосанитарных пунктов и постов

по карантину растений

Приобретение специального оборудования,          20,0

оргтехники и других средств для 16 областных

территориальных управлений МСХ РК

Приобретение специального оборудования,          41,0

оргтехники и других средств для городских

территориальных управлений МСХ РК

Приобретение специального оборудования,         171,6

оргтехники и других средств для районных

территориальных управлений МСХ РК

Вступление в Европейскую и Средиземноморскую      2,8       1,4       1,4

организацию по карантину растений (ЕОКР)

Проведение научных исследований и разработка      9,0       9,0        9,0

рекомендаций по карантинным объектам          

Итого по карантину растений                    1165,31    940,58    1011,83

___________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год

      Ожидаемые результаты:
      создание благоприятной фитосанитарной обстановки по карантинным объектам на территории республики;
      соответствие системы карантина растений республики международным нормам и стандартам;
      обеспечение выполнения международных обязательств и соглашений по карантину растений;
      повышение эффективности работ по охране территории республики от карантинных объектов;
      обеспечение агропродовольственной безопасности, конкурентоспособности и свободный доступ отечественной продукции на внешний рынок;
      ежегодное создание 474 новых рабочих мест.

      3.6. Животноводство

      Общая характеристика
      С 1998 года наблюдается тенденция стабилизации численности всех видов скота и птицы, в 2001 году в сравнении с 1998 годом численность возросла: крупного рогатого скота - на 8,5% (в том числе коров - на 6,3%), овец - на 9,7, свиней - на 26, верблюдов - на 8,3 и птицы - на 24,4%, поголовье лошадей осталось на уровне 1998 года.
      Нынешний объем производства животноводческой продукции соответствует уровню платежеспособного спроса внутреннего рынка. Емкость внутреннего рынка ограничена и связана с платежеспособностью населения, хотя имеет естественную динамику роста. Поэтому отдельные виды животноводческой продукции ориентированы на внутренний рынок - это молочное производство, а также производство продуктов птицеводства, свиноводства и коневодства.
     В 1990 годы через перерабатывающие предприятия проходило более 61% молока и 71% мяса от общего объема их производства. На сегодня из-за падения уровня переработки сельхозтоваропроизводители вынуждены реализовывать сырье на внутреннем рынке без первичной переработки: молока - до 92% и мяса - 85%.

________________________________________________________________________
Численность скота и птицы на начало 2002 !    Производство продукции    !
года во всех категориях хозяйств (тыс.   !  животноводства за 2001 год  !
голов)                                   !          (тыс.тонн)          !
_________________________________________!______________________________!
Крупный рогатый скот       4294           Мясо, всего 655  свинина  181

в т.ч. коровы              2077           в т.ч.           конина    55

Овцы и козы               10479              говядина 288  мясо

Свиньи                     1124              баранина  92  птицы     34

Лошади                      990                            прочее

Верблюды                    104                            мясо       5

Птицы                     21130                            молоко  3923

Внутреннее потребление продукции                           яйцо    1855

животноводства в 2001 г.                                   шерсть  23,6 

Мяса          688 тыс. тонн

Молока       3627 тыс. тонн

Яиц          1719 млн. штук

                         (Карту см. на бумажном варианте)     

          3.6.1. Племенное дело

                                                                 Таблица 29

     Текущее состояние

____________________________________________________________________

Вид жи-  !         на 01.01.1990 года        !  На 01.01.2001 года  !

вотных   !___________________________________!______________________!

         !Кол-во! Всего !     из них         !Кол-во! Всего ! из них!

         !плем. ! тыс.  !____________________!плем. ! тыс.  !_______!

         !хо-   ! голов !плем.  !в т.ч.!% уд.!хо-   ! голов !плем.  !

         !зяйств!       !скота, !маток !веса !зяйств!       !скота, !

         !      !       !тыс.   !тыс.  !плем.!      !       !тыс.   !

         !      !       !гол.   !гол.  !скота!      !       !гол.   !

_________!______!_______!_______!______!_____!______!_______!_______!

КРС          385  9818,4  1464,6  626,8    15   120   4106,6   134,5!     

Овцы         241 36222,7  6791,4 4105,6    19    73   9981,1   347,4!

Свиньи        72  3262,3   805,8   77,6    24     7   1076,0    14,9!    

Лошади        84  1618,8   147,4   54,9     9    20    976,0     9,5!

Верблюды      13   143      67,7   31,4    47     7     98,2     4,9!

Птицы         21  59899  12336,9    640    20    12  19705,7     893!

             828                          242                       !

____________________________________________________________________!

     Продолжение таблицы  

_______________________________________________________________

Вид жи-  !На 01.01.    !           На 01.01.2002 года          !

вотных   !2001 года    !                                       !

         !_____________!_______________________________________!

         !   из них    !Кол-во ! Всего !        из них         !

         !_____________!плем.  ! тыс.  !_______________________!

         !в т.ч.!% уд. !хо-    ! голов !плем.  !в т.ч. !% уд.  !

         !маток !веса  !зяйств !       !скота, !маток  !веса   !

         !тыс.  !плем. !       !       !тыс.   !тыс.   !плем.  !

         !гол.  !скота !       !       !гол.   !гол.   !скота  !

_________!______!______!_______!_______!_______!_______!_______!

КРС         52,4    3,2    79    4293,5   123,3    49,4     2,9!       

Овцы       231,1    3,5    68   10478,6   390,9   256,2     3,8!

Свиньи       0,8    1,4     4    1123,8    20,1     0,8     1,8!    

Лошади       4,1    1      35     989,5     9       4       0,9!

Верблюды     2,6    5      11     103,8     5,4     2,7     5,3!

Птицы        300    4,5     9   21130,2   376,9             1,8!

                          209                                  !

_______________________________________________________________!    
 

       Приняты Закон Республики Казахстан от 14.12.2001 г. N 269-II Z010269_ "О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Казахстан "О племенном животноводстве" и подзаконные акты.
      Уполномоченный орган в области племенного животноводства на основе закона осуществляет государственное регулирование, разработку подзаконных актов, аттестацию субъектов племенного животноводства, контроль и надзор за деятельностью аттестованных субъектов племенного животноводства, а также государственную поддержку отрасли.
      Основными формами государственной поддержки аттестованных субъектов племенного животноводства из республиканского бюджета являются:
      субсидирование мероприятий, направленных на сохранение и восстановление генофонда племенных животных, в том числе пород с ограниченным генофондом;
      субсидирование мероприятий, направленных на обеспечение доступности племенной продукции (материала) для отечественных сельхозтоваропроизводителей;
      финансирование программ научных исследований.
      Местные государственные органы также в соответствии с Законом Республики Казахстан от 14.12.2001 г. N 269-II Z010269_ "О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Казахстан "О племенном животноводстве" и подзаконными актами вправе оказывать государственную поддержку племенному животноводству по направлениям, не затрагивающим формы поддержки, осуществляемые за счет средств республиканского бюджета.
      Началась работа по восстановлению племенной базы:
      создан племенной центр по скотоводству ОАО "Асыл тулик", в которое завезено 56 быков-производителей и специальное технологическое оборудование для взятия, замораживания и хранения семени быков- производителей, в регионах создано 18 областных дистрибьютерных центров;
      создано племенное хозяйство по мясному птицеводству ОАО "Астана кус", завезена птица кросса "Сибиряк" и начато снабжение птицефабрик республики племенным яйцом.

      Проблемы:
      возникла угроза исчезновения ценного генофонда, особенно редких и малочисленных пород, необходимых для работы в дальнейшей селекции, что ведет к деградации созданных многолетним трудом ученых и практиков отечественных пород и типов животных;
      осталось всего 209 племенных хозяйств, удельный вес племенного поголовья по сравнению с 1990 годом сократился: крупного рогатого скота - с 15% до 2,9%, овец - с 19 до 3,8%, лошадей - с 9 до 1%, свиней - с 24 до 1,8%, птицы - с 20 до 1,8%, что может покрыть потребности республики в племенном молодняке только на 5-8%;
      в воспроизводстве стада используются до 95% "доморощенных" с неизвестным происхождением (генотипом) и продуктивными качествами животных, что влечет за собой как ухудшение породности скота, так и снижение продуктивности в 2 раза и соответственно увеличение себестоимости получаемой продукции;
      незначительные объемы финансовой поддержки племенного дела в животноводстве, отсутствие четкого механизма субсидирования племенного дела с учетом половозрастных групп животных не смогли переломить критическую ситуацию в области сохранения и преумножения ценного генофонда животных.

      Меры:
      производство племенной продукции требует высоких затрат. Государство должно обеспечить доступность племенной продукции большинству сельских товаропроизводителей, для чего необходимо субсидирование по следующим направлениям:
      на частичное (до 50%) удешевление реализованного племенного молодняка;
      на частичное (до 50%) удешевление реализованного племенного яйца;
      на частичное (до 50%) удешевление реализованного семени быков- производителей;
      на полное возмещение затрат на приобретение и содержание племенных быков-производителей, а также хранение их семени и покупку спецоборудования для племенного центра по скотоводству;
      на полное возмещение стоимости малочисленных и исчезающих видов племенных животных и специального технологического оборудования, приобретенных для создания коллекционных стад в селекционно-генетических центрах.

                                                              Таблица 30
 

      Финансовое обеспечение 

                                                              млн. тенге
___________________________________________________________________________
Наименование бюджетной программы!                    Годы
                                !__________________________________________
                                !  Факт.   !         Потребность
                                !выделено  !_______________________________
                                ! в 2002   !  2003   !   2004    !  2005
                                !  году    !         !           !
________________________________!__________!_________!___________!_________
Сохранение и развитие элитного

семеноводства и племенного дела:

- удешевление стоимости реализо-    630        716        805        888

  ванной племенной продукции

  (материала)*;

- финансирование затрат на соз-      67         58         58         58

  дание племенного центра по

  скотоводству и восстановление

  племенного хозяйства по мяс-

  ному птицеводству*;               

- удешевление стоимости живот-       66         66         66         66

  ных, приобретенных для соз-

  дания коллекционных стад и

  спецоборудования*;

__________________________________________________________________________
  Всего:                            763        840        929       1012
__________________________________________________________________________

* подпрограмма.

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год.

      Ожидаемый результат:
      обеспечение доступности племенной продукции по удешевленной до 50% себестоимости племенного молодняка всех видов животных, до 40% себестоимости семени быков-производителей и до 50% себестоимости племенного яйца, что позволит к 2006 году в 1,5 раза увеличить объемы реализации племенной продукции (материала);
      обеспечение качественного состояния стада путем увеличения объемов искусственного осеменения коров семенем быков улучшающих пород с 216 тыс. в 2001 году до 395 тыс. голов в 2005 году, или в 1,8 раза;
      восстановление работы республиканского племенного центра и дистрибьютерных центров по скотоводству по получению, замораживанию,хранению и использованию семени высокопродуктивных быков-производителей улучшающих пород;
      сохранение и целевое использование в селекции генофонда малочисленных и исчезающих видов животных в коллекционных стадах, создаваемых 4-х селекционно-генетических центрах.

     3.6.2. Развитие молочного скотоводства

     Племенная база и объем субсидирования на 2002 год

___________________________________________________________________________
Количество !  Наличие    !  Квота на   ! Норматив     ! Выделяется
племен.    ! поголовья,  ! реализацию  ! удешевления  !  субсидий
хозяйств   ! гол.        ! племенного  ! 1 ц. живой   ! на 2002 г.,
            !             ! молодняка   !   массы      ! тыс. тенге
            !_____________!_____________!______________!
            !Всего !в т.ч.! гол.! тонн  ! тенге !  %   !
            !      !маток !     !       !       !      !
____________!______!______!_____!_______!_______!______!__________________
     45     ! 81407! 32594! 1207! 386240!  6900 !  50  !    26647,8
__________________________________________________________________________

          Меры приоритетной господдержки на 2003-2005 годы

__________________________________________________________________________

   Годы     ! Ожидаемый   ! Сложившаяся  !  Норматив   ! Требуется

            !   объем     ! с/стоимость  ! удешевления ! субсидий,

            ! реализации  ! 1 ц. ж/м     ! за 1 ц.ж/м  ! тыс.тенге

            ! племенной   ! племпрод.,   ! племпрод.   !

            ! продукции   !   тенге      !             !

            !_____________!              !_____________!

            ! гол. !тонн  !              !  %  ! тенге !

__________________________________________________________________________

  2003        8960  2689        13797       50   6900     185535

  2004        9240  2773        13797       50   6900     191333

  2005        9410  2822        13797       50   6900     194719

___________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год         

     Породы приоритетной господдержки

     (Рисунок см. на бумажном варианте)

     3.6.3. Развитие мясного животноводства

     а) Развитие мясного скотоводства и меры государственной поддержки
     Меры государственной поддержки на 2003-2005 годы
__________________________________________________________________________

  Годы ! Направ- ! Ожидаемый    ! Сложившаяся  !  Норматив   ! Требуется

       ! ление   !   объем      ! с/стоимость  ! удешевления ! субсидий,

       ! господ- ! реализации   ! 1 ц. ж/м     ! за 1 ц.ж/м  ! тыс.тенге

       ! держки  ! племенной    ! племпрод.,   ! племпрод.   !

       !         ! продукции    !   тенге      !             !

       !         !______________!              !_____________!

       !         ! гол. !тонн   !              !  %  ! тенге !

__________________________________________________________________________

  2003   приори-   3882  1358,57     12625       50   6300      85590

  2004   тетное    4122  1442,7                                 90895

  2005             4260  1490,0                                 93870  

___________________________________________________________________________

  2003   умерен-    10   3548,3                  25   3100        110

  2004   ное        11   3677,4                                   114

  2005              12   3741,9                                   116

___________________________________________________________________________

     Племенная база и объем субсидирования на 2002 год

___________________________________________________________________________

Количество !  Наличие    !  Квота на   ! Норматив     ! Выделяется

племен.    ! поголовья,  ! реализацию  ! удешевления  !  субсидий

хозяйств   ! гол.        ! племенного  ! 1 ц. живой   ! на 2002 г.,

            !             ! молодняка   !   массы      ! тыс. тенге

            !_____________!_____________!______________!

            !Всего !в т.ч.! гол.! тонн  ! тенге !  %   !

            !      !маток !     !       !       !      !

____________!______!______!_____!_______!_______!______!__________________

     23     ! 41937! 16791! 3048! 1158,5!  6300 !  50  !    72643,3

__________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год        

     Породы приоритетной господдержки

     (Рисунок см. на бумажном варианте)

              б) Развитие овцеводства и меры государственной    
                               поддержки
           Меры господдержки производства шерсти на 2002 год

_________________________________________________________________________ 

Направление! Ожидаемый   ! Сложившаяся  !  Норматив   ! Требуется

поддержки  !   объем     ! с/стоимость  ! удешевления ! субсидий,

            ! реализации  ! 1 ц. ж/м     ! за 1 ц.ж/м  ! тыс. тенге

            ! племенной   ! племенной    ! племенной   !

            ! продукции   ! продукции,   ! продукции   !

            !_____________!   тонн       !_____________!

            ! гол. !тонн  !              !тенге!  %    !

__________________________________________________________________________

Приоритетное 80258  4013       12640       6320   50      253617

Австрал.       190   7,8       60000      30000   50        2340

меринос                                                        

___________________________________________________________________________

                 Меры господдержки производства мяса на 2002 год

___________________________________________________________________________

Направление! Ожидаемый   ! Сложившаяся  !  Норматив   ! Требуется

поддержки  !   объем     ! с/стоимость  ! удешевления ! субсидий,

            ! реализации  ! 1 ц. ж/м     ! за 1 ц.ж/м  ! тыс. тенге

            ! племенной   ! племенной    ! племенной   !

            ! продукции   ! продукции,   ! продукции   !

            !_____________!   тонн       !_____________!

            ! гол. !тонн  !              !тенге!  %    !

__________________________________________________________________________

Приоритет.   16500   817       10441      5221    50      42655

Умеренное    31100  1196       10441      2610    25      31215

___________________________________________________________________________

          __________________________________________________________________________

  Годы ! Направ- ! Ожидаемый    ! Сложившаяся  !  Норматив   ! Требуется

       ! ление   !   объем      ! с/стоимость  ! удешевления ! субсидий,

       ! господ- ! реализации   ! 1 ц. ж/м     ! за 1 ц.ж/м  ! тыс.    

       ! держки  ! племенной    ! племпрод.,   ! племпрод.   !

       !         ! продукции    !   тенге      !             !

       !         !______________!              !_____________!

       !         ! гол. !тонн   !              !  %  ! тенге !

__________________________________________________________________________

  2003   приори-  40820  2040,9      12640       50   6320     128986

  2004   тетное   83090  2154,5                                136163

  2005            43990  2199,3                                138996  

___________________________________________________________________________

  2003   Австр.     195     7,8      60000       50   30000      2340

  2004   меринос    195                                              

  2005              195                                             

___________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год         

     (Рисунок см. на бумажном варианте)

              в) Развитие свиноводства и меры государственной
                              поддержки    

     Меры государственной поддержки на 2003-2005 годы
__________________________________________________________________________
  Годы ! Направ- ! Ожидаемый    ! Сложившаяся  !  Норматив   ! Требуется
       ! ление   !   объем      ! с/стоимость  ! удешевления ! субсидий,
       ! господ- ! реализации   ! 1 ц. ж/м     ! за 1 ц.ж/м  ! тыс. тенге
       ! держки  ! племенной    ! племпрод.,   ! племпрод.   !
       !         ! продукции,   !   тенге      !             !
       !         !   тонн       !              !_____________!
       !         !              !              !  %  ! тенге !
__________________________________________________________________________
  2003   приори-    100,9141        18800        50    9400      9486

  2004   тетное     121,106                                     11384

  2005              142,851                                     13428   

___________________________________________________________________________

  2003   умеренное   62,620         20000        25    5000      3131

  2004               72,270                                      3612

  2005               73,600                                      3680

___________________________________________________________________________

          Племенная база и объем субсидирования на 2002 год

___________________________________________________________________________

Коли-   ! Породы ! Наличие    !  Квота на   ! Норматив     ! Выделяется

чество  !        !поголовья,  ! реализацию  ! удешевления  !  субсидий

плем.   !        !гол.        ! племенного  ! 1 ц. живой   ! на 2002 г.,

хозяйств!        !            ! молодняка   !   массы      ! тыс. тенге

        !        !____________!_____________!______________!

        !        !Всего!в т.ч.! гол.! тонн  ! тенге !  %   !

        !        !     !маток !     !       !       !      !

________!________!_____!______!_____!_______!_______!______!______________

   3      кр.бел. 17740   502  4651   395,4   9400     50     37167

   1      нем.бл.  2391   250  4286     300   5000     25     15000

__________________________________________________________________________

   кр.бел. - крупная белая

   нем. бл. - немецкая благородная

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год         

     (Рисунок см. на бумажном варианте)

         г) Развитие коневодства и меры государственной поддержки

     Меры государственной поддержки на 2003-2005 годы
__________________________________________________________________________
  Годы ! Направ- ! Ожидаемый    ! Сложившаяся  !  Норматив   ! Требуется
       ! ление   !   объем      ! с/стоимость  ! удешевления ! субсидий,
       ! господ- ! реализации   ! 1 ц. ж/м     ! за 1 ц.ж/м  ! тыс.    
       ! держки  ! племенной    ! племпрод.,   ! племпрод.   !
       !         ! продукции    !   тенге      !             !
       !         !______________!              !_____________!
       !         ! гол. ! тонн  !              !  %  ! тенге !
__________________________________________________________________________
  2003   приори-   732   241,61     15000        50    7500     18121
  2004   тетное    780   257,65                                 19324
  2005             801   264,47                                 19835   
___________________________________________________________________________
  2003   умеренное 253    75,95     16400        25    4100      3114
  2004             256    76,95                                  3155
  2005             263     79,1                                  3243
___________________________________________________________________________    

     Племенная база и объем субсидирования на 2002 год    

___________________________________________________________________________

Количество ! Наличие     !  Квота на   ! Норматив     ! Выделяется

племен.    ! поголовья,  ! реализацию  ! удешевления  !  субсидий

хозяйств   ! гол.        ! племенного  ! 1 ц. живой   ! на 2002 г.,

            !             ! молодняка   !   массы      ! тыс. тенге

            !_____________!_____________!______________!

            !Всего !в т.ч.! гол.! тонн  ! тенге !  %   !

            !      !маток !     !       !       !      !

____________!______!______!_____!_______!_______!______!__________________

     35     ! 9025 ! 3983 ! 1116! 358,0 ! 7500  !  50  !    23297 

__________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год    
 

           (Рисунок см. на бумажном варианте)

        д) Развитие птицеводства и меры государственной поддержки

     Меры приоритетной господдержки

_________________________________________________________________________

Годы  ! Кроссы  !Ожид.объем !Слож.с/ст-ть!Норматив удешев.  !Требуется

       !         !реал.пл.яиц!1 шт. пл.яиц!за 1 шт. плем.яйца!субсидий    

       !         ! тыс.шт.   !  тенге     !------------------!тыс.тенге

       !         !           !            !от с/ст-ти! тенге !

       !         !           !            !  в %     !       !

__________________________________________________________________________

2003   яичного

        направл.      4135       16,6        42,1        7      28945

        мясн.напр.    2970       25,1        55,8       14      36204

        утки          1870         46        19,6        9      12600

2004   яичного

        направл.      5428       17,7        39,5        7      28945

        мясн.напр.    3500       26,3        53,2       14      41600

        утки          3378         47        19,1        9      16830

2005   яичного

        направл.      6900       18,8        37,2        7      48300

        мясн.напр.    4570       26,3        53,2       14      63980

        утки          3900         48        18,7        9      35100

___________________________________________________________________________

             Племенная база и объем субсидирования на 2002 год

___________________________________________________________________________

Количество ! Наличие        !    Норматив     ! Выделяется

племен.    ! поголовья,     !   удешевления   ! субсидий

хозяйств   ! гол.           !   за 1 шт.      ! на 2002 г.,

            !                !   плем.яйца     ! тыс. тенге

            !________________!_________________!

            !Всего ! в т.ч.  ! тыс.шт.!ед.прод.!              

            !      ! несушек !        !   тг.  !

____________!______!_________!________!________!___________________________

     9       376945  228941

яичного

направления                      2600     7       18200

мясного

направления                      2586    14       36204

утки                             1400     9       12600

___________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год

      (Рисунок см. на бумажном варианте)

      Меры:
      1. По производству молока:
      производство молока в пригородных зонах крупных городов и районных центрах ориентировать на качество и поставку продукции на внутренний рынок. Вести в этих целях замену беспородного скота на более высокопродуктивный путем широкого внедрения искусственного осеменения коров семенем быков племенного центра улучшающих пород.
      2. По производству говядины:
      производство говядины ориентировать на низкозатратную технологию, т.е. максимальное использование специализированных мясных пород скота и экологических возможностей естественных пастбищных угодий с учетом емкости внутреннего и внешнего рынков.
      3. По овцеводству:
      разведение специализированных мясосальных и каракульских пород овец, ориентированных на экспорт в живом виде или виде молодой ягнятины, а также развитие специализированных тонкорунных пород овец для производства мериносовой шерсти, ориентированного на внешний рынок.
      4. По свиноводству:
      производство свинины, ориентированное на постепенное развитие специализированных хозяйств, направленное на внутренний рынок.
      5. По коневодству:
      направить на обеспечение потребностей внутреннего рынка мясом конины и кумысом с учетом использования специализированных пород лошадей отечественной селекции и пастбищных угодий, а также на развитие племенного спортивного коневодства.
      6. По верблюдоводству:
      производство продукции этого вида животных (мясо и шубат) в связи с ограниченным спросом ориентировать прежде всего на внутренний рынок и развитие племенного верблюдоводства.
      7. По птицеводству:
      производство мяса птицы и яиц направить на удовлетворение спроса внутреннего рынка и вытеснение импорта. Для развития этой отрасли необходимо продолжить работу по восстановлению племенной базы птиц мясного направления на базе "Астана кус" и начать восстановительную работу по яичному птицеводству на базе специализированных кроссов.

      Основные направления региональной политики в отрасли животноводства:
      Центральная зона (Атырауская, Карагандинская, Мангистауская, южная часть Актюбинской, Костанайской, Западно-Казахстанской, Акмолинской и Восточно-Казахстанской областей). Приоритетными направлениями признаны: мясное скотоводство, мясосальное овцеводство и продуктивное коневодство;
      Южная зона (Алматинская, Жамбылская, Южно-Казахстанская, Кызылординская области). В этой зоне приоритетными направлениями являются: молочное скотоводство, тонкорунное овцеводство и каракулеводство;
      Северная зона (Северо-Казахстанская, Павлодарская и северные регионы Акмолинской, Костанайской, Восточно-Казахстанской областей). Зона в основном ориентирована на развитие молочного скотоводства, тонкорунного овцеводства.

      Ожидаемый результат

                                                       Таблица 31
                     Прогноз поголовья скота и птиц
                            на 2002-2005 гг.
                                            тыс. голов, на конец года
__________________________________________________________________________
                 !     Факт       ! Оценка !       Прогноз 

                 !----------------!  2002  !------------------------------

                 ! 2000   !  2001 !        ! 2003 ! 2004 ! 2005 | 2005г.к

                 !        !       !        !      !      !      ! 2000г.

                 !        !       !        !      !      !      !   в%

__________________________________________________________________________

Крупный рогатый

скот                4107    4294     4410    4550    4700  4840    118

в т.ч. коровы       2015    2077     2130    2200    2270  2350    117

Овцы и козы         9981   10479    10700   11000   11350 11700    117

Свиньи              1076    1124     1180    1220    1270  1310    122

Лошади               976     990     1000    1020    1045  1075    110

Верблюды              98     104      105     108     111   114    116

Птица              19706   21130    21800   22570   23350 24200    123

__________________________________________________________________________

                                                       Таблица 32

              Производство мяса, молока, шерсти и кожсырья
                    за 2000-2005 годы (тыс. тонн)

__________________________________________________________________________

                    !     Факт     ! Оценка !   Прогноз 

    Производство    !--------------!  2002  !---------------------------- 

                    ! 2000  ! 2001 !        !  2003 !  2004  !  2005      

                    !       !      !        !       !        !           

                    !       !      !        !       !        !           

__________________________________________________________________________

Мясо, всего

(в убойном весе),

тыс. тонн              623    654,5    672     691      712       735

Молоко, всего тыс.

тонн                  3730     3923   4020    4120      4250     4380

Яйцо, млн. шт.        1692     1855   1920    1990      2060     2140

Шерсть, тыс. тонн     22,9     23,6   24,3    25,1        26       27

кожсырье: крупное,

тыс. шт.              1999     1976   2030    2100      2180     2300

кожсырье: мелкое,

тыс. шт.              5113     5289   5450    5630      5800     6000

_________________________________________________________________________
 

       Производство в 2005 году к уровню 2001 года увеличится за счет роста численности, улучшения воспроизводства и сохранности стада:
      по мясу на 12% (735 и 654,5 тыс. тонн);
      по молоку на 12% (4380 и 3923 тыс. тонн);
      по яйцу на 15% (2140 и 1855 млн. штук);
      по шерсти на 14% (27 и 23,6 тыс. тонн);
      по кожсырью крупному на 16% (2300 и 1976 тыс. шт.) и мелкому - на 13% (6000 и 5289 тыс. шт.).
      Увеличение производства конкурентоспособной продукции и повышения в целом экспортного потенциала, накопления им внутреннего рынка и вытеснение аналогичной импортной продукции.
      Создание сети заготовительных пунктов и условий для реализации программы.
      За счет увеличения экспорта будет обеспечено эффективное развитие приоритетных направлений отрасли и будут повышены закупочные цены.
      Создание продовольственной безопасности внутреннего рынка животноводческой продукции.
      Создание условий для восстановления племенной базы в животноводстве и птицеводстве.

                                                       Таблица 32а

             Создание дополнительных рабочих мест (единиц)
__________________________________________________________________________
      Направление      !       Будут созданы рабочие места
                       !--------------------------------------------------
                       !  2003 г.  !  2004 г.  !  2005 г.  !   Всего
_________________________________________________________________________ 

Молочное скотоводство     1800      1500       1500          4800

Мясное скотоводство        260       120        120           500

Овцеводство               1140      1290       1320          3750

Свиноводство              1050      1400       1050          3500

Коневодство                130       170        200           500

Птицеводство               200       400        400          1000

Др. отрасли                 50        50         50           150

ОАО "Асыл-Тулик"            12                                 12

Пункты искусств.

осеменения                 630       630        690          1950

Заготпункты                258                                258

  Всего                   5530      5560       5330         16420

_________________________________________________________________________ 

     Будут созданы дополнительные рабочие места:
     в молочном скотоводстве за счет восстановления и строительства 320 молочно-товарных ферм;
     в мясном скотоводстве, овцеводстве, коневодстве, свиноводстве и других отраслях за счет расширенного воспроизводства стада и увеличения поголовья скота;
     в птицеводстве за счет восстановления 5 птицефабрик и увеличения численности птицы на существующих фабриках.

     3.7. Ветеринария

     Текущее состояние
 

       В республике выявлены более 200 видов заразных болезней животных и птиц, в т.ч. 75 отнесены к особо опасным видам, из них большинство являются общими для человека и животных. В 2002 году планируется проведение профилактических мероприятий по 38 болезням из средств республиканского бюджета. По остальным болезням ветеринарные мероприятия финансируются за счет иных источников.
      Около 20 очагов различных острых заразных болезней животных и птиц регистрируются ежегодно из-за постоянного присутствия природных очагов и недостаточности уровня проводимых профилактических мероприятий. В республике более 3 тысяч очагов сибирской язвы, имеются очаги бешенства, лептоспироза. Более 40 неблагополучных пунктов по туберкулезу и бруцеллезу.
      Изменение собственности на селе, форм организации сельскохозяйственного производства и переход хозяйствующих субъектов к рыночным отношениям потребовали коренной перестройки системы ветеринарии и пересмотра методов работ по организации ветеринарных мероприятий. 98% имеющегося поголовья содержится в личных подворьях и сельхозформированиях. С целью полного охвата поголовья сельскохозяйственных животных применение ветеринарных биологических препаратов на местах отдано в конкурентную среду и осуществляется ветеринарными врачами-лицензиатами на конкурсной основе.
      Ныне действующий Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона, U952376_ "О ветеринарии", принятый в 1995 году, в силу объективных причин устарел, а его основные положения вошли в противоречие со многими базовыми, экономическими законами, принятыми позже. В связи с этим в целях регулирования реформирующихся общественных отношений в области ветеринарии разработан новый проект Закона Республики Казахстан "О ветеринарии", который находится на рассмотрении в Парламенте Республики Казахстан.
      Организационная структура государственного ветеринарного надзора представлена департаментом ветеринарного надзора Министерства сельского хозяйства, отделами ветеринарного надзора областных, районных, городских территориальных управлений МСХ РК. Ветеринарно-санитарный надзор в 2364 сельских и поселковых округах осуществляют 1430 ветеринарных инспекторов райгоруправлений МСХ РК, 3255 ветеринарных инспекторов, из них госветконтроль на границе и транспорте - 478 ветспециалистов в 23 пограничных ветеринарно-фитосанитарных пунктах и на 133 постах.

      Проблемы:
      развитие конкурентного сектора ветеринарных услуг: по республике имеется около 7,9 млн. условных голов скота, для обслуживания которых по нормативам требуется 12279 ветеринарных специалистов, нагрузка при этом на одного ветспециалиста составляет 650 условных голов, однако в настоящее время производственным ветеринарным обслуживанием животноводства занимаются 6663 лицензированных ветеринарных специалиста;
      из-за отсутствия фармацевтических заводов и фабрик выпуск в республике антибиотиков, антипаразитарных и дезинфицирующих средств, фармакологических препаратов для животноводства республики не производится, значительное количество ветеринарных биологических и фармацевтических препаратов и средств завозится из-за рубежа;
      нехватка численности ветеринарных инспекторов в сельских и поселковых округах: обеспеченность составляет 67,5%;
      ветеринарные лаборатории республики значительно отстали по технической оснащенности от современных реалий и не отвечают международным требованиям, предъявляемым к странам-членам ВТО, основанным на принципах ХАССП: несоответствие технического оснащения ветеринарных лабораторий международным нормам и стандартам, следствием чего являются низкая методология и несоответствие проводимых экспертиз международным нормам и стандартам, что, в свою очередь, не позволяет сельхозформированиям экспортировать продукты и сырье животного происхождения, а также живой скот в дальнее зарубежье;
      необеспеченность пограничных контрольных ветеринарных пунктов и постов служебными помещениями, специальным оборудованием, средствами связи, оргтехникой, транспортом: в настоящее время с учетом рыночных отношений, развитием малого и среднего бизнеса увеличились бесконтрольные передвижения живого скота, продуктов и сырья животного происхождения не только внутри отдельно взятой области, но и по территории всей республики и сопредельных стран.

             Эпизоотическая ситуация по особо опасным болезням
                          животных за 2001 год
                       (Карту см. на бумажном варианте)

            Эпизоотическая ситуация по бруцеллезу и туберкулезу КРС
                     и бруцеллезу МРС на 1.01.2002 года
                       (Карту см. на бумажном варианте)

      Меры:
      своевременное выделение финансовых средств для проведения в полном объеме ежегодных плановых ветеринарно-профилактических, противоэпизоотических и ветеринарно-диагностических мероприятий;
      развитие ветеринарной биологической и фармацевтической промышленности, внедрение высоких технологий производства ветеринарных биологических препаратов, антипаразитарных и дезинфицирующих средств, антибиотиков, лекарственных фармакологических препаратов, не обеспеченных производством;
      необходимо довести численность ветеринарных инспекторов, предназначенных для сельских и поселковых округов, до 2319 единиц за счет республиканского бюджета, для этого дополнительно из республиканского бюджета требуется профинансировать содержание 999 единиц ветинспекторов;
      на сегодня эпизоотическая ситуация требует, чтобы не менее 80% поголовья сельскохозяйственных животных было подвергнуто обязательной иммунизации против инфекционных болезней сельскохозяйственных животных, и все поголовье должно обследоваться диагностическими исследованиями против особо опасных заразных болезней;
      окончательно решить вопрос о размещении ветеринарно-фитосанитарных постов и пунктов вместе с другими государственными контролирующими органами, осуществляющими свою деятельность на государственной границе в единых комплексах-терминалах, и обеспечить их средствами связи, оргтехникой, транспортом и оборудованием;
      для технического оснащения ветеринарных лабораторий необходимо приобрести современное оборудование и аппаратуру, соответствующие требованиям Всемирной торговой организации (ВТО), на сумму 806546,5 тыс. тенге;
      упорядочить организацию забоя скота посредством введения законодательной нормы, запрещающей производить забой скота в неспециализированных местах, не получивших соответствующую лицензию;
      гармонизация отечественных норм и стандартов по ветеринарии с международными ветеринарными нормативами в целях их соответствия требованиям Всемирной торговой организации (ВТО).                                                                          

     Финансовое обеспечение    

                                                               Таблица 33

                Прогноз объемов финансирования программы
       "Ветеринарное обслуживание" на 2003-2005 годы (тыс. тенге)
___________________________________________________________________________
          Наименование                 !               Годы
     бюджетных подпрограмм             !___________________________________
                                       !  2003 г. !   2004 г.  !  2005 г.
_______________________________________!__________!____________!___________

Противоэпизоотия                         1500000,0    2000000,0   3024280,0

Диагностика заболеваний животных         1183488,2    1235870,6   1421251,0

Республиканская ветеринарная               50018,0      53540,0     61571,0

лаборатория                        

Борьба с туберкулезом и бруцеллезом        32500,0      74000,0     85100,0

сельскохозяйственных животных и птиц

Ликвидация очагов острых инфекционных     120000,0     150000,0    172500,0

заболеваний животных и птиц

Материально-техническое оснащение          24680,0      24979,0     28725,0

республиканской ветеринарной

лаборатории

Выделение средств на содержание           387612,0            -           -

ветеринарных инспекторов в сельских

округах

___________________________________________________________________________
Всего по ветеринарии:                    3298298,2    3538389,6   4793427,0
__________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год

                                                                 Таблица 34

             Потребность расходов по техническому переоснащению
                   ветеринарных лабораторий (тыс. тенге)
___________________________________________________________________________
    Наименование мероприятия   !  2003 г. !  2004 г.  !  2005 г. ! Итого:
_______________________________!__________!___________!__________!_________
Техническое оснащение област-     268848,8    268848,8   268848,8  806546,5
ных, гг. Астаны и Алматы вете-      
ринарных лабораторий
___________________________________________________________________________    

     Ожидаемые результаты:
     защита животных и птиц от особо опасных заболеваний, в т.ч. общих для человека и животных;
     обеспечение безопасности продуктов и сырья животного происхождения;
     охрана территории республики от заноса возбудителей заразных болезней.

     4. Рост конкурентоспособности и увеличение объемов продаж

         4.1. Оценка конкурентоспособности сельскохозяйственной продукции на
          внутренних и внешних рынках    

     Критерии определения конкурентоспособности сельскохозяйственной продукции:
     Рентабельность, потенциал снижения издержек.
     Индекс конкурентности:
     на внутреннем рынке, рассчитываемый как отношение цены импорта к ценам реализации на внутреннем рынке,
     на внешнем рынке, рассчитываемый как отношение мировых и российских цен к экспортным ценам.
     Индекс спроса-предложения:
     на внутреннем рынке, рассчитываемый как отношение фактической потребности к отечественному производству,
     на внешнем рынке, рассчитываемый как отношение объема экспорта к объему производства за вычетом внутреннего потребления.

                                                               Таблица 35

            Анализ конкурентоспособности сельскохозяйственной
          продукции на внутренних и внешних ранках за 2000 год     

___________________________________________________________________________

Наимено-!     Критерий I      !              Критерий II

вание   !_____________________!____________________________________________

        !Се-    ! Цена !Рента-!Экспортная!  Цена  !Цена на  !   Индекс    !

        !бестои-!реали-!бель- !  цена,   ! импорта!внешнем  !  конкурент- !

        !мость, !зации !ность,!$ США/тн  !$ США/тн!рынке,   ! ности, Iк*  !

        !$ США/ !      !% (гр !          !        !$ США/тн !_____________!

        !тонн   !      !3-гр2)!          !        !         !на    !на    !

        !       !      !/гр2* !          !        !         !внутр.!внеш. !

        !       !      !100   !          !        !         !рынке !рынке !

        !       !      !      !          !        !         !(гр6/ !(гр7/ !

        !       !      !      !          !        !         !гр3)  !гр5)  !

________!_______!______!______!__________!________!_________!______!______!

    1   !   2   !  3   !   4  !    5     !    6   !    7    !   8  !  9   !

________!_______!______!______!__________!________!_________!______!______!

Пшеница     48,9   65,0   32,9     90,9     202,8    114,1     3,1    1,3

Рис-шала    99,5  101,4    1,9    210,0     230,0    202,4     2,3    1,0

Семена      92,2  116,3   26,1    132,0     147,0    200,5     1,3    1,5

под-

солнеч-

ника              

Сахарная    37,2   29,7  -20,2    365,4^    279,6^   180,0     9,4    0,5 

свекла     

Хлопок-    239,2  282,3   18,0  936,4***  554,6***  1302,0     2,0    1,4 

сырец    

Карто-      96,9  109,8   13,3      194      84,0  159,8****   0,8    0,8

фель     

Овощи       65,8   65,8    0,0       77     105,0    470****   1,6    6,1

Говядина   606,2  428,5  -29,3    852,6    1524,2   1957,0     3,6    2,3

Свинина   1213,4  813,4  -33,0    917,0    1621,1   2083,0     2,0    2,3

Баранина   472,0  470,3   -0,4   1193,8    2829,3   2619,0     6,0    2,2

Конина     564,5  460,7  -18,4    953,0     913,5      0,0     2,0    0,0

Мясо       992,5  829,1  -16,5   1177,1     527,3    592,0     0,6    0,5

птицы 

Молоко     115,0  120,0    4,3

сырое    

в т.ч.       --   246,0    --     483,0     380,0    410****   1,5    0,8

молоко

обрабо-

танное     

Шерсть     546,1  370,5  -32,2    428,0     521,0   4275,0     1,4   10,0

Яйца,       29,4   35,6   21,1     33,8      30,3   37,5****   0,9    1,1

(тыс.шт.)     

___________________________________________________________________________

          Продолжение таблицы     

__________________________________________________________________________

Наимено-!                    Критерий N III                               !

вание   !_________________________________________________________________!

        !Предложение  !                    Спрос                          !

        !  (объем     !___________________________________________________!

        !производства)!   Объем   !Объем   ! Объем   !   Индекс спроса-   !

        !  тыс.тонн   !потребления!импорта,!экспорта,! предложения Iсп**  !

        !             !на внутрен-!тыс.тонн!тыс.тонн !____________________!

        !             !нем рынке  !        !         !на внутрен-!на внеш-!

        !             !           !        !         !нем рынке  !нем рын-!

        !             !           !        !         !(гр11/гр10)!ке 13/  !

        !             !           !        !         !           !(10-11) !

________!_____________!___________!________!_________!___________!________!

    1   !     10      !     11    !   12   !    13   !    14     !   15   !

________!_____________!___________!________!_________!___________!________!

Пшеница      9073,0      5089,0       1,5    4989,6      0,56        1,3  

Рис-шала      214,0       209,6 р     2,6       7,0      0,98        1,6 

Семена        105,0       110,0      31,9       0,6      1,05       -0,1  

под-         

солнеч-

ника              

Сахарная      273,0       384,0     324,2       4,9      1,41        0,0 

свекла     

Хлопок-       287,0       247,5      45,8      85,3      0,86        2,2 

сырец    

Карто-       1693,0      1385,0      37,0       1,2      0,82        0,0

фель     

Овощи        1544,0      1322,0       9,9      71,8      0,86        0,3  

Говядина      306,3       337,4       1,5       0,3      1,10        0,0  

Свинина       133,4        93,9       0,5       0,5      0,70        0,0 

Баранина       91,2        94,9       0,1       0,0      1,04        0,0

Конина         54,1        59,7       0,0       0,0      1,10        0,0

Мясо           33,3        49,3      19,9       0,05     1,48        0,0 

птицы 

Молоко                                

сырое    

в т.ч.       3730,0      3982,0       5,8       0,0      1,07        0,0

молоко

обрабо-

танное     

Шерсть         22,9        13,1 р     0,8      10,6      0,57        1,1

Яйца,     1692200,0    1686700,0   128140,0  1260,0      1,00        0,2

(тыс.шт.)     

___________________________________________________________________________                     

     Примечание: данные Агентства РК по статистике
     * Iк<1 - неконкурентный, Iк>1 - конкурентный.
     ** Iсп<1 - нет спроса, Iсп>1 - имеется спрос.
     *** волокно хлопковое нечесаное
     **** российские цены
     ^  сахар тростниковый или свекловичный
     р - расчетным путем         
      Пшеница, хлопок, рис: рентабельны, конкурентоспособны на внутренних и внешних рынках, предложение превышает спрос на внутреннем рынке, имеют спрос на внешнем рынке;
      семена подсолнечника, картофель, овощи, молоко, яйца - рентабельны, слабо конкурентоспособны на внутренних и внешних рынках, спрос превышает предложение на внутреннем рынке, не имеют спроса на внешнем рынке;
      сахарная свекла, говядина, баранина, конина, свинина, мясо птицы, шерсть - низкорентабельны, конкурентоспособны на внутренних и внешних рынках, кроме мяса птицы, не имеют спроса на внешнем рынке, кроме шерсти.

      Меры:
      пшеница, рис, хлопок - необходимо предусмотреть расширение внешних рынков, увеличение объемов глубокой переработки для внутреннего потребления и объемов экспорта переработанной продукции (см. разделы 4.2., 5.3.);
      семена подсолнечника, картофель, овощи, молоко, яйца: требуют повышения уровня тарифной защиты, что позволит стимулировать увеличение объемов внутреннего производства и вытеснение импортных аналогов (см. раздел 5.3.);
      сахарная свекла, говядина, баранина, конина, свинина, мясо птицы, шерсть: требуют снижения издержек производства путем внедрения передовых технологий. Данная группа сельскохозяйственной продукции имеет спрос в качестве сырья для перерабатывающей промышленности. Продукты переработки, относящиеся к продовольственной группе, являются рентабельными и имеют более высокий спрос на внутренних и внешних рынках (см. разделы 3.3.1., 3.6.3, 4.5).

     4.2. Развитие рынка зерна

     Анализ состояния производства и мониторинга зерна

                                                                 Таблица 36

            Динамика урожайности, производства и потребления
                          зерновых культур     

           (урожайность - в ц/га, производство и потребление - в тыс. тонн)
___________________________________________________________________________

Области    ! Зерновые всего в  !В том числе пшеница!    Зерновые всего в  !

           !   среднем за      !в среднем 1996-1998!  среднем за 1999-2001!

           ! 1996-1998 годы    !       годы        !           годы       !

           !___________________!___________________!______________________!

           !Урожай-  !Производ-!Урожай-  !Производ-! Уро- ! Произ- ! Пот- !

           !ность    !ство     !ность    !ство     ! жай- !водство !ребле-!

           !         !         !         !         !ность !        !ние   !

___________!_________!_________!_________!_________!______!________!______!

Акмолинская     5,1    1882,8      5,3      1535,0   10,8    3260,3  1539,5

Актюбинская     4,3     397,4      4,2       244,6    8,2     468,2   361,2

Алматинская    11,2     606,6      8,9       336,3   15,4     745,4   969,4

Атырауская      5,0       0,8      6,0         0,4    5,6       0,3    97,0

В.-Казах-       6,4     295,1      6,5       209,2   13,2     566,3   584,4

станская        

Жамбылская     10,4     356,9      7,6       223,9   12,5     382,2   393,4

З.-Казах-       4,1     296,1      3,5       153,2    6,4     266,3   208,8

станская    

Карагандин-     4,4     345,6      4,4       290,0    8,7     523,1   355,5

ская     

К.-            25,8     219,7     17,6        12,8   27,0     190,0   213,2

Ординская     

Костанайс-      7,0    2311,6      6,5      1770,5   12,4    3379,0  1091,1

кая

Мангистау-        -         -        -           -      -         -    70,1

ская     

Павлодарская    4,0     335,2      3,7       258,7    7,2     298,8   217,8

С.-Казах-       9,2    2701,0      7,2      1896,6   12,5    3524,3  1087,4

станская     

Ю.-Казах-      11,7     254,7      9,0       195,2   15,4     300,7   303,6

станская

г. Астана         -         -        -           -   10,5       2,1

г. Алматы         -         -        -           -    7,9       1,4

Всего           6,9   10003,6      6,2      7126,5   11,5   13908,5  7492,3

___________________________________________________________________________

     (продолжение таблицы)

_______________________________________

Области    !   В том числе пшеница в   !

           !    среднем за 1999-2001   !

           !            годы           !

           !___________________________!

           !Урожай- ! Произ- ! Потреб- !

           !ность   !водство ! ление   !

___________!_______ !________!_________!

Акмолинская    10,5    2735,2   937,3

Актюбинская     8,4     357,4   203,4

Алматинская    14,0     399,0   720,2

Атырауская      6,0       0,1    97,0

В.-Казах-      13,2     381,5   347,9

станская        

Жамбылская     11,6     242,2   276,8

З.-Казах-       6,1     193,8   155,0

станская    

Карагандин-     8,5     448,2   237,8

ская     

К.-            12,6      12,7   175,3

Ординская     

Костанайс-     12,5    3036,6   837,3 

кая

Мангистау-        -         -    70,1

ская     

Павлодарская    7,6     211,8   172,0

С.-Казах-      12,2    2762,1   731,7

станская     

Ю.-Казах-      14,1     225,3   254,1

станская

г. Астана      10,1       1,7

г. Алматы       7,4       0,9

Всего          11,2   11008,5  5215,9

___________________________________________________________________________

     Зерно - основной компонент продовольственной безопасности страны.
 

       За последние три года (1999-2001 гг.) на фоне стабилизации посевных площадей зерновых культур их урожайность в среднем по сравнению с предыдущими тремя годами (1996-1998 гг.) возросла на 4,8 ц/га, или на 67% и составила 11,5 ц/га. Производство зерна увеличилось на 3,9 млн. тонн, или на 39%, и достигло среднегодового уровня порядка 13,9 млн. тонн.
      Объемы производства основной экспортной культуры - пшеницы возросли с 7,1 млн. тонн в 1996-1998 годах до 11,0 млн. тонн в 1999-2001 годах.
      Казахстан занимает шестое место в мире по объему экспорта зерна. Уникальный климат Казахстана способствует формированию высококачественного высокопротеинового зерна, востребованного на мировом рынке продовольствия как улучшитель свойств муки пшеницы других стран.
      Принятие Закона Республики Казахстан Z010143_ "О зерне" обеспечило четкое правовое регулирование деятельности участников рынка зерна, создало основу для его развития.
      В целях государственной поддержки отечественных сельскохозяйственных товаропроизводителей ежегодно проводится закуп зерна в государственные ресурсы по установленным ценам, а начиная с 2001 года внедрен фьючерский двухуровневый закуп зерна, который позволяет обеспечить авансирование проведения весенне-полевых и уборочных работ, предотвратить демпинг цен на зерно.
      В целях стабилизации и регулирования внутреннего рынка зерна, предотвращения необоснованного повышения цен на хлеб и хлебобулочные изделия в весенне-летний период проводятся интервенции из реализационных ресурсов зерна.
      Введено лицензирование деятельности хлебоприемных предприятий по хранению зерна, что способствует осуществлению государственного контроля за их деятельностью.
      Начата работа по внедрению института зерновых расписок, который, являясь финансовым инструментом, позволит задействовать кредитные ресурсы банков второго уровня путем создания ликвидного залогового обеспечения, что в свою очередь предотвратит демпинг цен на зерно и создаст условия для сезонного кредитования.
      Выделяются льготные кредитные ресурсы на проведение весенне-полевых и уборочных работ для приобретения отечественными товаропроизводителями семян, горюче-смазочных материалов, минеральных удобрений, гербицидов, запасных частей для сельскохозяйственной техники, закупки сельскохозяйственной техники на лизинговой основе.
      Сформированы государственные ресурсы зерна, что способствует устойчивому обеспечению потребностей сельскохозяйственных товаропроизводителей в семенном материале, животноводства и птицеводства - в кормах, регулированию внутреннего рынка зерна и обеспечению выполнения межгосударственных соглашений.
      Все это способствует обеспечению продовольственной безопасности страны, увеличению экспортного потенциала зерна.
      За последние три года (1999-2001) производство риса-шалы стабилизировалось в объеме 204,1 тыс. тонн в год при средней урожайности 28,8 ц/га, начато внедрение водосберегающей технологии выращивания его рассадным способом.
      В последние годы посевные площади масличных культур имеют тенденцию уменьшения, вместе с тем урожайность стабилизировалась на уровне 4-6 ц/га, что позволило увеличить валовой сбор масличных культур на 18-20%.
      Более чем в 2 раза увеличились посевы сои, это обусловлено высокой рентабельностью данной культуры и наличием рынка сбыта. Валовой сбор сои увеличился в 3 раза и составил 9,8 тыс. тонн.
      Сокращены площади под такими культурами, как рапс и горчица соответственно в 4 и 2,5 раза, сафлор - на 9%.

                                                            Диаграмма 3

                 Структура производства зерна по культурам
           за 1999-2001 годы в среднем (в весе после доработки)
                    (Диаграмму см. на бумажном варианте)    

                                                            Диаграмма 4

                 Структура производства зерна по культурам
                     за 2001 год (в весе после доработки)
                    (Диаграмму см. на бумажном варианте)    

      Проблемы:
      низкая культура земледелия, недостаточное внесение минеральных удобрений, использование некачественных семян обусловливают урожайность зерновых ниже потенциально возможной в 1,5-2 раза, ухудшение качества производимого зерна. Среднее содержание клейковины в зерне пшеницы снизилось с 28-32% в 1986-1991 годы до 20,8-23,7% в 1992-1999 годы;
      ухудшение качества зерна создает трудности с формированием помольных партий, снижает конкурентоспособность казахстанского зерна и его экспортный потенциал;

                                                               Таблица 37

           Качество зерна пшеницы урожая 2001 года, принятого
          на хранение на хлебоприемные предприятия республики
___________________________________________________________________________

Количество принятого ! Всего  !         в том числе по классам

на хранение зерна    !        !____________________________________________

пшеницы              !        ! I ! II !  III  !  IV    !  V   !Неклассное

_____________________!________!___!____!_______!________!______!___________

     тыс. тонн         7014,1      6,7   4970,9  1 666,0  177,8   192,7

        %%              100,0      0,1     70,9     23,8    2,5     2,7

___________________________________________________________________________    
 

       средняя обеспеченность техникой зерновой отрасли Казахстана с учетом коэффициента технической готовности, не превышает 55%. В основных зерносеющих регионах Казахстана нагрузка на один зерноуборочный комбайн выше нормативного уровня на 15-20%. Обновление техники значительно отстает от ее выбытия. Большинство сельских товаропроизводителей не имеют возможности приобретать технику за счет собственных средств;
      значительно ухудшилось состояние материально-технической базы подработки и хранения зерна. За период с конца 1980 годов по настоящее время общий по республике объем элеваторно-складских емкостей для хранения зерна уменьшился с 28,3 до 20,9 миллиона тонн. Особенно заметно уменьшились складские емкости непосредственно у производителей зерна: с 5,9 до 3,8 миллиона тонн. Морально и физически устарело технологическое оборудование по подработке зерна;
      неразвитость каналов реализации зерна, отсутствие системы цивилизованных оптовых рынков и маркетинга, дешевых транспортных коридоров, завышенные тарифы на транспортные перевозки, слабое развитие биржевой торговли и отсутствие котировок цен на зерно сдерживают увеличение объемов экспорта зерна, поиск новых рынков его сбыта, способствуют демпингу цен;
      ограниченность оборотных средств у сельскохозяйственных товаропроизводителей для расширения зернового производства и низкая доступность к кредитным ресурсам;
      низкий уровень сертификации качества зерна, осуществляемой частными лабораториями;
      низкая пропускная способность зернового терминала в порте Актау, высокие транспортные тарифы на транспортировку зерна через территорию Российской Федерации;
      несовершенная структура производства зерна. В ущерб фуражным, зернобобовым, крупяным культурам удельный вес пшеницы в производстве зерна в среднем за 1999-2001 годы составил 79%;
      отсутствие системы страхования сельскохозяйственного производства;
      отсутствие высокодостоверных методов прогнозирования урожая зерновых культур;
      несоответствие утвержденных стандартов качества зерна международному уровню;
      удельный вес в структуре посевных площадей таких высокорентабельных масличных культур, как сафлор, горчица и рапс, занимает 0,4%;
      не выдерживаются рекомендуемые севообороты;
      снижение плодородия земель сельскохозяйственного назначения;
      недостаток поливной воды в основных регионах выращивания риса - Кызылординской и Южно-Казахстанской областях;
      засоление и заболачивание поливных земель, низкий КПД оросительных и дренажных систем из-за длительного использования без ремонта.

      Меры по развитию производства и рынка зерна:
      оптимизация структуры зернового производства с учетом природно-климатических условий и рыночной конъюнктуры, направленная на увеличение производства пшеницы сильных и твердых сортов, имеющих большой и устойчивый спрос на международных рынках, а также зернофуражных, масличных, бобовых и крупяных культур в целях обеспечения внутренних потребностей страны в растительном масле, крупах, концентрированных кормах, сырье для перерабатывающих отраслей - не менее 12,0 млн. тонн зерна пшеницы (в том числе твердой - 0,5 млн. тонн), ячменя - 2,3 млн. тонн, кукурузы - 0,4 млн. тонн, риса - 0,2 млн. тонн, гречихи - 0,05 млн. тонн;
      максимально продуктивное использование почвенно-климатического потенциала северных регионов республики (Акмолинская, Костанайская области) для производства высококачественного зерна сильных сортов мягкой и твердой пшеницы с одновременным расширением площадей посева зернофуражных, масличных, бобовых и крупяных культур;
      увеличение производства масличных и крупяных культур (подсолнечника, проса и гречихи) в Павлодарской и Восточно-Казахстанской областях, в последней области - также озимой ржи;
      увеличение производства озимой пшеницы и озимой ржи с доведением их удельного веса в структуре производства зерна до 35%, а также проса на западе республики в Актюбинской и Западно-Казахстанской областях;
      увеличение производства кукурузы на зерно и сои на юге Казахстана в Алматинской, Жамбылской и Южно-Казахстанской областях на базе поливного земледелия. Рост производства сои обусловлен большим спросом на белок перерабатывающих предприятий страны. Осуществление дифференцированных мер государственной поддержки путем удешевления стоимости производства элитных семян, приобретения минеральных удобрений и других мер;
      оптимизация производства риса в Кызылординской области на основе водосберегающих и прогрессивных технологий;
      увеличение производства маслосемян масличных культур: в северном регионе - рапса и горчицы, южном - сои и сафлора;
      осуществление мер по увеличению экспорта казахстанского зерна на существующих рынках сбыта стран-импортеров путем проведения политики протекционизма казахстанского зерна, кредитования экспортных операций заинтересованными казахстанскими банками;
      активизация дипломатического корпуса Республики Казахстан по поиску рынков сбыта зерна;
      повышение качества поставляемого на экспорт зерна;
      внедрение льготных железнодорожных тарифов для транспортировки зерна, выделение субсидий отечественным поставщикам для компенсации транспортных расходов при перевозке зерна по России;
      строительство дополнительного зернового терминала в порте Актау;
      развитие биржевой торговли зерна на существующих товарных биржах для котировки и предотвращения демпинга цен;
      внесение корректив в деятельность ЗАО "Продовольственная контрактная корпорация" с целью усиления экспортной составляющей.

                                                              Таблица 38

            Оценка емкости экспортных рынков и ценовая конъюктура
                         продовольственной пшеницы
 

                              Цена 1 тонны казахстанской пшеницы 80 долларов США
__________________________________________________________________________
Страны-основ-!Объем*  !Объем** экс-!Удель-!Цена***!Стоимость****!Цена 1  !
ные импортеры!импорта !порта пшени-!ный   !1 тонны!транспортных !тонны   !
казахстан-   !пшеницы !цы из Казах-!вес   !пшеницы! затрат из   !казах-  !
ского зерна  !за 1999-!стана за    !казах-!на рын-! Казахстана  !станской!
             !2000 го-!1999-2000   !стан- !ке, $  !на 1 тонну,  !пшеницы !
             !ды в    !годы в сред-!ского !США,   !    $ США    !с учетом!
             !среднем,!нем, млн.   !зерна,!2001 г.!             !транс-  !
             !млн.тонн!тонн        !в %   !       !             !портных !
             !        !            !      !       !             !затрат, !
             !        !            !      !       !             !$ США   !
_____________!________!____________!______!_______!_____________!________!
Азербайджан     0,65       0,3       46,1   112,8      31,6       111,6

Беларусь        0,8        0,08      10     111,8      40,8       120,8

Кыргызстан      0,15       0,1       66,7    89,8       5,7        85,7

Россия          3,25       1,98      64,4   111,2      24,9       104,9

Иран            4,95       0,12       2,4              30,3       110,3

Таджикистан     0,45       0,32      71,1   115        34,8       114,8

Туркменистан    0,1                                    22,7       102,7

Турция          1,45       0,07       0,5              40,6       120,6

Узбекистан      0,35       0,32      91,4               8,4        88,4

Украина         0,25       0,12      48                40,3       120,3

Всего          12,4        3,41      27,5

__________________________________________________________________________

     Примечание: * по данным Мирового совета по зерну
                   (представлено ОЮЛ "ЗСК")
                ** по данным Агентства РК по статистике
               *** по данным Статкомитета СНГ (г. Москва)               
              **** по данным ЗАО "Национальная компания "Казакстан темiр
                   жолы"                  

     Оценка емкости рынка указывает на имеющийся резерв экспорта казахстанского зерна в объеме до 8 млн. тонн;
      сохранение и развитие фьючерской системы закупа зерна в государственные ресурсы с доведением ежегодного объема закупа до 500 тыс. тонн и расширение ассортимента закупаемых культур за счет фуражных, бобовых, крупяных;
      перемещение государственного резерва продовольственного зерна с частных хлебоприемных предприятий на государственные хлебные базы, концентрация зерна по всей республике и его хранение в целях обеспечения продовольственной безопасности и поддержания мобилизационной готовности;
      субсидирование производства элитных семян зерновых культур в размере до 40% от рыночной стоимости семян и расширение видов субсидируемых зерновых культур;
      увеличение до 8 млрд. тенге объемов льготного кредитования на проведение весенне-полевых и уборочных работ для приобретения отечественными товаропроизводителями семян, горюче-смазочных материалов, минеральных удобрений, гербицидов, запасных частей для сельскохозяйственной техники, закупки сельскохозяйственной техники на лизинговой основе;
      совершенствование системы лизинга сельскохозяйственной техники и расширение его объемов;
      разработка и внедрение за счет государственных средств высокодостоверных методов прогнозирования урожая зерновых культур путем аэрокосмического зондирования и целенаправленного использования агрометеорологических исследований;
      расширение доступа сельскохозяйственных товаропроизводителей к финансовым ресурсам путем внедрения зерновых расписок и создания фондов гарантирования исполнения зерновых расписок;
      развитие научных исследований в области зернового рынка;
      совершенствование государственного контроля количественного и качественного учета зерна у всех участников зернового рынка, независимо от формы собственности;
      внедрение прогрессивных информационных технологий мониторинга отечественного и зарубежных рынков зерна;
      совершенствование нормативно-правовой базы по хранению, сертификации зерна, осуществлению мониторинга и государственного контроля рынка зерна;
      увеличение мощностей предприятий, перерабатывающих масличные культуры и хлопок;
      создание специализированных производств на базе объединения мелких и средних хозяйств;
      улучшение обеспечения поливной водой в вегетационный период путем урегулирования межгосударственных взаимоотношений по трансграничной реке Сырдарья.
      Финансовое обеспечение
      Поддержка отечественных товаропроизводителей зерна за счет средств республиканского и местных бюджетов в пределах ассигнований, ежегодно предусматриваемых на указанные цели;
      использование параллельно с государственной системой финансирования зернового производства финансовых ресурсов, аккумулированных в сельскохозяйственных кредитных товариществах и иных организациях.

                                                             Таблица 39
                                                                тыс.тенге
___________________________________________________________________________
Наименование бюджетной программы  !   2003 г.  !   2004 г.   !   2005 г.  !
__________________________________!____________!_____________!____________!

Обеспечение закупа для обновления   5 500 000,0   6 208 382,3  6 208 382,3

государственного резерва продо-

вольственного зерна и поддержки

сельскохозяйственных товаропроиз-

водителей   

Перемещение государственного          335 183,3     173 312,5    173 312,5

резерва продовольственного зерна 

Хранение зерна государственного       805 440,0     832 980,0    832 980,0

резерва   

Создание фонда гарантирования         400 000,0

исполнения зерновых расписок     

___________________________________________________________________________

Итого                               7 040 623,3   7 214 674,8  7 214 674,8

___________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год   

     Ожидаемые результаты:
     повышение качества и конкурентоспособности казахстанского зерна;
     обеспечение внутренней потребности республики в зерне;
     расширение рынков сбыта и увеличение экспорта зерна до 5-6 млн. тонн в год;
     стабилизация цен на зерно на уровне, обеспечивающем его рентабельное производство;
     улучшение финансового состояния сельскохозяйственных товаропроизводителей;
     устойчивое обеспечение продовольственной безопасности республики;
     повышение плодородия почв и экологической устойчивости агроландшафтов.

                                                               Таблица 39а    

             Предложение по прогнозируемым объемам производства
            сельскохозяйственных культур на 2005 год (тыс. тонн)
___________________________________________________________________________
            Культура                 !         Объем производства
_____________________________________!_____________________________________

Пшеница                                             11000,0

Ячмень                                               2020,0

Овес                                                  333,0

Просо                                                  90,0

Кукуруза на зерно                                     350,0

Рис                                                   220,0

Озимая рожь                                            77,0

Гречиха                                                54,0

Соя                                                    36,0

__________________________________________________________________________

Всего зерновых культур                              14000,0

__________________________________________________________________________

          4.3. Рынок хлопка    

     Текущее состояние

                                                                 Таблица 40

                Посевные площади, валовой сбор и урожайность
                   хлопка в республике за 1996-2001 годы
                                                                тыс. га
___________________________________________________________________________
                    ! 1996 г.! 1997 г.! 1998 г.! 1999 г.! 2000 г.! 2001 г.!
____________________!________!________!________!________!________!________!
Посевная площадь,       106,0    103,6    118,0    141,3    151,8    184,7
тыс. га     
Валовой сбор, тыс.      182,8    197,8    161,6    249,4    287,1    412,8
тонн                    
Урожайность, ц/га        17,2     19,3     14,1     17,7     18,7     22,7
___________________________________________________________________________                                               

     Анализ посевной площади хлопчатника за последние годы показывает, что общая площадь посева в 2001 году по сравнению с 1996 годом увеличилась на 74%.
     Урожайность хлопка имеет тенденцию увеличения, в 2001 году по сравнению с 1996 годом она составила соответственно 22,7 и 17,2 ц/га, что больше в 1,3 раза.
     В 2 раза увеличился валовой сбор хлопка-сырца по сравнению с 1996 годом.

     Проблемы:
     не выдерживаются рекомендуемые севообороты;
     продолжает снижаться плодородие земель сельскохозяйственного назначения;
     неурегулированность взаимоотношений между сельскохозяйственными товаропроизводителями и заводами по переработке хлопка.    

     Меры по развитию рынка хлопка:
     поддержка производства элитных семян хлопка;
     увеличение мощностей предприятий, перерабатывающих хлопок-сырец;
     создание специализированных производств на базе объединения мелких и средних хозяйств.

                                                                 Таблица 41

                  Намечаемые посевные площади хлопчатника

                                                                    тыс. га
___________________________________________________________________________
       !в среднем за !  2003 г.  !  2004 г.  !  2005 г.  !  В % 2005 г. к
       !1999-2001 гг.!           !           !           !   1999-2001 г.
_______!_____________!___________!___________!___________!_________________
Хлопок     159,3         181,0       181,0       181,0         113,6
___________________________________________________________________________         

     Ожидаемый результат:
     увеличение производства конкурентоспособной продукции;
     освоение научно обоснованных севооборотов;
     оснащение и обновление перерабатывающих предприятий;
     доведение объема производства хлопка-сырца в 2005 году до 300 тыс. тонн.

     4.4. Оценка конкурентоспособности продуктов переработки на внутренних
      и внешних рынках

     Критерии определения конкурентоспособности продуктов переработки:
     Рентабельность, потенциал снижения издержек в таблице не приводится из-за отсутствия данных по конкретным видам продукции.
     Имеются статистические данные по укрупненным группам:
     - переработка и консервирование мяса и мясопродуктов - рентабельно;
     - переработка и консервирование фруктов, овощей - нерентабельно;
     - производство продуктов мукомольной промышленности, крахмалосодержащих - нерентабельно;
     - производство растительных и животных масел и жиров - нерентабельно;
     - производство молочных продуктов - рентабельно;
     - производство напитков - рентабельно;
     - производство прочих пищевых продуктов - нерентабельно.
     Индекс конкурентности:
     - на внутреннем рынке, рассчитываемый как отношение цены импорта к ценам реализации на внутреннем рынке;
     - на внешнем рынке, рассчитываемый как отношение импортных цен к экспортным ценам.
     Индекс спроса-предложения:
     - на внутреннем рынке, рассчитываемый как отношение фактической потребности к отечественному производству;
     - на внешнем рынке, рассчитываемый как отношение объема экспорта к объему производства за вычетом внутреннего потребления.

                                                                 Таблица 42

             Анализ конкурентоспособности продуктов переработки
                на внутренних и внешних рынках за 2000 год
___________________________________________________________________________

Наименование продукции!             Критерий N II              !Предложе- !

                      !________________________________________!жение     !

                      ! цена ! цена  ! цена !      Индекс      !(объем    !

                      !реали-!импор- !экс-  !конкурентности,Iк*!пр-ва),   !

                      !зации,!та,    !порта,!__________________!тонн      !

                      !$/1тн !$/1тн  !$/1тн !на внут- !на внеш-!          !

                      !      !       !      !реннем   !нем рын-!          !

                      !      !       !      !рынке (гр!ке (гр2/!          !

                      !      !       !      !2/гр1)   !гр3)    !          !

______________________!______!_______!______!_________!________!__________!

           А          !   1  !  2    !  3   !    4    !    5   !      6   !

______________________!______!_______!______!_________!________!__________!

Молоко сгущенное и     1896,0   740,0    -        0,4      -         479,0

концентрированное          

Кисломолочная продук-   680,5   759,4    -        1,1      -       40273,0

ция, сметана     

Масло сливочное        2669,2  1382,3    -        0,5      -        3351,0

Сыр и брынза           1597,6  1746,5    -        1,1      -        7602,0

Мороженное             1089,7   800,7    -        0,7      -        4417,0

Мука пшеничная          146,0   199,7  142,0      1,4     1,4    1137931,0

Масло растительное     1522,4   477,0  548,0      0,3     0,9      60897,0

в т.ч.

Масло подсолнечное      539,0   487,1  548,0      0,9     0,9      32442,0

Маргариновая про-       908,5   684,4  818,0      0,8     0,8      10449,0

дукция      

Колбасные изделия      3981,9  1174,2 2571,0      0,3     0,5       8162,0

Мясные и мясорас-      2583,4  1122,4 2394,0      0,4     0,5       2120,0

тительные консервы       

Сахар белый             282,9   267,0  367,0      0,9     0,7     279694,0

Шоколад и пищевые      1996,8  1767,3 2169,0      0,9     0,8      27216,0

продукты, содержащие

какао    

Макаронные изделия      472,3   472,4  429,0      1,0     1,1      28263,0

Дрожжи (активные или    525,0   321,0  537,0      0,6     0,6       4915,0

неактивные); готовые

пекарные порошки        

Кетчуп и прочие        1802,4   506,1    --       0,3      --         --

томатные соусы    

Майонез                1064,3   695,0    --       0,7      --       6370,0

Печенье, кондит.        845,5   670,3  902,0      0,8     0,7       4231,0

изделия, пирожные    

Овощи консервиро-       196,6   405,2  667,0      2,1     0,6       1631,0

ванные    

Джемы, конфитюры,      2608,7  1063,3    --       0,4      --        411,0

повидло и пр. 

Соки натуральные        538,2   459,2  549,0      0,9     0,8      26062,9

Воды без добавления     140,7   157,3  288,0      1,1     0,5      93849,6

сахара    

Воды, содержащие        232,2   238,1  258,0      1,0     0,9     142217,5

добавки сахара     

Пиво солодовое          232,2   656,7  450,0      2,8     1,5     132196,3

Вина игристые          1210,1  2565,0  774,0      2,1     3,3       2547,2

Вина натуральные       1463,3  1349,7  689,0      0,9     2,0      23909,1

виноградные     

___________________________________________________________________________

     Продолжение таблицы    

____________________________________________________________________

Наименование продукции!            Критерий N III                   !

                      !_____________________________________________!

                      !                спрос                        !

                      !_____________________________________________!

                      ! Объем  ! Объем  ! Объем  ! Индекс спроса-   !     

                      !потреб- !импор-  !экс-    !предложения, Iсп**!     

                      !ления,  !та, тонн!порта,  !__________________!     

                      !тонн*** !        !тонн    !на внут- !на внеш-!     

                      !        !        !        !реннем   !нем рын-!     

                      !        !        !        !рынке (гр!ке 9/(6 !     

                      !        !        !        !7/гр6)   !7)      !     

______________________!________!________!________!_________!________!     

           А          !    7   !  8     !  9     !   10    !    11  !     

______________________!________!________!________!_________!________!

Молоко сгущенное и      27457,4  26980,0      1,6      57,3      0,0

концентрированное          

Кисломолочная продук-   43603,6   3334,0      3,4       1,1      0,0

ция, сметана     

Масло сливочное         10959,9   7635,0     26,1       3,3      0,0      

Сыр и брынза             8636,6   1533,0    498,4       1,1     -0,5     

Мороженное              14341,0   9944,0     20,0       3,2      0,0    

Мука пшеничная         846126,0   1928,0 293733,0       0,7      1,0     

Масло растительное     127712,0  68863,0   2048,0       2,1      0,0 

в т.ч.

Масло подсолнечное      81110,9  50667,0   1998,1       2,5      0,0

Маргариновая про-       22836,0  12924,0    537,0       2,2      0,0

дукция      

Колбасные изделия       15834,3   7673,0      0,7       1,9      0,0

Мясные и мясорас-        4736,0   2783,0    167,0       2,2     -0,1 

тительные консервы       

Сахар белый            348887,0  73985,0   4792,0       1,2     -0,1

Шоколад и пищевые       42993,0  15970,0    193,0       1,6      0,0

продукты, содержащие

какао    

Макаронные изделия      30996,0   5245,0   2512,0       1,1     -0,9

Дрожжи (активные или     8173,0   3298,0     40,0       1,7      0,0

неактивные); готовые

пекарные порошки        

Кетчуп и прочие             --    4495,0     32,0        -        -

томатные соусы    

Майонез                 13133,0   6807,0     44,0       2,1      0,0

Печенье, кондит.        32467,0  29139,0    903,0       7,7      0,0

изделия, пирожные    

Овощи консервиро-       12996,0  11681,0    316,0       8,0      0,0

ванные    

Джемы, конфитюры,        1791,0   2018,0    638,0       4,4     -0,5

повидло и пр. 

Соки натуральные        33094,9   8515,0   1483,0       1,3     -0,2

Воды без добавления     95784,6   1976,0     41,0       1,0      0,0 

сахара    

Воды, содержащие       172840,5  31047,0    424,0       1,2      0,0 

добавки сахара     

Пиво солодовое         134011,5   2402,2    587,0       1,0     -0,3

Вина игристые            2612,2    168,0    103,0       1,0     -1,6 

Вина натуральные        30284,1   6522,0    147,0       1,3      0,0

виноградные     

___________________________________________________________________________

     Примечание: данные Агентства РК по статистике
     * Iк<1 - неконкурентный, Iк>1 - конкурентный.
     ** Iсп<1 - нет спроса, Iсп>1 - имеется спрос.
     *** - расчетные   
      Молоко сгущенное и концентрированное, масло сливочное, мороженое, колбасные изделия, мясные и мясорастительные консервы, дрожжи, кетчуп и прочие томатные соусы, майонез, джемы, конфитюры, повидло - неконкурентоспособны на внутренних и внешних рынках, спрос превышает предложение на внутреннем рынке, не имеют спроса на внешнем рынке;
      масло растительное (подсолнечное), маргариновая продукция, сахар белый, кондитерские изделия из какао и сахара, печенье, кондитерские изделия, пирожные, соки натуральные, вина натуральные виноградные - слабоконкурентоспособны на внутреннем рынке, неконкурентоспособны на внешнем рынке, спрос превышает предложение на внутреннем рынке, не имеют спроса на внешнем рынке;
      кисломолочная продукция, сметана, сыр и брынза, овощи консервированные, воды без добавления сахара, воды, содержащие добавки сахара, макаронные изделия, пиво солодовое, вина игристые - конкурентоспособны на внутреннем рынке, неконкурентоспособны на внешнем рынке, спрос превышает предложение на внутреннем рынке, не имеют спроса на внешнем рынке;
      мука пшеничная - конкурентоспособна на внутреннем и внешнем рынках, предложение превышает спрос на внутреннем рынке, имеет спрос на внешнем рынке.

      Меры:
      молоко сгущенное и концентрированное, масло сливочное, мороженое, колбасные изделия, мясные и мясорастительные консервы, дрожжи, кетчуп и прочие томатные соусы, майонез, джемы, конфитюры, повидло - необходимо предусмотреть возмещение суммы НДС, не относимого в зачет, при закупе сырья у физических лиц*. Стимулировать развитие заготовительных пунктов, отвечающих требованиям международных стандартов, посредством предоставления льготных кредитов предприятиям перерабатывающей промышленности (см. разделы 5.1., 5.2., 4.7.);
      масло растительное (подсолнечное), маргариновая продукция, сахар белый, кондитерские изделия из какао и сахара, печенье, кондитерские изделия, пирожные, соки натуральные, вина натуральные виноградные - требуют повышения уровня тарифной защиты, улучшения качества выпускаемой продукции путем перевода на международные стандарты ИСО-9000 (см. разделы 4.6., 5.3); __________________
      * рассмотреть при внесении изменений и дополнений в Налоговый кодекс

      кисломолочная продукция, сметана, сыр и брынза, овощи консервированные, воды без добавления сахара, воды, содержащие добавки сахара, макаронные изделия, пиво солодовое, вина игристые - требуют дальнейшего улучшения качества и расширения ассортимента выпускаемой продукции. За счет налоговых льгот и предоставления долгосрочных, мягких кредитов стимулировать продажу данной группы продовольственных товаров на экспорт (см. разделы 2.4., 5.1., 5.2.);
      мука пшеничная - путем предоставления льготных кредитов, лизинга оборудования увеличивать объемы производства конечной продукции (хлебобулочные изделия, макаронные изделия, крупы и т.д.), ориентированной на экспорт.

      Общие выводы по конкурентоспособности:
      анализ соотношения себестоимости отдельных видов сельскохозяйственной продукции и цены на рынке свидетельствует об отсутствии эффективной системы заготовки и закупа сельскохозяйственного сырья, что является наряду с устаревшими технологиями переработки одним из факторов низкой конкурентности отечественных продуктов питания;
      рост сырьевой базы и конкурентоспособность сельскохозяйственной продукции пока не являются определяющими факторами для роста объемов переработки;
      конкурентоспособность отечественной продукции снижается из-за отсутствия гармонизации существующих стандартов с международными стандартами ИСО-9000, 14000;
      неразвитость информационно-маркетинговой системы в аграрном секторе ограничивает доступ сельхозтоваропроизводителей к оперативной информации о состоянии сельскохозяйственных и продовольственных рынков. Отсутствие системы консультационных и консалтинговых служб на селе также является фактором снижения конкурентоспособности сельскохозяйственной продукции и продуктов переработки.

      4.5. Развитие перерабатывающей промышленности

      Текущая ситуация
      Действующих предприятий по производству мясных продуктов - 220 единиц (крупных и средних - 68), мощности которых (в пересчете на мясо составляют 687,6 тонны в смену) используются до 10%, в том числе соответственно: по производству мяса и пищевых субпродуктов всех видов скота (209,5 тыс. тонн) - на 4,1%; мясных консервов (37,2 тыс. тонн) - на 3,3%; колбасных изделий (48,2 тыс. тонн) - на 15%.
      Действующих предприятий по производству молочной продукции - 195 единиц (крупных и средних - 46), мощности которых (в пересчете на молоко - 1271,7 тыс. тонн) используются на 25%, в том числе соответственно: по производству обработанного жидкого молока и сливок (294,9 тыс. тонн) - на 11,4%; масла сливочного (30,9 тыс. тонн) - на 8,3%; сыра (10,9 тыс. тонн) - на 30%.
      Что касается переработки шерсти и кожевенного сырья, то действующих предприятий по первичной обработке шерсти 10 единиц (крупных и средних - 3), мощности которых - 118,6 тонны в смену. В 2001 году частично возобновили производственную деятельность ТОО "Сеним ЛТД" (ПОШ г. Семипалатинск), ПК "Фабрика ПОШ" (г. Тараз). По переработке кожсырья - 29 единиц (крупных - 7), мощность - 4545 штук в смену.
      В республике имеются 1293 предприятия по производству муки, из них 204 - крупных и средних (производство - 2922 тыс. тонн), мощности которых могут переработать более 4272 тыс. тонн зерна.
      На производстве сахара специализируются 6 отечественных предприятий совокупной мощностью 2249 тонн в сутки, которые загружены на 66%.
      Мощности по производству растительного масла (220 тонн в сутки) используются на 30%.
      Имеющиеся в Южно-Казахстанской области мощности по переработке овощей, плодов и ягод (90 тыс. тонн в год), технологически оснащенные новым оборудованием германского производства, используются на 5-10% ввиду отсутствия у предприятий оборотных средств на закуп сырья; фруктовое пюре, овощные томаты и консервы, джемы, повидло, желе в Казахстане производятся в небольшом количестве на 9 крупных и средних предприятиях, в основном рынок до 90% насыщен за счет импорта.
      В республике действуют 13 крупных и средних хлопкоочистительных заводов, мощности (в пересчете на хлопок-волокно - 129,5 тыс. тонн в год) которых используются на 52%.
      В республике имеются 52 предприятия по переработке круп, из них крупных и средних - 10.

         Карта размещения мощностей перерабатывающих предприятий
                    (Карту см. на бумажном варианте)    

             Молоко (тыс. тонн)                   Мясо (тыс. тонн)
(Диаграмму см. на бумажном варианте)  (Диаграмму см. на бумажном варианте)
 
                  Шерсть (тыс. тонн)                  Кожсырье (тыс. дц2)
  (Диаграмму см. на бумажном варианте) (Диаграмму см. на бумажном варианте)    

     Если в 1990 году промышленная переработка мяса в общем объеме его производства составляла 71,3%, молока - 61,1%, то в 2001 году соответственно 14,8 и 7,8 процентов. Шерсть практически не перерабатывается, так, в 2001 году ее переработка составила лишь 0,9%, по кожсырью в 1995 году % переработки составлял 2,3, в 2000 году - 0,4%.

                                                               Таблица 43    

                      Производство сахара (тыс. тонн)
___________________________________________________________________________
                !     1998     !     1999     !    2000     !    2001     !
                !______________!______________!_____________!_____________!

                !к-во  !   %   !к-во   !  %   !к-во  !   %  !к-во  !  %   !

________________!______!_______!_______!______!______!______!______!______!

Производство      230,0          228,5          279,7         345,5

сахара, всего     

в т.ч. из          19,1   8,3     31,2   13,7    30,6   10,9   38,6   11,2

сахарной свеклы    

из тростникового  210,9  91,7    197,2   86,3   249,1   89,1  306,9   88,8

сахара-сырца    

___________________________________________________________________________ 

     Сохраняется низкая доля сахара, производимого из сахарной свеклы (до 11%). Более 89% сахара производится из импортируемого сырца.

          Подсолнечник (тыс. тонн)           Овощи и фрукты (тыс. тонн)

(Диаграмму см. на бумажном варианте) (Диаграмму см. на бумажном варианте)

     В 2001 году процент переработки на 12,2% ниже, чем в 2000 году, хотя объем производства сырья и масла растет; овощи и фрукты употребляются в не прошедшем промышленную переработку виде.

                 Анализ емкости внутреннего рынка республики

       Колбасные изделия             Консервы мясные и мясорастительные   
(Диаграмму см. на бумажном варианте) (Диаграмму см. на бумажном варианте)

     В 2001 году на рынке мяса и мясопродуктов обеспеченность отечественным производством составила: по мясным и мясорастительным консервам - 34%; по колбасным изделиям - 50,2%.

         Молоко и сливки сгущенные                Масло сливочное
  (Диаграмму см. на бумажном варианте) (Диаграмму см. на бумажном варианте)    

           Молоко цельное сухое                        Сыры
  (Диаграмму см. на бумажном варианте) (Диаграмму см. на бумажном варианте)    

     В 2001 году на рынке молока и молокопродуктов обеспеченность отечественным производством составила: по молоку сгущенному - 2%; маслу сливочному - 35,5%; сырам - 85%; молоку сухому - 26,4%.

            Масло растительное                           Сахар
  (Диаграмму см. на бумажном варианте) (Диаграмму см. на бумажном варианте)    

                              Хлопок-волокно
                  (Диаграмму см. на бумажном варианте)    

     На внутреннем рынке масла растительного около 60% присутствует импортное масло;
     с увеличением производства сахара снижается импорт, из-за отсутствия оборотных средств у предприятий легкой промышленности до 90% хлопка-волокна экспортируется.

                              Мука пшеничная
                  (Диаграмму см. на бумажном варианте)    

     Внутренний рынок муки обеспечивается полностью за счет отечественного производства. Экспортная цена муки при соблюдении всех технологических условий намного выше экспортной цены зерна.

                    Плодоовощные консервы за 2001 год
                  (Диаграмму см. на бумажном варианте)    

     Емкость внутреннего рынка Казахстана по плодоовощным консервам составила 10,1 тыс. тонн, импорт во внутреннем рынке составляет 81,2%*.
________________    

     *по джемам, желе, конфитюрам нет данных по производству за 2001 г. 

      Проблемы:
      низкое оснащение технологическим оборудованием, которое морально и физически устарело, что не позволяет производить качественную, соответствующую европейским стандартам продукцию и снизить издержки производства;
      высокие процентные банковские ставки при кредитовании производств;
      несоответствие стандартов качества производимой продукции международным требованиям;
      отсутствие системы заготовок.

      Цели:
      восстановление и развитие переработки сельскохозяйственного сырья, преодоление технологического и технического отставания перерабатывающих предприятий;
      обеспечение повышения конкурентоспособности продукции за счет снижения цен и издержек производства, повышения качества продукции;
      преодоление критической зависимости отечественной экономики от импорта, развитие производства и закупа сырья для предприятий перерабатывающей отрасли, насыщение внутреннего рынка высококачественными животноводческими и растениеводческими продуктами отечественного производства;
      максимальное удовлетворение платежеспособного спроса населения крупных городов в широком ассортименте продукцией животноводства и растениеводства отечественного производства;
      восстановление и создание новых рабочих мест.

      Меры:
      технологическое переоснащение и модернизация предприятий за счет введения механизма лизинга для перерабатывающих предприятий на приобретение оборудования и возмещения процентной ставки по лизингу;
      развитие сети заготовок сельскохозяйственной продукции, в особенности в отдаленных районах, создание вертикально интегрированных производств с собственной базой;
      приведение технических и технологических стандартов производства и контроля качества сельскохозяйственной продукции и ее переработки в соответствие с международными требованиями;
      обеспечение доступности кредитных ресурсов на пополнение оборотных средств путем удешевления процентной ставки кредита.

                                                                Таблица 45

            Расчеты объемов финансирования из республиканского
            бюджета по переработке сельскохозяйственного сырья
                      на 2003-2005 годы (млн. тенге)

___________________________________________________________________________
                                     !   2003 г. !   2004 г. !   2005 г.
_____________________________________!___________!___________!_____________

Лизинг оборудования для предприятий

по переработке сельхозпродукции           500        1000        1500

Возмещение процентной ставки

(7%) по лизингу оборудования               35          70         105

Льготирование процентной ставки

банковского кредита, выдаваемого

перерабатывающим предприятиям на

пополнение оборотных средств (до 15%)     395         455         500     

      Итого                                     930        1525        2105

__________________________________________________________________________

     Ожидаемый результат

                                                       Таблица 46

                    Производство продукции в республике
                       за 2000-2005 годы (тыс. тонн)
___________________________________________________________________________
Наименование продукции             !    2003    !    2004   !  2005 
___________________________________!____________!___________!______________

Мясо и пищевые субпродукты             149,6        209,7     288,5

Колбасные изделия                         22           29      34,6

Мясо и мясорастительные консервы         3,0          3,4        4

Масло сливочное                          4,9          5,1       5,3

Молоко сгущенное                         2,0          3,0      10,0

Молоко сухое                             2,8          3,0       3,5

Сыры жирные                              5,7          6,0       6,2

Шерсть                                     3            8        10

Кожа (тыс. кв. дц.)                        8           15        25

Сахар                                    394        413,7     434,4

Масло растительное                        75           80        98

Плодоовощные консервы                   43,2         45,9      48,3

___________________________________________________________________________
 

       За счет увеличения мощностей и модернизации технологического оборудования, совершенствования закупок сырья промышленное производство в 2005 году к уровню 2001 года увеличится: по мясу и пищевым субпродуктам - в 3,7 раза; по колбасным изделиям - в 2,9 раза; по мясу и мясорастительным консервам - в 2,7 раза; по маслу сливочному - на 20%; по молоку сгущенному - до 10 тыс. тонн; по молоку сухому - до 3,5 тыс. тонн; по сырам - на 35%; по шерсти - до 10 тыс. тонн; по коже - до 25 тыс. дц2; по сахару - на 30%; по маслу растительному в 1,6 раза; по плодоовощным консервам - на 20%.
      В 2003 году доля переработки отечественного сырья возрастет до 35-40%, в 2004 году - до 45-55%, в 2005 году - до 80%, по переработке сахарной свеклы, семян масличных культур возрастет до 30-35%, в 2004 году - до 40-45%, в 2005 году - до 60%.
      К 2005 году доля на отдельные виды продукции перерабатывающей отрасли на внутреннем рынке составит: консервы мясные и мясорастительные - до 50%; колбасные изделия - до 85%; масло сливочное - до 55%; молоко и сливки сгущенные - до 40%; молоко сухое - до 70%; консервы плодоовощные - до 25%; соки натуральные - до 35%; детское и диетическое питание - до 5%; масло растительное - до 70%; сахар - до 85%.
      Будут восстановлены и введены дополнительно новые рабочие места, увеличатся поступления в бюджет (социальный налог, налог с физических лиц).
      Реализация предусмотренных мер в перерабатывающей отрасли обеспечит в 2003 году восстановление 289 и создание 64 новых рабочих мест, в 2004 году соответственно 301 и 64, а в 2005 году 330 и 90 рабочих мест.

           Основные направления регионального развития предприятий
             перерабатывающей сельскохозяйственной промышленности

      Принимая во внимание, что создание новых производств потребует значительных финансовых ресурсов, восстановление приоритетных производств будет обеспечиваться в основном на базе имеющихся производственных мощностей:
      приоритетная господдержка производства сгущенного и концентрированного молока и сухих молочных смесей допускается только в регионах с достаточным ресурсом молока для загрузки мощностей этих производств. В настоящее время этим условиям удовлетворяют Северо- Казахстанская, Павлодарская, Алматинская, Костанайская области;
      в Атырауской, Мангистауской областях необходимо развивать производство цельномолочной продукции на основе сухого молока;
      производство мясных консервов должно быть приоритетно в регионах, располагающих для этого ресурсами, - это Алматинская, Западно-Казахстанская, Костанайская, Северо-Казахстанская, Павлодарская области, а также Актюбинская и Восточно-Казахстанская, где имеются мощности по производству мясных и мясорастительных консервов;
      детское питание - в Алматинской, Южно-Казахстанской, Павлодарской областях;
      для обеспечения переработки шерсти необходимо восстановление предприятий по первичной переработке шерсти в Восточно-Казахстанской, Жамбылской областях;
      восстановление и развитие кожевенных производств целесообразно на основе имеющихся производственных мощностей в гг. Таразе, Петропавловске, Уральске, Семипалатинске;
      восстановление и развитие переработки овощей и фруктов, первичного виноделия приоритетно в регионах с развитым производством плодоовощных культур, ягод, винограда, то есть в Алматинской, Южно-Казахстанской и Жамбылской областях. Переработка картофеля приоритетна в Алматинской и Северо-Казахстанской областях;
      расширяются посевы хлопчатника, овощных и бахчевых культур. В Южном Казахстане увеличиваются посевы сафлора, в Северо-Казахстанской области наращивается производство рапса;
      благоприятные возможности имеются по обеспечению потребности вновь создаваемых производств в рисе-шале, семенах масличных культур, хлопке-сырце. Производство масла растительного приоритетно в Восточно-Казахстанской, Южно-Казахстанской областях, г. Алмате;
      по производству сахара приоритетными являются Алматинская и Жамбылская области.

      4.6. Гармонизация стандартов

      Текущая ситуация
      Сельскохозяйственная продукция производится в соответствии со стандартами, разработанными в 1964-1990 гг. (72 национальных стандарта и более 500 межгосударственных стандартов на сельхозпродукцию и пищевые продукты).
      Ведется работа по пересмотру и приведению нормативно-правовых актов по ветеринарии в соответствие с требованиями принципов Соглашения Всемирной торговой организации о ветеринарно-санитарных и фитосанитарных мерах в целях исключения технических барьеров для осуществления торговли на мировом рынке животноводческой продукцией и сырьем животного происхождения.
      В основном оборудование перерабатывающих предприятий морально и физически устарело и требует замены, при этом уровень оснащенности высокопроизводительным оборудованием составляет менее 40%.
     Проблемы:
     отсутствие нормативной базы по переходу на международные стандарты ИСО-9000;
     введение стандартов ИСО-9000 и ХАССП потребует изменения технологии производства и экспертизы продуктов питания;
     слабый уровень оснащения лабораторий по экспертизе качества продукции современным оборудованием.

      Меры:
      разработка технических и технологических нормативов производства и контроля качества пищевой продукции на основе системы качества ИСО-9000 на продукцию животного и растительного происхождения;
      разработка и утверждение нормативно-правовых актов по ветеринарии в соответствии с Законом Республики Казахстан  U952376_   "О ветеринарии";
      проведение технического переоснащения ветеринарных и карантинных лабораторий современным лабораторным оборудованием и аппаратурой.

                                                               Таблица 47

     Финансовое обеспечение

                                                           тыс. тенге
___________________________________________________________________________
     Наименование бюджетной программы   !   2002   !    2003   !    2004  !
________________________________________!__________!___________!__________!

Материально-техническое оснащение           27663       24680      24979

республиканской ветеринарной лаборатории

Материально-техническое оснащение            7649       28966,9   399036,7

Госкомиссии по сортоиспытанию

сельскохозяйственных культур

Материально-техническое оснащение            7530        8705,8     9502,7

республиканской карантинной лаборатории

Материально-техническое оснащение             728         806,0      865,0

интродукционно-карантинного питомника

Материально-техническое оснащение                      141966,2

республиканского методологического

центра фитосанитарной диагностики и

прогнозов

Материально-техническое оснащение                        3078,6     4890,2

республиканского интродукционно-

карантинного питомника зерновых культур                 

___________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год
     Ожидаемые результаты:
     улучшение качества производимой продукции, внедрение стандартов ИСО, оснащение ветеринарных и карантинных лабораторий современным лабораторным оборудованием и аппаратурой;
     увеличение доступности на внешние рынки;
     расширение внешних рынков;
     расширение возможности для создания совместных предприятий по переработке сельхозпродукции и внедрения франчайзинговых схем.
 

            Перечень сельскохозяйственной продукции и пищевых продуктов,
       по которым необходимо в первую очередь осуществить переход
                         на мировые стандарты

___________________________________________________________________________

N  ! Наименование !Действующие    !  Предлагаемые к    !Предпола-! Срок

п/п !  продукции   !стандарты,     !  гармонизации      !гаемая   !реали-

    !              !инструкции,    !  международный     !стоимость!зации

    !              !нормы и        !  стандарт,         !работ по !

    !              !правила        !  инструкции,       !гармони- !

    !              !               !  нормы и правила   !зации    !

    !              !               !                    !(тыс.тг) !

---------------------------------------------------------------------------

1  !       2      !       3       !          4         !    5    !    6

---------------------------------------------------------------------------

                               1. Ветеринария

     1.  Живой мелкий    ГОСТ 5111-55     ИСО 3174:1997            5000    2002

    рогатый скот

2.  Говядина        ГОСТ 5110-55     Необходим запрос по      5000    2002

                    СанПиН           международным требо-

                    4.01.047.97,     ваниям.

                    Методические     Имеется международный

                    рекомендации     стандарт ИСО:    

                    по количест-     ISO 1840:1976;

                    венному конт-    ISO 3973:1996

                    ролю за содер-

                    жанием афла-

                    токсинов в

                    продуктах

                    животного

                    происхождения

3.  Конина          ГОСТ 20079-55;   Необходим запрос по      5000    2002

                    ГОСТ 23126-787,  международным требо-

                    СанПиН           ваниям.

                    4.01.047.97,     Имеется международный

                    Методические     стандарт ИСО: 

                    рекомендации     3975:1977  

                    по количест-   

                    венному конт-  

                    ролю за содер-

                    жанием афла-

                    токсинов в

                    продуктах

                    животного

                    происхождения

4.  Рыбная продук-  ГОСТ 7630-87;    Директивы Совета:       89600.0  2001-

    ция (филе су-   ГОСТ 11771-93;   91/493/ЕЕС; 80/778/ЕЕС; Евро     2002

    дака, филе час- ГОСТ 12.1.005-88 98/83/ЕС; 92/48/ЕЕС;    (за

    тиковых, филе   ГОСТ 18963-73;   95/149/ЕС; 96/23/ЕС;    счет

    осетров, филе   ГОСТ 2874-82,    95/71/ЕС;               техни-

    рыбное, филе    СанПиН           Решения Комиссии:       ческого

    камбалы) и      4.01.047.97,     93/140/ЕЕС; 93/185/ЕЕС; проекта

    икра            Методические     94/356/ЕЕС; 88/320/ЕЕС; ТАСИС)

                    указания по      95/351/ЕЕС; 93/383/ЕЕС;

                    определению      94/356/ЕЕС; НАССР;

                    содержания       95/149/ЕС ТVВN;

                    гистамина в      Правила ЕС: 1093/94,

                    рыбопродуктах    95/328/ЕС;

                                     Уставы: ЕЕС 103/76;

                                     ЕЕС 33/89

5.  Кишечное        ГОСТ 13458-68;   Необходим запрос по      5000    2002

    сырье           ГОСТ 15082-69;   международным требо-

                    ГОСТ 15083-69;   ваниям

                    ГОСТ 16405-70;

                    ГОСТ 16406-70;

                    СанПиН

                    4.01.047.97.

                    Методические    

                    рекомендации    

                    по количест-   

                    венному конт-  

                    ролю за содер-

                    жанием афла-

                    токсинов в

                    продуктах

                    животного

                    происхождения

6.  Шкуры крупного                  ИСО 2820-1974, 2821-1974  5000    2002

    рогатого скота                  Кожа. Невыделанные шкуры

                                    крупного рогатого скота

                                    и лошадей

7.  Шкуры овец      ГОСТ 28509-90   Необходим запрос по       5000    2002

                                    международным требованиям

              Итого по стандартам                            30000

     8.  Ветеринарные    Ветеринарное    1. Научно-обоснованные      400   2001

    инструкции,     законодатель-   нормативы и требования

    нормы и правила ство бывшего    для системы идентифика-

    (общие для      Союза ССР       ции рынков (торгующих 

    всех видов      согласно ст.3   организаций) и пред-

    сырья животного Соглашения      приятий по заготовке

    происхождения)  о сотрудни-     (убою), переработке,

                    честве в        производству, хранению

                    области вете-   продуктов и сырья

                    ринарии госу-   животного происхождения,

                    дарств-участ-   кормов, кормовых добавок

                    ников СНГ от    для животных (Руководя-

                    12.03.93 г.     щие документы ЕС L321-1991)

9.                                  2. Методология определе-    400   2001

                                    ния возбудителей инфек-

                                    ционных заболеваний

                                    в продуктах и сырье

                                    животного происхождения

                                    (Директива 94/13 ЕС)

10.                                 3. Научно-обоснованные      400   2001

                                    ветеринарные нормы и

                                    требования по содержа-

                                    нию, разведению и

                                    использованию животных

                                    (Директивы 92/100 ЕС;

                                    95/29 ЕС)

                                    4. Руководство по соб-      400   2001

                                    ственному официальному

                                    (производственному)

                                    контролю на предприя-

                                    тиях по заготовке

                                    (убою), переработке,

                                    производству, хранению

                                    продуктов и сырья живот-

                                    ного происхождения

                                    (Директива 89/320 ЕЕС)

                                    5. Ветеринарно-             400   2001

                                    санитарные требования

                                    к производству и

                                    реализации кишечного

                                    сырья животного

                                    происхождения для стран

                                    ЕС (Директива 95/23;

                                    92/197)          

                    Ветеринарное    1. Порядок осуществления    400   2002

                    законодатель-   государственного

                    ство бывшего    ветеринарного надзора и

                    Союза ССР       контроля в области

                    согласно ст.3   обеспечения качества

                    Соглашения о    и безопасности пищевых

                    сотрудничестве  продуктов в Республике

                    в области ве-   Казахстан

                    теринарии       2. Ветеринарно-санитар-     400   2002

                    государств-     ные правила и нормы

                    участников СНГ  для предприятий по

                    от 12.03.93 г.  производству и реали-

                                    зации живых животных

                                    на экспорт

                                    3. Ветеринарно-санитар-     400   2002

                                    ные правила и нормы

                                    для предприятий по

                                    производству и реали-

                                    зации продуктов и сырья

                                    животного происхождения

                                    на экспорт

                                    4. Инструкция по вете-      400   2002

                                    ринарно-санитарному

                                    гигиеническому контролю

                                    в хозяйствах

                                    5. Инструкция по диаг-      400   2002

                                    ностическим тестам при

                                    ведении международной

                                    торговли     

                                    6. Инструкция по инфек-     400   2003

                                    ционным болезням животных

                                    7. Инструкции по транс-     400   2003

                                    портировке живых живот-

                                    ных, продуктов и сырья

                                    животного происхождения

                                    8. Принципы ветеринарной    400   2003

                                    сертификации грузов,

                                    подконтрольных государст-

                                    венному ветеринарному

                                    надзору

                                    9. Ветеринарные мероп-      400   2003

                                    риятия, проводимые перед

                                    и во время отправки

                                    грузов, подконтрольных

                                    государственному ветери-

                                    нарному надзору

                                    10. Ветеринарные мероп-     400   2004

                                    риятия, проводимые во

                                    время транзита от места

                                    отправки в экспортирующей

                                    стране до места прибытия

                                    в импортирующей стране

                                    11. Ветеринарные мероп-     400   2004

                                    риятия, проводимые по

                                    прибытию грузов, подконт-

                                    рольных государственному

                                    ветеринарному надзору

                                    12. Международные пере-     400   2004

                                    возки и правила обращения

                                    в лабораториях с патоген-

                                    ными возбудителями

                                    болезней животных

                                    13. Рекомендации по         400   2004

                                    карантину животных

                                    14. Общие рекомендации      400   2004

                                    по дезинфекции и дезин-

                                    секции

                                    15. Общие принципы для      400   2005

                                    всех способов транспор-

                                    тировки грузов, подконт-

                                    рольных государственному

                                    ветеринарному надзору

                                    16. Особые требования,      400   2005

                                    предъявляемые к некоторым

                                    видам транспорта

                                    17. Особые требования,      400   2005

                                    предъявляемые к воз-

                                    душной перевозке неко-

                                    торых видов млекопитающих

                                    18. Положение об образцах   400   2005

                                    международных ветеринарных

                                    сертификатов на живых

                                    животных

                                    19. Положение об образцах   400   2005

                                    международных ветеринар-

                                    ных сертификатов на живот-

                                    новодческую продукцию

                                    20. Правила ветеринарно-    400   2006

                                    санитарной оценки продук-

                                    тов и сырья животного

                                    происхождения

                                    21. Правила ветеринарно-    400   2006

                                    санитарного осмотра

                                    убойных животных и вете-

                                    ринарно-санитарной экспер-

                                    тизы мяса и мясных

                                    продуктов

                                    22. Правила ветеринарно-    400   2006

                                    санитарного осмотра убой-

                                    ных животных и ветери-

                                    нарно-санитарной экспер-

                                    тизы сырья животного

                                    происхождения

                                    23. Правила ветеринарно-    400   2006

                                    санитарного осмотра и

                                    ветеринарно-санитарной

                                    экспертизы рыбной продукции

                                    и икры

    Итого по инструкциям, нормам и правилам                   11200

    Итого по стандартам, инструкциям, нормам и правилам       41200

                          2. Переработка сельхозпродукции

     1.  Молоко коровье  ГОСТ 13264-88   ИСО 1546:1981              1350   2002

2.  Свиньи для убоя ГОСТ 1213-74    ИСО 1840:1976              1000   2002

3.  КРС для убоя    ГОСТ 5110-55    ИСО 3973:1996,             1000   2002

                                    ИСО 3975:97

4.  Овцы и козы для ГОСТ 5111-55    ИСО 3974:1977              1000   2002

    убоя

5.  Лошади для убоя ГОСТ 20079-74   ИСО 3975:1977              1000   2002

6.  Мясо конины для ГОСТ 10.76-74   Необходим запрос по меж-   1000   2003

    экспорта                        дународным требованиям

7.  Мясо говядины   ГОСТ 779-55     Необходим запрос по меж-   1000   2003

                                    дународным требованиям

8.  Мясо баранины   ГОСТ 1935-55    Необходим запрос по меж-   1000   2003

    и козлятины                     дународным требованиям

9.  Шерсть овечья   ГОСТ 7763-71    Необходим запрос по меж-   1000   2003

    немытая тонкая                  дународным требованиям

10. Шерсть овечья   ГОСТ 7937-74    Необходим запрос по меж-   1000   2003

    немытая полу-                   дународным требованиям

    тонкая

11. Шерсть овечья   ГОСТ 7939-79    Необходим запрос по меж-   1000   2004

    немытая грубая                  дународным требованиям

12. Мясо свинины    ГОСТ 12513-67Э  Необходим запрос по меж-   1000   2004

    для экспорта                    дународным требованиям

13. Мясо птицы      ГОСТ 21784-76   Необходим запрос по меж-   1000   2004

                                    дународным требованиям

14. Каракуль серый  ГОСТ 2865-68    Необходим запрос по меж-   1350   2004

    невыделанный                    дународным требованиям

15. Каракуль черный ГОСТ 8748-70    Необходим запрос по меж-   1350   2004

    невыделанный                    дународным требованиям

16. Каракуль-метис  ГОСТ 10327-75   Необходим запрос по меж-   1350   2005

    черный и цветной                дународным требованиям

17. Овчинно-шубное  ГОСТ 28509-90   Необходим запрос по меж-   1000   2005

    сырье                           дународным требованиям

18. Овчина меховая  ТУ  49 899-82   Необходим запрос по меж-   1000   2005

    и шубная                        дународным требованиям

    невыделанная

19. Шкурки козлят   ГОСТ 20959-75   Необходим запрос по меж-   1000   2005

    и ягнят                         дународным требованиям

    невыделанные

20. Сырье           ГОСТ 382-91     Необходим запрос по меж-   1000   2005

    кожевенное                      дународным требованиям

    Итого                                                     21400

                              3. Растениеводство

     1.  Пшеница мягких  ГОСТ 9353-90    ИСО 7970-89, ИСО 11051-89,  1700  2002

    и твердых       Методические    Решение Совета по регу-   

    сортов          указания по     лированию стран Евро-

                    обнаружению,    пейского сообщества (ЕЕС)

                    идентификации   N 1454/82 от 18 мая

                    и определению   1982 г., фиксирующие

                    содержания      стандартные требования

                    дезоксинива-    по качеству для зерна

                    ленола (воми-   пшеницы

                    токсина), аце-

                    тилдезоксини-

                    валенола и

                    зеаралинона в

                    зерне и зерно-

                    продуктах

2.  Ячмень          ГОСТ 28672-90   ИСО 7970-89, ИСО 11051-89,  1700  2003

                                    Решение Совета по регу-   

                                    лированию стран Евро-

                                    пейского сообщества (ЕЕС)

                                    N 1454/82 от 18 мая

                                    1982 г., фиксирующие

                                    стандартные требования

                                    по качеству для ячменя

3.  Хлопок          РСТ УЗ 614-94,  Эти стандарты соответст-     -      -

                    РСТ УЗ 615-94,  вуют требованиям между-

                    РСТ УЗ 592-92,  народных стандартов на

                    РСТ УЗ 593-92,  хлопковое волокно и

                    РСТ УЗ 604-93   хлопковую продукцию

4.  Рис             ГОСТ 6293-90    Необходим запрос по         1700  2003

                                    международным требованиям

    Итого                                                       5100

                               4. Карантин растений

     1.  Карантин расте- ГОСТ 20562-75   Необходим запрос по         1500  2002

    ний.                            международным требованиям

    Термины и

    определения

2.  Семена деревьев ГОСТ 13056.5-76 Необходим запрос по         1500  2002

    и кустарников.                  международным требованиям

    Методы фитопа-

    тологического

    анализа

3.  Методы отбора   ГОСТ 12430-66   Необходим запрос по         1500  2002

    проб при каран-                 международным требованиям

    тинном досмотре

    и экспертизе

4.  Семена деревьев ГОСТ 13056.9-68 Необходим запрос по         1500  2002

    и кустарников.                  международным требованиям

    Методы энтомо-

    логической

    экспертизы

5.  Методы энтомо-  ГОСТ 28420-89   Необходим запрос по         1500  2002

    логической                      международным требованиям

    экспертизы про-

    дуктов запаса

    Итого                                                       7500

         Итого                                                 75200

___________________________________________________________________________

          4.7. Развитие оптовой торговли и биржевой деятельности    

     Текущее состояние
     По состоянию на 1 января 2002 года в Республике Казахстан зарегистрировано 100 оптовых рынков и 18 бирж:
      оптовые рынки по своей организации, оснащению и объемам торговли представляют собой мелкооптовые и розничные базары;
      биржевая торговля в Казахстане из-за отсутствия четкого механизма реализации действующей законодательной базы и государственного контроля за деятельностью бирж превратилась в формальность и фактически отменена.
      Для организованного закупа, производства животноводческой продукции и обеспечения экспортных поставок работает созданная специализированная национальная компания с региональными заготовительными сетями ЗАО "Мал онiмдерi корпорациясы".
      В 2001 году на закуп животноводческой продукции было выделено из республиканского бюджета 100 млн. тенге. ЗАО "Мал онiмдерi корпорациясы" было закуплено: говядины - 220 тонн, сухого молока - 71 тонна, творога обезжиренного - 150 тонн, шерсти - 169,8 тонны, шкур крупных - 3162 штуки, черевов бараньих - 4218 кг и мясных консервов - 50 тонн;
      на 2002 год предусмотрено выделение на закуп животноводческой продукции из республиканского бюджета кредитных средств в сумме 500 млн. тенге.

      Проблемы:
      отсутствие вертикальной интеграции между производителями, переработчиками, упаковщиками, транспортными компаниями и торговыми организациями не позволяет создавать оптовые рынки и получать экономическую выгоду от подобной формы торговли;
      демпинг цен на сельскохозяйственную продукцию со стороны мелких перекупщиков, отсутствие официальных котировочных цен на сельскохозяйственную продукцию и материально-технические средства для сельскохозяйственного производства делают очевидной проблему оживления биржевой торговли.

      Меры:
      для полноценного функционирования и развития оптовых рынков, улучшения качества обслуживания, установления эффективного контроля за качеством реализуемых товаров необходимо лицензировать работу по оптовой торговле. Введение лицензирования функционирования оптовых рынков повысит требования к организации оптовых рынков и выполнению их основных задач, выдвижение требования при лицензировании будет стимулировать соблюдение санитарно-гигиенических норм, благоустройство территории, приобретение оборудования по хранению, упаковке и т.д. будет способствовать формированию вертикальных интегрированных структур производства, переработки и реализации сельскохозяйственной продукции;
      провести паспортизацию рынков с целью легализации теневых рынков и поступления в бюджет сборов от торговли;
      восстановить действие постановления Правительства Республики Казахстан от 12 августа 2000 года N 1253 P001253_ "О мерах по развитию биржевой деятельности в Республике Казахстан";
      создать Казахстанскую агропромышленную товарно-сырьевую биржу с участием государства;
      ЗАО "Мал онiмдерi корпорациясы" в 2003-2005 годы за счет оборота кредитных средств:
      осуществит закуп, производство: мяса в объеме 9,8 тыс. тонн в убойной массе; шерсти - 48,7 тыс. тонн (физическом весе), кожсырья: крупного скота - 1295 тыс. штук, мелкого скота - 3710 тыс. штук; консервов - 23,9 тыс. тонн;
      доведет экспорт мяса в убойной массе до 7,1 тыс. тонн, мытой шерсти - до 29,5 тыс. тонн, кожсырья крупного - до 1295 тыс., мелкого - до 3710 тыс. штук;
      импортозамещение молочных консервов составит более 16,1 тыс. тонн, масла животного - до 4 тыс. тонн, сыров - до 6,1 тыс. тонн, других молочных продуктов - до 12,1 тыс. тонн.

                  Потребность в финансовых средствах
                    ЗАО "Мал онiмдерi корпорациясы"
                    в 2003-2005 годах (тыс. тенге)

                                                                Таблица 48

__________________________________________________________________________
     Наименование бюджетной программы      ! 2003 г. ! 2004 г. ! 2005 г.
--------------------------------------------------------------------------
Кредитование закупа животноводческой
продукции и ее экспорта                        1500     2500      1500
Итого                                          1500     2500      1500
__________________________________________________________________________

     Ожидаемые результаты:
      данные меры позволят сформировать торгово-закупочную систему в аграрном секторе, повысить товарооборот и качество реализуемых товаров, предотвратить демпинг цен на основные виды сельскохозяйственной продукции.

      4.8. Развитие информационно-маркетинговой системы

      Текущее состояние
      Постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 октября 2000 г. N 1627 P001627_ "О вопросах формирования информационно-маркетинговой системы Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан" утверждена Концепция формирования информационно-маркетинговой системы Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.
      Основной целью создания информационно-маркетинговой системы является обеспечение оперативного обмена аналитической и маркетинговой информацией между сельхозпроизводителями и государственными структурами, а также другими участниками аграрного рынка, обеспечение эффективного государственного регулирования отрасли.
      В целях упорядочения информационных потоков создаваемой информационно-маркетинговой системы Министерства сельского хозяйства V021740_ приказом Министерства сельского хозяйства от 11 апреля 2002 года N 113 разработаны и внедрены формы ведомственной отчетности и инструкции по их заполнению согласно Правилам разработки, пересмотра и утверждения форм государственных и ведомственных статистических наблюдений.
      Закуплено компьютерное и аппаратное оборудование, программное обеспечение для информационно-маркетинговой системы, открыт wеb-сайт в сети Интернет.
      Выпускается информационно-аналитический бюллетень "Агроинформ"; произведено подключение пилотных 38 районов в 4 областях к информационно-маркетинговой системе.
      Из республиканского бюджета выделены денежные средства для дальнейшего развития системы.

      Проблемы:
      недостаточный охват системой всей территории страны;
      неэффективная работа системы на уровне районов и сельских округов;
      низкая информированность сельхозтоваропроизводителей о состоянии рынков, принимаемых нормативно-правовых актах, касающихся сельскохозяйственного производства;
      в настоящее время сельхозтоваропроизводители испытывают острую потребность в получении консультационных услуг по всем вопросам, касающимся ведения агробизнеса;
      низкая платежеспособность сельхозтоваропроизводителей сдерживает развитие конкурентного сектора и самой инфраструктуры, оказание консалтинговых услуг в аграрном секторе;
      отсутствие системы сбора первичной информации на уровне сельского округа, что обусловливает недостоверность данных по учету скота, размерам посевных площадей, валовому сбору урожая и т.д.

      Меры:
      создание информационно-маркетингового центра "Казагромаркетинг" в форме закрытого акционерного общества со 100%-ным участием государства. В сферу деятельности создаваемого ЗАО "Казагромаркетинг" входят маркетинговые исследования рынков сельскохозяйственной продукции и продуктов ее переработки, взаимодействие с маркетинговыми центрами СНГ и стран дальнего зарубежья, развитие и совершенствование информационно-маркетинговой системы МСХ, обеспечение маркетинговой информацией сельхозтоваропроизводителей, представление аналитической информации по сельскому хозяйству государственным органам;
      внесение изменений и дополнений в нормативно-правовые акты в части повышения ответственности за предоставление первичной информации;
      введение единицы статистика на уровне сельского округа за счет государственного финансирования.

     Финансовое обеспечение

                                                          Таблица 49

                                                          тыс. тенге
__________________________________________________________________________
      Наименование бюджетной программы      ! 2003 г. ! 2004 г. ! 2005 г.
--------------------------------------------------------------------------
Сопровождение информационных систем МСХ РК     40000     80000    80000

Создание информационных систем МСХ РК         119300    120000   120000

Создание информационно-маркетингового

центра ЗАО "Казагромаркетинг"                460 000       -        -

Содержание статистиков в сельских округах*    540327    540327   540327

Итого:                                       1159627    740327   740327

__________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год 
* рассмотреть в рамках Концепции по децентрализации государственных функций

      Ожидаемые результаты:
      обеспечение оперативного обмена аналитической и маркетинговой информацией между сельхозтоваропроизводителями и государственными органами, а также другими участниками агропромышленного рынка;
      повышение уровня достоверности государственной отчетности;
      обеспечение эффективного государственного регулирования отрасли и содействия в реализации произведенной продукции сельхозтоваропроизводителей;
      оказание содействия в создании консультационных фирм, систематизации их работы и дальнейшее развитие конкурентного сектора консультационных услуг сельхозтоваропроизводителям;
      обеспечение методическим материалом, тренинги с консультантами фирм, стимулирование продаж и покупок;
      исследование рынка с/х продукции и продовольствия, доведение обобщенной маркетинговой информации до участников аграрного рынка, предоставление аналитических материалов о состоянии агропромышленного рынка для выработки стратегических решений, обучение, позиционирование сельхозпродукции на мировом рынке.
 

              5. Рационализация мер государственной поддержки     
     Оценка уровня государственной поддержки агропродовольственного
                              комплекса
 

                 Меры государственной поддержки носят регулирующий характер и направлены на выравнивание межотраслевого диспаритета. Ее уровень в агрокомплексе естественно занижен в силу сезонности и длительности производственного цикла, зависимости от природно-климатических факторов, неэквивалентности в товарообмене сельского хозяйства с другими отраслями экономики, низкой покупательной способности населения.
      Меры государственной поддержки в республике разделяются на меры общего характера и специальные:
      меры общего характера - это государственное финансирование диагностики, мониторинга и борьбы с особо опасными болезнями животных и растений, лабораторного и фитосанитарного анализа подкарантинной продукции, сортоиспытания сельскохозяйственных культур, оценки мелиоративного состояния орошаемых земель, хранения зерна государственных резервов, сохранения и развития элитного семеноводства и племенного дела, субсидирования приобретения минеральных удобрений, создания и развития информационной системы агропромышленного комплекса, проведения прикладных научных исследований. К общим мерам можно отнести также льготное налогообложение сельхозтоваропроизводителей (патент для юридических лиц и единый земельный налог для крестьянских (фермерских) хозяйств), отсрочки выплат бюджетных долгов;
      специальные меры, направленные на поддержку конкретных отраслей и производств, как правило, носят возмездный характер и предназначены для финансово устойчивых хозяйствующих субъектов рынка: закуп зерна в государственные ресурсы, кредитование лизинга сельскохозяйственной техники, кредитование местных бюджетов на проведение весенне-полевых и уборочных работ, кредитование системы сельских кредитных товариществ, кредитование государством посредством привлечения внешних займов, тарифная политика при регулировании экспортно-импортного режима.
      Уровень господдержки сельхозпроизводства из республиканского бюджета сегодня равен 22 млрд. тенге, а с учетом косвенного субсидирования (налоговые льготы, отсрочки долгов, гарантии по внешним займам) он составляет 81 млрд. тенге. Это выше по сравнению с 1996-1998 гг. в абсолютных показателях на 14,5%, однако в расчете на 1 тенге валовой продукции сельского хозяйства произошло его снижение с 0,18 тенге в 1996-1998 гг. до 0,16 тенге в 2001 г.
      Расходы из республиканского бюджета на поддержку сельского хозяйства в Казахстане составляют 0,7% к валовому внутреннему продукту, в России - 1%, в странах ЕС - от 25 до 30%. Сумма господдержки из республиканского бюджета в пересчете на одно сельхозформирование в Казахстане составляет 1200 $, а в США - 45 000 $. Сравнительный анализ показывает, что уровень государственной помощи в расчете на 1 га пашни в Казахстане составляет 7,5 $, что ниже по сравнению с Канадой (83 $) в 11 раз, с США (107,5 $) - в 15 раз, с Финляндией (500 $) - более чем в 65 раз, с ЕС (855 $) - в 115 раз, со Швейцарией (4214 $) - в 570 раз. В США дотируется 30% сельхозпродукции, в Германии - 50%, а в Японии - 75%. _________________
      (Примечание РЦПИ. "$" - доллар.)
      Если по производству сельхозпродуктов существует какая-то система государственной поддержки, то в отношении продуктов переработки она до сих пор не сформирована. Так, за весь период 1996-2001 гг. отрасль в значительной степени поддерживалась только через льготное кредитование за счет займа Азиатского Банка Развития. В программе импортозамещения производству продуктов питания не уделено должного внимания.

      5.1. Налогообложение

     Текущая ситуация
     В соответствии с  K010209_   Налоговым кодексом Республики Казахстан сельхозтоваропроизводители могут осуществлять расчеты с бюджетом в общеустановленном порядке либо по специальному налоговому режиму, предусматривающему для юридических лиц расчеты с бюджетом на основе патента, для крестьянских (фермерских) хозяйств - на основе уплаты единого земельного налога.

                                                        Таблица 50
                                                        (млн. тенге)
__________________________________________________________________________
            Показатели              ! 1998 г. ! 1999 г. ! 2000 г. ! 2001 г.
--------------------------------------------------------------------------
Кредиторская задолженность (1)        108863    71495     51627    51574
Начислено налогов (подлежит к
уплате) - всего (2)                     6932     5445      4174    5565*
Из них поступило в бюджет (2)           3541     5469      6650    5565*
__________________________________________________________________________
     (1) - по данным областных управлений (департаментов) сельского хозяйства;
     (2) - по данным Министерства государственных доходов;
     * - оценка
      Увеличивается число сельхозтоваропроизводителей, работающих на основе патента: на 01.01.2002 г. из 5296 действующих юридических лиц - сельхозтоваропроизводителей 2064 (39%) работают по патенту, поступление налогов и других обязательных платежей в бюджет (включая подоходный, удержанный у источника выплаты) от них составило 2382,6 млн. тенге;
      отсрочка по налогам для сельхозтоваропроизводителей составляет 11,4 млрд. тенге;
      сумма льгот для сельхозтоваропроизводителей в 2000 г. по НДС, транспортному, имущественному подоходному, социальному, земельному налогам составила 10073 млн. тенге.

      Проблемы:
      противоречие определения "вознаграждение по финансовому лизингу" между K010209_ Налоговым кодексом и Законом Республики Казахстан Z000078_ "О финансовом лизинге";
      импорт сельскохозяйственной техники, используемой в сельскохозяйственном производстве с 1.01.2003 года исключается из списка, по которому НДС уплачивается методом зачета (п. 1 ст. 250 K010209_ НК);
      несовершенство механизма взимания НДС при передаче сельскохозяйственной техники в лизинг.

      Меры:
      уточнить определение "вознаграждение по финансовому лизингу" в  K010209_ Налоговом кодексе и Законе РК "О финансовом лизинге" *;
      импорт сельскохозяйственной техники, используемой в сельскохозяйственном производстве, включить в список по которому НДС уплачивается методом зачета *;
      внести дополнение в K010209_ Налоговый кодекс по равномерности уплаты НДС по лизингу сельскохозяйственной техники *;
      реструктуризировать отсроченные долги в соответствии с п. 10 ст. 179 Закона РК "О налогах и других обязательных платежах в бюджет" от 24 апреля 1995 года N 2235 Z952235_ по действующим предприятиям и принять необходимые меры, по воздействующим и ликвидируемым предприятиям;
      сохранить и совершенствовать нормы налогового законодательства в части применения специальных налоговых режимов для сельхозтоваропроизводителей. _______________________________
      * рассмотреть при внесении изменений и дополнений в K010209_ Налоговый кодекс

      Ожидаемые результаты
      Пополнение оборотных средств сельхозтоваропроизводителей, снижение себестоимости сельхозпродукции, повышение эффективности сельхозпроизводства, улучшение платежеспособности, своевременное погашение задолженности перед бюджетом, увеличение возможности обновления сельхозтехники через лизинг.

                                                           Таблица 51
 

             Прогноз налоговых поступлений от сельхозтоваропроизводителей
          (юридических и физических лиц) Республики Казахстан
__________________________________________________________________________
      Годы   !Ед.изм.! Факт  !Оценка !              Прогноз
             !       !2000 г.!2001 г.!------------------------------------
             !       !       !       !2002 г. !2003 г. !2004 г. !2005 г.
--------------------------------------------------------------------------
Валовая про-    млрд.   

дукция с/х-ва   тг      402,0   536,1    492,5    533,4    580,5    636,8

в % к 2000 г.   %       100,0   133,3    122,5    132,7    144,4    158,4

начислено на-   млн.

логов сельхоз-  тг

товаропроизво-

дителям                4173,8  5565,0   5200,0   5600,0   6200,0   6600,0

в % к 2000 г.   %       100,0   133,3    124,5    134,2    148,5    158,1

поступило на-   млн.

логов от        тг

сельхозтоваро-

производителей         6649,7  5565,0   5200,0   5600,0   6200,0   6600,0

__________________________________________________________________________

          5.2. Кредитование
     Текущее состояние
 
       Сельскохозяйственное производство остро нуждается в сезонном кредитовании с целевым использованием полученных ресурсов на покупку ГСМ, удобрений, запасных частей и других видов оборотных средств. Общая потребность в кредитных ресурсах только на пополнение оборотных средств для выполнения посевных и уборочных работ в растениеводстве ежегодно составляет 25-30 млрд. тенге.
      Перерабатывающие сельскохозяйственную продукцию предприятия нуждаются в оборотных средствах и долгосрочном кредитовании для замены устаревшего оборудования и освоения новых технологий. Банки второго уровня неохотно кредитуют эти отрасли. Недостаток залогового имущества, неразвитость ипотечного кредитования и рынка земли являются основной причиной недоступности кредитных средств (сезонных и долгосрочных) для большинства субъектов сельхозпроизводства и переработки сельхозпродукции.
      При торговле зерном получил развитие новый финансовый инструмент - зерновая расписка - неэмиссионная ордерная ценная бумага, которая может выступать в качестве залога при кредитовании сельхозтоваропроизводителей. Под программу зерновых расписок открыта кредитная линия Европейского Банка Реконструкции и Развития, которая предполагает предоставление льготных кредитов на сумму до 100 млн. долларов США при условии создания фонда гарантирования исполнения зерновых расписок с участием государства.
      Реализуется пилотный проект кредитования сельхозтоваропроизводителей через систему сельских кредитных товариществ, из запланированных в 2001 году 17 СКТ создано и 16 СКТ действует с общим уставным капиталом с участием ЗАО "АКК" 85,3 млн. тенге, количество участников - 404, посевная площадь земельных угодий - 883,1 тыс. га (кредитование через систему СКТ осуществляется за счет взносов участников СКТ, вносимых в оплату уставного капитала. ЗАО "АКК" предоставляет льготные кредитные ресурсы не менее 4-х -кратного размера уставного капитала СКТ на условиях возвратности, платности, срочности и ликвидного залогового обеспечения при поручительстве не менее 2 участников СКТ). Общее количество СКТ составляет
27. Данный проект является альтернативной системой кредитования сельхозпроизводства.
      Действуют проекты Международного Банка Реконструкции и Развития "Усовершенствование ирригационных и дренажных систем", "Совершенствование управления водными ресурсами и восстановление земель", "Постприватизационная поддержка сельского хозяйства".
      Сельхозтоваропроизводителям предоставлена возможность приобретения сельхозтехники в лизинг через ЗАО "КазАгроФинанс" с погашением долга в течение 7 и более лет.

      Проблемы:
      острый дефицит в кредитных ресурсах в связи с сезонностью производства и низкой оборачиваемостью сельскохозяйственной продукции;
      низкая доступность для сельхозтоваропроизводителей кредитных ресурсов из-за высоких рисков сельхозпроизводства, высоких банковских ставок и недостаточной залоговой базы.

      Меры:
      развитие сети сельских кредитных товариществ;
      снижение финансовых рисков агропродовольственного сектора на основе расширения применения новых залоговых инструментов - зерновых расписок для банковского кредитования;
      кредитование местных бюджетов для обеспечения проведения весенне-полевых и уборочных работ при необходимости путем кредитования на покрытие кассового разрыва;
      введение лизинга технологического оборудования для перерабатывающих сельхозпродукцию предприятий;
      расширение сферы обращения зерновых расписок путем создания фонда гарантирования исполнения зерновых расписок при финансовой поддержке Европейского Банка Реконструкции и Развития;
      расширение фьючерских закупок зерна и животноводческой продукции;
      расширение кредитования отрасли путем введения ограничений на госзакупки сельхозпродукции и продовольствия импортного производства, кроме непроизводимых внутри страны.

     Финансовое обеспечение

                                                               Таблица 52
                                                              (тыс. тенге)
___________________________________________________________________________
  Наименование бюджетной программы  !  2002 г.  !   2003 г.  !    2004 г. !
____________________________________!___________!____________!____________!

Кредитование сельскохозяйственного       641 340      800 000    1 500 000

производства через систему

сельских кредитных товариществ

Создание фонда гарантирования            400 000

исполнения зерновых расписок            

Кредитование проекта усовершенст-      4 171 108      306 222

вования ирригационных и дренажных 

систем

Кредитование проекта совершенство-     1 085 292    1 284 136   1 176 655,5

вания управления водными ресурсами

и восстановления земель

Кредитование проекта по постпривати-     793 098      172 922

зационной поддержке сельского

хозяйства

Кредитная линия Европейского Банка      100 млн.

Реконструкции и Развития                долл. США

___________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год

      Ожидаемые результаты:
      создание многоканальной системы кредитования сельхозпроизводства и переработки с высокой степенью возвратности кредитных ресурсов;
      повышение эффективности производства и конкурентоспособности переработки продукции сельского хозяйства.

      5.3. Тарифная политика

      Текущее состояние
      Анализ рынка сельскохозяйственных товаров в 2001 году показал, что доля импорта мяса птиц на внутреннем рынке составляет 49,1%, молока сгущенного и концентрированного - 98%, масла сливочного - 64,5%, колбасных изделий - 50%, кондитерских изделий из сахара - 38%, мучных кондитерских изделий - 64,5%, овощеконсервов - 88,4%, джемов, желе, конфитюров - 78%*, майонеза - 23,5%, мороженого - 65%. Более 50% импортной продукции ввозится из России. _____________
      * по джемам, желе, конфитюрам - 42,5% за 2000 г., за 2001 г. нет данных по производству

      Действующие ставки на импорт сельскохозяйственной продукции варьируются от 15% до 0%, пиковая ставка равна 30% (на сахар белый).
      Высокими остаются транспортные составляющие при экспорте, так, по расчетным данным, при средней рыночной цене за 1 т. пшеницы - 68,3 долл. США транспортные расходы из г. Астаны до г. Москвы составляют 25,62 долл. США, или 27,2% от общей экспортной стоимости пшеницы.
      Казахстан является членом Евразийского экономического сообщества и имеет обязательства по согласованию тарифной политики, а также готовится к вступлению в ВТО.

      Проблемы:
      отсутствует ясная идеология по таможенно-тарифной политике, не учитываются искажения импортных цен за счет значительной господдержки, осуществляемой государствами-экспортерами;
      действующие ставки импортных таможенных пошлин низки и не способствуют защите отечественных товаропроизводителей на внутреннем рынке продовольствия;
      первичный анализ эффективной ставки защиты по методике GINSIM показал, что наибольшее нарастание добавленной стоимости в валовой выручке предприятий (значение 25%<ERP<65%) происходит при следующих ставках импортных таможенных пошлин: по муке - 15% при действующей ставке 10%, маргарину - 18% (действующая ставка - 15%), майонезу - 23% (действующая ставка - 15%), маслу сливочному - 37% (действующая ставка - 20%), сырам плавленым - 25% (действующая ставка - 15%), сырам прочим - 20% (действующая ставка - 15%), колбасам - 55% (действующая ставка - 20%), сокам натуральным - 27% (действующая ставка - 15%);
      не применяются экспортные субсидии в целях стимулирования экспорта, имеющие широкое распространение практически во всех странах экспортерах, хотя дополнительные затраты на транспортировку казахстанской продукции из-за большой территории и отсутствия выхода к морю являются фактором снижения конкурентных преимуществ;
      система эффективной государственной поддержки производства сельхозпродукции и продуктов питания в настоящее время до конца не сформирована.

      Меры:
      необходимо определить оптимальный уровень государственного регулирования с тем, чтобы он стимулировал предпринимательскую активность и мотивацию к эффективному ведению бизнеса участников аграрного рынка, обеспечивая производство конкурентоспособной продукции;
      провести полный анализ эффективных (оптимальных) ставок импортных таможенных пошлин на сельскохозяйственную продукцию и продукцию перерабатывающей отрасли;
      внести предложения по повышению ставки импортных таможенных пошлин на готовую продукцию;
      внести предложения по снижению ставки импортных таможенных пошлин на ввозимое сырье для выпуска продукции перерабатывающей (пищевой) отрасли, производство которой отсутствует на территории Республики Казахстан;
      рассмотреть в установленном порядке возможность установления понижающих коэффициентов к тарифам на перевозки сельхозпродукции железнодорожным транспортом;
      инициировать антидемпинговые расследования по импорту некоторых видов сельхозпродукции и продукции переработки.

      Финансовое обеспечение
      Программа 30 "Прикладные научные исследования в области сельского хозяйства": разработка рекомендаций по совершенствованию тарифной политики в области сельского хозяйства - 5 млн. тенге (объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год).

      Ожидаемые результаты:
      повышение конкурентоспособности продукции отечественных товаропроизводителей, снижение доли импорта сельхозпродукции и продуктов питания на внутреннем рынке;
      снижение транспортных расходов при экспорте сельскохозяйственной продукции и продукции переработки, повышение экспортного потенциала сельскохозяйственной отрасли страны.

      5.4. Страхование

      Текущее состояние
      Воздействие неблагоприятных погодных условий, стихийных бедствий и особо опасных эпизоотий приводят к значительным потерям сельскохозяйственной продукции и экономическому упадку у сельхозтоваропроизводителей.
      Надежным финансовым инструментом устранения отрицательных последствий стихийных сил природы является страхование, которое в настоящее время в сельхозпроизводстве отсутствует или очень незначительно, что обусловлено низкой платежеспособностью сельхозтоваропроизводителей и непривлекательностью существующих видов страхования.
      Отсутствие страхования в сельском хозяйстве повышает риски финансирования и снижает доступ к кредитным ресурсам.

      Цель:
      обеспечить защиту имущественных интересов сельхозтоваропроизводителей от рисков стихийных бедствий природного характера (засуха, наводнение, град и др.) и особо опасных эпизоотий путем развития обязательного и добровольного страхования.

      Меры:
      для хозяйствующих субъектов (юридических лиц) - развитие обязательного страхования посевов сельскохозяйственных культур (зерновые, масличные, технические, картофель, овощи, плодово-ягодные) от стихийных бедствий природного характера (засуха, наводнение, град и т.д.), сельскохозяйственных животных и птиц от особо опасных эпизотопий;
      для крестьянских хозяйств и домашних подворий - развитие добровольного страхования посевов сельскохозяйственных культур (зерновые, масличные, технические, картофель, овощи, плодово-ягодные) от стихийных бедствий природного характера (засуха, наводнение, град и т.д.), сельскохозяйственных животных и птиц - от особо опасных эпизоотий, крестьянских (фермерских) хозяйств (физических лиц) и домашних подворий;
      создание страхового фонда возмещения с участием государства и страховых компаний, выбранных на основе тендера уполномоченным органом и допущенных к страхованию с участием государства;
      участие государства в частичном (до 50%) возмещении ущерба сельхозтоваропроизводителям при возникновении страхового случая в результате стихийного бедствия и особо опасных эпизоотий;
      разработка Закона Республики Казахстан "О страховании сельскохозяйственного производства".

      Финансовое обеспечение
      Выделение из республиканского бюджета средств до 1 млрд. тенге на частичное возмещение ущерба сельхозтоваропроизводителям при возникновении страхового случая в результате стихийного бедствия и особо опасных эпизоотий, повлекших гибель урожая или сельскохозяйственных животных (объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год).

      Ожидаемые результаты:
      создание эффективной системы страхования сельхозпроизводства будет стабилизирующим фактором повышения эффективности производства, снижения рисков инвестирования, увеличения доступа к финансовым ресурсам;
      расширение рынка страховых услуг и укрепление доверия населения к страховому рынку.

      5.5. Научное обеспечение <*>

      Сноска. В раздел 5.5 внесены изменения - Указом Президента РК от 31 марта 2003 г. N 1051 .

       Текущее состояние
      Ответственность за научное обеспечение агропромышленного комплекса возложена на Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан и Министерство образования и науки Республики Казахстан в пределах полномочий, установленных Правительством Республики Казахстан.
      Аграрная наука республики представлена 29 научно-исследовательскими институтами, 18 опытными сельскохозяйственными, лесными и ветеринарными станциями и 31 опытным хозяйством, которые функционируют в форме республиканских государственных казенных предприятий (далее - РГКП). В 28 опытно-экспериментальных предприятиях занимаются производством элитных семян сельхозкультур, в 11-ти - племенным скотоводством, овцеводством и птицеводством, в 6-ти - сохранением и обеспечением посадочным материалом плодово-ягодных и лесных культур, винограда, в 3-х - хлопководством, в 1-ом - переработкой семян родительских форм кукурузы.
      Администратором программ по научному обеспечению агропромышленного комплекса, утвержденных постановлениями Правительства РК и финансируемых из республиканского бюджета, является Министерство сельского хозяйства. Объем финансирования по республиканской целевой программе "Сохранение, развитие и использование генофонда сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов на 2001-2005 годы" (далее - "Генофонд") составил в 2001 г. - 230 млн. тг., в 2002 г. - 406 млн. тенге, а по отраслевой научно-технической программе "Научное обеспечение производства, переработки и хранения сельскохозяйственной продукции по регионам Казахстана на 2001-2005 годы" (далее - "Научное обеспечение АПК") в 2001 г. - 404,43 млн. тенге, в 2002 г. - 404,43 млн. тенге.
      Министерство сельского хозяйства в последние 2 года является администратором бюджетной программы "Прикладные научные исследования в сельском хозяйстве" с объемом финансирования в 2001 г. - 28,6 млн. тг., 2002 г. - 36,8 млн. тг. Государственный заказ на научно-исследовательские проекты формируется посредством отбора исполнителей на конкурсной основе по приоритетным темам, необходимым для развития отрасли в текущем году.
      Министерство сельского хозяйства из республиканского бюджета в соответствии с программой "Генофонд" осуществляет субсидирование элитно-семеноводческих (лицензированных) и племенных (аттестованных) хозяйств для сохранения генофонда элитной продукции растений и животных, производства и реализации семян и племенных животных и несет ответственность за обеспечение хозяйственного использования генофонда и осуществление контроля за качеством произведенной семеноводческой и племенной продукции.

      Проблемы:
      недостаточная связь аграрной науки с производством;
      в стране отсутствует эффективно действующая система внедрения научных разработок в сельскохозяйственное производство;
      недостаточный уровень оснащения научных организаций и опытно-экспериментальных предприятий материально-техническими ресурсами;
      недостаточный объем финансирования научно-исследовательских и опытно-конструкторских работ;
      отток из научных учреждений молодых кадров аграрного профиля.

      Меры:
      в целях улучшения научного обеспечения АПК совершенствовать систему управления и организации аграрных исследований;
      развивать инновационную деятельность, увеличить объем финансирования аграрной науки, привлекать средства грантов международных финансовых организаций для ее финансирования;
      определить приоритетными направлениями научного обеспечения сельского хозяйства: эффективное использование земли, рациональное размещение производственных и трудовых ресурсов по зонам специализации, выведение высокопродуктивных сортов сельскохозяйственных растений и пород животных, сохранение их генофонда, создание технологий и средств механизации, адаптированных к условиям сельскохозяйственных регионов, обеспечивающих снижение затрат на производство продукции и охрану окружающей среды, разработка новых технологий глубокой переработки сельскохозяйственной продукции.

      Финансовое обеспечение
      Выделение финансовых средств из республиканского бюджета на реализацию программы "Генофонд" в 2003 г. - 406 млн. тенге, в 2004 г. - 404 млн. тенге, в 2005 г. - 404 млн. тенге, а на реализацию программы "Научное обеспечение АПК" - в 2003 г. - 404,3 млн. тенге, в 2004 г. - 687 млн. тенге, в 2005 г. - 750 млн. тенге, а по бюджетной программе "Прикладные научные исследования в сельском хозяйстве" в 2003 г. - 50 млн. тг., в 2004 г. - 60 млн. тг., в 2005 г. - 60 млн. тенге.
      Выделение средств из республиканского бюджета для оснащения научных организаций и опытно-экспериментальных предприятий аграрного профиля специальной с/х техникой в рамках программы лизинга до 100 млн. тг. ежегодно.

      Ожидаемые результаты:
      разработка и внедрение в производство научно обоснованных рекомендаций и предложений, обеспечивающих рациональное использование и сохранение природных ресурсов, повышение качества и конкурентоспособности сельскохозяйственной продукции, эффективность ведения отраслей агропромышленного комплекса.

      5.6. Подготовка кадров

      Текущее состояние
      Количество специалистов, выпускаемых профессионально-техническими школами и лицеями, за последние 10 лет сократилось на 61%, что затрудняет восполнение квалифицированных рабочих кадров на селе.
      Из всего контингента обучающихся в профессионально-технических школах (ПТШ) лишь 22% являются будущими специалистами сельского хозяйства.
      Практически не проводится подготовка трактористов-машинистов, операторов машинного доения и других специалистов рабочих профессий и в сельских средних школах.
      Из ранее существовавшей в 1990 году 471 профтехшколы, расположенной в сельской местности и выпускавшей специалистов сельского хозяйства, в настоящее время осталось только 88.

      Проблемы:
      сеть профессиональных школ в полной мере не удовлетворяет потребности отрасли в специалистах среднего звена и рабочих профессий (ветеринарные фельдшеры, техники, слесари-наладчики, трактористы-машинисты, доярки и др.);
      большинство профессионально-технических школ и лицеев расположены в городах и немногие в районных центрах, в связи с чем выпускники сельских школ, не имея финансовых средств, не в состоянии выезжать в город для получения профессионального образования.

      Меры:
      оказание государственной поддержки путем финансирования из республиканского бюджета с целью восстановления закрывшихся в сельской местности профессионально-технических школ, укрепления материально-технической базы существующих профессионально-технических школ, а также для восстановления существовавших льгот для учащихся (бесплатное питание, одежда и жилье);
      возобновить в средних образовательных школах курсы профессиональной подготовки трактористов-машинистов, операторов машинного доения и других специальностей, а также восстановить учебно-производственные бригады, лагеря труда и отдыха школьников.

      Финансовое обеспечение
      Выделение из республиканского бюджета средств на подготовку и переподготовку специалистов рабочих профессий для села в необходимом объеме.

      5.7. Законодательная база

      Необходимо:
      в целях совершенствования земельных отношений разработать законодательный акт, предусматривающий механизм введения частной собственности на земли сельхозназначения, ответственности за неэффективное использование земель, что даст возможность для включения земли в рыночный оборот, увеличит доступ сельхозтоваропроизводителей к кредитным ресурсам, улучшит использование земли;
      с целью уменьшения размеров непроизводственных платежей, увеличение которых возникло с ликвидацией долгосрочного землепользования, внести изменения в нормативно-правовые акты, сохранить специальный налоговый режим сельхозтоваропроизводителям, что будет способствовать пополнению их оборотных средств, повышению эффективности сельхозпроизводства;
      внести изменения и дополнения в законодательные акты по вопросам финансового лизинга, направленные на удешевление лизинговой техники, увеличение объемов обновления машинно-тракторного парка сельхозпроизводства;
      внести изменения и дополнения в Закон Республики Казахстан Z010143_ "О зерне" в части расширения понятия "о зерновой расписке" и правового регулирования обращения "зерновой расписки", как самостоятельной документарной ордерной ценной бумаги, что расширит базу залоговых инструментов для банковского кредитования и снизит финансовые риски агропродовольственного сектора;
      в целях урегулирования отношений собственности на ирригационные сооружения, осуществления мониторинга оценки мелиоративного состояния орошаемых земель, состояния оросительно-обводнительных систем, восстановления особо аварийных межхозяйственных гидромелиоративных систем, рационального использования водных ресурсов в сельскохозяйственном производстве разработать в новой редакции Водный кодекс Республики Казахстан, в том числе предусмотрев нормы по организации и функционированию объединений водопользователей;
      в целях обеспечения защиты имущественных интересов сельхозтоваропроизводителей от рисков стихийных бедствий природного характера и опасных эпизоотий разработать Закон Республики Казахстан "О страховании сельскохозяйственного производства", что будет стабилизирующим фактором повышения эффективности производства, снижения рисков инвестирования, увеличения доступа к финансовым ресурсам;
      в целях развития конкурентных преимуществ отечественной продукции и сохранения элементов защиты зон или групп товаров, чувствительных для обеспечения продовольственной безопасности страны при вступлении в ВТО, необходимо проведение такой агропродовольственной политики, в которой государственное регулирование должно играть большую роль, чем в других отраслях экономики, разработать Закон Республики Казахстан "О государственной поддержке отраслей сельскохозяйственного производства и переработки сельхозпродукции".

      Общие выводы по рационализации мер государственной поддержки
      Расходы из республиканского бюджета на поддержку сельского хозяйства в Казахстане к 2005 г. будут составлять не менее 1,8% к валовому внутреннему продукту, в том числе сумма господдержки из республиканского бюджета в пересчете на одно сельхозформирование 2500 $, в расчете на 1 га пашни - 15,9 $, что увеличит размер господдержки АПК, однако этого недостаточно для выравнивания конкурентных преимуществ отечественной сельскохозяйственной продукции по сравнению с импортными аналогами.

     (Примечание РЦПИ. "$" - доллар).

      6. Финансовое обеспечение

            Финансовое обеспечение реализации Государственной
            агропродовольственной программы на 2003-2005 годы
__________________________________________________________________________

Про-!Под-!Наимено-! План   !        Прогноз на            !    

грам!про-!вание   ! 2002   !______________________________!

ма  !грам!бюджет- ! года   !2003 г.  !2004 г   !2005 г.   !  Примечания

    !ма  !ной     !        !         !         !          !

    !    !програм-!        !         !         !          !

    !    !мы под- !        !         !         !          !

    !    !програм-!        !         !         !          !

    !    !мы      !        !         !         !          !    

__________________________________________________________________________

1  !  2 !    3   !  4     !   5     !  6      !  7       !     

__________________________________________________________________________

       Земледелие 4727655,0 7093601,3 9516263,1 12035496,0

__________________________________________________________________________

032      Оценка     55827,0   86967,0   91145,2   159699,0

         мелиора-

         тивного

         состоя-

         ния

         орошае-

         мых

         земель

__________________________________________________________________________

    030  Жетысус-   20991,0   49631,0   51661,0    51661,0 Оценка мелиора-

         кая ГГМЭ                                          тивного        

                                                           состояния

                                                           орошаемых

                                                           земель,

                                                           мониторинга

                                                           подземных

                                                           вод и ведение

                                                           мелиоративного

                                                           кадастра

                                                           орошаемых

                                                           земель.

                                                           Содержание

                                                           государствен-

                                                           ного    

                                                           учреждения

                                                           "Жетысуская

                                                           ГГМЭ" со

                                                           штатной

                                                           численностью -

                                                           68 человек.

                                                           Для

                                                           осуществления

                                                           агромелиоратив-

                                                           ного           

                                                           обследования   

                                                           орошаемых

                                                           земель на

                                                           площади - 710  

                                                           тыс. га., в т.

                                                           ч. в

                                                           Алматинской

                                                           области - 672

                                                           тыс. га.,

                                                           Жамбылской

                                                           области - 38   

                                                           тыс. га.

                                                           Увеличение

                                                           расходов

                                                           связано с тем,

                                                           что в 2002 году

                                                           в зоне действия

                                                           ЖГГМЭ

                                                           планируется

                                                           ввод в

                                                           эксплуатацию

                                                           7 объектов по

                                                           ПУИД, в том

                                                           числе 5

                                                           объектов в зоне

                                                           действия       

                                                           северного

                                                           филиала. В

                                                           соответствии с

                                                           Соглашением о

                                                           займе между

                                                           Правительством

                                                           Республики

                                                           Казахстан и

                                                           Международным

                                                           Банком

                                                           Реконструкции и

                                                           Развития (МБРР),

                                                           Азиатским Банком

                                                           Развития (АБР) 

                                                           на

                                                           Жетысускую

                                                           экспедицию и ее

                                                           северный филиал

                                                           возлагаются    

                                                           работы по

                                                           проведению

                                                           экологического

                                                           мониторинга

                                                           почвенного

                                                           покрова,

                                                           подземных и

                                                           дренажных вод на

                                                           этих объектах.

                                                           Выполнение этих

                                                           работ

                                                           включает

                                                           оценку их      

                                                           загрязнения    

                                                           различными

                                                           токсичными     

                                                           элементами и   

                                                           отходами       

                                                           сельскохозяйст-

                                                           венного

                                                           производства,  

                                                           что является   

                                                           дорогостоящим

                                                           мероприятием

__________________________________________________________________________

    031  Оценка     34836,0   37366,0   39484,2   108038,0 Оценка         

         мелиора-                                          мелиоративного 

         тивного                                           состояния      

         состояния                                         орошаемых      

         орошаемых                                         земель

         земель                                            республики для

                                                           информационного

                                                           обеспечения,   

                                                           ведение

                                                           мелиоративного 

                                                           кадастра       

                                                           орошаемых      

                                                           земель.        

                                                           Осуществление

                                                           агромелиора-

                                                           тивного        

                                                           обследования   

                                                           орошаемых      

                                                           земель путем

                                                           оборудования   

                                                           мониторинговой 

                                                           сети           

                                                           наблюдательных

                                                           скважин и      

                                                           организации    

                                                           стационарных   

                                                           наблюдений за

                                                           уровнесолевым  

                                                           режимом        

                                                           грунтовых вод.

__________________________________________________________________________

045      Субсиди-  400000,0  800000,0 1000000,0  1200000,0 Удешевление    

         рование                                           сельхозтова-   

         сельхоз-                                          ропроизводи-   

         товаро-                                           телям стоимости

         произво-                                          минеральных    

         дителей                                           удобрений,     

         на                                                протравителей  

         приобре-                                          семян и        

         тение                                             гербицидов

         минераль-                                         (40% от средней

         ных                                               стоимости 1    

         удобрений,                                        тонны) с целью 

         протрави-                                         увеличения

         телей                                             урожайности    

         семян                                             сельско-       

         и                                                 хозяйственных  

         гербицидов                                        культур,

                                                           восстановления 

                                                           плодородия     

                                                           почвы,         

                                                           улучшения      

                                                           качества

                                                           растение-

                                                           водческой      

                                                           продукции,     

                                                           роста          

                                                           экспортного    

                                                           потенциала

                                                           страны.        

                                                           Количество     

                                                           субсидируемых  

                                                           минеральных    

                                                           удобрений,     

                                                           протравителей и

                                                           гербицидов на  

                                                           2003 год - 44,2

                                                           тыс. тонн.

__________________________________________________________________________

046      Возмеще-  195000,0  220000,0  270000,0   340000,0 Возмещение

         ние                                               сумм

         ставки                                            вознаграждения

         вознаг-                                           (интереса),

         раждения                                          уплачиваемых

         (интереса)                                        местными

         по                                                бюджетами в

         кредито-                                          республиканский

         ванию                                             бюджет за

         местных                                           пользование

         бюджетов                                          кредитами,

         на                                                выделяемыми из

         организацию                                       республиканского

         весенне-                                          бюджета в

         полевых                                           сумме 7.0 млрд.

         и убо-                                            тенге, что

         рочных                                            позволяет

         работ                                             сохранить

                                                           принцип        

                                                           возвратности,  

                                                           платности и    

                                                           обеспеченности 

                                                           (ставка

                                                           вознаграждения 

                                                           (интереса)     

                                                           4,9%) при      

                                                           кредитовании

                                                           местных        

                                                           бюджетов и     

                                                           последующее    

                                                           кредитование

                                                           сельхоз-

                                                           товаро-

                                                           производителей 

                                                           по нулевой     

                                                           ставке

                                                           вознаграждения

__________________________________________________________________________

048      Сорто-     56828,0   61827,9   63940,9   74797,0

         испыта-

         ние

         сельско-

         хозяйст-

         венных

         культур

__________________________________________________________________________

    030  Госу-      56828,0   61827,9   63940,9   74797,0  Включение      

         дарст-                                            сортов         

         венная                                            сельско-

         комиссия,                                         хозяйственных  

         областные                                         культур в госу-

         инспектуры                                        дарственный    

         по                                                реестр         

         сорто-                                            селекционных   

         испытанию                                         достижений,    

         сельско-                                          допущенных

         хозяйствен-                                       к испытанию в  

         ных                                               Республике     

         культур                                           Казахстан, и   

                                                           выдача

                                                           заключений по  

                                                           соответствию   

                                                           селекционного  

                                                           достижения

                                                           условиям       

                                                           патенто-

                                                           способности.   

                                                           Содержание     

                                                           государст-

                                                           венного

                                                           учреждения со  

                                                           штатной        

                                                           численностью   

                                                           248 человек.

                                                           Проведение

                                                           4 758          

                                                           сортоопытов.

__________________________________________________________________________

052      Прове-     20000,0   80000,0  180000,0  200000,0  Определение в  

         дение                                             почвах основных

         монито-                                           элементов      

         ринга                                             питания с целью

         плодоро-                                          рационального  

         дия и                                             использования  

         опреде-                                           минеральных    

         ление                                             удобрений с

         химичес-                                          учетом         

         кого                                              обеспеченности 

         состава                                           почв,          

         почв                                              сохранение и   

                                                           восстановление

                                                           плодородия почв

                                                           для повышения  

                                                           урожайности

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных  

                                                           культур.       

                                                           Обследуемая    

                                                           площадь: 2003

                                                           год - 1333,3   

                                                           тыс.га (средняя

                                                           стоимость      

                                                           обследования 1 

                                                           га - 60

                                                           тенге).

__________________________________________________________________________

084      Креди-   4000000,0 4500000,0 5500000,0 7000000,0  Организация    

         тование                                           обеспечения    

         местных                                           отечественных  

         бюджетов                                          сельхозтоваро-

         на орга-                                          производителей 

         низацию                                           кредитными     

         проведения                                        ресурсами на   

         весенне-                                          проведение

         полевых                                           весенне-полевых

         и уборочных                                       и уборочных    

         работ                                             работ через    

                                                           местные        

                                                           бюджеты.

                                                           Согласно       

                                                           технологическим

                                                           картам,        

                                                           представленным

                                                           областными     

                                                           управлениями   

                                                           сельского      

                                                           хозяйства, для 

                                                           возделывания 15

                                                           млн. га        

                                                           необходимо 1300

                                                           тыс. тонн      

                                                           дизельного     

                                                           топлива, или в 

                                                           денежном       

                                                           выражении 36   

                                                           млрд. тенге

                                                           (цена диз.     

                                                           топлива за     

                                                           тонну 180 долл.

                                                           США, курс 154  

                                                           тенге).

                                                           7 млрд. тенге  

                                                           составляет 19% 

                                                           от необходимого

                                                           количества для 

                                                           обеспечения    

                                                           горюче-

                                                           смазочными     

                                                           материалами.

__________________________________________________________________________

Новая    Восста-            250000,0  1250000,0 1500000,0  Обеспечение    

         новление                                          рационального  

         особо-                                            использования и

         аварийных                                         уменьшение

         участков,                                         потерь поливной

         межхозяйст-                                       воды, повышение

         венных                                            КПД оросительно-

         каналов и                                         обводнительных 

         гидро-                                            систем.        

         мелиоратив-                                       Разработка     

         ных соору-                                        технико-       

         жений                                             экономических

                                                           обоснований    

                                                           проектно-

                                                           сметной        

                                                           документации и 

                                                           получение

                                                           госэкспертизы, 

                                                           экспертизы     

                                                           экологии       

                                                           капитального

                                                           ремонта особо  

                                                           аварийных      

                                                           участков,      

                                                           каналов и

                                                           гидро-

                                                           технических    

                                                           сооружений.

__________________________________________________________________________

Новая    Субсиди-           1032379,4 1100000,0 1500000,0  Повышение      

         рование                                           водообеспе-

         стоимости                                         ченности       

         услуг по                                          орошаемых      

         доставке                                          земель южных   

         воды                                              регионов       

         сельхозто-                                        республики,    

         варопроизво-                                      удешевление    

         дителям                                           стоимости

                                                           доставки       

                                                           поливной воды  

                                                           (40%),

                                                           обеспечение    

                                                           рентабельности

                                                           производства   

                                                           сельско-       

                                                           хозяйственной  

                                                           продукции.     

                                                           Планируемый    

                                                           объем          

                                                           потребления    

                                                           воды в 2003    

                                                           году 14000,0

                                                           млн.куб. Тариф 

                                                           за доставку    

                                                           воды 1 куб.м.  

                                                           воды - 15,3    

                                                           тиына.

                                                           Погашение      

                                                           дебиторской    

                                                           задолженности  

                                                           сельхозтова-

                                                           ропроизво-     

                                                           дителей на     

                                                           1.01.02 - 438,9

                                                           млн. тенге.

__________________________________________________________________________

Новая    Органи-              60000,0   60000,0   60000,0  Организация    

         зация                                             агрохимической 

         научно-                                           службы с целью 

         методичес-                                        восстановления 

         кого центра                                       единой системы 

         агрохимичес-                                      агрохимического

         кой службы                                        обслуживания

                                                           сельского      

                                                           хозяйства и    

                                                           развития       

                                                           земледелия.    

                                                           Качественная

                                                           оценка         

                                                           плодородия     

                                                           земель сельско-

                                                           хозяйственного 

                                                           назначения,    

                                                           выявление      

                                                           экологических  

                                                           нарушений, а   

                                                           также          

                                                           разработка     

                                                           рекомендаций по

                                                           эффективному   

                                                           использованию

                                                           пашни на основе

                                                           применения     

                                                           экономически   

                                                           оправданных

                                                           доз минеральных

                                                           и органических 

                                                           удобрений.     

                                                           Содержание

                                                           госучреждения  

                                                           со штатной     

                                                           численностью   

                                                           150 человек.

__________________________________________________________________________

Зернопроизводство 6967958,0 7976478,6 8229922,5 8233560,4 

__________________________________________________________________________

037      Опреде-    35098,0   43348,0   47301,0   47301,0  Определение    

         ление                                             сортовых и     

         сортовых и                                        посевных       

         посевных                                          качеств

         качеств                                           семенного и

         семенного и                                       посадочного    

         посадочного                                       материала      

         материала                                         сельско-

         элитсемхозов,                                     хозяйственных  

         государст-                                        культур в

         венных                                            элитсемхозах,  

         сортоиспыта-                                      государственных

         тельных                                           сортоиспыта-

         участков                                          тельных        

         и станций,                                        участках и     

         государст-                                        станциях,      

         венных                                            государственных

         ресурсов                                          ресурсах       

         семенного                                         семенного

         зерна                                             зерна для      

                                                           повышения      

                                                           урожайности    

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных

                                                           культур и      

                                                           обеспечения    

                                                           сельхоз-

                                                           товаропроиз-

                                                           водителей рес-

                                                           публики        

                                                           качественными  

                                                           сортовыми      

                                                           репродук-

                                                           ционными и

                                                           элитными       

                                                           семенами       

                                                           высокопродук-

                                                           тивных сортов. 

                                                           Количество     

                                                           исследований на

                                                           2003 год -     

                                                           73223 шт.

                                                           (средняя стои-

                                                           мость 1        

                                                           исследования - 

                                                           592 тенге).    

                                                           Количество     

                                                           элитно-

                                                           семеноводческих

                                                           хозяйств в     

                                                           республике     

                                                           неуклонно      

                                                           растет.

                                                           Аттестовываются

                                                           дополнительно  

                                                           хозяйства по   

                                                           производству   

                                                           элитных семян  

                                                           сои, кукурузы, 

                                                           сахарной свеклы

                                                           и зерновых     

                                                           культур для    

                                                           определенных   

                                                           природно-

                                                           климатических

                                                           зон. Количество

                                                           аттестованных  

                                                           элитсемхозов к 

                                                           настоящему

                                                           моменту        

                                                           достигло 74.   

                                                           Исходя из      

                                                           потребности    

                                                           областей в

                                                           элитных семенах

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных  

                                                           культур,       

                                                           количество

                                                           элитсемхозов по

                                                           республике     

                                                           планируется    

                                                           довести к 2004

                                                           году до 85.    

                                                           Объем          

                                                           государственных

                                                           ресурсов       

                                                           семенного

                                                           зерна          

                                                           увеличивается  

                                                           до 120 тыс,    

                                                           тонн.

__________________________________________________________________________

038      Сохра-    728000,0  772454,3  844000,0  844000,0  Сохранение и

         нение и                                           развитие       

         развитие                                          генофонда

         элитного                                          сельскохозяйст-

         семено-                                           венных

         водства                                           растений.      

                                                           Удешевление    

                                                           отечественным  

                                                           сельхозтоваро- 

                                                           производителям 

                                                           стоимости      

                                                           элитных семян  

                                                           сельскохозяйст-

                                                           венных культур 

                                                           (40% от       

                                                           средней        

                                                           стоимости 1    

                                                           тонны),

                                                           обеспечение    

                                                           отечественных  

                                                           сельхоз-

                                                           товаро-

                                                           производителей

                                                           элитными       

                                                           семенами       

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных  

                                                           культур в      

                                                           полной

                                                           потребности для

                                                           проведения     

                                                           сортосмены и   

                                                           сортооб-

                                                           новления в     

                                                           соответствии с 

                                                           научно         

                                                           обоснованными  

                                                           нормами,

                                                           восстановление 

                                                           элитного       

                                                           семеноводства  

                                                           картофеля,

                                                           многолетних и  

                                                           однолетних     

                                                           трав, сахарной 

                                                           свеклы. Реали-

                                                           зация семян    

                                                           элиты: на 2003 

                                                           год - 56000    

                                                           тонн. Учитывая

                                                           различие в     

                                                           себестоимости  

                                                           производства   

                                                           элитных семян

                                                           разных видов   

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных  

                                                           культур, а     

                                                           следовательно, 

                                                           и существенную 

                                                           разницу в их   

                                                           стоимости,     

                                                           планируется    

                                                           дифференци-

                                                           рованно        

                                                           подходить к    

                                                           субсидированию

                                                           каждой культуры.

__________________________________________________________________________

043      Обеспе-  5413400,0 5500000,0 6208382,3 6208382,3  Государственный

         чение                                             закуп зерна для

         закупа для                                        формирования   

         обновле-                                          государственных

         ния госу-                                         ресурсов зерна 

         дарствен-                                         с целью        

         ного                                              обеспечения    

         резерва                                           мобилизационных

         продоволь-                                        нужд и         

         ственного                                         продоволь-

         зерна и                                           ственной       

         поддержки                                         безопасности   

         сельхоз-                                          страны и

         товаро-                                           поддержки      

         произво-                                          сельхоз-

         дителей                                           товаро-

                                                           производителей.

                                                           Планируется

                                                           ежегодно       

                                                           закупать до    

                                                           466940 тонн    

                                                           зерна.

__________________________________________________________________________

047      Хранение 770460,0  805440,0   832980,0  832980,0  Хранение

         зерна                                             государ-

         государ-                                          ственного      

         ственных                                          резерва        

         резервов                                          продоволь-

                                                           ственного

                                                           зерна (500 тыс.

                                                           тонн) для      

                                                           обеспечения    

                                                           мобилизационных

                                                           нужд и         

                                                           продоволь-

                                                           ственной       

                                                           безопасности   

                                                           Республики

                                                           Казахстан      

                                                           (стоимость     

                                                           хранения 1     

                                                           тонны в месяц -

                                                           134,24 тенге).

__________________________________________________________________________

051      Переме-    21000,0  335183,3  173312,5  173312,5  Перемещение

         щение                                             части          

         государст-                                        государст-

         венного                                           венного резерва

         резерва                                           продоволь-

         зерна                                             ственного зерна

                                                           с частных      

                                                           хлебоприемных  

                                                           предприятий на

                                                           элеваторы,     

                                                           находящиеся в  

                                                           управлении     

                                                           агента по      

                                                           управлению

                                                           государ-

                                                           ственными      

                                                           ресурсами      

                                                           зерна, для     

                                                           обеспечения

                                                           сохранности    

                                                           государ-

                                                           ственного      

                                                           резерва        

                                                           продоволь-

                                                           ственного

                                                           зерна и        

                                                           мобилизационных

                                                           нужд           

                                                           республики.    

                                                           Планируется

                                                           переместить в  

                                                           2003 году зерно

                                                           в объеме -     

                                                           124980 тонн.

                                                           Увеличение     

                                                           затрат на      

                                                           перемещение    

                                                           происходит     

                                                           вследствие

                                                           увеличения     

                                                           объема         

                                                           перемешаемого  

                                                           зерна.

__________________________________________________________________________

Новая    Созда-              400000,0                      Создание       

         ние                                               условий для    

         Фонда                                             сезонного      

         гаранти-                                          кредитования.  

         рования                                           Задейство-

         исполне-                                          вание кредитных

         ния зер-                                          ресурсов банков

         новых                                             второго уровня 

         расписок                                          и займа

                                                           ЕБРР.          

                                                           Исключение     

                                                           риска          

                                                           непогашения    

                                                           исполнения     

                                                           зерновых

                                                           расписок       

                                                           хлебоприемными 

                                                           предприятиями и

                                                           обеспечение

                                                           ценности       

                                                           зерновой       

                                                           расписки как   

                                                           ценной бумаги.

__________________________________________________________________________

Новая    Субси-               64800,0   67013,7   68784,6 

         дирование

         производ-

         ства

         оригиналь-

         ных семян

__________________________________________________________________________

Новая    Экспер-              55253,0   56933,0   58800,0  Определение    

         тиза                                              сортовых и     

         качества                                          посевных       

         семян,                                            качеств        

         предназ-                                          семенного и

         наченных                                          посадочного    

         для посева                                        материала      

         отечествен-                                       сельско-

         ными                                              хозяйственных

         сельхоз-                                          культур у

         товаро-                                           сельхоз-

         производи-                                        товаро-

         телями                                            производителей 

                                                           республики для 

                                                           посева про-

                                                           веренными      

                                                           семенами,      

                                                           соответ-

                                                           ствующего      

                                                           повышения уро-

                                                           жайности       

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных  

                                                           культур,       

                                                           улучшения ка-

                                                           чества         

                                                           продукции и    

                                                           обеспечения    

                                                           продоволь-

                                                           ственной безо-

                                                           пасности       

                                                           страны. На 2003

                                                           год количество 

                                                           проверяемых

                                                           семян - 1400   

                                                           тыс. тонн,

                                                           93 333         

                                                           исследования   

                                                           (стоимость 1

                                                           исследования - 

                                                           592 тенге).

__________________________________________________________________________
Сельскохозяй-     1247000,0 3471088,8 5429727,5 7605377,6 
ственное машиностроение     
__________________________________________________________________________

042      Возмеще-  147000,0  173490,7  420385,9  728984,6  Удешевление    

         ние став-                                         стоимости      

         ки воз-                                           сельско-

         награжде-                                         хозяйственной  

         ния                                               техники и

         (интереса)                                        запасных частей

         по лизингу                                        для сельхоз-

         сельско-                                          товаро-

         хозяйствен-                                       производителей 

         ной техники,                                      путем

         осущест-                                          снижения ставки

         вляемого за                                       вознаграждения 

         счет                                              по лизингу     

         средств                                           сельскохо-

         бюджета                                           зяйственной    

                                                           техники.

__________________________________________________________________________

085      Обеспе-  1100000,0 2926811,2 4005563,7 5950981,8  Поддержка      

         чение                                             отечественных  

         сельско-                                          сельско-

         хозяй-                                            хозяйственных  

         ственной                                          товаро-

         техникой                                          производителей 

         на                                                путем передачи 

         лизинговой                                        в лизинг       

         основе                                            сельскохозяйст-

                                                           венной техники 

                                                           для обновления 

                                                           машинно-

                                                           тракторного

                                                           парка.         

                                                           Потребность в  

                                                           сельхозтехнике,

                                                           обеспеченной   

                                                           залогом,

                                                           составляет в   

                                                           пределах 10    

                                                           млрд. тенге. В 

                                                           счет реализации

                                                           данной         

                                                           программы      

                                                           предполагается 

                                                           приобрести сле-

                                                           дующую         

                                                           сельхозтехнику:

                                                           500 ед.        

                                                           комбайнов, 500 

                                                           ед. сеялок,

                                                           200 ед. жаток,

                                                           200 ед. МТЗ, 20

                                                           ед. МТЗ 1522В  

                                                           (новой

                                                           модификации),

                                                           20 ед. сеялок  

                                                           СС-6 "Baster".

__________________________________________________________________________

Новая    Увели-             1000000,0 2000000,0 2000000,0  Создание       

         чение                                             сервис-центров 

         устав-                                            и МТС для      

         ного                                              оказания услуг 

         капитала                                          по

         ЗАО                                               возделыванию   

         "КазАгро-                                         земель, ремонту

         Финанс"                                           техники.

         для                                               Предусматри-   

         создания                                          вается

         сервис-                                           формирование   

         центров                                           сервис-центров 

         по                                                в 6 областях   

         оказанию                                          Республики

         сельско-                                          Казахстан. Для 

         хозяй-                                            реализации     

         ственных                                          данной         

         услуг,                                            программы в    

         ремонту                                           целях

         и реали-                                          создания       

         зации                                             сервис-центров 

         техники,                                          необходимо:    

         запасных                                          1) приобретение

         частей и                                          производ-

         сельско-                                          ственной базы  

         хозяй-                                            для данных     

         ственного                                         сервис-центров 

         оборудо-                                          до 100 млн.    

         вания                                             тенге;

                                                           2) укомплек-   

                                                           тование        

                                                           необходимым    

                                                           парком

                                                           сельхозмашин   

                                                           для оказания   

                                                           сельхоз-

                                                           товаро-

                                                           производителям

                                                           всего спектра  

                                                           услуг до 1 400 

                                                           млн. тенге;

                                                           3) расчет за вы-

                                                           полненный объем

                                                           работ          

                                                           предполагается 

                                                           получить после

                                                           продажи зерна, 

                                                           в связи с чем  

                                                           необходимо     

                                                           обеспечить     

                                                           сервис-центры  

                                                           оборотными     

                                                           средствами:    

                                                           з/плата, ГСМ,  

                                                           налоги,

                                                           ремонтный фонд,

                                                           накладные      

                                                           расходы,       

                                                           приобретение

                                                           семян,         

                                                           гербицидов,    

                                                           фунгицидов,    

                                                           которые        

                                                           составят до 500

                                                           млн. тенге.

__________________________________________________________________________

Новая    Размеще-            250000,0  50000,0             Приобретение   

         ние                                               компьютерной   

         государст-                                        версии         

         венного                                           программы      

         заказа на                                         "Проинженер" - 

         опытно-                                           1700 тыс. долл.

         конструк-                                         США:           

         торские                                           приобретение   

         работы                                            компьютеров,   

                                                           плоттеров и    

                                                           других         

                                                           аксессуаров -  

                                                           300 тыс. долл. 

                                                           США;

                                                           обучение       

                                                           персонала и    

                                                           сопровождение  

                                                           программы -    

                                                           270,0

                                                           тыс. долл. США.

__________________________________________________________________________

Новая    Государ-             47598,1  45905,75   44510,45

         ственная

         регистра-

         ция

         сельско-

         хозяйст-

         венной,

         мелио-

         ративной

         и дорожно-

         строитель-

         ной

         техники

__________________________________________________________________________

Защита и карантин 2982777,0 3497380,1 3284693,3 3131984,3 

    растений    

__________________________________________________________________________

033      Защита   2811836,0 2841596,0 2507504,0 2230616,0

         растений

__________________________________________________________________________

    030  Мони-     154636,0  154636,0  163616,0  163616,0  Обеспечение    

         торинг                                            благоприятной  

         выявле-                                           фитосанитарной 

         ния                                               обстановки в

         очагов                                            республике.    

         особо                                             Организация    

         опасных                                           проведения     

         вредителей                                        работ по 

         и болезней                                        выявлению      

         сельско-                                          очагов         

         хозяй-                                            массового      

         ственных                                          развития и     

         культур                                           распространения

                                                           особо опасных  

                                                           вредителей и   

                                                           болезней       

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных  

                                                           растений.

__________________________________________________________________________

    031  Защита   2657200,0 2686960,0 2343888,0 2067000,0  Обеспечение    

         растений                                          благоприятной  

         от массо-                                         фитосанитарной 

         вых                                               обстановки в

         вредителей                                        республике.    

         и болезней                                        Организация    

                                                           проведения     

                                                           закупа         

                                                           пестицидов

                                                           (1987,9        

                                                           млн.тенге),    

                                                           хранения,      

                                                           транспортировки

                                                           и проведения

                                                           химических     

                                                           обработок      

                                                           площадей,      

                                                           заселенных     

                                                           особо

                                                           опасными       

                                                           вредителями и  

                                                           болезнями      

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных

                                                           растений (692,7

                                                           млн.тенге), а  

                                                           также          

                                                           организация    

                                                           утилизации

                                                           запрещенных и  

                                                           пришедших в    

                                                           негодность     

                                                           пестицидов и

                                                           тары из-под них

                                                           (6,3 млн.      

                                                           тенге).

__________________________________________________________________________

049      Лабора-     8356,0    9017,6    9167,6   11001,1 

         торный

         фитоса-

         нитарный

         анализ

         подка-

         рантин-

         ной

         продук-

         ции

__________________________________________________________________________

    030  Респуб-     8356,0    9017,6    9167,6   11001,1  Охрана         

         ликанская                                         территории     

         карантин-                                         республики от  

         ная                                               занесения или  

         лаборато-                                         само-          

         рия                                               стоятельного   

                                                           проникновения  

                                                           из зарубежных  

                                                           стран или из

                                                           карантинной    

                                                           зоны           

                                                           карантинных    

                                                           объектов.      

                                                           Содержание го-

                                                           сударственного 

                                                           учреждения со  

                                                           штатной        

                                                           численностью 35

                                                           единиц для     

                                                           проведения     

                                                           порядка 24     

                                                           тысяч штук     

                                                           лабораторных   

                                                           фитосанитарных 

                                                           анализов       

                                                           подкарантинного

                                                           материала на   

                                                           наличие в них  

                                                           карантинных    

                                                           объектов и     

                                                           определение

                                                           их видового    

                                                           состава.       

                                                           Увеличение     

                                                           стоимости      

                                                           оплаты

                                                           коммунальных   

                                                           услуг, аренды  

                                                           помещений,     

                                                           электроэнергии,

                                                           оплаты услуг   

                                                           связи и др.

__________________________________________________________________________

050      Интро-      2585,0    2867,0    3043,0    3651,6      

         дукцион-

         но-

         карантин-

         ная

         проверка

         импортного

         семенного

         материала

         зерновых

         культур

__________________________________________________________________________

    030  Респуб-     2585,0    2867,0    3043,0    3651,6  Обеспечение    

         ликанский                                         охраны         

         интро-                                            территории     

         дукционно-                                        Республики     

         карантинный                                       Казахстан от

         питомник                                          заражения      

                                                           карантинными   

                                                           вредителями и  

                                                           возбудителями

                                                           болезней.      

                                                           Содержание госу-

                                                           дарственного   

                                                           учреждения со

                                                           штатной        

                                                           численностью 9 

                                                           человек для    

                                                           проведения     

                                                           экспертиз

                                                           и анализов на  

                                                           обнаружение    

                                                           вредителей,    

                                                           болезней       

                                                           растений и

                                                           сорняков,      

                                                           еженедельных   

                                                           обследований   

                                                           импортного

                                                           подкарантинного

                                                           материала в    

                                                           период         

                                                           вегетации      

                                                           растений.

                                                           Увеличение     

                                                           стоимости      

                                                           оплаты         

                                                           коммунальных   

                                                           услуг, аренды

                                                           помещений,     

                                                           электроэнергии,

                                                           оплаты услуг   

                                                           связи и др.

__________________________________________________________________________

068      Ликвида-  160000,0  508738,0  629827,0  750000,0  Осуществление

         ция                                               государственных

         очагов                                            мероприятий по

         особо                                             карантину

         опасных                                           растений для

         каран-                                            обеспечения    

         тинных                                            продоволь-

         вредите-                                          ственной и     

         лей и                                             сырьевой

         сорняков                                          безопасности   

                                                           растительных   

                                                           ресурсов,

                                                           стабилизация

                                                           обстановки по  

                                                           карантинным    

                                                           объектам,      

                                                           обеспечение

                                                           благоприятной  

                                                           фитосанитарной 

                                                           обстановки на  

                                                           территории

                                                           Республики     

                                                           Казахстан.     

                                                           Осуществление  

                                                           мероприятий по

                                                           выявлению      

                                                           очагов         

                                                           распространения

                                                           карантинных    

                                                           объектов

                                                           (30,1 млн.     

                                                           тенге), закуп  

                                                           пестицидов     

                                                           (458,8 млн.    

                                                           тенге),

                                                           ликвидация     

                                                           очагов (работы)

                                                           (19,8 млн.     

                                                           тенге).        

                                                           Потребность в

                                                           финансовых     

                                                           средствах: на  

                                                           полную         

                                                           ликвидацию     

                                                           очагов ка-

                                                           рантинных      

                                                           объектов       

                                                           требуется более

                                                           7,5 млрд. тенге.

__________________________________________________________________________

Новая    Респуб-             127332,0  127332,0  127332,0  Создание

         ликанский                                         госу-

         методичес-                                        дарственного  

         кий центр                                         учреждения

         фитосани-                                         "Республи-

         тарной                                            канский

         диагности-                                        методический

         ки и                                              центр

         прогнозов                                         фитосанитарной

                                                           диагностики и  

                                                           прогнозов" со  

                                                           штатной        

                                                           численностью   

                                                           217 единиц для 

                                                           оценки

                                                           фитосанитарной 

                                                           обстановки на  

                                                           территории     

                                                           Республики

                                                           Казахстан и    

                                                           определения:   

                                                           целесообраз-

                                                           ности          

                                                           проведения

                                                           защитных       

                                                           мероприятий;   

                                                           наиболее       

                                                           эффективных    

                                                           способов и

                                                           методов борьбы 

                                                           с вредителями; 

                                                           оптимальных    

                                                           сроков

                                                           проведения     

                                                           защитных       

                                                           мероприятий;   

                                                           объемов

                                                           необходимых    

                                                           материальных   

                                                           ресурсов.

__________________________________________________________________________

Новая    Интро-                7738,5    7819,7    9383,6

         дукцион-

         но-

         карантин-

         ная

         проверка

         импортного

         семенного

         материала

         зерновых

         культур

__________________________________________________________________________

         Респуб-               7738,5    7819,7    9383,6  Создание

         ликанский                                         госу-

         интродук-                                         дарственного

         ционно-                                           учреждения

         карантинный                                       "Респу-

         питомник                                          бликанский

         зерновых                                          интродукционно-

         культур                                           карантинный    

                                                           питомник       

                                                           зерновых       

                                                           культур"

                                                           со штатной     

                                                           численностью 18

                                                           человек для    

                                                           проведения

                                                           экспертиз и    

                                                           анализов       

                                                           посевов        

                                                           импортных семян

                                                           зерновых

                                                           культур на     

                                                           выявление      

                                                           скрытой        

                                                           зараженности   

                                                           карантинными

                                                           объектами,     

                                                           еженедельных   

                                                           обследований   

                                                           посевов в      

                                                           период

                                                           вегетации      

                                                           растений,      

                                                           проведение     

                                                           агротехнических

                                                           мероприятий по 

                                                           уходу за       

                                                           проверяемым    

                                                           подкарантинным

                                                           материалом.

__________________________________________________________________________

Животноводство    1263000,0 2340000,0 3429000,0 2512000,0

__________________________________________________________________________

038      Сохра-    763000,0  840000,0  929000,0 1012000,0  Сохранение и   

         нение и                                           развитие       

         развитие                                          генофонда      

         племенного                                        животных и     

         дела                                              птиц,          

                                                           необходимого   

                                                           для            

                                                           селекционных   

                                                           целей.         

                                                           Проведение     

                                                           активной

                                                           государственной

                                                           политики по    

                                                           обновлению     

                                                           стада высоко-

                                                           продуктивными, 

                                                           приспособлен-

                                                           ными к         

                                                           конкретным при-

                                                           родно-

                                                           климатическим  

                                                           условиям       

                                                           животными и    

                                                           птицей.

                                                           Удешевление    

                                                           отечественным  

                                                           сельхоз-

                                                           товаро-

                                                           производителям

                                                           стоимости      

                                                           реализуемой    

                                                           племенной      

                                                           продукции      

                                                           (материала) -

                                                           (племенной     

                                                           молодняк с 25  

                                                           до 50% от его  

                                                           себестоимости,

                                                           семя           

                                                           быков-

                                                           производителей 

                                                           до 40%,        

                                                           племенное яйцо 

                                                           с 25 до 50%).  

                                                           По племенному  

                                                           центру ОАО ПЦ  

                                                           "Асыл тулик"

                                                           будут возмещены

                                                           затраты на     

                                                           покупку 50     

                                                           голов быков,

                                                           содержание 110 

                                                           голов быков,   

                                                           хранение       

                                                           полученного

                                                           семени быков. А

                                                           также          

                                                           планируется    

                                                           возместить     

                                                           стоимость

                                                           малочисленных и

                                                           уникальных     

                                                           пород животных 

                                                           для            

                                                           коллекционных  

                                                           стад и         

                                                           спецоборудо-

                                                           вания для      

                                                           селекционно-

                                                           генетических   

                                                           центров на     

                                                           сумму 66 000   

                                                           тыс. тенге.

__________________________________________________________________________

088      Креди-    500000,0 1500000,0 2500000,0 1500000,0  Стимулирование

         тование                                           роста

         закупа                                            производства

         животно-                                          животно-

         водческой                                         водческой

         продукции                                         продукции,

         и ее                                              повышение

         экспорта                                          эффективности

                                                           отраслей       

                                                           животно-

                                                           водства,       

                                                           доведение      

                                                           уровня         

                                                           переработки    

                                                           живот-

                                                           новодческой

                                                           продукции до   

                                                           международных  

                                                           стандартов.    

                                                           Заготовка жи-

                                                           вотноводческой 

                                                           продукции и    

                                                           живого скота,  

                                                           переработка

                                                           живот-

                                                           новодческой    

                                                           продукции, ее  

                                                           поставка на    

                                                           экспорт и

                                                           внутренний     

                                                           рынок. В 2003  

                                                           году           

                                                           планируется    

                                                           закупить жи-

                                                           вотноводческой 

                                                           продукции: мяса

                                                           - 375 тонн,    

                                                           молока и мо-

                                                           лочных         

                                                           продуктов -    

                                                           1200 тонн,     

                                                           шерсти - 4900  

                                                           тонн, кож-

                                                           сырья крупного 

                                                           - 103 тыс.     

                                                           штук, мелкого -

                                                           200 тыс. штук  

                                                           на

                                                           общую сумму 1  

                                                           млрд. тенге.

__________________________________________________________________________

Ветеринария      1676418,0 2886006,2 3513410,6 4764702,0

__________________________________________________________________________

034      Диагнос-  569541,0 1233506,2 1289410,0 1482822,0

         тика

         заболе-

         ваний

         животных

_________________________________________________________________________

    030  Респуб-    28585,0   50018,0   53540,0   61571,0  Методоло-

         ликанская                                         гическое       

         ветери-                                           обеспечение    

         нарная                                            диагностики    

         лабора-                                           особо опасных и

         тория                                             карантинных    

                                                           заболеваний    

                                                           животных,      

                                                           выполнение

                                                           референтной    

                                                           функции.       

                                                           Гармонизация   

                                                           нормативных    

                                                           правовых актов 

                                                           по диагностике 

                                                           заболеваний    

                                                           животных и птиц

                                                           с

                                                           международными 

                                                           рекомендациями 

                                                           и стандартами в

                                                           соответствии с 

                                                           требованиями   

                                                           ВТО. Содержание

                                                           государствен-

                                                           ного учреждения

                                                           со штатной     

                                                           численностью 84

                                                           человека.

                                                           Обеспечение    

                                                           осуществления  

                                                           эпизоотического

                                                           мониторинга

                                                           особо опасных  

                                                           заболеваний    

                                                           среди дикой    

                                                           фауны.         

                                                           Увеличение

                                                           суммы на 2003  

                                                           год связано с  

                                                           затратами на   

                                                           методическое

                                                           обеспечение    

                                                           диагностики    

                                                           особо опасных и

                                                           карантинных

                                                           заболеваний    

                                                           животных и птиц

                                                           в соответствии 

                                                           с требованиями 

                                                           к              

                                                           диагностическим

                                                           тестам и       

                                                           стандартам     

                                                           Международного 

                                                           эпизоотического

                                                           бюро.

__________________________________________________________________________

    031  Диагнос-  540956,0 1183488,2 1235870,6 1421251,0  Предотвращение

         тика                                              распространения

         заболева-                                         особо опасных  

         ний                                               заболеваний    

         животных                                          животных и     

                                                           птиц. Оплата   

                                                           услуг для      

                                                           выполнения ме-

                                                           роприятий по   

                                                           проведению     

                                                           около 16,2 млн.

                                                           (в 2002 году   

                                                           - 7,6 млн.)    

                                                           диагностических

                                                           исследований   

                                                           особо опасных

                                                           болезней       

                                                           животных и птиц

                                                           (средняя       

                                                           стоимость      

                                                           одного ис-

                                                           следования 75,9

                                                           тенге).

__________________________________________________________________________

035      Противо- 1050000,0 1500000,0 2000000,0 3024280,0  Обеспечение

         эпизоотия                                         благополучной  

                                                           эпизоотической 

                                                           ситуации по

                                                           особо опасным  

                                                           болезням       

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных  

                                                           животных и

                                                           птиц в         

                                                           республике.    

                                                           Закуп          

                                                           ветеринарных   

                                                           препаратов     

                                                           около 46

                                                           наименований,  

                                                           доставка до    

                                                           места          

                                                           назначения и   

                                                           хранение

                                                           ветеринарных   

                                                           препаратов,    

                                                           проведение на  

                                                           местах около

                                                           120,6 млн.     

                                                           прививок,      

                                                           обработка,     

                                                           взятие и       

                                                           доставка

                                                           проб крови для 

                                                           серологических 

                                                           исследований.  

                                                           Увеличение

                                                           расходов       

                                                           связано с      

                                                           расширением    

                                                           номенклатуры и 

                                                           объема

                                                           закупаемых     

                                                           ветеринарных   

                                                           препаратов, а  

                                                           также          

                                                           количества

                                                           обработок      

                                                           животных в     

                                                           целом по РК для

                                                           более полного  

                                                           охвата

                                                           поголовья с/х  

                                                           животных и птиц

                                                           с целью        

                                                           обеспечения

                                                           эпизоотического

                                                           благополучия на

                                                           территории РК.

__________________________________________________________________________

066      Борьба     34800,0   32500,0   74000,0   85100,0  Защита животных

         с тубер-                                          и птиц от      

         кулезом                                           туберкулеза и  

         и бруце-                                          бруцеллеза.

         ллезом                                            Оздоровление

         сельско-                                          9-ти           

         хозяйст-                                          неблагополучных

         венных                                            пунктов от     

         животных                                          бруцеллеза

         и птиц                                            сельско-

                                                           хозяйственных  

                                                           животных в

                                                           соответствии с 

                                                           установленными 

                                                           требованиями,  

                                                           включая        

                                                           проведение:    

                                                           исследований   

                                                           животных до    

                                                           получения      

                                                           двукратного    

                                                           отрицательного

                                                           результата;    

                                                           вакцинация     

                                                           животных:      

                                                           дезинфекция    

                                                           помещений,

                                                           где содержались

                                                           животные.      

                                                           Указанная сумма

                                                           предусмотрена

                                                           постановлением 

                                                           Правительства  

                                                           РК и           

                                                           соответствует

                                                           утвержденной   

                                                           программе по   

                                                           профилактике и 

                                                           борьбе с

                                                           туберкулезом и 

                                                           бруцеллезом с/х

                                                           животных и птиц

                                                           на 1999-2003   

                                                           гг. от 9 марта 

                                                           1999 года № 215.

                                                            P990215_

__________________________________________________________________________

067      Ликвида-   22077,0  120000,0  150000,0  172500,0  Локализация и  

         ция оча-                                          ликвидации     

         гов                                               очагов вспышек

         острых                                            острых ин-

         инфекцион-                                        фекционных

         ных забо-                                         заболеваний

         леваний                                           животных и     

         животных                                          птиц,          

         и птиц                                            недопущение

                                                           их заноса на   

                                                           территорию     

                                                           Республики     

                                                           Казахстан из   

                                                           сопредельных

                                                           государств - 15

                                                           очагов вспышек 

                                                           острых инфек-  

                                                           ционных        

                                                           заболеваний в  

                                                           республике:    

                                                           организация 50 

                                                           постов на      

                                                           ветеринарно-

                                                           контрольных    

                                                           пунктах с      

                                                           сопредельными

                                                           государствами  

                                                           (5 стран) в    

                                                           случае         

                                                           возникновения  

                                                           эпизоотии:

                                                           - уничтожение и

                                                           частичное      

                                                           возмещение     

                                                           стоимости живот-

                                                           ных,           

                                                           представляющих 

                                                           опасность.     

                                                           Увеличение     

                                                           объема фи-

                                                           нансирования по

                                                           данной         

                                                           программе      

                                                           обусловлено    

                                                           резким

                                                           ухудшением     

                                                           эпизоотической 

                                                           ситуации по    

                                                           особо опасным

                                                           заболеваниям   

                                                           животных на    

                                                           территории     

                                                           сопредельных с 

                                                           РК

                                                           государств.    

                                                           Также это      

                                                           обусловлено    

                                                           обеспечением   

                                                           ликвидации в   

                                                           кратчайшие     

                                                           сроки вспышек  

                                                           особо опасных  

                                                           заболеваний    

                                                           животных и     

                                                           возмещением    

                                                           ущерба         

                                                           изымаемых

                                                           животных,      

                                                           продуктов и    

                                                           сырья животного

                                                           происхождения.

__________________________________________________________________________

Перерабатывающая             935000,0 1525000,0 2105000,0    

               промышленность

__________________________________________________________________________

Новая    Лизинг              500000,0 1000000,0 1500000,0  Введение

         оборудо-                                          механизма      

         вания для                                         лизинга для    

         предприя-                                         перерабаты-

         тий по                                            вающих

         переработке                                       предприятий в  

         сельхоз-                                          целях          

         продукции                                         восстановления 

                                                           и развития     

                                                           переработки    

                                                           сельско-

                                                           хозяйственного 

                                                           сырья,         

                                                           преодоления    

                                                           технического и 

                                                           технологи-

                                                           ческого        

                                                           отставания     

                                                           перерабаты-

                                                           вающих

                                                           предприятий,   

                                                           обеспечение    

                                                           конкуренто-

                                                           способности

                                                           продукции,     

                                                           преодоление    

                                                           критической    

                                                           зависимости    

                                                           отечественной  

                                                           экономики от   

                                                           импорта,       

                                                           насыщение      

                                                           внутреннего

                                                           рынка          

                                                           высоко-

                                                           качественными  

                                                           животно-

                                                           водческими и   

                                                           расте-

                                                           ниеводческими  

                                                           продуктами     

                                                           отечественного 

                                                           производства.

__________________________________________________________________________

Новая    Возмеще-            35000,0    70000,0  105000,0  Удешевление

         ние                                               стоимости

         процент-                                          перерабаты-

         ной ставки                                        вающего

         (7%) по                                           оборудования

         лизингу                                           для            

         обрудования                                       сельхозтоваро-

                                                           производителей

                                                           путем снижения 

                                                           ставки

                                                           вознаграждения 

                                                           по лизингу     

                                                           перерабаты-

                                                           вающего

                                                           оборудования.

__________________________________________________________________________

Новая    Льготи-             395000,0  455000,0  500000,0  Льготирование

         рование                                           процентной

         процент-                                          ставки

         ной                                               банковского

         ставки                                            кредита,

         банковс-                                          выдаваемого

         кого                                              перерабаты-

         кредита,                                          вающим

         выдавае-                                          предприятиям на

         мого пе-                                          пополнение

         рераба-                                           оборотных

         тывающим                                          средств (до

         предприя-                                         15%), за счет

         тиям на                                           долгосрочного

         пополнение                                        кредитования.

         оборотных

         средств

         до 15%

__________________________________________________________________________

Создание           641340,0 1800000,0 3500000,0 3500000,0

альтернативных    

ситем кредитования

__________________________________________________________________________

087      Кредито-  641340,0  735000,0 1379000,0 1379000,0  Организация

         вание                                             системы

         сельско-                                          кредитования

         хозяйст-                                          сельско-

         венного                                           хозяйственного

         проивод-                                          производства

         ства                                              посредством

         через                                             привлечения

         систему                                           финансовых

         сельских                                          средств

         кредит-                                           сельхоз-

         ных то-                                           товаро-

         вариществ                                         производителей

                                                           и эффективного

                                                           использования  

                                                           выделяемых на  

                                                           эти цели       

                                                           государственных

                                                           кредитных      

                                                           ресурсов.      

                                                           Создание 10    

                                                           дополнительных 

                                                           СКТ.

__________________________________________________________________________

Новая    Увели-               65000,0  121000,0  121000,0  Организация

         чение                                             системы

         устав-                                            кредитования

         ных фондов                                        аграрного

         ЗАО                                               сектора по-

         "Аграр-                                           средством

         ная                                               создания СКТ и

         кредит-                                           участия

         ная                                               корпорации за

         корпо-                                            счет

         рация"                                            собственного

         и                                                 уставного

         сельских                                          капитала в

         кредит-                                           уставном

         ных                                               капитале СКТ.

         товари-

         ществ

__________________________________________________________________________

Новая    Поддерж-           1000000,0 2000000,0 2000000,0  Создание фонда

         ка доб-                                           страхового

         роволь-                                           возмещения по

         ного                                              сельскому

         страхо-                                           хозяйству в

         вания                                             целях оказания

         сельско-                                          финансовой

         хозяйст-                                          помощи         

         венного                                           сельхозто-

         произво-                                          варопроизво-

         дства от                                          дителям

         стихий-                                           посредством

         ных                                               страховых

         бедствий                                          выплат в

                                                           порядке        

                                                           возмещения     

                                                           части ущерба   

                                                           при гибели     

                                                           урожая

                                                           вследствие     

                                                           стихийных      

                                                           бедствий       

                                                           природного     

                                                           характера и    

                                                           гибели

                                                           сельско-

                                                           хозяйственных  

                                                           животных от    

                                                           особо опасных  

                                                           заболеваний.

__________________________________________________________________________

Обеспечение       2437996,0 4359853,0 3846397,0 3846557,0

деятельности госуправления

__________________________________________________________________________

001      Админи-  2345544,0 2822500,0 2888072,0 2888072,0  Обеспечение

         стратив-                                          деятельности

         ные                                               центрального

         расходы                                           аппарата

                                                           Министерства   

                                                           сельского      

                                                           хозяйства      

                                                           Республики     

                                                           Казахстан и его

                                                           территориальных

                                                           подразделений  

                                                           для достижения 

                                                           максимально    

                                                           эффективного   

                                                           выполнения     

                                                           возложенных на 

                                                           них функций.

__________________________________________________________________________

    001  Аппарат   137824,0  168192,0  168192,0  168192,0  Увеличение

         централь-                                         сумм,

         ного                                              запланированных

         органа                                            на 2003 год, по

                                                           сравнению с    

                                                           2002 годом     

                                                           связано с      

                                                           увеличением    

                                                           штатной

                                                           численности    

                                                           центрального   

                                                           аппарата МСХ РК

                                                           за счет умень-

                                                           шения штатной  

                                                           численности    

                                                           территориальных

                                                           органов по

                                                           подпрограмме   

                                                           002.

__________________________________________________________________________

    002  Аппараты 2207720,0 2654308,0 2719880,0 2719880,0

         террито-

         риальных

         органов

__________________________________________________________________________

010      Повыше-     1011,0   28700,0   28700,0   28700,0  Повышение

         ние                                               профессиональ-

         квалифи-                                          ного уровня

         кации и                                           государственных

         перепод-                                          служащих

         готовка                                           Министерства

         кадров                                            сельского      

                                                           хозяйства.     

                                                           Проведение

                                                           узкоспециали-

                                                           зированных     

                                                           курсов,        

                                                           обучение в     

                                                           областях

                                                           защиты и       

                                                           карантина      

                                                           растений,      

                                                           племенного     

                                                           дела,

                                                           ветеринарии,   

                                                           семенного и    

                                                           хлебного       

                                                           инспектиро-

                                                           вания,         

                                                           информационно-

                                                           маркетинговой  

                                                           службы.

__________________________________________________________________________

     05  Повыше-     1011,0   28700,0   28700,0   28700,0 

         ние

         квали-

         фикации

         государ-

         ственных

         служащих

__________________________________________________________________________

030      Приклад-   36800,0   50000,0   60000,0   60000,0  В целях

         ные                                               увеличения

         научные                                           конкурентности

         исследо-                                          сельско-

         вания в                                           хозяйственной

         области                                           продукции и

         сельско-                                          соответствия

         го                                                агропромышлен-

         хозяйства                                         ного

                                                           комплекса

                                                           требованиям    

                                                           современного   

                                                           производства и 

                                                           мировой

                                                           торговли       

                                                           необходимо     

                                                           совершенство-

                                                           вание научно-

                                                           исследова-

                                                           тельской базы  

                                                           сельско-

                                                           хозяйственного 

                                                           производства. В

                                                           связи с этим   

                                                           повышается     

                                                           количество     

                                                           необходимых

                                                           для разработки 

                                                           научно-

                                                           исследова-

                                                           тельских       

                                                           проектов до 50,

                                                           требующих      

                                                           дополнительного

                                                           финансирования.

__________________________________________________________________________

079      Выполне-   19458,0   19458,0   19458,0   19458,0  Лицензирование

         ние                                               в установленном

         функций                                           порядке видов

         лицен-                                            деятельности,

         зиаров                                            подлежащих     

                                                           лицензированию 

                                                           согласно       

                                                           законода-

                                                           тельству в     

                                                           сфере сельского

                                                           хозяйства.     

                                                           Оплата услуг по

                                                           изготовлению   

                                                           бланочной      

                                                           продукции в    

                                                           количестве     

                                                           14731 шт.

__________________________________________________________________________

500      Сопро-     21229,0   40000,0   80000,0   80000,0  Сопровождение

         вождение                                          информационных

         информа-                                          систем         

         ционных                                           Министерства

         систем                                            сельского

         Мини-                                             хозяйства

         стерства                                          Республики

         сельского                                         Казахстан для

         хозяйства                                         оперативного

         Республики                                        взаимодействия

         Казахстан                                         с госу-

                                                           дарственными   

                                                           органами и не-

                                                           госу-

                                                           дарственными   

                                                           структурами,   

                                                           террито-

                                                           риальными

                                                           управлениями,  

                                                           обеспечение    

                                                           сельхозтоваро-

                                                           производителей

                                                           необходимой    

                                                           информацией.   

                                                           Оплата         

                                                           выделенного    

                                                           канала,

                                                           абонентская    

                                                           плата за       

                                                           коммутируемый  

                                                           доступ к сети  

                                                           Интернет,      

                                                           оплата платной 

                                                           информации,    

                                                           содержание     

                                                           веб-сайта,

                                                           оплата         

                                                           выделенного    

                                                           канала и       

                                                           коммутируемого 

                                                           доступа

                                                           дополнительно  

                                                           подключенных   

                                                           точек (терр.   

                                                           управлений МСХ

                                                           РК).

__________________________________________________________________________

600      Созда-     13954,0  119300,0  120000,0  120000,0  Создание и

         ние                                               развитие

         информа-                                          информационно-

         ционных                                           маркетинговой  

         систем                                            системы        

         Мини-                                             Министерства

         стерства                                          сельского

         сельского                                         хозяйства

         хозяйства                                         Республики

         Республики                                        Казахстан для

         Казахстан                                         оперативного   

                                                           взаимодействия 

                                                           с государствен-

                                                           ными органами и

                                                           негосу-

                                                           дарственными   

                                                           структурами,

                                                           террито-

                                                           риальными      

                                                           управлениями,  

                                                           обеспечение    

                                                           сельхозтова-

                                                           ропроизво-

                                                           дителей        

                                                           необходимой    

                                                           информацией.   

                                                           Внедрение

                                                           программного   

                                                           продукта,      

                                                           техническое    

                                                           обеспечение для

                                                           дальнейшего    

                                                          функционирования

                                                           информационно-

                                                           маркетинговой  

                                                           системы.       

                                                           Приобретение   

                                                           компьютерного и

                                                           аппаратного    

                                                           оборудования   

                                                           для сотрудников

                                                           центрального

                                                           аппарата МСХ РК

                                                           и              

                                                           территориальных

                                                           управлений МСХ

                                                           РК, их         

                                                           подключение к  

                                                           ИМС.

__________________________________________________________________________

Новая    Созда-              460000,0                      Обеспечение    

         ние                                               оперативного

         информа-                                          обмена         

         ционо-                                            аналитической и

         мар-                                              маркетинговой  

         кетинго-                                          информацией

         вого                                              между

         центра                                            сельхоз-

         ЗАО                                               товаропроизводи-

         "Казагро-                                         телями и

         маркетинг"                                        госу-

                                                           дарственными   

                                                           органами,      

                                                           обеспечение эф-

                                                           фективного     

                                                           государ-

                                                           ственного      

                                                           регулирования  

                                                           отрасли и

                                                           содействие в   

                                                           реализации     

                                                           произведенной  

                                                           продукции      

                                                           сельхозтоваро-

                                                           производителей,

                                                           оказание       

                                                           содействия в   

                                                           создании

                                                           консуль-

                                                           тационных

                                                           фирм,          

                                                           систематизация 

                                                           их работы и

                                                           дальнейшее     

                                                           развитие       

                                                           конкурентного  

                                                           сектора        

                                                           консультацион-

                                                           ных услуг      

                                                           сельхозтоваро-

                                                           производителям,

                                                           обеспечение

                                                           методическим   

                                                           материалом,    

                                                           тренинги с     

                                                           консультантами 

                                                           фирм,

                                                           стимулирование 

                                                           продаж и       

                                                           покупок.

__________________________________________________________________________

Новая    Созда-               10000,0   10000,0   10000,0  Разработка     

         ние мето-                                         методологи-

         дического                                         ческой базы    

         центра ГУ                                         проведения

         "Казагро-                                         исследований

         мелиоводхоз"                                      почв на        

                                                           засоленность.

__________________________________________________________________________

Новая    Матери-               2427,0    1177,0     411,0  Укрепление

         ально-                                            материально-

         техни-                                            технической

         ческое                                            базы

         осна-                                             методического

         щение                                             центра ГУ

         методи-                                           "Казагромелио-

         ческого                                           водхоз"

         центра

         ГУ

         "Каз-

         агро-

         мелио-

         водхоз"

__________________________________________________________________________

Новая    Содер-              540327,0 540327,0   540327,0  Наличие единицы

         жание                                             статистика на

         статис-                                           уровне

         тика в                                            сельского

         сельских                                          округа

         округах                                           позволит резко

                                                           повысить

                                                           достоверность

                                                           государственной

                                                           статистики о

                                                           размерах

                                                           посевных

                                                           площадей,

                                                           валовом сборе

                                                           урожая,

                                                           поголовье

                                                           скота,

                                                           проводить

                                                           аналитическую

                                                           работу и

                                                           вырабатывать

                                                           государ-

                                                           ственную       

                                                           политику в     

                                                           вопросах на-

                                                           логообложения.

__________________________________________________________________________

Новая    Приобре-            269568,0   99840,0  100000,0  Обеспечение

         тение                                             органов

         специаль-                                        территориального

         ного                                              управления МСХ

         авто-                                             РК

         транс-                                            спецавто-

         порта                                             транспортом для

         для                                               качественного и

         органов                                           оперативного

         террито-                                          проведения

         риального                                         плановых

         управле-                                          противо-

         ния Мини-                                         эпизоотических

         стерства                                          мероприятий,

         сельского                                         наведения

         хозяйства                                         ветеринарно-

         Республики                                        санитарного

         Казахстан                                         порядка,

                                                           осуществления  

                                                           ветеринарного  

                                                           надзора, а     

                                                           также своевре-

                                                           менного        

                                                           проведения     

                                                           санитарно-

                                                           карантинных    

                                                           мероприятий

                                                           при вспышке    

                                                           острозаразных  

                                                           болезней.

__________________________________________________________________________

Материально-тех-    59098,0  261502,1  496273,6  130225,0 

ническое оснаще-

ние государст-

венных учрежде-

ний    

__________________________________________________________________________

200      Мате-      27663,0   24680,0   24979,0   28725,0  Укрепление и

         риально-                                          обновление ма-

         техничес-                                         териально-тех-

         кое осна-                                         нической базы

         щение                                             государственного

         республи-                                         учреждения

         канской                                           "Республиканская

         ветери-                                           ветеринарная ла-

         нарной                                            боратория".

         лаборато-                                         Улучшение дея-

         рии                                               тельности вете-

                                                           ринарной лабо-

                                                           ратории в ре-  

                                                           зультате обес-

                                                           печения необ-

                                                           ходимым оборудо-

                                                           ванием и техни-

                                                           кой.

__________________________________________________________________________

201      Мате-       7649,0   28966,9  399036,7   30700,0  Укрепление и

         риально-                                          обновление ма-

         техничес-                                         териально-тех-

         кое осна-                                         нической базы

         щение Гос-                                        государственных

         комиссии                                          учреждений:

         по сорто-                                         государственной

         испытанию                                         комиссии, об-  

         сельско-                                          ластных инспек-

         хозяйст-                                          тур по сортоис-

         венных                                            пытанию сельско-

         культур                                           хозяйственных

                                                           культур. Повы-

                                                           шение эффектив-

                                                           ности выполне-

                                                           ния функций

                                                           государственных

                                                           учреждений в ре-

                                                           зультате улуч-

                                                           шения материаль-

                                                           но-технической

                                                           базы.

__________________________________________________________________________

202      Мате-       7530,0    8705,0    9502,7    6300,0  В связи с уве- 

         риально-                                          личением сети

         техничес-                                         областных филиа-

         кое осна-                                         лов карантинных

         щение рес-                                        лабораторий

         публиканс-                                        необходимо ук-

         кой каран-                                        репление и об-

         тинной ла-                                        новление мате-

         боратории                                         риально-техни-

                                                           ческой базы

                                                           государственного

                                                           учреждения "Рес-

                                                           публиканская ка-

                                                           рантинная лабо-

                                                           ратория". Повы-

                                                           шение эффектив-

                                                           ности выполнения

                                                           функций госу-

                                                           дарственных уч-

                                                           реждений в ре-

                                                           зультате улуч-

                                                           шения материаль-

                                                           но-технической

                                                           базы.

__________________________________________________________________________

203      Мате-        728,0     806,0     865,0    1100,0  Укрепление и

         риально-                                          обновление ма-

         техничес-                                         териально-тех-

         кое осна-                                         нической базы

         щение                                             государственного

         интродук-                                         учреждения

         ционно-                                           "Республиканский

         карантин-                                         интродукционно-

         ного пи-                                          карантинный пи-

         томника                                           томник". Повыше-

                                                           ние эффективнос-

                                                           ти выполнения

                                                           функций госу-

                                                           дарственных уч-

                                                           реждений в ре-

                                                           зультате улуч-

                                                           шения материаль-

                                                           но-технической

                                                           базы, обновления

                                                           морально ус-

                                                           таревшей техни-

                                                           ки; замена на

                                                           новую, поэтапное

                                                           полное обнов-

                                                           ление.

__________________________________________________________________________

204      Мате-      15528,0   28300,0   32000,0   33500,0  Укрепление  

         риально-                                          материально- 

         техничес-                                         технической  

         кое осна-                                         базы гидрогеоло-

         щение ГГМЭ                                        мелиоративных  

                                                           экспедиций

__________________________________________________________________________

Новая    Мате-               141966,2                      Обеспечение 

         риально-                                          функционирования

         техничес-                                         вновь создавае-

         кое осна-                                         мого государст-

         щение рес-                                        венного учреж-

         публикан-                                         дения "Респуб-

         ского ме-                                         ликанский мето-

         тодичес-                                          дический центр

         кого                                              диагностики и

         центра                                            прогнозов".

         фитосани-

         тарной

         диагнос-

         тики и

         прогнозов

__________________________________________________________________________

Новая    Мате-                 3078,0    4890,2    4900,0  Организация ра-

         риально-                                          боты республи-

         техничес-                                         канских ИКП по

         кое осна-                                         исследованию 

         щение рес-                                        импортируемых

         публикан-                                         семян зерновых

         ского                                             культур. Мате-

         интродук-                                         риально-техни-

         ционно-                                           ческое оснащение

         карантин-                                         питомников для

         ного пи-                                          проверки импорт-

         томника                                           ного посевного

         зерновых                                          материала на

         культур                                           выявление скры-

                                                           той заражен-

                                                           ности карантин-

                                                           ными вредителя-

                                                           ми, возбудителя-

                                                           ми болезней и

                                                           сорняками. Необ-

                                                           ходимо поэтапное

                                                           оснащение спе-

                                                           циальным обору-

                                                           дованием и тех-

                                                           никой до полной

                                                           потребности пи-

                                                           томников.

__________________________________________________________________________

Новая    Мате-               25000,0   25000,0    25000,0  Материально-

         риально-                                          техническое ос-

         техничес-                                         нащение необхо-

         кое осна-                                         димым оборудо-

         щение                                             ванием и техни-

         вновь ор-                                         кой с целью

         ганизовы-                                         организации и

         ваемого                                           функционирования

         научно-                                           научно-методи-

         методи-                                           ческого центра

         ческого                                           агрохимической

         центра                                            службы

         агрохими-

         ческой

         службы

             Всего  22003242,0 35542722,4 4862815,4 48984001,3              

___________________________________________________________________________

Инвестиционные  8668172,0  5034825,0 5696032,0  6241850,8

   проекты     

___________________________________________________________________________

054      Усовершен- 1569503,0 459170,0                     Способствование

         ствование                                         развитию устой-

         иррига-                                           чивого орашаемо-

         ционных и                                         го сельскохо-

         дренажных                                         зяйственного

         систем                                            производства в

                                                           Республике

                                                           Казахстан за

                                                           счет реконструк-

                                                           ции ирригацион-

                                                           ной и дренажной

                                                           систем, совер-

                                                           шенствование их

                                                           эксплуатации и

                                                           ремонта, созда-

                                                           ние службы ин-

                                                           формации для

                                                           фермеров, вве-

                                                           дение более эф-

                                                           фективных и

                                                           производительных

                                                           методов сельско-

                                                           хозяйственной

                                                           практики, укреп-

                                                           ление институ-

                                                           циональных воз-

                                                           можностей орга-

                                                           низаций и

                                                           ведомств заем-

                                                           щика.

___________________________________________________________________________

    080  Реализа-   228035,0   35742,0

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов 

___________________________________________________________________________

    081  Реализа-  1320284,0  401307,0                     Увеличение рас-

         ция                                               ходов по статье

         проекта                                           связано с необ-

         за счет                                           ходимостью фи-

         внутрен-                                          нансирования НДС

         них ис-                                           на средства зай-

         точников                                          ма МБРР

___________________________________________________________________________

    101  Приобре-    21184,0  22121,0

         тение

         услуг  

         местных

         консуль-

         тантов

         для ока-

         зания со-

         действия

         в управ-

         лении

         проектом

         из внут-

         ренних

         источни-

         ков

__________________________________________________________________________

055      Совер-    989657,0  993209,0  903262,5  471171,3  Способствование

         шенство-                                          развитию устой-

         вание уп-                                         чивого орашае-

         равления                                          мого земледе-

         водными                                           лия в Республи-

         ресурса-                                          ке Казахстан за

         ми и восс-                                        счет реконст-

         тановле-                                          рукции ороси-

         ние земе-                                         тельной и дре-

         ль                                                нажной систем,

                                                           совершенствова-

                                                           ние их эксплуа-

                                                           тации и ремонта,

                                                           укрепление     

                                                           институциональ-

                                                           ных возможностей

                                                           объединений во-

                                                           допользователей,

                                                           фермерских хо-

                                                           зяйств и органов

                                                           управления вод-

                                                           ными ресурсами.

___________________________________________________________________________

    080  Реализа-  395931,0  282877,0  215284,5  135523,7                 

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов

___________________________________________________________________________

    081  Реализа-  532864,0  670565,0  662337,0  320950,2                 

         ция

         проекта

         за счет

         внутрен-                                                         

         них ис-                                                          

         точников

___________________________________________________________________________

    101  Приобре-    11967,0  16191,0   12820,5    7861,4

         тение

         услуг  

         местных

         консуль-

         тантов

         для ока-

         зания со-

         действия

         в управ-

         лении

         проектом

         из внут-

         ренних

         источни-

         ков    

___________________________________________________________________________

    102  Обеспе-     48895,0  23667,0   12820,5      6836

         чение

         консуль-

         тацион-

         ными ус-

         лугами

         для осу-

         ществле-

         ния де-  

         тального

         проекти-

         рования,

         техничес-

         кого над-

         зора во

         время                           

         строитель-

         ства и

         срока об-

         служивания

         из внут-

         ренних

         источников

___________________________________________________________________________

057      Проект     59514,0    4830,0                      Улучшение произ-

         по пост-                                          водственной   

         привати-                                          деятельности  

         зационной                                         сельских пред-

         поддержке                                         приятий в Казах-

         сельского                                         стане. Обеспече-

         хозяйства                                         ние доступа к

                                                           кредитным ресур-

                                                           сам Международ-

                                                           ного Банка Ре-

                                                           конструкции и

                                                           Развития, других

                                                           финансовых ин-

                                                           ститутов.      

___________________________________________________________________________

    080  Реализа-   47926,0                                               

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов

___________________________________________________________________________

    081  Реализа-    4706,0                                               

         ция

         проекта

         за счет

         внутрен-                                                         

         них ис-                                                          

         точников

__________________________________________________________________________

    101  Приобре-     6882,0   4830,0                   

         тение

         услуг  

         местных

         консуль-

         тантов

         для ока-

         зания со-

         действия

         в управ-

         лении

         проектом

         из внут-

         ренних

         источни-

         ков    

___________________________________________________________________________

Кредитование

___________________________________________________________________________

082      Кредито-  4171108,0  306222,0                     Способствование

         вание                                             развитию устой-

         проекта                                           чивого орошае-

         усовер-                                           мого сельскохо-

         шенство-                                          зяйственного  

         вания ир-                                         производства в 

         ригацион-                                         Республике Ка-

         ных и                                             захстан за счет

         дренажных                                         реконструкции

         систем                                            ирригационной и

                                                           дренажной сис-

                                                           тем, совершенст-

                                                           вование их экс-

                                                           плуатации и ре-

                                                           монта, создание

                                                           службы инфор-

                                                           мации для ферме-

                                                           ров, введение

                                                           более эффектив-

                                                           ных и производи-

                                                           тельных методов

                                                           сельскохозяйст-

                                                           венной практики,

                                                           укрепление инс-

                                                           титуциональных

                                                           возможностей ор-

                                                           ганизаций и

                                                           ведомств заем-

                                                           щика.

___________________________________________________________________________

    080  Реализа-  4171108,0  306222,0                                    

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов 

___________________________________________________________________________

083      Кредито-  1085292,0 1284136,0 1176655,5 519365,1  Способствование

         вание                                             развитию устой-

         проекта                                           чивого орошае-

         совер-                                            мого земледелия

         шенство-                                          в Республике

         вания уп-                                         Казахстан за 

         равления                                          счет реконструк-

         водными                                           ции оросительной

         ресурсами                                         и дренажной сис-

         и восста-                                         тем, совершенст-

         новления                                          вование их экс-

         земель                                            плуатации и ре-

                                                           монта, укрепле-

                                                           ние институцио-

                                                           нальных возмож-

                                                           ностей объедине-

                                                           ний водопользо-

                                                           вателей, фермер-

                                                           ских хозяйств и

                                                           органов управле-

                                                           ния водными

                                                           ресурсами.

___________________________________________________________________________

    080  Реализа- 1085292,0  1284136,0 1176665,5 519365,1                 

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов

___________________________________________________________________________

086      Кредито-  793098,0   172922,0                     Улучшение произ-

         вание                                             водственной

         проекта                                           деятельности

         по пост-                                          сельских пред-

         привати-                                          приятий в Казах-

         зацион-                                           стане. Обеспече-

         ной под-                                          ние доступа к

         держке                                            кредитным ресур-

         сельского                                         сам Международ-

         хозяйства                                         ного Банка  

                                                           Реконструкции

                                                           и Развития, дру-

                                                           гих финансовых

                                                           институтов.

___________________________________________________________________________

    080  Реализа-  641590,0   172922,0                                    

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов

__________________________________________________________________________

Итого по дейст-   8668172,0 3220489,0 2079918,0  990536,4                 

вующим проектам:

___________________________________________________________________________

Новые проекты

___________________________________________________________________________

Новая    Кредито-           1207500,0 1248750,0 1452650,0  Улучшение произ-

         вание                                             водственной

         проекта                                           деятельности

         по пост-                                          сельских пред-

         привати-                                          приятий в Казах-

         зацион-                                           стане. Обеспече-

         ной под-                                          ние доступа к

         держке                                            кредитным ресур-

         сельского                                         сам Международ-

         хозяйства                                         ного Банка  

         - 2 этап                                          Реконструкции

         (МБРР)                                            и Развития, дру-

                                                           гих финансовых

                                                           институтов.

___________________________________________________________________________

         Реализа-           1207500,0 1248750,0 1452650,0                

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов  

___________________________________________________________________________

Новая    Проект              108836,0  112554,0  115530,4  Улучшение произ-

         по пост-                                          водственной

         привати-                                          деятельности

         зацион-                                           сельских пред-

         ной под-                                          приятий в Казах-

         держке                                            стане. Обеспече-

         сельского                                         ние доступа к

         хозяйства                                         кредитным ресур-

         - 2 этап                                          сам Международ-

                                                           ного Банка  

                                                           Реконструкции

                                                           и Развития, дру-

                                                           гих финансовых

                                                           институтов.

___________________________________________________________________________

         Реализа-             80500,0   83250,0   85450,0                

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов 

___________________________________________________________________________

         Реализа-             12880,0   13320,0   13672,0                

         ция

         проекта

         за счет

         внутрен-

         них ис-

         точников

___________________________________________________________________________

         Приобре-             15456,0   15984,0   16408,0

         тение

         услуг

         местных

         консуль-

         тантов

         для ока-

         зания со-

         действия

         в управ-

         лении

         проектом

         из внут-

         ренних

         источни-

         ков

___________________________________________________________________________

Новая    Увеличе-                      832500,0 1709000,0                

         ние до-

         ходов в

         сельской

         местнос-

         ти

___________________________________________________________________________

         Реализа-                      832500,0 1709000,0                

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов

___________________________________________________________________________

Новая    Повыше-             483000,0  832500,0  854500,0  Повышение кон-

         ние кон-                                          курентоспособ-

         куренто-                                          ности и

         способ-                                           прибыльности  

         ности                                             сельскохозяйст-

         сельско-                                          венной       

         хозяйст-                                          продукции     

         венной                                            и стабиль-

         продук-                                           ности развития

         ции Ка-                                           сельскохозяйст-

         захстана                                          венного сектора,

         (МБРР)                                            внедрение миро-

                                                           вых систем

                                                           классификации

                                                           сельхозпродук-

                                                           ции, улучшение

                                                           эпизоотической

                                                           и фитосанитарной

                                                           обстановки, раз-

                                                           витие информа-

                                                           ционного обес-

                                                           печения сельхоз-

                                                           товаропроизво-

                                                           дителей и других

                                                           участников аг-

                                                           рарного        

                                                           сектора.    

___________________________________________________________________________

         Реализа-            241500,0  416250,0  427250,0                

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов 

___________________________________________________________________________

         Реализа-            241500,0  416250,0  427250,0                

         ция

         проекта

         за счет

         внутрен-

         них ис-

         точников  

___________________________________________________________________________

Новая    Проведе-             15000,0                      Проведение тех-

         ние гос-                                          нической экспер-

         эксперти-                                         тизы проекта

         зы проек-                                         "Усовершенство-

         та "Усо-                                          вание иррига-

         вершенст-                                         ционно-дренажных

         вование                                           систем и водного

         иррига-                                           хозяйства Кызыл-

         ционно-                                           ординской облас-

         дренажных                                         ти" (1 этап) для

         систем и                                          его включения в

         улучшение                                         перечень респуб-

         водного                                           ликанских проек-

         хозяйства                                         тов.

         Кызылор-

         динской

         области"

___________________________________________________________________________

         Реализа-             15000,0                                    

         ция

         проекта

         за счет

         внутрен-

         них ис-

         точников       

___________________________________________________________________________

Новая    Усовер-                     589810,0 1119634,0

         шенство-

         вание

         иррига-

         ционно-

         дренажных

         систем и

         улучшение

         водного

         хозяйства

         Кызылор-

         динской

         области

___________________________________________________________________________

         Реализа-                      589810,0 1119634,0                

         ция

         проекта

         за счет

         внешних

         займов  

___________________________________________________________________________

Итого по новым              1814336,0 3616114,0 5251314,4    

проектам:

___________________________________________________________________________

Всего по бюд-  30671414,0 40577546,4 49558847,4 55225852,2

жетным программам         

___________________________________________________________________________

Косвенная      56715900,0 48887000,0 44713000,0 44877000,0

поддержка         

___________________________________________________________________________

Новая    Кредито-           1300000,0 1750000,0   350000,0  Повышение уров-

         вание                                              ня технической

         развития                                          оснащенности

         сельско-                                          сельскохозяйст-

         хозяйст-                                          венного произ-

         венного                                           водства за счет

         машино-                                           разработки и

         строения                                          внедрения меро-

                                                           приятий по обес-

                                                           печению и сохра-

                                                           нению работоспо-

                                                           собности сущест-

                                                           вующего парка

                                                           машин, развитие

                                                           производства

                                                           приоритетной и

                                                           конкурентоспо-

                                                           собной сельско-

                                                           хозяйственной

                                                           техники, обору-

                                                           дования и запас-

                                                           ных частей.

___________________________________________________________________________

         Кредито-            600000,0 1400000,0            Технологическая

         вание                                             подготовка

         органи-                                           производства -

         зации                                             2000 тыс. долл.

         произ-                                            США; приобрете-

         водства                                           ние оборудова-

         транс-                                            ния - 10000 тыс.

         миссии                                            долл. США;

                                                           строительно-мон-

                                                           тажные и пуско-

                                                           наладочные рабо-

                                                           ты - 1000 тыс.

                                                           долл. США.

___________________________________________________________________________

         Кредито-            350000,0                      Разработка ди-

         вание                                             зельного двига-

         органи-                                           теля мощностью

         зации                                             90 - 147 квт -

         произ-                                            150,0 тыс. долл.

         водства                                           США; технологи-

         дизельных                                         ческая подготов-

         двигате-                                          ка производства

         лей                                               - 500,0 тыс.

                                                           долл. США;

                                                           приобретение

                                                           оборудования -

                                                           200,0 тыс. долл.

                                                           США; приобрете-

                                                           ние комплектую-

                                                           щих к двигателям

                                                           - 1400 тыс.долл.

                                                           США; испытание и

                                                           сертификация

                                                           двигателя - 20

                                                           тыс. долл. США.

___________________________________________________________________________

         Кредито-            350000,0  350000,0  350000,0  Для комбайнов -

         вание                                             1300 тыс. долл.

         произ-                                            США; для трак-

         водства                                           торов - 470 тыс.

         запасных                                          долл. США; для

         частей                                            сельхозмашин -

                                                           500,0 тыс. долл.

                                                           США.

___________________________________________________________________________

         Госу-    1575000,0 1575000,0 1575000,0 1575000,0

         дарст-

         венные

         гаран-

         тии по

         внешним

         займам     

__________________________________________________________________________

         Нало-    2835800,0 3083000,0 3347000,0 3615000,0

         говые

         льготы

         крестьян-

         ским

         (фермер-

         ским)

         хозяйст-

         вам

__________________________________________________________________________

         Нало- 11540100,0 12420000,0 13500000,0 14796000,0

         говые

         льготы

         сель-

         хоз-

         товаро-

         произ-

         водите-

         лям -

         юриди-

         ческим

         лицам

_________________________________________________________________________

         От-   40765000,0 30509000,0 24541000,0 24541000,0

         срочен-

         ные и

         прос-

         рочен-

         ные

         долги

__________________________________________________________________________

         Итого 87387314,0 89464546,4 94271847,4 100102852,2

__________________________________________________________________________

Объемы ассигнований могут быть уточнены в установленном законодательством порядке по результатам рассмотрения республиканской бюджетной комиссией проекта республиканского бюджета на соответствующий финансовый год.

      7. Ожидаемые результаты

       Результатами реализации Программы будут:
      повышение устойчивости системы обеспечения продовольственной безопасности страны, формирование эффективной системы агробизнеса, повышение конкурентоспособности отечественной продукции и наращивание объемов продаж как на внутреннем, так и на внешнем рынке, снижение уровня импорта продовольствия, рационализация мер государственной поддержки сельскохозяйственного производства, оптимизация государственного управления агропродовольственным комплексом;
      предварительные расчеты потенциала роста объемов валовой продукции отраслей сельского хозяйства, переработки сельскохозяйственной продукции, машиностроения, производства минеральных удобрений показывают, что в результате реализации предусмотренных в Программе мер их объемы могут увеличиться на 117,8 млрд. тенге, в т.ч.:
      по сельскому хозяйству и переработке сельскохозяйственной продукции - на 90,1 млрд. тенге;
      по сельскохозяйственной технике (трактора) - на 5,6 млрд. тенге;
      по производству минеральных удобрений - на 22,1 млрд. тенге;
      в результате мультипликативного эффекта - обеспечение роста объемов других отраслей экономики, расширение налоговой базы и увеличение поступлений доходов в бюджет, снижение бедности и безработицы, рост доходов и жизненного уровня населения.

            Оценка эффективности агропродовольственной программы

___________________________________________________________________________

      Критерии         !                        Результаты

_______________________!___________________________________________________

     Характеризующие обеспечение населения продовольствием и уровень

                    устойчивости системы обеспечения

___________________________________________________________________________

Уровень физической и    Будет обеспечена физическая доступность для населе-

экономической доступ-   ния основных продуктов питания в соответствии с 

ности продовольствия    национальными стандартами питания, кроме

                        традиционно невыращиваемых видов сельхозпродукции,

                        как чай и специи, которые будут импортироваться;

                        экономическая доступность для разных слоев

                        населения по регионам будет обеспечена за счет

                        проведения региональной политики, направленной на

                        выравнивание уровня их развития, обеспечение

                        дальнейшего экономического роста отраслей

                        экономики, в т.ч. сельского хозяйства, создание

                        государством условий для реализации трудового

                        потенциала бедного населения (особенно на селе),

                        усиление адресности оказания социальной помощи

                        социально уязвимым слоям населения

Удельный вес импорта    Будет значительно снижен импорт продуктов питания

продуктов питания на    на внутреннем рынке за счет импортозамещения

внутреннем рынке        на основе развития перерабатывающей сельскохозяй-

потребления             ственную продукцию пищевой промышленности

Наличие запасов продо-  Будет обеспечен необходимый объем государственных

вольствия в системе     запасов по основным продуктам питания согласно

государственных мате-   нормативам

риальных резервов

(секретно)

    Пороговые значения,     Производство основных продуктов питания будет

характеризующие необ-   обеспечено не ниже пороговых значений (таблица 6)

ходимый объем произ-

водства продуктов

питания для обеспе-

чения стандартов норм

потребления населения

страны

     Уровень соответствия    Будут разработаны и внедрены технические и

продуктов питания       технологические нормативы производства и контроля

стандартам качества и   качества пищевой продукции на основе системы

безопасности            качества ИСО-9000 на продукцию животного и

                        растительного происхождения;

                        будут завершены разработка и внедрение

                        нормативно-правовых актов по ветеринарии в

                        соответствии с Законом Республики Казахстан "О

                        ветеринарии";

                        будут переоснащены ветеринарные и карантинные

                        лаборатории современным лабораторным оборудованием

                        и аппаратурой;

                        будут внедрены гармонизированные с международными

                        стандартами ГОСТы на продукцию пищевой

                        промышленности

          Характеризующие эффективность развития сельскохозяйственного

                           производства и переработки

Уровень доходов аграр-  Рост производства сельскохозяйственной продукции

ного бизнеса и пред-    и продуктов питания, сбалансированный с рынками

приятий переработки     сбыта, создаст основу для устойчивой доходности

                        отраслей аграрного сектора и переработки, повысит

                        уровень производства рентабельной продукции

Уровень применения      Будет проведена оптимизация посевных площадей

научно обоснованных     в соответствии с потребностями и объемами рынков

агротехнологий и тех-   сбыта сельхозпродукции, повысится уровень

нологий переработки     применения научно обоснованных севооборотов и

                        специализированных для регионов технологий в     

                        земледелии, будет обеспечен рост энерговооружен-

                        ности и химизации сельхозпроизводства, повысятся  

                        урожайность сельхозкультур и продуктивность

                        животных на основе применения элитных семян и     

                        семени племенных животных. Расширятся модернизация

                        пищевой промышленности и применение новых         

                        технологий глубокой переработки сельхозпродукции

Конкурентоспособность   Меры по налоговому регулированию, увеличению

основных продуктов      доступа товаропроизводителей к кредитным ресурсам,

питания на внутреннем   обоснованная тарифная политика создадут основу для

рынке продовольствия    роста конкурентоспособности отечественной

                        продукции и роста объемов импортозамещения

Положительное сальдо    Расширение внешних рынков путем наращивания

внешнеторгового         экспорта зерна и продуктов ее переработки,

оборота                 увеличения объемов глубокой переработки других    

                        видов сельхозпродукции для внутреннего потребления

                        и вытеснение импортных аналогов будут

                        способствовать увеличению объемов экспорта и

                        снижению импорта сельхозпродукции и продуктов

                        питания

Сбалансированность      Прогнозы производства и балансы использования

объемов производства    основных видов сельскохозяйственной продукции и

сельхозпродукции и      продовольствия представлены в таблицах 53, 54, 55.

емкости рынков сбыта

Рост занятости          В 2003 году предполагается создать 16 тыс. дополни-

населения               тельных рабочих мест, в 2004 - 13 тыс., в 2005 -

                        14 тыс.

          Характеризующие уровень государственного регулирования

                     агропродовольственным комплексом

     Соответствие законода-  Будут разработаны законы "О государственной

тельной базы потреб-    поддержке отраслей сельскохозяйственного произ-   

ностям рыночного        водства и переработки сельхозпродукции",

производства в агро-    "О страховании сельскохозяйственного производства",

промышленном секторе    "Об объединениях водопользователей", внесены

                        изменения и дополнения в Налоговый кодекс, Водный

                        кодекс, законы "О земле" и "О зерне", в результате

                        чего будут упорядочены отношения в агропромышленном

                        секторе

     Таможенно-тарифный и    Анализ эффективных (оптимальных) ставок импортных

налоговый режим на      таможенных пошлин на сельскохозяйственную продукцию

товары и услуги         и продукцию перерабатывающей отрасли и определение

сельскохозяйственного   необходимого уровня государственной поддержки

назначения              оптимизируют систему государственного регулирования

     Уровень регулирования   Регулирование ценообразования будет осуществляться

ценообразования на      методами экономического воздействия, будут

продукты питания        проводиться мониторинг цен и приниматься меры по

                        росту ценовой конкурентности отечественной

                        продукции

     Система государствен-   Система государственного контроля и надзора:

ного контроля и надзо-  обеспечит благоприятную фитосанитарную и

ра за производством     эпизоотическую ситуацию на территории республики,

сельскохозяйственной    создаст условия по эффективному использованию

продукции и продук-     зерновых ресурсов, повышению качества элитного

тов питания             семеноводства и племенного животноводства; обеспе-

                        чит улучшение качества пищевой продукции на базе

                        внедрения ИСО-9000 и оснащения ветеринарно-

                        карантинных лабораторий оборудованием, отвечающим

                        современным требованиям

     Размеры государствен-   Уровень государственной поддержки отраслей

ной поддержки произ-    сельскохозяйственного производства и переработки

водства сельско-        сельскохозяйственной продукции будет оптимизирован

хозяйственной продук-   с целью получения наибольшего эффекта от роста

ции и продуктов пита-   конкурентоспособности отечественной продукции

ния                     и целевой направленности бюджетного финансирования

                                                       Таблица 53

             Производство важнейших видов сельскохозяйственной

                           продукции (тыс. тонн)

__________________________________________________________________________

                        ! 2001 г. ! 2002 г. ! 2003 г. ! 2004 г. ! 2005 г. 

                        ! оценка  ! прогноз ! прогноз ! прогноз ! прогноз

__________________________________________________________________________

Зерно

(в весе после доработки)  15896,3    12000,0  12500,0   13000,0   14000,0

в т.ч. пшеница (вся)      12710,0     9700,0  10300,0   10700,0   11000,0

       ячмень (весь)       2240,1     1950,0   1980,0    2000,0    2020,0

       озимая рожь           43,7       55,0     63,0      70,0      77,0

       бобовые               31,1       30,0     40,0      50,0      60,0

       кукуруза на

       зерно                320,1      300,0    310,0     330,0     350,0

       рис                  198,7      218,0    220,0     220,0     220,0

Масличные культуры, всего   183,8      185,0    190,0     205,0     220,0

       в т.ч.

       подсолнечник         148,9      112,0    123,0     133,0     140,0

Хлопок-сырец                412,8      300,0    300,0     300,0     300,0

Сахарная свекла

(фабричная)                 283,0      320,0    375,0     450,0     525,0

Табак                        14,6       14,6     14,6      14,6      14,6

Картофель                  2192,4     1700,0   1700,0    1700,0    1700,0

Овощи                      1783,6     1700,0   1700,0    1700,0    1700,0

Бахчевые                    519,9      430,0    420,0     410,0     400,0

Плоды и ягоды               173,9      210,0    215,0     220,0     225,0

Виноград                     43,4       38,5     40,0      41,5      43,0

Мясо скота и птицы

(уб. вес)                   654,5        672      691       712       735

Молоко                       3923       4020     4120      4250      4380

Яйца                       1855,4       1920     1990      2060      2140

Шерсть                       23,6       24,3     25,1        26        27

Кожсырье: крупное            1976       2030     2100      2180      2300

          мелкое             5289       5450     5630      5800      6000

___________________________________________________________________________

                                                                 Таблица 54       

                Посевные площади сельскохозяйственных культур
                                 (тыс. га)
___________________________________________________________________________

                      ! 2001 г. ! 2002 г. ! 2003 г. ! 2004 г. ! 2005 г.

                      ! оценка  ! прогноз ! прогноз ! прогноз ! прогноз

___________________________________________________________________________

Вся посевная площадь    16725,7   16970,0   17151,0   17280,0   17400,0

     в том числе:

зерновые культуры       13178,8   13450,0   13570,0   13680,0   13808,0

из них: пшеница (вся)   10826,8   11100,0   11000,0   11000,0   11000,0

        ячмень (весь)    1744,5    1787,0    1800,0    1825,0    1850,0

        озимая рожь        43,3      64,2      70,0      78,0      85,0

        бобовые            23,9      30,0      40,0      50,0      60,0

        кукуруза

        на зерно           88,8      95,4     103,0     111,0     120,0

        рис                71,4      68,9      67,0      66,0      65,0

Масличные культуры -

всего                     349,5     310,0     340,0     370,0     400,0

в т.ч. подсолнечник       255,4     224,0     245,0     265,0     280,0

Хлопчатник                184,7     180,6     181,0     181,0     181,0

Табак                       8,1       8,2       8,2       8,2       8,2

Сахарная свекла

(фабричная)                19,7      21,0      25,0      27,0      30,0

Картофель                 164,7     165,0     165,0     165,0     165,0

Овощи                     107,4     110,0     110,0     110,0     110,0

Бахчевые                   41,3      42,8      40,0      40,0      40,0

Плоды и ягоды              58,5      60,0      61,0      62,0      63,0

Виноград                   10,9      11,0      11,2      11,4      11,6

                                                                Таблица 55

                     Ресурсы и использование важнейших видов сырья,
              продукции производственно-технического назначения и
                            потребительских товаров
___________________________________________________________________________

                !2001 г.!2002 г.!          Прогноз            !  2005 г.  !

                ! отчет ! оценка!_____________________________!% к 2002 г.!

                !       !       ! 2003 г. ! 2004 г. ! 2005 г. !           !

________________!_______!_______!_________!_________!_________!___________!

                       Мясо и мясопродукты, тыс. тонн                     !

__________________________________________________________________________!

Ресурсы

Запасы на начало    51,3    51,0      52,0      53,0      54,5       106,9

периода            

производство       654,5   672,0     691,0     712,0     735,0       109,4

импорт - всего      47,5    46        43,2      31,4      24,5        53,3

Всего ресурсов     753,3   769,0     786,2     796,4     814,0       105,9

Использование          х       х         х         х         х           х

экспорт - всего      5,9     6,5       9,5      13,5      18,5       284,6

потребление и      696,4   710,5     723,7     728,4     741,0       104,3

прочее исполь-

зование           

Запасы на конец     51,0    52,0      53,0      54,5      54,5       104,8

периода            

        Молоко и молочные продукты в пересчете на молоко, тыс. тонн

     Ресурсы           

Запасы на начало   602,0   643,0     660,0     670,0     670,0       104,2

периода           

производство      3923,0  4020,0    4120,0    4250,0    4380,0       109,0

импорт - всего     263,8   230,0     195,0     165,0     140,0        60,9

Всего ресурсов    4788,8  4893,0    4975,0    5085,0    5190,0       106,1

Использование          х       х         х         х         х           х

экспорт - всего      1,5     4,0       8,0      16,0      30,0       750,0

потребление и     4144,3  4229,0    4297,0    4399,0    4510,0       106,6

прочее исполь-

зование          

Запасы на конец    643,0   660,0     670,0     670,0     650,0        98,5

периода         

                        Масло растительное, тыс. тонн       

Ресурсы

Запасы на начало    26,1    26,1      23,8      18,3       8,3        31,8

периода            

производство        60,2    68,2      75,0      80,0      98,0       143,7

импорт - всего      89,9    82,0      75,0      68,0      60,0        73,2

Всего ресурсов     176,2   176,3     173,8     166,3     166,3        94,3

Использование          х       х         х         х         х           х

экспорт - всего      2,0     2,5       3,5       4,0       4,0       160,0

потребление и      148,1   150,0     152,0     154,0     156,0       104,0

прочее исполь-

зование           

Запасы на конец     26,1    23,8      18,3       8,3       6,3        26,5

периода  

                                               Яйцо, млн. шт.

     Ресурсы

Запасы на начало   327,3   320,0     300,0     280,0     250,0        78,1

периода           

производство      1855,4  1920,0    1990,0    2060,0    2140,0       111,5

импорт - всего      44,8    37,0      29,0      20,0      10,0        27,0

Всего ресурсов    2227,5  2277,0    2319,0    2360,0    2400,0       105,4

Использование          х       х         х         х         х           х

экспорт - всего      1,9     3,5       6,0      11,0      16,0       457,1

потребление и     1905,6  1973,5    2033,0    2099,0    2164,0       109,7

прочее исполь-

зование          

Запасы на конец    320,0   300,0     280,0     250,0     220,0        73,3

периода           

                         Масло сливочное, тыс. тонн

     Ресурсы          

Запасы на начало  3856,5  4250,1    4250,1    4250,1    4250,1       100,0

периода          

производство      4700,0  4800,0    4900,0    5100,0    5300,0       110,4

импорт - всего    7114,0  6747,0    6392,0    5919,0    4300,0        63,7

Всего ресурсов   15670,5 15797,1   15542,1   15269,1   13850,1        87,7

Использование          х       х         х         х         х           х

экспорт - всего     35,0    45,0      55,0      50,0      50,0       111,1

потребление и    11385,4 11502,0   11237,0   10969,0    9550,0        83,0

прочее исполь-

зование         

Запасы на конец   4250,1  4250,1    4250,1    4250,1    4250,1       100,0

периода          

                                  Мука, тыс. тонн

Ресурсы           

Запасы на начало   348,9   136,6     168,6     148,6    135,6         99,3

периода           

производство      1137,9  1450,0    1500,0    1550,0   1600,0        110,5

импорт - всего      35,8    32,0      30,0      27,0     25,0         78,1

Всего ресурсов    1522,6  1618,6    1698,6    1725,6   1760,6        108,8

Использование          х       х         х         х        х            х

экспорт - всего    168,0   200,0     250,0     270,0    280,0        140,0

потребление и     1218,0  1250,0    1300,0    1320,0   1350,0        108,0

прочее исполь-

зование          

Запасы на конец    136,6   168,6     148,6     135,6    130,6         77,5

периода           

                           Волокно хлопковое, тыс. тонн

Ресурсы

Запасы на начало    25,7    51,5      52,0      58,0     60,0        116,5

периода             

производство       111,9    90,0     101,0     102,0    105,0        116,7

импорт - всего      25,8    22,5      21,0      20,0     18,0         80,0

Всего ресурсов     163,4   164,0     174,0     180,0    183,0         11,6

Использование          х       х         х         х        х            х

экспорт - всего     96,2    96,0      98,0     100,0    102,0        106,3

потребление и       15,7    16,0      18,0      20,0     25,0        156,5

прочее исполь-

зование            

Запасы на конец     51,5    52,0      58,0      60,0     56,0         33,1

периода            

                                 Зерно, тыс. тонн

     Ресурсы

Запасы на начало  8851,0 12365,0   10255,5   10563,1  10191,1         82,4

периода          

производство     15896,3 12000,0   12500,0   13000,0  14000,0        116,7

импорт - всего      21,3    16,5      16,5      17,0     17,0        103,0

Всего ресурсов   24768,6 24381,5   22772,0   23580,1  24208,1         99,3

Использование          х       х         х         х        х            х

экспорт - всего   3308,4  6500,0    4448,9    5500,0   5500,0         84,6

внутреннее        9095,2  7626,0    7760,0    7889,0   8044,0        105,5

использование    

Запасы на конец  12365,0 10255,5   10563,1   10191,1  10664,1        104,0

периода            

Қазақстан Республикасының 2003-2005 жылдарға арналған Мемлекеттік аграрлық азық-түлік бағдарламасы туралы

Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 5 маусымдағы N 889 Жарлығы. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 18 маусымдағы N 829 Жарлығымен

       Ескерту. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Президентінің 2009.06.18 N 829 Жарлығымен.

      Республикалық баспасөзде       
мазмұны жариялануға тиіс       

      Қазақстан Республикасының Конституциясы 44-бабының 8) тармақшасына сәйкес қаулы етемін:
      1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының 2003-2005 жылдарға арналған Мемлекеттік аграрлық азық-түлік бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) бекітілсін.
      2. Қазақстан Республикасының Үкіметі Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын бір ай мерзімде әзірлесін және бекітсін.
     3. Бағдарламаға жұмыс істейтін барлық министрліктер, агенттіктер, ведомстволар және облыстардың әкімдері оны іске асыру жөнінде шаралар қабылдасын.
     4. Бағдарламаның орындалуын қамтамасыз етуді бақылау және үйлестіру Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігіне жүктелсін.
     5. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді.

     Қазақстан Республикасының
     Президенті

Қазақстан Республикасы Президентінің         
2002 жылғы 5 маусымдағы               
N 889 Жарлығымен                   
бекітілген                      

Қазақстан Республикасының 2003-2005 жылдарға
арналған Мемлекеттік аграрлық азық-түлік
бағдарламасы

Астана, 2002 жыл Паспорт

Атауы                    Қазақстан Республикасының 2003-2005 жылдарға
                         арналған мемлекеттiк аграрлық азық-түлiк
                         бағдарламасы

Негiз                    "Қазақстан Республикасының iшкi және сыртқы  саясатының 2003
                         жылға арналған негiзгi бағыттары туралы" Қазақстан
                         Республикасының  Президентi Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына
                         Жолдауы

Негiзгi                  Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлiгi
әзiрлеушiсi

Мақсаты                  Агроөнеркәсiптiк кешеннiң тиiмдi жүйесiн қалыптастыру және
                         бәсекеге қабiлеттi өнiм өндiру негiзiнде Қазақстанның
                         азық-түлiктiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету Бағдарламаның
                         мақсатына жету үшiн мынадай мiндеттердi шешу көзделедi:

Мiндеттерi               елдiң азық-түлiктiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету;
                         аграрлық бизнестiң тиiмдi жүйесiн қалыптастыру;
                         ауыл шаруашылығы өнiмiн және оны қайта өңдеу өнiмдерiн iшкi және
                         сыртқы рыноктарда сату көлемiн ұлғайту;
                         ауыл шаруашылығы өндiрiсiн мемлекеттiк қолдау шараларын ұтымды ету

Бағдарламаның негiзгi    Елдiң азық-түлiктiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету жүйесiнiң
басымдықтары             тұрақтылығын арттыру, аграрлық бизнестiң тиiмдi жүйесiн
                         қалыптастыру, отандық өнiмнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттыру
                         және iшкi рынокта да, сыртқы рынокта да сату көлемiн
                         ұлғайту, азық-түлiк импортының деңгейiн төмендету, ауыл
                         шаруашылығы өндiрiсiн мемлекеттiк қолдау шараларын ұтымды ету,
                         аграрлық азық-түлiк кешенiн мемлекеттiк басқаруды оңтайландыру

Қаржыландыру             Республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң қаражаты, бюджеттен
көздерi                  тыс көздердiң қаражаты (заем қаражаты, тiкелей инвестициялар,
                         гранттар және басқа қаржы институттарының қаражаты)

Бағдарламаны iске        Халықтың тұрмыс деңгейiн көтерудi қамтамасыз ететiн экономика
асырудан күтiлетiн       саласының серпiндi өсуiне қол жеткiзу
түпкiлiктi нәтиже

Iске асыру мерзiмi       2003-2005 жылдар

Кiрiспе

      Бұрынғы өндiрiстiк қатынастар күйреуiнiң және жаңасы қалыптасуының әсерiнен қатты дағдарыс кезеңiн бастан кешiрген аграрлық азық-түлiк секторы соңғы жылдарда тұрақтанды. Елiмiзде ЖIӨ-нiң көлемiндегi ауыл шаруашылығы өндiрiсiнiң үлесi 8,5% деңгейiнде анықталды (2000 жылы 8,1%, 2001 жылы 8,7%)* және 1999 жылдан бастап ауыл шаруашылығы жалпы өнiм өндiрiсiнiң көлемi жыл сайын орта есеппен 13,5 %-ға ұлғаюда. Салада, тұтастай алғанда оңды қаржылық нәтижелер көрiне бастады: 2000 жылы 4,3 млрд. теңге сомасында пайда алынды, 2001 жылы 7,8 млрд. теңге сомасында пайда алынады деп күтiлуде. Негiзiнен олар өсiмдiк өсiруден алынатын пайдаға негiзделген. Әзiрге мал шаруашылығынан кiрiс алу тұрақты емес, 2000 жыл шығынмен аяқталды, 2001 жылы пайда алынады деп күтiлуде.
      *) 2001 жылғы - жедел деректер.

      Сала қазiр ашық экономика және тамақ өнiмдерi мен ауыл шаруашылығы өнiмi саудасының әлемдiк жүйесi жағдайында оны тиiмдi дамытуды қамтамасыз етудiң жаңа кезеңi алдында тұр.
      Бұдан кейiнгi экономикалық қайта құрулар қисыны аграрлық бизнестiң ұтымды құрылымын қалыптастырумен, агротехнологиялардың деңгейiн көтерумен, ауыл шаруашылығы өндiрiсiнiң маркетингтік стратегиясына, iшкi рыноктағы импорт алмасуға, жақын және алыс шетелдерге экспортты жандандыруға көшумен байланысты аграрлық саладағы өсудiң жаңа сапасына өтудi талап етедi.
      Қазақстанның ДСҰ-на қосылуымен байланысты артықшылықтар мен шығындардың жалпы теңгерiмiн бағалау үлкен проблема болып отыр. Басты мiндет - халықаралық саудада құқықтарды шектеудi болдырмау және бұл ретте азық-түлiктiк қауiпсiздiк пен елдiң аграрлық секторын тиiмдi дамыту мүмкiндiгiн сақтай отырып, тауарлар мен қызметтер көрсетудiң әлемдiк рынокқа қол жетiмдiлiгiн нақты жақсартуды қамтамасыз ету.
      Агроөнеркәсiптiк кешендi дамыту нарыққа бағдарланған экономиканың заңдылықтарына сәйкес жүргiзiлетiн болады, сондықтан өндiрiс тиiмдiлiгiнiң, отандық тамақ өнiмдерiнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiнiң, олардың сапасының халықаралық талаптарға сәйкестiгiнiң көрсеткiштерi басым болуы тиiс.
      Агроөнеркәсiптiк кешеннiң жұмыс iстеу ерекшелiгi, азық-түлiктiк қауiпсiздiктi қамтамасыз ету экономиканың басқа салаларына қарағанда, мемлекеттiк реттеу және мемлекеттiк қолдау үлкен рөл атқаруы тиiс осындай аграрлық азық-түлiк саясатын жүргiзудi талап етедi.
      2005 жылдың соңына қарай елдiң аграрлық азық-түлiк кешенiнде бәсекеге қабiлеттi өнiм өндiрудiң негiзi қаланатын, азық-түлiктiк қауiпсiздiк жүйесiнiң тұрақтылық тетiктерi әзiрленетiн, өндiру мен сатудың теңдестiрiлген рыноктары қалыптасатын, экспорт мүмкiндiктерi кеңейтiлетiн болады.

1. Аграрлық азық-түлiк бағдарламасының мақсаты,
мiндеттерi мен өлшемдерi

      2003-2005 жылдарға арналған мемлекеттiк аграрлық азық-түлiк бағдарламасының негiзгi мақсаты агроөнеркәсiптiк кешенiнiң тиiмдi жүйесiн қалыптастыру және бәсекеге қабiлеттi өнiм өндiру негiзiнде Қазақстанның азық-түлiктік қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету болып табылады.
      Бағдарламаның мақсатына жету үшiн мынадай мiндеттердi шешу көзделедi:
      елдiң азық-түлiктiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету;
      аграрлық бизнестiң тиiмдi жүйесiн қалыптастыру;
      ауыл шаруашылығы өнiмiн және оның қайта өңдеу өнiмдерiн iшкi және сыртқы рыноктарда сату көлемiн ұлғайту;
      ауыл шаруашылығы өндiрiсiн мемлекеттiк қолдау шараларын ұтымды ету.
      Аграрлық азық-түлiк бағдарламасының тиiмдiлiгiн бағалау үшiн агроөнеркәсiптiк кешеннiң сапалық жай-күйiн анықтауға мүмкiндiк беретiн өлшемдер жүйесi пайдаланылатын болады. Ағымдағы жай-күй мен күтiлетiн нәтижелер мынадай өлшемдер топтары бойынша бағаланатын болады:
      1) халықты азық-түлiкпен қамтамасыз етудi және қамтамасыз ету жүйесiнiң тұрақтылық деңгейiн сипаттаушылар:
      азық-түлiктiң нақты және экономикалық қол жетiмдiлiк деңгейi;
      iшкi тұтыну рыногындағы тамақ өнiмдерi импортының үлес салмағы;
      мемлекеттiк материалдық резервтер жүйесiнде азық-түлiк запастарының болуы (құпия);
      ел халқының тұтыну нормаларының стандарттарын қамтамасыз ету үшiн тамақ өнiмдерiн өндiрудiң қажеттi көлемiн сипаттайтын шектi мәндер;
      тамақ өнiмдерiнiң сапа және қауiпсiздiк стандарттарына сәйкестiк деңгейi;
      2) ауыл шаруашылығы өндiрiсiн және қайта өңдеудi дамытудың тиiмдiлiгiн сипаттаушылар:
      аграрлық бизнес пен қайта өңдеу кәсiпорындары кiрiстерiнiң деңгейi;
      ғылыми негiзделген аграрлық технологиялар мен қайта өңдеу технологияларын қолдану деңгейi;
      iшкi азық-түлiк рыногындағы негiзгi тамақ өнiмдерiнiң бәсекеге қабiлеттiлiгі;
      сыртқы сауда айналымының оң сальдосы;
      ауыл шаруашылығы өнiмiн өндiрудiң көлемi мен өткiзу рыноктары сыйымдылығының
теңдестiрiлуi;
      халықты жұмыспен қамтудың өсуi;
      3) аграрлық азық-түлiк кешенiн мемлекеттiк реттеу деңгейiн сипаттаушылар:
      заңнамалық базаның агроөнеркәсiптiк сектордағы нарықтық өндiрiстiң қажеттіктерiне сәйкестiк;
      ауыл шаруашылығы мақсатындағы тауарлар мен қызметтер көрсетуге кедендiк-тарифтiк және салық режимi;
      тамақ өнiмдерiне баға белгiлеудi реттеу деңгейi;
      ауыл шаруашылығы өнiмi мен тамақ өнiмдерiн өндiрудi мемлекеттiк бақылау және қадағалау жүйесi;
      ауыл шаруашылығы өнiмi мен тамақ өнiмдерiн өндiрудi мемлекеттiк қолдау мөлшерлерi және тиiмдiлiгi.

2. Азық-түлiктiк қауiпсiздiктi қамтамасыз ету

      Азық-түлiктiк қауiпсiздiк - сыртқы және iшкi жағдайларға қарамастан, тамақтанудың физиологиялық нормаларына сәйкес халықтың тамақ өнiмдерiне деген қажеттерiн қанағаттандыратын тиiстi ресурстармен, әлеуетпен және кепiлдiктермен қамтамасыз етiлген экономиканың, соның iшiнде оның агроөнеркәсiптiк кешенiнiң жай-күйi ("Астық туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 19.01.2001 ж. N 143 -II-ҚРЗ).
      Елдiң азық-түлiктiк қауiпсiздiгiнiң ағымдағы жай-күйi:
      2.1. Азық-түлiктiң нақты қол жетiмдiлiк деңгейi
      Азық-түлiктiң нақты қол жетiмдiлiгi тұтыну нормаларына сәйкес келетiн көлемде және түр-түрлерiмен, тұтыну орындарында оның үздiксiз болуы ретiнде анықталады:
      тамақ өнiмдерiне нақты қол жетiмдiлiк деңгейiн бағалау тамақ өнiмдерiн нақты тұтыну көлемiнiң тұтыну стандарттарының негiзiнде есептелген, халықтың қажеттi тұтыну көлемiне сәйкестiгi ретiнде анықталады;
      Қазақстан Республикасы Бiлiм және ғылым министрлiгiнiң "Тағам институты" ЖАҚ-ы Қазақстанның орташа статистикалық тұрғыны тұтынатын тағам энергиясының ұсынылатын деңгейiне негiзделген тамақ өнiмдерiн тұтынудың ең төменгi нормаларын әзiрледi;
      халықтың тамақ өнiмдерiн тұтынуының тұтыну стандарттарына сәйкестiгiн талдау (1-кесте) тұтастай алғанда, Қазақстанда тамақ өнiмдерiн тұтынудың ең төменгi деңгейi қамтамасыз етiлетiндiгiн көрсетедi;
     тамақ өнiмдерiнiң жекелеген топтары бөлiнiсiнде елеулi айырмашылықтар бар: егер нан мен нан-тоқаш өнiмдерi, картоп, көкөнiс, ет және ет өнiмдерi, күнбағыс майы, сүт өнiмдерi мен қант бойынша тұтыну шектi мәндер деңгейiнен жоғары немесе деңгейiнде болса, ал жемiс-жидек, жұмыртқа, балық пен балық өнiмдерi бойынша нақты тұтыну тұтынудың ең төменгi нормаларынан төмен.

                                                         1-кесте

       Республика халқының азық-түлікті жан басына шаққанда тұтыну
                   стандартына кг/жылмен нақты тұтынуы
_________________________________________________________________________
  Азық-түліктің түрі !                     ! Тұтыну  ! Нақты тұтынудың
                     ! Нақты тұтыну,       !стандар. ! тұтыну стандартына
                     ! кг/жыл              !ты,      ! ара-қатынасы,
                     !                     !кг/жыл*  ! %
                     !_____________________!         !____________________
                     !1990 ж!1997 ж!2000 ж !         !1990 ж!1997 ж!2000 ж
__________________________________________________________________________
Нан өнімдері         148     200    105     116,17    127,4  172,2   90,4
Картоп                86      68     66      62,34    138,0  109,1  105,9
Көкөністер мен бақша  76      55     85,5    55,14    137,8   99,7  155,1
дақылдары
Жеміс-жидектер        23       9     15      29,19     78,8   30,8   51,4
Ет және өнімдер       73      50     44      41,6     175,5  120,2  105,8
Сүт және өнімдер     311     196    235     179,53    173,2  109,2  130,9
Жұмыртқа, дана       225      69    102     103,4     217,6   66,7   98,6
Балық және өнімдер    10,3     3,5    3,5     4,38    235,2   79,9   79,9
Қант                  38      18,1   21      15,26    249,0  118,6  137,6
Өсімдік майы          11,2     6,5    8,9     8,47    132,2   76,7  105,1
Рационның энергети. 3012    2367   2192    2165       139,1  109,3  101,2
калық құндылығы,
ккал
__________________________________________________________________________
     * "Қазақ тағам академиясы" ЖАҚ әзірлеген және осы Бағдарламаны әзірлеу кезінде пайдалану үшін ұсынылған
     Елдің азық-түліктік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің деңгейі көбінесе оның өзін-өзі азық-түлікпен қамтамасыз ету мүмкіндігіне байланысты (2-кесте).

                                                         2-кесте

    Ел халқының өзін-өзі азық-түлікпен қамтамасыз ету деңгейі
__________________________________________________________________________
        Атауы                 ! Тамақ өнімдерін       ! Республика бойынша
                              ! тұтыну стандарттары,  ! тамақ өнімдерін
                              ! кг/жыл                ! тұтынудың шекті
                              !                       ! деңгейі
                              !                       !(* халық х 2-баған),
                              !                       !  тонна
__________________________________________________________________________
            1                 !          2            !        3
__________________________________________________________________________
Нан өнімдері (қарабидай нанын,
күріш пен бұршақ тұқымдастарды
қоспай, ұнға есептегенде)             92,12                1 375 969
Бидай ұны                             18,25                  270 865
Бидай наны                            94,45                1 401 817
Макарондар                             4,38                   65 008
Қарабидай наны                        23,73                  352 198
Күріш                                  8,07                  119 774
Бұршақ тұқымдастар                     3,72                   55 212
Картоп                                62,34                  925 244
Көкөністер және бақша                
дақылдары, барлығы                    55,14                  818 382
Капуста                               14,73                  218 621
Пияз                                  14,66                  217 582
Сәбіз                                 11,15                  165 487
Қызылша                                1,46                   21 669
Бақша дақылдарын қоса, басқа          13,14                  195 023
көкөністер
Жеміс-жидектер, барлығы               27,37                  406 223
Алмалар                               23,73                  352 198
Жидектер (жүзім және т.б.)             3,70                   54 915
Шырын жемістілер                       1,83                   27 161
Қант                                  15,26                  226 487
Ет өнімдері (етке есептегенде)        41,60                  617 423
Сиыр еті                              14,60                  216 692
Шошқа еті                             10,22                  151 684
Қой еті                                8,03                  119 180
Құс еті                                5,47                   81 185
Басқа жануарлардың еті                 2,55                   37 847
Балық, барлығы                         4,38                   65 008
Жұмыртқа (мың дана)                    0,1034                  1 535
Сүт өнімдері (сүтке есептегенде)      179,53                2 664 566
Сүт, л.                                91,24                1 354 175
Қаймақ                                  2,19                   32 504
Ақ ірімшік                              2,19                   32 504
Мәйекті ірімшік                         2,55                   37 847
Сары май                                2,19                   32 504
Өсімдік майы                            8,47                  125 711
Күнбағыс майы, л.                       6,53                   96 918
Маргарин                                1,75                   25 973
Майонез                                 0,73                   10 835
Басқалар       
Шай                                     0,08                    1 217
Ашытқы                                  0,06                      816
Дәмдеуіштер                             0,07                      980
Тұз                                     0,37                    5 492
__________________________________________________________________________

(таблицаның жалғасы)
__________________________________________________________________________
Ауыл шаруашылығы өніміне есеп.  ! Ауыл шаруашылығы өнімін ! Қамтамасыз
тегенде, республика бойынша     !    нақты өндіру,        ! етілуі, %
тамақ өнімдерін тұтынудың шекті !         тонна***        !
деңгейі                         !
________________________________!                         !
        өнім         !  тонна   !                         !
__________________________________________________________________________
       4             !    5     !           6             !       7
__________________________________________________________________________
Бидай, барлығы         1 859 963         9 073 460             487,8
Бидай                    416 715
Бидай                  1 341 195
Бидай                    102 053
Қарабидай                336 967           48 340               14,3
Күріш                    184 268          214 320              116,3
Бұршақ тұқымдастар        78 874           25 620               32,5
Картоп                   925 244        1 692 560              182,9
Көкөністер және   
бақша дақылдары,         818 382        1 965 200              240,1
барлығы
Капуста                  218 621          262 670              120,1
Пияз                     217 582          256 490              117,9
Сәбіз                    165 487          163 620               98,9
Қызылша                   21 669           77 470              357,5
Бақша дақылдарын қоса,
басқа көкөністер         195 023        1 204 950              617,9
Жеміс-жидектер, барлығы  406 223          201 750               49,7
Алмалар                  352 198          154 840               44,0
Жидектер (жүзім және
т.б.)                     54 915          133 090              242,4
Шырын жемістілер            -                -                    -
Қант қызылшасы*        1 887 395          272 680               14,4
Ет, барлығы              617 423          622 600              101,0
Сиыр еті                 216 692          306 300              141,4
Шошқа еті                151 684          133 400               87,9
Қой еті                  119 180           91 200               76,5
Құс еті                   81 185           33 300               41,0
Басқа жануарлардың еті    37 847           58 400              154,3
Балық, барлығы            92 868         **40 000               43,1
Жұмыртқа                   1 535            1 692              110,3
Сүт, барлығы           2 664 566        3 730 200              140,0
Сүт, л.                1 354 175        3 730 200              275,5
Қаймақ                    32 504           40 273              123,9
Ақ ірімшік                32 504             3461               10,6
Мәйекті ірімшік           37 847             4141               10,9
Сары май                  32 504            3 351               10,3
Майлы дақылдар           628 554          140 150               22,3
Күнбағыс майы            484 588          104 630               21,6
Маргарин                  25 973            10449               40,2
Майонез                   10 835             6370               58,8
Шай                         -                -                    -
Ашытқы                       816             4914              602,0
Дәмдеуіштер                 -                -                    -
Тұз                       21 669           11 341               52,3
__________________________________________________________________________
     * 2001 жылғы 1 қаңтарда халық саны 14841,9 мың адам болды
     ** жедел деректер
     *** ішкі өндірістік тұтынуды есепке алмағанда

      Тұтыну стандарттарына сәйкес республика халқының тамақ өнімдерімен қамтамасыз етілуін талдау, тұтастай алғанда республика тамақ өнімдерінің негізгі түрлерімен өзін-өзі қамтамасыз етіп отырғанын көрсетеді:
      бидай, күріш, картоп, көкөніс, жидек, ет, сүт, жұмыртқа бойынша қамтамасыз етілу шекті мәннен жоғары;
     қара бидай, бұршақ тұқымдас, алма, қант, құс еті, балық, майлы дақылдар мен күнбағыс бойынша нақты өндіріс тұтынудың стандарттық нормаларынан төмен.

2.2. Экономикалық қол жетімділік деңгейі

     Азық-түлiкке экономикалық қол жетiмдiлiк ең төменгi тұтыну себетiне енгiзiлген
көлемде баға мен кiрiстiң қалыптасқан деңгейi жағдайында халықтың азық-түлiк тауарларын сатып алу мүмкiндiгi ретiнде анықталады.

                                                            3-кесте

                       Халықтың кiрiстерi деңгейi

---------------------------------------------------------------------------
                                            ! 1999 ж. ! 2000 ж. ! 2001 ж.
---------------------------------------------------------------------------
1 Халықтың ақшалай кiрiсi (бiр айда орташа
  жан басына шаққанда) теңге                   5539      6499      7316
2 Күнкөрiс деңгейiнiң шамасы (бiр айда
  орташа жан басына шаққанда) теңге            3394      4007      4596
3 Экономикалық қол жетiмдiлiк коэффициентi
  (1-жол : 2-жолға)                            1,63      1,62      1,59
---------------------------------------------------------------------------
      2001 жылы жан басына шаққанда орташа номиналдық ақшалай кiрiс республика бойынша бiр айда орта есеппен 7316 теңге болды, бұл елiмiзде айына орташа есеппен 4596 теңге көлемiнде қалыптасқан ең төменгi күнкөрiс деңгейiн қамтамасыз етедi.
      Алайда халықтың топтары мен республиканың аймақтары бойынша кiрiс деңгейiнiң елеулi саралануы байқалады. 2001 жылы республика бойынша тұтастай алғанда кiрiсi ең төменгi күнкөрiс деңгейiнен аз халықтың үлесi 28,4 пайыз болды, оның үстiне осы халықтың үлесi қалада 20,4 %, ал ауылда 38,0 %. Кiрiсi ең төменгi күнкөрiс деңгейiнен аз халықтың үлесi Атырау облысында - 40,9%, Жамбыл облысында - 48,4%, Оңтүстiк Қазақстан облысында - 38,4%, Қызылорда облысында - 38,5%, Алматы облысында - 39,3%, Маңғыстау облысында - 46,2%.
     Кiрiсi азық-түлік себетiнiң құнынан аз халықтың үлесi республика бойынша орташа есеппен 11,3% болды, оның iшiнде қалада 7,15%, ауылда 16,3%, олардан Маңғыстау облысында, ауылда - 83,5 %, Атырау облысында - тиiсiнше - 24,9%, Ақтөбе облысында - 22,9%, Қостанай облысында - 22,8%.

2.3. Ішкі тұтыну рыногындағы тамақ өнімдері импортының үлес салмағы

     ФАО бағалауы бойынша азық-түлік импортының қауіпсіз деңгейі, тұтастай алғанда тұтыну деңгейінің 17%-нан аспауы тиіс.
     Ауыл шаруашылығы өнімдерінің негізгі түрлерін тұтынудағы импорттың үлесі болмашы.

                                                            4-кесте

          Негізгі тамақ өнімдерін тұтынудағы импортының үлесі, % __________________________________________________________________________
      Өнімдердің атауы          !1995 ж!1996 ж!1997 ж!1998 ж!1999 ж!2000 ж
__________________________________________________________________________
Нан өнімдері (нан және
макарон тағамдары, жарма)        1,0    0,7    0,7    3,8    3,4    3,4
Картоп                           0,3    1,9    0,7    1,5    2,8    4,1
Көкөністер мен бақша             4,1     -     1,8    1,9    3,2    1,8
дақылдары
Ет және ет өнімдері              0,96   2,3    6,4    6,9    3,9    5,1
Сүт және сүт өнімдері            2,4    3,2    5,3    6,2    5,6    9,2
Жұмыртқа (дана)                  0,8    2,7    1,7    3,5    5,4   10,5
Балық және балық өнімдері       18,8     -    31,4   30,6     57   82,9
__________________________________________________________________________
     Сондай-ақ түбегейлі өңделген ет, сүт өнімдері, май және мал майлары мен өсімдік майлары, кондитер тағамдарының тұтыну рыногындағы импорттық үлесі соншалықты төмен емес (40%-дан 60%-ға дейін) және ішкі рыноктың тауар импортына аса тәуелді екендігін сипаттайды (5-кесте).

         Тамақ өнімдерін өндіру және олардың импорты (мың тонна)

                                                            5-кесте

___________________________________________________________________________
   Көрсеткіштер    !            1995           !          1997            !
                   !___________________________!__________________________!
                   !бар. !оның ішінде !Импорт  !бар. !оның ішінде  !Импорт!
                   !лығы !___________ !үлесі, %!лығы !_____________!үлесі,!
                   !     !өнді. !им.  !        !     !өнді. !им.   !  %   !
                   !     !ріс   !порт !        !     !ріс   !порт  !      !
___________________!_____!______!_____!________!_____!______!______!______!
Бидай ұны және      1577   1575    1,9   0,1    1531    1528    2,9   0,2 
қоспа ұны            
Май және өсімдік      58     44   14,4    25      62    28,8   33,2    54
майлары          
Қант**               317    113  204,5    65     378   147,9  229,6    61
Шұжық тағамдары       35     35    0,4     1      23      16    6,6    29
Ет консервілері             1,5                          3,8
Өңделген сұйық сүт   280    279    0,5   0,2     204     203    1,4     1
және кілегей
(сүтке есептелген
қаймағы алынбаған
сүт өнімдері)
сүтке есептелген
импорт жоқ
Сары май              34     30    3,6    11      12       7    5,0    42
Сары ірімшік және     12     12    0,3     2       7       6    0,6     9
ақ ірімшік
Маргарин өнімі         6      3    2,7    47      13       6    6,7    53
Құрамында какао       43     29   14,4    33      68      49   19,3    28
бар және құрамында
какао жоқ кондитер
өнімдері
___________________________________________________________________________

(таблицаның жалғасы)
___________________________________________________________________________
   Көрсеткіштер    !            2000           !           2001           !
                   !___________________________!__________________________!
                   !бар. !оның ішінде !Импорт  !бар. !оның ішінде  !Импорт!
                   !лығы !___________ !үлесі, %!лығы !_____________!үлесі,!
                   !     !өнді. !им.  !        !     !өнді. !им.   !  %   !
                   !     !ріс   !порт !        !     !ріс *)!порт  !      !
___________________!_____!______!_____!________!_____!______!______!______!
Бидай ұны және      1743  1740,8   1,9   0,1   1029,6 1028,0    1,6   0,2
қоспа ұны
Май және өсімдік     132    55,2  76,8  58,2    175,2   74,1  101,1    58
майлары
Қант**               604   279,7 324,2  53,7    681,8  345,5  336,3    49
Шұжық тағамдары       20     12    7,7  39,1     18,0    9,0    9,0    50
Ет консервілері      3,2    0,5    2,7  84,4      3,4    0,2    3,2    94
Өңделген сұйық сүт   115  109,6    5,8   5,0     53,2   47,9    5,3    10
және кілегей
(сүтке есептелген
қаймағы алынбаған
сүт өнімдері)
сүтке есептелген
импорт жоқ
Сары май              12    4,4    7,6  63,3     11,0    3,9    7,1    65
Сары ірімшік           6    4,6    1,5  24,6      7,1    5,5    1,6    23
және ақ ірімшік
Маргарин өнімі        23   10,4   12,9  55,4     26,9   16,9   10,0    37
Құрамында какао       65   28,3   36,3  56,2     72,1   32,7   39,4    55
бар және құрамында
какао жоқ кондитер
өнімдері
___________________________________________________________________________
     * 2001 жылға жедел деректер келтірілді
     ** қант өндіру импорттық шикізатты қайта өңдеу есепке алынып көрсетілді

                                                            1-диаграмма

     2001 жылы Қазақстан Республикасынан шыққан экспорттың үлесі
     (қағаз мәтіннен қараңыз)

      2001 жылы Қазақстан Республикасынан келген импорттың үлесі
     (қағаз мәтіннен қараңыз)

     Экспорт-импорт сальдосы (мың АҚШ долл.)
     (қағаз мәтіннен қараңыз)

      Тамақ өнiмдерi экспорт-импортын талдау астық дақылдары мен ұн-жарма өнеркәсiбi өнiмiнiң позициялары бойынша тұтастай алғанда, үлкен экспорттың есебiнен оң теңгерiмдi көрсетiп отыр. Алайда, тереңдеп қайта өңделген барлық басқа тамақ өнiмдерi, өсiмдiк майы мен құс етi бойынша сыртқы сауданың сальдосы терiс.
      Импорт ағынын талдау Қазақстанға негiзгi азық-түлiк импорттаушы Ресей екендiгiн көрсетiп отыр - оның үлесi импорттың жалпы көлемiнiң 42 %-ы. Ол шұжық тағамдарының, ет және ет-өсiмдiк консервiлерiнiң, печеньенiң, кондитер тағамдары мен пирожныйдың, наубайхана ашытқысының, какао мен қанттан жасалатын кондитер тағамдарының, қоюлатылған және құнарландырылған сүттiң, кетчуптiң, майонездiң, балмұздақтың, сыраның, күнбағыс майының, сары майдың 100 %-нан 70%-на дейiн қамтамасыз етедi.
      Көлемi жағынан екiншi импорттаушы АҚШ болып табылады - оның үлесi 3,8%. Сыртқы сауда айналымының терiс сальдосы қалыптасып, бұл елден импортталатын өнiмнiң көлемi экспорт көлемiнен 2 еседен астам болып отыр. Ic жүзiнде, өнiмнiң бiр түрi - құс етi импортталады, оның бағасы отандық өнiмге қарағанда 1,5-нан - 3 есеге дейiн арзан.
      Ресей, Украина және Германия сияқты iрi импорттаушылармен сыртқы сауда айналымының терiс сальдосы қалыптасты. Германиядан әкелiнетiн импорттың үлесi: мия, маргарин өнiмi, ашытылған сүт өнiмi, қаймақ сияқты тауарлар бойынша елеулi. Украинадан үлкен көлемде күнбағыс майы, сары май, какао мен қанттан жасалатын кондитер тағамдары импортталады.

2.4. Тамақ өнiмдерiнiң сапа және қауiпсiздiк стандарттарына
сәйкестiк деңгейi

      Азық-түлiктiк қауiпсiздiктi қамтамасыз ету жүйесi тұрақтылығының көрсеткiшi тамақ өнiмдерiнiң сапасы мен қауiпсiздiгiнiң деңгейi болып табылады. Қазiргi кезде отандық ауыл шаруашылығы өнiмiн өндiру және оны қайта өңдеу халықаралық, көбiнесе тiптi ұлттық сапа стандарттарына да сай келмейдi.
      Республикалық СЭС деректерi бойынша 2000 жылы жарамсыз деп танылған өнiмнiң негiзгi үлесi (40%-дан 80%-ға дейiн) отандық тауар өндiрушiлер өндiрген өнiм болып отыр. Сапасыз өнiмнiң жоғары пайызы ет және ет өнiмдерi бойынша байқалды, жарамсыз деп танылған 14,7% өнiмнiң 82%-ын отандық өндiрiс, сүт және сүт тағамдары бойынша 14,5%-дың 79%-ын, өсiмдiк майы бойынша 21,4%-дың 67%-ын, қант бойынша 8,9-дың 36%-ын отандық өнiм құрайды. Ұн, нан, жарма, көкөнiс және сусындар бойынша да жағдай осындай. Бұл да тұтыну рыногының импортқа тәуелдiлiгiн ұлғайта түседi.
      Ауыл шаруашылығы өнiмдерi мен тамақ өнiмдерiн өндiру, негiзiнен кеңес дәуiрiндегi МЕМСТ-тар бойынша жүзеге асырылып келедi, ал бұл отандық өнiмнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiн төмендетеді.

2.5. Мемлекеттiк ресурстар мен резервтер (құпия)

2.6. Жалпы тұжырымдар

      Халықтың тамақ өнiмдерiмен жалпы қамтамасыз етiлгендiгiн және бұл жүйенiң тұрақтылығын сипаттай келiп, мынадай қорытындылар жасауға болады:
      азық-түлік рыногы, тұтастай алғанда, негiзгi тамақ өнiмдерiн тұтынудың, ұлттық стандартын қамтамасыз етiп отыр;
      қатер төнген жағдайда негiзгi тамақ өнiмдерiмен қамтамасыз ету жүйесi қалыптастырылды;
      тамақ өнiмдерiне халықтың экономикалық қол жетiмдiлiгі, тұтастай алғанда халықтың кiрiстерi деңгейiмен қамтамасыз етiлгенмен, әлеуметтiк топтар мен аумақтар бойынша бiркелкi емес;
      азық-түлiк импорты көлемiнiң өсуiне, оның сапа стандарттарына сәйкессiздiгiне қарай азық-түлiктiк қауiпсiздiктi қамтамасыз ету жүйесi тұрақты емес.

      Шаралар:
      жан басына шаққанда, сондай-ақ жынысы мен жасына қарай жекелеген топтарға орташа есептелген тамақ өнiмiнiң бүкiл қажеттi номенклатурасы бойынша тұтынудың ұлттық стандарттарын бекiту;
      халықтың кедейлiк жағдайын жеңiлдету үшiн мыналар негiзгi басымдықтар болуға тиiс: олардың даму деңгейiн теңестiруге бағытталған аймақтық саясат жүргiзу, экономика салаларының, оның iшiнде ауыл шаруашылығының одан әрi экономикалық өсуiн қамтамасыз ету, кедей халықтың (әсiресе ауылда) еңбек әлеуетiн iске асыру үшiн мемлекеттiң жағдай жасауы, халықтың әлеуметтiк осал топтарына әлеуметтiк көмек көрсетудiң атаулылығын күшейту;
      облыс әкiмдерi тұтынудың ұлттық стандарттарына негiзделiп есептелген ең төменгi тұтыну себетiнiң мониторингiн жүргiзуi қажет;
      тамақтануға экономикалық қол жеткiзу үшiн халықтың барлық топтары кiрiстерiнiң деңгейiн тұтынудың ұлттық стандарттары негiзiнде есептелген тұтыну себеттерiнiң ең төменгi құнымен теңдестiрудi қамтамасыз ету;
      тамақ өнiмдерiнiң сапасын бақылау жүйесiн әзiрлеу және оны халықаралық стандарттарға көшiру;
      азық-түлiктiк қауiпсiздiктi қамтамасыз етудiң мониторингiн жүзеге асыру;
      индикативтiк жоспарды әзiрлеу кезiнде азық-түлiктiк қауiпсiздiктi қамтамасыз етудiң негiзiн құрайтын ауыл шаруашылығы өнiмiнiң және оны қайта өңдеудiң әрбiр түрi бойынша өндiрiстiң көрсеткiштерiн есепке алу;
      мемлекеттiк азық-түлiк запастарын қалыптастыру, сақтау және пайдалану жүйесiн оңтайландыру;
     материалдық резервтердi мемлекеттiк сатып алу мен сақтаудың уақтылы бюджеттiк қаржыландырылуын қамтамасыз ету;
     отандық тауарлардың бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттыру және орынды қолдаудың мемлекеттiк саясатын жүргiзу негiзiнде ішкі азық-түлiк рыногының импортқа тәуелдiлігін төмендету жөнiндегi шараларды жүзеге асыру;
     негізгі тамақ өнімдерінің ішкі өндірісінің көлемін тұтыну стандарттарына сәйкес шекті мәннен кем болмайтындай етіп қамтамасыз ету (6-кесте).

                                                                 6-кесте

          Тамақ өнімдерін тұтынудың ұлттық стандарттарына сәйкес
   азық-түліктік қауіпсіздікті қамтамасыз етудің қажетті шекті деңгейі ___________________________________________________________________________
                !Тамақ    ! Республика бойынша тамақ өнімдерін тұтынудың  !
    Атауы       !өнімдерін!    шекті деңгейі (халық х 2-баған), тонна     !
                !тұтынудың!________________________________________________
                !стандарт.!   2003 жыл    !   2004 жыл    !    2005 жыл   !
                !тары,    !халық 14936,7  !халық 15010,5  ! халық 15073,1 !
                !кг/жыл   !   мың адам    !   мың адам    !   мың адам    !
___________________________________________________________________________
       1        !    2    !       3       !        4      !        5      !
________________!_________!_______________!_______________!_______________!
Нан өнімдері       92,12      1 375 969      1 382 767       1 388 534
(қарабидай нанын,
күріш пен бұршақ
тұқымдастарды
қоспай, ұнға
есептегенде)
Бидай ұны          18,25        272 595        273 942         275 084
Бидай наны         94,45      1 410 771      1 417 742       1 423 654
Макарондар          4,38         65 423         65 746          66 020
Қарабидай наны     23,73        354 448        356 199         357 685
Күріш               8,07        120 539        121 135         121 640
Бұршақ тұқымдастар  3,72         55 565         55 839          56 072
Картоп             62,34        931 154        935 755         939 657
Көкөністер мен     55,14        823 610        827 679         831 131
бақша дақылдары,
барлығы
Капуста            14,73        220 018        221 105         222 027
Пияз               14,66        218 972        220 054         220 972
Сәбіз              11,15        166 544        167 367         168 065
Қызылша             1,46         21 808         21 915          22 007
Басқа көкөністер,  13,14        196 268        197 238         198 061
бақша дақылдарын
қоса
Жеміс-жидектер,    27,37        408 817        410 837         412 551
барлығы
Алма               23,73        354 448        356 199         357 685
Жидектер (жүзім     3,70         55 266         55 539          55 770
және т.б.)     
Шырын жемістілер    1,83         27 334         27 469          27 584
Қант               15,26        227 934        229 060         230 016
Ет өнімдері (етке  41,60        621 367        624 437         627 041
есептегенде)
Сиыр еті           14,60        218 076        219 153         220 067
Шошқа еті          10,22        152 653        153 407         154 047
Қой еті             8,03        119 942        120 534         121 037
Құс еті             5,47         81 704         82 107          82 450
Басқа жануарлар     2,55         38 089         38 277          38 436
еті
Балық, барлығы      4,38         65 423         65 746          66 020
Жұмыртқа (мың дана) 0,1034        1 544          1 552           1 559
Сүт өнімдері      179,53      2 681 586      2 694 835       2 706 074
(сүтке
есептегенде)
Сүт, л.            91,24      1 362 825      1 369 558       1 375 270
Қаймақ              2,19         32 711         32 873          33 010
Ақ ірімшік          2,19         32 711         32 873          33 010
Сары ірімшік        2,55         38 089         38 277          38 436
Сары май            2,19         32 711         32 873          33 010
Өсімдік майы        8,47        126 514        127 139         127 669
Күнбағыс майы, л.   6,53         97 537         98 019          98 427
Маргарин            1,75         26 139         26 268          26 378
Майонез             0,73         10 904         10 958          11 003
Басқалар                              0              0               0
Шай                 0,08          1 225          1 231           1 236
Ашытқы              0,06            822            826             829
Дәмдеуіштер         0,07            986            991             995
Тұз                 0,37          5 527          5 554           5 577
___________________________________________________________________________

(таблицаның жалғасы)
__________________________________________________________________________
     Ауыл шаруашылығы өніміне есептегенде республика бойынша тамақ        !
                   өнімдерін тұтынудың шекті деңгейі                      !
__________________________________________________________________________!
      өнім          !    2003 жыл     !      2004 жыл    !     2005 жыл   !
____________________!_________________!__________________!________________!
        6                    7                   8                9       !
__________________________________________________________________________!
Бидай, барлығы           1 871 843        1 904 936          1 912 881
Бидай                      419 377          421 449            423 206
Бидай                    1 349 762        1 417 742          1 423 654
Бидай                      102 704           65 746             66 020
Қарабидай                  340 815          356 199            357 685
Күріш                      185 445          186 361            187 138
Бұршақ тұқымдастар          79 379           79 770             80 103
Картоп                     931 154          935 755            939 657
Көкөністер мен             823 610          827 679            831 131
бақша дақылдары,
барлығы
Капуста                    220 018          221 105            222 027
Пияз                       218 972          220 054            220 972
Сәбіз                      166 544          167 367            168 065
Қызылша                     21 808           21 915             22 007
Басқа көкөністер,          196 268          197 238            198 061
бақша дақылдарын
қоса
Жеміс-жидектер,            408 817          410 837            412 551
барлығы
Алма                       354 448          356 199            357 685
Жидектер (жүзім және        55 266           55 539             55 770
т.б.)
                                             27 469             27 584
Қант қызылшасы*          1 899 450        1 908 835          1 916 796
Ет, барлығы                621 367          624 437            627 041
Сиыр еті                   218 076          219 153            220 067
Шошқа еті                  152 653          153 407            154 047
Қой еті                    119 942          120 534            121 037
Құс еті                     81 704           82 107             82 450
Басқа жануарлар еті         38 089           38 277             38 436
Жұмыртқа (мың дана)          1 544            1 552              1 559
Сүт, барлығы             2 681 586        2 694 835          2 706 074
Сүт, л.                  1 362 825        1 369 558          1 375 270
Қаймақ                      32 711           32 873             33 010
Ақ ірімшік                  32 711           32 873             33 010
Сары ірімшік                38 089           38 277             38 436
Сары май                    32 711           32 873             33 010
Майлы дақылдар             632 569          635 695            638 346
Күнбағыс                   487 683          490 093            492 137
Маргарин                    26 139           26 268             26 378
Майонез                     10 904           10 958             11 003
___________________________________________________________________________
     * қант құрағымен ауыстырылуы мүмкін

3. Аграрлық бизнестің тиімді жүйесін қалыптастыру

3.1. Жер қатынастарын дамыту

     Ағымдағы жай-күй:
     Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын реформалаудың нәтижесінде, өнімі аз және сортаң жерлердің ауыл шаруашылығы айналымынан шығарылуына байланысты ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер 1991 жылғымен салыстырғанда 127,5 млн. гектарға немесе 2 еседен астам кеміді, сонымен бірге егістік жер 13,3 млн. гектарға (2,7 есе) азайды.

                                                            7-кесте

___________________________________________________________________________
Облыстар     !   1991 ж. !   1995 ж. !   2000 ж. !   2001 ж. !1991 жылғыға
              !           !           !           !           !қарағанда
              !           !           !           !           !2001 ж. өз.
              !           !           !           !           !геріс (+, -)
              !___________!___________!___________!___________!____________
              !бар. !о.і. !бар. !о.і. !бар. !о.і. !бар. !о.і. !бар. !о.і.
              !лығы !егіс.!лығы !егіс.!лығы !егіс.!лығы !егіс.!лығы !егіс.
              !     !тік  !     !тік  !     !тік  !     !тік  !     !тік
              !     !жер  !     !жер  !     !жер  !     !жер  !     !жер
______________!_____!_____!_____!_____!_____!_____!_____!_____!_____!______
Ақмола          13,6  6,4   12,6  6,2   8,9   4,5   9,0   4,9   -4,6  -1,5
Ақтөбе          23,0  2,1   20,4  1,6   7,9   0,7   7,5   0,8  -15,5  -1,3
Алматы          15,9  1,7   14,2  1,5   8,5   1,1   8,2   1,1   -7,7  -0,6
Шығыс
Қазақстан        8,9  2,7    8,5  1,8   2,6   0,9   2,6   0,9   -6,3  -1,8
Атырау          22,2  0,03  18,6  0,01  4,5  0,002  4,5  0,001 -17,7  -0,03
Жамбыл          11,5  1,02  10,8  0,9   7,9   0,9   7,4   0,8   -4,1  -0,2
Батыс           12,9  2,01  11,5  1,8   5,0   0,4   4,5   0,6   -8,4  -1,41
Қазақстан         
Қарағанды       28,4  2,3   22,1  2,02  11,9  1,06  10,7  1,1  -17,7  -1,2
Қызылорда       18,9  0,3   17,5  0,2   6,9   0,1   5,7   0,1  -13,2  -0,2
Қостанай        18,1  6,7   17,2  6,5   7,9   5,6   7,6   5,6  -10,5  -1,1
Маңғыстау       13,9    0   12,2    0   8,3     0   8,3     0   -5,6     0
Павлодар        10,6  3,5    9,6  3,03  2,7   1,3   2,5   1,2   -8,1  -2,2
Солтүстік
Қазақстан        9,0  5,5    7,8  5,3   6,1   4,1   6,1   4,2   -2,9  -1,3
Оңтүстік
Қазақстан       11,5  1,2   11,8  1,03  4,0   0,8   6,3   0,8   -5,2  -0,4
Барлығы        218,4 35,5  194,8  31,9 93,1  21,5  90,9  22,2  -127,5 -13,3
___________________________________________________________________________

      Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің серпіні, млн. га
     (қағаз мәтіннен қараңыз)

      Қазақстан Республикасының "Жер туралы" 2001 жылғы 24 қаңтардағы N 152-ІІ Заңға сәйкес мемлекеттiк емес ауыл шаруашылығы жер пайдаланушыларының жердi тұрақты пайдалану құқығы жойылды және 49 жылға дейiн мерзiмге жалға алу шартымен уақытша ұзақ мерзiмдi жердi пайдалану институты енгiзiлдi (1-схема).
      (қағаз мәтіннен қараңыз)

      Проблемалар:
      2003 жылғы 1 қаңтардан бастап уақытша ұзақ мерзiмдi жердi пайдаланудың енгiзiлуi ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң бiр бөлiгiнiң жағдайына терiс әсерiн тигiзедi;
      ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерге жеке меншiктiң болмауы аграрлық секторда кепiл қатынастарының дамуын және күрделi қаржыны ұлғайтуды тежейтiн факторлардың бiрi болып табылады;
      тұрақты жер қатынастарының болмауы iрi және орта тауарлы ауыл шаруашылығы құралымдарын дамытуға ынталандырмайды;
      топырақтың сапасын анықтайтын қазiргi заманғы материалдардың болмауы (топырақтың сапасын анықтау жөнiндегi соңғы толық көлемдi жұмыс 1986-1987 жылдарда жүргiзiлген) нақты бағалауға және жер салығының көлемiн саралауға мүмкiндiк бермейдi;
      топырақтың құнарлылығын арттыруға ынталандырудың, сондай-ақ топырақ құнарлылығының жай-күйін пәрменді қадағалаудың экономикалық тетiгiнiң болмауы жер пайдаланушылардың жердi пайдалану жөнiндегi жауапкершiлiгiн төмендетедi.

      Шаралар:
      ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге жеке меншiктi енгiзу жөнiндегi заңнамалық акт қабылдау;
      ауыл шаруашылығы жерлерiнiң құнарлылығын сақтау және арттыру мақсатында жердi тиiмдi пайдаланбағаны үшiн жауапкершiлiктi күшейту;
      жердi бөлудiң қолданылып жүрген заңнамаға сәйкестiгiне тексерiс жүргiзу.

      жер телiмдерiнiң бағалау құнын анықтаудың әдiстемесiн жетiлдiру - барлық аймақтарда бонитеттi бағалаудың 4 турын өткiзу, ел экономикасының жай-күйiн ескере отырып, топырақтың типтерi мен iшкi типтерiн капиталға айналдыру ставкасын саралау;
      жердi кепiлге беру арқылы кредит берудiң ипотекалық нысанын және кредит тетiгi арқылы жер пайдалану құқығын пайдалана отырып аграрлық секторда қаржы-кредит қатынастарын жетiлдiру.
     Күтiлетiн нәтижелер:
     Жердi нарықтық айналымға енгiзу, ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң кредит ресурстарына қол жеткiзуiн ұлғайту, жердiң пайдаланылуын жақсарту, салық салудың арнайы режимiн сақтау.

3.2. Ауыл шаруашылығында су пайдаланудың тиімді жүйесін қалыптастыру

     Суармалы жерлердің жай-күйі:
     суармалы жер қоры 2364,8 мың га құрап, бұл жерлер ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің 30%-ынан астамын өндіруді қамтамасыз етеді;
     1991 жылы ауыл шаруашылығы өндірісінде 2284 мың га суармалы жер пайдаланылды, ал 2001 жылы нақты 1317,8 мың гектар жер суарылды, қалған 1047 мың га сортаң жерлердің айналымынан шығарылуына, суару жүйелерінің ақауларына, судың болмауына немесе жетіспеуіне, топырақты суландыру жағдайларының, ұйымдастыру іс-шараларының нашарлауына, ең алдымен, қаржылық және материалдық-техникалық ресурстардың болмауына байланысты пайдаланылмады (8-кесте).

Қолда бар суармалы жерлер және олардың жай-күйі

                                                            8-кесте ___________________________________________________________________________
            !Қолда ! Оның ішінде суарыла. ! Пайдаланылмайтын суармалы
  Облыстар  !бар   ! тыны                 ! жерлер
            !суар. !______________________!________________________________
            !малы  !Барлы.! оның ішінде   !Бар. ! оның ішінде мынадай
            !жер,  !ғы    !_______________!лығы ! себептермен
            !бар.  !      !тұқым  !тұқым  !     !__________________________
            !лығы  !      !себіл. !себіл. !     !суару !судың !топы.!қаржы.
            !      !      !ген    !мейтін !     !жүйе. !жоқты.!рақты!ның
            !      !      !       !       !     !лері  !ғы    !су.  !жоқты.
            !      !      !       !       !     !ақаулы!      !лан. !ғы
            !      !      !       !       !     !      !      !дыру !
            !      !      !       !       !     !      !      !жағ. !
            !      !      !       !       !     !      !      !дай. !
            !      !      !       !       !     !      !      !лары.!
            !      !      !       !       !     !      !      !ның  !
            !      !      !       !       !     !      !      !нашар!
            !      !      !       !       !     !      !      !лауы !
____________!______!______!_______!_______!_____!______!______!_____!______
Ақмола        46,5    4,4     4,4           42,1  36,4    2,0          3,7
Ақтөбе        48,8    8,2     8,2           40,6  26,3          4,1   10,2
Алматы       648,3  544,8   445,0    99,8  103,5  38,2         65,3
Атырау         4,6    4,5     3,7     0,8    0,1                       0,1
Шығ.-Қазақ.  219,1   54,5    54,5          164,6  66,5         30,7   67,4
стан
Жамбыл       284,7    239   216,2    22,8   45,7  30,7   13,0   2,0
Б-Қазақстан   11,1   11,1    11,1     1,0
Қарағанды     87,7    3,8     3,8           85,4  65,2         14,2    6,0
Қызылорда    277,7  173,7     141    32,7  104,0  58,5   17,2  28,3
Қостанай     145,9    6,3     6,3          139,6  10,0   82,9         46,6
Маңғыстау      1,3    0,2             0,2    1,1   1,1
Павлодар      12,9    4,6     4,6            8,3   8,3
Солт.-
Қазақстан     17,7    0,3     0,3           17,3  12,7    4,6
Оңт.-        558,6  471,9   418,7    53,6   86,7  30,2   14,6  29,0   12,9
Қазақстан
Барлығы      2364,8 1525,8  1317,8  208,0  839,0  384,1 134,2  173,6 147,0
___________________________________________________________________________

     Ауыл шаруашылығында су пайдалану проблемалары:
     ауыл шаруашылығында су пайдалануды, жер суландыру құрылыстарына меншік қатынасын реттейтін заңнамалық базаның жоқтығы;
      суды жеткiзiп беру жөнiнде көрсетiлетiн қызметтердің құны қымбат болғандықтан республиканың оңтүстiк облыстарындағы шаруашылықтарда 408 млн. теңге көлемiнде дебиторлық берешек қалыптасты, бұл ауыл шаруашылығында су пайдаланушыларға қызмет көрсететін шаруашылық жүргізушi субъектілер қызметінің залалды болуына себепшi болады;
      жер суландыру құрылыстарының әбден тозығы жетуiнiң салдарынан жер суландыру жүйелерiнің ПӘК-і нормативтік көрсеткiштен екі есе төмен;
      оңтүстiк облыстардың сумен жабдықталуының трансшекаралық өзендердiң суларын бөлiсу жөніндегі мемлекетаралық қатынастардың реттелуiне тәуелділігі.
      Су пайдалану жүйесiн жетiлдiру жөніндегі шаралар:
      су пайдаланушылар бiрлестiктерiнің ұйымдастырылуы және олардың жұмыс істеуі жөніндегі нормаларды ескере отырып Қазақстан Республикасы Су Кодексiнiң жаңа редакциясын әзірлеу;
      суды жеткізіп беру жөнінде көрсетiлетін қызметтердің жабылмайтын шығындарының айырмашылығын республикалық бюджеттен дотация беру арқылы ауылдағы су пайдаланушыларды, олардың рентабельдi қызметiн қамтамасыз ететін мемлекеттік, су шаруашылығы, пайдаланушы ұйымдарды мемлекеттiк қолдау;
      шаруашылықаралық каналдар мен гидромелиоративтік құрылыстардың ерекше авариялық жағдайдағы телiмдерін қалпына келтіру;
      жер суландыру жүйелерi жай-күйiне, суландыру телімдерiнің құрылысын жобалауды жүзеге асыру мониторингін жүргізу жөніндегі функцияларды орындайтын мемлекеттік мекеме нысанында "Қазагромелиосушар" әдістемелiк орталығын құру;
      кадрлар даярлау жөнiндегі мемлекеттік бағдарламада жыл сайын жалпы саны 20-25 адам шамасында су шаруашылығы жүйелерi мен құрылыстарының инженер-гидротехниктерін, инженер-құрылысшыларын даярлауды көздеу;
      Орта Азия елдерінiң мемлекетаралық су-энергетикалық консорциумын (төрт тарапты) құру.

     Қаржылық қамтамасыз ету:
     ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге су жеткiзiп беру жөнiнде көрсетiлетiн қызметтер құнына субсидия беру. Шаруашылықаралық каналдар мен гидромелиоративтiк құрылыстардың ерекше авариялық жағдайдағы телiмдерiн қалпына келтiруге және "Қазагромелиосушар" мемлекеттiк мекемесiн құру;
     Халықаралық Қайта құру және Даму Банкiнiң "Жердi суландыру және дренаж жүйелерiн жетiлдiру" жобасы бойынша және Азия Даму Банкiнiң "Cу ресурстарын басқару және жерлердi қалпына келтiру" жобасы бойынша қарыздар.

                                                            9-кесте

                                                                  млн. теңге

---------------------------------------------------------------------------
        Бюджеттiк бағдарламаның атауы    ! 2003 ж. !  2004 ж. ! 2005 ж.
---------------------------------------------------------------------------
Ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге     1032,379   1100,0    1500,0
су жеткiзiп беруде көрсететiн қызметтер
құнын субсидиялау

Шаруашылықаралық каналдар мен               250,0     1250,0    1500,0
гидромелиоративтiк құрылыстардың ерекше
авариялық жағдайдағы телiмдерiн қалпына
келтiру

"Қазагромелиосушар" ММ әдiстемелiк          10,0       10,0       10,0
орталығын құру

"Қазагромелиосушар" ММ әдiстемелiк          2,427      1,177       1,0
орталығын материалдық-техникалық жарақтау
Қарыздар                                    3042,7     2079,9     978,9

Барлығы                                    4337,506   4441,077   3989,9
---------------------------------------------------------------------------
      Бөлiнетiн қаржының көлемi тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджеттiң жобасын республикалық бюджет комиссиясы қарауының нәтижесi бойынша заңнамада белгiленген тәртiппен нақтылануы мүмкiн.
      Күтiлетiн нәтиже:
      өсiрiлетiн ауыл шаруашылығы дақылдарының рентабельдiгiн арттыру;
      суармалы жүйелердiң пайдалы әсер коэффициентiн 80%-ға дейiн арттыру;
      ауыл шаруашылығы дақылдарының түсiмдiлiгiн 25-30%-ға дейiн ұлғайту;
      пайдаланушы су шаруашылықтары компанияларының материалдық, техникалық жарақтануын және қаржылық қамтамасыз етiлуiн және олардың жұмыс iстеуiнiң технологиялық деңгейiн көтеру;
      ауыл шаруашылығында су пайдаланудың тиiмдi жүйесiн және жер суландыру құрылыстарын пайдалану жөнiндегi құрылымдарды дамыту;
      мелиорация және ауыл шаруашылығында су пайдалану жүйесiнiң кәсiпорындарында жаңадан 150 жұмыс орнын құру.

3.3. Өсімдік шаруашылығы

      Жалпы сипаттамасы:
      Соңғы үш жылда өсімдік шаруашылығы саласында өнім өндірудің тұрақтануы мен өсу үрдісі байқалады. 1999-2001 жылдарда елімізде орта есеппен 13,9 млн. тонна астық өндірілді немесе 1996-1998 жылдарда өндірілгеннен орта есеппен 1,4 есе артық. Аталған кезеңдерде дәнді дақылдардың түсімділігі әр гектардан 6,9 центнерден 11,5 центнерге дейін ұлғайды. Осындай көрініс техникалық дақылдар, картоп және көкөніс өндіру бойынша да байқалып отыр.

                                                         10-кесте

     Өсімдік шаруашылығын дамытудың кейбір көрсеткіштерінің серпіні
_________________________________________________________________________
   Дақылдар  !   Жалпы өнім жинау, мың тонна!      Түсімділігі, ц/га
             !______________________________!_____________________________
             !   Орта  !  Орта   !1996-1998 !   Орта  !  Орта   !1996-1998
             ! есеппен ! есеппен !жылдарға  ! есеппен ! есеппен !жылдарға
             !1996-1998!1999-2001!% есебімен!1996-1998!1999-2001!% есебімен
             !жылдарда !жылдарда !          !жылдарда !жылдарда !
_____________!_________!_________!__________!_________!_________!_________
Астық          10003,6   13908,5    139,0       6,9       11,5     166,7
Соның ішінде:
бидай           7126,5   11008,5    154,5       6,6       11,2     169,7
Шиті мақта       180,7     317,8    175,9      16,9       19,7     116,6
Қант қызылшасы   231,2     283,2    122,5     121,3      166,7     137,4
Күнбағыс          67,3     119,3    177,3       3,0        5,0     166,7
Картоп          1463,9    1859,9    127,0      83,0      115,7     139,4
Көкөніс          912,3    1538,1    168,6     103,7      151,3     145,9
Бақша дақылдары  222,8     437,1    196,2      67,7      114,0     168,4
__________________________________________________________________________

3.3.1. Егіс алқаптарының құрылымын оңтайландыру

     Ағымдағы жай-күй:

                    Егіс алқаптарының құрылымы

                                                            11-кесте

                                                            мың га
__________________________________________________________________________
  Дақылдар    ! 1996 ж. ! 1997 ж. ! 1998 ж. ! 1999 ж. ! 2000 ж. ! 2001 ж. !
______________!_________!_________!_________!_________!_________!_________!
Егіс алқабы,    25644,1   21843,7   18610,4   15285,3   16195,3   16725,7
барлығы                        
олардан дәнді   17188,6   15651,4   13526,7   11392,5   12438,2   13178,8
дақылдар,
оның ішінде:
бидай           12280,3   11512,2   10668,1    9037,0   10113,3   10826,8
арпа             3640,1    3182,0    2222,5    1796,0    1710,7    1744,5
сұлы              452,0     387,2     214,7     145,8     192,9     185,2
күзгі қарабидай   108,4      73,1      68,6      20,2      27,0      43,3
дәндік жүгері      85,8      69,0      65,8      66,5      79,4      88,8
күріш              88,5      85,2      76,7      71,6      77,6      71,4
тары              263,7     153,9      94,5     128,1     137,9     115,2
қарақұмық         174,1     106,9      68,9      45,0      52,0      57,4
қант қызылшасы     32,4      13,5      17,6      19,0      22,5      19,7
қоза              106,0     103,6     118,0     141,3     151,8     184,7
майлы дақылдар,   487,2     333,5     338,6     384,2     448,2     349,5
оның ішінде:
күнбағыс          335,8     223,9     225,0     262,6     313,9     255,4
қытайбұршақ         3,6       3,2       2,9       3,0       3,6       6,5
Жемшөптік        7526,0    5445,7    4294,0    3050,8    2823,7    2669,5
дақылдар
Жеміс-жидек        87,8        78      65,2      66.4      65,1      58,5
екпелері
Жүзімдіктер        16,1      13,0      10,3      10,0      11,5      10,9
___________________________________________________________________________

      Соңғы жылдардағы егiс алқаптарының құрылымын талдау егiстiктiң жалпы алқабы 1996 жылғымен салыстырғанда 2001 жылы 1,5 есе қысқарғанын көрсеттi. Бұл орайда ауыл шаруашылығы дақылдарының жалпы алқабындағы дәндi дақылдардың үлесi 67 пайыздан 79 пайызға дейiн ұлғайды. Құрылымдағы жалпы алқап бидайға тиесiлi, оның үлесi 48 пайыздан 65 пайызға дейiн, ал дәндi дақылдардың құрылымында тиiсiнше 71 пайыздан 82 пайызға дейiн ұлғайды;
      дәндi дақылдардың құрылымында бидайдың үлес салмағы өсуiне байланысты бұршақ тұқымдас, жарма, жемдiк дән және жемшөптiк дақылдардың егiс алқаптары азайды;
      қант қызылшасының егiс алқабы 1,6 есе азайып, 19,7 мың га. деңгейiнде тұрақтады. Ал қант қызылшасын өндiрудiң көлемi бүгiнде республикада жұмыс iстеп тұрған қант зауыттарын шикiзатпен қамтамасыз етуге мүмкiндiк бермей отыр, оның үстiне халықтың бұл өнiмге деген қажеттерiн өтей алмайды;
      күнбағыстың егiс алқабы 220-250 мың га. деңгейiнде тұрақтанды;
      қозаның егiстiк алқаптары 1,7 есе ұлғайды, бұл аталған дақылдың жоғары рентабельдiлiгіне және өткiзу рыногының болуына байланысты;
      жемiс ағаштары мен жүзiмдiк екпелер алқабының азаю үрдiсi сақталуда.

      Проблемалар:
      аймақтардың топырақ-климат жағдайының ерекшелiктерiн және рыноктың конъюнктурасын есепке алмай дәндi дақылдарды түрлерi бойынша қалыптасқан орналастыру ауыл шаруашылығы өндiрiсiн тұрақты және бәсекеге қабiлеттi етiп жүргiзудi қамтамасыз ете алмайды;
      ұсынылған ауыспалы егiстер сақталмайды;
      рентабельдiлiгi жоғары дақылдардың (мақсыр, қытайбұршақ, дәндi бұршақ тұқымдастар) өндiрiске енгiзiлуi жеткiлiксiз;
      ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердiң құнарлылығы төмендеп бара жатыр;
      мал азығын егiстiкте өндiру мәселелерiне жете назар аударылмайды;
      көпжылдық, екпе ағаштар мен жүзімдіктерді қалпына келтiру мен ұлғайту жөнiндегi жұмыстар жеткiлiксiз жүргiзiлуде, осы орайда қайта өңдеушi кәсiпорындар үшiн шикiзат тапшылығы сезiлуде.

      Егіс алқаптарының құрылымын оңтайландыру жөніндегі шаралар:
      ауыл шаруашылығы дақылдарының рентабельдi түрлерiнiң алқаптарын әсiресе солтүстiк аймақтарда ұлғайту, сондай-ақ жемiс-жидек пен жүзiмдiк алқаптарын (бұршақ тұқымдастар, жарма, майлы дақылдар, техникалық және жемдiк дәндi дақылдар, қатты бидай сорттары, сыра қайнатуға арналған арпа);
      егiс алқаптарының құрылымы аймақтардың табиғи-климаттық жағдайларына бейiмделетiн болады:
      күзгi бидай мен күздiк қарабидай алқаптары Қазақстанның батыс аймағында ұлғайтылады (Ақтөбе және Батыс Қазақстан облыстары);
      қатты бидай алқаптары Ақмола, Қостанай және Солтүстiк Қазақстан облыстарында ұлғайтылады;
      жемдiк дәндi дақылдар мен дәндi бұршақ тұқымдас дақылдар алқаптары Ақмола және Солтүстiк Қазақстан облыстарында ұлғайтылады;
      жарма және майлы дақылдардың алқаптары Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстарында кеңейтiледi;
      дәндiк жүгерi, қытайбұршақ және қант қызылшасының алқаптары Алматы және Жамбыл облыстарында ұлғайтылады;
      мақсыр алқаптары Оңтүстiк Қазақстан облысында ұлғайтылады;
      рентабельдi дақылдардың тұқымын өндiрудi қолдау;
      қант қызылшасы мен картоп өндiрудi қолдау (элиталық тұқым өндiруге субсидия беру "3.3.2-Тұқым шаруашылығы" бөлiмiнде көзделген, қант қызылшасы мен картоп өндiру кезiнде лизингтiк негiзде техникамен қамтамасыз ету, 6-Қаржылық қамтамасыз ету" тарауында көзделген);
      рентабельдiлiгi жоғары ауыл шаруашылығы дақылдарын қайта өңдейтiн кәсiпорындардың қуатын ұлғайту (қытайбұршақ және басқаларын қайта өңдейтiн зауыттың екiншi кезегiнiң құрылысын салу және iске қосу);
      жемшөптiк дақылдарды өткiзу рыноктарын қамтамасыз ететiн, мал шаруашылығы және құс шаруашылығы бағытындағы мамандандырылған өндiрiстер құру.

                                                            12-кесте

      Негізгі ауыл шаруашылығы дақылдарының белгіленген егіс алқаптары

___________________________________________________________________________
Дақылдар    !орта есеппен !  2003 ж. !  2004 ж. ! 2005  ж. !2005 жылы,    !
            !1999-2001    !          !          !          !1999-2001     !
            !жылдары      !          !          !          !жылдарға %    !
            !             !          !          !          !есебімен      !
____________!_____________!__________!__________!__________!______________!
Дәнді дақылдар  12336,5       13570      13680      13808        111,9
Қант               20,4        25,0       27,0       30,0        147,1
қызылшасы
Қоза              159,3       181,0      181,0      181,0        113,6
Майлы дақылдар    394,0       340,0      370,0      400,0        101,5
соның ішінде
күнбағыс          277,3       245,0      265,0      280,0        101,0
Жемшөптік        2848,0      2800,0     3000,0     3200,0        112,4
дақылдар
Жеміс-жидек        62,0        61,0       62,0       63,0        101,6
Жүзімдіктер        10,8        11,2       11,4       11,6        107,4
___________________________________________________________________________
     * деректер сумен қамтамасыз етілу есепке алынып өзгертілуі мүмкін.

     Күтілетін нәтиже:
     бәсекеге қабілетті өсімдік шаруашылығы өнімін өндіруді ұлғайту;
     ғылыми негізделген ауыспалы егісті игеру;
     қайта өңдеуші кәсіпорындар үшін шикізат базасының өсуі;
     мал шаруашылығының жемшөп базасын нығайту.

                                                            2-диаграмма

     Дәнді дақылдардың егіс алқабының құрылымы
     (қағаз мәтіннен қараңыз).

     Басқа дақылдардың егіс алқабының құрылымы
     (қағаз мәтіннен қараңыз).

3.3.2. Тұқым шаруашылығы

      Тұқым шаруашылығының жай-күйi:
      Республикадағы бұрынғы тұқым шаруашылығы жүйесi ыдырады. Қазiргi кезде тұқым шаруашылығының үш буынынан (бастапқы, элиталық және жалпы) екеуi сақталды, олар - бастапқы және элиталық. Бастапқы тұқым шаруашылығы ғылымы-зерттеу мекемелерiне, элиталық - ҒЗМ-нiң тәжiрибе шаруашылықтарын қоса, белгiленген тәртiппен аттестатталған элиталық тұқым шаруашылықтарына жүктелдi. Республикада барлығы 74 элиталық тұқым шаруашылығы есепте тұр.
      Бастапқы және элиталық тұқым шаруашылығы бидай, арпа, күрiш сияқты дақылдар бойынша жұмыс iстеуi жалғастырып отырған болса, дәндi бұршақ, жарма, жемшөп, қант қызылшасы, қоза, картоп, көкөнiстер бойынша тұқым шаруашылығы жұмысы iс жүзiнде тоқтаған.
      Соңғы жылдарда себiлетiн тұқымның сапасы барған сайын нашарлай түсiп, тексерiлмеген тұқым көлемi арта түсуде. Егер 1991 жылы 3,1 млн. тонна дәндi және дәндi бұршақ дақылдары тұқымы себiлiп, оның 99%-ның себiлу сапасы, 96%-ның сапасы тексерiлген болса, 2001 жылы себiлген 1,7 млн. тонна тұқымның тексерiлу және сұрыпталу көлемi, тиiсiнше тек 53 және 64% ғана болып отыр. Дәндi дақылдардың сортты егiстiк алқаптары 70 пайыздан аспайды, қалған бөлiгiне шыққан тегi мен сапасы белгiсiз тұқымдық материал себiледi.
      Қазақстандық селекция сорттары өндiрiске баяу енгiзiлуде, мәселен, жергiлiктi селекцияның сорттары бидайдың жалпы егiс алқаптарының 24%-ына ғана себiледi, бұл орайда алқаптардың көп бөлiгiне ресейлiк сорттар егiледi. Сондай-ақ бұрынғысынша ескi сорттар, тiптi мемлекеттiк тiзiлiмнен шығарылған сорттар да алқаптардың көп бөлiгiне себiлуде. Мүлде сорт сынағын өтпеген сорттарды өндiрiсте пайдалану жағдайы да аз кездеспейдi. Негiзiнен сорт сынағын өтпеген, сырттан әкелiнген сорттар себiлетiндiктен, аудандастырылмаған сорттарды пайдалану пайызы соңғы 5 жылда орта есеппен 32%-ға жеттi.

                                                                  13-кесте

             Себілген дәнді дақылдар тұқымдарының сапасын талдау

___________________________________________________________________________
Себілген тұқымның!  1991 ж. !  1992 ж.  !  1993 ж.  !  1994 ж. ! 1995 ж. !
       сапасы     !          !           !           !          !         !
__________________!__________!___________!___________!__________!_________!
Барлық себілгені,   3104,7      3012,6       3120,5     2916,2    2653,4
мың тонна
 
Тексерілгені, мың   3102,8      3010,7       3114,4     2903,2    2630,3
тонна
себілгеннің %-ы       99,0        99,9         99,8       99,6      99,0
 
Сұрыпталғаны, мың   2970,6      2891,6       2814,4     2658,2    2308,5
тонна
себілгеннің %-ы       96,0        96,0         90,0       91,0      87,0
 
Соның ішінде І      2279,8      2231,3       1911,5     1537,8    1230,6
және ІІ кластық,
мың тонна             74,0        74,0         61,0       53,0      47,0
себілгеннің %-ы

Сұрыпталмағаны,      132,2       119,1        300,0      245,0     321,8
мың тонна
себілгеннің %-ы        4,0         3,9          9,8        8,6      12,0

Тексерілмегені,        1,9         1,9          6,1       13,0      23,1
мың тонна
себілгеннің %-ы        1,0         0,1          0,2        0,4       1,0

V өсіп-өнуге        2433,8      2540,1       2575,0     2053,2    1692,4
дейінгісі, мың
тонна себілгеннің     78,4        84,3         82,5       70,4      63,8
%-ы

V және жаппай        670,9       472,5        545,5      863,0     961,0
өсіп-өнгені, мың
тонна себілгеннің     21,6        15,7         17,5       29,6      36,2
%-ы
___________________________________________________________________________

(таблицаның жалғасы)
__________________________________________________________________________
Себілген тұқымның ! 1996 ж.! 1997 ж.!  1998 ж.!  1999 ж.! 2000 ж.! 2001 ж.!
     сапасы       !        !        !         !         !        !        !
__________________!________!________!_________!_________!________!________!
Барлық себілгені,   2184,8   1921,0     1716,0    1406,1   1616,8   1819,2
мың тонна        

Тексерілгені, мың   2133,4   1813,6     1484,4    1095,2   1107,7   1106,0
тонна себілгеннің
%-ы                   98,0     94,0       87,0      78,0     69,0     60,8

Сұрыпталғаны, мың   1844,3   1421,5     1268,1     853,5    953,2    967,5
тонна себілгеннің
%-ы                   85,0     74,0       74,0      61,0     59,0     53,2

Соның ішінде І      1123,7    787,7      795,0     535,1    626,8    674,1
және ІІ кластық,
мың тонна             52,0     41,0       47,0      38,0     39,0     37,1
себілгеннің %-ы

Сұрыпталмағаны,      289,1    392,1      216,3     241,7    154,5    138,6
мың тонна
себілгеннің %-ы       13,0     20,0       13,0      17,0     10,0      7,6

Тексерілмегені,       51,4    107,4      231,6     310,9    509,1    713,1
мың тонна
себілгеннің %-ы        2,0      6,0       13,0      22,0     31,0     39,2

V өсіп-өнуге        1279,3   1038,3      771,4     536,2    626,9    838,3
дейінгісі, мың
тонна себілгеннің     58,6     54,0       45,0      38,1     38,8     46,1
%-ы

V және жаппай        905,5    882,7      944,6     869,9    989,9    980,9
өсіп-өнгені, мың
тонна себілгеннің     41,4     46,0       55,0      61,9     61,2     53,9
%-ы
__________________________________________________________________________

     Проблемалар:
     заңнамалық базаның жетілдірілмеуі, бұл тұқым шаруашылығы саласын мемлекеттік реттеуді және бақылауды жүзеге асыруға мүмкіндік бермейді;
      элиталық тұқым шаруашылығын мемлекеттік қолдаудың жеткіліксіздігі және ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің бірегей тұқымдарын өндіруді қолдаудың жоқтығы. Соңғы жылдарда тек бидайдың, күріштің және күнбағыстың элиталық тұқымдарын өндіруге ғана субсидия берілді, ал маңыздылығы олардан кем емес ауыл шаруашылығы дақылдары - жемдік дақылдардың, жарманың, қозаның, қант қызылшасының, көпжылдық шөптердің тұқымдарын өндіруге мүлде субсидия берілген жоқ. Бұл тұқым шаруашылығының одан әрі дамуына және элиталық тұқым шаруашылықтарының қалыптасуына жәрдемдеспеді;
      тұқымдарды жаппай көбейтетiн тұқым шаруашылықтары желiлерiнiң болмауы;
      элиталық-тұқым шаруашылықтарында тұқым тазартқыш техниканың тозығы жетуi;
      мемлекеттiк сынаққа келiп түсетiн ауыл шаруашылығы дақылдары сорттары көлемiнiң азаюы;
      қант қызылшасының, жекелеген көкөнiс дақылдарының дербес тұқымдарының болмауы;
      шаруашылықтар себетiн тұқымдар сапасының күрт нашарлауы, бұл атыздардың жалпы түсiмділiгiне керi ықпалын тигiздi.
      Тұқым шаруашылығын дамыту жөнiндегi шаралар:
      "Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының Заңын қабылдау және тұқым шаруашылығы саласындағы қызметтi реттейтiн заңға тәуелдi нормативтiк құқықтық актiлердi әзiрлеу;
      дәндi дақылдардың, майлы дақылдардың, қозаның, қант қызылшасының, көкөнiс және бақша дақылдарының, картоптың, көпжылдық және бiржылдық шөптердiң тұқым шаруашылығын дамыту;
      өсiп-өнуi жоғары тұқымдарды жаппай көбейтетiн тұқым шаруашылықтары жүйесiн қалпына келтiру жөнiнде жағдай жасау;
      жемiс ағаштары мен жүзiмдiктер өсiретiн көшеттiктердi қалпына келтiру;
      дәндi дақылдардың, майлы дақылдардың, қозаның, қант қызылшасының, картоптың, бiржылдық және көпжылдық шөптердiң бiрегей және элиталық тұқымдарын, сондай-ақ рентабельдiлiгi жоғары дақылдардың бастапқы өсiп-өнуi тұқымдарын өндiрудi мемлекеттiк қолдау;
      ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердегi тұқымның сапасына уақтылы және бiлiктi сараптама жүргiзу, сапа жөнiнен олардың қолданыстағы МЕМСТ-тарға сәйкестiгiн анықтау;
      шетелдерден келетiн сорттарды қоса алғанда, сорт сынағына келiп түсетін өсiмдiктер сорттарының түр-түрін ұлғайту;
      кадрлар даярлау жөнiндегi мемлекеттiк бағдарламада жыл сайын 25-30 адам шамасында селекционер-тұқымтанушы мамандарды даярлап шығаруды көздеу.

      Қаржылық қамтамасыз ету
      Элиталық тұқым шаруашылықтарын сақтауға және дамытуға, элиталық тұқым шаруашылықтарының, мемлекеттiк сорт сынайтын учаскелер мен станциялардың, мемлекеттiк астық ресурстарының тұқымдық және егiлетiн материалдарының сорттық және егiлу сапаларын, ауыл шаруашылығы дақылдары сорттарының сыналуын анықтауға, ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлер тұқымдарының сапасын анықтауға республикалық бюджеттен қаражат бөлу.

                                                                  14-кесте

                                                            мың теңге

---------------------------------------------------------------------------
Бюджеттiк бағдарламаның,            !  2003 жыл  !  2004 жыл  ! 2005 жыл
кiшi бағдарламаның атауы            !            !            !
---------------------------------------------------------------------------
Элиталық тұқым шаруашылықтарын         772454,3     844000,0     844000,0
сақтау және дамыту

Бiрегей тұқымдарды өндiруге             64800,0      61073,7      68784,6
субсидия беру

Ауыл шаруашылығы дақылдары              61827,9      63940,9      74797,0
сорттарын сынау

Элиталық тұқым шаруашылықтарының,       43348,0      47301,0      47301,0
мемлекеттiк сорт сынайтын учаскелер
мен станциялардың, мемлекеттiк астық
ресурстарының тұқымдық және егiлетiн
материалдарының сорттық және егілу
сапаларын анықтау

Ауыл шаруашылығы тауарларын             55253,0      56933,0      58800,0
өндiрушiлер тұқымдарының сапасын
анықтау

БАРЛЫҒЫ                                997683,2    1079188,6    1093682,6
---------------------------------------------------------------------------
      Бөлiнетiн қаржының көлемi тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджеттiң жобасын республикалық бюджет комиссиясы қарауының нәтижесi бойынша заңнамада белгiленген тәртiппен нақтылануы мүмкiн.

      Күтiлетiн нәтижелер:
      элиталық тұқымдар құнын 40%-ға дейiн арзандату есебiнен оларға ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлердiң қол жеткiзуi;
      элиталық тұқымның қажеттi мөлшерiн өндiрудi қамтамасыз ететiн көлемде бiрегей тұқымдар өндiрiсiн қамтамасыз ету;
      ауылдағы тауар өндiрушiлердiң сорт ауыстыру мен сорт жаңартуды жүргiзуi үшiн элиталық тұқымдармен толық көлемiнде қамтамасыз ету;
      өсiмдiктердiң тектiк қорын сақтау мақсатында аттестатталған элиталық тұқым шаруашылықтарының қаржылық жағдайын жақсарту;
     қант қызылшасының, қозаның, картоптың, көпжылдық және бiржылдық шөптердiң тұқым шаруашылықтарын қалпына келтiру;
     сұрыпталған, өсiп-өнуi жоғары тұқымдарды тұқымдық астықтың мемлекеттiк ресурстарына дайындау;
     ауыл шаруашылығы дақылдары сорттарының неғұрлым өнiмдi және сапасы жөнiнен бағалы сорттарын анықтау нәтижесiнде өсімдiк шаруашылығы өнiмiнiң түсiмдiлiгiн, сапасын және жалпы түсімін арттыру.

3.3.3. Химияландыру

                                                            15-кесте

                       Тыңайтқыштарды қолдану серпiнi

---------------------------------------------------------------------------
           Көрсеткiштер           !               Жылдар
                                  !----------------------------------------
                                  ! 1970! 1975!1980 !1986 ! 1990!1995 !2000
---------------------------------------------------------------------------
Енгiзiлген минералдық тыңайтқышта,
мың т.                             227,0 412,0 532,0 1039,0 672,0 36,2 11,5
1 га. егiстiк алқапқа енгiзiлгенi,
кг.                                 7,4  11,4  14,0  29,0   19,7   1,3  1,0
Тыңайтқыш енгiзiлген алқаптың
үлес салмағы, %                     9,8  18,6  24,0  47,0   27,0   0,1  0,8
Енгiзiлген органикалық тыңайтқыштар,
мың т.                             7719  24467 23645 33196  22326 11141 175
---------------------------------------------------------------------------

     Жай-күйiн талдау
     1986 жылға дейiн ауыл шаруашылығына минералдық тыңайтқыштар берудiң және оларды қолданудың көлемi бiрте-бiрте ұлғайғаны байқалды, 1987 жылдан бастап республикада тыңайтқыштарды қолдану төмендей бастады, әсiресе 1991 жылдан бастап күрт төмендегенi байқалды. Бастапқы кезеңмен салыстырғанда осы кезеңде топырақтағы қара шiрiк 30%-ға азайды.
      Минералдық тыңайтқыштарды қолдану көлемi азаюымен бiр мезгiлде ауыл шаруашылығы дақылдарының түсiмдiлiгi кемидi.
      Топырақтағы минералдық қоректiң жылжымалы нысандары азаяды.
      Отандық минералдық тыңайтқыштар өндiрiсi 1990 жылғы 1484,9 мың тоннадан, 2000 жылы 6,7 мың тоннаға кемiдi.

                                                            16-кесте

          Отандық зауыттардың минералдық тыңайтқыштар өндіруі

                                                             мың тонна

_________________________________________________________________________
           Зауыттар             !   1990 ж.  !   1995 ж.  !    2000 ж.   !
________________________________!____________!____________!______________!
"ҚазСабтон" ЖАҚ, Степногорск        162,5         31,1           -
қаласы
"Қазфосфат" ЖШС, Жамбыл қаласы      358,2         85,2          0,2
"Испат-Қармет", Қарағанды қаласы     11,1          2,7          6,5
"Ақтал ЛТД" ЖШС, Ақтау қаласы       953,1         77,9           -
Барлығы                            1484,9        196,9          6,7
___________________________________________________________________________

                                                            17-кесте

              Арамшөп басу және химиялық жолмен отау серпіні ___________________________________________________________________________
     Көрсеткіштер   ! 1990 ж.! 1997 ж.! 1998 ж.! 1999 ж.! 2000 ж.! 2001 ж.!
____________________!________!________!________!________!________!________!
Барлық арамшөп          20945    12673    11493     9598     9119     9219
басқаны, мың гектар
оның ішінде қара         4100     2500     2600     1800     1900     2200
сұлымен
Гербицидтермен нақты     8808     4023     3875     3128     4467     4940
өңделгені, мың га
оның ішінде
қара сұлыға қарсы        1200       70       42        0        0        0
Қамту пайызы             42,1     31,7     33,7     32,6     49,0     53,6
оның ішінде қара         29,3      2,8      1,6        0        0        0
сұлыға қарсы
___________________________________________________________________________

     Соңғы 2 жылда химиялық жолмен отау көлемі 15-20 %-ға ұлғайғанына қарамастан, олар қажетті деңгейдің тек әлі де 50-55 %-ын құрайды;
     тамыр өркені және тамырсабақ арамшөптерінің басып кетуі 6-10 %-ға азайғаны байқалады, біржылдық қосжарнақты және біржылдық астық тұқымдас арамшөптердің басып кетуі 12%-ға, ал қара сұлы бойынша 17 %-ға ұлғайды;
     1999 жылдан бастап қара сұлыға қарсы химиялық жолмен күрес мүлде жүргізілмейді.

                                                            18-кесте

      Дәндi дақылдар тұқымдарының дәрiлеуiштерiн қолдану жөнiндегі деректер

---------------------------------------------------------------------------
    Көрсеткiштер     !1990 ж. ! 1997 ж.! 1998 ж.! 1999 ж.! 2000 ж.! 2001 ж.
---------------------------------------------------------------------------
Себiлген тұқым,
мың тонна              2998      1921     1716     1406     1616    1819
Дәрiленген тұқым,
мың тонна              2180      1034      828      734      841     865
Қамтылу пайызы         72,7      53,8     48,3      52,2     52,0    47,6
---------------------------------------------------------------------------

      1991 жылдан бастап дәндi дақылдардың тұқымын және одан кейiнгi жылдарда себiлген тұқымның 40-50 %-на дейiнiн дәрiлеу көлемiнiң азаюына байланысты топырақта және тұқымдық материалда фитопатогендердiң шоғырлануы үдеп бара жатыр;
      егiстiктердiң дәндi дақылдар ауруларының барлық түрiмен зақымдануы жоғары күйiнде қалып отыр - тамыр шiрiгi жыл сайын 40-50 %-да байқалады, бидай мен арпаның тозаңды қаракүйемен залалдануы - 13 %, арпа егiстiктерiнiң қатты қаракүйемен залалдануы - 6 %-ға дейiн, жаздық және күздiк бидай егiстiктерiнде - 8 %;
      дәндi дақылдар егiстiктерiнiң ақ дақпен және өсiмдiк татымен залалдануы 1 млн. гектардан артық алқапта байқалды, залалдану деңгейi 30-40 %-ға жетедi, ал фунгицидтер қолданудың көлемi - 5 %-дан 20 %-ға дейiн жеттi.

      Проблемалар:
      тыңайтқыштар қолданудан бас тарту егiншiлiктегi баламалы бағыттармен салыстырғанда егiншiлiк өнiмдiлiгiнiң 20-30 %-ға және одан да көп кемуiне, ал тыңайтқыштар қолдануды азайту - топырақтағы қара шiрiктiң күрт кемiп кетуiне әкеп соғады. Соңғы 40-50 жылда қаратопырақты жерлердегi қара шiрiк 22-25 %-ға, қоңыр топырақты мен сұр топырақты жерлерде 14-30 %-дан астам азайып кеттi, осының салдарынан өсiмдiктердiң, әсiресе бидайдың түсiмдiлiгi мен сапасы төмендеп барады;
      минералдық тыңайтқыштар құнының қымбат болуы iшкi және сыртқы рыноктарда оларды бәсекеге қабiлетсiз етедi;
      елiмiзде өндiрiлетiн минералдық тыңайтқыштардың түр-түрi аграрлық сектордың қажетiн қамтамасыз етпейдi, отандық зауыттар калийлi және азотты тыңайтқыштарын өндiрмейді;
      аграрлық сектордың шаруашылықтарында минералдық тыңайтқыштар енгiзетiн арнаулы техника жоқ;
      тыңайтқыштар бағасының қазiргi жағдайында оларды қолдану ауылдағы тауар өндiрушiлердiң шығындарын ақтай алмайды, яғни рентабельдi емес;
      ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер құнарлылығының мониторингi жүргiзiлмейдi, соның салдарынан минералдық тыңайтқыштарды қолдану жөнiндегi ұсыныстар жоқ;
      ауылдағы тауар өндiрушiлер қаражатының жетiмсiздiгi тұқымдарды қажеттi көлемде дәрiлеуге және арамшөп өсiмдiктерiне қарсы күрес жүргiзуге мүмкiндiк бермейдi.

      Топырақ құнарлылығын сақтау және ұдайы молықтыру жөнiндегi шаралар:
      облыстарда агрохимиялық қызмет станциялары жүйесi бар мемлекеттiк мекеме нысанындағы ғылыми-әдiстемелiк агрохимиялық қызмет орталығын ұйымдастыру арқылы ауыл шаруашылығының агрохимиялық қызметiн қалпына келтiру. Әртүрлi нысандағы тiркелген агрохимиялық қызмет станцияларының және ғылыми мекемелер мен МемҒӨОжер зертханаларының бәсекелестiк ортада агрохимиялық зерттеу жүргiзуi, минералдық және органикалық тыңайтқыштарды тиiмдi қолдану бойынша ұсыныстар әзiрлеуi;
      минералдық тыңайтқыштарды қолдану көлемiн елiмiз бойынша тұтас алғанда 2003 жылы 380.1 мың тоннаға, 2004 жылы - 439.0 мың тоннаға және 2005 жылы - 599,8 мың тоннаға жеткiзу;
      2003 жылы 1333 мың га., 2004 жылы 3000 млн. га. және 2005 жылы 3334 мың га. алқаптағы жерге агрохимиялық зерттеу жүргiзу;
      отандық ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлердiң минералдық тыңайтқыштар сатып алуына субсидия беру;
      республикалық бюджет қаражаты есебiнен дәрiлеуiштер мен гербицидтер құнын арзандату жолымен оларды қолдануға субсидия беру;
      Қазақстан Республикасының заңнамасын жетiлдiру арқылы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердiң құнарлылығын төмендеткенi үшiн жауапкершілік тетiгiн әзiрлеу;
      бұрын минералдық тыңайтқыштар өндiрген "Қазфосфат" ЖШС, "ҚазСабтон" ЖАҚ және "Ақтал ЛТД" ЖШС кәсiпорындарында оларды қолданылып жүрген құрамдағы заттарымен өндiрудi 600 мың тоннаға жеткiзу және олардың түр-түрін ұлғайту;
      минералдық тыңайтқыштар енгiзетiн арнаулы техника өндiрiсiн қалпына келтiру үшiн қаржы лизинг тетiгiн қолдану арқылы жағдай жасау;
     мемлекеттiк бiлiм беру тапсырысына сәйкес жыл сайын 25-30 адам шамасында агрохимик және топырақтанушы мамандар даярлауды көздеу.
     Қаржылық қамтамасыз ету

     Отандық ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлердiң минералдық тыңайтқыштар, дәрiлеуiштер мен гербицидтер сатып алуына жұмсалған шығындарының бiр бөлiгiн, ауыл шаруашылығының агрохимиялық қызметiн қалпына келтiрудi және топырақ құнарлылығының мониторингiн жүргiзудi субсидиялауға республикалық бюджеттен қаражат бөлу.

                                                                  19-кесте

                                                            млн. теңге ---------------------------------------------------------------------------
         Бюджеттiк бағдарламаның атауы     ! 2003 ж. ! 2004 ж. ! 2005 ж.
---------------------------------------------------------------------------
Ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлердiң
минералдық тыңайтқыштар, дәрiлеуiштер мен
гербицидтер сатып алуына субсидия беру        800       1000      1200

Топырақ құнарлылығының мониторингiн
жүргiзу және оның химиялық құрамын анықтау     80        180       200

Агрохимиялық қызметтiң ғылыми-зерттеу
орталығын ұйымдастыру                          85         85        85
Жиынтығы                                      965       1265      1485
---------------------------------------------------------------------------
      Бөлiнетiн қаржының көлемi тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджеттiң жобасын республикалық бюджет комиссиясы қарауының нәтижесі бойынша заңнамада белгiленген тәртіппен нақтылануы мүмкiн.

      Күтілетiн нәтиже:
      Топырақтағы қара шiрiк 10-15 %-ға артады, бұл орайда фосфоры аз егiстiк жерлердiң 70 %-ы осы қоректiк элементпен қамтамасыз етiлудiң орта және жоғары санатына көтерiледi;
      дәндi дақылдар түсiмдiлігi 20 пайыздан 50 пайызға дейiн, қант қызылшасы - 40, шитi мақта - 30, көкөнiс - 40 пайызға, ал күштi бидай өндiрудiң үлесi 2,5 - 3,0 млн. тоннаға дейiн ұлғаяды;
      егiстiктерде дәндi дақылдардың аурулары мен арамшөп өсiмдiктерiнiң таралуын азайту;
      қолайлы фитосанитариялық ахуалды қамтамасыз ету;
      отандық ауыл шаруашылығы өнiмiн өндiрушiлердiң қаржылық жай-күйi жақсарады;
      агроөнеркәсiп кешенiнде, минералдық тыңайтқыштар шығаратын кәсiпорындарда және тыңайтқыштар енгiзуге арналған техника шығаратын зауыттарда 2650 жаңа жұмыс орнын ашу.

3.3.4. Ауыл шаруашылығы техникасымен қамтамасыз ету

      Машина-трактор паркiнiң жай-күйiн талдау
      Тракторлар мен комбайндар паркiн пайдаланудың нормативтiк мерзiмi 7-10 жыл бола тұрса да, олардың қазiргi орташа пайдаланылуы 13-14 жылға созылып отыр. Қолда бар техниканың техникалық әзiрлiк коэффициентi 0,7-ден аспайды және техника бiрлiгiне жүктеме нормативтен 1,2-1,6 есе артық.
      Ауыл шаруашылығы өндiрiсiнiң техникалық жарақтандырылуының қазiргi деңгейi оны тиiмдi дамытудың тежеушi факторы, ауыл шаруашылығы дақылдарын егiп өсiру технологияларын қарабайырландырудың, өсiмдiктер зиянкестерi, аурулары таралуының, топырақтағы қара шiрiк жоғалуының және түптеп келгенде өнiм сапасы төмендеуiнiң себепшiсi болып табылады.
      1994 жылдан 1999 жылға дейiн ауыл шаруашылығы iс жүзiнде жаңа техника алған жоқ. Бюджеттiк бағдарламаларды қоса алғанда, соңғы 3 жылда барлығы 7279 бiрлiк техника сатып алынды, оның 1193-i трактор және 2388-i комбайн, бұл республикадағы осы саланы техникалық жарақтандырылуына тұтас алғанда айтарлықтай ықпал етпейдi.

                                                                  20-кесте

             Негізгі ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу

                                                                  дана ___________________________________________________________________________
            \Жылдар ! 1991 ! 1992 ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 !1998!
   Атауы    \       !      !      !      !      !      !      !      !    !
____________________!______!______!______!______!______!______!______!____!
Тракторлар            96329  11051  7302   2223   1143    495    360   211
Қопсытқыштар          14914   1589  1005    658    185    121     13    12
Дән сепкіштер         64451   9130  2736   1402    665    504    162    79
Астық жинайтын        29736   4057  3242    918    397    233    485   377
комбайндар
Жемшөп жинайтын        2768    436   184     74     20      3      0     2
комбайндар
Дестелегіштер         11611   1646   680    293    155    104     23    32
__________________________________________________________________________
(таблицаның жалғасы)
__________________________________________
             \Жылдар! 1999 ! 2000 ! 2001 !
   Атауы      \     !      !      !      !
____________________!______!______!______!
Тракторлар              215    419   837 !
Қопсытқыштар             12      6    17 !
Дән сепкіштер           283    213   559 !
Астық жинайтын          190    581  1797 !
комбайндар                               !
Жемшөп жинайтын           0      0     0 !
комбайндар                               !
Дестелегіштер           196    337   508 !
_________________________________________!

                                                            21-кесте

              Қолда бар негізгі ауыл шаруашылығы техникасы

                                                            мың дана ___________________________________________________________________________
             \Жылдар! 1991 ! 1992 ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 !1998!
   Атауы      \     !      !      !      !      !      !      !      !    !
____________________!______!______!______!______!______!______!______!____!
Тракторлар           206,3  222,4  217,7  210,5  189,2  165,1  147,2  130,0
Астық жинайтын        83,8   84,1   79,6   74,1   67,4   59,4   52,9   45,1
комбайндар
__________________________________________________________________________

(таблицаның жалғасы)
__________________________________________
             \Жылдар! 1999 ! 2000 ! 2001 !
   Атауы      \     !      !      !      !
____________________!______!______!______!
Тракторлар            120,1  121,1  119,8!
Астық жинайтын         41,8   41,3   40,0!
комбайндар                               !
_________________________________________!
     Проблемалар:

     машина-трактор паркiнiң тозығы жетуi 80 %-ға жеттi және толығымен ауыстыруды қажет етедi;
      ұсақ және орта ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлердiң саны көп болуы, олар техникасы болмағандықтан өздерiнiң ауыл шаруашылығы жерлерiн өз бетiнше өңдей алмайды;
      ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлердiң төлем қабiлетiнiң төмендiгi және өтiмдi кепiлге салатын мүлкiнiң болмауы қажеттi техника сатып алуына және екiншi деңгейдегi банктердiң кредит ресурстарын алуына мүмкiндiк бермейдi;
      сервис орталықтары мен машина-технологиялық станциялардың (МТС) техникамен де, құрал-жабдықтармен де толық жасақталмағандығынан олар көрсететiн қызметтердiң деңгейi төмен.

     Шаралар:
     ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлерге кейiннен лизингке беру үшiн отандық және шетелдiк техника мен қосалқы бөлшектер сатып алуға кредит беру;
     қызметтерiнiң бастапқы кезеңiнде мемлекеттiк құрылымдардың қатысуымен кейiннен мемлекеттiң үлесiн бәсекелес секторға сатып, сервис орталықтары мен МТС-тың тиiмдi нысандарын құру жөнiндегi пилоттық жобаларды әзiрлеу және iске асыру;
     техника лизингін ұйымдастыру және сервис орталықтары мен МТС-тың жұмыс iстеуi үшiн қолайлы салық режимдерiн жасау.

      Сервис орталықтары мен МТС-ды орналастырудың болжамдық схемасы

                         (қағаз мәтіннен қараңыз).

     Қаржылық қамтамасыз ету

                                                            22-кесте

                                                            мың теңге ---------------------------------------------------------------------------
      Бюджеттiк бағдарламаның атауы    ! 2003 жыл ! 2004 жыл ! 2005 жыл
---------------------------------------------------------------------------
Лизингтік негiзде ауыл шаруашылығы
техникасымен қамтамасыз ету              2 926 811  4 005 564  5 950 982
Ауыл шаруашылығы қызметтерiн көрсету,    1 000 000  2 000 000  2 000 000
техниканы, қосалқы бөлшектер мен
ауыл шаруашылығы құрал-жабдықтарын
жөндеу және сату жөнiндегi сервис
орталықтарын құру үшiн "ҚазАгроҚаржы"
ЖАҚ-тың жарғылық қорын ұлғайту

Ауыл шаруашылығы, мелиоративтiк және      47 598,1   45 905,75  44 510,45
жол құрылысы техникасын мемлекеттiк
тiркеу
ЖИЫНТЫҒЫ                            3 974 409,1  6 051 469,75  7 995 492,45
---------------------------------------------------------------------------
     Бөлінетін қаржының көлемi тиiстi қаржы жылына арналған бюджеттi қалыптастыру кезiнде нақтылануы мүмкiн.
     Бюджеттiк бағдарламаны орындаудан күтілетiн нәтижелерi:
     қолда бар машина-трактор паркiн орта есеппен 10%-ға жаңарту;
     отандық трактор жасауды және ауыл шаруашылығы техникасын, қосалқы бөлшектер шығаруды қолдау;
      2003 жылы Ақмола, Алматы, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қарағанды және Солтүстiк Қазақстан облыстарында 6 сервис орталығын және MTC жүйесiн құру аталған облыстардың ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлерiне, әсiресе ұсақ шаруа құрылымдарына егiстiктi өңдеу, күту, егiн жинау мен ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу және оларға техникалық қызмет көрсету бойынша тиiмдi сервистiк қызметтер көрсетудi қамтамасыз етедi;
      ауыл шаруашылығының материалдық-техникалық базасын iшiнара жақсарту;
      сервис орталықтары мен МТС-тар көрсететiн қызметтердi ұлғайту және жақсарту;
      ауыл шаруашылығы дақылдарын өндiру тиiмдiлiгiн арттыру;
      жұмыс орындарын 2003 жылы 258-ге, 2004 жылы - 460-қа, 2005 жылы - 460-қа көбейту;
      ауыл шаруашылығы құралымдары кiрiстерiнiң өсуi.

      3.4. Ауыл шаруашылығы машинасын жасауды дамытудың негiзгi бағыттары

      Қазiргi жай-күйi
      Ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң төлем қабiлетiнiң жоқтығына орай және осыған байланысты сұраныстың болмауынан ауыл шаруашылығы техникасын шығаратын кәсiпорындар өндiрiлетiн өнiмiнiң номенклатурасын әртараптандырды және соның нәтижесiнде қазiргi уақытта тек ауыл шаруашылығы техникасын шығаруға ғана маманданған кәсiпорындар iс жүзiнде жоқ.
      "Қазақстантрактор" ААҚ (Павлодар қаласы) 4-класты Т-95,4 шынжыр табанды тракторын шығаруды игердi;
      Кейбiр машина жасайтын кәсiпорындар техникалық әлеуеттiгiн сақтау мақсатында одан әрi дамытуды қажет ететін ауыл шаруашылығы техникасын шығару жөнiндегi жекелеген жобаларды iске асыруда. Мәселен, 2001 жылғы шiлдеден бастап "Шағын литражды двигательдер зауыты" ЖШС Петропавл зауытынан, украиналық машина жасаушылармен бiрлесе отырып өнiмдiлiк қабiлетi 7-8 кг/сек және 9-11 кг/сек эксперименттiк 9 "HAH" комбайны құрастырылып шығарылды.
      Тiркемелi кең ауқымды ЖВП-9,1 дестелегiшiн қазақстандық кәсiпорындардың 48 %-дық үлестiк қатысуымен құрастырып шығару игерiлдi, "ЗИКСТО" ААҚ-да трактор тiркемелерiн, сыдыражыртқыш және шөп шабатын агрегаттар шығару жолға қойылды, "Агромаш" (Астана қаласы) АҚ тұқым сепкiштер, топырақ эрозиясына қарсы қолданылатын құралдар шығаруды қайта қалпына келтiрдi.
      Бүгiнгi күнде республикамызда ауыл шаруашылығы техникалары мен қосалқы бөлшектер шығаруға бағдарланған 129 зауыт бар. Бұл зауыттар ауыл шаруашылығы мақсатындағы өнiмнiң 391 түрiн шығарады. Зауыттардың 2002 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша жалпы кредиторлық және дебиторлық берешектерi 5,8 млрд. теңгенi құрады, соның iшiнде кредиторлық берешек - 3,1 және дебиторлық берешек - 2,7 млрд. теңге болды.
      Проблемалар:
     астық жинайтын комбайндар мен доңғалақты тракторлар шығаруда өз өндiрiсiмiздiң болмауы;
     ауыл шаруашылығы техникасының отандық маркаларының бәсекеге жарамдылығының төмендiгі;
     отандық ауыл шаруашылығы машиналарын жасаушылардың жиынтықтау түзiлiмдерi мен бөлшектерi жөнiнен шетелдiк жеткiзiп берушiлерге тәуелдi болуы;

Ауыл шаруашылығы машиналарын жасайтын өндірістік
кәсіпорындардың орналасуы

      (қағаз мәтіннен қараңыз).

       отандық зауыттардың қажеттi айналым қаражаттарының болмауы және олардың мiндеттi төлемдер бойынша қарыздарының болуы;
      ауыл шаруашылығы машиналарын жасауда орта буын кадрлардың жетiспеуi;
      жаңа ауыл шаруашылығы техникасын әзiрлеу мен енгiзу жөнiндегi мамандандырылған отандық ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-конструкторлық ұйымдардың болмауы;
      өндiрiлген өнiмдi сату жөнiндегi ұйымдастырылған дилер желiлерiнiң болмауы;
      ауыл шаруашылығы машиналарын жасау кәсiпорындарының өндiрген өнiмi жөнiнде қажеттi жарнамалық ақпараттың болмауы.

      Шаралар:
      Негiзгi ауыл шаруашылығы жұмыстарының оңтайлы мерзiмдерде орындалуын, ауыл шаруашылығы өнiмiнiң сақталуы мен өңделуiн қамтамасыз ететiн, тиiмдiлiгi жоғары ауыл шаруашылығы техникасын, құрал-жабдықтар мен қосалқы бөлшектер өндiрiсiн дамыту;
      машина жасау кәсiпорындары бойынша мәлiметтер базасын қалпына келтiру және қалыптастыру және оны Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң ақпараттық-маркетингтiк жүйесiне орналастыру;
      эксперименттiк және жобалау-конструкторлық жұмысты ұйымдастыруға көмек көрсету;
      ауыл шаруашылығы машиналарын жасау кәсiпорындарының өндiрiстiк кооперациясын ұйымдастыру және оған сатуға көмек көрсету;
      шетелдiк алдыңғы қатарлы ауыл шаруашылығы техникасын жасаушылармен франчайзингтiк схемаларға пысықтау жұмыстарын жүргiзу;
     ауыл шаруашылығы машиналарын жасаушы кәсiпорындары қарыздарының құрылымын қайта қарау мақсатымен оларды талдау;
     тракторларға арналған трансмиссия шығаруды мемлекеттiк қолдау;
     дизельдiк двигательдер өндiрiсiн ұйымдастыру үшiн кредит қорларын бөлу;
     мейлiнше тапшы қосалқы бөлшектер шығаруға кредит беру;
     кәсiптiк-техникалық лицейлер (КТЛ) мен орта арнаулы оқу мекемелерiнде кадрлар
даярлауды ұлғайту мәселесiн пысықтау;
     жаңа ауыл шаруашылығы техникасын әзiрлеуге және оларды енгiзуге бағытталған ғылыми-зерттеу және инновациялық бағдарламалар мен жобаларды iске асыру.

     Қаржылық қамтамасыз ету:

                                                            23-кесте

                                                            млн. теңге __________________________________________________________________________
  Қазақстан Даму Банкiнiң кредит ресурстары   !2003 ж. ! 2004 ж. ! 2005 ж.
______________________________________________!________!_________!________
Трансмиссия өндiрiсiн ұйымдастыруға кредит беру   600      1400       -
Дизельдi двигательдер өндiрiсiн ұйымдастыруға     350        -        -
кредит беру

Қосалқы бөлшектер өндiрiсiне кредит беру          350       350       350
ЖИЫНТЫҒЫ                                         1300      1750       350
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
      Бюджеттiк бағдарламаның атауы           !2003 ж. ! 2004 ж. ! 2005 ж.
______________________________________________!________!_________!________
Тәжiрибелiк-конструкторлық жұмысқа мемлекеттiк    250        50       -
тапсырыс орналастыру
ЖИЫНТЫҒЫ                                          250        50       -
__________________________________________________________________________
     Кредит берудiң көлемi нақтылануы мүмкiн
     Орындалуынан күтiлетiн нәтижелер:
     ауыл шаруашылығы машиналарын жасау кәсiпорындарының республикалық кооперациясын iске асырудың негiзiнде республикамызда техника мен құрал-жабдықтар өндiрiсiнiң тиiмдi кешенiн қалыптастыру;
      "Семей машзауыты" АҚ "ПЗТМ" АҚ (Петропавл қаласы), Саран резина-техникалық зауыты және т.б. зауыттармен қауымдасып отандық тракторлар ("Қазақстантрактор" ААҚ), дизельдi двигательдер ("Қостанайдизель" АҚ) шығаратын зауыттардың жұмыс iстеуi;
      республикамыздың Атырау және Маңғыстау облыстарынан басқа 12 облысында тұқым себу және егiн жинау техникалары үшiн, сондай-ақ осы облыстарда жем-шөп өндiруге және ауыл шаруашылығы өнiмiн бастапқы өңдеуге арналған аса тапшы қосалқы бөлшектер шығаратын өнеркәсiптiк кәсiпорындар iске қосылады;
     ауыл шаруашылығы машиналарын әзiрлеу жөнiндегi бас жобалау-конструкторлық бюроның жұмыс iстеуi;
     отандық және шетелдiк ғалымдардың әзiрлемелерi есебiнен ауыл шаруашылығы машиналарын жасау өнiмдерiнiң бәсекеге жарамдылығын арттыру;
     республикамыздың импортқа тәуелдiлiгiн азайту;
     жаңадан жұмыс орындарын құру.

                                                            23а-кесте

      Мынадай қосымша жұмыс орындары құрылатын болады __________________________________________________________________________
N !                Бағыты                    ! жұмыс орындары құрылатын
   !                                          !           болады
   !                                          !___________________________
   !                                          !2003 ж. ! 2004 ж. ! 2005 ж.
___!__________________________________________!________!_________!________
1. Трансмиссия өндірісін ұйымдастыру             470       650       810
2. Дизельді двигательдер өндірісін ұйымдастыру    50       110       120
3. Ауыл шаруашылығы машиналарының тапшы          440       330       265
    бөлшектерін шығаруды ұйымдастыру
4. Бас конструкторлық бюро құру                   15        70        65
        Барлығы                                   975      1160      1260
__________________________________________________________________________

3.5. Өсiмдiктердi қорғау және карантин 3.5.1. Өсiмдiктердi қорғау

     Қазiргi жай-күйi
     Республикада ауыл шаруашылығы дақылдарына 50-ге тарта түрдегi қорек талғамайтын және бейiмделген ерекше зиянкестердiң 100-ден аса түрi, аурудың 70-тен аса түрлерi және 120-ға жуық арамшөп түрлерi залал келтiруде.
     Шегiртке зиянкестерiн қоспағанда аса қауiптi зиянкестер мен аурулардың таралуы бойынша фитосанитариялық жағдай күрделi деп бағаланады.
     Фитосанитариялық жағдайдың нашарлауының негiзгi себептерi мыналар болып табылады:
     құнсыз жерлер мен өңделмеген егiстiктердiң көбеюi;
     ауыл шаруашылығы дақылдарының егiп өсiру технологиясының сақталмауы;
     қорғау iс-шараларының бүкiл кешенiнiң орындалмауы;
     бюджеттiң және ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң қаржылық мүмкiндiктерiнiң шектеулi болуы.

                                                            24-кесте

          Ауыл шаруашылығы дақылдарының аса қауiптi зиянкестерi мен
           ауруларының таралуы және 1998-2002 жылдарда оларға
                қарсы күрес жүргiзу жөнiндегi мәлiметтер __________________________________________________________________________
  Аса қауiптi зиянкестер мен  !  Жылдар бойынша өңделуге тиiс және нақты
      атаулардың атауы        !         өңделген алаңдар, мың га
                              !___________________________________________
                              !          1998 ж.     !      1999 ж.
                              !______________________!____________________
                              !  өңделуге  !  нақты  !  өңделуге ! нақты
                              !    тиіс    !  өңдел. !    тиіс   ! өңдел.
                              !  болғаны   !   гені  !  болғаны  ! гені
______________________________!____________!_________!___________!________
Шегіртке                          2197,9     1567,0     4355,6    2363,2
Астық сұр көбелегі                  56,9       29,4       43,4      19,9
Зиянкес бақашық қандала              3,8       0,76        1,0      0,4
Гессен шыбыны                       25,0       -          51,6       -
Астық қоңызы                         3,6       -          15,0       -
Мақта көбелегі                      51,6       45,1       90,3     109,3
Өрмекші кене                        12,6        7,7       64,0      64,0
Тот және септориоз                 555,1       11,8      567,6      94,9
__________________________________________________________________________
таблицаның жалғасы:
__________________________________________________________________________
  Аса қауiптi зиянкестер мен  !  Жылдар бойынша өңделуге тиiс және нақты
      атаулардың атауы        !         өңделген алаңдар, мың га
                              !___________________________________________
                              !      2000 ж.   !      2001 ж.   !Таралудың
                              !________!_______!________!_______!2002 жыл.
                              !өңделуге! нақты !өңделуге! нақты !ға арнал.
                              !  тиіс  ! өңдел.!  тиіс  ! өңдел.!ған бол.
                              !болғаны ! гені  !болғаны ! гені  !жамдары
______________________________!________!_______!________!_______!_________
Шегіртке                        8100     8100    4116,4   4116,4  1844,2
Астық сұр көбелегі                48,7     8,65   117,3     96,7   309,2
Зиянкес бақашық қандала           22,2     -      105,3     85,2    65,9
Гессен шыбыны                     70,0     -      190,9     34,5   165,3
Астық қоңызы                       2,4     2,4     72,0     56,2    40,0
Мақта көбелегі                    62,7    34,7     26,2      8,4    60,0
Өрмекші кене                      41,2    33,7     32,0     18,1    30,0
Тот және септориоз               726,5    32,2    1053,4   187,3  1008,5
__________________________________________________________________________

       2002 жылы ауыл шаруашылығы дақылдарының негізгі аса қауiптi
                 зиянкестерi мен ауруларының таралуы

     (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

     Республикалық деңгейдегi мемлекеттiк басқару мен реттеудi, жұмысты үйлестiру мен ұйымдастыруды Ауыл шаруашылығы министрлiгi, облыстық және аудандық деңгейде министрлiктiң тиiстi аумақтық басқармалары жүзеге асырады.
      Аса қауiптi зиянкестер мен ауруларды анықтауға арналған зерттеулер жүргiзудi "Фитосанитария" республикалық мемлекеттiк кәсiпорны орындайды.
     Химиялық өңдеу жүргiзудi ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң өздерi және келiсiм-шарт негiзiнде бәсекелестiк ортада өңдеу жөнiндегi қызметтердi көрсететiн орындаушы фирмалар орындайды.
     Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң аса қауiптi зиянкестерiне және ауруларына қарсы күрес бекiтiлген тiзiлiм бойынша бюджеттiк қаражат есебiнен қаржыландырылады.

                                                            25-кесте

      1998-2002 жылдарда өсімдіктердің аса қауіпті зиянкестері мен
         ауруларына қарсы күресті қаржыландыру және оларға қарсы
                 күрес жүргізу жөніндегі мәліметтер __________________________________________________________________________
          Көрсеткіштер            !1998ж. !1999ж. !2000ж. !2001ж. !2002ж.
__________________________________!_______!_______!_______!_______!_______
Қаражат қажеттілігі, млрд.теңге       2,1     2,3     2,7     3,0     3,4
Бөлу көзделгені, млрд, теңге          0,5     0,7     1,9     3,0     2,8
Нақты бөлінгені, млрд. теңге          0,3     0,8     2,9     3,0     2,8
Қаржыландырылған жұмыстар, мың гектар
__________________________________________________________________________
Шегірткелер            зерттеу              415,6  20000,0 19840,0 10557,0
                       пестицидтер 1483,3  2047,9  6374,0  3627,0  1844,2
                       жұмысқа ақы  384,7   223,3  3345,0  2883,3  1844,2
                       төлеу
__________________________________________________________________________
Астық сұр көбелегі     зерттеу                                     7970,0
                       пестицидтер                           95,9   309,0
                       жұмысқа ақы                                  309,0
                       төлеу
__________________________________________________________________________
Зиянкес бақашық        зерттеу                                      695,0
қандала                пестицидтер                           76,3    65,9
                       жұмысқа ақы                                   65,9
                       төлеу
__________________________________________________________________________
Дәнді дақылдардың      зерттеу                                       5750
аурулары               пестицидтер           36,7            93,1   873,0
                       жұмысқа ақы                                  873,0
                       төлеу
__________________________________________________________________________
Басқа да зиянкестер    зерттеу                                     3720,0
(өрмекші кене, мақта   пестицидтер                                  295,3
көбелегі, гессен       жұмысқа ақы                                  295,3
шыбыны, астық қоңызы)  төлеу
__________________________________________________________________________

      Проблемалар:

      республикалық бюджеттен 2000-2001 жылдарда бөлiнген қаражат көлемi тек шегiртке зиянкестерiне қарсы күрес жүргiзудi ғана қамтамасыз еттi. Бюджеттен қаржыландыру жеткiлiксiз болғандықтан басқа да аса қауiптi зиянкестерге қарсы күрес толық көлемде жүргiзiлмедi, бұл фитосанитариялық жағдайдың нашарлауына әкеп соқпақ;
      тиiстi қаржыландырудың болмауынан және фитосанитариялық диагноз қою мен болжау қызметiнiң жүргiзiлмеуiнен басқа да өсiмдiктер зиянкестерiнiң ауруларының және арамшөптердiң көбеюi мен таралуына iс жүзiнде мониторинг жүргiзiлмейдi;
      зиянкестердiң, өсiмдiктердiң ауруларының және арамшөптердiң көбеюi мен таралуына жүйелi мониторинг жүргiзетiн құрылым жоқ;
      республикамыздың жоғарғы оқу орындарында "Өсiмдiк қорғау" деген мамандық бойынша мамандар даярлау жүргiзілмейді;
      өсiмдiктердi қорғау саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейтiн заңнама жоқ. Үкiметтiң 2001 жылғы заң жобалау жұмыстарының жоспарына сәйкес "Өсiмдiк қорғау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының жобасы әзiрленiп, Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2001 жылғы 19 қарашадағы N 1485 қаулысымен Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Мәжiлiсiне ұсынылды. Елбасы тарапынан бұл жоба басым деп танылды.

      Шаралар:
      "Фитосанитария" РМК-ның функцияларын нақтылай отырып, барлық өсiмдiктер зиянкестерiнiң, ауруларының және арамшөптердiң көбеюi мен таралуын бақылауды, есебiн жүргiзудi және болжауды жүзеге асыру үшiн облыстарда филиалдары бар және аудандарда болжау пункттерi бар республикалық фитосанитариялық диагностика әдiстемелiк орталығын құру;
      аса қауiптi өсiмдiктер зиянкестерi мен ауруларын анықтауға арналған фитосанитариялық бақылаудың объектiлерiн қажеттi зерттеудi жүзеге асыру;
      аса қауiптi өсiмдiктер зиянкестерi мен ауруларына қарсы күрес жөнiндегi фитосанитариялық iс-шаралардың бүкiл кешенiн толық көлемде жүргiзу;
     республикамыздың жоғарғы оқу орындарында "Өсiмдiк қорғау" деген мамандық бойынша факультеттер ашу, сондай-ақ шетелдердегi оқу және ғылыми-зерттеу мекемелерiнде мамандардың бiлiктiлiгiн арттыру;
     "Өсiмдiк қорғау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының қабылдануы.
     Қаржылық қамтамасыз ету
     Өсiмдiк қорғау саласындағы бағдарламаның орындалуы үшiн 2003-2005 жылдарда республика бюджетiнен 8104 млн. теңге сомасында қаражат бөлу.

                                                            26-кесте __________________________________________________________________________
            Iс-шаралардың атауы              !  Қажеттi сома млн. теңге
                                             !____________________________
                                             ! 2003 ж. ! 2004 ж. ! 2005 ж.
_____________________________________________!_________!_________!________
Фитосанитариялық диагностика мен болжаудың       269,3     127,3    127,3
республикалық орталығын құру
Аса қауiптi зиянкестер мен ауруларды             154,6     163,6    163,6
анықтауға арналған зерттеулер жүргiзу
Аса қауiптi зиянкестер мен ауруларға қарсы        2687      2344     2067
күрес жөнiндегi iс-шараларды ұйымдастыру
Өсiмдiк қорғау бойынша жиынтығы                 3111,0    2635,0   2358,0
__________________________________________________________________________
      Бөлiнетiн қаржының көлемi тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджеттiң жобасын республикалық бюджет комиссиясы қарауының нәтижелерi бойынша заңнамада белгiленген тәртiппен нақтылануы мүмкiн

      Күтiлетiн нәтижелер:

      өсiмдiк қорғау және карантин саласындағы бағдарламаны iске асыру:
      aca қауiптi зиянкестер мен аурулар таралатын алаңдардың одан әрi ұлғаюын болдырмауға;
      аса қауiптi зиянкестер мен аурулар келтiретiн залалды шаруашылық тұрғысынан байқалмайтындай деңгейге дейiн азайтуға;
      республика аумағында қолайлы фитосанитариялық жағдай жасауға;
      өсiмдiк қорғау қызметiнiң оңтайлы құрылымын жасауға мүмкiндiк бередi.
      жыл сайын жаңадан 1070 жұмыс орнын ашу.

3.5.2. Өсiмдiктер карантинi

     Қазiргi жай-күйi

      Қазақстанда 12 карантиндiк объект таралған. ТМД-ның шекаралас елдерiнде олардың саны 20-30, шектес мемлекеттер мен алыс шетелдерде олардың түрлерiнiң саны 100-ден асады;
      Әкелiнетiн карантинге жатқызылған объектiлердiң көлемi ұлғайып барады, жыл сайын әлемдегi 100-ден астам елден карантиндiк объектiлердiң енiп кету қаупiн туғызатын карантинге жатқызылған материал келiп түседi;
     Қазақстанға өнiм импорттайтын көптеген елдерде карантиндiк жағдай шиеленiсуде. Республикамызда күрделi карантиндiк ахуал қалыптасып отыр.

      Карантиндiк объектiлердiң ошақтары кеңейе түсуде.

                                                            27-кесте

      Қазақстан Республикасының аумағындағы карантиндiк объектiлердiң
        саны мен таралатын алаңдары жөнiндегi мәлiметтер (2001 жылғы
                    зерттеудiң нәтижелерi бойынша) __________________________________________________________________________
Карантиндік арамшөптер ! Алаңы, !Карантиндiк зиянкестер ! Алаңы, мың га.
                       ! мың га.!                       !
_______________________!________!_______________________!_________________
Жатаған укекiре          1749,2   Шығыс жеміс жемірі            0,5
Жусан жапырақты амброзия    2,9   Калифорниялық сымыр           1,8
Көпжылдық амброзия          3,0   Колорада қоңызы             110,4
Тiкенектi паслен            0,14  Капр қоңызы                12 ошақ
Арамшырмауықтар           170,1   Комсток құрты                 0,6
                                  Филлоксера                    2,3
                                   Дән қоңызы          Сауда орындарындағы
                                                             ошақтары
__________________________________________________________________________
     Республикалық деңгейдегi мемлекеттiк басқаруды, реттеудi, жұмысты үйлестiрудi және жымдастыруды Ауыл шаруашылығы министрлiгi, облыстық (қалалық) және аудандық деңгейде министрлiктiң тиiстi аумақтық басқармалары жүзеге асырады.

2002 жылы карантиндік зиянкестердің, өсімдіктер ауруларының
және арамшөптердің таралуы

      (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

      Карантинге жатқызылған өнiмдi шекарада бастапқы тексеруден өткiзудi, сондай-ақ үш километрлiк аймақты зерттеудi шекара пункттерi мен посттарының өсiмдiктер карантинi жөнiндегi мемлекеттiк инспекторлары жүзеге асырады.
      Карантинге жатқызылған өнiмнiң келiп түскен орнында екiншi рет тексеруден өткiзудi және карантиндiк объектiлердi анықтауды, оларды әкеткенде тексерудi және сараптауды, сондай-ақ карантиндiк объектiлердiң көбеюi мен таралуына мониторингта министрлiктiң тиiстi аумақтық басқармаларының өсiмдiктер карантинi жөнiндегi мемлекеттiк инспекторлары жүзеге асырады.
      Карантиндiк объектiлердi анықтау үшiн аумақтарға зерттеу жүргiзудi, карантиндiк объектiлердiң көбеюi мен таралуына мониторингтi "Фитосанитария" республикалық мемлекеттiк кәсiпорны жүзеге асырады.
      Химиялық өңдеудi ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң өздерi және келiсiм-шарт негiзiнде бәсекелес ортада өңдеу бойынша қызметтер көрсететiн орындаушы фирмалар атқарады.
      Карантинге жатқызылған өнiмнiң үлгiлерiне талдау және сараптама жүргiзудi, сондай-ақ объектiлердiң карантиндiк түрлерге тиесiлiгiн растауды, егiлетiн, тұқымдық импорттық материалдың карантиндiк объектiлермен көмескi залалдануын анықтауды "Республикалық карантиндiк зертхана" мен Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң "Жемiс-жидек дақылдарының республикалық жерсiндiру-карантиндiк көшеттiгі мемлекеттiк мекемелерi жүргiзедi.
      "Өсiмдiктер карантинi туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы Заңы қолданылып жүр.
      "Өсiмдiктер карантинi туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес карантиндiк объектiлердi оқшаулау және жою жөнiндегi мемлекеттiк iс-шараларды қаржыландыру республикалық бюджет қаражаты есебiнен жүзеге асырылады.
      2000 жылға дейiн карантиндiк объектiлерге қарсы күреске бюджеттен қаражат бөлiнген жоқ. 2000 және 2001 жылдарда көрсетiлген мақсаттарға 53,7 млн. теңге бөлiнуi тиiсiнше 8,4 және 9,9 мың га. алаңда карантиндiк объектiлерге қарсы iс-шаралар жүргiзуге мүмкiндiк бердi. 2002 жылға арналған республикалық бюджетте 24,4 мың гектарды өңдеуге 160 млн. теңге бөлiнген.

      Проблемалар:

      Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң орталық аппараты, оның облыстық, қалалық, аудандық аумақтық басқармалары, сондай-ақ шекаралық фитосанитариялық пункттер мен постылар өсiмдiктер карантинi жөнiндегi инспекторлармен толықтырылмаған. Қосымша барлығы 274 бiрлiк қажет;
      дәнді дақылдар бойынша жерсiндiру-карантиндiк көшеттiктер жоқ;
      жұмыс iстеп тұрған карантиндік зертханалар мен жерсiндiру-карантиндiк көшеттігін қаржыландыру көлемi жеткілiксiз;
      облыстық, қалалық, аудандық аумақтық басқармалардың өсiмдіктер карантинi жөнiндегi инспекторларының, сондай-ақ шекаралық фитосанитариялық пункттер мен постылардың материалдық-техникалық жарақтандырылуы нашар;
      өсiмдiктер карантинi жөнiндегi мемлекеттiк инспекторлардың өсiмдiктер карантинi саласындағы халықаралық нормалар мен стандарттарға сай әдiстемелiк, анықтамалық-ақпараттық әдебиетпен, карантиндік объектiлер жөніндегі әдiстемелермен қамтамасыз етiлуi жеткiлiксiз, Қазақстан Республикасының саудадағы негiзгі әрiптестерi болып табылатын елдерде карантиндiк объектiлердiң таралуындағы өзгерiстер туралы ақпарат жоқ;
      оқу мекемелерiнде өсiмдiктер карантинi саласындағы мамандандырылған факультеттер болмауы себепті бұл сала бойынша бiлiктi кадрлар жетiспейдi;
      карантиндiк объектiлердi оқшаулау және жою жөнiндегi iс-шараларды қаржыландыру өте мардымсыз.

      Шаралар:
      Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң орталық аппаратын, оның аумақтық құрылымдарын және шекара мен транспорттағы фитосанитариялық пункттерi мен постыларын өсiмдiктер карантинi жөнiндегi инспекторлармен толықтыруды аяқтау. Олардың материалдық-техникалық жарақтандырылуын нығайту;
      далалық дақылдар бойынша бiлiнбейтiн залалдануды анықтау үшiн екi жерсiндiру-карантиндiк көшеттiгiн құру;
      карантиндiк зертханалар мен жерсiндiру-карантиндiк көшеттiктерiн материалдық-техникалық жарақтандыру;
      Республикалық карантиндiк зертхана құрамында өсiмдiктер карантинi бойынша әдiснама және кәсiби дамыту орталығын құру;
      Дүниежүзілік сауда ұйымының (ДСҰ) талаптарына сәйкес Өсiмдiктер карантинi жөнiндегi Еуропалық және Жерорта теңiзi ұйымына өту;
      оқу орындарында, мамандандырылған ғылыми-зерттеу мекемелерiнде және карантиндiк зертханаларда өсiмдiктер карантинi бойынша мамандардың бiлiктiлiгiн көтеру және оқыту;
      өсiмдiктер карантинiнiң өзектi мәселелерi бойынша қолданбалы ғылыми зерттеулер жүргiзу;
     карантиндiк объектiлерге қарсы күрес үшiн республикалық бюджеттен жыл сайын қажеттi көлемде қаражат бөлу;
     бюджет қаражаты есебiнен карантиндiк объектiлердiң көбеюi мен таралуына мониторинг жүргiзу, оларды оқшаулау және жою.

     Қаржылық қамтамасыз ету

     Өсiмдiктер карантинi саласындағы бағдарламаның орындалуы үшiн 2003-2005 жылдарда республикалық бюджеттен 3117,72 млн. теңге сомасында қаражат бөлiнуi қажет.

                                                            28-кесте

__________________________________________________________________________
          Iс-шаралардың атауы              !   Қажетті сома млн. теңге
                                           !______________________________
                                           !2003 жыл !2004 жыл ! 2005 жыл
___________________________________________!_________!_________!__________
АШМ-нің орталық аппаратында өсiмдiктер          7,0       7,0       7,0
карантинi бойынша басқарма құру
АШМ-нiң облыстық аумақтық басқармаларында       8,5       8,5       8,5
өсiмдiктер карантинi бойынша бөлiмдер құру
Жұмыс iстеп тұрған ветеринариялық-             31,0      46,6      46,6
фитосанитариялық постыларды өсiмдiктер
карантинi жөнiндегi мемлекеттiк
инспекторлармен толықтыру
АШМ-нiң қалалық аумақтық басқармаларын          6,2       6,2       6,2
өсiмдiктер карантинi жөнiндегi
мемлекеттiк инспекторлармен толықтыру
АШМ-нiң аудандық аумақтық басқармаларын        58,2     108,3     108,3
өсiмдiктер карантинi жөнiндегi
мемлекеттiк инспекторлармен толықтыру
Әдiснама және кәсiби даму орталығын құру       16,0      16,0      16,0
Негiзгi құралдарды сатып алу                   80,0      70,0      20,0
Өсiмдiктер карантинi жөнiндегi                  3,0       2,5       2,5
инспекторларды қайта даярлау және олардың
бiлiктiлiгiн көтеру
Дәндi дақылдардың республикалық                 7,74      7,81      9,3
жерсiндiру-карантиндер көшеттiктерiн құру
Материалдық-техникалық жарақтандыру             3,08      4,9       4,9
Жұмыс iстеп тұрған республикалық карантиндiк   17,72     18,67     18,67
зертханаларды;
жұмыс iстеп тұрған республикалық жерсiндiру-    3,67      3,9       4,75
карантиндiк көшеттiктердi ұстау және
материалдық-техникалық қамтамасыз ету
Карантиндiк объектiлердiң ошақтарын жою       508,7     629,8     750,0
жөнiндегi iс-шараларды жүргізу
Өсiмдiктер карантинi жөнiндегi 119 шекаралық  170,1
фитосанитариялық пункт пен посты үшiн арнайы
құрал-жабдық, iс ұйымдастыру техникасы мен
басқа да құралдар сатып алу
ҚР АШМ-нiң 16 облыстық аумақтық басқармалары   20,0
үшін арнайы құрал-жабдық, iс ұйымдастыру
техникасы мен басқа да құралдар сатып алу
ҚР АШМ-нiң қалалық аумақтық басқармалары       41,0
үшiн арнайы құрал-жабдық, iс ұйымдастыру
техникасы мен басқа да құралдар сатып алу
ҚР АШМ-нің аудандық аумақтық басқармалары     171,6
үшiн арнайы құрал-жабдық, iс ұйымдастыру
техникасы мен басқа да құралдар сатып алу
Өсiмдiктер карантинi жөнiндегi Еуропалық        2,8       1,4       1,4
және Жерорта теңізі ұйымына өту (ӨКЕҰ)
Карантиндiк объектiлер бойынша ғылыми           9,0       9,0       9,0
зерттеулер мен ұсынымдар әзірлеу
Өсімдіктер карантинi бойынша барлығы         1165,31    940,58   1011,83
__________________________________________________________________________

      Бөлiнген қаржы көлемдерi тиiстi қаржылық жылға арналған республикалық бюджеттiң жобасын республикалық бюджеттiк комиссиясының қарауының нәтижесi бойынша заңнамада белгiленген тәртіппен нақтылануы мүмкiн

      Күтiлетiн нәтижелер:
      республика аумағында карантиндiк объектiлер бойынша қолайлы фитосанитариялық жағдай жасау;
      республикамыздың өсiмдiктер карантинi жүйесiнiң халықаралық нормалар мен стандарттарға сәйкестігі;
      өсiмдiктер карантинi жөнiндегi халықаралық мiндеттемелер мен келiсiмдердiң орындалуын қамтамасыз ету;
      республика аумағын карантиндiк объектiлерден қорғау жөнiндегi жұмыстың тиiмдiлiгін арттыру;
      аграрлық азық-түлiк қауiпсiздiгiн, отандық өнiмнiң бәсекеге қабiлеттiлiгi мен сыртқы рынокқа еркiн шығуын қамтамасыз ету;
      жыл сайын жаңадан 474 жұмыс орынын құру.

3.6. Мал шаруашылығы

      Жалпы сипаттамасы
      1998 жылдан берi мал мен құстың барлық түрi санының тұрақтану үрдiсi байқалады, 1998 жылмен салыстырғанда 2001 жылы өсiм мынадай болды: мүйiздi iрi қара мал - 8,5% (соның iшiнде сиыр - 6,3 %), қой - 9,7, шошқа - 26, түйе - 8,3 және құс - 24,4 %, ал жылқы саны 1998 жылғы деңгейде қалды.
      Мал шаруашылығы өнiмiн өндiрудiң қазiргi көлемi iшкi рыноктың төлем қабiлеттi сұранысының деңгейiмен сәйкес келедi. Iшкi рыноктың сыйымдылығы шектеулi және өзiнiң табиғи өсу қарқыны болғанымен халықтың төлем қабiлетiне тәуелдi. Сондықтан мал шаруашылығы өнiмдерiнiң жекелеген түрi iшкi рынокқа - сүт өндiрiсiне, сондай-ақ құс, шошқа және жылқы шаруашылықтары өнiмдерiн өндiруге бағдарланған.

      1990 жылдарда сүт өндiрiсiнiң жалпы көлемiнiң 61%-ы және ет өндiрiсiнiң жалпы көлемiнiң 71%-ы қайта өңдеу кәсiпорындары арқылы өңделдi. Бүгiнгi таңда өңдеу деңгейiнiң төмендеуiне байланысты ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлер iшкi рынокта шикiзатты: сүттiң - 92 %-ы және еттiң - 85%-ына дейiн бастапқы өңдеусiз сатуға мәжбүр.

     (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

3.6.1. Мал тұқымын асылдандыру ісі

                                                            29-кесте

Ағымдағы жай-күйі

__________________________________________________________________________
Мал түрі !01.01.1990 ж. жағдай бойынша       !01.01.2001 ж. жағдай бойынша
         !___________________________________!____________________________
         !Асыл  !Барлы. !   оның ішінде      !Асыл  !Барлы. ! оның ішінде
         !тұқым.!ғы, мың!____________________!тұқым.!ғы, мың!_____________
         !ды мал!бас    !асыл   !оның  !асыл !ды мал!бас    !асыл тұқ.
         !шаруа.!       !тұқым  !ішінде!тұқ. !шаруа.!       !мал, мың бас
         !шылық.!       !мал,   !аналық!мал. !шылық.!       !
         !тар   !       !мың бас!мың   !үлес !тар   !       !
         !саны  !       !       !бас   !салм.!саны  !       !
         !      !       !       !      !%    !      !       !
_________!______!_______!_______!______!_____!______!_______!_____________
МІҚ          385  9818.4  1464.6  626.8    15   120   4106,6   134,5
Қой          241 36222.7  6791.4 4105.6    19    73   9981,1   347,4
Шошқа         72  3262.3   805.8   77.6    24     7   1076,0    14,9
Жылқы         84  1618.8   147.4   54.9     9    20    976,0     9,5
Түйе          13   143      67,7   31,4    47     7     98,2     4,9
Құс           21  59899  12336,9    640    20    12  19705,7     893
             828                          242
__________________________________________________________________________
(таблицаның жалғасы)
_______________________________________________________________
Мал түрі !             !   01.01.2002 ж. жағдай бойынша        !
         !_____________!_______________________________________!
         !оның ішінде  !Асыл   !Барлы. !     оның ішінде       !
         !_____________!тұқым. !ғы, мың!_______________________!
         !оның  !асыл  !ды мал !бас    !асыл   !оның   !асыл   !
         !ішін. !тұқым !шаруа. !       !тұқым  !ішінде !тұқ.   !
         !аналық!мал.  !шылық. !       !мал,   !аналық,!мал.   !
         !мың   !үлес  !тар    !       !мың бас!мың бас!үлес   !
         !бас   !салм. !саны   !       !       !       !салм.  !
         !      !%     !       !       !       !       !%      !
_________!______!______!_______!_______!_______!_______!_______!
МІҚ         52,4    3,2    79    4293,5   123,3    49.4     2,9!
Қой        231,1    3,5    68   10478,6   390,9   256,2     3,8!
Шошқа        0,8    1.4     4    1123,8    20.1     0.8     1,8!
Жылқы        4,1    1      35     989,5     9       4       0,9!
Түйе         2,6    5      11     103,8     5,4     2,7     5,3!
Құс          300    4.5     9   21130,2   376,9             1,8!
                          209                                  !
_______________________________________________________________!

      "Асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы" Қазақстан Республикасының 14.12.2001 ж. N 269-ІІ Заңы және заңға тәуелдi актiлер қабылданды.
      Асыл тұқымды мал шаруашылығы саласындағы уәкiлеттi орган заңның негiзiнде заңға тәуелдi актiлердi мемлекеттiк реттеудi әзiрлеп асыл тұқымды мал шаруашылығы субъектiлерiн аттестаттауды, асыл тұқымды мал шаруашылығының аттестатталған субъектiлерiнiң қызметiн бақылау мен қадағалауды, сондай-ақ салаға мемлекеттiк қолдау көрсетудi жүзеге асырады.
      Аттестатталған асыл тұқымды мал шаруашылығы субъектiлерiн республикалық бюджеттен мемлекеттiк қолдаудың негiзгi нысандары мыналар болып табылады:
      асыл тұқымды малдардың, соның iшiнде тектiк қоры шектеулi тұқымдардың тектiк қорын сақтауға және қалпына келтiруге бағытталған iс-шараларды субсидиялау;
      отандық ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушiлер үшiн асыл тұқымдық өнiмге (материалға) қол жеткiзiмдiлiгiн қамтамасыз етуге бағытталған iс-шараларды субсидиялау;
      ғылыми зерттеулер бағдарламаларын қаржыландыру.
      Жергiлiктi мемлекеттік органдар да "Асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 14.12.2001 ж. N 269-II Заңына және заңға тәуелдi актiлерге сәйкес республикалық бюджет қаражаты есебiнен жүзеге асырылатын қолдау нысандарынан басқа бағыттар бойынша асыл тұқымды мал шаруашылығына мемлекеттiк қолдау көрсетуге құқылы.
      Асыл тұқымдық базаны қалпына келтiру жұмысы басталды:
      мал шаруашылығы бойынша "Асыл түлiк" ААҚ асыл тұқымдық орталығы құрылып, оған 56 бұқа және бұқа ұрықтарын алуға, мұздатуға және сақтауға арналған арнайы технологиялық жабдықтар әкелiндi, аймақтарда 18 облыстық дистрибьютерлiк орталық құрылды;
      еттi құс шаруашылығы бойынша асыл тұқымдық "Астана құс" ААҚ шаруашылығы құрылды, "Сибиряк" кросса құсы әкелiндi және республикамыздың құс фабрикаларын асыл тұқымдық жұмыртқамен қамтамасыз ету басталды.

      Проблемалар:
      бағалы гендiк қордың, әсiресе келешектегi селекциядағы жұмысқа қажеттi сирек кездесетiн және саны аз тұқымдардың жойылып кету қаупiнiң төнуi ғалымдар мен практиктердiң көп жылдық еңбегiмен жасалған малдың отандық тұқымдары мен тұрпаттарының нашарлауына әкеп соғады;
      барлығы 209 асыл тұқымды шаруашылық қана қалды, 1990 жылғымен салыстырғанда асыл тұқымды мал басының үлес салмағы: iрi қара мал - 15 %-дан 2,9 %-ға дейiн, қой - 19-дан - 3,8 %-ға дейiн, жылқы - 9-дан - 1 %-ға дейiн, шошқа - 24-тен - 1,8 %-ға дейiн, құс - 20-дан 01,8%-ға дейiн қысқарды, бұл республикамыздың асыл тұқымды төлге мұқтаждығын тек 5 - 8 %-ға ғана өтей алады;
      табынды өз төлiнен өсiруде 95 %-ға дейiн тегi (гендiк тұрпаты) мен өнiмдiлiк сапасы белгiсiз "қолтума" малдардың пайдаланылуы малдың тұқымдылығы нашарлауына, сондай-ақ өнiмдiлiгi 2 есе азаюына және тиiсiнше алынатын өнiмнiң өзiндiк құнының қымбаттауын әкеп соғады;
      мал шаруашылығындағы мал тұқымын асылдандыру iсiн қаржылай қолдаудың көлемi аз болуы, малдың жасы мен жынысы бойынша топтарын есепке ала отырып, асылдандыру iсiн қаражаттандырудың анық тетiктерiнiң болмауы малдардың құнды гендiк қорын сақтау және молайту саласындағы қиын жағдайды түзете алмайды.

      Шаралар:
      асыл тұқымдық өнiм өндiру көп шығынды талап етедi. Ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң басым бөлiгiнiң асыл тұқымдық өнiмге қол жеткiзуiн мемлекет қамтамасыз етуi тиiс. Бұл үшiн мынадай:
      өткiзiлген асыл тұқымды төлдi жартылай (50%-ға дейiн) арзандату;
      өткiзiлген асыл тұқымды жұмыртқаны жартылай (50%-ға дейiн) арзандату;
      өткiзiлген асыл тұқымды бұқаның ұрығын жартылай (50%-ға дейiн) арзандату;
      асыл тұқымды бұқаларды сатып алуға және өсiруге, сондай-ақ олардың ұрықтарын сақтауға және мал шаруашылығы бойынша асыл тұқымдық орталық үшiн арнайы құрал-жабдық сатып алуға жұмсалған шығынды толық өтеу;
     асыл тұқымды малдың саны аз немесе жойылып бара жатқан түрлерi мен селекциялық-генетикалық орталықтарда коллекциялық табындар құру үшiн сатып алынған арнайы технологиялық жабдықтардың құнын толық өтеу бағыттарын қаражаттандыру қажет.

                                                                  30-кесте

                            Қаржылық қамтамасыз ету

                                                             млн. теңге ---------------------------------------------------------------------------
     Бюджеттiк бағдарламаның атауы     !            Жылдар
                                       !-----------------------------------
                                       !   2002 жылы   !      Қажеттік
                                       !нақты бөлiнгенi!-------------------
                                       !               ! 2003 ! 2004 !2005
---------------------------------------------------------------------------
Элиталық тұқым шаруашылығы мен асыл
тұқымды малды сақтау және дамыту:
- өткiзiлген асыл тұқымды өнiмнiң
(материалдың) құнын арзандату*;
- мал шаруашылығы бойынша асыл
тұқымдық орталық құруға және еттi құс         630         716    805   888
шаруашылығы бойынша асыл тұқымдық
шаруашылықты қалпына келтiруге
жұмсалған шығынды қаржыландыру*;               67          58     58    58
- коллекциялық табындар құру үшiн
сатып алынған малдардың және арнайы
жабдықтардың құнын арзандату*.                 66          66     66    66
 
     Барлығы:                                      763         840    929  1012
---------------------------------------------------------------------------
      * кiшi бағдарлама.

      Бөлiнген қаржы көлемдерi тиiстi қаржылық жылға арналған республикалық бюджет жобасын республикалық бюджет комиссиясының қарауының нәтижесi бойынша заңнамада белгiленген тәртiппен нақтылануы мүмкiн

      Күтілетiн нәтиже:
      малдың барлық түрлерiнiң асыл тұқымды төлiнiң 50%-ға дейiн, бұқа ұрықтарының 40%-ға дейiн және асыл тұқымды жұмыртқаның 50%-ға дейiн арзандатылған өзiндiк құны бойынша асыл тұқымдық өнiмге қол жеткiзудi қамтамасыз ету асыл тұқымдық өнiмдi (материалды) өткiзудiң көлемiн 2006 жылы 1,5 есе көбейтуге мүмкiндiк бередi;
      жақсартқыш тұқымды бұқалардың ұрығымен сиырларды қолдан ұрықтандырудың көлемiн 2001 жылғы 216 мыңнан 2005 жылы 395 мың басқа немесе 1,8 есе ұлғайту арқылы табынның сапасын қамтамасыз ету;
      республикалық асыл тұқымдық орталықтың және мал шаруашылығы жөнiндегi дистрибьютерлiк орталықтардың тұқым жақсартқыш өнiмдiлiгi жоғары бұқалардың ұрықтарын алу, мұздату, сақтау және пайдалану жөнiндегi жұмысын қалпына келтiру;
     коллекциялық табындарда, құрылатын селекциялық-генетикалық 4 орталықта малдың саны аз немесе жойылып бара жатқан түрлерiнiң тектiк қорын сақтау және селекция мақсатында пайдалану.

3.6.2. Сүтті мал шаруашылығын дамыту

      Асыл тұқымдық база және 2002 жылға арналған қаражаттандыру көлемі

---------------------------------------------------------------------------
  Асыл тұқымдық !Қолда бар мал! Асыл тұқымды !  Асыл тұқ.   !  2002 ж.
шаруашылықтардың!  басы, бас  !  төлді сату  ! өнімнің 1 ц. ! бөлінетін
      саны      !             !   квотасы    !   тірілей    ! қаражаттан.
                !             !              !   массасын   ! дыру, мың
                !             !              !  арзандату   ! теңге
                !             !              !  нормативі   !
                !-------------!--------------!--------------!
                !Барлы.!сон.  ! бас ! тонна  ! теңге !  %   !
                !ғы    !ішін. !     !        !       !      !
                !      !аналық!     !        !       !      !
---------------------------------------------------------------------------
       45         81407  32594  1207  386240    6900    50      26647,8
---------------------------------------------------------------------------
      Басым мемлекеттік қолдаудың 2003-2005 жылдарға арналған шаралары
---------------------------------------------------------------------------
Жылдар! Асыл тұқ. өнімді ! 1 ц. т/м асыл тұқ.!1 ц. т/м асыл тұқ. ! Қажет
      ! сатудың күтілетін!өнімнің қалыптасқан!өнім үшін арзандату!қаражат.
      !      көлемі      !    құны, теңге    !     нормативі     !тандыру,
      !                  !                   !                   !мың теңге
      !------------------!                   !-------------------!
      !  бас  !  тонна   !                   !    %     ! теңге  !
---------------------------------------------------------------------------
2003    8960     2689           13797            50        6900    185535
2004    9240     2773           13797            50        6900    191333
2005    9410     2822           13797            50        6900    194719
---------------------------------------------------------------------------

     Мемлекет басымдықпен қолдайтын тұқымдық

     (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

3.6.3. Етті мал шаруашылығын дамыту

     а) Етті мал шаруашылығын дамыту және мемлекеттік қолдау шаралары

     Мемлекеттік қолдаудың 2003-2005 ж.ж. шаралары
---------------------------------------------------------------------------
Жылдар!Мемлекет.!асыл тұқ. өнімді !1 ц. т/м асыл!1 ц. т/м асыл ! Қажетті
      !тік қол. !сатудың күтілетін!тұқ. өнімнің !тұқ. өнім үшін! қаражат.
      !даудың   !     көлемі      !қалыптасқан  !  арзандату   ! тандыру,
      !бағыты   !                 ! құны, теңге !  нормативі   !мың теңге
      !         !-----------------!             !--------------!
      !         !  бас  !  тонна  !             !  %  ! теңге  !
---------------------------------------------------------------------------
2003    басым.     3882   1358,57      12625       50    6300      85590
2004    дықпен     4122   1442,7                                   90895
2005               4260   1490,0                                   93870
2003    орташа      10    3548,3                   25    3100       110
2004                11    3677,4                                    114
2005                12    3741,9                                    116
---------------------------------------------------------------------------
     Асыл тұқымдық база және 2002 ж. арналған қаражаттандыру көлемі
---------------------------------------------------------------------------
  Асыл тұқымдық !Қолда бар мал! Асыл тұқымды !  Асыл тұқ.   !  2002 ж.
шаруашылықтардың!  басы, бас  !  төлді сату  ! өнімнің 1 ц. ! бөлінетін
      саны      !             !   квотасы    !   тірілей    ! қаражаттан.
                !             !              !   массасын   ! дыру, мың
                !             !              !  арзандату   ! теңге
                !             !              !  нормативі   !
                !-------------!--------------!--------------!
                !барлы.!соның ! бас ! тонна  ! теңге !  %   !
                !ғы    !ішінде!     !        !       !      !
                !      !аналық!     !        !       !      !
---------------------------------------------------------------------------
       23         41937  16791  3048  1158,5    6300    50      72643,3
---------------------------------------------------------------------------

     (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

     ә) Қой шаруашылығын дамыту және мемлекеттік қолдау шаралары

     Жүн өндіруді мемлекеттік қолдаудың 2002 жылға арналған шаралары ---------------------------------------------------------------------------
Мемлекеттік    !Асыл тұқ. өнімді !1 ц. т/м асыл!1 ц. т/м асыл ! Қажет  
  қолдаудың     !сатудың күтілетін!тұқ. өнімнің !тұқ. өнім үшін! қаражат.
    бағыты      !     көлемі      !қалыптасқан  !  арзандату   ! тандыру,
                !                 ! құны, теңге !  нормативі   !мың теңге
                !-----------------!             !--------------!
                !  бас  !  тонна  !             ! теңге  !  %  !
---------------------------------------------------------------------------
Басымдықпен       80258    4013        12640       6320     50     253617
Австрал. меринос   190      7,8        60000      30000     50      2340
---------------------------------------------------------------------------
     Ет өндіруді мемлекеттік қолдаудың 2002 жылға арналған шаралары
---------------------------------------------------------------------------
Мемлекеттік    !Асыл тұқ. өнімді !1 ц. т/м асыл!1 ц. т/м асыл ! Қажет
  қолдаудың     !сатудың күтілетін!тұқ. өнімнің !тұқ. өнім үшін! қаражат.
    бағыты      !     көлемі      !қалыптасқан  !  арзандату   ! тандыру,
                !                 ! құны, теңге !  нормативі   !мың теңге
                !-----------------!             !--------------!
                !  бас  !  тонна  !             ! теңге  !  %  !
---------------------------------------------------------------------------
Басымдықпен       16500     817        10441       5221     50     42655
Орташа            31100    1196        10441       2610     25     31215
---------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------
Жылдар!Мемлекет.!асыл тұқ. өнімді !1 ц. т/м асыл!1 ц. т/м асыл ! Қажет 
      !тік қол. !сатудың күтілетін!тұқ. өнімнің !тұқ. өнім үшін! қаражат.
      !даудың   !     көлемі      !қалыптасқан  !  арзандату   ! тандыру,
      !бағыты   !                 ! құны, теңге !  нормативі   !мың теңге
      !         !-----------------!             !--------------!
      !         !  бас  !  тонна  !             !  %  ! теңге  !
---------------------------------------------------------------------------
40820   2040,9       12640       50    6320     128986
2004    дықпен    83090   2154,5                                  136163
2005              43990   2199,3                                  138996

2003    Австрал.   195      7,8        60000       50   30000      2340
2004    меринос    195
2005               195 ---------------------------------------------------------------------------

     (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

     б) Шошқа шаруашылығын дамыту және мемлекеттік қолдау шаралары

     Мемлекеттік қолдаудың 2003-2005 жылдарға арналған шаралары
-------------------------------------------------------------------------
Жылдар!Мемлекет.!асыл тұқ. өнімді !1 ц. т/м асыл!1 ц. т/м асыл ! Қажет
      !тік қол. !сатудың күтілетін!тұқ. өнімнің !тұқ. өнім үшін! қаражат.
      !даудың   ! көлемі, тонна   !қалыптасқан  !  арзандату   ! тандыру,
      !бағыты   !                 ! құны, теңге !  нормативі   !мың теңге
      !         !                 !             !--------------!
      !         !                 !             !  %  ! теңге  !
---------------------------------------------------------------------------
2003    басым.         100,9141        18800       50    9400      9486
2004    дықпен         121,106                                    11384
2005                   142,851                                    13428
2003    орташа          62,620         20000       25    5000      3131
2004                    72,270                                     3612
2005                    73,600                                     3680
---------------------------------------------------------------------------
      Асыл тұқымдық база және 2002 ж. арналған қаражаттандыру көлемі
---------------------------------------------------------------------------
Асыл   ! Тұқым.!Қолда бар мал! Асыл тұқымды !  Асыл тұқ.   !  2002 ж.
тұқымдық! дары  !  басы, бас  !  төлді сату  ! өнімнің 1 ц. ! бөлінетін
шаруашы.!       !             !   квотасы    !   тірілей    ! қаражаттан.
лықтар. !       !             !              !   массасын   ! дыру, мың
дың саны!       !             !              !  арзандату   ! теңге
        !       !             !              !  нормативі   !
        !       !-------------!--------------!--------------!
        !       !барлы.!соның ! бас ! тонна  ! теңге !  %   !
        !       !ғы    !ішінде!     !        !       !      !
        !       !      !аналық!     !        !       !      !
---------------------------------------------------------------------------
   3     ірі ақ   17740   502   4651   395,4    9400    50      37167
         шошқа

   1     немістің  2391   250   4286    300     5000    25      15000
         түсімді
         шошқа
---------------------------------------------------------------------------

     (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

     в) Жылқы шаруашылығын дамыту және мемлекеттік қолдау шаралары

     2003-2005 жылдарға арналған мемлекеттік қолдау шаралары
--------------------------------------------------------------------------
Жылдар!Мемлекет.!асыл тұқ. өнімді !1 ц. т/м асыл!1 ц. т/м асыл ! Қажет
      !тік қол. !сатудың күтілетін!тұқ. өнімнің !тұқ. өнім үшін! қаражат.
      !даудың   ! көлемі, тонна   !қалыптасқан  !  арзандату   ! тандыру,
      !бағыты   !                 ! құны, теңге !  нормативі   !мың теңге
      !         !-----------------!             !--------------!
      !         !  бас  ! тонна   !             !  %  ! теңге  !
---------------------------------------------------------------------------
2003    басым.     732    241,61       15000       50    7500     18121
2004    дықпен     780    257,65                                  19324
2005               801    264,47                                  19835

2003    орташа     253     75,95       16400       25    4100      3114
2004               256     76,95                                   3155
2005               263     79,1                                    3243---------------------------------------------------------------------------

      Асыл тұқымдық база және 2002 ж. арналған қаражаттандыру көлемі
---------------------------------------------------------------------------
  Асыл тұқымдық !Қолда бар мал! Асыл тұқымды !  Асыл тұқ.   !  2002 ж.
шаруашылықтардың!  басы, бас  !  төлді сату  ! өнімнің 1 ц. ! бөлінетін
      саны      !             !   квотасы    !   тірілей    ! қаражаттан.
                !             !              !   массасын   ! дыру, мың
                !             !              !  арзандату   ! теңге
                !             !              !  нормативі   !
                !-------------!--------------!--------------!
                !барлы.!соның ! бас ! тонна  ! теңге !  %   !
                !ғы    !ішінде!     !        !       !      !
                !      !аналық!     !        !       !      !
---------------------------------------------------------------------------
   9025   3983   1116   358,0    7500    50      23297
---------------------------------------------------------------------------
     (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

     г) Құс шаруашылығын дамыту және мемлекеттік қолдау шаралары

     Басым мемлекеттік қолдау шаралары ---------------------------------------------------------------------------
Жылдар! Аталық  !Асыл тұқ. жұмырт.!1 дана асыл  !Арзандату нор.! Қаражат.
      !         !сатудың күтілетін!тұқ. жұмырт. !мативі 1 дана ! тандыру
      !         ! көлемі, мың дана!қалыптасқан  !асыл тұқым    ! қажеттігі
      !         !                 !өзіндік. құны!жұмыртқа үшін !мың теңге
      !         !                 !теңге        !--------------!
      !         !                 !             !өз/құн.!теңге !
---------------------------------------------------------------------------
       жұмыртқа        4135           16,6        42,1     7      28945
       бағыты
2003   ет бағыты       2970           25,1        55,8    14      36204
       үйрек           1870           46          19,6     9      12600
 
        жұмыртқа        5428           17,7        39,5     7      28945
       бағыты
2004   ет бағыты       3500           26,3        53,2    14      41600
       үйрек           3378           47          19,1     9      16830

       жұмыртқа        6900           18,8        37,2     7      48300
       бағыты
2005   ет бағыты       4570           26,3        53,2    14      63980
       үйрек           3900           48          18,7     9      35100
---------------------------------------------------------------------------

      Асыл тұқымдық база және 2002 ж. арналған қаражаттандыру көлемі

-----------------------------------------------------------------
  Асыл тұқымдық !Қолда бары,  ! 1 дана асыл тұқ. !  2002 ж.
шаруашылықтардың!  құс басы   ! жұмыртқа арзанда.! бөлінетін
      саны      !             !   нормативі      ! қаражаттан.
                !             !                  ! дыру, мың
                !             !                  ! теңге
                !-------------!------------------!---------------
                !барлы.!соның ! мың !            !
                !ғы    !ішінде! дана!            !
                !      !мекиен!     !            !
-----------------------------------------------------------------
       9         376945  228941

жұмыртқа
бағытындағы                    2600      7            18200

ет
бағытындағы                    2586      14           36204

үйрек                          1400      9            12600
-----------------------------------------------------------------

      (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

      Шаралар:

      1. Сүт өндiру бойынша:

      iрi қалалар мен аудан орталықтарының маңайындағы аймақтарда сүт өндiруді өнiмiнiң сапалы болуына және оны iшкi рынокқа шығаруға бағыттау. Осы мақсатта мал тұқымын асылдандыру орталығының тұқым жақсартқыш бұқаларының ұрығымен сиырларды қолдан ұрықтандыруды кеңiнен енгiзу арқылы асыл тұқымды емес малды жоғары өнiмдi малдармен алмастыруды жүргiзу.
      2. Сиыр етiн өндiру бойынша:
      сиыр етiн өндiрудi аз шығынды технологияға бағдарлау, яғни iшкi және сыртқы рыноктардың сыйымдылығын ескерiп, малдың арнайы етті тұқымдарын және табиғи жайылымдық алқаптардың экологиялық мүмкiндiктерiн мейлiнше тиiмдi пайдалану.
      3. Қой шаруашылығы бойынша:
      қойдың арнайы майлы-еттi және қаракөл тұқымдарын өсiрудi тiрілей немесе жас тоқтының етi түрiнде экспортқа бағдарланған, сондай-ақ сыртқы рынокқа бағытталған меринос жүнiн өндiру үшiн арнайы биязы жүндi қойдың тұқымдарын көбейту.
      4. Шошқа шаруашылығы бойынша: iшкi рынокқа бағытталған, арнайы шаруашылықтарды бiртіндеп дамытуға бағдарланған шошқа етiнiң өндiрiсi.
      5. Жылқы шаруашылығы бойынша: арнайы жылқы тұқымдарының отандық селекциялары мен жайылымдық алқаптарды пайдалануды ескерiп, ішкі рыноктың ет пен қымызға қажеттiгiн қамтамасыз етуге, сондай-ақ асыл тұқымды спорттық жылқы шаруашылығын дамытуға бағыттау.
      6. Түйе шаруашылығы бойынша: бұл малдың өнiмдерiн өндiруге (ет пен шұбат) сұраныстың шектеулi болуына байланысты ең алдымен iшкi рынокқа және асыл тұқымды түйе шаруашылығын дамытуға бағыттау.
      7. Құс шаруашылығы бойынша: құс етi мен жұмыртқа өндiрудi iшкi рыноктың сұранысын қанағаттандыруға және импортты ығыстырып шығаруға бағыттау. Бұл саланы дамыту үшiн "Астана құс" базасында ет бағытындағы құстың тұқымын асылдандыру базасын қалпына келтiру жөнiндегi жұмысты жалғастыру және арнайы аталық iздердiң базасында жұмыртқа өндiрiсiн құс шаруашылығы бойынша қалпына келтiру жұмысын бастау.

      Мал шаруашылығы саласындағы аймақтық саясаттың негiзгi бағыттары:
      Орталық аймақ (Атырау, Қарағанды, Маңғыстау облыстары, Ақтөбе, Қостанай, Батыс Қазақстан, Ақмола және Шығыс Қазақстан облыстарының оңтүстiк бөлiгi). Еттi мал шаруашылығы, еттi-майлы қой шаруашылығы және өнiмдi жылқы шаруашылығы басым бағыттар деп танылды;
      Оңтүстік аймақ (Алматы, Жамбыл, Оңтүстiк Қазақстан, Қызылорда облыстары). Бұл аймақта сүттi мал шаруашылығы, биязы жүндi қой шаруашылығы және қаракөл елтiрiсi шаруашылығы басым бағыттар болып табылады;
     Солтүстiк аймақ (Солтүстiк Қазақстан, Павлодар облыстары және Ақмола, Қостанай, Шығыс Қазақстан облыстарының солтүстiк аймақтары). Аймақ негiзiнен сүттi мал шаруашылығын, биязы жүндi қой шаруашылығын дамытуға бағдарланған.

     Күтілетiн нәтиже

                                                            31-кесте

                    2002-2005 ж.ж. мал құс басына болжам

                                                мың бас, жылдың аяғына __________________________________________________________________________
                 !     Нақты      !Бағалау !         Болжам
                 !----------------!  2002  !------------------------------
                 ! 2000   !  2001 !        ! 2003 ! 2004 ! 2005 | 2005 ж.
                 !        !       !        !      !      !      !2000 жыл.
                 !        !       !        !      !      !      !ға %
                 !        !       !        !      !      !      !есебімен
__________________________________________________________________________
Ірі қара мал        4107    4294     4410    4550    4700  4840    118
соның ішінде сиыр   2015    2077     2130    2200    2270  2350    117
Қой мен ешкі        9981   10479    10700   11000   11350 11700    117
Шошқа               1076    1124     1180    1220     270  1310    122
Жылқы                976     990     1000    1020    1045  1075    110
Түйе                  98     104      105     108     111   114    116
Құс                19706   21130    21800   22570   23350 24200    123
__________________________________________________________________________

                                                            32-кесте

                2000-2005 жылдарда ет, сүт, жүн және
                      терi шикiзатын өндiру

                                                            мың тонна __________________________________________________________________________
                    !     Нақты    !Бағалау !         Болжам
      Өндіріс       !--------------!  2002  !---------------------------- 
                    ! 2000  ! 2001 !        !  2003 !  2004  !  2005
                    !       !      !        !       !        !
                    !       !      !        !       !        !
__________________________________________________________________________
Ет, барлығы
(сойыс салмағы),
мың тонна              623    654,5    672     691      712       735
Сүт, барлығы, мың
тонна                 3730     3923   4020    4120      4250     4380
Жұмыртқа, млн. дана   1672     1855   1920    1990      2060     2140
Жүн, мың тонна        22,9     23,6   24,3    25,1        26       27
Тері шикізаты:
ірі, мың дана         1999     1976   2030    2100      2180     2300
Тері шикізаты:
ұсақ, мың дана        5113     5289   5450    5630      5800     6000
_________________________________________________________________________

      Өнiм өндiру 2001 жылғы деңгеймен салыстырғанда 2005 жылы табын санының өсiмi, өз төлiнен өсiрудi жақсарту және сақтау есебiнен ұлғайтылады:
      ет бойынша 12%-ға (735 және 654,5 мың тонна);
      сүт бойынша 12%-ға (4380 және 3923 мың тонна);
      жұмыртқа бойынша 15%-ға (2140 және 1855 мың дана);
      жүн бойынша 14%-ға (27 және 23,6 мың тонна);
      iрi терi шикiзаты бойынша 16%-ға (2300 және 1976 мың дана) және ұсақ терi шикiзаты бойынша 13%-ға (6000 және 5289 мың дана).
      Бәсекеге қабiлеттi өнiм шығаруды ұлғайту және тұтастай алғанда экспорттық әлеуеттi арттыру, ол өнiммен iшкi рынокты толықтыру және импорттық сәйкес өнiмдi ығыстырып шығару.
      Дайындау пункттерiнiң желiсiн құру және бағдарламаны iске асыруға жағдай туғызу.
      Экспортты ұлғайту есебiнен саланың басым бағыттарын тиiмдi дамыту қамтамасыз етiледi және сатып алу бағалары қымбаттайды.
      Мал шаруашылығы өнiмi бойынша iшкi рыноктың азық-түлiктiк қауiпсiздiгiн құру.
      Мал шаруашылығы мен құс шаруашылығындағы асыл тұқымдық базаны қалпына келтiруге жағдай жасау.

                                                            32а-кесте

                  Қосымша жұмыс орындарын құру (бiрлiк)

__________________________________________________________________________
       Бағыт           !       Жұмыс орындары құрылады
                       !--------------------------------------------------
                       !  2003 ж. !  2004 ж. !  2005 ж.  !   Барлығы
_________________________________________________________________________
Сүтті мал шаруашылығы     1800      1500       1500          4800
Етті мал шаруашылығы       260       120        120           500
Қой шаруашылығы           1140      1290       1320          3750
Шошқа шаруашылығы         1050      1400       1050          3500
Жылқы шаруашылығы          130       170        200           500
Құс шаруашылығы            200       400        400          1000
Басқа салалар               50        50         50           150
"Асыл-Түлік" ААҚ            12                                 12
Қолдан ұрықтандыру
пункттері                  630       630        690          1950
Дайындау пункттері         258                                258
Барлығы                   5530      5560       5330         16420
_________________________________________________________________________

      Қосымша жұмыс орындары:

      сүттi мал шаруашылығында 320 сүттi-тауарлы ферманы қалпына келтiру және құрылысын салу есебiнен;
      еттi мал шаруашылығында, қой шаруашылығында, жылқы шаруашылығында, шошқа шаруашылығында және басқа да салаларда табынды өз төлiнен көптеп өсiрудiң және мал басын көбейтудiң есебiнен;
      құс шаруашылығында 5 құс фабрикасын қалпына келтiру және жұмыс iстеп тұрған құс фабрикаларындағы құстың санын арттыру есебiнен ашылатын болады.

3.7. Ветеринария

     Ағымдағы жай-күйi
      Республикада мал мен құстың жұқпалы ауруларының 200-ден астам түрлерi ұшырасады, соның iшiнде 75-i аса қауiптi түрлерiне жатады, оның көбi адам мен мал үшiн ортақ аурулар болып табылады. 2002 жылы республикалық бюджет қаражаты есебiнен 38 ауру бойынша алдын алу iс-шараларын жүргiзу жоспарлануда. Басқа аурулар бойынша ветеринариялық iс-шаралар өзге көздер есебiнен қаржыландырылады.
      Тұрақты табиғи ошақтардың болуынан және жүргiзiлетiн алдын алу iс-шаралары деңгейiнiң жеткiлiксiздiгiнен жыл сайын мал мен құстың әртүрлi аса қауiптi жұқпалы ауруларының 20-ға жуық ошағы тiркеледi. Республикада сiбiр жарасының 3 мыңнан аса ошағы, құтырудың, лептоспироздың ошақтары бар. Туберкулез бен бруцеллез бойынша қолайсыз 40 пункті бар.
      Ауылда меншiк түрiнiң, ауыл шаруашылығы өндiрiсiн ұйымдастыру нысандарының өзгеруi және шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң нарықтық қатынастарға көшуi ветеринария жүйесiн түбегейлi қайта құруды және ветеринариялық iс-шараларды ұйымдастыру жөнiндегi жұмыс әдiстерiн қайта қарауды талап етті. Қолда бар мал басының 98 %-ы жеке меншiк үй шаруашылығында және ауыл шаруашылығы құрылымдарында күтiп бағылады. Ауыл шаруашылығының мал басын толық қамту мақсатында ветеринариялық биологиялық препараттарды қолдану жергiлiктi жерлерде бәсекелес ортаға берiлген және лицензиялы ветеринариялық дәрiгерлер мұны конкурстық негізде жүзеге асырады.
      Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Ветеринария туралы" 1995 жылы қабылданған заң күшi бар қолданылып жүрген Жарлығы объективтiк себептерге байланысты ескiрдi, ал оның негiзгi ережелерi кейiннен қабылданған базалық, экономикалық көптеген заңдарға қарама-қайшы келедi. Осыған байланысты ветеринария саласындағы реформаланып жатқан қоғамдық қатынастарды реттеу мақсатында қазiр Қазақстан Республикасының Парламентiнде қаралуда жатқан "Ветеринария туралы" Қазақстан Республикасы Заңының жаңа жобасы әзiрлендi.
      Мемлекеттiк ветеринариялық қадағалаудың ұйымдық құрылымы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң ветеринариялық қадағалау департаментi, ҚР АШМ-нiң облыстық, аудандық, қалалық аумақтық басқармаларының ветеринариялық қадағалау бөлiмдерi болып табылады. 2364 ауылдық және кенттiк аймақтарда ветеринариялық-санитариялық қадағалауды ҚР АШМ-нiң аудандық, қалалық басқармаларының 1430 ветеринариялық инспекторы, 3255 ветеринариялық инспектор, соның iшiнде шекарадағы және көлiктегi мемлекеттiк ветеринариялық бақылауды - 23 шекаралық ветеринариялық-фитосанитариялық бекеттер мен 133 постыларда 478 ветеринария маманы жүзеге асырады.

      Проблемалар:
      ветеринариялық қызмет көрсетудiң бәсекелестiк секторын дамыту: республика бойынша шамамен шартты түрде 7,9 млн. бас мал бар, оларға қызмет көрсету үшiн нормативтер бойынша 12279 ветеринария маманы қажет, сонда әрбiр ветеринария маманына шартты түрде 650 бас мал жүктелмек, алайда қазiргi уақытта мал шаруашылығына өндiрiстiк ветеринариялық қызмет көрсетумен лицензиясы бар 6663 ветеринария маманы айналысады;
      фармацевтикалық зауыттар мен фабрикалар болмағандықтан республикада антибиотиктер, антипаразитарлық және дезинфекциялық құралдар, республиканың мал шаруашылығы үшiн фармакологиялық препараттар өндiрiлмейдi, ветеринариялық биологиялық және фармацевтикалық препараттар мен құралдардың елеулi көлемi шетелдерден әкелiнеді;
      ауылдық және кенттiк аймақтарда ветеринариялық инспекторлардың жетiспеуi: 67,5% қамтылған;
      республиканың ветеринариялық зертханалары техникалық жарақтандырылуы жөнiнен қазiргі заман талаптарынан едәуiр кейiн қалған және ХАССП принциптерiне негiзделген ДСҰ-ның мүше елдерiне қойылатын талаптарға жауап бермейдi: ветеринариялық зертханалардың техникалық жарақтандырылуы халықаралық нормалар мен стандарттарға сәйкес келмеуiнiң салдарынан жүргiзiлетiн сараптамалар әдiснамасының төмендiгi және халықаралық деңгейдегi нормалар мен стандарттарға сәйкес келмеуi өз кезегiнде ауыл шаруашылығы құрылымдарына малдан өндiрiлетiн өнiмдер мен шикiзаттарды, сондай-ақ тiрi малды алыс шетелдерге экспорттауға мүмкiндiк бермейдi;
      шекарадағы ветеринариялық бақылау пункттерi мен постылардың қызметтiк үй-жайлармен, арнайы құрал-жабдықпен, байланыс құралдарымен, iс ұйымдастыру техникасымен, көлiкпен қамтамасыз етiлмеуi: қазiргi уақытта нарықтық қатынастардың, шағын және орта бизнестiң дамуы есебiнен тiрi малдың, малдан өндiрiлетiн өнiмдер мен шикiзаттың жеке бiр облыс iшiнде ғана емес, бүкiл республиканың және шекаралас елдердiң аумақтары бойынша да бақылаусыз өтуi ұлғайып отыр.

Малдардың өте қауіпті аурулары бойынша
2001 жылғы эпизоотиялық жағдай

      (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

МІҚ-ның бруцеллезі мен туберкулезі және МҰМ-дың бруцеллезі
бойынша 2002 жылғы 1 қаңтардағы эпизоотиялық жағдай

      (Картаны қағаз мәтінінен қараңыз)

      Шаралар:
      жыл сайынғы жоспарлы ветеринариялық - алдын алу эпизоотияға қарсы және ветеринариялық-диагностикалық iс-шараларды толық көлемiнде жүргiзу үшiн қаржыны уақытылы бөлу;
      ветеринариялық биологиялық және фармацевтикалық өнеркәсiптi дамыту, өндiрiсi жолға қойылмаған ветеринариялық биологиялық препараттарды, антипаразиттiк және дезинфекциялық құралдарды, антибиотиктердi, дәрілік фармакологиялық препараттарды өндiрудiң жоғары технологияларын енгізу;
      ауылдық және кенттiк аймақтар үшiн ветеринариялық инспекторлардың санын республикалық бюджет есебiнен 2319 бiрлiкке дейiн жеткiзу, бұл үшiн ветинспекторлардың 999 бiрлiгiн ұстауға республикалық бюджеттен қосымша қаржыландыру талап етiледi;
      бүгiнде эпиозоотиялық жағдай ауыл шаруашылығы малдарының ең кемiнде 80%-ы ауыл шаруашылығы малдарының жұқпалы ауруларына қарсы мiндеттi түрде иммунделуiн және бүкiл мал басы аса қауiптi жұқпалы ауруларға қарсы диагностикалық зерттелуiн талап етедi;
      ветеринариялық-фитосанитариялық постылар мен бекеттердi өздерiнiң қызметiн мемлекеттiк шекарада жүзеге асыратын мемлекеттiк басқа бақылаушы органдармен бiрге бiрыңғай кешендi терминалдарда орналастыру туралы мәселенi түбегейлi шешу және оларды байланыс құралдарымен, iс ұйымдастыру техникасымен, көлiкпен және құрал-жабдықпен қамтамасыз ету;
      ветеринариялық зертханаларды техникалық жарақтандыру үшiн 806546,5 мың теңге сомасына, Дүниежүзiлiк сауда ұйымының (ДСҰ) талаптарына сәйкес келетiн қазiргi заманғы құрал-жабдықтар мен аппаратура сатып алу қажет;
      тиiстi лицензия алмаған, арнайы белгiленбеген орындарда мал союға тыйым салатын заңнамалық норма енгiзу арқылы мал союдың ұйымдастырылуын ретке келтiру;
     Қазақстан Республикасының Дүниежүзiлiк Сауда Ұйымының (ДСҰ) талаптарына сай болуы мақсатында отандық ветеринариялық нормалар мен стандарттарды халықаралық ветеринариялық нормативтермен үйлестiру.

                    Қаржылық қамтамасыз ету

                                                                  33-кесте

      "Ветеринариялық қызмет көрсету" бағдарламасын қаржыландырудың
        2003-2005 жылдарға арналған көлемiнiң болжамы (мың теңге)
___________________________________________________________________________
Бюджеттік кіші бағдарламалардың атауы !               Жылдар
                                       !___________________________________
                                       !  2003 ж. !   2004 ж.  !  2005 ж.
_______________________________________!__________!____________!___________
Эпизоотияға қарсы күрес                  1500000,0    2000000,0   3024280,0
Мал ауруларының диагностикасы            1183488,2    1235870,6   1421251,0
Республикалық ветеринариялық               50018,0      53540,0     61571,0
зертхана
Ауыл шаруашылығы малдары мен               32500,0      74000,0     85100,0
құстарының туберкулезі мен бруцеллезіне
қарсы күрес
Малдар мен құстардың аса қауіпті          120000,0     150000,0    172500,0
жұқпалы ауруларының ошақтарын жою
Республикалық ветеринариялық               24680,0      24979,0     28725,0
зертхананы материалдық-техникалық
жарақтандыру
Ауылдық аймақтарда ветеринариялық         387612,0            -           -
инспекторларды ұстауға қаражат бөлу
___________________________________________________________________________
Ветеринария бойынша барлығы:             3298298,2    3538389,6   4793427,0
___________________________________________________________________________
     Бөлiнген қаржы көлемдерi тиiстi қаржылық жылға арналған республикалық бюджет жобасын республикалық бюджет комиссиясының қарауының нәтижелерi бойынша заңнамада белгiленген тәртiппен нақтылануы мүмкiн.

                                                            34-кесте

         Ветеринариялық зертханаларды техникалық қайта жарақтандыру
                      бойынша шығыстардың қажеттілігі

                                                            (мың теңге) ---------------------------------------------------------------------------
      Іс-шараның атауы       !  2003 ж.  !  2004 ж.  !  2005 ж.  !  Жиыны
---------------------------------------------------------------------------
Облыстық, Астана және Алматы   268848,8    268848,8    268848,8   806546,5
қалалық ветеринариялық
зертханаларды техникалық
жарақтандыру
---------------------------------------------------------------------------

     Күтілетін нәтижелер:

     малдар мен құстарды аса қауіпті, соның ішінде адамдар мен малдарға ортақ аурулардан қорғау;
     малдан өндірілетін өнімдер мен шикізаттың қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
     республика аумағын жұқпалы аурулар қоздырғыштарының әкелінуінен қорғау.

4. Бәсекеге қабiлеттiлiктiң өсуi және сату көлемiн ұлғайту

4.1. Ауыл шаруашылығы өнiмiнiң iшкi және сыртқы рыноктардағы
бәсекеге қабiлеттiлiгiн бағалау

     Ауыл шаруашылығы өнiмiнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiн анықтаудың критерийi:
     Тиiмдiлiк, шығындарды азайту әлеуетi.
     Бәсекелiлiк индексi:
     iшкi рынокта, импорт бағасының iшкi рыноктағы сату бағаларына қатынасы ретiнде есептеледi, сыртқы рынокта, әлемдiк және ресейлiк бағалардың экпорттық бағаларға қатынасы ретiнде есептеледi.
     Сұраныс-ұсыныс индексi:
     iшкi рынокта, нақты қажеттiлiктiң отандық өндiрiске қатынасы ретiнде есептеледi, сыртқы рынокта, ішкі тұтынуды алып тастағанда экспорт көлемiнiң өндіріс көлемiне қатынасы ретiнде есептеледi.

                                                            35-кесте

          2000 жылғы ауыл шаруашылығы өнімдерінің ішкі және сыртқы
                 рыноктардағы бәсекеге қабілеттілігін талдау ___________________________________________________________________________
Атауы  !     І өлшем         !              ІІ өлшем
        !_____________________!____________________________________________
        !Өзіндік! Сату !Тиім. !Экспорт   ! Импорт !  Ішкі   ! Бәсекелік   !
        ! құны, !бағасы!ділік,!бағасы,   ! бағасы,!рыноктағы! индексі,    !
        !$ АҚШ/ !      !% (3- !$ АҚШ/тн  !$ АҚШ/тн! бағасы, ! Іб*         !
        !тонна  !      !б.,2- !          !        !$ АҚШ/тн !_____________!
        !       !      !б.)/  !          !        !         ! ішкі !сыртқы!
        !       !      !2 б.* !          !        !         !рынок.!рынок.!
        !       !      !100   !          !        !         !та    !та    !
        !       !      !      !          !        !         !(6-б./!(7-б./!
        !       !      !      !          !        !         !3-б.) !5-б.) !
________!_______!______!______!__________!________!_________!______!______!
    1   !   2   !  3   !   4  !    5     !    6   !    7    !   8  !  9   !
________!_______!______!______!__________!________!_________!______!______!
Бидай       48,9   65,0   32,9     90,9     202,8    114,1     3,1    1,3
Күріш-      99,5  101,4    1,9    210,0     230,0    202,4     2,3    1,0
шалы
Күнбағыс    92,2  116,3   26,1    132,0     147,0    200,5     1,3    1,5
тұқымы
Қант        37,2   29,7  -20,2    365,4 ^   279,6 ^  180,0     9,4    0,5
қызылшасы  
Шиті       239,2  282,3   18,0  936.4***  554.6***  1302,0     2,0    1,4
мақта
Картоп      96,9  109,8   13,3      194      84,0  159.8****   0,8    0,8
Көкөніс     65,8   65,8    0,0       77     105,0    470****   1,6    6,1
Сиыр еті   606,2  428,5  -29,3    852,6    1524,2   1957,0     3,6    2,3
Шошқа еті 1213,4  813,4  -33,0    917,0    1621,1   2083,0     2,0    2,3
Қой еті    472,0  470,3   -0,4   1193,8    2829,3   2619,0     6,0    2,2
Жылқы еті  564,5  460,7  -18,4    953,0     913,5      0,0     2,0    0,0
Құс еті    992,5  829,1  -16,5   1177,1     527,3    592,0     0,6    0,5
Шикі сүт   115,0  120,0    4,3
с.і.         --   246,0    --     483,0     380,0    410****   1,5    0,8
өңделген
сүт
Жүн        546,1  370,5  -32,2    428,0     521,0   4275,0     1,4   10,0
Жұмыртқа,   29,4   35,6   21,1     33,8      30,3   37,5****   0,9    1,1
(мың дана)
___________________________________________________________________________

(таблицаның жалғасы)

___________________________________________________________________________
Атауы  !                     III өлшем                                   !
        !_________________________________________________________________!
        !  Ұсыныс     !                    Сұраныс                        !
        !  (өндіріс   !___________________________________________________!
        !   көлемі),  !   Ішкі    ! Импорт ! Экспорт ! Сұраныс-ұсыныс     !
        !  мың тонна  ! рынокта   ! көлемі,! көлемі, ! индексі, Ісұр.**   !
        !             ! тұтыну    ! мың    ! мың     !____________________!
        !             ! көлемі    ! тонна  ! тонна   ! ішкі      !сыртқы  !
        !             !           !        !         ! рынокта   !рынокта !
        !             !           !        !         !(11-б./10- !13/(10- !
        !             !           !        !         !б.)        !11)     !
________!_____________!___________!________!_________!___________!________!
    1   !     10      !     11    !   12   !    13   !    14     !   15   !
________!_____________!___________!________!_________!___________!________!
Бидай        9073,0      5089,0       1,5    4989,6      0,56        1,3  
Күріш-        214,0       209,6 е     2,6       7,0      0,98        1,6 
шалы
Күнбағыс      105,0       110,0      31,9       0,6      1,05       -0,1  
тұқымы
Қант          273,0       384,0     324,2       4,9      1,41        0,0 
қызылшасы
Шиті          287,0       247,5      45,8      85,3      0,86        2,2
мақта
Картоп       1693,0      1385,0      37,0       1,2      0,82        0,0
Көкөніс      1544,0      1322,0       9,9      71,8      0,86        0,3
Сиыр еті      306,3       337,4       1,5       0,3      1,10        0,0
Шошқа еті     133,4        93,9       0,5       0,5      0,70        0,0
Қой еті        91,2        94,9       0,1       0,0      1,04        0,0
Жылқы еті      54,1        59,7       0,0       0,0      1,10        0,0
Құс еті        33,3        49,3      19,9       0,05     1,48        0,0
Шикі сүт
с.і.         3730,0      3982,0       5,8       0,0      1,07        0,0
өңделген
сүт
Жүн            22,9        13,1 р     0,8      10,6      0,57        1,1
Жұмыртқа, 1692200,0    1686700,0   128140,0  1260,0      1,00        0,2
(мың дана)
___________________________________________________________________________

     Ескерту: ҚР Статистика жөніндегі агенттігінің мәліметтері
     * Iб<1 - бәсеке қабілетсіз, Iб>1 - бәсеке қабілетті.
     ** Iсұр<1 - сұраныс жоқ, Iсұр>1 - сұраныс бар.
     *** түтілмеген мақта талшығы
     **** ресейлік бағалар
     ^  қамыс немесе қызылша қанты
     е - есеп айырысу жолымен
     Бидай, мақта, күрiш - тиiмдi, iшкi және сыртқы рыноктарда бәсекеге қабiлеттi, iшкi рынокта ұсыныс сұранымнан жоғары, сыртқы рынокта сұраныстары бар;
      күнбағыс тұқымы, картоп, көкөнiс, сүт, жұмыртқа - тиiмдi, iшкi және сыртқы рыноктарда бәсеке қабiлетi нашар, iшкi рынокта сұраныс ұсыныстан жоғары, сыртқы рынокта сұраныстары жоқ;
      қант қызылшасы, сиыр етi, қой етi, жылқы етi, шошқа еті, құс етi, жүн - тиiмдiлiгi төмен, құс етiнен басқасы iшкi және сыртқы рыноктарда бәсеке қабiлеттi, жүннен басқасының сыртқы рынокта сұраныстары жоқ.

      Шаралар:
      бидай, мақта, күрiш - сыртқы рыноктарды кеңейтудi, iшкi тұтыну үшiн дендеп өңдеудің көлемiн және қайта өңделген өнiм экспортының көлемiн ұлғайтуды көздеу қажет (4.2., 5.3. бөлiмдердi қараңыз);
      күнбағыс тұқымы, картоп, көкөнiс, сүт, жұмыртқа - тарифтiк қорғаныс деңгейiн күшейтудi талап етедi, мұның өзi iшкi өндiрiстiң көлемiн ұлғайтуға және ұқсас импорттарды ығыстырып шығаруға мүмкiндiк бередi (5.3. бөлiмдi қараңыз);
      қант қызылшасы, сиыр етi, қой етi, жылқы еті, шошқа етi, құс етi, жүн - озық технологияларды енгiзу арқылы өндiрiс шығындарын азайтуды қажет етедi. Ауыл шаруашылығы өнiмiнiң бұл түрi өңдеу өнеркәсiбi үшiн шикiзат ретінде сұранысқа ие. Азық-түлiктiк топқа жататын қайта өңдеу өнiмдерi тиiмдi болып табылады және iшкi және сыртқы рыноктарда көбiрек сұранысқа ие (3.3.1., 3.6.3., 4.5. бөлiмдердi қараңыз).

4.2. Астық рыногының дамуы

      Астық өндірісі мен мониторингінің жағдайын талдау

                                                            36-кесте

              Дәнді дақылдар түсімділігінің, өндірілуі
                      мен тұтынылуының қарқыны
        (түсімділігі - ц/га; өндіру және тұтыну - мың тонна)
___________________________________________________________________________
  Облыстар ! Дәнді дақылдар    ! Соның ішінде:     !Дәнді дақылдар орта   !
           !   орта есеппен    !бидай орта есеппен !  есеппен 1999-2001   !
           ! 1996-1998 ж.ж.    !  1996-1998 ж.ж.   !  ж.ж.                !
           !___________________!___________________!______________________!
           ! Түсімді.і Өндіру  ! Түсімді.! Өндіру  !Түсім.! Өндіру !Тұтыну!
           ! лігі    !         ! лігі    !         !ділігі!        !      !
___________!_________!_________!_________!_________!______!________!______!
Ақмола          5,1    1882,8      5,3      1535.0   10,8    3260,3  1539,5
Ақтөбе          4,3     397,4      4,2       244,6    8,2     468,2   361,2
Алматы         11,2     606,6      8,9       336,3   15,4     745,4   969,4
Атырау          5,0       0,8      6,0         0,4    5.6       0,3    97,0
Ш.-Қазақстан    6,4     295,1      6,5       209,2   13.2     566,3   584,4
Жамбыл         10,4     356,9      7,6       223,9   12,5     382,2   393,4
Б.-Қазақстан    4,1     296,1      3,5       153,2    6,4     266,3   208,8
Қарағанды       4,4     345,6      4,4       290,0    8,7     523,1   355,5
Қызылорда      25,8     219,7     17,8        12,8   27,0     190,0   213,2
Қостанай        7,0    2311,6      6,5      1770,5   12,4    3379,0  1091,1
Маңғыстау         -         -        -           -      -         -    70,1
Павлодар        4,0     335,2      3,7       258,7    7,2     298,8   217,8
С.-Қазақстан    9,2    2701,0      7,2      1896.6   12,5    3524,3  1087,4
О.-Қазақстан   11,7     254,7      9,0       195,2   15,4     300,7   303,6
Астана қ-сы       -         -        -           -   10,5       2,1
Алматы қ-сы       -         -        -           -    7,9       1,4
Барлығы         6,9   10003,6      6,2      7126,5   11,5   13908,5  7492,3
___________________________________________________________________________
(таблицаның жалғасы)
_______________________________________
Облыстар  !  Соның ішінде: бидай орта !
           !     есеппен 1999-2001 ж.ж.!
           !___________________________!
           !Түсім.  ! Өндіру ! Тұтыну  !
           !ділігі  !        !         !
___________!_______ !________!_________!
Ақмола         10,5    2735.2   937,3
Ақтөбе          8,4     357,4   203,4
Алматы         14,0     399,0   720,2
Атырау          6,0       0,1    97,0
Ш.-Қазақстан   13,2     381.5   347,9
Жамбыл         11,6     242,2   276,8
Б.-Қазақстан    6,1     193,8   155,0
Қарағанды       8,5     448,2   237,8
Қызылорда      12,6      12,7   175,3
Қостанай       12,5    3036,6   837,3
Маңғыстау         -         -    70,1
Павлодар        7,6     211,8   172,0
С.-Қазақстан   12,2    2762,1   731,7
О.-Қазақстан   14,1     225,3   254,1
Астана қ-сы    10,1       1,7
Алматы қ-сы     7,4       0,9
Барлығы        11,2   11008,5  5215,9
________________________________________

     Астық - елдiң азық-түлiктiк қауiпсiздiгінiң негiзгi компонентi.

     Соңғы үш жылда (1999-2001 ж.ж.) дәндi дақылдар егіс алаңдарының тұрақтанғандығына орай олардың түсiмдiлiгi өткен үш жылмен (1996-1998 ж.ж.) салыстырғанда 4,8 ц/гектарға немесе 67%-ға өсiп, 11,5 ц/гектарға жеттi. Астық өндiру 3,9 млн. тоннаға немесе 39%-ға ұлғайды және орташа жылдық деңгейi шамамен 13,9 млн. тоннаға жеттi.
      Негiзгi экспорттық дақыл - бидай өндiрудiң көлемi 1996-1998 жылдардағы 7,1 млн. тоннадан 1999-2001 жылдарда 11,0 млн. тоннаға дейiн өстi.
      Қазақстан астық экспорттаудан әлемде алтыншы орынды иемденедi. Қазақстанның бiрегей климаты басқа елдердiң бидай ұнының қасиеттерiн жақсартушы ретiнде әлемдiк рынокта сұранысқа ие болып отырған жоғары сапалы, құрамында протеин мол астықтың қалыптасуына ықпал етедi.
      "Астық туралы" Қазақстан Республикасының Заңын қабылдау астық рыногына қатысушылардың қызметiн нақты құқықтық реттеудi қамтамасыз еттi, оны дамытудың негiзiн жасады.
      Отандық ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердi мемлекеттiк қолдау мақсатында белгiленген баға бойынша жыл сайын мемлекеттiк ресурстарға астық сатып алу жүргiзiледi, ал 2001 жылдан бастап көктемгi егiс және егiн жинау жұмыстарын жүргiзуге аванс берудi, астық бағасының демпингiн болдырмауды қамтамасыз етуге мүмкiндiк беретiн астық сатып алудың фьючерстiк екi деңгейлi жүйесi енгiзiлдi.
      Астықтың iшкi рыногын тұрақтандыру және реттеу, нан және тоқаш нан тағамдарының бағасы негiзсiз қымбаттауына жол бермеу мақсатында көктем-жаз кезеңiнде астықтың сату резервтерiнен интервенция жүргiзiлiп тұрады.
      Астық қабылдайтын кәсiпорындардың астық сақтау жөнiндегi қызметiн лицензиялаудың енгiзiлуi олардың қызметiн мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыруға мүмкiндiк бередi.
      Астық қолхаттарын енгiзу жөнiндегi жұмыс басталып кеттi, оның қаржы құралы болып табыла отырып өтiмдi кепiлдi қамтамасыз етудi жасау арқылы екiншi деңгейдегi банктердiң кредит ресурстарын iске қосуға мүмкiндiк бередi, бұл астық демпингiн болдырмайды және маусымдық кредит беруге жағдай жасайды.
      Отандық ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң тұқым, жанар-жағармай, минералдық тыңайтқыштар, гербицидтер, ауыл шаруашылығы техникаларына қосалқы бөлшектер сатып алуы үшiн көктемгi егiс және егiн жинау жұмыстарына, ауыл шаруашылығы техникасын сатып алуға лизингтiк негiзде жеңiлдетiлген кредит ресурстары бөлiнедi.
      Астықтың мемлекеттiк ресурстары қалыптасты, мұның өзi ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң тұқымдық материалға, мал шаруашылығы мен құс шаруашылығының жемге қажеттiлiктерiн тұрақты қамтамасыз етуге, астық iшкi рыногының реттелуiн және мемлекетаралық келiсiмдердiң орындалуын қамтамасыз етуге мүмкiндiк бередi.
      Осының барлығы елiмiздiң азық-түліктік қауiпсiздiгiн қамтамасыз етуге, астықтың экспорттық әлеуетiн арттыруға мүмкiндiк бередi.
      Соңғы үш жылда (1999-2001) шалы күрiшiн өндiрудiң орташа түсiмдiлiгi 28,8 ц/га болып, жыл сайынғы түсiмi 204,1 мың тонна көлемiнде тұрақтанды, оны көшеттiк тәсiлмен өсiрудiң су үнемдегiш технологиясын енгiзу басталды.
      Соңғы жылдары майлы дақылдардың егiстiк алаңының азаю үрдiсi байқалуда, сонымен қатар түсiмдiлiгiнiң 4-6 ц/га деңгейiнде тұрақтануы майлы дақылдардың жалпы өнiмiн 18-20%-ға арттыруға мүмкiндiк бердi.
     Қытайбұршақ егiстiгiнiң 2 еседен аса ұлғаюы бұл дақыл рентабелдiгiнiң жоғарылығына және оны сату рыногының болуына байланысты. Қытайбұршақтың жалпы түсiмi 3 есеге артып, 9,8 мың тонна болды.
     Рапс және қыша сияқты дақылдардың алаңдары тиiсiнше 4 және 2,5 есеге, мақсыр - 9 %-ға азайды.

                                                            3-диаграмма

              Дақылдар бойынша астықтың 1999-2001 жылдардағы
                         орташа өндіріс құрылымы
                      (өңделгеннен кейінгі салмағы)

      (қағаз мәтіннен қараңыз)

                                                            4-диаграмма

                    Дақылдар бойынша астықтың 2001 жылғы
                         астық өндірісінің құрылымы
                       (өңделгеннен кейінгі салмағы)

     (қағаз мәтіннен қараңыз)

      Проблемалар:

      егiншiлiк мәдениетiнiң төмендiгі, минералдық тыңайтқыштарды енгiзудiң жеткiлiксiздiгi, сапасыз тұқымдарды пайдалану дәндi дақылдар түсiмдiлiгiнiң ықтимал мүмкiндiгiн 1,5 - 2 есе төмендетiп, өндiрiлетiн астықтың сапасын кемiтуге әкеп соқтырады. Бидай дәнiндегi дән маңызының орташа мөлшерi 1986-1991 жылдардағы 28-32 %-бен салыстырғанда 1992-1999 жылдары 20,8 - 23,7%-ға азайды;
     астық сапасының төмендеуi ұн етiп тартылатын астық партияларының қалыптасуын қиындатады, Қазақстан астығының бәсекеге қабiлеттiлiгi мен оның экспорттық әлеуетiн азайтады.

                                                            37-кесте

        Республиканың астық қабылдау кәсiпорындарына сақтауға
          қабылданған 2001 жылғы егін астығы бидайының сапасы
---------------------------------------------------------------------------
                          !       !    оның iшiнде кластар бойынша
Сақтауға қабылданған бидай!Барлығы!----------------------------------------
    астығының мөлшерi     !       ! I !  II  !  III  !  IV  !  V  !Кластық
                          !       !   !      !       !      !     ! емес
---------------------------------------------------------------------------
     мың тонна             7014,1       6,7    4970,9 1666,0  177,8  192,7
       % %                  100,0       0,1      70,9   23,8    2,5    2,7
---------------------------------------------------------------------------
      Қазақстанның астық саласының техникамен орташа қамтамасыз етiлуi, техникалық дайындық коэффициентiн қоса есептегенде 55%-дан аспайды. Қазақстанның астық себетiн негiзгi аймақтарында астық жинайтын бiр комбайнның жүктелiмi нормативтiк деңгейден 15-20%-ға артық. Техниканы жаңарту оның iстеп шығуынан едәуiр артта қалған. Ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң көпшiлiгі өз қаражаттары есебiнен техника сатып ала алмайды;
      астық өңдеу мен сақтаудың материалдық-техникалық базасының жай-күйi едәуiр нашарлады. 1980 жылдардың соңынан бергi кезеңнен бастап қазiргi уақытқа дейiн астық сақтауға арналған элеватор-қойма сыйымдылықтарының республика бойынша жалпы көлемi 28,3 млн. тоннадан 20,9 млн. тоннаға дейiн азайды. Қойма сыйымдылықтары әсiресе тiкелей астық өндiрушiлерде 5,9 млн. тоннадан 3,8 млн. тоннаға дейiн азайды. Астық өңдейтiн технологиялық құрал-жабдық моральдық және табиғи жағынан тозды;
      астық сақтау арналарының дамымай қалуы, өркениетті көтерме сауда рыноктары мен маркетингтің, арзан көліктік коридорлардың болмауы, көлiкпен тасымалдауға арналған тарифтердiң тым қымбаттығы, биржалық сауданың нашар дамығандығы және астық бағасының белгiленбеуi астық экспортының көлемiн ұлғайтуға, оны өткiзудiң жаңа рыноктарын iздестiруге тежеу болып баға демпингiне әкеп соғуда;
      астық өндiрiсiн кеңейту үшiн ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерде айналым қаражатының аз болуы және кредит ресурстарына қол жеткiзудiң төмендiгі;
      жекеменшік зертханалар жүзеге асыратын астық сапасын сертификаттау деңгейiнiң төмендiгi;
      Ақтау портындағы астық терминалының өткiзу қабiлетiнiң төмендiгi, Ресей Федерациясының аумағы арқылы астық тасымалдауға арналған көлiк тарифтерiнiң жоғарылығы;
      астық өндiрiсi құрылымының жетiлмегендiгi. Астық өндiрiсiндегi бидайдың үлес салмағы жемдiк, дәнді бұршақ, жарма дақылдары есебiнен 1999 - 2001 жылдары орта есеппен 79%-ды құрады;
      ауыл шаруашылығы өндiрiсiн сақтандыру жүйесiнiң жоқтығы;
      дәндi дақылдар өнiмi болжамының анықтығы жоғары әдiстерiнiң жоқтығы;
      астықтың бекiтiлген сапа стандарттарының халықаралық деңгейге сәйкес еместiгі;
      егiстiк алаңдар құрылымындағы мақсыр, қыша және рапс сияқты майлы дақылдардың үлес салмағы 4%-ды құрайды;
      ұсынылған ауыспалы егiс тәртiбi сақталмайды;
      ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер құнарлылығының төмендеуi;
      Қызылорда және Оңтүстiк Қазақстан облыстарындағы күріш өсiрiлетiн негiзгi аймақтарда егiстiк суының жеткiлiксiздiгі;
      суармалы жерлердiң сортаңдануы мен батпақтануы, ұзақ уақыт жөндеусiз пайдаланылғандықтан суландыру және дренаж жүйелерi ПӘК-нiң төмендігi.

      Астық өндiрiсi мен рыногын дамыту жөнiндегi шаралар:
      бидайдың халықаралық рыноктарда үлкен және тұрақты сұранысқа ие күштi және қатаң сорттарының өндiрiсiн ұлғайтуға бағытталған табиғи-климаттық жағдайларды және рыноктық конъюнктураны ескере отырып, астық өндiрiсi құрылымын, сондай-ақ елiмiздiң өсiмдiк майына, жармаға, құрама жемдерге, ұқсатушы салаға арналған шикiзатқа - ең кемiнде 12,0 млн. тонна бидай астығы (оның iшiнде қатты бидай - 0,5 млн. тонна), арпаға - 2,3 млн. тонна, жүгерiге - 0,4 млн. тонна, күрiшке - 0,2 млн. тонна, қарақұмыққа - 0,05 млн. тонна, қажеттiлiктерiн қамтамасыз ету мақсатында жемдік астық, майлы, бұршақ және жарма дақылдарын өндiрудi оңтайландыру;
      жемдiк астық, майлы, бұршақ және жарма дақылдарының егiстiк алаңдарын бiр мезгілде кеңейте отырып жұмсақ және қатты бидайдың күштi сорттарын өндiру үшiн республикамыздың солтүстiк аймақтарының (Ақмола, Қостанай облыстары) топырақ-климат әлеуетiн мейлiнше тиiмдi пайдалану;
      Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарында, майлы және жарма дақылдарын (күнбағыс, тары және қарақұмық) өндiру соңғы облыста - сондай-ақ күздiк қарабидай өндiрудi ұлғайту;
      астық өндiрiсi құрылымындағы үлес салмақтарын 35%-ға жеткiзе отырып, күздiк бидай мен күздiк қарабидай өндiрудi, сондай-ақ республикамыздың батысындағы Ақтөбе және Батыс Қазақстан облыстарында тары өндiрудi ұлғайту;
      Қазақстанның оңтүстiгiндегi Алматы, Жамбыл және Оңтүстiк Қазақстан облыстарында суармалы егiншiлiк базасында жүгерi дәнi мен соя өндiрудi ұлғайту. Элиталық тұқым өндiрудiң құнын арзандату, минералдық тыңайтқыштар сатып алу және басқа шаралар арқылы мемлекеттiк қолдаудың дифференциялы шараларын жүзеге асыру;
      су үнемдегiш және озық технологиялардың негiзiнде Қызылорда облысында күрiш өндiрудi оңтайландыру;
      майлы дақылдардың майлы дәнiн, солтүстiк аймақта: рапс пен қарақұмық, оңтүстiкте - соя және мақсыр өндіруді ұлғайту;
      қазақстандық астыққа протекция саясатын жүргiзу, мүдделi қазақстандық банктердiң экспорттық операцияларды кредиттеу арқылы импорттаушы елдердiң қолданылып жүрген сату рыноктарында қазақстандық астықтың экспортын ұлғайту жөнiндегi шаралард жүзеге асыру;
     астық сату рыноктарын iздестiру бойынша Қазақстан Республикасының дипломатиялық корпусын жандандыру;
     экспортқа шығарылатын астықтың сапасын арттыру;
     астық тасымалдау үшін жеңілдетілген темір жол тарифтерін енгізу, астықты Ресей арқылы тасымалдау кезіндегі көлік шығындарын өтеу үшін отандық жеткізушілерге субсидия бөлу;
     Ақтау портында қосымша астық терминалын салу;
     баға белгiленiмi және баға демпингiн болдырмау үшiн қолданыстағы тауар биржаларындағы астықтың биржалық саудасын дамыту;
     экспорттық құрылымды нығайту мақсатында "Азық-түлiк келiсiмшарт корпорациясы" ЖАҚ-ның қызметiне түзетулер енгiзу.

                                                            38-кесте

        Экспорттық рыноктардың сыйымдылығын бағалау және азық-түлiктiк
                     бидайдың бағалық конъюнктурасы

                  1 тонна қазақстандық бидайдың бағасы 80 АҚШ доллары ___________________________________________________________________________
Қазақстан астығын  !   Бидай     !   Бидай      !  Қазақстандық астықтың
импорттаушы негізгі! импортының  !экспортының   !үлес салмағы, % есебімен
елдер              ! 1999-2000   ! 1999-2000    !
                   ! жылдардағы  !жылдардағы    !
                   !  орташа     !  орташа      !
                   !көлемі,* млн.!көлемі,** млн.!
                   !  тонна      !  тонна       !
___________________________________________________________________________
Әзірбайжан             0,65          0,3                  46,1
Белоруссия              0,8          0,08                 10
Қырғызстан             0,15          0,1                  66,7
Ресей                  3,25          1,98                 64,4
Иран                   4,95          0,12                 2,4
Тәжікстан              0,45          0,32                 71,1
Түркіменстан           0,1
Түркия                 1,45          0,07                 0,5
Өзбекстан              0,35          0,32                 91,4
Украина                0,25          0,12                 48
Барлығы                12,4          3,41                 27,5
___________________________________________________________________________
таблицаның жалғасы
___________________________________________________________________________
Қазақстан астығын  !  1 тонна    !Қазақстаннан  ! Көлік шығындарын қоса
импорттаушы негізгі! бидайдың    !әкетілетін 1  !есептегендегі 1 тонна
елдер              ! рыноктағы   !тонна астықтың!қазақстандық бидайдың
                   ! бағасы,***  ! көліктік     !бағасы, АҚШ $
                   !   АҚШ $,    !шығындарының  !
                   !  2001 ж.    !құны,****     !
                   !             ! АҚШ $        !
___________________________________________________________________________
Әзірбайжан             112,8         31,6                111,6
Белоруссия             111,8         40,8                120,8
Қырғызстан             89,8          5,7                 85,7
Ресей                  111,2         24,9                104,9
Иран                                 30,3                110,3
Тәжікстан              115           34,8                114,8
Түркіменстан                         22,7                102,7
Түркия                               40,6                120,6
Өзбекстан                            8,4                 88,4
Украина                              40,3                120,3
Барлығы
___________________________________________________________________________
     Ескерту: * астық жөніндегі Дүниежүзілік Кеңестің мәліметтері бойынша
              (ОЮЛ "ЗСК" ұсынған)
              ** ҚР Статистика жөніндегі агенттігінің мәліметтері бойынша
              *** ТМД Статкомитетінің мәліметтері бойынша (Мәскеу қаласы)
              **** "Қазақстан темір жолы Ұлттық компаниясы" ЖАҚ-ның мәліметтері бойынша
      Рынок сыйымдылығын бағалау қазақстандық астықтың көлемi 8 млн. тоннаға дейiн экспорттық резервi бар екендігiн көрсетедi;
      жыл сайынғы сатып алудың көлемiн 500 мың тоннаға дейiн жеткiзiп және сатып алынатын дақылдардың ассортиментiн жемдiк, бұршақ, жарма дақылдары есебiнен кеңейтiп мемлекеттiк ресурстарға астық сатып алудың фьючерстiк жүйесiн сақтау және дамыту;
      азық-түлiктiк астықтың мемлекеттік резервiн астық қабылдайтын жеке меншiк кәсiпорындардан мемлекеттiк астық базаларына көшіру және азық-түлiк қауiпсiздiгiн, мобилизациялық әзiрлiктi қолдауды қамтамасыз ету мақсатында астықты бүкiл республика бойынша шоғырландыру және сақтау;
      дәндi дақылдардың элиталық тұқымдарын өндірудi тұқымдардың рыноктық құнының 40%-ы көлемiнде субсидиялау және субсидияланатын дәндi дақылдар түрлерiн кеңейту;
      көктемгi дала және егiн жинау жұмыстарын өткiзуге, отандық тауар өндiрушiлердiң тұқым, жанар-жағармай материалдарын, минералдық тыңайтқыштар, гербицидтер, ауыл шаруашылығы техникасына қосалқы бөлшектер, лизингiлiк негiзде ауыл шаруашылығы техникасын сатып алуы үшiн жеңiлдiк кредитiн берудiң көлемiн 8 млрд. теңгеге дейiн ұлғайту;
      ауыл шаруашылығы техникасының лизинг жүйесiн жетiлдіру және оның көлемiн ұлғайту;
      аэроғарыштық барлау және агрометеорологиялық зерттеулердi мақсатты пайдалану арқылы дәндi дақылдардың өнімін болжамының анықтығы жоғары әдiстерiн мемлекет қаражаты есебiнен әзiрлеу және енгізу;
      астық қолхаттарын енгiзу және астық қолхаттарының атқарылуына кепiлдiк беру қорын құру арқылы ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерiнiң қаржы ресурстарына қол жеткiзуiн кеңейту;
      астық рыногы саласындағы ғылыми зерттеулердi дамыту;
      меншiк нысанына қарамастан астық рыногына қатысушылардың барлығының астықтың сапалық және көлемдiк есебiне мемлекеттiк бақылауды жетiлдiру;
      астықтың отандық және шетелдiк рыноктары мониторингiнiң озық ақпараттық технологияларын енгiзу;
      астықты сақтау, сертификаттау, астық рыногының мониторингiн және мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру жөнiндегi нормативтiк-құқықтық базаны жетiлдiру;
      майлы дақылдарды және мақтаны ұқсататын кәсiпорындардың қуаттарын арттыру;
      ұсақ және орташа шаруашылықтардың бiрлестiгi базасында мамандандырылған өндiрiстер құру;
      трансшекаралық Сырдария өзенi бойынша мемлекетаралық өзара қарым-қатынастарды реттеу арқылы өсiмдiктiң өсу кезеңiнде суаруға қажеттi сумен қамтамасыз етудi жақсарту.

     Қаржылық қамтамасыз ету

     аталған мақсаттарға жыл сайын көзделіп бөлінетін ақша шегінде республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражаты есебінен отандық астық өндірушілерді қолдау;
     ауыл шаруашылық кредит беру серіктестіктерінде және өзге де ұйымдарда жинақталған қаржы ресурстарын астық өндірісін қаржыландырудың мемлекеттік жүйесімен қатар пайдалану.

                                                            39-кесте

                                                            мың теңге ___________________________________________________________________________
     Бюджеттік бағдарламаның атауы  !   2003 ж.  !  2004 ж.   ! 2005 ж.
___________________________________________________________________________
Азық-түліктік астықтың мемлекеттік   5 500 000,0  620 838 2,3  620 838 2,3
резервін жаңарту және ауыл шаруа.
шылығы тауарын өндірушілерді қолдау
үшін сатып алуды қамтамасыз ету
___________________________________________________________________________
Азық-түліктік астықтың мемлекеттік   335 183,3    173 312,5    173 312,5
резервінің қозғалысы ___________________________________________________________________________
Мемлекеттік резервтегі астықты       805 440,0    832 980,0    832 980,0
сақтау
___________________________________________________________________________
Астық қолхаттарының атқарылуын       400 000,0
кепілдендіру қорын жасау
___________________________________________________________________________
Барлығы                              704 062 3,3  721 467 4,8  721 467 4,8
___________________________________________________________________________
     Бөлiнген қаржы көлемi тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджет жобасының республикалық бюджет комиссиясында қаралу нәтижелерi бойынша заңнамада белгiленген тәртiппен нақтылануы мүмкiн.

     Күтілетiн нәтижелер:

     қазақстандық астықтың сапасы мен бәсекелестiк қабiлетiнiң артуы;
     республиканың астыққа деген iшкi қажеттiлiгiн қамтамасыз ету;
     астықты өткiзу рыноктарын кеңейту және экспортын жылына 5-6 млн. тоннаға дейiн көбейту;
     астықтың бағасын оның рентабельдi өндiрiсiн қамтамасыз ететiн деңгейде тұрақтандыру;
     ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң қаржылық жағдайын жақсарту;
     республиканың азық-түлiктiк қауiпсiздiгiнiң тұрақтылығын қамтамасыз ету;
     топырақ құнарлылығын және агроландшафтардың экологиялық тұрақтылығын арттыру.

                                                            39а-кесте

        Ауыл шаруашылығы дақылдарын өндірудің 2005 жылға арналған
             болжамды көлемі бойынша ұсыныс (мың теңге)
___________________________________________________________________________
Дақыл                           !       Өндіру көлемі
___________________________________________________________________________
Бидай                                  11000,0
Арпа                                   2020,0
Сұлы                                   333,0
Тары                                   90,0
Жүгері дәні                            350,0
Күріш                                  220,0
Күздік қара бидай                      77,0
Қарақұмық                              54,0
Соя                                    36,0
___________________________________________________________________________
Дәнді дақылдардың барлығы              14000,0
___________________________________________________________________________

4.3. Мақта рыногы

      Ағымдағы жағдайы

                                                            40-кесте

           Республикадағы мақтаның 1996-2001 жылдардағы егістік
            алаңдары, жалпы өнімі және түсімділігі (мың га)
___________________________________________________________________________
                    ! 1996 ж.!1997 ж.! 1998 ж. ! 1999 ж.! 2000 ж. !2001 ж.
___________________________________________________________________________
Егістік алаң,        106,0    103,6    118,0     141,3    151,8    184,7
мың га
___________________________________________________________________________
Жалпы өнім,          182,8    197,8    161,6     249,4    287,1    412,8
мың тонна
___________________________________________________________________________
Түсімділік, га/ц     17,2     19,3     14,1      17,7     18,7     22,7
___________________________________________________________________________

     Соңғы жылдарда мақтаның егістік алаңдарына жүргізілген талдау 1996 жылмен салыстырғанда 2001 жылы егістіктің жалпы көлемі 74%-ға ұлғайғанын көрсетеді.
     Мақта түсімділігінің өсу тенденциясы бар, 1996 жылмен салыстырғанда 2001 жылы ол тиісінше гектарынан 22,7 және 17,2 центнер болды, бұл 1,3 есе көп.
     1996 жылмен салыстырғанда шиті мақтаның жалпы өнімі 2 есе өсті.

     Проблемалар:

     ұсынылған ауыспалы егiс сақталмайды;
     ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер құнарлылығының төмендеуi жалғасуда;
     ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер мен мақта ұқсатушы зауыттар арасындағы өзара қарым-қатынастың реттелмеуi.

     Мақта рыногын дамыту жөнiндегі шаралар:
     мақтаның элиталық тұқымдарын өндiрудi қолдау;
     шитi мақтаны ұқсатушы кәсiпорындардың қуаттарын ұлғайту;
     ұсақ және орта шаруашылықтардың бiрiгуi негiзiнде мамандандырылған өндiрiстер құру.

                                                            41-кесте

                Мақтаның белгiленген егiстiк алаңдары

                                                                  мың га

__________________________________________________________________________
        !Орта есеппен 1999-2001!2003 ж. ! 2004 ж. ! 2005 ж.! 2005 ж.
        !     ж.ж. ішінде      !        !         !        !1999-2001
        !                      !        !         !        !жылдарға орай
        !                      !        !         !        !%-бен
___________________________________________________________________________
Мақта          159,3             181,0    181,0      181,0    113,6
___________________________________________________________________________

     Күтілетiн нәтиже:
     бәсекеге қабiлеттi өнiм өндiрудi ұлғайту;
     ғылыми негiзделген ауыспалы егiстердi игеру;
     ұқсатушы кәсiпорындарды жарақтандыру және жаңарту;
     мақта шикiзатын өндiру көлемiн 2005 жылы 300 мың тоннаға дейiн жеткiзу.

4.4. Қайта өңдеу өнiмдерiнiң iшкi және сыртқы рыноктардағы бәсекеге
қабiлеттiлiгiн бағалау

     Қайта өңдеу өнiмдерiнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiн анықтаудың өлшемі:
     Нақты өнiм түрлерi бойынша мәлiметтердiң болмауынан кестеде рентабельдiлiк шығындарды азайту әлеуеті көрсетiлген жоқ
     Iрiлендiрiлген топтар бойынша статистикалық мәлiметтер бар:
     - ет пен ет өнiмдерiн қайта өңдеу және консервiлеу - рентабельдi;
     - жемiс-жидектердi, көкөнiстердi өңдеу және консервiлеу - рентабельдi емес;
     - ұн тарту өнеркәсiбiнiң құрамында крахмал бар өнiмдерiн өндiру - рентабельдi емес;
     - өсiмдiк майы және мал майын өндiру - рентабельдi емес;
     - сүт өнiмдерiн өндіру - рентабельдi;
     - сусын өндiру - рентабельдi;
     - өзге де тағам өнiмдерiн өндiру - рентабельдi емес.

     Бәсекелестiк индексi:

     - iшкi рынокта: импорт бағасының iшкi рыноктағы сату бағасына қатынасы ретiнде есептелетiн,
     - сыртқы рынокта: импорттық бағаның экспорт бағасына қатынасы ретiнде есептелетiн.

     Сұраныс-ұсыныс индексi:
     - iшкi рынокта нақты қажеттiлiктiң отандық өндiрiске қатынасы ретiнде есептелетiн;
     - сыртқы рынокта: iшкi тұтынуды қоспағанда, экспорт көлемiнiң өндiрiс көлемiне қатынасы ретінде есептелетiн.

                                                            42-кесте

      Қайта өңделетін өнімдердің 2000 жылғы ішкі және сыртқы рыноктардағы
                     бәсекеге қабілеттілігіне талдау ___________________________________________________________________________
                       !            N ІІ өлшем                ! Ұсыныс
  Өнімнің атауы        !______________________________________!(өндіріс
                       !өткізу ! импорт !экспорт!бәсекелес.   !көлемі)
                       !бағасы !бағасы, !бағасы,!тік индек.   !тонна
                       !$/1 тн !$/1 тн  !$/1 тн !сі, Іб*      !
                       !       !        !       !_____________!
                       !       !        !       !ішкі  !сыртқы!
                       !       !        !       !рынок.!рынок.!
                       !       !        !       !та    !та    !
                       !       !        !       !(2-б./!(2-б./!
                       !       !        !       !1-б.) !3-б.) !
___________________________________________________________________________
          А            !   1   !    2   !   3   !  4   !  5   !     6
___________________________________________________________________________
Қоюлатылған және құнар. 1896,0   740,0      -     0,4     -       479,0   
ландырылған сүт
___________________________________________________________________________
Ашымалы сүт өнімі,      680,5    759,4      -     1,1     -     40273,0   
қаймақ
___________________________________________________________________________
Сары май                2669,2   1382,3     -     0,5     -     3351,0
___________________________________________________________________________
Сыр және брынза         1597,6   1746,5     -     1,1     -     7602,0
___________________________________________________________________________
Балмұздақ               1089,7   800,7      -     0,7     -     4417,0
___________________________________________________________________________
Бидай ұны               146,0    199,7    142,0   1,4   1,4    1137931,0
___________________________________________________________________________
Өсімдік майы            1522,4   477,0    548,0   0,3   0,9     60897,0
___________________________________________________________________________
оның ішінде
___________________________________________________________________________
Күнбағыс майы           539,0    487,1    548,0   0,9   0,9     32442,0
___________________________________________________________________________
Маргарин өнімі          908,5    684,4    818,0   0,8   0,8     10449,0
___________________________________________________________________________
Шұжық өнімдері          3981,9   1174,2   2571,0  0,3   0,5     8162,0
___________________________________________________________________________
Ет және ет-өсімдік      2583,4   1122,4   2394,0  0,4   0,5     2120,0
консервілері
___________________________________________________________________________
Ақ қант                 282,9    267,0    367,0   0,9   0,7     279694,0
___________________________________________________________________________
Какао мен қанттан       1996,8   1767,3   2169,0  0,9   0,8     27216,0
жасал. кондит. өнімд.
___________________________________________________________________________
Макарон өнімдері        472,3    472,4    429,0   1,0   1,1     28263,0
___________________________________________________________________________
Ашытқылар (қолайлы
және қолайсыз);
дайын наубайхана
ұнтақтары               525,0    321,0    537,0   0,6   0,6     4915,0
___________________________________________________________________________
Кетчуп және басқа       1802,4   506,1     -      0,3    -        -
томат соустары
___________________________________________________________________________
Майонез                 1064,3   695,0     -      0,7    -      6370,0
___________________________________________________________________________
Печенье, кондит. өнім.  845,5    670,3    902,0   0,8   0,7     4231,0
дері, пирожныйлар
___________________________________________________________________________
Консервіленген          196,6    405,2    667,0   2,1   0,6     1631,0
көкөністер
___________________________________________________________________________
Джемдер, конфитюрлер    2608,7   1063,3    -      0,4    -      411,0
повидло т.б.
___________________________________________________________________________
Табиғи шырындар         538,2    459,2    549,0   0,9   0,8     26062,9
___________________________________________________________________________
Қант қосылмаған су      140,7    157,3    288,0   1,1   0,5     93849,6
___________________________________________________________________________
Қант қоспасы бар су     232,2    238,1    258,0   1,0   0,9     142217,5
___________________________________________________________________________
Солод сырасы            232,2    656,7    450,0   2,8   1,5     132196,3
___________________________________________________________________________
Шымырлайтын көбікті     1210,1   2565,0   774,0   2,1   3,3     2547,2
шарап
___________________________________________________________________________
Табиғи жүзім шараптары  1463,3   1349,7   689,0   0,9   2,0     23909,1
___________________________________________________________________________

     таблицаның жалғасы
___________________________________________________________________________
                       !               N ІІІ өлшем
                       !__________________________________________________
                       !                  Сұраныс
  Өнімнің атауы        !___________________________________________________
                       ! тұтыну  !  импорт ! экспорт  !сұран.-ұсын.
                       ! көлемі, ! көлемі, ! көлемі,  !индексі, Ісп**
                       ! тонна   ! тонна   ! тонна    !____________________
                       !  ***    !         !          !ішкі   !сыртқы
                       !         !         !          !рынокта!рынокта
                       !         !         !          !(7-б./ !9/(6-7)
                       !         !         !          !6-б.)  !
___________________________________________________________________________
          А            !   7     !    8    !    9     !  10   !    11
___________________________________________________________________________
Қоюлатылған және құнар. 27457,4   26980,0      1,6     57,3      0,0      
ландырылған сүт
___________________________________________________________________________
Ашымалы сүт өнімі,      43603,6   3334,0       3,4     1,1       0,0      
қаймақ
___________________________________________________________________________
Сары май                10959,9   7635,0       26,1    3,3       0,0
___________________________________________________________________________
Сыр және брынза         8636,6    1533,0       498,4   1,1       -0,5
___________________________________________________________________________
Балмұздақ               14341,0   9944,0       20,0    3,2       0,0
___________________________________________________________________________
Бидай ұны               846126,0  1928,0     293733,0  0,7       1,0
___________________________________________________________________________
Өсімдік майы            127712,0  68863,0     2048,0   2,1       0,0
___________________________________________________________________________
оның ішінде
___________________________________________________________________________
Күнбағыс майы           81110,09  50667,0     1998,1   2,5       0,0
___________________________________________________________________________
Маргарин өнімі          22836,0   12924,0     537,0    2,2       0,0
___________________________________________________________________________
Шұжық өнімдері          15834,3   7673,0        0,7    1,9       0,0
___________________________________________________________________________
Ет және ет-өсімдік      4736,0    2783,0      167,0    2,2       -0,1
консервілері
___________________________________________________________________________
Ақ қант                 348887,0  73985,0     4792,0   1,2       -0,1 ___________________________________________________________________________
Какао мен қанттан       42993,0   15970,0     193,0    1,6       0,0
жасал. кондит. өнімд.
___________________________________________________________________________
Макарон өнімдері        30996,0   5245,0      2512,0   1,1       -0,9
___________________________________________________________________________
Ашытқылар (қолайлы
және қолайсыз);
дайын наубайхана
ұнтақтары               8173,0    3298,0      40,0     1,7       0,0
___________________________________________________________________________
Кетчуп және басқа         -       4495,0      32,0      -        -
томат соустары
___________________________________________________________________________
Майонез                 13133,0   6807,0      44,0     2,1       0,0
___________________________________________________________________________
Печенье, кондит. өнім.  32467,0   29139,0     903,0    7,7       0,0
дері, пирожныйлар
___________________________________________________________________________
Консервіленген          12996,0   11681,0     316,0    8,0       0,0
көкөністер
___________________________________________________________________________
Джемдер, конфитюрлер    1791,0    2018,0      638,0    4,4       -0,5
повидло т.б.
___________________________________________________________________________
Табиғи шырындар         33094,9   8515,0      1483,0   1,3       -0,2
___________________________________________________________________________
Қан қосылмаған су       95784,6   1976,0      41,0     1,0       0,0
___________________________________________________________________________
Қант қоспасы бар су     172840,5  31047,0     424,0    1,2       0,0
___________________________________________________________________________
Солод сырасы            134011,5  2402,2      587,0    1,0       -0,3
___________________________________________________________________________
Шымырлайтын көбікті     2612,2    168,0       103,0    1,0       -1,6
шарап
___________________________________________________________________________
Табиғи жүзім шараптары  30284,1   6522,0      147,0    1,3       0,0
___________________________________________________________________________
     Ескертулер: Қазақстан Республикасы Статистика жөніндегі агенттігінің
                 мәліметтері
     * Ік<1 - бәсекесіз. Ік>1 - бәсекелі,
     ** Ісп<1 - сұраным жоқ, Ісп>1 - сұраным бар.
     *** - есепке алынатын
      Қоюландырылған және құнарландырылған сүт, сары май, балмұздақ, шұжық өнiмдерi, ет және ет-өсiмдiк консервілерi, ашытқылар, кетчуп және басқа томат соустары, майонез, джемдер, конфитюрлер, повидло - iшкi және сыртқы рыноктарда бәсекеге қабiлетсiз, iшкi рынокта сұраныс ұсыныстан артық, сыртқы рынокта сұранысы жоқ;
      өсiмдiк (күнбағыс) майы, маргарин өнiмi, ақ қант, какао мен қанттан жасалған кондитерлiк тағамдар, печенье, кондитерлiк тағамдар, пирожныйлар, табиғи шырындар, табиғи жүзiм шараптары - iшкi рынокта бәсекеге қабiлеттiлiгi нашар, сыртқы рынокта бәсекеге қабiлетсiз, iшкi рынокта сұраныс ұсыныстан артық, сыртқы рынокта сұранысы жоқ;
      ашымалы сүт өнiмдерi, қаймақ; сыр және брынза, консервiленген көкөнiстер, қант қосылмаған су, құрамында қант қоспасы бар су, макарон өнiмдерi, солод сырасы, көбiктi шымырлайтын шарап - iшкi рынокта бәсекеге қабiлеттi, сыртқы рынокта бәсекеге қабiлетсiз, iшкi рынокта сұраныс ұсыныстан артық, сыртқы рынокта сұранысы жоқ;
      бидай ұны - iшкi және сыртқы рыноктарда бәсекеге қабiлеттi, iшкi рынокта ұсыныс сұранысынан артық, сыртқы рынокта сұранысы бар.

      Шаралар:
      қоюландырылған және құнарландырылған сүт, сары май, балмұздақ, шұжық өнiмдерi, ет және ет-өсiмдiк консервiлерi, ашытқылар, кетчуп және басқа томат соустары, майонез, джемдер, конфитюрлер, повидло - жеке тұлғалардан шикiзат сатып алғанда есепке жатқызылмайтын ҚҚС сомасының өтелуiн қарастыру қажет*. Ұқсатушы өнеркәсiптiң кәсiпорындарына жеңiлдiк кредитiн беру арқылы, халықаралық стандарттардың талаптарына жауап беретiн дайындау пункттерiнiң дамуын ынталандыру (5.1., 5.2., 4.7. бөлiмдердi қараңыз);
      өсiмдiк (күнбағыс) майы, маргарин өнiмi, ақ қант, какао мен қанттан жасалған кондитерлiк тағамдар, печенье, кондитерлiк тағамдар, пирожныйлар, табиғи шырындар, табиғи жүзiм шараптары - тарифтiк қорғау деңгейiн арттыруды, ИСО-9000 халықаралық стандарттарына көшу арқылы шығарылатын өнiмнiң сапасын жақсартуды талап етедi (4.6., 5.3. бөлiмдердi қараңыз);
      * Салық Кодексiне өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлетiн кезде қарау

      ашымалы сүт өнiмдерi, қаймақ, сыр және брынза, консервiленген көкөнiстер, қант қосылмаған су, құрамында қант қоспасы бар су, макарон өнiмдерi, солод сырасы, көбiктi шымырлайтын шарап - шығарылатын өнiмнiң сапасын одан әрi жақсартуды және ассортиментiн кеңейтудi талап етедi. Салық жеңiлдiктерi мен ұзақ мерзiмдi, жайлы кредиттер беру есебiнен азық-түлiк тауарларының бұл тобын экспортқа сатуды ынталандыру (2.4., 5.1., 5.2. бөлiмдердi қараңыз);
      бидай ұны - жеңiлдік кредитiн беру, құрал-жабдықтар лизингi арқылы экспортқа бағытталған түпкiлiктi өнiм өндiрудiң көлемiн ұлғайту (нан-тоқаш бұйымдары, макарон бұйымдары, жарма және т.б.).

      Бәсекеге қабiлеттiлiк жөнiндегi жалпы қорытындылар:

      ауыл шаруашылығы өнiмдерiнiң жекелеген түрлерiнiң өзiндiк құны мен рыноктағы бағаның арақатынасына жасалған талдау ауыл шаруашылығы шикiзатын дайындаудың және сатып алудың тиiмдi жүйесi жоқ екенiн көрсетедi, бұл ескiрген ұқсату технологиясымен қатар отандық тағам өнiмдерi бәсекелестiгi төмендiгiнiң бiр факторы болып табылады;
      шикiзат базасының өсуi және ауыл шаруашылығы тауарының бәсекеге қабiлеттiлiгi ұқсату көлемiнiң өсiмi үшiн әзiрге анықтаушы фактор болып табылмайды;
      отандық өнiмнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiнiң төмендiгi қолданылып жүрген стандарттардың ИСО-9000, 14000 халықаралық стандарттарға сай болмауына байланысты;
      аграрлық сектордағы ақпараттық-маркетингтiк жүйенiң жетiлмеуi ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң ауыл шаруашылығы және азық-түлiк рыноктарының жай-күйi туралы жедел ақпаратқа қол жеткiзуiн шектейдi. Ауылда консультативтiк және консальттiк қызметтер жүйесiнiң болмауы да ауыл шаруашылығы өнiмiнiң және ұқсатылған өнiмнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiн төмендететiн фактор болып табылады.

4.5. Қайта өңдеу өнеркәсiбiн дамыту

      Ағымдағы жағдайы
      Ет өнiмдерiн өндiретiн кәсiпорындардың саны 220 (ipici және орташасы 68), олардың қуаты 10%-ға дейiн ғана (етке шаққанда бiр ауысымда небәрi 687,6 тоннаны құрайды), оның iшiнде тиiсiнше: малдың барлық түрiнiң етi мен тағамдық қосымша өнiмдер өндiру бойынша (209,5 мың тонна) - 4,1 %-ға; ет консервiлерi (37,2 мың тонна) - 3,3 %-ға; шұжық өнiмдерi (48,2 мың тонна) - 15 %-ға пайдаланылады.
      Сүт өнiмдерiн өндiретiн жұмыс iстеп тұрған кәсiпорындардың саны 195 (ipici және орташасы 46), олардың қуаты 25%-ға дейiн ғана (сүтпен есептелгенде небәрi 1271,7 мың тонна) оның iшiнде тиiсiнше: қайта өңделген сұйық сүт және қаймақ өндiру бойынша (294,9 мың тонна) - 11,4%-ға; сары май (30,9 мың тонна) - 8,3 %-ға; сары iрiмшiк (10,9 мың тонна) 30%-ға пайдаланылады.
      Жүндi және терi шикiзатын ұқсатуға келетiн болсақ жүндi алғашқы өңдеу жөнiнде жұмыс iстеп тұрған кәсiпорын саны 10 (ipici және орташасы 3), олардың қуаты бiр ауысымда 118,6 тонна 2001 жылы "ЛТД Сенiм" ЖШС (ЖӨӨ, Семей қаласы), "ЖӨӨ фабрикасы" ӨК (Жамбыл қаласы) өндiрiстiк қызметтерiн iшiнара қайта бастады, терi шикiзатын ұқсату жөнiнде 29 кәсiпорын бар (ipici 7), қуаттары бiр ауысымда 4545 дана; республикада ұн шығаратын 1293 кәсiпорын бар, оның 204-i iрi және орташа (шығаратын өнiмi 2922 тонна), бұл кәсiпорындардың қуаты 4272 мың тонна астықты өңдей алады.
      Отандық 6 кәсiпорын қант өндiруге маманданған, олардың жиынтық қуаты тәулiгiне 2249 тонна, қуаттары 66%-ға пайдаланылады.
      Өсiмдiк майын өндiретiн қуаттар (тәулiгiне 220 тонна) 30%-ға пайдаланылады.
      Оңтүстік Қазақстан облысындағы көкөнiс, жемiс-жидек өңдейтiн, технологиялық жағынан германиялық құрал-жабдықпен жарақтандырылған қуаттар (жылына 90 мың тонна) кәсiпорындарда шикiзат сатып алатын айналымдық қаражаттың жоқтығынан 5-10%-ы пайдаланылады, жидек пюресi, көкөнiс томаттары мен консервiлер, джемдер, повидло, желе Қазақстанда шағын көлемде 9 iрi және орташа кәсiпорында шығарылады, рыноктың 90%-ы негiзiнен импорттың есебiнен толықтырылады.
     Республикамызда мақта тазартатын 13 iрi және орташа зауыт жұмыс iстейдi, олардың қуаты (мақта талшығына шаққанда бiр жылда 129,5 мың тонна), 52%-ға пайдаланылады.
     Республикамызда жарма өңдейтiн 52 кәсiпорын бар, оның 10-ы iрi және орта кәсiпорын.

       Қайта өңдейтін кәсіпорындардың қуаттарының орналасу картасы

              (Диаграмманы қағаз мәтіннен суретті қараңыз.)

     Сүт (мың тонна)                            Ет (мың тонна)

     Жүн (мың тонна)                            Тері шикізаты (мың дц2)

                       (Қағаз мәтіннен қараңыз.)

     Егер 1990 жылы етті өндірістік өңдеу оның жалпы өндірісінде 71,3%-ды, сүт 61,1%-ды құраған болса, 2001 жылы тиісінше 14,8 және 7,8 пайыз болды. Жүн мүлдем өңделмейді, яғни 2001 жылы оны өңдеу тек 0,9% ғана, ал тері шикізаты бойынша егер 1995 жылы өңдеу пайызы 2,3 болса, 2000 жылы 0,4% болды;

                                                            43-кесте

                          Қант өндірісі (мың. тонна)
__________________________________________________________________________
                                      1998      1999      2000    2001
                          ________________________________________________
                        саны   %    саны   %    саны   %     саны   %
__________________________________________________________________________
Қант өндіру, барлығы   230,0        228,5       279,7        345,5
__________________________________________________________________________
сонымен бірге қант     19,1   8,3   31,3  13,7  30,6   10,9  38,6   11,2
қызылшасынан
құрақ қантының         210,9  91,7  197,2 86,3  249,1  89,1  306,9  88,8
шикізатынан
__________________________________________________________________________
     Қант қызылшасынан өндірілетін қанттың үлесі аз күйінде қалып отыр (11%-ға дейін). Қанттың 89%-дан астамы импортталатын шикізаттан өндіріледі.

     Күнбағыс (мың тонна)              Көкөністер мен жемістер (мың тонна)

                (Диаграмманы қағаз мәтіннен қараңыз.)

     2000 жылғымен салыстырғанда 2001 жылы өңдеу пайызы 12,2%-ға азайды, дегенмен шикізат пен май өндірісі ұлғайып келеді;
     көкөністер мен жемістер өндірістік өңдеуден өтпеген қалпында тұтынылады.

              Республиканың ішкі рыногының сыйымдылығын талдау

                      (Диаграмманы қағаз мәтіннен қараңыз.)

     Шұжық тағамдары                     Ет және ет өсімдік консервілері

     2001 жылы ет және ет өнімдері рыногында отандық өндіріспен қамтамасыз ету: ет және ет-өсімдік консервілері бойынша 34%-ды, шұжық тағамдары бойынша - 50,2%-ды құрады.

             (Диаграмманы қағаз мәтіннен қараңыз.)

     Сүт және қоюлатылған кілегей                   Сары май

     Қаймағы алынбаған құрғақ сүт                   Сары ірімшік

     2001 жылы сүт және сүт өнімдері рыногында отандық өндіріспен қамтамасыз ету:
     қоюлатылған сүт бойынша - 2%; сары май бойынша - 35,5%; сары ірімшік бойынша - 85%, құрғақ сүт бойынша -26,4%-ды құрады.

                (Диаграмманы қағаз мәтіннен қараңыз.)

     Өсімдік майы                                Қант

     Мақта талшығы

     Өсімдік майының ішкі рыногында 60%-дан астам импорттық май бар;
     қант өндірісінің ұлғаюына байланысты импорт азайды;
     жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарында айналым қаражаты болмағандықтан мақта талшығы 90%-ға дейін экспортталады.

     (Диаграмманы қағаз мәтіннен         Ұнның ішкі рыногы түгелдей
      қараңыз.)                          отандық өндіріс есебінен
                                         қамтамасыз етіледі.
      Бидай ұны                          Барлық технологиялық шарттар
                                         сақталған жағдайда ұнның
                                         экспорттық бағасы астықтың
                                         экспорттық бағасынан едәуір
                                         қымбат.

     Жеміс-көкөніс консервілері          Жеміс-жидек, көкөніс консервілері
     2001 жылғы                          бойынша Қазақстанның ішкі
                                         рыногының сыйымдылығы 10,1 мың
                                         тонна болды, ішкі рыноктағы
                                         импорт 81,2% болды.*

                                         * джем, желе, конфитюр бойынша
                                         2001 жылғы өндірістік мәліметтер
                                         жоқ

      Проблемалар:
      технологиялық құрал-жабдықтармен жарақтанудың нашарлығы, олардың моральдық және табиғи ескiруi, сапалы, еуропалық стандарттарға сәйкес өнiм өндiруге және өндiрiс шығындарын азайтуға мүмкiндiк бермеуде;
      өндiрiске кредит беру кезiндегi банк ставкалары пайызының жоғарылығы;
      өндiрiлетiн өнiмнiң сапа стандарттарының халықаралық талаптарға сәйкес келмеуi;
      дайындау жүйесiнiң болмауы.

      Мақсаттар:

      ауыл шаруашылығы шикiзатын қайта өңдеуді қалпына келтiру және дамыту, қайта өңдеушi кәсiпорындардың технологиялық және техникалық жағынан артта қалушылығын еңсеру;
      бағаны арзандату және өндiрiс шығындарын азайту, өнiм сапасын жақсарту есебiнен өнiмнiң бәсекелестiк қабiлетiн арттыруды қамтамасыз ету; отандық экономиканың импортқа тым тәуелдiлiк жағдайынан арылу, қайта өңдеуші саланың кәсiпорындары үшiн шикiзат өндiру мен сатып алуды дамыту, iшкi рынокты жоғары сапалы мал шаруашылығының және өсiмдiк шаруашылығының отандық өндiрiс өнiмдерiмен толықтыру;
      iрi қалалардың төлем қабiлетi бар тұрғын халқының отандық өндiрiс шығарған мал шаруашылығы және өсiмдiк шаруашылығы өнiмдерiнiң ассортиментiне деген сұранымын мейлiнше қанағаттандыру;
      жұмыс орындарын қалпына келтіру және жаңадан құру.

      Шаралар:
      ұқсатушы кәсiпорындарға құрал-жабдықтар сатып алуға және лизинг бойынша пайыздық ставканы өтеуге арналған лизинг тетiктерiн енгiзу есебiнен кәсiпорындарды қайта жарақтандыру және жаңғырту;
      ауыл шаруашылығы өнiмдерiн дайындау жүйесiн, әсiресе шалғай аудандарда дамыту, өзiнiң базасы бар жоғарыдан төмен қарай интеграцияланған өндiрiстер құру;
     өндiрiстiң техникалық және технологиялық стандарттары мен ауыл шаруашылығы өнiмдерi мен оны қайта өңдеу халықаралық талаптарға сәйкестендiру;
     кредиттiк пайыздық ставкасын арзандату арқылы айналымдағы қаражатты толықтыруға арналған кредиттiк ресурстарға қол жеткiзудi қамтамасыз ету.

               Ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу бойынша республикалық
             бюджеттен қаржыландыру көлемдерінің 2003-2005 жылдарға арналған
                                 есептері (млн. теңге) ___________________________________________________________________________
                                                2003 ж.  2004 ж.  2005 ж.
___________________________________________________________________________
Ауыл шаруашылығы өнімін қайта өңдеу жөніндегі    500     1000     1500
кәсіпорындарға арналған жабдықтардың лизингі
Жабдықтардың лизингі бойынша пайыздық            35      70       105
ставканы (7%) өтеу
Айналымдағы қаражатты (15%-ға дейін)             395     455      500
толықтыру үшін қайта өңдеуші кәсіпорындарға
берілетін банктік кредиттің пайыздық ставкасын
жеңілдету
Барлығы                                          930     1525     2105
___________________________________________________________________________

     Күтілетін нәтиже

          Республикада 2000-2005 жылдарда өнім өндіру (мың тонна) __________________________________________________________________________
Өнімнің атауы                                  2003    2004      2005 ___________________________________________________________________________
Ет және тағамдық қосымша өнімдер               149,6   209,7     288,5
Шұжықтық өнімдер                                22      29       34,6
Ет және ет-өсімдік консервілері                 3,0     3,4       4
Сары май                                        4,9     5,1       5,3
Қоюландырылған сүт                              2,0     3,0      10,0
Құрғақ сүт                                      2,8     3,0       3,5
Сары ірімшік                                    5,7     6,0       6,2
Жүн                                             3       8         10
Былғары (мың дц2)                               8       15        25
Қант                                           394     413,7     434,4
Өсімдік майы                                    75      80        98
Жеміс-көкөніс консервілері                     43,2    45,9      48,3
___________________________________________________________________________

      Технологиялық құрал-жабдықтың қуатын арттыру және жаңғырту, шикiзат сатып алуды жетiлдiру есебiнен 2005 жылы өнеркәсiп өндiрiсi 2001 жылғы деңгеймен салыстырғанда: ет пен қосымша тағам өнiмдерi бойынша 3,7 есе; шұжық өнiмдерi бойынша 2,9 есе; ет және ет-өсiмдiк консервiлерi бойынша 2,7 есе; сары май бойынша 20%-ға; қоюландырылған сүт бойынша 10 мың тоннаға дейiн; құрғақ сүт бойынша 3,5 мың тоннаға дейiн; сары iрiмшiк бойынша 35%-ға; жүн бойынша 10 мың тоннаға дейiн; былғары бойынша 25 мың дц2 дейiн; қант бойынша 30%-ға өсiмдiк майы бойынша 1,6 есе; жемiс-көкөнiс консервiлерi бойынша 20%-ға ұлғаяды.
      Отандық шикiзатты қайта өңдеудiң үлесi 2003 жылы 35-40%-ға, 2004 жылы 45-55%-ға, 2005 жылы 80%-ға дейiн өседi, қант қызылшасын, майлы дақылдардың дәнiн қайта өңдеу бойынша 30-35%-ға, 2004 жылы 40-45%-ға дейiн, 2005 жылы 60%-ға дейiн өседi.
      2005 жылғы қайта өңдеушi сала өнiмдерi жекелеген түрлерiнiң iшкi рыноктағы үлесi былайша құралады: ет және ет-өсiмдiк консервiлерi 50%-ға дейiн, шұжық өнiмдерi 85%-ға дейiн, сары май 55%-ға дейiн, қоюландырылған сүт және кiлегей 40%-ға дейiн, құрғақ сүт 70%-ға дейiн, жемiс-көкөнiс консервілерi 25%-ға дейiн, табиғи шырындар 35%-ға дейiн, балаларға арналған және диеталық тағамдар 5%-ға дейiн, өсiмдiк майы 70 %-ға дейiн, қант 85%-ға дейiн.
      Жұмыс орындары қалпына келтiрiледi және жаңадан қосымша құрылатын болады, бюджетке түсетiн түсiмдер ұлғаяды (әлеуметтiк салық, жеке тұлғаларға салынатын салық).
      Қайта өңдеу саласында көзделген шараларды iске асыру 2003 жылы 289 жұмыс орнын қалпына келтiрудi және жаңадан 64 жұмыс орнын құруды, 2004 жылы тиiсiнше 301 және 64, ал 2005 жылы 330 жұмыс орнын қалпына келтiрудi және 90 жұмыс орнын құруды қамтамасыз етедi.

Қайта өңдеушi ауыл шаруашылығы өнеркәсiбi кәсiпорындарын аймақтық
дамытудың негiзгi бағыттары

      Жаңа өндiрiстер құру елеулi қаржы ресурстарын жұмсауды қажет ететiндiгiн назарға ала отырып, басым өндiрiстердi қалпына келтiру негiзiнен қолда бар өндiрiстiк қуаттардың базасында қамтамасыз етiлетiн болады:
      қоюландырылған және құнарландырылған сүт пен құрғақ сүт қоспаларын өндiрудi мемлекеттiк басымды қолдауға тек бұл өндiрiстердiң қуатын толық қамтамасыз ететiн сүт ресурсы жеткiлiктi аймақтарда ғана жол берiледi. Қазiргi уақытта мұндай талаптарға Солтүстiк Қазақстан, Павлодар, Алматы, Қостанай облыстары сай келедi;
      Атырау, Маңғыстау облыстарында құрғақ сүт негiзiнде қаймағы алынбаған сүт өнiмiн өндiрудi дамыту қажет;
      ет консервiлерiн өндiру бұл үшiн ресурстары жеткiлiктi аймақтарда басым болуы керек, олар - Алматы, Батыс Қазақстан, Қостанай, Солтүстiк Қазақстан, Павлодар облыстары, сондай-ақ ет және ет-өсiмдiк консервiлерiн өндiру жөнiнде қуаттар бар Ақтөбе және Шығыс Қазақстан облыстары;
      балалар тағамдары - Алматы, Оңтүстiк Қазақстан, Павлодар облыстарында;
      жүн өңдеудi қамтамасыз ету үшiн Шығыс Қазақстан, Жамбыл облыстарындағы жүндi бастапқы өңдейтiн кәсiпорындарды қалпына келтiру қажет;
      Тараз, Петропавл, Орал, Семей қалаларындағы қолда бар өндiрiстiк қуаттардың негiзiнде былғары өндiрiсiн қалпына келтiру және дамыту қажет;
      көкөнiс пен жемiстердi өңдеудi, бастапқы шарап жасауды қалпына келтiру және дамыту жемiс-көкөнiс дақылдары, жидек, жүзiм өндiрiсi дамыған аймақтарда, яғни Алматы, Оңтүстiк Қазақстан және Жамбыл облыстарында басым. Картоп өңдеу Алматы және Солтүстiк Қазақстан облыстарында басым;
      қоза, көкөнiс және бақша дақылдарының егiстiктерi кеңеюде. Оңтүстiк Қазақстанда мақсыр егiстiктерi ұлғаюда, Солтүстiк Қазақстан облысында рапс өндiру ұлғайтылуда;
      жаңадан ашылған өндiрiстердiң қара күрiшке, майлы дақылдардың дәндерiне, шитi мақтаға қажеттiлiктi қамтамасыз ету жөнiнде қолайлы мүмкiндiктер бар. Өсiмдiк майын өндiру Шығыс Қазақстан, Оңтүстiк Қазақстан облыстарында, Алматы қаласында басым;
      қант өндiру бойынша Алматы және Жамбыл облыстары басым болып табылады.

4.6. Стандарттардың үйлесiмi

      Ағымдағы жағдай
      Ауыл шаруашылығы өнiмi 1964-1990 ж.ж. әзiрленген стандарттарға сәйкес өндiрiледi (ауыл шаруашылығы өнiмдерi мен тағам өнiмдерiне арналған 72 ұлттық стандарт және 500-ден аса мемлекетаралық стандарт бар).
      Ветеринария жөнiндегi нормативтiк-құқықтық актiлердi қайта қарау және әлемдiк рынокта мал шаруашылығы өнiмдерiмен және малдан өндiрiлетiн шикiзатпен сауда жасауды жүзеге асыру үшiн техникалық кедергiлердi болдырмау мақсатында Дүниежүзiлiк сауда ұйымының Ветеринарлық-санитарлық және фитосанитарлық шаралар туралы келiсiмi принциптерiнiң талаптарына сәйкестендiру жөнiнде жұмыс жүргiзiлуде.
      Негiзiнен қайта өңдеу кәсiпорындарының құрал-жабдықтары моральдық және табиғи жағынан ескiрген және ауыстыруды талап етедi, бұл ретте өнiмдiлiгi жоғары құрал-жабдықпен жарақтандыру деңгейi - 40%-дан төмен.
      Проблемалар:
      ИСО 9000 халықаралық стандарттарына көшу жөнiнде нормативтiк базаның жоқтығы;
      ИСО 9000 және ХАССП стандарттарын енгiзу тамақ өнiмдерi өндiрiсiнiң және сараптамасының технологиясын өзгертудi талап етедi;
      өнiмнiң сапасына сараптама жасау жөнiндегi зертханаларды осы заманғы құрал-жабдықпен жарақтандыру деңгейi нашар.
      Шаралар:
      ИСО 9000 сапа жүйесiнiң негiзiнде малдан өндiрiлетiн және өсiмдiк тектес өнiмдерге өндiрiстiң және тамақ өнiмдерiнiң сапасын бақылаудың техникалық және технологиялық нормативтерiн әзiрлеу;
     Қазақстан Республикасының "Ветеринария туралы" Заңына сәйкес ветеринария жөнiндегi нормативтiк-құқықтық актiлердi әзiрлеу және бекiту;
     ветеринарлық және карантиндiк зертханаларды қазiргi заманғы зертханалық құрал-жабдықтармен және аппаратурамен қайта жарақтандыруды жүргiзу.

                                                                  47-кесте

                      Қаржылық қамтамасыз ету

                                                            мың теңге ___________________________________________________________________________
         Бюджеттік бағдарламаның атауы            2002    2003    2004
___________________________________________________________________________
Республикалық ветеринариялық зертхананы         27663   24680     24979
материалдық-техникалық жарақтандыру    
Ауыл шаруашылығы дақылдарын сорттау жөніндегі   7649    28966,9   399036,7
мемлекеттік комиссияны материалдық-техникалық
жарақтандыру
Республикалық карантиндік зертхананы            7530    8705,8    9502,7
материалдық-техникалық жарақтандыру
Жерсіндіру-карантиндік көшеттікті                728     806,0     865,0
материалдық-техникалық жарақтандыру
Республикалық фитосанитариялық диагностика              141966,2 
және болжамдар әдістемелік орталығын
материалдық-техникалық жарақтандыру
Республикалық дәнді дақылдарды жерсіндіру-               3078,6   4890,2
карантиндік көшеттігін материалдық-техникалық
жарақтандыру
___________________________________________________________________________

     Қаржы бөлу көлемі тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет жобасының республикалық бюджет комиссиясы қарауының нәтижелері бойынша заңнамада белгіленген тәртіппен нақтылануы мүмкін.

     Күтілетін нәтижелер:

     өндірілетін өнімнің сапасын жақсарту, ИСО стандарттарын енгізу, ветеринарлық және карантиндік зертханаларды осы заманғы зертханалық құрал-жабдықтармен және аппаратурамен жарақтандыру;
     сыртқы рыноктарға қол жеткізуді ұлғайту;
     сыртқы рыноктарды кеңейту;
     ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу жөніндегі біріккен кәсіпорындарды құру және франчайзингтік схемаларды енгізу үшін мүмкіндіктерді кеңейту.

Әлемдік стандарттарға көшуді бірінші кезекте жүзеге асыруға қажет
болатын ауыл шаруашылығы өнімі мен азық-түліктің тізбесі

----------------------------------------------------------------------------
N !Өнімнің атауы!  Қолданыстағы  !Үйлесімдендіруге !Үйлесімдендіру! Іске
   !             !  стандарттар,  ! ұсынылған       !  жөніндегі   ! асыру
   !             !  нұсқаулықтар, ! халықаралық     ! жұмыстардың  !мерзімі
   !             !  нормалар      ! стандарт,       ! болжамды құны!
   !             !  және ережелер ! нұсқаулықтар,   !  (мың теңге) !
   !             !                ! нормалар және   !              !
   !             !                !    ережелер     !              !
---------------------------------------------------------------------------
1 !      2      !        3       !         4       !       5      !   6 
---------------------------------------------------------------------------

                               Ветеринария

1.  Тірі ұсақ     МЕМСТ 5111-55    ИСО 3174:1997           5000       2002
    мүйізді мал

2.  Сиыр еті      МЕМСТ 5110-55    Халықаралық             5000       2002
                  СанПиН 4.01.047. талаптар бойынша
                  97, Мал өнім.    сұрау салу қажет.
                  дерінде афлоток. ИСО халықаралық
                  синдердің болуын стандарты бар:
                  сандық қадағалау ISО1840:1976;
                  жөніндегі        ISО3979:1996
                  әдістемелік
                  ұсыныстар

3.  Жылқы еті     МЕМСТ 20079-55;  Халықаралық             5000       2002
                  МЕМСТ 23126-787, талаптар бойынша
                  СанПиН 4.01.047. сұрау салу қажет.
                  97  Мал өнім.    ИСО 3975:1997 
                  дерінде афлоток. халықаралық
                  синдердің болуын стандарты бар
                  сандық қадағалау
                  жөніндегі
                  әдістемелік
                  ұсыныстар

4.  Балық         МЕМСТ 7630-87;   Кеңестің директивалары   89600.0   2001-
    өнімдері      МЕМСТ 11771-93;  91/493/ЕЕС; 80/778/ЕЕС;  Евро      2002
    (көксеркенің  МЕМСТ 12.1.005   98/83/ЕС; 92/48/ЕЕС;     (ТАСИС-
    жон еті,      -88;             95/149/ЕС; 96/23/ЕС;     тің тех.
    шағын         МЕМСТ 18963-73;  95/71/ЕС;                никалық
    балықтардың   МЕМСТ 874-82;    Комиссияның шешімдері:   жобасы
    жон еті,      СанПиН 4.01.047. 93/140/ЕЕС; 93/185/ЕЕС;  есебінен)
    бекірелердің  97, Балық өнім.  94/356/ЕЕС; 88/320/ЕЕС;
    жон еті,      деріндегі гис.   95/351/ЕЕС; 93/383/ЕЕС;
    балықтың жон  таминді анықтау  94/356/ЕЕС НАССР;
    еті,          жөніндегі әдіс.  95/149/ЕС ТVВN;
    камбаланың    темелік          Ережелер ЕС: 1093/94,
    жон еті)      нұсқаулар        95/328/ЕС;
    және                           Жарғылар: ЕЕС 103/76;
    уылдырық                       ЕЕС 33/89

5.  Ішек-қарын    МЕМСТ 13458-68;  Халықаралық талаптар       5000    2002
    шикізаты      МЕМСТ 15082-69;  бойынша сұрау салу
                  МЕМСТ 15083-69;  қажет
                  МЕМСТ 16405-70;
                  МЕМСТ 16406-70;
                  СанПиН 4.01.047.
                  97,
                  Мал өнімдерінде
                  афлатоксиндердің
                  болуын қадаға.
                  лаудағы әдісте.
                  мелік ұсыныстар

6.  Мүйізді ірі          -         ИСО 2820-1974,             5000    2002
    қара малдың                    2821-1974 Былғары.
    терісі                         Ірі мүйізді қара мен
                                   жылқының иленбеген
                                   терісі

7.  Қой терісі    МЕМСТ 28509-90   Халықаралық талаптар       5000    2002
                                   бойынша сұрау салу қажет

    Стандарттар бойынша барлығы

8.  Ветеринарлық  ТМД-на қатысушы  1. Рыноктарды идентифи.     400    2001
    нұсқаулықтар, мемлекеттердің   кациялау жүйесі азық-
    нормалар      ветеринария      түлікті және малдан
    және          саласындағы      өндірілетін шикізатты,
    ережелер      ынтымақтастығы   малға арналған жемді,
    (мал          туралы 12.03.93  жемдік қоспаларды
    өнімдерінен   ж. келісімнің    дайындау (сою), өңдеу,
    алынатын      3-бабына сәйкес  өндіру, сақтау жөніндегі
    шикізаттың    бұрынғы КСР      кәсіпорындар үшін
    барлық        Одағының         арналған ғылыми негіз.
    түріне        ветеринарлық     делген нормативтер
    арналған)     заңдары.         мен талаптар
                                   (Басшылық құжаттары
                                   ECL321-1991)

9.                                 2. Азық-түлікте және        400    2001
                                   малдан өндірілетін
                                   шикізатта болатын
                                   жұқпалы аурулардың
                                   қоздырғыштарын анықтау
                                   әдіснамасы (Директива
                                   94/13 ЕС)

10.                                3. Малды ұстау, өсіру       400    2001
                                   және пайдалану
                                   жөніндегі ғылыми
                                   негізделген
                                   ветеринариялық
                                   нормалар мен талаптар
                                   (Директивалар 92/100 ЕС;
                                   95/29 ЕС)

                                   4. Азық-түлікті және        400    2001
                                   малдан өндірілетін
                                   шикізатты дайындау
                                   (сою), өңдеу, өндiру,
                                   сақтау жөнiнде кәсiпо.
                                   рындарда өзiнің ресми
                                   (өндiрiстiк) бақылауы
                                   жөнiндегi басшылық
                                   (Директива 89/320 ЕЕС).

                                   5. EO елдерi үшiн           400    2001
                                   малдан өндiрілетін
                                   iшек-қарын шикiзатын
                                   өндiру мен сатуға
                                   қойылатын ветеринарлық
                                   -санитарлық талаптар
                                   (Директива 95/23; 92/197)
                 ТМД-на қатысушы   1. Қазақстан Республикасында 400   2002
                 мемлекеттердің    тағам өнiмдерiнiң сапасы
                 ветеринария       мен қауiпсiздiгiн
                 саласындағы       қамтамасыз ету саласындағы
                 ынтымақтастығы    мемлекеттiк ветеринарлық
                 туралы 12.03.93   қадағалау мен бақылауды
                 ж. келісімнің     жүзеге асыру тәртiбi
                 3-бабына сәйкес                
                 бұрынғы КСР       2. Тiрi малды өсiру және    400    2002
                 Одағының          экспортқа сату жөнiндегі
                 ветеринарлық      кәсiпорындарға арналған
                 заңдары           ветеринарлық-санитарлық
                                   ережелер мен нормалар
                                   3. Мал өнiмi азық-түлігі    400    2002
                                   мен шикiзатын өндiру және
                                   экспортқа сату жөнiндегi
                                   кәсiпорындарға арналған
                                   ветеринариялық-санитарлық
                                   ережелер мен нормалар

                                   4. Шаруашылықтарда          400    2002
                                   ветеринарлық-санитарлық
                                   гигиеналық бақылау
                                   жүргiзу жөнiндегi нұсқау

                                   5. Халықаралық сауданы      400    2002
                                   жүргiзу кезiнде
                                   диагностикалық тестілер
                                   жөнiндегi нұсқаулық

                                   6. Малдың жұқпалы           400    2003
                                   аурулары жөнiндегi нұсқау

                                   7. Тiрi малды, малдан       400    2003
                                   өндiрiлетiн азық-түлiк
                                   пен шикiзат өнiмдерiн
                                   тасымалдау жөнiндегi
                                   нұсқау

                                   8. Мемлекеттiк              400    2003
                                   ветеринарлық қадағалаудың
                                   бақылауындағы жүктердi
                                   ветеринарлық
                                   сертификаттаудың
                                   принциптерi

                                   9. Мемлекеттiк              400    2003
                                   ветеринарлық қадағалауын
                                   бақылауындағы жүктердi
                                   жөнелту кезiнде және оның
                                   алдында өткiзiлетiн
                                   ветеринарлық шаралар

                                   10. Экспорттаушы елдегi     400    2004
                                   жiберiлген орнынан
                                   импорттаушы елдегi
                                   жеткiзiлген орынға дейiн
                                   транзиттеу кезiнде
                                   өткiзiлетiн ветеринарлық
                                   шаралар

                                   11. Мемлекеттiк             400    2004
                                   ветеринарлық қадағалаудың
                                   бақылауындағы жүктердi
                                   әкелiнген кезде
                                   жүргiзiлетiн
                                   ветеринариялық шаралар

                                   12. Халықаралық             400    2004
                                   тасымалдаулар және мал
                                   ауруларының патогендiк
                                   қоздырғыштарымен
                                   зертханаларда жұмыс
                                   iстеудiң ережелерi

                                   13. Малдардың карантині     400    2004
                                   жөніндегі ұсынымдар

                                   14. Дезинфекция және        400    2004
                                   дезинсекция жөнiндегі
                                   жалпы ұсынымдар

                                   15. Мемлекеттік             400    2005
                                   ветеринарлық қадағалаудың
                                   бақылауындағы жүктерді
                                   тасымалдаудың барлық
                                   әдiстерiне арналған
                                   жалпы принциптер

                                   16. Көліктiң кейбiр         400    2005
                                   түрлерiне қойылатын
                                   ерекше талаптар

                                   17. Сүтқоректiлердiң        400    2005
                                   кейбiр түрлерiн әуе
                                   жолымен тасымалдауға
                                   қойылатын ерекше
                                   талаптар

                                   18. Тiрi малға арналған     400    2005
                                   халықаралық ветеринарлық
                                   сертификаттардың үлгiлерi
                                   туралы ереже

                                   19. Мал өнiмдерiнiң         400    2005
                                   халықаралық ветеринарлық               
                                   сертификаттарының
                                   үлгiлерi туралы ереже

                                  20. Азық-түлiк және         400    2006
                                   малдан алынатын шикiзатты
                                   бағалаудың ветеринарлық-
                                   санитарлық ережелерi

                                   21. Сойылатын малды         400    2006
                                   ветеринарлық-санитарлық
                                   тексеру және ет пен ет
                                   өнiмдерiн ветеринарлық
                                   сараптау ережелерi

                                   22. Сойылатын малды         400    2006
                                   ветеринарлық-санитарлық
                                   тексеру және малдан
                                   алынатын шикізатты
                                   ветеринарлық-санитарлық
                                   сараптау ережелерi

                                   23. Балық өнімдері мен      400    2006
                                   уылдырықты ветеринарлық-
                                   санитарлық тексеру және
                                   ветеринарлық-санитарлық
                                   сараптау ережелері.

     Нұсқаулықтар, нормалар мен ережелер бойынша барлығы -    11200
     Стандарттар, нұсқаулықтар, нормалар мен ережелер бойынша

     барлығы                                                  41200

                 2. Ауыл шаруашылығы өнімін қайта өңдеу

1.  Сиыр сүті    МЕМСТ 13264-88    ИСО 1546:1981               1350   2002

2.  Сойылатын    МЕМСТ 1213-74     ИСО 1840:1976               1000   2002
    шошқа

3.  Сойылатын    МЕМСТ 5110-55     ИСО 3973:1996,              1000   2002
    ІМҚ                            ИСО 3975:97

4.  Сойылатын    МЕМСТ 5111-55     ИСО 3974:1977               1000   2002
    қой мен ешкі

5.  Сойылатын    МЕМСТ 20079-74    ИСО 3975:1977               1000   2002
    жылқы

6.  Экспортқа    МЕМСТ 10.76-74    Халықаралық талаптар        1000   2003
    шығарылатын                    бойынша сұрау салу
    жылқы еті                      қажет

7.  Сиыр еті     МЕМСТ 779-55      Халықаралық талаптар        1000   2003
                                   бойынша сұрау салу
                                   қажет

8.  Қой және     МЕМСТ 1935-55     Халықаралық талаптар        1000   2003
    ешкі еті                       бойынша сұрау салу
                                   қажет

9.  Қойдың       МЕМСТ 7763-71     Халықаралық талаптар        1000   2003
    жуылмаған                      бойынша сұрау салу
    биязы жүні                     қажет

10. Қойдың       МЕМСТ 7937-74     Халықаралық талаптар        1000   2003
    жуылмаған                      бойынша сұрау салу
    жартылай                       қажет
    биязы жүні

11. Қойдың       МЕМСТ 7939-79     Халықаралық талаптар        1000   2004
    жуылмаған                      бойынша сұрау салу
    ірі жүні                       қажет

12. Экспортқа    МЕМСТ 12513-67Э   Халықаралық талаптар        1000   2004
    шығарылатын                    бойынша сұрау салу қажет

13. Құс еті      МЕМСТ 21784-76    Халықаралық талаптар        1000   2004
                                   бойынша сұрау салу
                                   қажет

14. Өңделмеген   МЕМСТ 2865-68     Халықаралық талаптар        1350   2004
    сұр қаракөл                    бойынша сұрау салу
                                   қажет

15. Өңделмеген   МЕМСТ 8748-70     Халықаралық талаптар        1350   2004
    қара қаракөл                   бойынша сұрау салу
                                   қажет

16. Қара және    МЕМСТ 10327-75    Халықаралық талаптар        1350   2005
    түсті будан                    бойынша сұрау салу
    қаракөл                        қажет

17. Тондық қой   МЕМСТ 28509-90    Халықаралық талаптар        1000   2005
    терісі                         бойынша сұрау салу
    шикізаты                       қажет

18. Өңделмеген   ТУ 49 899-82      Халықаралық талаптар        1000   2005
    тондық қой                     бойынша сұрау салу
    терісі                         қажет

19. Өңделмеген   МЕМСТ 20959-75    Халықаралық талаптар        1000   2005
    лақ және                       бойынша сұрау салу
    қозы                           қажет
    терілері

20. Былғары      МЕМСТ 382-91      Халықаралық талаптар        1000   2005
    шикізаты                       бойынша сұрау салу
                                   қажет

    Барлығы                                                   21400    

                        3. Өсімдік шаруашылығы

1.  Бидайдың     МЕМСТ 9353-90     ИСО 7970-89, ИСО            1700   2002
    жұмсақ       Астықта және      11051-89, Еуропа
    және қатты   астық өнім.       қауымдастығындағы
    сорттары     дерінде           елдерде (ЕЕС) бидай
                 дезоксиниваленол  астығының сапасына
                 (вомитоксин),     қойылатын стандартты
                 ацетилдезокси.    талаптарды белгілеп
                 ниваленол және    отыру жөніндегі
                 зеаралинонды      Кеңестің 1982 ж.
                 табу, бірізден.   18 мамырдағы N 1454/82
                 діру және         шешімі
                 анықтау жөніндегі
                 әдістемелік
                 нұсқаулар

2.  Арпа         МЕМСТ 28672-90    ИСО 7970-89, ИСО 11051-89,  1700   2003
                                   (ЕЕС) N 1454/82
3.  Мақта        РСТ УЗ 614-94,    Бұл стандарттар мақта         -      -
                 РСТ УЗ 615-94,    талшығына және мақта
                 РСТ УЗ 592-92,    өнімдеріне қойылатын
                 РСТ УЗ 593-92,    халықаралық стандарт.
                 РСТ УЗ 604-93     тарға сәйкес келеді

4.  Күріш        МЕМСТ 6293-90     Халықаралық талаптар        1700   2003
                                   бойынша сұрау салу қажет
    Жиынтығы                                                   5100

                       4. Өсімдіктер карантині

1.  Өсімдіктер   МЕМСТ 20562-75    Халықаралық талаптар        1500   2002
    карантині                      бойынша сұрау салу
    Терминдер                      қажет
    мен
    айқындамалар

2.  Ағаштар мен  МЕМСТ 13056.5-76  Халықаралық талаптар        1500   2002
    бұталардың                     бойынша сұрау салу
    тұқымдары.                     қажет
    Фитопатоло.
    гиялық
    талдау
    әдістері

3.  Карантиндік  МЕМСТ 12430-66    Халықаралық талаптар        1500   2002
    тексеру мен                    бойынша сұрау салу
    сараптама                      қажет
    кезінде   
    сынамаларды
    таңдап алу
    әдістері

4.  Ағаштар мен  МЕМСТ 13056.9-68  Халықаралық талаптар        1500   2002
    бұталардың                     бойынша сұрау салу
    тұқымдары.                     қажет
    Этномоло. 
    гиялық
    сараптама
    әдістері.

5.  Запастағы    МЕМСТ 28420-89    Халықаралық талаптар        1500   2002
    өнімдердің                     бойынша сұрау салу
    Этномоло.                      қажет
    гиялық
    сараптама
    әдістері.

    Барлығы                                                    7500

    Барлығы                                                   75200
---------------------------------------------------------------------------

4.7. Көтерме сауда мен биржа қызметiн дамыту

      Ағымдағы жай-күйi

      2002 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасында 100 көтерме базар және 18 биржа тiркелген;
      көтерме базарлар ұйымдастырылуы, жарақтандырылуы және сауданың көлемi бойынша ұсақ көтерме және бөлшек сауда базарларын бiлдiредi;
      қолданыстағы заңдық базаны iске асырудың және биржалардың қызметiне бақылаудың нақты тетiгi болмағандықтан Қазақстандағы биржалық сауда қағаз жүзiнде қалып, iс жүзiнде тоқтатылды.
      Мал шаруашылығы өнiмiн ұйымдастырылған сатып алуды, өндiрудi және экспорттық жөнелтiмдi қамтамасыз ету үшiн құрылған аймақтық дайындау жүйелерi бар мамандандырылған ұлттық "Мал өнiмдерi корпорациясы" ЖАҚ компаниясы жұмыс iстейді.
      2001 жылы мал шаруашылығы өнiмдерiн сатып алуға республика бюджетiнен 100 млн. теңге бөлiндi. "Мал өнiмдерi корпорациясы" ЖАҚ: 220 тонна сиыр етiн, 71 тонна құрғақ сүт, 150 тонна майсыз iрiмшiк, 169,8 тонна жүн, 3162 дана iрi терi, 4218 кг. қойдың iшек-қарнын және 50 тонна ет консервiлерiн сатып алды;
      2002 жылға мал шаруашылығы өнiмiн сатып алуға республика бюджетiнен 500 млн. теңге сомасында кредиттiк қаражат бөлу көзделген.

      Проблемалар:
      өндiрушiлер, қайта өңдеушiлер, ораушылар, тасымалдау компаниялары мен сауда ұйымдары арасында вертикалды интеграцияның болмауы көтерме сауда рыноктарын құруға және сауданың мұндай нысанынан экономикалық пайда алуға мүмкiндiк бермейдi;
      ұсақ алып-сатарлар тарапынан ауыл шаруашылығы өнiмi бағасының демпингi, ауыл шаруашылығы өнiмiнiң және ауыл шаруашылығы өндiрiсiне арналған материалдық-техникалық құралдардың ресми белгiленген бағасының болмауы биржа саудасын жандандыру проблемасын өткiрлей түсуде.

      Шаралар:
      көтерме сауда рыноктарының толыққанды жұмыс iстеуi және дамуы, қызмет көрсету сапасының жақсаруы, өткiзiлетiн тауарлардың сапасына тиiмдi бақылау орнату үшiн көтерме сауда жөнiндегi жұмысты лицензиялау қажет. Көтерме рыноктардың жұмыс iстеуiне лицензиялауды енгiзу көтерме рыноктарды ұйымдастыруға және олардың негiзгi мiндеттерiн орындауға деген талаптарды арттырады, лицензиялау кезiндегi талап қою санитарлық-гигиеналық нормалардың сақталуын, аумақтарды көркейтудi, материалдарды сақтау, орау және т.б. жөнiндегi жабдықтарды сатып алуды ынталандыратын болады, ауыл шаруашылығы өнiмдерiн өндiрудiң, ұқсатудың және өткiзудiң вертикалды интеграцияланған құрылымдарын қалыптастыруға ықпал етедi;
      көлеңкелi рыноктарды және саудадан бюджетке түсетiн алымдарды заңдастыру мақсатында рыноктарды паспорттауды жүргiзу;
      "Қазақстан Республикасында биржалық қызметтi дамыту жөнiндегi шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2000 жылғы 12 тамыздағы N 1253 қаулысының күшiн қалпына келтiру;
     мемлекеттiң қатысуымен Қазақстандық агроөнеркәсiптiк тауар-шикiзат биржасын құру;
     "Мал өнiмдерi корпорациясы" 2003-2005 жылдары кредит қаражатының айналымы есебiнен:
     сойыс массасы 9,8 мың тонна көлемiнде ет; 48,7 мың тонна (нақты салмағы) жүн; терi шикiзатын: iрi қаранiкi 1 295 мың дана, ұсақ малдiкi - 3710 мың дана; 23,9 мың тонна консерві сатып алуды, өндiрудi жүзеге асырады; сойыс массасындағы еттiң экспортын 7,1 мың тоннаға, жуылған жүндi - 29,5 мың тоннаға, iрi қараның терi шикiзатын - 1295 мың данаға, ұсақ малдiкiн - 3710 мың данаға дейiн жеткiзедi;
     16,1 мың тоннадан астам сүт консервiлерi, 4 мың тоннаға дейiн мал майы, 6,1 мың тоннаға дейiн iрiмшiк, 12,1 мың тоннаға дейiн басқа сүт өнiмдерi импортты алмастырады.

          "Мал өнiмдері корпорациясы" ЖАҚ 2003-2005 жылдардағы
                қаржы қаражаттарын қажет етуi (мың теңге)

                                                            48-кесте

---------------------------------------------------------------------------
       Бюджеттiк бағдарламаның атауы        ! 2003 ж. ! 2004 ж. !  2005 ж.
---------------------------------------------------------------------------
Мал өнiмдерiн сатып алуға және оның
экспортына кредит беру                         1500      2500       1500
Жиыны:                                         1500      2500       1500
---------------------------------------------------------------------------

      Күтiлетін нәтижелер:

      бұл шаралар аграрлық сектордағы сауда-сатып алу жүйесiн қалыптастыруға, тауар айналымын және өткізiлетін тауарлардың сапасын арттыруға, ауыл шаруашылық өнiмдерi негiзгі түрлерінiң демпингтiк бағасын болдырмауға мүмкiндiк бередi.

4.8. Ақпараттық-маркетингтiк жүйенi дамыту

      Ағымдағы жағдай
      "Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі ақпараттық-маркетингтiк жүйесiн қалыптастырудың мәселелерi туралы" Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2000 жылғы 30 қыркүйектегі N 1627 қаулысымен Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң ақпараттық-маркетингтiк жүйесiн қалыптастырудың тұжырымдамасы бекiтiлдi.
      Ақпараттық-маркетингтiк жүйенi құрудың негiзгi мақсаты ауыл шаруашылық өндiрушiлерi мен мемлекеттiк құрылымдар, сондай-ақ аграрлық рыноктың басқа да қатысушылары арасында талдау және маркетингтiк ақпаратпен жедел алмасуды қамтамасыз ету, саланы тиiмдi мемлекеттiк реттеудi қамтамасыз ету болып табылады.
      Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң жаңадан құрылатын Ақпараттық-маркетингтік жүйесiнiң ақпарат ағымдарын ретке келтiру мақсатында Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң 2002 жылғы 11 сәуiрдегi N 113 бұйрығымен Мемлекеттiк және ведомстволық статистикалық байқаулар нысандарын әзiрлеу, қайта қарау және бекiту ережелерiне сәйкес ведомстволық есеп беру нысандары және оларды толтыру жөнiндегi нұсқамалықтар әзiрленiп енгiзiлдi.
      Ақпараттық-маркетингтiк жүйе үшiн компьютерлiк және аппараттық құрал-жабдықтар сатып алынды, интернет желiсiнде Wеb-сайт ашылды.
      "Агроинформ" ақпараттық-талдау бюллетенi шығарылады, 4 облыстың пилоттық 38 ауданын ақпараттық-маркетингтік жүйеге қосу жүргiзiлдi.
      Жүйенi одан әрi дамыту үшiн республикалық бюджеттен ақшалай қаражат бөлiндi.

      Проблемалар:
      жүйенiң елiмiздiң бүкiл аумағын жеткiлiктi қамти алмауы;
      жүйенiң аудандар мен ауылдық округтер деңгейiндегi жұмысының тиiмдi болмауы;
      ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерiнiң рыноктар жағдайы, ауыл шаруашылық өндiрiсiне қатысты нормативтiк-құқықтық актiлер туралы хабардар болуының төмендiгі;
      қазiргi уақытта ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерi аграрлық бизнестi жүргiзуге қатысты барлық мәселелер бойынша консультациялық қызметтер алуға өте мұқтаж болып отыр;
      ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерiнiң төлем қабiлетiнiң төмендiгi бәсекелестiк секторын және аграрлық секторда консалтингтiк қызметтер көрсетудiң инфрақұрылымын дамытуға тежеу болуда;
      ауылдық округ деңгейiнде бастапқы ақпаратты жинау жүйесiнiң болмауы малды, егiстiк алаңдардың көлемiн, астықтың жалпы өнiмiн т.б. есепке алу жөнiндегi деректердiң растығына күмән келтiредi.

      Шаралар:
      мемлекеттiң 100%-тiк қатысуымен жабық акционерлiк қоғам нысанындағы "Қазагромаркетинг" ақпараттық-маркетингтiк орталық құру. Құрылатын "Казагромаркетинг" ЖАҚ қызметi аясына ауыл шаруашылық өнiмi мен оның ұқсатылатын өнiмдерiнiң рыноктарын маркетингтiк зерттеу, ТМД және алыс шетелдiң маркетингтiк орталықтарымен өзара iс-қимыл жасау, АШМ ақпараттық-маркетингтiк жүйесiн дамыту және жетiлдiру, ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерiн маркетингтiк ақпаратпен қамтамасыз ету, ауыл шаруашылығы бойынша талдау ақпараттарын мемлекеттiк органдарға табыс ету кiредi;
     нормативтiк-құқықтық актiлерге бастапқы ақпарат бергенi үшiн жауапкершiлiк бөлiгiнде өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу;
     ауылдық округ деңгейiнде мемлекеттiк қаржыландыру есебiнен статистика бiрлiгiн енгiзу.

     Қаржылық қамтамасыз ету

                                                            49-кесте

                                                            мың теңге ---------------------------------------------------------------------------
         Бюджеттiк бағдарламаның атауы    !  2003 ж. !  2004 ж. !  2005 ж.
---------------------------------------------------------------------------
ҚР АШМ ақпараттық жүйесiн сүйемелдеу         40 000      80 000   80 000
ҚР АШМ ақпараттық жүйесiн құру              119 300     120 000  120 000
"Қазагромаркетинг" ЖАҚ ақпараттық-
маркетинг орталығын құру                    460 000        -        -
Ауылдық округтердегі статистиктердiң
қызметтерiн қаржыландыру*                   540 327     540 327  540 327
Барлығы:                                    1159627     740 327  740 327
---------------------------------------------------------------------------
     Қаржы бөлу көлемi республикалық бюджет комиссиясының тиiстi қаржылық жылға арналған Республикалық бюджет жобасын қарау нәтижесi бойынша заңда белгiленген тәртiппен нақтылануы мүмкiн.
     * Мемлекеттiк функцияларды орталықсыздандыру жөнiндегi тұжырымдама шеңберiнде қарау

      Күтілетiн нәтижелер:

      ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерi мен мемлекеттiк органдар, сондай-ақ аграрлық рыноктың басқа да қатысушылары арасында талдау және маркетингтiк ақпаратпен жедел алмасуды қамтамасыз ету;
      мемлекеттiк есеп берудiң шынайылық деңгейiн жоғарылату;
      саланы тиiмдi мемлекеттiк реттеудi және ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерi өндiрген өнiмдi өткiзуге жәрдемдесудi қамтамасыз ету;
      консультациялық фирмалар құруға, олардың жұмыстарын жүйелендiруге және ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерiне консультациялық қызметтер көрсетудiң бәсекелестiк секторын одан әрi дамытуға жәрдем көрсету;
      әдiстемелiк материалмен қамтамасыз ету, фирмалардың консультанттарымен тренинг өткiзу, сату мен сатып алуды ынталандыру;
      ауыл шаруашылығы өнiмi мен азық-түлiк рыногын зерттеу, талдап қорытындыланған маркетингтiк ақпаратты аграрлық рыноктың қатысушыларына жеткiзу, стратегиялық шешiмдер шығару үшiн аграрлық өнеркәсiп рыногының жай-күйi туралы талдау материалдарын беру, оқыту, ауыл шаруашылық өнiмдерiнiң әлемдiк рыноктағы позициясын нығайту.

5. Мемлекеттiк қолдау шараларын ұтымды ету

      Аграрлық азық-түлiк кешенiн мемлекеттiк қолдау деңгейiн бағалау

      Мемлекеттiк қолдау шаралары реттеуші сипатта болады және салааралық ала-құлалықты теңестiруге бағытталған. Оның деңгейi агрокешенде маусымдылығы мен өндiрiстiк циклдiң ұзаққа созылатындығына, табиғи-климаттық факторларға, экономиканың басқа салаларымен ауыл шаруашылығының тауар алмасудағы баламасыз болуына, халықтың сатып алу қабiлетiнiң төмендігіне байланысты шын мәнiнде төмендеп кеткен.
      Республикада мемлекеттік қолдау шаралары жалпы сипаттағы және арнаулы шаралар болып бөлiнедi:
      жалпы сипаттағы шаралар дегеніміз - жануарлар мен өсімдіктердің ерекше қауіптi ауруларының диагностикасын, мониторингін және оларға қарсы күресті, карантинге жататын өнімдерге зертханалық және фитосанитариялық талдау жасауды, ауыл шаруашылық дақылдарының сорттарын сынақтан өткізуді, суармалы жердiң мелиорациялық жай-күйін бағалауды, мемлекеттік резервтегі астықтың сақталуын, элиталық тұқым шаруашылығы мен мал тұқымын асылдандыру iсiн сақтауды және дамытуды мемлекеттiк қаржыландыру, минералдық тыңайтқыштарды сатып алуға субсидия беру, агроөнеркәсiптік кешеннiң ақпараттық жүйесiн жасау және дамыту, қолданбалы ғылыми зерттеулер жүргізу. Жалпы шараларға ауыл шаруашылық тауарын өндірушiлерге жеңілдікпен салық салуды (заңды тұлғалар үшiн патенттi және шаруалар (фермер) қожалықтары үшiн бiрыңғай жер салығын), бюджеттік борыштарды өтеу мерзiмiн ұзартуды да жатқызуға болады;
      нақтылы салалар мен өндірістерді қолдауға бағытталған арнаулы шаралар, олар, әдетте, өтеулi сипатта болады және қаржы жөнiнен рыноктың тұрақты шаруашылық жүргізуші субъектілеріне берiледi: мемлекеттік ресурстарға астық сатып алу, ауыл шаруашылық техникасы лизингiсiне кредит беру, көктемгі-егіс және егін жинау жұмыстарын жүргізуге жергілікті бюджеттен кредит беру, ауылдық кредит серіктестіктері жүйесіне кредит беру, сыртқы заемдарды тарту арқылы мемлекеттің кредит беруi, экспорттық-импорттық режимді реттеу кезіндегі тариф саясаты.
      Республикалық бюджеттен ауыл шаруашылығы өндірісін мемлекеттік қолдау деңгейi бүгiнде 22 млрд. теңгеге тең, ал жанама субсидия берудi (салықтар жеңiлдiктерi, борышты өтеу мерзiмiн ұзарту, сыртқы заемдар бойынша кепiлдiктер) қоса есептегенде, ал 81 млрд. теңге болады. Бұл 1996-1998 жылдармен салыстырғанда, абсолюттi көрсеткiштерде 14,5 пайызға жоғары, алайда, 1 теңгеге есептегенде, ауыл шаруашылығының жалпы өнiмi 1996-1998 жылдардағы 0,18 теңгеден 2001 жылы 0,16 теңгеге дейiн төмендеген;
      ауыл шаруашылығын қолдауға Республикалық бюджеттен жасалатын шығыстар Қазақстанда жалпы iшкi өнiмге шаққанда 0.7%, Ресейде - 1%, ЕҚ елдерiнде - 25-тен 30%-ға дейiн болады. Бiр ауыл шаруашылығы құрылымына шаққанда Республикалық бюджеттен мемлекеттiк қолдау сомасы Қазақстанда - 1200$, АҚШ-та 45000$. Салыстырмалы талдау Қазақстанда 1 га егiстiк жерге шаққанда мемлекеттiк көмек деңгейi 7,5$ болатынын көрсетедi, бұл Канадамен (83$) салыстырғанда 11 есе, АҚШ-пен салыстырғанда (107,5$) 15 есе, Финляндиямен (500$) салыстырғанда 65 еседен астам, ЕО-мен салыстырғанда (855$) 115 есе, Швейцариямен (4214$) салыстырғанда 570 есе төмен екенiн көрсетiп отыр. Ауыл шаруашылығы өнiмдерiнiң АҚШ-та 30%-ына, Германияда 50%-ына, Жапонияда 75%-ына дотация берiледі.
      Егер ауыл шаруашылығы өнiмдерiн өндiру бойынша мемлекеттiк қолдаудың қандайда бiр жүйесi болса, өнiмдердi ұқсатуға қатысты ол осы уақытқа дейiн қалыптастырылмаған. Мәселен, бүкiл 1996-2001 жылдар кезеңінде салаға едәуiр дәрежеде Азия Даму Банкi заемдарының есебiнен жеңiлдiктi кредит беру арқылы ғана қолдау жасалып келдi. Импорт алмастыру бағдарламасында тамақ өнiмдерiн өндiруге тиiсiнше назар аударылмаған.

5.1. Салық салу

     Ағымдағы жағдай

     Қазақстан Республикасының Салық кодексiне сәйкес ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлер бюджетпен жалпыға белгiленген тәртiппен есеп айырысуды не заңды тұлғалар үшiн - патенттік негізде, шаруа (фермер) қожалықтары үшiн - бiрыңғай жер салығын төлеу негiзiнде бюджетпен есеп айырысуды көздейтiн арнаулы режим бойынша жүзеге асыра алады.

                                                                  50-кесте

                                                            (млн. теңге) ___________________________________________________________________________
         Көрсеткiштер                1998 ж.   1999 ж.   2000 ж.  2001 ж.
__________________________________________________________________________
                   1
Кредиторлық берешек                   108863    71495     51627    51574
Есептелген салық (төленуге тиiс) -    6932      5445      4174     5565*
       2
барлығы
                        2
Олардан бюджетке түскенi              3541      5469      6650     5565*
___________________________________________________________________________
     1 - облыстық ауыл шаруашылығы басқармаларының (департаменттерiнiң) деректерi бойынша;      2 - Мемлекеттiк кiрiс министрлiгiнiң деректерi бойынша;
     * - бағалау

      Патент негiзiнде жұмыс iстейтiн ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң саны ұлғаюда: 01.01.2002 жылға 5296 ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушi заңды тұлғалардың 2064-i (39%) патент бойынша жұмыс iстейдi, олардан салықтар мен бюджетке басқа да мiндеттi төлемдердiң (төлем көздерiнен ұсталған табыс салығын қосқанда) түсуi 2382,6 млн. теңге болды;
      ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлер үшiн салық төлеудiң кейiнге қалдырылғаны 11,4 млрд. теңге болады;
      2000 жылы ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлер үшiн ҚҚС, көлiк, мүлiк, табыс, әлеуметтiк, жер салықтары бойынша жеңсiктердiң сомасы 10073 млн. теңге болды.

      Проблемалар:
      Салық Кодексi мен "Қаржылық лизинг туралы" Қазақстан Республикасының Заңы арасындағы "қаржылық лизинг бойынша сыйақы" айқындамасының қайшылығы;
      ауыл шаруашылығы өндiрiсiнде пайдаланылатын ауыл шаруашылығы техникасының импорты 1.01.2003 жылдан бастап ҚҚС есепке алу әдiсi бойынша төленетiн тiзiмнен шығарылып отыр (CK  250-бабының 1-тармағы );
      ауыл шаруашылығы техникасын лизингке беру кезiнде ҚҚС алу тетiктерiнiң жетiлдiрiлмеуi.

      Шаралар:
      Салық Кодексi мен "Қаржылық лизинг туралы" ҚР Заңындағы "қаржылық лизинг бойынша сыйақы" айқындамасын нақтылау*;
      ауыл шаруашылығы өндiрiсiнде пайдаланылатын ауыл шаруашылығы техникасының импортын ҚҚС есепке алу әдiсi бойынша төленетiн тiзiмге енгiзу*;
      Салық Кодексiне ауыл шаруашылығы техникасының лизингі бойынша бiрқалыпты ҚҚС төлеу жөнiнде толықтыру енгiзуi;
      жұмыс iстеп тұрған кәсiпорындар бойынша мерзiмi өткен борыштарды "Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы" 1995 жылғы 24 сәуiрдегі N 2235 ҚР Заңының 179-бабының 10-тармағына сәйкес қайта құрылымдау мен жұмыс iстемейтiн және таратылған кәсiпорындар бойынша қажеттi шаралар қолдану;
      салық заңдарының нормаларын ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлер үшiн арнаулы салық режимдерiн қолдану бөлiгiнде сақтау және жетiлдiру.
     * - Салық Кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу кезінде қарау    

     Күтілетін нәтижелер

     Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің айналымдағы қаражатын толықтыру, ауыл шаруашылығы өнімінің өзіндік құнын төмендету, ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыру, төлем қабілетін жақсарту, бюджет алдындағы берешекті уақытылы өтеу, ауыл шаруашылығы техникасын лизинг арқылы жаңартудың мүмкіндігін молайту.

                                                                  51-кесте

    Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерінен
    (заңды  және жеке тұлғалардан) алынатын салық түсімдерінің болжамы

___________________________________________________________________________
      Жылдар         өлшем  Нақты Бағалануы                 Болжам
                    бірлігі _______________________________________________
                            2000 ж. 2001 ж. 2002 ж. 2003 ж. 2004 ж. 2005 ж.
___________________________________________________________________________
А/ш-ның жалпы      млрд. тг 402,0   536,1   492,5   533,4   580,5   636,8
өнімі
2000 жылға %          %     100,0   133,3   122,5   132,7   144,4   158,4
есебімен
Ауыл шаруашылығы   Млн. тг  4173,8  5565,0  5200,0  5600,0  6200,0  6600,0
тауарын өндіруші.
лерге есептелген
салық
2000 жылға %          %     100,0   133,3   124,5   134,2   148,5   158,1
есебімен
Ауыл шаруашылығы   Млн. тг  6649,7  5565,0  5200,0  5600,0  6200,0  6600,0
тауарын өндіруші.
лерден түскен
салық
___________________________________________________________________________

5.2. Кредит беру

      Ағымдағы жағдай

       Ауыл шаруашылығы өндiрiсi алынған ресурстарын ЖЖМ, тыңайтқыштар, қосалқы бөлшектер және басқа да айналым қаражаты түрлерiн сатып алуға нысаналы пайдаланатын маусымдық кредит алуға өте мұқтаж болып отыр. Өсiмдiк өсiру шаруашылығында егiс егу және егiн жинау жұмыстарын орындауға арналған айналым қаражатын толықтыруға ғана арналған кредит ресурстарына деген жалпы қажеттер жыл сайын 25-30 млрд. теңге болады.
      Ауыл шаруашылығы өнiмiн ұқсататын кәсiпорындар айналым қаражатына және ескiрген жабдықтарды алмастыру мен жаңа технологияларды меңгеру үшiн ұзақ мерзiмді кредит алуға мұқтаж.
      Екiншi деңгейдегi банктер бұл салаларға кредит беруге құлықсыз. Кепiлге салынатын мүлiктiң жетiспеуi, ипотекалық кредит беру мен жер рыногының дамымағандығы ауыл шаруашылығы өндiрiсi мен ауыл шаруашылығы өнiмiн ұқсату субъектiлерiнiң көпшiлiгi үшiн кредит (маусымдық және ұзақ мерзiмдi) қаражатына қол жеткiзе алмаудың негiзгі себебi болып отыр.
      Астық саудасында қаржылық жаңа құрал - астық қолхаты - эмиссиялық емес ордерлік бағалы қағаз дами бастады, оны ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге кредит бергенде кепiл ретiнде қолдануға болады.
      Астық қолхаттары бағдарламасының аясында Еуропалық Қайта құру және Даму Банкiнiң кредит жүйесi ашылды, ол мемлекеттiң қатысуымен астық қолхаттарын орындауға кепілдеме беретiн қор құрылған жағдайда, 100 млн. АҚШ долларына дейiнгi сомада жеңiлдiктi кредит берудi көздейдi.
      Ауылдық кредит серiктестіктерiнiң (AKC) жүйесi арқылы ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге кредит берудiң пилоттық жобасы iске асырылуда, 2001 жылы жоспарланғаннан 17 AKC құрылды және жалпы жарғылық капиталы 85,3 млн. теңге "АКК" ЖАҚ қатысуымен 16 АКС жұмыс iстейдi, қатысушылар саны - 404, егiстiк жер алқабының алаңы - 883,1 мың га (AHC жүйесi арқылы кредит беру АКС қатысушыларының жарғылық капиталға ақы төлеуге енгiзiлетiн жарналары есебiнен жүзеге асырылады, AKC жарғылық капиталының 4 еселенген көлемiнен кем болмайтын жеңiлдiктi кредит ресурстарын "АКС" ЖАҚ қайтарымды, ақылы, мерзiмдi және өтiмді кепiл арқылы қамтамасыз ету шарттарымен АКС-тiң кемiнде 2 қатысушысының кепiлдiгімен бередi). АКС-тiң жалпы саны 27 болады. Бұл жоба ауыл шаруашылығы өндiрiсiне кредит берудiң балама жүйесi болып табылады.
      Халықаралық Қайта құру және Даму банкiнiң "Ирригация және дренаж жүйелерiн жетiлдiру", "Су ресурстарын басқаруды жетiлдiру және жердi қалпына келтiру", "Ауыл шаруашылығын жекешелендiргеннен кейiнгi қолдау" жобалары жұмыс iстейді.
      Ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге "ҚазАгроҚаржы" ЖАҚ арқылы ауыл шаруашылығы техникасын лизингке сатып алып, борышын 7 және одан да кеп жылдар бойы өтеуге мүмкiндiк берiлдi.

      Проблемалар:
      өндiрiстiң маусымды және ауыл шаруашылығы өнiмiнiң айналымдылығы нашар болуына байланысты кредит ресурстары тапшылығының өткірлiгi;
      ауыл шаруашылығы өндiрiсiнiң тәуекелдiлiгi жоғары, банк ставкаларының жоғары және кепiлге салу базасының жеткiлiксiздiгiне байланысты кредит ресурстарына ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлер үшiн қол жеткiзуi төмен.

      Шаралар:
      ауылдық кредит серiктестiктерiнiң жүйесiн дамыту;
      банктен кредит беру үшiн - астық қолхаттарының жаңа кепiл құралдарын қолдануды кеңейту негiзiнде аграрлық азық-түлiк секторының қаржылық тәуекелiн азайту;
      кассалық алшақтықты жабуға қажеттi кредит беру жолымен көктемгi-егiс және егiн жинау жұмыстарын жүргiзудi қамтамасыз ету үшiн жергiлiктi бюджеттерден кредит беру;
     ауыл шаруашылығы өнiмiн ұқсататын кәсiпорындар үшiн технологиялық жабдықтар лизингiн енгiзу;
     Еуропа Қайта құру және Даму Банкiнiң қаржылай қолдауымен астық қолхаттарын орындауға кепiлдiк беру қорын құру арқылы астық қолхаттарының айналысы аумағын кеңейту;
     астықты және мал шаруашылығы өнiмiн фьючерстiк сатып алуды кеңейту;
     ел iшiнде өндiрiлмейтiнiн қоспағанда, ауыл шаруашылығы өнiмiн және импорттық
өндiрiстiң азық-түлiгiн мемлекеттiк сатып алуға шектеу енгiзу арқылы салаға кредит берудi
кеңейту.

      Қаржымен қамтамасыз ету

                                                            52-кесте

                                                            мың.теңге ___________________________________________________________________________
   Бюджеттік бағдарламаның атауы              2002 ж.  2003 ж.  2004 ж.
___________________________________________________________________________
Ауылдық кредит серіктестіктері арқылы         641340   800000  1500000
ауыл шаруашылық өндірісіне кредит беру
Астық қолхаттарын орындауға кепілдік          400000
беретін қор құру 
Ирригация және дренаж жүйелерін жетілдіру     4171108  306222
жобасына кредит беру
Су ресурстарын басқару мен жерді қалпына      1085292  1284136  1176655,5
келтіруді жетілдіру жобасына кредит беру
Ауыл шаруашылығын жекешелендіргеннен          793098   172922
кейінгі қолдау жөніндегі жобаға кредит беру
Еуропа Қайта құру және Даму Банкінің          100 млн.
кредит жүйесі                                 АҚШ долл.
___________________________________________________________________________
     Республикалық бюджет комиссиясының тиісті қаржылық жылға арналған республикалық бюджет жобасын қарауының нәтижесі бойынша заң тәртібімен белгіленген қаржы бөлу көлемі нақтылануы мүмкін

     Күтілетін нәтижелер:

     кредит ресурстарын қайтарудың деңгейін жоғары ете отырып, ауыл шаруашылығы өндірісі мен ұқсатуға көп арналы кредит беру жүйесін құру;
     ауыл шаруашылығы өнімін өндірудің тиімділігін және оны ұқсатудың бәсекеге қабілетін арттыру.

5.3. Тариф саясаты

      Ағымдағы жағдай

      2001 жылы ауыл шаруашылығы тауарларының рыногын талдау iшкi рыноктағы құс етi импортының үлесi 49,1%, қоюлатылған және құнарландырылған сүт - 98%, сары май - 64,5%, шұжық тағамдары - 50%, қант қосылған кондитер тағамдары - 38%, ұннан жасалған кондитер тағамдары - 64,5%, көкөнiс консервiлерi - 88,4%, джем, желе, конфитюр - 78%*, майонез - 23,5%, балмұздақ - 65% екендiгiн көрсеттi. Импорттық өнiмнiң 50%-дан астамы Ресейден әкелiнедi.
      Ауыл шаруашылығы өнiмi импортының қолданыстағы ставкалары 15%-дан 0%-ға дейiн өзгерiп отырады, ең жоғарғы ставка - ақ қанттікi - 30%-ға тең.
      Экспорттағы тасымалдау шығындары жоғары күйiнде қалып отыр, яғни 1 тонна бидайдың орташа нарықтық бағасымен есептесу деректерi бойынша - 68,3 АҚШ доллары болғанда, Астана қаласынан Мәскеу қаласына дейінгі тасымалдау шығындары 25,62 АҚШ доллары немесе бидайдың жалпы экспорттық құнының 27,2%-ын құрайды.
      Қазақстан Еуропа экономикалық қоғамдастығының мүшесi болып табылады және тариф саясатын келiсу бойынша мiндеттемелерi бар, сондай-ақ ДСҰ-на кiруге дайындалуда.
      * джем, желе, конфитюр бойынша - 2000 жылы 42,5%, 2001 жылғы өндiрiс бойынша мәлiметтер жоқ

      Проблемалар:
      кеден-тариф саясаты бойынша анық идеология жоқ, экспорттаушы мемлекеттер жүзеге асыратын мемлекеттiк елеулi қолдаудың есебiнен импорттық бағаның өзгертiлуiне назар аударылмайды;
      импорттық кеден бажының қолданыстағы ставкалары төмен және азық-түлiктiң iшкi рыногында отандық тауар өндiрушiлердi қорғауға жәрдемдеспейдi;
      GINSIM әдiстемесi бойынша қорғау ставкасының тиiмдiлiгiн бастапқы талдау кәсiпорындардың жалпы түсiмiндегi қосымша құнның (25%<ERP<65% мәнi) ең көп өсуi импорттық кеден бажының мынадай ставкалары бойынша орын алатынын көрсеттi: қолданыстағы ставкасы - 10% кезiнде ұн бойынша -15%, маргарин - 18% (қолданыстағы ставкасы - 15%), майонез - 23% (қолданыстағы ставкасы - 15%), сары май - 37% (қолданыстағы ставкасы - 20%), ерiтілген iрiмшiк - 25% (қолданыстағы ставкасы - 15%), басқа iрiмшiктер - 20% (қолданыстағы ставкасы - 15%), шұжық - 55% (қолданыстағы ставкасы - 20%), табиғи шырындар - 27% (қолданыстағы ставкасы - 15%);
      қазақстандық өнімді тасымалдауға қосымша шығындар оның аумағының үлкендігінен және теңізге шығар жолы жоқтығынан бәсекелестiк артықшылықтарын кемiтетiн фактор болып табылса да, экспорттаушы елдердiң барлығында iс жүзiнде кең таралған экспортты ынталандыру мақсатында экспорттық субсидиялар беру қолданылмайды;
      ауыл шаруашылығы өнiмiн және тамақ өнiмдерiн өндiруді тиiмдi мемлекеттiк қолдау жүйесi қазiргi уақытта толық қалыптастырылған жоқ.

      Шаралар:
      мемлекеттiк реттеу кәсiпкерлiк белсендiлiктi және аграрлық рынокқа қатысушылар бизнесiнiң тиiмдi жүргiзiлуiн дәлелдеудi ынталандыруы үшiн, бәсекеге қабiлеттi өнiм өндiрудi қамтамасыз ете отырып, оның оңтайлы деңгейiн анықтау қажет;
      ауыл шаруашылығы өнiмiне және ұқсатушы саланың өнiмiне импорттық кеден бажының тиiмдi (оңтайлы) ставкаларына толық талдау жүргiзу;
      дайын өнiмге импорттық кеден бажының ставкасын арттыру жөнiнде ұсыныс енгiзу;
      Қазақстан Республикасының аумағында шығарылмайтын ұқсату (тамақ) саласының өнімiн шығару үшiн әкелiнетiн шикiзатқа импорттық кеден бажының ставкасын төмендету жөнiнде ұсыныс енгiзу;
      белгiленген тәртiппен ауыл шаруашылығы өнiмiн темiр жол көлiгiмен тасымалдау тарифтерiне төмендетiлетiн коэффициенттер белгiлеу мүмкiндiгiн қарастыру;
      ауыл шаруашылығы өнiмi мен ұқсату өнiмiнiң кейбiр түрлерiнiң импорты бойынша демпингiге қарсы тексерiстерге бастама жасау.

      Қаржымен қамтамасыз ету
      "Ауыл шаруашылығы сапасындағы қолданбалы ғылыми зерттеулер" 30 бағдарламасы: ауыл шаруашылығы саласындағы тариф саясатын жетiлдiру жөнiндегi ұсыныстарды әзiрлеу - 5 млн. теңге (тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджет жобасының республикалық бюджет комиссиясы қарауының нәтижелерi бойынша заң тәртiбiмен белгіленген қаржы бөлу көлемi нақтылануы мүмкiн).     

     Күтiлетiн нәтижелер:

     отандық ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлер өнiмiнiң бәсекеге қабiлеттiлiгін арттыру iшкi рынокта ауыл шаруашылығы өнiмi мен тамақ өнiмдерi импортының үлесiн азайту;
     ауыл шаруашылығы өнiмi мен ұқсатылған өнiмдi экспорттау кезiнде тасымал шығындарын азайту, елдiң ауыл шаруашылығы саласының экспорттық әлеуетiн арттыру.

5.4. Сақтандыру

     Ағымдағы жай-күйi

      Ауа райының қолайсыз жағдайларының, дүлей апаттар мен ерекше қауiптi эпизоотиялардың қолайсыз әсерi ауыл шаруашылығы өнiмiнiң едәуiр ысырап болуына және ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң экономикалық құлдырауына әкеп соғады.
      Табиғаттың дүлей күштерiнiң терiс зардаптарын жоюдың сенiмдi қаржылық құралы сақтандыру болып табылады, ол қазiр уақытта ауыл шаруашылығы өндiрiсiнде жоқ немесе өте мардымсыз, мұның өзi ауыл шаруашылығы тауарын өндірушiлердiң төлем қабiлетiнiң төмендiгiмен және қазiргi сақтандыру түрлерiнiң ұнамсыздығымен сабақтасып жатыр.
      Ауыл шаруашылығында сақтандырудың болмауы қаржыландыруға қатер төнуiн арттырады және кредит ресурстарына қол жеткiзудi кемiтедi.

      Мақсат:
      мiндеттi және ерiктi сақтандыруды дамыту арқылы ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердің мүлiктік мүдделерiн табиғи сипаттағы дүлей апаттар (құрғақшылық, су тасқыны, бұршақ жаууы және т.б.) мен ерекше қауiптi эпизоотиялардың қатерiнен қорғауды қамтамасыз ету.

      Шаралар:
      шаруашылық жүргізушi субъектiлер (заңды тұлғалар) үшiн - ауыл шаруашылығы дақылдарының (дәндi, майлы, техникалық дақылдар, картоп, көкөнiстер, жемiс-жидек) егiстерiн табиғи сипаттағы дүлей апаттардан (құрғақшылық, су тасқыны, бұршақ жаууы және т.б.), ауыл шаруашылығы жануарлары мен құстарын ерекше қауiптi эпизоотиялардан мiндеттi сақтандыруды дамыту;
      шаруа қожалықтары мен үй шаруашылықтары үшiн - ауыл шаруашылығы дақылдарының (дәндi, майлы, техникалық дақылдар, картоп, көкөнiстер, жемiс-жидек) егiстерiн табиғи сипаттағы дүлей апаттардан (құрғақшылық, су тасқыны, бұршақ жаууы және т.б.), ауыл шаруашылығы жануарлары мен құстарын шаруа (фермерлiк) қожалықтарының (жеке тұлғаларды) және үй шаруашылықтарының ерекше қауiптi эпизоотиялардан ерiктi сақтандыруды дамыту;
      мемлекеттiң қатысуымен сақтандырудың өтем қорын және тендер негiзiнде уәкiлеттi орган таңдап алған әрi мемлекеттің қатысуымен сақтандыруға рұқсат берiлген сақтандыру компанияларын құру;
      дүлей апаттар мен ерекше қауiптi эпизоотиялардың салдарынан сақтандыру жағдайы пайда болған кезде ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге келтiрiлген залалды iшiнара (50%) өтеуге мемлекеттiң қатысуы;
      "Ауыл шаруашылығы өндiрiсiн сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасының Заңын әзiрлеу.

      Қаржымен қамтамасыз ету
      Егiннiң немесе ауыл шаруашылығы жануарларының опат болуына әкеп соққан дүлей апаттар мен ерекше қауiптi эпизоотиялардың салдарынан сақтандыру жағдайы пайда болған кезде ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге келтiрiлген залалды iшiнара өтеуге республикалық бюджеттен 1 млрд. теңгеге дейiн қаражат бөлу (бөлiнетiн қаржы көлемi тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджеттiң жобасын республикалық бюджет комиссиясы қарауының нәтижесi бойынша заңдарда белгiленген тәртiппен нақтылануы мүмкiн).

      Күтiлетiн нәтижелер:
      ауыл шаруашылығы өндiрiсiн сақтандырудың тиiмдi жүйесiн құру өндiрiс тиiмдiлiгiн арттырудың, инвестициялау тәуекелдерiн кемiтудiң, қаржы ресурстарына қол жеткiзудi ұлғайтудың тұрақтандырушы факторы болады;
      сақтандыру қызметтерiн көрсету рыногын кеңейту және сақтандыру рыногына халықтың сенiмiн нығайту.

5.5. Ғылыми қамтамасыз ету

      Ағымдағы жағдай
      Агроөнеркәсіптік кешенді ғылыми қамтамасыз ету жауапкершілігі Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген өкілеттіктер шегінде Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі мен Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігіне жүктелген. <*>
      Республиканың аграрлық ғылымы саласында 29 ғылыми-зерттеу институты, 18 тәжiрибелiк ауыл шаруашылығы, орман және ветеринариялық станциялар және 31 тәжiрибелiк шаруашылық бар, олар республикалық мемлекеттiк қазыналық кәсiпорындар (бұдан әрi - РМҚК) нысанында жұмыс iстейдi. 28 тәжiрибелiк-эксперименттiк кәсiпорындар ауыл шаруашылығы дақылдарының элиталық тұқымдарын өсiрумен, 11-iнде асыл тұқымды мал шаруашылығымен, қой шаруашылығымен және құс шаруашылығымен, 6-ында жемiс-жидек және орман дақылдарын, жүзiмдi сақтаумен әрi егiлетiн материалмен қамтамасыз етумен, 3-інде мақта шаруашылығымен, 1-iнде жүгерiнiң егiлетiн түрлерiнің тұқымдарын өңдеумен айналысады. <*>
      Ауыл шаруашылығы министрлігі ҚР Үкiметiнiң қаулыларымен бекiтiлген және республикалық бюджеттен қаржыландырылатын аграрлық-өнеркәсiптiк кешендi ғылыми қамтамасыз ету жөнiндегi бағдарламалардың әкiмшiсi болып табылады. Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлардың және микроорганизмдердiң 2001-2005 жылдарға арналған гендiк қорын сақтау, дамыту және пайдалану (бұдан әрi - "Гендiк қop") республикалық нысаналы бағдарламасы бойынша қаржыландыру көлемi 2001 жылы - 230 млн. т., 2002 жылы - 406 млн. теңге, ал "2001-2005 жылдарға арналған Қазақстан аймақтары бойынша ауыл шаруашылығы өнiмiн өндiрудi, ұқсату мен сақтауды ғылыми қамтамасыз ету" салалық ғылыми-техникалық бағдарламасы (бұдан әрi - АӨК ғылыми қамтамасыз ету) бойынша 2001 жылы - 404,3 млн. теңге, 2002 жылы 404,43 млн. теңге болды. <*>
      Соңғы 2 жылда Ауыл шаруашылығы министрлiгi қаржыландыру көлемi 2001 ж. - 28,6 млн.теңге, 2002 ж. - 36,8 млн. теңге болған "Ауыл шаруашылығындағы қолданбалы ғылыми зерттеулер" бюджеттiк бағдарламасының әкiмшiсi болып табылады. Ғылыми-зерттеу жобаларына мемлекеттiк тапсырыс ағымдағы жылда саланы дамыту үшiн қажеттi басым тақырыптар бойынша конкурстық негiзде орындаушыларды таңдап алу арқылы қалыптастырылады.
      Ауыл шаруашылығы министрлiгi өсiмдіктер мен жануарлардың элиталық тұқымдарының гендiк қорын сақтау, тұқымдарды және асыл тұқымды жануарларды өсiру мен сату үшiн элиталық-тұқым өсiру (лицензияланған) мен мал тұқымын асылдандыру (аттестатталған) шаруашылықтарына субсидия берудi "Гендiк қор" бағдарламасына сәйкес республикалық бюджеттен жүзеге асырып келедi және гендiк қорды шаруашылықта пайдалануды қамтамасыз ету және өндiрiлген тұқым шаруашылығы мен асыл тұқымдық өнiмнiң сапасын бақылауды жүзеге асыру үшiн жауап болып отыр.

      Проблемалар:
      аграрлық ғылымның өндiрiспен байланысының жеткiлiксiздiгі;
      елде ғылыми талдамаларды ауыл шаруашылығы өндiрiсiне енгiзудiң қолданылатын жүйесiнiң жоқтығы;
      ғылыми ұйымдар мен тәжiрибелiк-эксперименттiк кәсiпорындарды материалдық-техникалық ресурстармен жарақтандыру деңгейiнiң жеткiлiксiздiгі;
      ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-конструкторлық жұмыстарды қаржыландыру көлемiнiң жеткiлiксiздiгi;
      ғылыми мекемелерден аграрлық саланың жас мамандарының көптеп кетуi.

      Шаралар:
      АӨК ғылыми қамтамасыз етудi жақсарту мақсатында аграрлық зерттеулердi басқару мен ұйымдастыру жүйесiн жетiлдіру;
      инновациялық қызметтi дамыту, аграрлық ғылымды қаржыландыру көлемiн ұлғайту, оны қаржыландыру үшiн халықаралық қаржы ұйымдары гранттарының қаражатын тарту;
      мыналарды: жердi тиiмдi пайдалануды, мамандандыру аймақтары бойынша өндiрiс пен еңбек pecypcтapын ұтымды орналастыруды, ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң сорттары мен тұқымдарының жоғары өнiмдi түрлерiн шығаруды, олардың гендiк қорын сақтауды, ауыл шаруашылығы аймақтарының жағдайына бейiмделген, өнiм өндiруге жұмсалған шығынды азайту мен қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ететiн технологиялар мен механикаландыру құралдарын жасауды, ауыл шаруашылығы өнiмiн барынша ұқсататын жаңа технологиялар әзiрлеудi ауыл шаруашылығын ғылыми қамтамасыз етудiң басым бағыттары деп белгiлеу.

      Қаржымен қамтамасыз ету
      "Гендiк қор" бағдарламасын iске асыруға республикалық бюджеттен 2003 ж. - 406 млн. теңге, 2004 ж. - 404 млн. теңге, 2005 ж. - 404 млн.теңге, ал "АӨК-нiң ғылыми қамтамасыз ету" бағдарламасын iске асыруға - 2003 ж. - 404,3 млн. теңге, 2004 ж. - 687 млн. теңге, 2005 ж. - 750 млн. теңге, ал "Ауыл шаруашылығындағы қолданбалы ғылыми зерттеулер" бюджеттiк бағдарламасы бойынша 2003 ж. - 50 млн. теңге, 2004 ж. - 60 млн. теңге, 2005 ж. - 60 млн. теңге көлемiнде қаржы қаражатын бөлу.
      Аграрлық саланың ғылыми ұйымдары мен тәжiрибелiк-эксперименттiк кәсiпорындарын арнаулы а/ш техникасымен жарақтандыру үшiн республикалық бюджеттен лизинг бағдарламасының шеңберiнде жыл сайын 100 млн. теңге қаражат бөлiп отыру.

      Күтілетiн нәтижелер:
      табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен сақтауды, ауыл шаруашылығы өнiмiнiң сапасы мен бәсеке қабiлеттілiгiн, аграрлық-өнеркәсiптік кешеннiң салаларын жүргiзу тиiмдiлiгiн қамтамасыз ететiн, ғылыми негiзделген ұсынымдар мен ұсыныстарды әзiрлеу және өндiрiске енгiзу.
      Ескерту. 5.5.-бөлім өзгерді - ҚР Президентінің 2003.03.31. N 1051 жарлығымен.

5.6. Кадрлар даярлау

      Ағымдағы жағдай
      Кәсiптік-техникалық мектептер мен лицейлердi бiтiрушi мамандардың саны соңғы 10 жылда 61%-ға қысқарды, бұл ауылдағы бiлiктi жұмысшы кадрларын толықтыруды қиындатып отыр.
      Кәсiптiк-техникалық мектептерде (КТУ) оқитындардың барлық контингентiнен тек 22%-ы ғана болашақта ауыл шаруашылығының мамандары болады.
      Тракторист-машинист, машинамен сауу операторы және басқа жұмысшы мамандықтарын даярлау iс жүзiнде ауылдық мектептерде де жүргiзiлмейдi.
      1990 жылы жұмыс iстеген, ауылдық жерлерде орналасқан және ауыл шаруашылығы мамандарын даярлайтын 471 кәсiптiк-техникалық мектептiң қазiргi уақытта 88-i ғана қалды. КТУ мен лицейлердiң көпшiлiгi қалаларда және шамалысы аудан орталықтарында орналасқан, соған байланысты ауыл мектептерiн бiтірушiлер қаражаты болмағандықтан қалаға бара алмайды.

      Проблемалар:
      саланың орта буын мамандарына және жұмысшы мамандықтарына (ветеринариялық фельдшерлер, техниктер, жөндеушi-слесарьлар, тракторист-машинистер, сауыншылар және т.б.) деген қажеттерiн кәсiптiк-техникалық мектептер толық көлемде қанағаттандыра алмай отыр;
      кәсiптiк-техникалық мектептер мен лицейлердiң көпшiлiгi қалаларда және шамалысы аудан орталықтарында орналасқан, соған байланысты ауыл мектептерiн бiтiрушiлер қаражаты болмағандықтан кәсiптiк бiлiм алу үшiн қалаға бара алмайды.

      Шаралар:
      республикалық бюджеттен қаржыландыру арқылы ауылдық жерлердегi жабылып қалған кәсiптiк-техникалық мектептердi қалпына келтiру, жұмыс iстеп тұрған кәсiптiк-техникалық мектептердiң материалдық-техникалық базасын нығайту мақсатында, сондай-ақ оқушылар үшiн қолданылып келген жеңiлдiктердi (тегiн тамақ, киiм және тұрғын үй) қалпына келтiру үшiн мемлекеттiк қолдау көрсету;
      жалпы бiлiм беретiн орта мектептерде тракторист-машинистер, машинамен сауу операторларын және басқа да мамандықтарды қайта жаңғырту, сондай-ақ оқу-өндiрiстiк бригадаларын, мектеп оқушыларының еңбек және демалыс лагерьлерiн қайта қалпына келтiру.
      Қаржымен қамтамасыз ету:
      Ауыл үшiн жұмысшы мамандықтарын даярлауға және қайта даярлауға республикалық бюджеттен қажетті көлемде қаражат бөлу.

5.7. Заңнамалық база

      жер қатынастарын жетiлдiру мақсатында ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерге жеке меншiктi енгiзудiң, жердi тиiмсiз пайдаланғаны үшiн жауапкершiлiк тетiктерiн көздейтiн заң актiлерiн әзiрлеу, бұл жердi рыноктық айналымға енгiзу, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушiлердiң кредит ресурстарына қол жеткiзуiн ұлғайту, жер пайдалануды жақсарту үшiн мүмкіндiк бередi;
      ұзақ мерзiмдi жер пайдаланудың тоқтатылуына байланысты көбейiп кеткен өндiрiстiк емес төлемдердiң мөлшерiн азайту мақсатымен нормативтiк-құқықтық актiлерге өзгерiстер енгiзу, ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге арнаулы салық режимiн сақтау, бұл олардың айналым қаражатын толықтыруға, ауыл шаруашылығы өндiрiсiнiң тиiмдiлігін арттыруға ықпал етедi;
      заң актiлерiне лизингілiк техниканы арзандатуға, ауыл шаруашылығы өндiрiсiнiң машина-трактор паркiн жаңарту көлемiн ұлғайтуға бағытталған қаржылық лизинг мәселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу;
      "Астық туралы" Қазақстан Республикасының Заңына "астық қолхаты туралы" ұғымын кеңейту және дербес құжаттық ордерлiк бағалы қағаз ретiнде "астық қолхаттарының" айналысын құқықтық реттеу бөлiгiнде өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу, бұл банктiң кредит беруiне арналған кепiл құралдарының базасын кеңейтеді және аграрлық азық-түлiк секторының қаржылық тәуекелдерiн азайтады;
      ирригациялық құрылыстарға меншiк қатынастарын реттеу, суармалы жерлердiң мелиорациялық жай-күйiн, суармалы-суландыру жүйелерiнiң жай-күйiн бағалаудың мониторингiн жүзеге асыру, ерекше авариялық шаруашылықаралық гидромелиорациялық жүйелердi қалпына келтiру, ауыл шаруашылығы өндiрiсiнде су ресурстарын ұтымды пайдалану мақсатында Қазақстан Республикасы Су Кодексiнiң жаңа редакциясын әзiрлеу, оның iшiнде су пайдаланушылар бiрлестiктерiнiң ұйымдастырылуы және жұмыс iстеуi жөнiнде нормаларды қарастыру;
      ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлердiң мүлiктiк мүдделерiн табиғи сипаттағы дүлей апаттар мен қауiптi эпизоотиялардың қатерiнен қорғауды қамтамасыз ету мақсатында "Ауыл шаруашылығы өндiрiсiн сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасының Заңын әзiрлеу, бұл өндiрiс тиiмдiлiгiн арттырудың, инвестициялау тәуекелдерiн кемiтудiң, қаржы ресурстарына қол жеткiзудi ұлғайтудың тұрақтандырушы факторы болады;
      отандық өнiмнiң бәсекелестiк артықшылықтарын дамыту және ДСҰ-на кiру кезiнде елдiң азық-түлiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету айқын аңғарылатын аймақтарды немесе тауарлардың топтарын қорғау элементтерiн сақтау мақсатында экономиканың басқа салаларындағыға қарағанда мемлекеттiк реттеу үлкен рөл атқаруға тиiс болатындай аграрлық азық-түлiк саясатын жүргiзу, "Ауыл шаруашылығы өндiрiсi мен ауыл шаруашылығы өнiмiн ұқсату салаларын мемлекеттiк қолдау туралы" Қазақстан Республикасының Заңын әзiрлеу ҚАЖЕТ.

     Мемлекеттік қолдау шараларын оңтайландыру бойынша жалпы тұжырым

     Қазақстанда ауыл шаруашылығын қолдауға 2005 жылға қарай Республикалық бюджеттен жұмсалатын шығыстар жалпы iшкi өнiмнiң кемiнде 1,8%, оның iшiнде республикалық бюджеттен мемлекеттiк қолдау сомасы бiр ауыл шаруашылығы құрылымына шаққанда 2500$, 1 га. егiстiкке шаққанда 15,9$ болады, бұл АӨК-iн мемлекеттiк қолдаудың мөлшерiн ұлғайтады, алайда бұл импорттық осы тақылеттестермен салыстырғанда отандық ауыл шаруашылығы өнiмiнiң бәсекелестiк артықшылықтарын теңестiру үшiн жеткiлiксiз.

6. Қаржымен қамтамасыз ету

       2003-2005 жылдарға арналған Мемлекетаралық агроазық-түлік
           бағдарламасын іске асыруды қаржымен қамтамасыз ету

__________________________________________________________________________
Бағ.!Кіші!Кіші бағдарла.!2002 жылдың!                 Болжам
дар.!бағ.!маның бюджет. !  жоспары  !--------------------------------------
лама!дар.!тік бағдарла. !           !  2003 жыл  !  2004 жыл  !  2005 жыл
    !лама!масының атауы !           !            !            !
___________________________________________________________________________
  1 ! 2  !       3      !     4     !      5     !      6     !     7
___________________________________________________________________________
Егіншілік               4 727 655,0  7 093 601,3  9 516 263,1  12 035 496,0

032      Суармалы       55 827,0     86 967,0     91 145,2     159 699,0
         жердің
         мелиорациялық
         жай-күйін
         бағалау

    030  Жетісу ГГМЭ    20 991,0     49 631,0     51 661,0     51 661,0
    031  Суармалы       34 836,0     37 336,0     39 484,2     108 038,0
         жерлердің
         мелиорациялық
         жай-күйін
         бағалау

045      Ауыл           400 000,0    800 000,0    1 000 000,0  1 200 000,0
         шаруашылық
         тауарын
         өндірушілерге
         минералдық
         тыңайтқыштар,
         тұқымдарды
         дәрілегіштер
         және
         гербицидтер
         сатып алуға
         субсидия
         беру

046      Көктемгі-егіс  195 000,0    220 000,0    270 000,0    340 000,0
         және егін
         жинау
         жұмыстарын
         ұйымдастыруға
         жергілікті
         бюджеттерден
         кредит беру
         бойынша
         сыйақы (мүдде)
         ставкасын
         өтеу

048      Ауыл           56 828,0     61 827,9     63 940,9     74 797,0
         шаруашылық
         дақылдарының
         сорттарын
         сынақтан
         өткізу

    030  Ауыл           56 828,0     61 827,9     63 940,9     74 797,0
         шаруашылық
         дақылдарының
         сорттарын
         сынақтан
         өткізу
         жөніндегі
         мемлекеттік
         комиссия,
         облыстық
         инспектуралар

052      Топырақ        20 000,0     80 000,0     180 000,0    200 000,0
         құнарлылығы.
         ның монито.
         рингін жүргізу
         және оның
         химиялық
         құрамын
         анықтау

084      Көктемгі-егіс  4 000 000,0  4 500 000,0  5 500 000,0  7 000 000,0
         және егін
         жинау
         жұмыстарын
         жүргізуді
         ұйымдастыруға
         жергілікті
         бюджеттердің
         кредит беруі

Жаңа     Ерекше                      250 000,0    1 250 000,0  1 500 000,0
         авариялық
         учаскелерді,
         шаруашылық
         аралық
         арналарды
         және гидроме.
         лиорациялық
         қалпына
         келтіру

Жаңа     Ауыл                        1 032 379,4  1 100 000,0  1 500 000,0
         шаруашылық
         тауарын
         өндірушілерге
         жеткізіп беру
         жөнінде
         көрсетілетін
         қызметтер
         құнына
         субсидия беру
Жаңа     Агрохимиялық                60 000,0     60 000,0     60 000,0
         қызметтің
         ғылыми-
         әдістемелік
         орталығын
         ұйымдастыру

Астық өндіру            6 967 958,0  7 976 478,6  8 229 922,5  8 233 560,4
037      Элиталық       35 098,0     43 348,0     47 301,0     47 301,0
         тұқым шаруа.
         шылықтарының,
         мемлекеттік
         сорт сынау
         учаскелері
         мен станция.
         ларының,
         мемлекеттік
         тұқымдық
         астық ресурс.
         тарының
         тұқымдық
         және егілетін
         материалдар.
         ының сорттық
         және егілу
         сапаларын
         анықтау

038      Элиталық       728 000,0    772 454,3    844 000,0    844 000,0
         тұқым
         өсіруді
         сақтау және
         дамыту

043      Азық-түлік     5 413 400,0  5 500 000,0  6 208 382,3  6 208 382,3
         астығының
         мемлекеттік
         резервін
         жаңарту және
         ауыл
         шаруашылық
         тауарын
         өндірушілерді
         қолдау үшін
         сатып алуды
         қамтамасыз
         ету

047      Мемлекеттік    770 460,0     805 440,0    832 980,0    832 980,0
         резервтегі
         астықты
         сақтау

051      Мемлекеттік    21 000,0     335 183,3    173 312,5    173 312,5
         резервтегі
         астықтың
         орнын
         ауыстыру

Жаңа     Астық                       400 000,0
         қолхаттарын
         орындауға
         кепілдік
         қор құру

Жаңа     Бірегей                     64 800,0     67 013,7     68 784,6
         тұқымдар
         өсіруге
         субсидия
         беру

Жаңа     Отандық ауыл                55 253,0     56 933,0     58 800,0
         шаруашылық
         тауарын
         өндірушілер.
         дің себуіне
         арналған
         тұқымдардың
         сапасына
         сараптама

Ауыл шаруашылық
машиналарын жасау       1 247 000,0  3 471 088,8  5 429 727,5  7 605 377,6

042      Ауыл           147 000,0    173 490,7    420 385,9    728 984,6
         шаруашылық
         техникасының
         бюджет
         қаражаты
         есебінен
         жүзеге
         асырылатын
         лизингі
         бойынша
         сыйақы
         (мүдде)
         ставкасын
         өтеу

085      Лизинг         1 100 000,0  2 926 811,2  4 005 563,7  5 950 981,8
         негізде ауыл
         шаруашылық
         техникасымен
         қамтамасыз
         ету

Жаңа     Ауыл шаруашылық            1 000 000,0  2 000 000,0  2 000 000,0
         қызметтерін
         көрсететін,
         техниканы,
         қосалқы
         бөлшектердi
         және ауыл
         шаруашылық
         жабдықтарын
         жөндейтін және
         өткізетін
         сервис
         - орталықтар
         құру үшiн
         "Қазагроқаржы"
         ЖАҚ-ның
         жарғылық
         капиталын
         ұлғайту

Жаңа     Мемлекеттiк                250 000,0    50 000,0
         тапсырысты
         тәжірибелiк-
         конструкторлық
         жұмыстарға
         орналастыру

Жаңа     Ауылшаруашылық,            47 598,1     45 905,75    44 510,45
         мелиорациялық
         және
         жол-құрылыс
         техникасын
         мемлекеттiк
         тiркеу

Өсімдіктерді қорғау     2 982 777,0  3 497 380,1  3 284 693,3  3 131 984,3
және карантин                      
033      Өсiмдiктерді   2 811 836,0  2 841 596,0  2 507 504,0  2 230 616,0
         қорғау

    030  Ауыл           154 636,0    154 636,0    163 616,0    163 616,0
         шаруашылық
         дақылдарының
         ерекше қауiптi
         зиянкестерi
         мен ауруларын
         анықтау
         мониторингi

    031  Өсiмдiктердi   2 657 200,0  2 686 960,0  2 343 888,0  2 067 000,0
         жаппай
         зиянкестер
         мен аурулардан
         қорғау
049      Карантинге     8 356,0      9 017,6      9 167,6      11 001,1
         жатқызылған
         өнімдерді
         зертханалық
         фитосанита.
         риялық талдау

    030  Республикалық  8 356,0      9 017,6      9 167,6      11 001,1
         карантиндік
         зертхана

050      Дәнді          2 585,0      2 867,0      3 043,0      3 651,6
         дақылдардың
         импорттық
         тұқым
         материалдарын
         жерсіндіру-
         карантиндік
         тексеру

    030  Республикалық  2 585,0      2 867,0      3 043,0      3 651,6
         жерсіндіру-
         карантиндік
         көшеттік

068      Ерекше         160 000,0    508 738,0    629 827,0    750 000,0
         қауіпті
         карантиндік
         зиянкестер
         мен
         арамшөптер
         ошақтарын жою

Жаңа     Республикалық               127 332,0    127 332,0    127 332,0
         фитосанита.
         риялық
         әдiстемелiк
         диагностика
         мен болжамдар
         орталығы

Жаңа     Дәндi                       7 738,5      7 819,7      9 383,6
         дақылдардың
         импорттық
         тұқым
         материалдарын
         жерсiндiру-
         карантиндiк-
         бақылау

         Дәндi                       7 738,5      7 819,7      9 383,6
         дақылдардың
         Республикалық
         жерсiндiру-
         карантиндiк
         көшеттiгi

Мал шаруашылығы         1 263 000,0  2 340 000,0  3 429 000,0  2 512 000,0
038      Мал тұқымын    763 000,0    840 000,0    929 000,0    1 012 000,0
         асылдандыру
         ісін сақтау
         және дамыту

088      Мал            500 000,0    1 500 000,0  2 500 000,0  1 500 000,0
         шаруашылығы
         өнiмдерiн
         және олардың
         экспортын
         сатып алуға
         кредит беру

Ветеринария             1 676 418,0  2 886 006,2  3 513 410,6  4 764 702,0
034      Мал            569 541,0    1 233 506,2  1 289 410,0  1 482 822,0
         ауруларының
         диагнозын
         қою

    030  Республикалық  28 585,0     50 018,0     53 540,0     61 571,0
         ветеринариялық
         зертхана

    031  Жануарлардың   540 956,0    1 183 488,2  1 235 870,6  1 421 251,0
         ауруларының
         диагностикасы

035      Эпизоотияға    1 050 000,0  1 500 000,0  2 000 000,0  3 024 280,0
         қарсы күрес

066      Ауыл           34 800,0     32 500,0     74 000,0     85 100,0
         шаруашылығы
         жануарлары
         мен құстарының
         туберкулезіне
         және
         бруцеллезiне
         қарсы күрес

067      Жануарлар мен  22 077,0     120 000,0    150 000,0    172 500,0
         құстардың тез
         тарайтын жұқ.
         палы ауруларының
         ошақтарын жою

Өңдеу өнеркәсібі                     935 000,0    1 525 000,0  2 105 000,0

Жаңа     Ауыл                        500 000,0    1 000 000,0  1 500 000,0
         шаруашылық
         өнiмдерiн
         ұқсататын
         кәсiпорындарға
         арналған
         құрал-жабдықтар
         лизингiсi

Жаңа     Жабдықтар                   35 000,0     70 000,0     105 000,0
         лизингiсі
         бойынша
         пайыздық
         ставканы (7%)
         -өтеу

Жаңа     Қайта өңдейтiн              395 000,0    455 000,0    500 000,0
         кәсiпорындарға
         айналым
         қаражаттарын
         толықтыру үшін
         берiлетін банкі
         кредитiнiң
         пайыздық
         ставкасын
         15%-ғa дейiн
         жеңілдету

Кредит берудің балама   641 340,0    1 800 000,0  3 500 000,0  3 500 000,0
жүйесін құру

087      Ауыл           641 340,0    735 000,0    1 379 000,0  1 379 000,0
         шаруашылық
         өндiрiсіне
         ауылдық
         кредит
         серіктестік.
         тері арқылы
         кредит беру

Жаңа     "Аграрлық                   65 000,0     121 000,0    121 000,0
         кредит
         корпорациясы"
         ЖАҚ-ның және
         ауылдық
         кредит
         серiктестiк.
         терiнiң
         жарғылық
         қорын ұлғайту

Жаңа     Ауыл                        1 000 000,0  2 000 000,0  2 000 000,0
         шаруашылық
         өндiрiсiн
         дүлей
         апаттардан
         ерікті
         сақтандыруды
         қолдау

Мемлекеттік басқару     2 437 996,0  4 359 853,0  3 846 397,0  3 846 557,0
қызметін қамтамасыз ету    
001      Әкiмшiлiк      2 345 544,0  2 822 500,0  2 888 072,0  2 888 072,0
         шығыстар
    001  Орталық        137 824,0    168 192,0    168 192,0    168 192,0
         органның
         аппараты

    002  Аумақтық       2 207 720,0  2 654 308,0  2 719 880,0  2 719 880,0
         органдардың
         аппараттары

010      Кадрлардың     1 011,0      28 700,0     28 700,0     28 700,0
         біліктiлiгiн
         арттыру және
         оларды қайта
         даярлау

    05   Мемлекеттiк    1 011,0      28 700,0     28 700,0     28 700,0
         қызметшiлердiң
         біліктілiгiн
         арттыру

030      Ауыл           36 800,0     50 000,0     60 000,0     60 000,0
         шаруашылығы
         саласындағы
         қолданбалы
         ғылыми
         зерттеулер

079      Лицензиарлар.  19 458,0     19 458,0     19 458,0     19 458,0
         дың
         функцияларын
         орындау

500      Қазақстан      21 229,0     40 000,0     80 000,0     80 000,0
         Республикасы
         Ауыл
         шаруашылығы
         министрлiгiнiң
         ақпараттық
         жүйелерiн
         қоса жүргізу

600      Қазақстан      13 954,0     119 300,0    120 000,0    120 000,0
         Республикасы
         Ауыл
         шаруашылығы
         министрлiгінiң
         ақпараттық
         жүйелерiн құру

Жаңа     "Қазагромар.                460 000,0
         кетинг" ЖАҚ
         ақпараттық-
         маркетингтік
         орталығын құру

Жаңа     "Қазаграр.                  10 000,0     10 000,0     10 000,0
         мелиосушар"
         әдiстемелiк
         орталығын ММ
          құру

Жаңа     "Қазаграр.                  2427,0       1177,0       411,0
         мелиосушар"
         әдiстемелiк
         орталығын
         материалдық-
         техникалық
         жағынан
         жарақтандыру
         ММ

Жаңа     Ауылдық                     540 327,0    540 327,0    540 327,0
         округтерде
         статистика
         мамандарын
         ұстау

Жаңа     Қазақстан                   269 568,0    99 840,0     100 000,0
         Республикасы
         Ауыл
         шаруашылығы
         министрлiгiнiң
         аумақтық
         басқару
         органдарына
         арнаулы
         автокөлік
         сатып алу

Мемлекеттік мекемелерді 59 098,0     261 502,1    496 273,6    130 225,0
материалдық-техникалық
жарақтандыру

200      Республикалық  27 663,0     24 680,0     24 979,0     28 725,0
         ветеринариялық
         зертхананы
         материалдық-
         техникалық
         жарақтандыру

201      Ауыл           7 649,0      28 966,9     399 036,7    30 700,0
         шаруашылық
         дақылдарының
         сортын сынау
         жөнiндегi
         мемкомиссияны
         материалдық-
         техникалық
         жарақтандыру

202      Республикалық  7 530,0      8 705,0      9 502,7      6 300,0
         карантиндiк
         зертхананы
         материалдық-
         техникалық
         жарақтандыру

203      Жерсіндіру-    728,0        806,0        865,0        1 100,0
         карантиндік
         көшеттігін
         материалдық-
         техникалық
         жарақтандыру
204      ГГМЭ-ны        15 528,0     28 300,0     32 000,0     33 500,0
         материалдық-
         техникалық
         жарақтандыру

Жаңа     Республикалық               141 966,2
         фито-
         санитариялық
         диагностика
         мен болжам.
         дардың
         әдiстемелiк
         орталығын
         материалдық-
         техникалық
         жарақтандыру

Жаңа     Республикалық               3 078,0      4 890,2      4 900,0
         дәнді дақыл.
         дардың
         жерсiндiру-
         карантиндiк
         көшеттiгiн
         материалдық-
         техникалық
         жарақтандыру

Жаңа     Агрохимиялық                25 000,0     25 000,0     25 000,0
         қызметтiң
         жаңадан
         ұйымдастыры.
         латын ғылыми-
         әдiстемелiк
         орталығын
         материалдық-
         техникалық
         жарақтандыру

Барлығы                 22 003 242,0 35 542 722,4 4 862 815,4 48 984 001,3
Инвестициялық жобалар   8 668 172,0  5 034 825,0  5 696 032,0 6 241 850,8

054      Ирригация және 1 569 503,0  459 170,0
         дренаж
         жүйелерін
         жетілдіру

    080  Жобаны сыртқы  228 035,0    35 742,0
         заемдардың
         есебінен
         іске асыру

    081  Жобаны iшкi    1 320 284,0  401 307,0
         көздердiң
         есебiнен
         iске асыру

    101  Жобаларды      21 184,0     22 121,0
         басқаруға
         iшкi
         көздерден
         көмек көрсету
         үшiн
         жергiлiктi
         консультанттар
         көрсететiн
         қызметтерді
         сатып алу

055      Су             989 657,0    993 209,0    903 262,5    471 171,3
         ресурстарын
         басқаруды
         жетiлдiру және
         жерді қалпына
         келтiру

    080  Жобаны сыртқы  395 931,0    282 877,0    215 284,5    135 523,7
         заемдардың
         есебiнен iске
         асыру

    081  Жобаны iшкi    532 864,0    670 565,0    662 337,0    320 950,2
         көздердiң
         есебiнен iске
         асыру

    101  Жобаларды      11 967,0     16 191,0     12 820,5     7861,4
         басқаруға
         iшкi
         көздерден
         жәрдем
         көрсету үшiн
         жергiлiктi
         консультанттар
         көрсететiн
         қызметтердi
         сатып алу

    102  Құрылыс        48 895,0     23 667,0     12 820,5     6836
         уақытында
         және iшкi
         көздерден
         қызмет
         көрсету
         мерзiмiнде
         егжей-тегжейлi
         жобалауды,
         техникалық
         қадағалауды
         жүзеге асыру
         үшiн
         консультанттық
         қызметтер
         көрсетумен
         қамтамасыз ету

057      Ауыл           59 514,0     4 830,0
         шаруашылығын
         жекешелендiр.
         геннен кейiнгi
         қолдау
         жөнiндегi жоба

    080  Жобаны сыртқы  47 926,0
         заемдардың
         есебiнен iске
         асыру    

    081  Жобаны iшкi    4 706,0
         көздер
         есебiнен iске
         асыру

    101  Жобаларды      6 882,0      4 830,0
         басқаруға iшкi
         көздерден
         жәрдем көрсету
         үшін жергiлiктi
         консультанттар
         көрсететiн
         қызметтердi
         сатып алу

        Несиелеу

082      Ирригация және 4 171 108,0  306 222,0
         дренаж
         жүйелерін
         жетiлдiру
         жобасына
         кредит беру

    080  Жобаны сыртқы  4 171 108,0  306 222,0
         заемдар
         есебiнен iске
         асыру

083      Су ресурстарын 1 085 292,0  1 284 136,0  1 176 655,5  519 365,1
         басқаруды және
         жердi қалпына
         келтіруді
         жетiлдiру
         жобасына
         кредит беру

    080  Жобаны сыртқы  1 085 292,0  1 284 136,0  1 176 665,5  519 365,1
         заемдар
         есебiнен iске
         асыру

086      Ауыл           793 098,0    172 922,0
         шаруашылығын
         жекешелен.
         діргеннен
         кейінгі қолдау
         жөнiндегi
         жобаға кредит
         беру

    080  Жобаны сыртқы  641 590,0    172 922,0
         заемдар
         есебiнен iске
         асыру

Қолданыстағы жобалар    8 668 172,0  3 220 489,0  2 079 918,0  990536,4   
бойынша қорытынды:
Жаңа жобалар

Жаңа     Ауыл                        1 207 500,0  1 248 750,0  1 452 650,0
         шаруашылығын
         жекешелендір.
         геннен кейінгі
         қолдау
         жөніндегі
         жобаға кредит
         беру -
         2-кезең

         Жобаны сыртқы               1 207 500,0  1 248 750,0  1 452 650,0
         заемдар
         есебiнен iске
         асыру

Жаңа     Ауыл                        108 836,0    112 554,0    115 530,4
         шаруашылығын
         жекешелендір.
         геннен кейінгі
         қолдау
         жөніндегі
         жоба -

         2-кезең

         Жобаны сыртқы               80 500,0     83 250,0     85 450,0
         заемдар
         есебiнен iске
         асыру
         Жобаны ішкі                 12 880,0     13 320,0     13 672,0
         көздер
         есебiнен iске
         асыру

         Жобаларды                   15 456,0     15 984,0     16 408,4
         басқаруға iшкi
         көздерден
         жәрдем көрсету
         үшiн жергiлiктi
         консультанттар
         көрсететiн
         қызметтердi
         сатып алу

Жаңа     Ауылдық жерде                            832 500,0    1 709 000,0
         кiрiстердi
         ұлғайту

         Жобаны сыртқы                            832 500,0    1 709 000,0
         заемдар
         есебiнен iске
         асыру

Жаңа     Қазақстанның                483 000,0    832 500,0    854 500,0
         ауыл
         шаруашылық
         өнiмiнiң
         бәсекеге
         қабiлеттiлiгiн
         арттыру (ДҚДБ)

         Жобаны сыртқы               241 500,0    416 250,0    427 250,0
         заемдар
         есебiнен iске
         асыру

         Жобаны iшкi                 241 500,0    416 250,0    427 250,0
         көздер
         есебiнен iске
         асыру

Жаңа     "Қызылорда                  15 000,0
         облысының
         ирригация-
         дренаж
         жүйелерiн
         жетiлдiру және
         су шаруашылығын
         жақсарту"
         жобасына
         мемлекеттiк
         сараптама
         жүргiзу

         Жобаны iшкi                 15 000,0
         көздер
         есебiнен
         iске асыру

Жаңа     Қызылорда                                589 810,0    1 119 634,0
         облысының
         ирригация-
         дренаж
         жүйелерін
         жетiлдiру
         және су
         шаруашылығын
         жақсарту

         Жобаны сыртқы                            589 810,0    1 119 634,0
         заемдар
         есебiнен iске
         асыру

Жаңа жобалар бойынша                 1 814 336,0  3 616 114,0  5 251 314,4
қорытындысы:

Бюджеттік бағдарламалар 30 671 414,0 40 577 546,4 49 558 847,4 55 225 852,2
бойынша барлығы:

Жанама қолдау:          56 715 900,0 48 887 000,0 44 713 000,0 44 877 000,0

Жаңа     Ауыл                        1 300 000,0  1 750 000,0  350 000,0
         шаруашылық
         машиналарын
         жасауды
         дамытуға
         кредит беру

         Трансмиссия                 600 000,0    1 400 000,0
         өндiрiсiн
         ұйымдастыруға
         кредит беру

         Дизельдiк                   350 000,0
         двигательдер
         өндiрiсiн
         ұйымдастыруға
         кредит беру

         Қосалқы                     350 000,0    350 000,0    350 000,0
         бөлшектер
         өндiруге
         кредит беру

         Сыртқы заемдар 1 575 000,0  1 575 000,0  1 575 000,0  1 575 000,0
         бойынша
         мемлекеттiк
         кепiлдiктер

         Шаруа фермер   2 835 800,0  3 083 000,0  3 347 000,0  3 615 000,0
         қожалықтарына
         салық
         жеңiлдiктері

         Ауыл           11 540 100,0 12 420 000,0 13 500 000,0 14 796 000,0
         шаруашылық
         тауарын
         өндіруші
         заңды
         тұлғаларға
         салық
         жеңілдіктері
         Мерзімі        40 765 000,0 30 509 000,0 24 541 000,0 24 541 000,0
         ұзартылған
         және мерзімі
         өтіп кеткен
         борыштар

Қорытындысы            87 387 314,0
                                   89 464 546,4
                                                94 271 847,4
                                                            100 102 852,2
---------------------------------------------------------------------------

(таблицаның жалғасы)
---------------------------------------------------------------------------
Бағдарлама!                            Ескерту
---------------------------------------------------------------------------
     1    !                               8
---------------------------------------------------------------------------
032        Суармалы жердiң мелиорациялық жай-күйiн, жер асты суларының
           мониторингiн бағалау және суармалы жердiң мелиорациялық
           кадастрын жүргiзу. Штат саны 68 адам болатын "Жетiсу ГГМЭ"
           мемлекеттiк мекемесiн ұстап тұру. 710 мың га. алқаптағы, соның 
           iшінде Алматы облысында - 672 мың га, Жамбыл облысында - 38 мың
           га. суармалы жерді агромелиорациялық тексеру үшiн.
           Шығынның ұлғаюы 2002 жылы ЖГГМЭ iс-қимыл аймағында 7 ЖДЖЖЖ
           объектiсiн, соның iшiнде Солтүстiк филиалдың iс-қимыл аймағында
           5 объектiнi пайдалануға беру жоспарланып отырғанына байланысты.
           Қазақстан Республикасының Yкiметi мен Халықаралық Қайта құру
           және Даму Банкi және Азия Қайта құру Банкi (АҚБ) арасындағы
           Заем туралы келiсiмге сәйкес Жетiсу экспедициясына және оның
           солтүстiк филиалына осы объектiлерде топырақ қабатына, жерасты
           және дренажды суларына экологиялық мониторинг жүргізу
           жұмыстары жүктеледi. Бұл жұмыстардың орындалуы олардың әр түрлi
           уытты элементтермен және ауыл шаруашылық өндiрiсiнiң
           қалдықтарымен ластанғандығын бағалауды қамтиды, мұның өзi
           қымбатқа түсетiн iс-шара болып табылады
           Суармалы жерлердiң мелиорациялық кадастрын жүргiзудi ақпараттық
           қамтамасыз ету үшін республиканың суармалы жерiнiң
           мелиорациялық жай-күйiн бағалау. Суармалы жердi
           агромелиорациялық тексерудi бақылау скважиналарының
           мониторингтiк желiсiн жабдықтау жолымен жүзеге асыру және жер
           асты суларының деңгейлiк тұздылық режимiн тұрақты қадағалауды
           ұйымдастыру

045        Ауыл шаруашылық дақылдарының өнiмдiлiгiн молайту, топырақтың
           құнарлылығын қалпына келтiру, өсiмдiк өсiру шаруашылығы
           өнiмiнiң сапасын жақсарту, елдiң экспорттық әлеуетiн арттыру
           мақсатында ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушілерге минералдық
           тыңайтқыштардың, тұқымдарды дәрiлегіштер мен гербицидтердiң
           құнын арзандату (1 тоннасының орташа құнынан 40%). Субсидия
           берiлетiн минералдық тыңайтқыштардың, дәрiлегiштер мен
           гербицидтердiң 2003 жылға арналған мөлшерi - 44,2 мың тонна

046        Республикалық бюджеттен 7,0 млрд. теңге сомасында бөлiнетiн
           кредитті пайдаланғаны үшiн республикалық бюджетке жергiлiктi
           бюджеттер төлейтiн сыйақы (мүдде) сомасын өтеу. Ауыл шаруашылық
           тауарын өндiрушілерге жергiлiктi бюджеттерден кредит берген
           және кейiннен нөлдiк сыйақы ставкасымен кредит берген кезде
           қайтарымдылық, ақылылық пен қамтамасыз етушілік (сыйақы (мүдде)
           ставкасы 4,9 %) принципінің сақталуына мүмкiндiк бередi

048        Ауыл шаруашылық дақылдарының сорттарын Қазақстан
           Республикасында сынаққа рұқсат берiлген селекциялық
           жетiстiктердiң Мемлекеттiк тiзiлiмiне енгiзу және селекциялық
           жетiстiктiң патенттiк қабілеттілiк шарттарына сәйкестiгi
           жөнiнде қорытындылар беру. Штат саны 248 адамдық мемлекеттiк
           мекеменi ұстап тұру. 4 758 сортқа тәжiрибе жүргiзу

052        Топырақтың қамтамасыз етілуiн ескере отырып, минералдық
           тыңайтқыштарды ұтымды пайдалану мақсатында топырақтағы негiзгi
           құнар беретiн элементтерді айқындау, ауыл шаруашылық
           дақылдарының өнiмдiлігін арттыру үшін топырақтың
           құнарлылығын сақтау және қалпына келтiру. 2003 жылы зерттелетiн
           алап - 1333,3 мың га (1 гектарды зерттеудiң орташа құны - 60
           теңге)

084        Отандық ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілердi көктемгi-егiс
           және егін жинау жұмыстарын жүргiзуге кредит ресурстарымен
           қамтамасыз етудi жергiлiктi бюджеттер арқылы ұйымдастыру.
           Облыстық Ауыл шаруашылығы басқармалары табыс еткен
           технологиялық карталарға сәйкес 15 млн. га егiп өсiру үшiн 1300
           мың тонна дизель отыны немесе ақшамен есептегенде 36 млрд.
           теңге қажет (1 тонна диз. отынының бағасы 180 АҚШ доллары,
           бағамы 154 теңге). 7 млрд. теңге жанар-жағармай
           материалдарымен қамтамасыз ету үшін қажеттi мөлшердiң 19 %-ын
           құрайды
           Суаруға керектi суды ұтымды пайдалануды және оның ысырап болуын
           азайтуды қамтамасыз ету, суармалы-суландыру жүйелерiне ПӘК
           арттыру. Жобалау-сметалық құжаттаманың техникалық-экономикалық
           негіздерiн әзiрлеу және мемлекеттік сараптама алу, ерекше
           авариялық учаскелердi, каналдар мен гидротехникалық
           құрылыстарды күрделi жөндеу экологиясының сараптамасын алу
           Республиканың оңтүстік аймақтарының суармалы жерiн сумен
           қамтамасыз етудi жақсарту, суаруға керектi суды жеткiзудiң
           құнын арзандату (40%), ауыл шаруашылық өнiмiн өндiрудiң
           рентабельдiлігін қамтамасыз ету. 2003 жылы су тұтынудың
           жобаланған көлемi 14000,0 млн. текше метр. 1 текше метр суды
           жеткiзудiң тарифi - 15,3 тиын. Ауыл шаруашылық тауарын
           өндiрушілердiң 1.01.02. жылғы - 438,9 млн. теңге дебиторлық
           берешегiн өтеу.
           Ауыл шаруашылығына агрохимиялық қызмет көрсетудiң бiрыңғай
           жүйесiн қалпына келтiру және егiншiлiктi дамыту мақсатында
           агрохимиялық қызметтi ұйымдастыру. Ауыл шаруашылық мақсатындағы
           жер құнарлылығының сапасын бағалау, экологиялық бұзылуларды
           анықтау, сондай-ақ минералдық және органикалық тыңайтқыштардың
           экономикалық жағынан дәлелденген мөлшерiн қолдану негiзiнде
           жыртылған жердi тиiмдi пайдалану бойынша ұсыныстар әзiрлеу.
           Штат саны 150 адам болатын мемлекеттiк мекеме ұстау

037        Ауыл шаруашылық дақылдарының өнiмділігiн арттыру және
           республиканың ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілерiн өнiмдiлік
           сорттылығы сапалы және өнiмділігі жоғары элиталық тұқымдармен
           қамтамасыз ету үшін элиталық тұқым шаруашылықтарында,
           мемлекеттiк сорт сынау учаскелерi мен станцияларында, тұқымдық
           астықтың мемлекеттік ресурстарында ауыл шаруашылығы дақылдарының
           тұқымдық және егiлетiн материалының сорттық және eгілу
           сапаларын айқындау. 2003 жылға арналған зерттеулер мөлшерi -
           73223 дана (1 зерттеудiң орташа құны - 592 теңге). Республикада
           элиталық тұқым шаруашылықтарының саны үнемi өсiп келедi. Белгiлi
           бiр табиғи-климаттық аймақтар үшін сояның, жүгерiнiң, қант
           қызылшасының және дәндi дақылдардың элиталық тұқымдарын өсiру
           бойынша шаруашылықтар қосымша аттестатталады. Қазiргi кезге
           дейiн аттестатталған элиталық тұқым шаруашылықтарының саны
           74-ке жеттi. Ауыл шаруашылық дақылдарының элиталық тұқымдарына
           деген облыстардың қажеттерiн негiзге алғанда, 2004 жылы
           республика бойынша элиталық тұқым шаруашылықтарының санын 85-ке
           жеткiзу жоспарлануда. Тұқымдық астықтың мемлекеттік
           ресурстарының көлемi 120 мың тоннаға дейiн ұлғаяды

038        Ауыл шаруашылық өсімдіктерінің гендік қорын сақтау және дамыту.
           Отандық ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілерге ауыл шаруашылық
           дақылдарының элиталық тұқымдарының құнын арзандату (1 тоннаның
           орташа құнының 40%), ғылыми негiзделген нормаларға сәйкес сорт
           ауыстыруды және сорт жаңартуды жүргiзу үшiн отандық ауыл
           шаруашылық тауарын өндiрушілердi ауыл шаруашылық дақылдарының
           элиталық тұқымдарымен толық қажетiнше қамтамасыз ету,
           картоптың, көп жылдық және бiр жылдық шөптердiң, қант
           қызылшасының элиталық тұқымын өсiрудi қалпына келтiру. 2003
           жылға элиталық тұқым сату - 56000 тонна. Ауыл шаруашылық
           дақылдарының әр алуан түрiнiң элиталық тұқымдарын өндiрудiң
           өзiндік құнындағы айырмашылығын, демек олардың құнындағы елеулi
           алшақтықты ескерiп, әрбiр дақылға субсидия беруге caралап қарау
           жоспарлануда

043        Елдiң жұмылдыру қажеттерi мен азық-түлік қауiпсiздiгiн
           қамтамасыз ету және ауыл шаруашылық тауарын өндiрушiлердi
           қолдау мақсатында астықтың мемлекеттiк ресурстарын қалыптастыру
           үшiн астықты мемлекеттiк сатып алу. Жыл сайын 466940 тонна астық
           сатып алу жоспарлануда

047        Қазақстан Республикасының жұмылдыру мұқтаждарын және азық-түлiк
           қауіпсiздiгiн қамтамасыз ету үшiн азық-түлiктiк астық
           мемлекеттiк резервiн сақтау (1 тоннаны сақтаудың айына - 134,24
           теңге)

051        Азық-түлiктiк астықтың мемлекеттiк резервiн сақтауды және
           республиканың жұмылдыру қажеттерiн қамтамасыз ету үшін астықтың
           мемлекеттiк ресурстарын басқару жөнiндегi агенттіктiң
           басқаруындағы элеваторларға жеке меншiк астық қабылдау
           кәсiпорындарынан азық-түлiктiк астықтың мемлекеттiк резервiнiң
           бiр бөлiгiн ауыстыру. 2003 жылы 124 930 тонна көлемiнде астық
           ауыстыру жоспарлануда. Ауыстырылатын астықтың көлемi ұлғаюы
           салдарынан ауыстыруға жұмсалатын шығындардың ұлғаюы
           Маусымдық кредит бepy үшін жағдай жасау. Екінші деңгейдегi
           банктердiң кредит ресурстарын және ЕҚДБ заемдарын iске қосу.
           Астық қабылдау кәсіпорындарының астық қолхаттарын орындауын
           өтемеу тәуекелiн болдырмау және астық қолхатының бағалы қағаз
           ретіндегі құндылығын қамтамасыз ету

           Тексерiлген тұқымдар себу, ауыл шаруашылық дақылдарының
           түсiмдiлiгiн тиiсiнше арттыру, өнiмнiң сапасын жақсарту және
           елдiң азық-түлiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету үшін
           республиканың ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілерiндегi ауыл
           шаруашылығының тұқымдық және егiлетiн материалдарының
           сорттылығы мен және себiлу сапаларын айқындау. 2003 жылға
           тексерiлетiн тұқымдардың саны - 1400 мың тонна, 93 333 зерттеу
           (1 зерттеудің құны - 592 теңге)

042        Ауыл шаруашылық техникасының лизингi бойынша сыйақы ставкасын
           азайту арқылы ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілер үшін ауыл
           шаруашылық техникасы мен қосалқы бөлшектердiң құнын арзандату

085        Машина-трактор паркiн жаңарту үшiн ауыл шаруашылық техникасын
           лизингiге беру арқылы отандық ауыл шаруашылық тауарын
           өндiрушілердi қолдау. Кепiлмен қамтамасыз етiлген ауыл
           шаруашылық техникасына қажеттiлiк 10,0 млрд. теңге шегiнде. Осы
           бағдарламаны iске асыру есебiнен мынадай ауыл шаруашылық
           техникасын сатып алу көзделуде: 500 комбайн, 500 дән сепкiш, 200
           дестелегiш, 200 MTЗ, 20 МТЗ 1522B (жаңа үлгiсi), 20 "Baster"
           CC-6 дән сепкiшi

           Жердi өңдеу, техниканы жөндеу бойынша қызметтер көрсету үшiн
           сервис орталықтары мен МТС құру. Қазақстан Республикасының 6
           облысында сервис орталықтарын құру көзделуде. Сервис
           орталықтарын құру мақсатында осы бағдарламаны iске асыру үшін:
           1) осы сервис орталықтары үшiн өндiрiстiк база сатып алу - 100
           млн. теңгеге дейiн; 2) ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілерге
           қызметтер көрсетудiң бүкiл спектрi үшiн қажеттi ауыл шаруашылық
           машиналары паркiн - 1 400 млн. теңгеге дейiн жасақтау; 3)
           орындалған жұмыс көлемi үшiн есеп айырысу астықты сатқаннан
           кейiн жасау көзделiп отыр, соған байланысты сервис орталықтарын
           айналым құралдарымен: жалақымен, ЖЖМ-мен, салықпен, жөндеу
           қорымен, үстеме шығыстармен, тұқым, гербицид, фунгицид сатып
           алумен қамтамасыз ету қажет, олар 500 млн. теңгеге дейiн жетедi
           "Проинженер" бағдарламасының компьютерлiк үлгiсiн сатып алу -
           1700 мың АҚШ доллары; компьютерлер, плоттерлер және басқа
           аксессуарлар сатып алу - 300 мың АҚШ доллары; қызметкерлердi
           оқыту және бағдарламаны демеу - 270,0 мың АҚШ доллары

033        Республикада қолайлы фитосанитариялық жағдайды қамтамасыз ету.
           Ауыл шаруашылық өсiмдiктерiнiң ерекше қауiптi зиянкестерi мен
           ауруларының жаппай даму және таралу ошақтарын анықтауға арналған
           жұмыстар жүргiзудi ұйымдастыру

           Республикада қолайлы фитосанитариялық жағдайды қамтамасыз ету.
           Пестицидтердi сатып алуды (1987,9 млн. теңге), сақтауды,
           тасымалдауды және ауыл шаруашылық өсiмдiктерiнiң ерекше
           қауіпті зиянкестерi мен аурулары таралған алаптарға химиялық
           өңдеу жүргiзудi ұйымдастыру (692,7 млн. теңге), сондай-ақ тыйым
           салынған және жарамсыз болып қалған пестицидтер мен олардың
           ыдыстарын кәдеге жаратуды ұйымдастыру (6,3 млн. теңге).

049        Республика аумағын шет елдерден немесе карантин аймағынан
           карантиндік объектілердің әкелінуінен немесе өздігінен өтуінен
           қорғау. Карантинге жатқызылған материалдарда карантиндік
           объектілердің болуына шамамен 24 мың дана зертханалық
           фитосанитариялық талдау жүргізу және олардың түр құрамын
           анықтау үшін штат саны 35 адамдық мемлекеттік мекеме ұстау.
           Коммуналдық қызметтерге төленетін ақының құнын өсіру, жалға
           үй-жай алу, электр энергиясы, байланыс қызметтеріне және т.б.
           ақы төлеу

050        Қазақстан Республикасының аумағын карантиндік зиянкестермен
           және аурулардың қоздырғыштарымен залалданудан қорғауды қамтамасыз
           ету. Өсімдіктердің зиянкестерін, ауруларын және арамшөптерді
           анықтауға сараптамалар мен талдаулар, өсімдіктердің өсу
           кезеңінде карантинге жатқызылған импорттық материалға апта
           сайын тексеру жүргізу үшін штат саны 9 адамдық мемлекеттік
           мекеме ұстау. Коммуналдық қызметтерге төленетін ақының құнын
           өсіру, үй-жайды жалға алу, электр энергиясы, байланыс
           қызметтеріне және т.б. ақы төлеу

068        Өсімдік ресурстарының азық-түліктік және шикізаттық
           қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін өсімдіктер карантині бойынша
           мемлекеттік іс-шараларды жүзеге асыру, карантиндік объектілер
           бойынша жағдайды тұрақтандыру, Қазақстан Республикасының
           аумағында қолайлы фитосанитарлық жағдайды қамтамасыз ету.
           Карантиндік объектілердің таралу ошақтарын анықтау бойынша
           іс-шараларды жүзеге асыру (30,1 млн. теңге), пестицидтер сатып
           алу (458,8 млн. теңге), ошақтарды жою (жұмыстар) (19,8 млн.
           теңге). Карантиндік объектілердің ошақтарын толық жоюға 7,5
           млрд. теңгеден астам қаржы қаражат қажет
           Қазақстан Республикасының аумағында фитосанитариялық жағдайды
           бағалау және: қорғау iс-шаралар жүргiзудiң орындылығын;
           зиянкестерге қарсы күрестiң ең тиiмдi әдiстерi мен тәсiлдерiн;
           қорғау iс-шараларын жүргiзудiң оңтайлы мерзiмдерiн; қажеттi
           материалдық ресурстардың көлемiн айқындау үшiн штат саны 217
           бiрлiктегi "Фитосанитарлық диагноз қою мен болжау республикалық
           әдiстемелiк орталығы" мемлекеттiк мекемесiн құру
           Дәндi дақылдардың импорттық тұқымдарының егiстiктерi
           карантиндiк объектiлерiмен жасырын залалдануын анықтауға
           сараптамалар мен талдаулар, өсiмдiктердiң өсу кезеңiнде
           егiстiктердi апта сайын зерттеулер жүргiзу үшiн штат саны 18
           адамдық "Дәндi дақылдардың республикалық жерсiндiру-карантиндiк
           көшеттiгi" мемлекеттiк мекемесiн ұстау, карантинге жатқызылған
           тексерiлетiн материалдың күтiмi бойынша агротехникалық
           iс-шаралар жүргiзу

038        Селекциялық мақсаттарға қажетті жануарлар мен құстардың гендiк
           қорын сақтау мен дамыту. Жоғары өнiмдi, нақты табиғи-климаттық
           жағдайларға бейiмделген мал мен құстың табынын жаңарту
           бойынша белсендi мемлекеттiк саясат жүргiзу. Отандық ауыл
           шаруашылық тауарын өндiрушiлерге сатылатын асыл тұқымды өнiмнiң
           (материалдың) құнын арзандату - (асыл тұқымды төлдiң өзiндiк
           құнының 25-50%, бұқалардың ұрықтары 40%-ға дейiн, асыл тұқымды
           жұмыртқа 25-50%). "Асыл түлік" МО AAҚ бойынша 50 бас бұқа сатып
           алуға, 110 бас бұқаны ұстауға, бұқалардан алынған ұрықты
           сақтауға жұмсалған шығындар өтелетiн болады. Сондай-ақ 66 000
           мың теңге сомасына коллекциялық табындар үшін жануарлардың саны
           аз және бiрегей тұқымдарының және селекциялық-генетикалық
           орталықтар үшiн арнаулы жабдықтың құнын өтеу жоспарлануда

088        Мал шаруашылығы өнiмдерiн өндiрудiң өсуiн ынталандыру, мал
           шаруашылығы салаларының тиiмділігiн арттыру, мал шаруашылығы
           өнiмдерiн ұқсату деңгейiн халықаралық стандарттарға жеткiзу.
           Мал шаруашылығы өнiмiн және тiрi малды дайындау, мал
           шаруашылығы өнiмiн ұқсату, оны экспортқа және iшкi рынокқа
           жеткiзу. 2003 жылы мынадай мал шаруашылығы өнiмдерiн сатып алу
           жоспарлануда: ет - 375 тонна, сүт және сүт өнiмдерi - 1200
           тонна, жүн - 4900 тонна, iрi қараның терi шикiзаты - 103 мың
           дана, ұсақ малдiкi - 200 мың дана, жалпы сомасы - 1 млрд. теңге

034        Жануарлардың ерекше қауiптi және карантиндiк ауруларына
           диагностикалық әдiстемелiк қамтамасыз ету, референттік
           функцияны орындау. Жануарлар мен құстар ауруларының
           диагностикасы жөнiндегi нормативтiк құқықтық актiлердi ДСҰ
           талаптарына сәйкес халықаралық ұсыныстар мен стандарттарға
           үйлестiру. Штат саны 84 адамдық мемлекеттiк мекеме ұстау.
           Жабайы фаунаның арасында ерекше қауiптi аурулардың эпизоотиялық
           мониторингiн жүзеге асыруды қамтамасыз ету. 2003 жылға
           арналған сомалардың ұлғаюы Халықаралық эпизоотиялық бюроның
           диагностикалық тестерi мен стандарттарына қойылатын талаптарға
           сәйкес жануарлар мен құстардың ерекше қауiптi және карантиндiк
           аурулары диагностикасын әдiстемелiк қамтамасыз етудiң
           шығындарына байланысты
           Жануарлар мен құстардың ерекше қауiптi ауруларының таралуын
           болдырмау. Жануарлар мен құстардың ерекше қауiптi ауруларының
           шамамен 16,2 млн. (2002 жылы - 7,6 млн.) диагностикалық
           зерттеуiн жүргiзу жөнiнде iс-шараларды орындау үшiн көрсетiлген
           қызметтерге ақы төлеу (бiр зерттеудің орташа құны 75,9 млн.
           теңге)

035        Республикамыздағы ауыл шаруашылық жануарлары мен құстарының
           ерекше қауiптi аурулары бойынша қолайлы эпизоотиялық жағдайды
           қамтамасыз ету. Ветеринариялық препараттардың шамамен 46 атауын
           сатып алу, ветеринариялық препараттарды белгiленген орынға
           дейiн жеткiзу, жергiлiктi жерлерде шамамен 120,6 млн. дәрi
           егудi жүргiзу, серологиялық зерттеулер үшiн қанның сынамаларын
           өңдey, алу және жеткiзу. Шығыстың ұлғаюы номенклатураның және
           сатып алынатын ветеринариялық препараттар көлемінің, сондай-ақ
           ҚР аумағында эпизоотиялық қолайлылықты қамтамасыз ету
           мақсатында ауыл шаруашылық жануарлары мен құстың басын мейлiнше
           толық қамту үшiн тұтас алғанда ҚР бойынша жануарларды қарау
           санының ұлғаюына байланысты

066        Жануарлар мен құстарды туберкулез бен бруцеллезден қорғау. Екi
           мәрте терiс нәтиже алғанға дейiн жануарларды зерттеудi;
           жануарларға вакцина егудi; жануарлар ұсталған орындарды
           дезинфекциялауды жүргiзудi қоса алғанда белгiленген талаптарға
           сәйкес ауыл шаруашылық жануарларының бруцеллезi бойынша
           қолайсыз 9 пункттi сауықтыру. Көрсетiлген сома ҚР Yкiметiнiң
           қаулысында көзделген және ауыл шаруашылық жануарлары мен
           құстардың туберкулезi мен бруцеллезiнiң алдын алу және
           күресудiң 1999-2003 ж.ж. арналған бекiтiлген бағдарламасына
            сәйкес келедi.

067        Жануарлар мен құстардың тез тарайтын жұқпалы ауруларының тұтану
           ошақтарын оқшаулау және жою, олардың шекаралас мемлекеттерден
           Қазақстан Республикасының аумағына әкелiнуiне жол бермеу,
           - республикамыздағы тез тарайтын жұқпалы аурулардың 15 тұтану
           ошағын;
           - эпизоотия пайда болған жағдайда шектес мемлекеттермен (5 ел)
           ветеринариялық-бақылау пункттерiнде 50 пост ұйымдастыру;
           - қауiп төндiретiн жануарларды жою және iшiнара құнын өтеу. Осы
           бағдарлама бойынша қаржыландыру көлемiнiң ұлғаюы ҚР-мен шектес
           мемлекеттердiң аумағында жануарлардың ерекше қауіптi аурулары
           бойынша эпизоотиялық ахуалдың күрт қиындауына байланысты.
           Сондай-ақ бұл малдардың аса қауiптi ауруларының тұтануын
           мейлiнше қысқа мерзiмде жоюды және алынатын жануарлардың,
           өнiмдердiң және малдан өндiрiлетiн шикiзаттың залалын өтеуге
           байланысты.
           Ауыл шаруашылық шикiзатын ұқсатуды қалпына келтiру және дамыту
           мақсатында ұқсатушы кәсiпорындар үшiн лизинг тетiгiн енгiзу,
           ұқсатушы кәсiпорындардың техникалық және технологиялық
           артта қалуын еңсеру, өнiмнiң бәсекеге қабілетiн қамтамасыз ету,
           отандық экономиканың импортқа шиеленiсте тәуелдiлiгін еңсеру,
           iшкi рынокты отандық өндiрiстiң жоғары сапалы мал шаруашылығы
           және өсiмдiк шаруашылығы өнiмдерiмен молықтыру.
           Ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілер үшін ұқсату жабдықтарының
           лизингi бойынша сыйақы ставкасын азайту арқылы ауыл шаруашылық
           тауарын өндiрушілер үшiн ұқсату жабдықтарының құнын арзандату

           Ұзақ мерзiмдi кредит беру eceбiнен ұқсатушы кәсiпорындарға
           айналым қаражатын толықтыру үшiн берiлетiн банкі кредитiнiң
           пайыздық ставкасын (15%-ға дейін) жеңiлдету

087        Ауыл шаруашылық тауарын өндiрушiлердiң қаражатын тарту және осы
           мақсаттарға бөлiнетiн мемлекеттiк кредит ресурстарын тиiмдi
           пайдалану арқылы ауыл шаруашылық өндiрiсiне кредит беру
           жүйесiн ұйымдастыру. Қосымша 10 АНС құру

           АНС құру және АНС-тың жарғылық капиталына корпорацияның өз
           жарғылық капиталының есебiнен қатысуы арқылы аграрлық секторға
           кредит беру жүйесiн ұйымдастыру
           Табиғи сипаттағы дүлей апаттар салдарынан егiннiң жойылуы және
           ерекше қауiптi аурулардан ауыл шаруашылық жануарларының
           өлім-жiтiмi кезiндегi залалдың бiр бөлiгiн өтеу тәртiбiмен
           сақтандыру төлемдерi арқылы ауыл шаруашылық тауарын
           өндiрушілерге қаржылық көмек көрсету мақсатында ауыл
           шаруашылығы бойынша сақтандыруды өтеу қорын құру

001        Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң орталық
           аппаратын және аумақтық бөлiмшелерiне жүктелген функциялардың
           мейлiнше тиiмдi орындалуына қол жеткiзу үшiн олардың қызметiн
           қамтамасыз ету
           2002 жылмен салыстырғанда 2003 жылға жоспарланған сомалардың
           өсуi 002 кiшi бағдарлама бойынша аумақтық органдардың штат санын
           азайтудың есебiнен ҚР АШМ орталық аппараты штат санының
           ұлғаюына байланысты

010        Ауыл шаруашылығы министрлігінiң мемлекеттік қызметшілерiнiң
           кәсiби деңгейін арттыру. Шағын мамандандыру курстарын өткiзу,
           өсiмдiктердi қорғау және карантин, мал тұқымын асылдандыру iсi,
           ветеринария, тұқым және астық инспекциясы,
           ақпараттық-маркетингтiк қызмет салаларында оқыту.

030        Ауыл шаруашылық өнiмiнiң бәсекелестiгiн арттыру және
           агроөнеркәсiптiк кешендi қазiргi өндiрiс пен әлемдiк сауданың
           талаптарына сәйкестендiру мақсатында ауыл шаруашылық
           өндiрiсiнiң ғылыми-зерттеу базасын жетiлдiру қажет. Осыған орай
           қосымша қаржыландыруды талап ететiн, әзiрлеу үшiн қажеттi
           ғылымы-зерттеу жобаларының саны 50-ге дейiн артады.

079        Ауыл шаруашылығы саласындағы заңдарға сәйкес лицензиялауға
           жататын қызметтiң түрлерiн белгiленген тәртiппен лицензиялау.
           14731 дана мөлшерiнде бланк өнiмiн дайындау үшiн қызметтер
           көрсетудің ақысын төлеу.

500        Мемлекеттiк органдармен және мемлекеттiк емес құрылымдармен,
           аумақтық басқармалармен жедел өзара iс-қимыл үшiн Қазақстан
           Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң ақпараттық жүйесiн
           қоса жүргiзу, ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілердi қажеттi
           ақпаратпен қамтамасыз ету. Бөлiнген арнаның ақысын төлеу,
           Интернет желiсiне жалғану үшiн абоненттік ақы төлеу, ақылы
           ақпаратқа ақы төлеу, Веб-сайтты ұстау, бөлiнген арнаның және
           қосымша жалғанған нүктелердiң ақысын төлеу (ҚР АШМ аумақтық
           басқармалары).

600        Мемлекеттiк органдармен және мемлекеттік емес құрылымдармен,
           аумақтық басқармалармен оралымды өзара iс-қимыл үшiн Қазақстан
           Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң
           ақпараттық-маркетингтiк жүйесiн құру және дамыту, ауыл
           шаруашылық тауарын өндiрушiлердi қажеттi ақпаратпен қамтамасыз
           ету. Ақпараттық-маркетингтік жүйенiң одан әрi жұмыс істеуі үшiн
           бағдарламалық өнiмдi енгiзу, техникамен қамтамасыз ету. ҚР АШМ 
           орталық аппаратының қызметкерлерiн және ҚР АШМ аумақтық
           басқармаларын АқМЖ-ге қосу үшiн компьютерлік және аппараттық
           жабдықтар сатып алу

           Ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілер мен мемлекеттiк органдардың
           арасында талдамалық және маркетингтік ақпаратты оралымды
           алмасуды қамтамасыз ету, саланы тиiмдi мемлекеттiк реттеудi
           тиiмдi қамтамасыз ету және ауыл шаруашылық тауарын өндiрушілер
           өндiрген өнiмдi сатуға жәрдемдесу консультациялық фирмаларды
           құруға жәрдем көрсету, олардың жұмыстарын жүйелендiру және ауыл
           шаруашылық тауарын өндiрушiлерге консультациялық қызметтер
           көрсетудiң бәсекелестiк секторын одан әрi дамыту, әдiстемелiк
           материалмен қамтамасыз ету, фирмалардың консультанттарымен
           тренинг өткiзу, сату мен сатып алуды ынталандыру

           Топырақтың сортаңдануына зерттеу жүргiзудiң әдiстемелiк базасын
           әзiрлеу
           "Қазагрармелиосушар" ММ әдiстемелiк орталығының
           материалдық-техникалық базасын нығайту
           Ауылдық округ деңгейiнде статистик қызметкердiң болуы егiс
           алаңдарының көлемi, егiннiң жалпы түсiмi, мал басы туралы
           мемлекеттiк статистиканың анықтығын шұғыл арттырып, талдау
           жұмысын жүргiзуге және салық салу мәселелерiндегі мемлекеттiк
           саясатты айқындауға мүмкiндiк бередi
           Эпизоотияға қарсы жоспарлы iс-шараларды сапалы және оралымды
           жүргiзу, ветеринариялық-санитариялық тәртiп орнату,
           ветеринариялық қадағалауды жүзеге асыру, сондай-ақ тез тарайтын
           жұқпалы аурулардың тұтануы кезiнде санитариялық-карантиндiк
           iс-шараларды дер кезiнде өткiзу үшін Қазақстан Республикасы
           Ауыл шаруашылығы министрлігінiң аумақтық басқару органдарын
           арнайы автокөлiкпен қамтамасыз ету
           "Республикалық ветеринариялық зертхана" мемлекеттiк мекемесiнiң
           материалдық-техникалық базасын нығайту және жаңарту. Қажеттi
           жабдықпен және техникамен қамтамасыз етудiң нәтижесiнде
           ветеринарлық зертхананың қызметiн жақсарту

201        Мемлекеттiк мекемелердiң: мемлекеттiк комиссияның, облыстардағы
           ауыл шаруашылық дақылдарының сортын сынау жөнiндегi
           инспектуралардың материалдық-техникалық базасын нығайту және
           жаңарту. Материалдық-техникалық базаны жақсартудың нәтижесiнде
           мемлекеттiк мекемелер функцияларын орындау тиiмдiлiгiн арттыру

202        Карантиндiк зертханалардың облыстық филиалдар желiсiнiң
           ұлғаюына байланысты "Республикалық карантиндiк зертхана"
           мемлекеттiк мекемесiнiң материалдық-техникалық базасын нығайту
           және жаңарту қажет. Материалдық-техникалық базаны жақсартудың
           нәтижесiнде мемлекеттiк мекемелердiң функцияларын орындау
           тиiмдiлiгiн арттыру

203        "Республикалық жерсiндiру-карантиндiк көшеттігі" мемлекеттiк
           мекемесiнiң материалдық-техникалық базасын нығайту және
           жаңарту. Материалдық-техникалық базаны жақсартудың, моральдық
           жағынан ескiрген техниканы жаңартудың, жаңаға ауыстырудың,
           кезең-кезеңмен толық жаңартудың нәтижесiнде мемлекеттiк
           мекемелердiң функцияларын орындау тиiмдiлiгiн арттыру

204        Гидрогеологиялық-мелиорациялық экспедициялардың
           материалдық-техникалық базасын нығайту

           Жаңадан құрылатын "Республикалық диагностика мен болжамдардың
           әдiстемелiк орталығы" мемлекеттiк мекемесiнiң жұмыс iстеуiн
           қамтамасыз ету
           Дәндi дақылдардың импортталатын тұқымдарын зерттеу жөнiндегi
           республикалық ЖКК жұмысын ұйымдастыру. Карантиндiк
           зиянкестермен, аурулардың қоздырғыштарымен және арамшөптермен
           залалдануды анықтауға импорттық материалын тексеру үшiн
           көшеттiктердi материалдық-техникалық жарақтандыру.
           Көшеттiктердiң толық қажеттерiн арнаулы жабдықпен және
           техникамен кезең-кезеңмен жарақтандыру қажет.
           Агрохимиялық қызметтiң ғылыми-әдiстемелiк орталығының
           ұйымдастырылуы және жұмыс iстеуi мақсатында қажеттi жабдықпен
           және техникамен материалдық-техникалық жарақтандыру

054        Ирригация және дренаж жүйелерiн қайта құру есебiнен Қазақстан
           Республикасында тұрақты суармалы ауыл шаруашылық өндiрiсiн
           дамытуға жәрдемдесу, оларды пайдалануды және жөндеудi
           жетiлдiру, фермерлер үшiн ақпарат қызметiн құру, ауыл шаруашылық
           тәжiрибесiнiң мейлiнше тиiмдi және өнiмдi әдiстерiн енгiзу,
           заемшының ұйымдары мен ведомстволарының институционалдық
           мүмкiндiктерiн нығайту
           Бап бойынша шығыстардың ұлғаюы ХҚДБ заемдарының қаражатына
           ҚҚС-ын қаржыландырудың қажеттiгiне байланысты

055        Суармалы және дренаж жүйелерiн қайта құру есебiнен Қазақстан
           Республикасында тұрақты суармалы егiншiлiктi дамытуға ықпал
           ету, оларды пайдалану мен жөндеудi жетiлдiру, су
           пайдаланушылардың, фермерлiк қожалықтардың және су ресурстарын
           басқару органдарының институционалдық мүмкiндiктерiн нығайту

057        Қазақстандағы ауылдық кәсiпорындардың өндiрiстiк қызметiн
           жақсарту. Халықаралық Қайта құру және Даму Банкiнiң, басқа да
           қаржылық институттардың кредиттік ресурстарына қол жеткiзудi
           қамтамасыз ету

082        Ирригация және дренаж жүйелерiн қайта құру есебiнен Қазақстан
           Республикасында тұрақты суармалы ауыл шаруашылығы өндiрiсiн
           дамытуға ықпал ету, оларды пайдалануды және жөндеудi
           жетiлдiру, фермерлер үшін ақпарат қызметiн құру, ауыл
           шаруашылық тәжiрибесiнiң неғұрлым тиiмдi және өнiмдi әдiстерiн
           енгiзу, заемшының ұйымдары мен ведомстволарының
           институционалдық мүмкiндiктерiн нығайту

083        Суармалы және дренаж жүйелерiн қайта құру есебiнен Қазақстан
           Республикасында тұрақты суармалы егiншiліктi дамытуға ықпал
           ету, оларды пайдалануды және жөндеудi жетiлдiру, cу
           пайдаланушылардың, фермерлiк қожалықтардың және су ресурстарын
           басқару органдарының институционалдық мүмкiндiктерiн нығайту

086        Қазақстандағы ауылдық кәсiпорындардың өндiрiстiк қызметiн
           жақсарту. Халықаралық Қайта құру және Даму Банкiнiң, басқа да
           қаржылық институттардың кредит ресурстарына қол жеткiзудi
           қамтамасыз ету.
           Қазақстандағы ауылдық кәсiпорындардың өндiрiстiк қызметiн
           жақсарту. Халықаралық Қайта құру және Даму Банкiнiң, басқа да
           қаржылық институттардың кредит ресурстарына қол жеткiзудi
           қамтамасыз ету.
           Қазақстандағы ауылдық кәсіпорындардың өндiрiстiк қызметiн
           жақсарту. Халықаралық Қайта құру және Даму Банкiнiң, басқа да
           қаржылық институттардың кредит ресурстарына қол жеткiзудi
           қамтамасыз ету.

           Ауыл шаруашылық өнiмiнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiн және ауыл
           шаруашылық секторын дамытудың тұрақтылығын арттыру, ауыл
           шаруашылық өнiмiн топтастырудың әлемдiк жүйелерiн енгiзу,
           эпизоотиялық және фитосанитариялық жағдайды жақсарту, ауыл
           шаруашылық тауар өндiрушiлер мен аграрлық сектордың басқа да
           қатысушыларын ақпаратпен қамтамасыз етудi дамыту

           "Қызылорда облысының ирригация-дренаж жүйелерiн жетiлдiру және
           су шаруашылығын жақсарту" жобасын (1-кезең) республикалық
           жобалардың тiзбесiне енгiзу үшiн оған техникалық сараптама
           жүргiзу

           Қолданыстағы машина паркінің жұмыс iстеу қабiлетiн қамтамасыз
           ету және сақтау жөнiндегi iс-шараларды әзiрлеу мен енгiзу
           есебiнен ауыл шаруашылық өндiрiсiн техникамен жарақтандыру
           деңгейiн арттыру, басымдықты және бәсекеге қабiлеттi ауыл
           шаруашылық техникасын, жабдықтар мен қосалқы бөлшектер өндiрудi
           дамыту
           Өндiрiстi технологиялық дайындау - 2000 мың АҚШ доллары;
           жабдықтар сатып алу - 10000 мың АҚШ доллары; құрылыс-монтаж
           және реттеу-iске қосу жұмыстары - 1000 мың АҚШ доллары.
           Қуаттылығы 90-147 квт. дизельдiк двигателін әзiрлеу - 150,0 мың
           АҚШ доллары; өндiрiстi технологиялық дайындау - 500,0 мың АҚШ
           доллары; жабдықтар сатып алу - 200,0 мың АҚШ доллары;
           двигательдерге жинақтаушы бөлшектер сатып алу - 1400 мың АҚШ
           доллары; двигательдi сынақтан өткiзу және ceртификаттау - 20,0
           мың доллары
           Комбайндар үшiн - 1300 мың АҚШ доллары; тракторлар үшiн - 470,0
           мың АҚШ доллары; ауыл шаруашылық машиналары үшiн - 500,0 мың
           АҚШ доллары.
---------------------------------------------------------------------------
 
       Бөлінетін қаржының көлемі тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджеттің жобасын республикалық бюджет комиссиясы қарауының нәтижесі бойынша заңдарда белгіленген тәртіппен нақтылануы мүмкін

7. Күтiлiп отырған нәтижелер

      Бағдарламаны iске асырудың нәтижелерi мыналар болады:
      елiмiздiң азық-түлiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету жүйесiнiң тұрақтылығын арттыру, аграрлық бизнес жүйесiнiң тиiмдiлiгiн қалыптастыру, отандық өнiмнiң бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттыру және iшкi рынокта да, сыртқы рынокта да сату көлемiн ұлғайта түсу, азық-түлiк импортының деңгейiн түсiру, ауыл шаруашылық өнiмiн мемлекеттiк қолдау шараларын ұтымды ету, аграрлық азық-түлiк кешенiн мемлекеттiк басқаруды оңтайландыру;
      ауыл шаруашылығы салалары жалпы өнiмiнiң, ауыл шаруашылық өнiмдерiн ұқсатудың, машина жасаудың, минералдық тыңайтқыштар өндiрудiң көлемiн өсiру әлеуетiнiң алдын-ала жасалған есептеулерi Бағдарламада көзделген шараларды iске асырудың нәтижесiнде олардың көлемiн 117,8 млрд. теңгеге, соның iшiнде:
     ауыл шаруашылығы және ауыл шаруашылық өнiмдерiн ұқсату бойынша - 90,1 млрд. теңгеге;
     ауыл шаруашылық техникасы (трактор) бойынша - 5,6 млрд. теңгеге;
     минералдық тыңайтқыштар өндiру бойынша - 22,1 млрд. теңгеге ұлғайтуға болатынын;
     мультипликациялық тиiмдiлiк нәтижесiнде - экономиканың басқа салаларының көлемiн ұлғайтуды қамтамасыз ету, салық базасы мен бюджетке кiрiстердiң түсуiн кеңейту, кедейшiлiк пен жұмыссыздықты азайту, халықтың табысы мен тұрмыс дәрежесiн арттыру мүмкiн екендiгiн көрсетiп отыр.

       Аграрлық азық-түлiк бағдарламасының тиiмдiлiгiн бағалау ---------------------------------------------------------------------------
         Өлшемдер          !                   Нәтижелерi
---------------------------------------------------------------------------

     Халықты азық-түлiкпен қамтамасыз етудiң және қамтамасыз ету
              жүйесiнiң тұрақтылық деңгейiн сипаттаушы

Азық-түлiкке жеке және      Импортталатын шай және дәмдеуiштер сияқты
экономикалық қол            ауыл шаруашылық өнiмдерiнiң дәстүрлi
жеткiзудiң деңгейi          өсiрiлмейтiн түрлерiнен басқа, тамақтанудың
                            ұлттық стандарттарына сәйкес негiзгi тамақ
                            өнiмдерiне халықтың жеке қолжетiмдiлiгi
                            қамтамасыз етiлетiн болады; аймақтар
                            бойынша халықтың әртүрлi жiктерi үшiн
                            экономикалық қолжетiмдiлiк олардың даму
                            деңгейiн теңестіруге, экономика салаларын,
                            соның iшiнде ауыл шаруашылығын одан әрi
                            экономикалық өсiрудi қамтамасыз етуге,
                            кедейленген халықтың (әсiресе ауылдағы) еңбек
                            әлеуетiн iске асыруы үшiн мемлекеттiң жағдай
                            жасауына, халықтың әлеуметтiк осал жiктерiне
                            әлеуметтiк көмек көрсетудiң атаулылығын
                            күшейтуге бағытталған аймақтық саясат
                            жүргiзудің есебiнен қамтамасыз етiлетiн болады

Iшкi тұтыну рыногындағы     Ауыл шаруашылық өнiмiн ұқсататын тамақ
тамақ өнiмдерi импортының   өнеркәсiбiн дамыту негiзiнде импортты ауыстыру
үлес салмағы                есебiнен iшкi рыноктағы тамақ өнiмдерiнiң
                            импорты едәуiр азайтылатын болады

Мемлекеттiк материалдық     Нормативтерге сәйкес негiзгi тамақ өнiмдерi
резервтер жүйесiнде         бойынша мемлекеттiк запастардың
азық-түлiк                  қажеттi көлемi қамтамасыз етiлетiн болады
запастарының болуы (құпия)
Ел халқының тұтыну          Негiзгi тамақ өнiмдерiн өндiрудi қамтамасыз
нормаларының стандарттарын  ету бастапқы мөлшерден төмен болмайды (6-кесте)
қамтамасыз ету үшiн тамақ
өнiмдерiн өндiрудiң қажеттi
көлемiн сипаттайтын
бастапқы мәндер
Тамақ өнiмдерiнiң сапа      Өндiрiстiң және тамақ өнiмiнiң сапасын
және қауiпсiздiк            байқаудың техникалық және технологиялық
стандарттарына              нормативтерi жануарлардан өндiрiлетiн және
сәйкестiгiнiң деңгейi       өсiмдiктен алынатын өнiмге арналған ИСО-9000
                            сапа жүйесiнiң негiзiнде әзiрленiп енгiзiлетiн
                            болады; "Ветеринария туралы" Қазақстан
                            Республикасының Заңына сәйкес ветеринария
                            жөнiндегi нормативтiк-құқықтық актiлердi
                            әзiрлеу және енгiзу аяқталады; ветеринариялық
                            және карантиндiк зертханалар қазiргi заманғы
                            жабдықтармен және аппаратурамен қайта
                            жарақтандырылатын болады; халықаралық
                            стандарттарға үйлестiрiлген тамақ
                            өнеркәсiбiнiң өнiмiне арналған МЕМСТ
                            енгiзiлетiн болады

             Ауыл шаруашылық өндiрісi мен ұқсатуды дамытудың
                         тиiмдiлігін сипаттаушы

аграрлық бизнес пен ұқсату  сату рыноктарымен теңгермеленген ауыл
кәсiпорындары кiрiсiнiң     шаруашылық өнiмi мен тамақ өнiмiн өндіруді
деңгейi                     дамыту аграрлық ceктоp мен ұқсату салаларының
                            тұрақты кірістілігі үшiн негiз болады,
                            рентабельдi өнiм өндiрудiң деңгейiн арттырады
Ғылыми негiзделген          ауыл шаруашылық өнiмiн сату рыноктарының
агротехнологиялар мен       қажеттерi мен көлемiне сәйкес егiс
ұқсату технологияларын      алқаптарын оңтайландыру жүргiзiледi,
қолдану деңгейi             егiншiлiкте ғылыми негізделген ауыспалы
                            егістер және аймақтар үшiн мамандандырылған
                            технологияларды қолдану деңгейi
                            жоғарылатылады, ауыл шаруашылығы өндiрiсiн
                            энергиямен жабдықтауды және химияландыруды
                            өсiру қамтамасыз етiледi, элиталық тұқымдарды
                            және асыл тұқымды жануарлар ұрықтарын қолдану
                            негiзiнде ауыл шаруашылығы дақылдарының
                            түсiмдiлiгi мен жануарлардың өнiмдiлiгi
                            арттырылады. Тамақ өнеркәсiбiн жаңғырту және
                            ауыл шаруашылық өнiмiн түбегейлi өңдеудiң жаңа
                            технологияларын қолдану кеңейтiледi

Азық-түлiктiң ішкі          салықты реттеу, тауар өндiрушiлердiң кредит
рыногындағы негізгі тамақ   ресурстарына қолжетiмдiлiгі, орынды тариф
өнiмдерiнiң бәсекеге        саясаты жөнiндегi шаралар отандық өнiмнiң
қабiлеттiлігі               бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттыру мен импорт
                            алмасу көлемiн өсiруге негiз болады
Сыртқы сауда айналымының    Астық пен оның өңделген өнiмдерiнiң экспортын
жағымды сальдосы            ұлғайту, iшкi тұтыну үшiн ауыл шаруашылығы
                            өнiмiнiң басқа түрлерiн түбегейлi өңдеудiң
                            көлемiн ұлғайту және импорттық ұқсас өнiмдi
                            ығыстыру арқылы сыртқы рыноктарды кеңейту
                            экспорт көлемiн ұлғайтуға және ауыл шаруашылық
                            өнiмi мен тамақ өнiмдерiнiң импортын азайтуға
                            мүмкiндiк бередi.

Ауыл шаруашылығы өнiмiн     Ауыл шаруашылық өнiмiнiң және азық-түлiктiң
өндiру көлемiнiң және сату  негiзгi түрлерiн өндiру мен пайдаланудың
рыноктарының теңгерiмдiлігі баланстары 53, 54, 55-кестелерде берiлген.
Халықты еңбекпен қамтудың   2003 жылы - 16 мың, 2004 ж. - 13 мың, 2005 ж.
өсуі                        - 14 мың қосымша жұмыс орнын ашу көзделiп отыр.

   Агрaрлық азық-түлiк кешенiн мемлекеттiк реттеудiң деңгейiн сипаттаушы

Аграрлық-өнеркәсiптiк       "Ауыл шаруашылық өндiрiсi мен ауыл шаруашылық
сектордағы нарықтық         өнiмдерiн өңдеу салаларын мемлекеттiк
өндiрiстiң қажеттерiне      қолдау туралы", "Ауыл шаруашылық өндiрiсiн
заңдар базасының            сақтандыру туралы", "Cy пайдаланушылардың
сәйкестiгi                  бiрлестiктерi туралы" заңдар әзiрленетiн
                            болады, Салық кодексiне, Су кодексiне, "Жер
                            туралы" және "Астық туралы" заңдарға
                            өзгерiстер мен толықтырулар енгізiлетiн
                            болады, осының нәтижесiнде аграрлық-
                            өнеркәсiптiк сектордағы қатынастар ретке
                            келтiрiлетiн болады

Ауыл шаруашылығы            Ауыл шаруашылық өнiмiне және ұқсату саласының
мақсатындағы тауарлар мен   өнiмiне импорттық кеден бажының тиiмдi
көрсетiлетiн қызметтерге    (оңтайлы) ставкаларына талдау жасау және
кедендiк-баж және салық     мемлекеттiк қолдаудың қажеттi деңгейiн
режимi                      анықтау мемлекеттiк реттеу жүйесiн
                            оңтайландырады

Тамақ өнiмдерiне баға       Баға белгiлеудi реттеу экономикалық ықпал ету
белгiлеудi реттеу деңгейi   арқылы жүзеге асырылады, бағаның мониторингi
                            жүргiзiлiп, отандық өнiмнiң бағалық
                            бәсекелестiгiн өсiру жөнiнде шаралар
                            қолданылады

Ауыл шаруашылық өнiмiн      Мемлекеттiк бақылау және қадағалау жүйесi:
және тамақ өнiмдерiн        республика аумағында фитосанитариялық және
өндiрудi мемлекеттiк        эпизоотиялық қолайлы жағдайды қамтамасыз
бақылау мен қадағалау       етедi, астық ресурстарын тиiмдi пайдалану,
жүйесi                      элиталық тұқым шаруашылығы мен асыл тұқымды
                            мал шаруашылығының сапасын арттыру бойынша
                            жағдай жасайды; ИСО-9000 енгiзу базасында
                            тамақ өнiмiнiң сапасын жақсартуды және
                            ветеринариялық-карантиндiк зертханаларды
                            қазiргi заманғы талаптарға сай келетiн
                            жабдықтармен жарақтандыруды қамтамасыз етедi

Ауыл шаруашылық өнiмiн      Отандық өнiмнiң бәсекеге жарамдылығын
және тамақ өнiмдерiн        арттырудан мейлiнше жоғары тиiмдiлiкке
өндiрудi мемлекеттiк        қол жеткiзу және бюджеттiк қаржыландыруды
қолдау мөлшерi              нысаналы бағыттау мақсатында ауыл шаруашылық
                            өндiрiсi мен ауыл шаруашылық өнiмiн ұқсату
                            саласын мемлекеттiк қолдау деңгейi
                            оңтайландырылатын болады
---------------------------------------------------------------------------

                                                            53-кесте

         Ауыл шаруашылық өнімінің ең маңызды түрлерін өндіру

                                                            (мың тонна) __________________________________________________________________________
                        ! 2001 ж. ! 2002 ж. ! 2003 ж. ! 2004 ж. ! 2005 ж.
                        ! бағалау ! болжам  ! болжам  ! болжам  ! болжам
__________________________________________________________________________
Астық (өңделгеннен
кейінгі салмағы)          15896,3    12000,0  12500,0   13000,0   14000,0
соның ішінде: бидай       12710,0     9700,0  10300,0   10700,0   11000,0
(барлығы)
арпа (барлығы)             2240,1     1950,0   1980,0    2000,0    2020,0
күздік қара бидай            43,7       55,0     63,0      70,0      77,0
бұршақ тұқымдастар           31,1       30,0     40,0      50,0      60,0
жүгері дәні                 320,1      300,0    310,0     330,0     350,0
күріш                       198,7      218,0    220,0     220,0     220,0
Майлы дақылдар, барлығы     183,8      185,0    190,0     205,0     220,0
соның ішінде:
Күнбағыс                    148,9      112,0    123,0     133,0     140,0
Шиті мақта                  412,8      300,0    300,0     300,0     300,0
Қант қызылшасы
(фабрикалық)                283,0      320,0    375,0     450,0     525,0
Темекі                       14,6       14,6     14,6      14,6      14,6
Картоп                     2192,4     1700,0   1700,0    1700,0    1700,0
Көкөністер                 1783,6     1700,0   1700,0    1700,0    1700,0
Бақша дақылдары             519,9      430,0    420,0     410,0     400,0
Жеміс-жидек                 173,9      210,0    215,0     220,0     225,0
Жүзім                        43,4       38,5     40,0      41,5      43,0
Мал мен құс еті    
(сойыс салмағы)             654,5        672      691       712       735
Сүт                          3923       4020     4120      4250      4380
Жұмыртқа                   1855,4       1920     1990      2060      2140
Жүн                          23,6       24,3     25,1        26        27
Тері шикізаты: ірі           1976       2030     2100      2180      2300
               ұсақ          5289       5450     5630      5800      6000
___________________________________________________________________________

                                                            54-кесте

           Ауыл шаруашылық дақылдарының егіс алаптары

                                                            (мың га) ___________________________________________________________________________
                      ! 2001 ж. ! 2002 ж. ! 2003 ж. ! 2004 ж. ! 2005 ж.
                      ! бағалау ! болжам  ! болжам  ! болжам  ! болжам
___________________________________________________________________________
Барлық егіс алаптары    16725,7   16970,0   17151,0   17280,0   17400,0
соның ішінде:
дәнді дақылдар          13178,8   13450,0   13570,0   13680,0   13808,0
соның ішінде: бидай     10826,8   11100,0   11000,0   11000,0   11000,0
(барлығы)
арпа (барлығы)           1744,5    1787,0    1800,0    1825,0    1850,0
күздік қара бидай          43,3      64,2      70,0      78,0      85,0
бұршақ тұқымдастар         23,9      30,0      40,0      50,0      60,0
жүгері дәні                88,8      95,4     103,0     111,0     120,0
күріш                      71,4      68,9      67,0      66,0      65,0
Майлы дақылдар - барлығы  349,5     310,0     340,0     370,0     400,0
соның ішінде: күнбағыс    255,4     224,0     245,0     265,0     280,0
Мақта                     184,7     180,6     181,0     181,0     181,0
Темекі                      8,1       8,2       8,2       8,2       8,2
Қант қызылшасы
(фабрикалық)               19,7      21,0      25,0      27,0      30,0
Картоп                    164,7     165,0     165,0     165,0     165,0
Көкөністер                107,4     110,0     110,0     110,0     110,0
Бақша дақылдары            41,3      42,8      40,0      40,0      40,0
Жеміс-жидектер             58,5      60,0      61,0      62,0      63,0
Жүзім                      10,9      11,0      11,2      11,4      11,6
---------------------------------------------------------------------------

                                                    55-кесте

       Шикізаттың, өндірістік-техникалық мақсаттағы өнімдердің
    және тұтыну тауарларының ресурстары және ең маңызды түрлерінің
                            пайдаланылуы

___________________________________________________________________________
                !2001 ж.!2002 ж.!          Болжам             !  2005 ж.  !
                ! есеп  !бағалау!_____________________________!2002 ж. %- !
                ! беру  !       ! 2003 ж. ! 2004 ж. ! 2005 ж. !бен        !
________________!_______!_______!_________!_________!_________!___________!
                       Ет және ет өнімдері, мың тонна                     !
__________________________________________________________________________!
Ресурстар
Кезең басындағы     51,3    51,0      52,0      53,0      54,5       106,9
запастар
өндіріс            654,5   672,0     691,0     712,0     735,0       109,4
импорт - барлығы    47,5    46        43,2      31,4      24,5        53,3
барлық ресурстар   753,3   769,0     786,2     796,4     814,0       105,9
Пайдалану              х       х         х         х         х           х
экспорт - барлығы    5,9     6,5       9,5      13,5      18,5       284,6
тұтыну және        696,4   710,5     723,7     728,4     741,0       104,3
басқа пайдалану
Кезең аяғындағы     51,0    52,0      53,0      54,5      54,5       104,8
запастар

      Сүтке есептегенде сүт және сүт өнімдері, мың тонна

Ресурстар
Кезең басындағы    602,0   643,0     660,0     670,0     670,0       104,2
запастар
өндіріс           3923,0  4020,0    4120,0    4250,0    4380,0       109,0
импорт - барлығы   263,8   230,0     195,0     165,0     140,0        60,9
барлық ресурстар  4788,8  4893,0    4975,0    5085,0    5190,0       106,1
Пайдалану              х       х         х         х         х           х
экспорт - барлығы    1,5     4,0       8,0      16,0      30,0       750,0
тұтыну және басқа 4144,3  4229,0    4297,0    4399,0    4510,0       106,6
пайдалану
Кезең аяғындағы     643,0   660,0     670,0     670,0     650,0        98,5
запастар
                        Өсімдік майы, мың тонна

Ресурстар
Кезең басындағы     26,1    26,1      23,8      18,3       8,3        31,8
запастар
өндіріс             60,2    68,2      75,0      80,0      98,0       143,7
импорт - барлығы    89,9    82,0      75,0      68,0      60,0        73,2
барлық ресурстар   176,2   176,3     173,8     166,3     166,3        94,3
Пайдалану              х       х         х         х         х           х
экспорт - барлығы    2,0     2,5       3,5       4,0       4,0       160,0
тұтыну және        148,1   150,0     152,0     154,0     156,0       104,0
басқа пайдалану
Кезең аяғындағы     26,1    23,8      18,3       8,3       6,3        26,5
запастар

                          Жұмыртқа, млн. дана

Ресурстар
Кезең басындағы    327,3   320,0     300,0     280,0     250,0        78,1
запастар
өндіріс           1855,4  1920,0    1990,0    2060,0    2140,0       111,5
импорт - барлығы    44,8    37,0      29,0      20,0      10,0        27,0
барлық ресурстар  2227,5  2277,0    2319,0    2360,0    2400,0       105,4
Пайдалану              х       х         х         х         х           х
экспорт - барлығы    1,9     3,5       6,0      11,0      16,0       457,1
тұтыну және       1905,6  1973,5    2033,0    2099,0    2164,0       109,7
басқа пайдалану
Кезең аяғындағы    320,0   300,0     280,0     250,0     220,0        73,3
запастар

                         Сары май, мың тонна

Ресурстар
Кезең басындағы   3856,5  4250,1    4250,1    4250,1    4250,1       100,0
запастар
өндіріс           4700,0  4800,0    4900,0    5100,0    5300,0       110,4
импорт - барлығы  7114,0  6747,0    6392,0    5919,0    4300,0        63,7
барлық ресурстар 15670,5 15797,1   15542,1   15269,1   13850,1        87,7
Пайдалану              х       х         х         х         х           х
экспорт - барлығы   35,0    45,0      55,0      50,0      50,0       111,1
тұтыну және      11385,4 11502,0   11237,0   10969,0    9550,0        83,0
басқа пайдалану
Кезең аяғындағы   4250,1  4250,1    4250,1    4250,1    4250,1       100,0
запастар

                             Ұн, мың тонна
Ресурстар
Кезең басындағы    348,9   136,6     168,6     148,6    135,6         99,3
запастар
өндіріс           1137,9  1450,0    1500,0    1550,0   1600,0        110,5
импорт - барлығы    35,8    32,0      30,0      27,0     25,0         78,1
барлық ресурстар  1522,6  1618,6    1698,6    1725,6   1760,6        108,8
Пайдалану              х       х         х         х        х            х
экспорт - барлығы  168,0   200,0     250,0     270,0    280,0        140,0
тұтыну және басқа 1218,0  1250,0    1300,0    1320,0   1350,0        108,0
Кезең аяғындағы    136,6   168,6     148,6     135,6    130,6         77,5
запастар

                        Мақта талшығы, мың тонна

Ресурстар
Кезең басындағы     25,7    51,5      52,0      58,0     60,0        116,5
запастар
өндіріс            111,9    90,0     101,0     102,0    105,0        116,7
импорт - барлығы    25,8    22,5      21,0      20,0     18,0         80,0
барлық ресурстар   163,4   164,0     174,0     180,0    183,0         11,6
Пайдалану              х       х         х         х        х            х
экспорт - барлығы   96,2    96,0      98,0     100,0    102,0        106,3
тұтыну және         15,7    16,0      18,0      20,0     25,0        156,5
басқа пайдалану
Кезең соңындағы     51,5    52,0      58,0      60,0     56,0         33,1
запастар

                            Астық, мың тонна

Ресурстар
Кезең басындағы   8851,0 12365,0   10255,5   10563,1  10191,1         82,4
запастар
өндіріс          15896,3 12000,0   12500,0   13000,0  14000,0        116,7
импорт - барлығы    21,3    16,5      16,5      17,0     17,0        103,0
барлық ресурстар 24768,6 24381,5   22772,0   23580,1  24208,1         99,3
Пайдалану              х       х         х         х        х            х
экспорт - барлығы 3308,4  6500,0    4448,9    5500,0   5500,0         84,6
ішкі пайдалану    9095,2  7626,0    7760,0    7889,0   8044,0        105,5
Кезең соңындағы  12365,0 10255,5   10563,1   10191,1  10664,1        104,0
запастар
---------------------------------------------------------------------------