О внесении изменений и дополнений в некоторые конституционные законы Республики Казахстан по вопросам реализации Послания Главы государства от 16 марта 2022 года

Конституционный закон Республики Казахстан от 5 ноября 2022 года № 156-VII ЗРК

      Примечание ИЗПИ!
      Вводится в действие см. ст. 3

      Статья 1. Внести изменения и дополнения в следующие конституционные законы Республики Казахстан:

      1. В Конституционный закон Республики Казахстан от 28 сентября 1995 года "О выборах в Республике Казахстан":

      1) статью 1 изложить в следующей редакции:

      "Статья 1. Отношения, регулируемые настоящим Конституционным законом

      Настоящий Конституционный закон регулирует отношения, возникающие при подготовке и проведении выборов Президента Республики Казахстан, депутатов Сената и Мажилиса Парламента Республики Казахстан, маслихатов, акимов районов, городов областного значения, городов районного значения, сел, поселков, сельских округов и членов иных органов местного самоуправления, а также при отзыве депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов, избранных по одномандатным территориальным избирательным округам, и устанавливает гарантии, обеспечивающие свободу волеизъявления граждан Республики.";

      2) в статье 3:

      в пункте 1 слова "акимов городов районного значения, сел, поселков, сельских округов," заменить словами "акимов районов, городов областного значения, городов районного значения, сел, поселков, сельских округов (далее по тексту настоящего Конституционного закона – акимов),";

      дополнить пунктом 4 следующего содержания:

      "4. Не допускается иностранное вмешательство при подготовке и проведении выборов.";

      3) в статье 4:

      пункт 2 изложить в следующей редакции:

      "2. Пассивное избирательное право – право граждан Республики Казахстан быть избранными Президентом, депутатом Парламента, маслихата, акимом или членом иного органа местного самоуправления.";

      в абзаце первом пункта 4 слова "в том числе по партийным спискам,", "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов" исключить;

      4) в пункте 1 статьи 5 слова "избираемых по партийным спискам", "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов" исключить;

      5) в статье 6 слова "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов" исключить;

      6) в статье 8 слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      7) статью 9 изложить в следующей редакции:

      "Статья 9. Избирательные системы

      1. При выборах Президента, депутатов Сената Парламента избранным считается кандидат:

      набравший более пятидесяти процентов голосов избирателей (выборщиков), принявших участие в голосовании;

      набравший при повторном голосовании по сравнению с другим кандидатом большее число голосов избирателей (выборщиков), принявших участие в голосовании.

      2. Депутаты Мажилиса Парламента избираются по смешанной избирательной системе: по системе пропорционального представительства по территории единого общенационального избирательного округа, а также по одномандатным территориальным избирательным округам.

      При выборах депутатов Мажилиса Парламента по одномандатным территориальным избирательным округам кандидат считается избранным, если за его кандидатуру проголосовало большее по отношению к другим кандидатам число избирателей, принявших участие в голосовании.

      3. Депутаты маслихатов областей, городов республиканского значения и столицы избираются по смешанной избирательной системе: по системе пропорционального представительства по территории единого территориального избирательного округа избирается половина депутатов, а также по одномандатным территориальным избирательным округам – другая половина.

      При выборах депутатов маслихатов областей, городов республиканского значения и столицы по одномандатным территориальным избирательным округам кандидат считается избранным, если за его кандидатуру проголосовало большее по отношению к другим кандидатам число избирателей, принявших участие в голосовании.

      В случае нечетного количества мандатов депутатов маслихатов областей, городов республиканского значения и столицы мандат, превышающий половину, избирается по одномандатному территориальному избирательному округу.

      4. Депутаты маслихатов районов и городов областного значения избираются по одномандатным территориальным избирательным округам.

      При выборах депутатов маслихатов районов и городов областного значения избранным считается кандидат, набравший по сравнению с другими кандидатами большее число голосов избирателей, принявших участие в голосовании.

      5. При выборах акима избранным считается кандидат, набравший по сравнению с другими кандидатами большее число голосов избирателей, принявших участие в голосовании.

      6. При выборах членов иных органов местного самоуправления избранными считаются кандидаты, за которых проголосовало большее по отношению к другим кандидатам число избирателей, принявших участие в голосовании.";

      8) в статье 10:

      пункт 2 дополнить подпунктом 2-1) следующего содержания:

      "2-1) окружные избирательные комиссии;";

      в пункте 3:

      часть первую изложить в следующей редакции:

      "3. Территориальные и окружные избирательные комиссии по выборам депутатов Мажилиса Парламента образуются Центральной избирательной комиссией, а окружные избирательные комиссии по выборам депутатов в маслихаты и участковые избирательные комиссии – соответствующими территориальными избирательными комиссиями.";

      дополнить частью второй следующего содержания:

      "В случае, если границы округов по одномандатным территориальным избирательным округам совпадают с границами административных территориальных единиц, окружные избирательные комиссии не создаются, их полномочия осуществляют территориальные избирательные комиссии.";

      часть четвертую изложить в следующей редакции:

      "Члены территориальных, окружных и участковых избирательных комиссий избираются соответствующими маслихатами на основании предложений политических партий.";

      дополнить частью восьмой следующего содержания:

      "Члены территориальных избирательных комиссий, избираемые маслихатами, должны соответствовать квалификационным требованиям, утвержденным Центральной избирательной комиссией.";

      9) в пункте 4-1 статьи 11 слова "а также материально-техническое обеспечение" заменить словами "материально-техническое обеспечение, а также организация, координация и обеспечение работ в области повышения правовой культуры избирателей, обучение организаторов выборов и других участников избирательного процесса";

      10) в статье 12:

      дополнить подпунктом 2-2) следующего содержания:

      "2-2) образует избирательные округа по выборам депутатов Мажилиса Парламента по одномандатным территориальным избирательным округам и устанавливает их границы, публикует в средствах массовой информации список избирательных округов и сведения об их границах;";

      подпункт 5) после слов "депутатов Парламента" дополнить словами ", по отзыву депутатов Мажилиса Парламента, избранных по одномандатным территориальным избирательным округам";

      в подпункте 6):

      после слов "Мажилиса Парламента" дополнить словами "по партийным спискам";

      после слов "Сената Парламента," дополнить словами "депутатов Мажилиса Парламента, избираемых по одномандатным территориальным избирательным округам, депутатов";

      слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      в подпункте 9) слово "издает" заменить словом "публикует";

      в подпункте 15) слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      подпункт 16) дополнить словами "при формировании нового созыва";

      в подпункте 16-6) слова "через средства массовой информации", "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      дополнить подпунктами 16-10), 16-11), 16-12) и 16-13) следующего содержания:

      "16-10) разрабатывает и утверждает правила аккредитации общественных объединений и некоммерческих организаций, к уставной деятельности которых относится осуществление деятельности по наблюдению за выборами;

      16-11) осуществляет аккредитацию республиканских общественных объединений и некоммерческих организаций, к уставной деятельности которых относится осуществление деятельности по наблюдению за выборами;

      16-12) разрабатывает и утверждает правила приобретения товаров, работ и услуг, необходимых для организации и деятельности избирательных комиссий в период подготовки и проведения выборов, референдума;

      16-13) разрабатывает и утверждает квалификационные требования к членам территориальных избирательных комиссий;";

      11) в подпункте 1) пункта 2 и пункте 4 статьи 13 слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      12) в статье 14:

      в подпункте 2) слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      дополнить подпунктами 2-2) и 2-3) следующего содержания:

      "2-2) регистрирует заявление инициатора по отзыву депутатов, избранных по одномандатным территориальным избирательным округам;

      2-3) назначает выборы депутатов маслихатов по избирательным округам вместо выбывших;";

      подпункт 3):

      после слова "территориальных" дополнить словом ", окружных";

      после слова "деятельности" дополнить словами "окружных и";

      после слова "(бездействие)" дополнить словами "окружных и";

      дополнить подпунктом 3-1) следующего содержания:

      "3-1) получает от окружных избирательных комиссий протоколы о регистрации кандидатов в депутаты соответствующего маслихата и обеспечивает опубликование окружными избирательными комиссиями списков зарегистрированных кандидатов;";

      в подпункте 6) слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      подпункт 7) изложить в следующей редакции:

      "7) устанавливает текст избирательных бюллетеней по выборам депутатов маслихатов по партийным спискам, акимов, членов иных органов местного самоуправления и обеспечивает изготовление избирательных бюллетеней по выборам депутатов маслихатов, акимов, членов иных органов местного самоуправления, а также доставку избирательных бюллетеней окружным, участковым избирательным комиссиям;";

      подпункт 8) после слова "партий" дополнить словами "и кандидатов";

      в подпункте 8-1) слова "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов" исключить;

      в подпункте 9) слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      в подпункте 10):

      слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      дополнить словами "Парламента и маслихатов";

      дополнить подпунктами 11-2) и 11-3) следующего содержания:

      "11-2) осуществляет аккредитацию региональных и местных общественных объединений и некоммерческих организаций, к уставной деятельности которых относится осуществление деятельности по наблюдению за выборами;

      11-3) осуществляет полномочия окружных избирательных комиссий в случае, если границы округов по одномандатным территориальным избирательным округам совпадают с границами административных территориальных единиц;";

      13) дополнить статьями 15-1 и 16-1 следующего содержания:

      "Статья 15-1. Окружные избирательные комиссии

      1. Окружные избирательные комиссии обеспечивают организацию и проведение выборов депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов по одномандатным территориальным избирательным округам.

      2. Окружные избирательные комиссии образуются в составе пяти членов.

      3. Состав окружных избирательных комиссий публикуется в средствах массовой информации не позднее чем через десять дней после назначения или объявления выборов либо после назначения голосования в случае инициирования процедуры отзыва в соответствии с главой 13-2 настоящего Конституционного закона.";

      "Статья 16-1. Полномочия окружной избирательной комиссии

      Окружная избирательная комиссия:

      1) осуществляет на территории соответствующего избирательного округа контроль за исполнением законодательства о выборах;

      2) организует проведение выборов депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов по одномандатным территориальным избирательным округам;

      3) проводит повторные выборы и выборы вместо выбывших депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов по одномандатным территориальным избирательным округам;

      4) устанавливает текст бюллетеня для голосования по выборам депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов по одномандатным территориальным избирательным округам;

      5) организует и координирует деятельность участковых избирательных комиссий; отменяет и приостанавливает их решения; контролирует создание необходимых материально-технических условий для деятельности участковых избирательных комиссий; рассматривает заявления и жалобы на решения и действия (бездействие) участковых избирательных комиссий;

      6) регистрирует кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента и маслихатов по одномандатным территориальным избирательным округам, их доверенных лиц, выдает им соответствующие удостоверения, публикует в местных средствах массовой информации сообщения о регистрации кандидатов;

      7) вправе заслушивать отчеты расположенных на территории избирательного округа государственных органов и организаций по вопросам, связанным с подготовкой и проведением выборов, а также информацию органов общественных объединений по вопросам соблюдения законодательства о выборах;

      8) получает от участковых избирательных комиссий протоколы о результатах голосования;

      9) обеспечивает передачу результатов голосования по избирательному округу в вышестоящую избирательную комиссию;

      10) организует проведение голосования в случае инициирования процедуры отзыва в соответствии с главой 13-2 настоящего Конституционного закона;

      11) осуществляет другие полномочия в соответствии с законодательством Республики Казахстан.";

      14) в статье 17:

      в пункте 1:

      в части первой слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      в подпункте 2) части второй слово "одиннадцати" заменить словом "девяти";

      в пункте 2 слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      15) в подпункте 1) статьи 18 слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      16) в статье 19:

      пункт 2-1 дополнить абзацем четвертым следующего содержания:

      "лицо, выдвинутое и (или) избранное на основании предложения политической партии или иного общественного объединения, финансируемого со стороны международных организаций и международных общественных объединений, зарубежных государственных органов, иностранных юридических лиц и граждан, а также лиц без гражданства.";

      пункт 3 изложить в следующей редакции:

      "3. Председатель, члены Центральной избирательной комиссии, сотрудники ее аппарата, председатели, их заместители, секретари, члены областных, городов республиканского значения и столицы территориальных избирательных комиссий, а также председатели, заместители и секретари иных территориальных избирательных комиссий осуществляют полномочия на профессиональной постоянной основе.

      Оплата труда членов территориальных избирательных комиссий, осуществляющих полномочия на профессиональной постоянной основе, устанавливается в соответствии с подпунктом 9-1) статьи 66 Конституции Республики Казахстан.

      Член территориальной избирательной комиссии, осуществляющий полномочия на профессиональной постоянной основе, не вправе осуществлять предпринимательскую деятельность, самостоятельно участвовать в управлении хозяйствующим субъектом, заниматься другой оплачиваемой деятельностью, кроме педагогической, научной или иной творческой.";

      в пункте 8 слова "назначает члена избирательной комиссии вместо выбывшего" заменить словами "при необходимости назначает члена избирательной комиссии на вакантное место";

      17) в статье 20:

      пункт 2 дополнить подпунктом 4) следующего содержания:

      "4) окружных избирательных комиссий – председателями территориальных избирательных комиссий, на территории которых расположен избирательный округ, не позднее чем в семидневный срок после формирования их состава.";

      в пункте 8:

      после слов "массовой информации" дополнить словами ", не более трех представителей от каждого телеканала";

      слова "общественного объединения, других некоммерческих организаций" заменить словами "аккредитованного общественного объединения, некоммерческой организации";

      часть первую пункта 11 после слова "территориальной," дополнить словом "окружной,";

      в части первой пункта 12:

      в подпункте 1) слова "районов (городов областного значения), городов районного значения, сел, поселков, сельских округов" исключить;

      в подпункте 2) слова "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов" исключить;

      18) в статье 20-1:

      заголовок после слова "иных" дополнить словом "аккредитованных";

      пункт 1 изложить в следующей редакции:

      "1. В качестве наблюдателей допускаются граждане Республики Казахстан от политических партий, а также иных аккредитованных общественных объединений, некоммерческих организаций.

      Полномочия наблюдателя должны быть удостоверены в письменной форме с указанием его фамилии, имени, отчества (если оно указано в документе, удостоверяющем личность). Данный документ заверяется печатью организации, направившей наблюдателя, и действителен при предъявлении документа, удостоверяющего личность наблюдателя. Документы предъявляются председателю избирательной комиссии либо лицу, его замещающему, для регистрации наблюдателя путем внесения данных о нем в журнал учета.";

      дополнить пунктом 1-1 следующего содержания:

      "1-1. Порядок аккредитации общественных объединений и некоммерческих организаций, к уставной деятельности которых относится осуществление деятельности по наблюдению за выборами, определяется Центральной избирательной комиссией.

      Срок действия аккредитации составляет один год, если иное не установлено настоящим Конституционным законом.

      Для получения аккредитации общественные объединения, некоммерческие организации должны направить в соответствующую избирательную комиссию следующие документы:

      1) заявление по форме, установленной Центральной избирательной комиссией;

      2) выписку из устава, подтверждающую право осуществлять наблюдение за выборами.

      Срок рассмотрения заявления на аккредитацию составляет тридцать календарных дней.

      Основаниями для отказа в аккредитации или аннулирования аккредитации являются:

      1) непредставление полного перечня документов;

      2) несоответствие устава требованиям настоящей статьи;

      3) приостановление либо прекращение деятельности общественного объединения, некоммерческой организации.

      По запросу избирательных комиссий информация от государственных органов и организаций, необходимая для установления наличия оснований для отказа в аккредитации или аннулирования аккредитации, предоставляется в течение двадцати календарных дней с момента получения запроса.";

      абзац первый пункта 2 после слова "иных" дополнить словом "аккредитованных";

      в пункте 3:

      абзац первый после слова "иных" дополнить словом "аккредитованных";

      дополнить подпунктом 8) следующего содержания:

      "8) при осуществлении и распространении фото-, аудио- и видеозаписи соблюдать требования, предусмотренные законами Республики Казахстан.";

      пункт 4 после слова "иных" дополнить словом "аккредитованных";

      19) пункты 1 и 4 статьи 21 изложить в следующей редакции:

      "1. В Республике Казахстан при выборах депутатов Мажилиса Парламента по одномандатным территориальным избирательным округам, депутатов маслихатов, акимов, членов иных органов местного самоуправления создается и используется система территориальных избирательных округов.

      При выборах депутатов Мажилиса Парламента по одномандатным территориальным избирательным округам избирательные округа образуются с учетом административно-территориального деления Республики и численности избирателей.";

      "4. При выборах депутатов маслихатов, акима на территории соответствующей административно-территориальной единицы образуется территориальный избирательный округ.

      При выборах депутатов маслихатов по одномандатным территориальным избирательным округам избирательные округа образуются с учетом административно-территориального деления регионов и численности избирателей.";

      20) в статье 22:

      пункт 1 изложить в следующей редакции:

      "1. Избирательные округа по выборам депутатов Мажилиса Парламента по одномандатным территориальным избирательным округам образуются Центральной избирательной комиссией.

      Избирательные округа по выборам депутатов маслихатов, акима, членов иных органов местного самоуправления образуются территориальными избирательными комиссиями.";

      дополнить пунктом 2-1 следующего содержания:

      "2-1. Определение границ избирательного округа и мест нахождения окружных избирательных комиссий осуществляется соответствующей избирательной комиссией.

      Список избирательных округов с указанием их границ и мест нахождения окружных избирательных комиссий публикуется в соответствующих средствах массовой информации соответствующими избирательными комиссиями не позднее чем через десять дней после назначения или объявления выборов.";

      21) в статье 24:

      в пункте 1 слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      в пункте 9 слово "секретаря" заменить словом "председателя";

      22) в пункте 1 статьи 26-1 слова "территориальную комиссию" заменить словами "территориальную и окружную комиссии";

      23) в статье 27:

      пункт 3 дополнить подпунктом 4) следующего содержания:

      "4) посредством онлайн-платформ.";

      пункт 4 дополнить частью второй следующего содержания:

      "Запрещается распространение субъектами телерадиовещания любых агитационных материалов в новостных, аналитических программах.";

      дополнить пунктом 7-1 следующего содержания:

      "7-1. Пользователи онлайн-платформ обязаны воздерживаться от публикации агитационных материалов и иной информации, заведомо порочащих честь, достоинство и деловую репутацию кандидата или политической партии; предоставлять указанным лицам возможность бесплатного опубликования опровержения в защиту их чести, достоинства и деловой репутации.";

      24) в статье 28:

      в части первой пункта 2 слова "в печати и других средствах массовой информации" исключить;

      пункты 3 и 5 изложить в следующей редакции:

      "3. Государство гарантирует кандидатам равное выделение средств для выступления со своими программами. Порядок и объемы выделения средств кандидатам определяются Центральной избирательной комиссией.

      Кандидаты в Президенты, политические партии, выдвинувшие партийные списки кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента, вправе участвовать в предвыборных дебатах, организуемых Центральной избирательной комиссией.

      Политические партии, выдвинувшие партийные списки кандидатов в депутаты маслихатов, кандидаты в депутаты Сената Парламента, а также кандидаты по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты Мажилиса Парламента и маслихатов, кандидаты в акимы могут участвовать в предвыборных дебатах, которые вправе организовывать соответствующие территориальные избирательные комиссии.

      Порядок и условия проведения предвыборных дебатов, определяемые Центральной избирательной комиссией, должны быть равными и не создавать преимуществ тому или иному кандидату или политической партии.

      Средства массовой информации на договорной основе предоставляют эфирное время, печатную площадь для публикации агитационных материалов зарегистрированным кандидатам и политическим партиям, выдвинувшим партийные списки.

      Пользователи онлайн-платформ на договорной основе предоставляют объем информации для публикации агитационных материалов зарегистрированным кандидатам и политическим партиям, выдвинувшим партийные списки.

      Условия договора для публикации агитационных материалов не должны создавать преимущества тому или иному кандидату, политической партии.

      Сведения о размере оплаты, условия размещения агитационных материалов, представленных на договорной основе, должны быть объявлены и опубликованы соответствующим средством массовой информации, пользователем онлайн-платформы не позднее пяти дней до начала проведения предвыборной агитации, а также представлены в Центральную избирательную комиссию при выборах Президента и депутатов Мажилиса Парламента по партийным спискам, в иные территориальные избирательные комиссии – при выборах депутатов Сената Парламента, Мажилиса Парламента по одномандатным территориальным избирательным округам, депутатов маслихатов, акимов и членов иных органов местного самоуправления.

      На интернет-ресурсах Центральной и территориальных избирательных комиссий размещаются представленные средствами массовой информации, пользователями онлайн-платформ сведения о размере оплаты, условиях размещения агитационных материалов. Средства массовой информации, пользователи онлайн-платформы, предоставляющие эфирное время, печатную площадь и объем информации на договорной основе, не могут осуществлять размещение, распространение агитационных материалов кандидатов, политических партий, выдвинувших партийные списки, до опубликования сведений о размере оплаты, условиях размещения агитационных материалов.

      В период предвыборной агитации тираж периодического печатного издания, связанного с предвыборной агитацией кандидатов, политических партий, выдвинувших партийные списки, должен быть одинаковым для всех кандидатов, политических партий, выдвинувших партийные списки.

      Согласие на размещение агитационных материалов на договорной основе, данное средством массовой информации, пользователем онлайн-платформы одному из кандидатов, политической партии, выдвинувшей партийный список, является согласием на размещение агитационных материалов другим кандидатам, политическим партиям, выдвинувшим партийные списки.

      Очередность выступления кандидатов и политических партий, выдвинувших партийные списки, в средствах массовой информации, на онлайн-платформах устанавливается в порядке поступления письменных обращений либо по жребию в случае, если обращения поступили одновременно.

      Запрещается прерывать и комментировать выступления кандидатов и представителей политических партий, выдвинувших партийные списки, на телевидении и по радио сразу после выступления, а также в печатных изданиях в том же номере.";

      "5. Для издания плакатов, листовок, лозунгов и иных агитационных материалов соответствующие избирательные комиссии выделяют кандидатам, кроме баллотирующихся по партийным спискам, равную сумму денег. Все агитационные материалы должны содержать сведения об организации, выпустившей данные материалы (по печатным материалам – месте их печатания и тираже), лицах, сделавших заказ, из каких средств оплачено. Запрещаются изготовление агитационных материалов за пределами территории Республики Казахстан, распространение анонимных агитационных материалов.

      Требования данного пункта в отношении онлайн-платформ применяются в случае, если пользователи онлайн-платформ изготовили агитационные материалы на договорной основе.";

      часть первую пункта 7 после слова "информации," дополнить словами "на онлайн-платформах,";

      в пункте 9:

      в части первой слова "При опубликовании результатов опросов общественного мнения, связанных с выборами, средства массовой информации" заменить словами "Средства массовой информации, онлайн-платформы при опубликовании результатов опросов общественного мнения, связанных с выборами,";

      в части третьей слова "сети Интернет" заменить словами "средствах массовой информации, на онлайн-платформах";

      25) в части первой статьи 29 слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      26) в статье 33:

      в пункте 1-1 слова "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов" исключить;

      в подпункте 5) пункта 2 слово "Сената" исключить;

      в подпунктах 2), 3), 4) и 5) части первой и части второй пункта 2-1 слова "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов" исключить;

      дополнить пунктом 2-2 следующего содержания:

      "2-2. На закупки, связанные с приобретением товаров, работ и услуг, предназначенных для подготовки и проведения выборов, референдума, в период подготовки и проведения выборов, референдума, не распространяется законодательство Республики Казахстан о государственных закупках.

      Закупки, связанные с приобретением товаров, работ и услуг, предназначенных для подготовки и проведения выборов, референдума, в период подготовки и проведения выборов, референдума осуществляются в порядке, определяемом Центральной избирательной комиссией.";

      27) в статье 34:

      в пункте 1 слова "Президента и депутатов Парламента, и депутатов" заменить словами "Президента, депутатов Парламента и депутатов";

      пункты 4 и 9 изложить в следующей редакции:

      "4. В избирательные фонды могут быть направлены только средства, полученные законным путем. Информация об общей сумме денег и сумме добровольных пожертвований, поступивших в фонд, его источниках и расходах на предвыборную агитацию в течение пяти дней после опубликования итогов выборов публикуется в средствах массовой информации:

      при выборах Президента, депутатов Мажилиса Парламента – Центральной избирательной комиссией;

      при выборах депутатов Сената Парламента – областными, городов республиканского значения и столицы избирательными комиссиями;

      при выборах депутатов маслихатов – территориальными избирательными комиссиями.";

      "9. Две трети денежных средств избирательного фонда, оставшихся неизрасходованными на цели избирательной кампании, направляются в республиканский бюджет, а одна треть – возвращается кандидату, политической партии.";

      28) в пунктах 1 статей 38 и 39 слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      29) в статье 40:

      в пункте 1 слова ", избираемых по партийному списку", "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      в пункте 2 слова "и депутатов Мажилиса Парламента, избираемых Ассамблеей народа Казахстана," исключить;

      30) в статье 43:

      в части первой пункта 1 слова ", избираемых по партийным спискам,", "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      в пункте 2 слова "и депутатов Мажилиса Парламента, избираемых Ассамблеей народа Казахстана," исключить;

      в подпункте 3) части первой пункта 5 слова "депутатов Мажилиса Парламента, избираемых Ассамблеей народа Казахстана," исключить;

      в пункте 7-1 и части первой пункта 9 слова "и депутатов Мажилиса Парламента, избираемых Ассамблеей народа Казахстана" исключить;

      31) в статье 44:

      в пункте 2 слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      в подпункте 3) пункта 4:

      слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      слово "четырех" заменить словом "семи";

      пункт 5 изложить в следующей редакции:

      "5. В сообщении Центральной (территориальной) избирательной комиссии указываются: дата выборов, общее число граждан, включенных в списки избирателей (выборщиков) и принявших участие в голосовании; общее число избирательных округов; общее число баллотировавшихся кандидатов; число избирателей, проголосовавших по открепительным удостоверениям; число избирателей, голосовавших вне помещения для голосования; число политических партий, участвовавших в выборах; число административно-территориальных единиц (избирательных округов), в которых будет проведено повторное голосование; число голосов, поданных за каждого кандидата в Президенты, депутаты Сената Парламента, депутаты Мажилиса Парламента и маслихата, избираемые по одномандатным территориальным избирательным округам, за каждую политическую партию по соответствующей административно-территориальной единице; число бюллетеней с отметкой в строке "Против всех"; избранные Президент, депутаты Сената Парламента, депутаты Мажилиса Парламента и маслихатов, избираемые по одномандатным территориальным избирательным округам, аким, члены иных органов местного самоуправления с указанием фамилии, имени, отчества (если оно указано в документе, удостоверяющем личность), года рождения, занимаемой должности (рода занятий), места жительства, а также в зависимости от усмотрения кандидата сведения о его принадлежности к политической партии, национальной принадлежности.

      Данные в сообщениях Центральной и территориальных избирательных комиссий представляются по избирательным округам.";

      32) в статье 45:

      в заголовке слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      слова "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов", "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      33) в статье 46:

      в заголовке слова "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      в подпункте 2) пункта 3 слова "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов", "города районного значения, села, поселка, сельского округа" исключить;

      34) в пунктах 1 и 2 статьи 47 слова "городов районного значения, сел, поселков, сельских округов" исключить;

      35) подпункт 11) пункта 2 статьи 50 дополнить словами ", а также онлайн-платформы";

      36) части вторую и третью пункта 5 статьи 50-5 после слов "он хочет проголосовать," дополнить словами "или строку "Против всех";

      37) в статье 51 и пункте 2 статьи 51-1 слово "пять" заменить словом "семь";

      38) пункт 3 статьи 53 исключить;

      39) в пункте 1 статьи 54 слово "активным" исключить;

      40) в пункте 7 статьи 56 слова "паспортных служб" заменить словами "уполномоченного органа по документированию и выдаче паспортов и удостоверений личности";

      41) подпункт 2) статьи 58 дополнить частью второй следующего содержания:

      "Предельные размеры добровольных пожертвований физического лица в совокупности не должны превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в сто раз и юридического лица Республики Казахстан – в совокупности более чем в пятьсот раз.";

      42) в абзаце пятом подпункта 3) части первой пункта 7 статьи 59 слова ", в день выборов либо предшествующий ему день" исключить;

      43) пункт 2 статьи 60 после слов "после нее" дополнить словами ", за исключением последних двух дней до голосования,";

      44) в статье 68:

      в заголовке слово "Советом" заменить словом "Судом";

      в пунктах 1 и 2 слово "Совет" заменить словом "Суд";

      в пункте 3 слово "Советом" заменить словом "Судом";

      45) в пункте 3 статьи 69:

      в части первой слова "в случае, предусмотренном подпунктом 2) пункта 1 настоящей статьи," заменить словами "в случае досрочного прекращения полномочий Парламента";

      дополнить частью третьей следующего содержания:

      "Выборы депутатов в случае образования соответствующей административно-территориальной единицы, не имеющей представительства в Сенате Парламента, назначаются Президентом не позднее трех месяцев со дня образования административно-территориальной единицы и проводятся в течение двух месяцев со дня назначения выборов.";

      46) в статье 70 слово "активным" исключить;

      47) в пункте 6 статьи 72 слова "паспортных служб" заменить словами "уполномоченного органа по документированию и выдаче паспортов и удостоверений личности";

      48) в абзаце пятом подпункта 3) части первой пункта 6 статьи 73 слова ", в день выборов либо предшествующий ему день" исключить;

      49) пункт 2 статьи 74 после слов "после нее" дополнить словами ", за исключением последних двух дней до голосования,";

      50) подпункт 2) статьи 75 дополнить частью второй следующего содержания:

      "Предельные размеры добровольных пожертвований физического лица в совокупности не должны превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в двадцать пять раз и юридического лица Республики Казахстан – в совокупности более чем в пятьдесят раз.";

      51) в статье 77:

      в пункте 4 слово "секретарь" заменить словом "председатель";

      в пункте 7 слово "секретарем" заменить словом "председателем";

      52) в статье 84:

      в заголовке слово "Советом" заменить словом "Судом";

      в пунктах 1 и 2 слово "Совет" заменить словом "Суд";

      в пункте 3 слово "Советом" заменить словом "Судом";

      53) пункт 3-1 статьи 85 исключить;

      54) в статье 86 слово "активным" исключить;

      55) в статье 87:

      пункт 1 изложить в следующей редакции:

      "1. Право выдвижения кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента принадлежит:

      1) избираемых по партийным спискам, – политическим партиям;

      2) избираемых по одномандатным территориальным избирательным округам, – политическим партиям, общественным объединениям, а также их структурным подразделениям (филиалам и представительствам) в случае, если соответствующее полномочие предусмотрено в уставе, и гражданам путем самовыдвижения.";

      пункт 2 дополнить частью третьей следующего содержания:

      "Лицо, включенное в партийный список для избрания в депутаты Мажилиса Парламента по территории единого общенационального избирательного округа, не вправе выдвигаться по одномандатным территориальным избирательным округам.";

      пункт 4 исключить;

      пункт 5 изложить в следующей редакции:

      "5. Выдвижение и самовыдвижение кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента начинаются за шестьдесят дней до дня голосования и заканчиваются в восемнадцать часов по местному времени за сорок дней до выборов, если иное не установлено при назначении выборов.";

      дополнить пунктом 6 следующего содержания:

      "6. Самовыдвижение кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента производится гражданами путем подачи в соответствующую окружную избирательную комиссию заявления о намерении баллотироваться кандидатом в депутаты Мажилиса Парламента по данному одномандатному территориальному избирательному округу.

      Выдвижение кандидата политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами) производится путем направления в соответствующую окружную избирательную комиссию выписки из протокола высшего руководящего органа, выписки из устава, подтверждающей право выдвижения структурными подразделениями (филиалами и представительствами), вместе с заявлением гражданина о согласии быть выдвинутым.

      Общественное объединение, за исключением политических партий, либо его структурное подразделение (филиал и представительство) вправе выдвигать кандидатами лиц, не являющихся членами данного общественного объединения. Общественное объединение, за исключением политических партий, и его структурное подразделение (филиал и представительство) могут выдвигать в каждом избирательном округе только одного кандидата в депутаты Мажилиса Парламента. Решение о выдвижении кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента принимается большинством голосов от общего числа членов высшего руководящего органа общественного объединения, его структурного подразделения (филиала и представительства) и оформляется выпиской из протокола. Решение высшего руководящего органа общественного объединения, его структурного подразделения (филиала и представительства):

      1) доводится до сведения выдвинутого кандидата;

      2) вместе с заявлением кандидата о согласии баллотироваться и выпиской из устава, подтверждающей право выдвижения структурными подразделениями (филиалами и представительствами), направляется в соответствующую окружную избирательную комиссию.

      Если на день окончания срока выдвижения выдвинуто менее двух кандидатов в депутаты по одномандатному территориальному избирательному округу, то соответствующая окружная избирательная комиссия продлевает срок выдвижения кандидатов не более чем на пять дней.";

      56) статью 88 дополнить пунктом 5 следующего содержания:

      "5. Каждый кандидат в депутаты Мажилиса Парламента по одномандатным территориальным избирательным округам до регистрации и после его проверки на соответствие требованиям, предъявляемым к нему Конституцией и настоящим Конституционным законом, вносит на счет Центральной избирательной комиссии избирательный взнос в пятнадцатикратном минимальном размере заработной платы, установленном законодательством Республики Казахстан. Внесенный взнос возвращается кандидату в случаях, если по итогам выборов кандидат избран депутатом Мажилиса Парламента или по итогам голосования кандидат набрал не менее пяти процентов голосов избирателей, принявших участие в голосовании, а также в случае смерти кандидата. Во всех остальных случаях внесенный взнос возврату не подлежит и обращается в доход республиканского бюджета.";

      57) в статье 89:

      пункт 1 изложить в следующей редакции:

      "1. Регистрация партийных списков, представленных политическими партиями, осуществляется Центральной избирательной комиссией, кандидатов по одномандатным территориальным избирательным округам – окружными избирательными комиссиями.";

      в пункте 2:

      в части второй:

      слова ", выдвинутым политической партией," исключить;

      дополнить словами "и кандидата";

      в части третьей слова ", выдвинутого политической партией," исключить;

      части четвертую и пятую исключить;

      часть вторую пункта 4 изложить в следующей редакции:

      "В партийном списке количество представителей трех категорий: женщин, молодежи, лиц с инвалидностью – по совокупности должно составлять не менее тридцати процентов от общего числа включенных в него лиц.";

      дополнить пунктами 4-1, 4-2 и 4-3 следующего содержания:

      "4-1. Регистрация кандидата от политической партии, общественного объединения, их структурных подразделений (филиалов и представительств) осуществляется при наличии следующих документов:

      1) выписки из протокола высшего руководящего органа политической партии, общественного объединения, их структурных подразделений (филиалов и представительств) по выдвижению кандидата по соответствующему избирательному округу с приложением выписки из устава, подтверждающей право выдвижения структурными подразделениями (филиалами и представительствами), копии документа о регистрации политической партии, общественного объединения в Министерстве юстиции Республики Казахстан, учетной регистрации структурных подразделений (филиалов и представительств) в территориальных органах юстиции;

      2) заявления гражданина о согласии баллотироваться кандидатом в депутаты по данному избирательному округу от выдвинувшей его политической партии, общественного объединения;

      3) биографических данных о кандидате;

      4) справки органа государственных доходов о сдаче кандидатом и его (ее) супругой (супругом) деклараций об активах и обязательствах;

      5) документа, подтверждающего внесение кандидатом избирательного взноса.

      Регистрация кандидата в случае его самовыдвижения осуществляется при наличии следующих документов:

      1) заявления гражданина о намерении баллотироваться кандидатом по данному избирательному округу;

      2) биографических данных о кандидате;

      3) справки органа государственных доходов о сдаче кандидатом и его (ее) супругой (супругом) деклараций об активах и обязательствах;

      4) документа, подтверждающего внесение кандидатом избирательного взноса.

      К регистрации допускается любое число кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента.

      4-2. Окружная избирательная комиссия составляет протокол о регистрации кандидатов, который в пятидневный срок представляется в Центральную избирательную комиссию.

      4-3. Окружная избирательная комиссия:

      1) не позднее чем на седьмой день после регистрации кандидатов публикует в местных средствах массовой информации сообщение о регистрации кандидатов с указанием фамилии, имени, отчества (если оно указано в документе, удостоверяющем личность), года рождения, занимаемой должности (рода занятий), места работы и жительства каждого кандидата, а также в зависимости от усмотрения кандидата сведений о его принадлежности к политической партии, общественному объединению и национальной принадлежности;

      2) при регистрации выдает кандидатам соответствующее удостоверение;

      3) отказывает в регистрации или отменяет решение о регистрации кандидата в случаях:

      нарушения политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), кандидатом правил выдвижения, непредставления необходимых документов для регистрации;

      проведения политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), выдвинутыми ими кандидатами, кандидатами в порядке самовыдвижения, а также доверенными лицами предвыборной агитации до окончания срока регистрации;

      установления судом факта распространения политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), кандидатом и (или) доверенными лицами ложных сведений, порочащих честь и достоинство другого кандидата, подрывающих его деловую репутацию;

      установления судом фактов подкупа избирателей политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), выдвинутыми ими кандидатами, кандидатами в порядке самовыдвижения, а также доверенными лицами;

      несоответствия кандидата требованиям, предъявляемым к нему Конституцией и настоящим Конституционным законом;

      использования кандидатом должностного или служебного положения в своей предвыборной кампании;

      иных случаях, установленных настоящим Конституционным законом;

      4) отменяет решение о регистрации кандидата в случае выявления на момент подачи декларации недостоверности сведений об активах и обязательствах, задекларированных кандидатом или его (ее) супругой (супругом) в соответствии с законодательством Республики Казахстан о противодействии коррупции.

      В случае отказа в регистрации или отмены решения о регистрации кандидата, выдвинутого политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), такое решение может быть обжаловано как самим кандидатом, так и политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), выдвинувшими кандидата.

      Отмена решения о регистрации кандидата или восстановление ранее снятого с регистрации кандидата за два дня до дня голосования нe допускается.";

      пункт 5 исключить;

      подпункты 2) и 6) пункта 6 исключить;

      пункт 7 изложить в следующей редакции:

      "7. Отказ в регистрации или отмена решения о регистрации партийного списка, кандидата по одномандатному территориальному избирательному округу могут быть в семидневный срок обжалованы в Центральную избирательную комиссию и (или) Верховный Суд. При этом Центральная избирательная комиссия или Верховный Суд выносит по жалобе решение в семидневный срок со дня подачи жалобы.";

      в пункте 8:

      в части первой:

      после слова "списков" дополнить словами "и кандидатов";

      слова "два месяца" заменить словами "шестьдесят дней до дня голосования";

      слова "один месяц" заменить словами "тридцать дней";

      часть вторую исключить;

      58) в статье 90:

      дополнить пунктом 1-1 следующего содержания:

      "1-1. Кандидат в депутаты Мажилиса Парламента по одномандатным территориальным избирательным округам может отозвать свою кандидатуру, обратившись с письменным заявлением об этом в соответствующую окружную избирательную комиссию.

      Кандидат в депутаты Мажилиса Парламента по одномандатным территориальным избирательным округам не может снять свою кандидатуру за два дня до дня голосования.

      Руководящий орган политической партии и общественного объединения, их структурного подразделения (филиала и представительства) в любое время до регистрации и после нее, за исключением последних двух дней до дня голосования, может отменить свое решение о выдвижении кандидата в депутаты Мажилиса Парламента, обратившись с соответствующим представлением в окружную избирательную комиссию.

      В этих случаях окружная избирательная комиссия не производит регистрацию кандидата либо отменяет решение о регистрации кандидата.";

      пункт 2 исключить;

      59) в статье 92-1:

      заголовок дополнить словами ", кандидата в депутаты Мажилиса Парламента";

      подпункт 2) пункта 2 дополнить частью второй следующего содержания:

      "Предельные размеры добровольных пожертвований физического лица в совокупности не должны превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в сто раз и юридического лица Республики Казахстан – в совокупности более чем в пятьсот раз.";

      дополнить пунктом 3 следующего содержания:

      "3. Избирательный фонд кандидата образуют:

      1) собственные средства кандидата, общая сумма которых не должна превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в двести раз;

      2) добровольные пожертвования граждан и организаций Республики Казахстан, общая сумма которых не должна превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в пятьсот раз.

      Предельные размеры добровольных пожертвований физического лица в совокупности не должны превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в двадцать пять раз и юридического лица Республики Казахстан – в совокупности более чем в пятьдесят раз.";

      60) статью 93-1 исключить;

      61) дополнить статьей 93-2 следующего содержания:

      "Статья 93-2. Выдвижение кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента вместо выбывших после окончания срока регистрации

      1. В случае выбытия всех кандидатов после окончания срока регистрации по соответствующему избирательному округу Центральная избирательная комиссия по представлению окружной избирательной комиссии своим постановлением продлевает срок выборов, но не более чем на два месяца.

      2. В этом случае выдвижение кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента осуществляется в соответствии с настоящим Конституционным законом.";

      62) статью 94 изложить в следующей редакции:

      "Статья 94. Подсчет голосов на выборах депутатов Мажилиса Парламента

      1. Участковая избирательная комиссия по результатам голосования составляет протокол голосования, который немедленно пересылается в соответствующую территориальную или окружную избирательную комиссию.

      2. На основании протоколов участковых избирательных комиссий соответствующие территориальные или окружные избирательные комиссии составляют протокол о результатах голосования, который подписывается председателем и членами комиссии и пересылается в Центральную избирательную комиссию не более чем в двухдневный срок со дня голосования.

      3. Результаты выборов устанавливаются на заседании Центральной избирательной комиссии на основании протоколов соответствующих территориальных и окружных избирательных комиссий.

      4. Иные вопросы, связанные с определением результата подсчета голосов и результата выборов, решаются в соответствии с правилами, установленными Общей частью настоящего Конституционного закона.";

      63) статью 94-1 исключить;

      64) в статье 95:

      пункт 1:

      после слова "территориальной" дополнить словами "или окружной";

      после слова "единице" дополнить словами "или избирательном округе";

      пункт 2:

      после слова "сроки" дополнить словами ", но не более чем в месячный срок";

      после слов "партийным спискам" дополнить словами "и по тем же кандидатам";

      дополнить пунктом 3 следующего содержания:

      "3. Если в избирательный бюллетень было включено более двух кандидатов в депутаты Мажилиса Парламента и ни один из них не был избран, окружная избирательная комиссия назначает повторное голосование по выборам депутата по кандидатам, получившим наибольшее одинаковое количество голосов. Если в результате выбытия кандидатур остается один кандидат, повторное голосование по его кандидатуре не проводится и он считается избранным.";

      65) в статье 96:

      в пункте 1:

      слова "по партийным спискам" исключить;

      после слова "недействительными" дополнить словами "либо при баллотировании двух кандидатов они не были избраны";

      пункт 2 исключить;

      66) в пункте 1 статьи 97 слово "семидневный" заменить словом "десятидневный";

      67) часть третью пункта 5 статьи 97-1 изложить в следующей редакции:

      "При распределении депутатских мандатов количество представителей трех категорий: женщин, молодежи, лиц с инвалидностью – по совокупности должно составлять не менее тридцати процентов от общего числа полученных партией депутатских мандатов.";

      68) в статье 100:

      в заголовке слово "Советом" заменить словом "Судом";

      в пунктах 1 и 2 слово "Совет" заменить словом "Суд";

      пункт 3 изложить в следующей редакции:

      "3. В случае признания Конституционным Судом не соответствующими Конституции выборов депутатов Мажилиса Парламента на территориях тех административно-территориальных единиц или избирательных округов, где были установлены нарушения Конституции, Центральная избирательная комиссия принимает решение о признании недействительными выборов на территории этих административно-территориальных единиц или избирательных округов и проведении повторного голосования.";

      пункт 4 исключить;

      69) в статье 101:

      пункт 1 дополнить подпунктом 4) следующего содержания:

      "4) выборов депутатов вместо выбывших – досрочное прекращение полномочий депутата либо лишение мандата.";

      дополнить пунктом 3-1 следующего содержания:

      "3-1. Выборы депутатов маслихатов вместо выбывших назначаются соответствующей избирательной комиссией.

      Выборы депутатов маслихатов вместо выбывших проводятся одновременно в последнее воскресенье марта и (или) последнее воскресенье октября.

      По согласованию с Центральной избирательной комиссией выборы депутатов маслихатов вместо выбывших могут быть назначены соответствующей избирательной комиссией на другую дату.";

      70) в статье 103:

      пункт 1 изложить в следующей редакции:

      "1. Право выдвижения кандидатов в депутаты маслихатов принадлежит:

      1) избираемых по партийным спискам, – политическим партиям;

      2) избираемых по одномандатным территориальным избирательным округам, – политическим партиям, общественным объединениям, а также их структурным подразделениям (филиалам и представительствам) в случае, если соответствующее полномочие предусмотрено в уставе, и гражданам путем самовыдвижения.";

      дополнить пунктами 3-1 и 5-1 следующего содержания:

      "3-1. Лицо, включенное в партийный список для избрания в депутаты маслихата от политической партии, не вправе выдвигаться по одномандатным территориальным избирательным округам.";

      "5-1. Самовыдвижение кандидатов в депутаты маслихата производится гражданами путем подачи в соответствующую окружную избирательную комиссию заявления о намерении баллотироваться кандидатом в депутаты маслихата по данному одномандатному территориальному избирательному округу.

      Выдвижение кандидата политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами) производится путем направления в соответствующую окружную избирательную комиссию выписки из протокола высшего руководящего органа, выписки из устава, подтверждающей право выдвижения структурными подразделениями (филиалами и представительствами), вместе с заявлением гражданина о согласии быть выдвинутым.

      Общественное объединение, за исключением политических партий, либо его структурное подразделение (филиал и представительство) вправе выдвигать кандидатами лиц, не являющихся членами данного общественного объединения. Общественное объединение, за исключением политических партий, и его структурное подразделение (филиал и представительство) могут выдвигать в каждом избирательном округе только одного кандидата в депутаты маслихата.

      Решение о выдвижении кандидатов в депутаты маслихатов принимается большинством голосов от общего числа членов высшего руководящего органа общественного объединения, его структурного подразделения (филиала и представительства) и оформляется выпиской из протокола. Решение высшего руководящего органа общественного объединения, его структурного подразделения (филиала и представительства):

      1) доводится до сведения выдвинутого кандидата;

      2) вместе с заявлением кандидата о согласии баллотироваться и выпиской из устава, подтверждающей право выдвижения структурными подразделениями (филиалами и представительствами), направляется в соответствующую окружную избирательную комиссию.";

      пункты 7 и 8 изложить в следующей редакции:

      "7. Выдвижение и самовыдвижение кандидатов в депутаты маслихатов начинаются за шестьдесят дней до дня голосования и заканчиваются в восемнадцать часов по местному времени за тридцать дней до дня выборов, если иное не установлено при назначении выборов.

      8. В случае, если на день окончания срока регистрации партийных списков или кандидатов по соответствующему избирательному округу зарегистрировано менее двух партийных списков или кандидатов, соответствующая избирательная комиссия продлевает срок выдвижения кандидатов не более чем на двадцать дней.";

      71) в статье 104:

      в заголовке слова "партийных списков" исключить;

      дополнить пунктом 1-1 следующего содержания:

      "1-1. Регистрация кандидатов в депутаты маслихатов по одномандатным территориальным избирательным округам осуществляется окружными избирательными комиссиями.

      Кандидат в депутаты маслихата до регистрации и после его проверки на соответствие предъявляемым Конституцией и настоящим Конституционным законом требованиям вносит на счет местных исполнительных органов в качестве депозита избирательный взнос в пятикратном минимальном размере заработной платы, установленном законодательством Республики Казахстан. Внесенный взнос возвращается кандидату в случаях, если по итогам выборов кандидат избран депутатом маслихата или по итогам голосования кандидат набрал не менее пяти процентов голосов избирателей, принявших участие в голосовании, а также в случае смерти кандидата. Во всех остальных случаях внесенный взнос возврату не подлежит и обращается в доход республиканского бюджета.";

      в пункте 2:

      в части первой:

      слова ", включенный в партийный список," исключить;

      слова "о доходах и имуществе" заменить словами "об активах и обязательствах";

      в частях второй и третьей слова "о доходах и имуществе" заменить словами "об активах и обязательствах";

      в подпункте 5) пункта 3 слова "о доходах и имуществе" заменить словами "об активах и обязательствах";

      дополнить пунктом 3-1 следующего содержания:

      "3-1. Регистрация кандидата от политической партии, общественного объединения, их структурных подразделений (филиалов и представительств) осуществляется при наличии следующих документов:

      1) выписки из протокола высшего руководящего органа политической партии, общественного объединения, их структурных подразделений (филиалов и представительств) по выдвижению кандидата по соответствующему избирательному округу с приложением выписки из устава, подтверждающей право выдвижения структурными подразделениями (филиалами и представительствами), копии документа о регистрации политической партии, общественного объединения в Министерстве юстиции Республики Казахстан, учетной регистрации структурных подразделений (филиалов и представительств) в территориальных органах юстиции;

      2) заявления гражданина о согласии баллотироваться кандидатом в депутаты по данному избирательному округу от выдвинувшей его политической партии, общественного объединения;

      3) биографических данных о кандидате;

      4) справки органа государственных доходов о сдаче кандидатом и его (ее) супругой (супругом) деклараций об активах и обязательствах;

      5) документа, подтверждающего внесение кандидатом избирательного взноса.

      Регистрация кандидата в случае его самовыдвижения осуществляется при наличии следующих документов:

      1) заявления о намерении баллотироваться кандидатом по данному избирательному округу;

      2) биографических данных о кандидате;

      3) справки органа государственных доходов о сдаче кандидатом и его (ее) супругой (супругом) деклараций об активах и обязательствах;

      4) документа, подтверждающего внесение кандидатом избирательного взноса.

      К регистрации допускается любое число кандидатов в депутаты маслихата.";

      пункты 4 и 5 изложить в следующей редакции:

      "4. К регистрации по территориальному избирательному округу допускается только один список от одной политической партии, в котором количество женщин и молодежи по совокупности должно составлять не менее тридцати процентов от общего числа включенных в него лиц.

      5. О регистрации партийных списков и кандидатов в депутаты маслихата соответствующая избирательная комиссия составляет протокол, который в пятидневный срок представляется в вышестоящую или территориальную избирательную комиссию.";

      в пункте 6:

      в подпункте 1):

      слово "средствах" заменить словами "местных средствах";

      после слова "отчества" дополнить словами "(если оно указано в документе, удостоверяющем личность)";

      слово "(занятия)" заменить словами "(рода занятий)";

      в абзаце третьем подпункта 3) слова ", в день выборов либо предшествующий ему день" исключить;

      в подпункте 4):

      абзац третий изложить в следующей редакции:

      "выявления на момент подачи декларации недостоверности сведений об активах и обязательствах, задекларированных кандидатом или его (ее) супругой (супругом) в соответствии с законодательством Республики Казахстан о противодействии коррупции;";

      в абзаце пятом слова ", в день выборов либо предшествующий ему день" исключить;

      дополнить пунктом 6-1 следующего содержания:

      "6-1. Окружная избирательная комиссия:

      1) не позднее чем на седьмой день после регистрации кандидатов по одномандатным территориальным избирательным округам публикует в местных средствах массовой информации сообщение о регистрации кандидатов с указанием фамилии, имени, отчества (если оно указано в документе, удостоверяющем личность), года рождения, занимаемой должности (рода занятий), места работы и жительства каждого кандидата, а также в зависимости от усмотрения кандидата сведений о его принадлежности к политической партии, общественному объединению и национальной принадлежности;

      2) при регистрации выдает кандидатам по одномандатным территориальным избирательным округам соответствующее удостоверение;

      3) отказывает в регистрации или отменяет решение о регистрации кандидата по одномандатным территориальным избирательным округам в случаях:

      нарушения политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), кандидатом правил выдвижения, непредставления необходимых документов для регистрации;

      проведения политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), выдвинутыми ими кандидатами, кандидатами в порядке самовыдвижения, а также доверенными лицами предвыборной агитации до окончания срока регистрации;

      установления судом факта распространения политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), кандидатом и (или) доверенными лицами ложных сведений, порочащих честь и достоинство другого кандидата, подрывающих его деловую репутацию;

      установления судом фактов подкупа избирателей политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), выдвинутыми ими кандидатами, кандидатами в порядке самовыдвижения, а также доверенными лицами;

      несоответствия кандидата требованиям, предъявляемым к нему Конституцией и настоящим Конституционным законом;

      использования кандидатом должностного или служебного положения в своей предвыборной кампании;

      иных случаях, установленных настоящим Конституционным законом;

      4) отменяет решение о регистрации кандидата в случае выявления на момент подачи декларации недостоверности сведений об активах и обязательствах, задекларированных кандидатом или его (ее) супругой (супругом) в соответствии с законодательством Республики Казахстан о противодействии коррупции.

      Отмена решения о регистрации кандидата или восстановление ранее снятого с регистрации кандидата за два дня до дня голосования не допускается.";

      пункт 7 изложить в следующей редакции:

      "7. Отказ в регистрации или отмена решения о регистрации партийного списка, кандидата могут быть в семидневный срок обжалованы в вышестоящую избирательную комиссию или суд. В случае отказа в регистрации или отмены решения о регистрации кандидата, выдвинутого политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами) по одномандатным территориальным избирательным округам, такое решение может быть обжаловано как самим кандидатом, так и политической партией, общественным объединением, их структурными подразделениями (филиалами и представительствами), выдвинувшими кандидата. При этом вышестоящая избирательная комиссия или суд выносит по жалобе решение в семидневный срок со дня подачи жалобы.";

      в пункте 8:

      после слова "списков" дополнить словом ", кандидатов";

      слова "два месяца" заменить словами "шестьдесят дней до дня голосования";

      72) в статье 105:

      пункт 1 дополнить частью второй следующего содержания:

      "Кандидат в депутаты маслихата по одномандатному территориальному избирательному округу может отозвать свою кандидатуру, обратившись с письменным заявлением об этом в соответствующую окружную избирательную комиссию.";

      пункты 2 и 3 изложить в следующей редакции:

      "2. Руководящий орган политической партии, его структурного подразделения (филиала и представительства) в любое время до регистрации и после нее, за исключением последних двух дней до дня голосования, может обратиться с соответствующим представлением в соответствующую избирательную комиссию об исключении кандидата в депутаты маслихата из партийного списка либо отмене своего решения о выдвижении кандидата.

      Руководящий орган общественного объединения, его структурного подразделения (филиала и представительства) в любое время до регистрации и после нее, за исключением последних двух дней до дня голосования, может отменить свое решение о выдвижении кандидата в депутаты маслихата, обратившись с соответствующим представлением в окружную избирательную комиссию.

      3. В случаях, указанных в пункте 2 настоящей статьи, соответствующая избирательная комиссия исключает лиц, включенных в партийный список, не производит регистрацию кандидата либо отменяет решение о регистрации кандидата.

      Кандидат в депутаты маслихата по одномандатному территориальному избирательному округу не может снять свою кандидатуру за два дня до дня голосования.";

      73) в статье 106:

      заголовок после слова "фонда" дополнить словами "политической партии,";

      подпункт 2) пункта 2 дополнить частью второй следующего содержания:

      "Предельные размеры добровольных пожертвований физического лица в совокупности не должны превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в пятьдесят раз и юридического лица Республики Казахстан – в совокупности более чем в двести пятьдесят раз.";

      дополнить пунктами 3 и 4 следующего содержания:

      "3. Избирательный фонд кандидата в депутаты маслихатов областей, городов республиканского значения и столицы образуют:

      1) собственные средства кандидата, общая сумма которых не должна превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в сто раз;

      2) добровольные пожертвования граждан и организаций Республики Казахстан, общая сумма которых не должна превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в двести раз.

      Предельные размеры добровольных пожертвований физического лица в совокупности не должны превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в десять раз и юридического лица Республики Казахстан – в совокупности более чем в двадцать пять раз.

      4. Избирательный фонд кандидата в депутаты маслихатов районов и городов образуют:

      1) собственные средства кандидата, общая сумма которых не должна превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в пятьдесят раз;

      2) добровольные пожертвования граждан и организаций Республики Казахстан, общая сумма которых не должна превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в сто раз.

      Предельные размеры добровольных пожертвований физического лица в совокупности не должны превышать установленный законодательством Республики Казахстан минимальный размер заработной платы более чем в пять раз и юридического лица Республики Казахстан – в совокупности более чем в пятнадцать раз.";

      74) в статье 107:

      заголовок после слова "кандидатов" дополнить словом ", кандидатов";

      пункт 1 изложить в следующей редакции:

      "1. В случае, если в результате выбытия партийных списков, кандидатов после окончания срока регистрации по соответствующему избирательному округу остается менее двух партийных списков кандидатов либо менее двух кандидатов в депутаты маслихата, соответствующая избирательная комиссия своим решением продлевает срок выборов, но не более чем на два месяца.";

      пункт 2 после слова "кандидатов" дополнить словом ", кандидатов";

      75) в статье 108:

      пункт 1:

      после слова "городе" дополнить словом ", окружную";

      дополнить частью второй следующего содержания:

      "Окружные избирательные комиссии направляют протоколы по результатам голосования по избирательному округу в соответствующие территориальные избирательные комиссии.";

      в пункте 2 слово "участковых" заменить словом "окружных";

      часть первую пункта 3 после слова "городе" дополнить словом ", окружные";

      76) дополнить статьей 109-1 следующего содержания:

      "Статья 109-1. Повторное голосование при выборах депутата маслихата

      1. Если в избирательный бюллетень было включено более двух кандидатов в депутаты маслихата и ни один из них не был избран, окружная избирательная комиссия назначает повторное голосование по выборам депутата по двум кандидатам, получившим наибольшее количество голосов. Если в результате выбытия кандидатур остается один кандидат, повторное голосование по его кандидатуре не проводится и он считается избранным.

      2. Повторное голосование проводится не позднее чем в месячный срок с соблюдением требований настоящего Конституционного закона. О проведении повторного голосования сообщается в местных средствах массовой информации.";

      77) в статье 112:

      в пункте 1 слово "территориальная" исключить;

      пункт 2:

      после слова "(городской)" дополнить словом ", окружной";

      после слов "партийный список," дополнить словами "политической партией, общественным объединением, выдвинувшими кандидатов, и самим кандидатом по одномандатному территориальному избирательному округу";

      78) в статье 113:

      заголовок дополнить словами "и выборов депутатов вместо выбывших";

      после слов "Внеочередные выборы депутатов маслихатов" дополнить словами "и выборы депутатов вместо выбывших";

      дополнить частью второй следующего содержания:

      "За год до истечения конституционного срока полномочий маслихата выборы депутата вместо выбывшего не проводятся.";

      79) главу 13-1 изложить в следующей редакции:

      "Глава 13-1. Выборы акима

      Статья 113-1. Назначение выборов акима

      1. Основаниями для назначения выборов являются:

      1) окончание установленного законом срока полномочий акима;

      2) досрочное прекращение полномочий акима или образование, изменение границ (присоединение, выделение или разделение) административно-территориальных единиц в случаях, установленных законом.

      При образовании, изменении границ (присоединение, выделение или разделение) административно-территориальной единицы выборы назначаются только во вновь созданной административно-территориальной единице.

      2. Выборы акима района, города областного значения назначаются соответствующей территориальной избирательной комиссией не менее чем за шестьдесят дней до истечения срока полномочий акима. Выборы акима города районного значения, села, поселка, сельского округа назначаются соответствующей территориальной избирательной комиссией не менее чем за пятьдесят дней до истечения срока полномочий акима.

      Выборы акима должны быть проведены не менее чем за десять дней до истечения установленного законом срока его полномочий, за исключением случаев, указанных в части первой пункта 6 статьи 113-3 и статье 113-9 настоящего Конституционного закона.

      3. Выборы акима назначаются соответствующей территориальной избирательной комиссией в течение месяца со дня досрочного прекращения полномочий акима или образования, изменения границ (присоединение, выделение или разделение) соответствующей административно-территориальной единицы и проводятся со дня их назначения для акима района, города областного значения в течение пятидесяти дней, для акима города районного значения, села, поселка, сельского округа – в течение сорока дней.

      4. Сообщение о дне выборов публикуется в местных средствах массовой информации.

      Статья 113-2. Требования, предъявляемые к акиму

      Для избрания акимом гражданин Республики Казахстан должен соответствовать требованиям, предусмотренным настоящим Конституционным законом, статьей 36-2 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан" и законодательством Республики Казахстан в сфере государственной службы.

      Соответствие требованиям законодательства Республики Казахстан в сфере государственной службы устанавливается уполномоченным органом по делам государственной службы на основании документов, представленных соответствующей территориальной избирательной комиссией.

      Для проверки соответствия требованиям законодательства Республики Казахстан в сфере государственной службы кандидат в акимы представляет в соответствующую территориальную избирательную комиссию необходимые документы, перечень которых устанавливается уполномоченным органом по делам государственной службы совместно с Центральной избирательной комиссией.

      Статья 113-3. Выдвижение кандидата в акимы

      1. Выдвижение кандидата в акимы производится политическими партиями, зарегистрированными в установленном порядке, из числа своих членов, гражданами в порядке самовыдвижения путем подачи в территориальную избирательную комиссию соответствующего избирательного округа заявления о намерении баллотироваться кандидатом в акимы, а также вышестоящим акимом, если на день окончания срока выдвижения выдвинуто менее двух кандидатов.

      Политическая партия вправе выдвигать лишь одного кандидата в одном избирательном округе.

      2. Решение высшего руководящего органа соответствующего филиала (представительства) политической партии о выдвижении кандидата в акимы оформляется выпиской из протокола.

      3. Решение высшего руководящего органа соответствующего филиала (представительства) политической партии:

      1) доводится до сведения выдвинутого кандидата;

      2) вместе с заявлением кандидата о согласии баллотироваться направляется в соответствующую территориальную избирательную комиссию одновременно с выпиской из протокола о выдвижении кандидата в акимы.

      4. Никто не может быть выдвинут кандидатом более чем в одном избирательном округе.

      5. Выдвижение кандидатов начинается со дня, следующего за днем назначения выборов, и заканчивается в восемнадцать часов по местному времени за тридцать дней до дня проведения выборов акимов районов, городов областного значения и за двадцать пять дней до дня проведения выборов акимов городов районного значения, сел, поселков, сельских округов, если иное не установлено при назначении выборов.

      6. Если на день окончания срока выдвижения выдвинуто менее двух кандидатов в акимы, то соответствующая территориальная избирательная комиссия продлевает срок выдвижения кандидатов не более чем на три дня.

      При этом вышестоящий аким в случае отсутствия выдвинутых кандидатов либо выдвижения одного кандидата на день окончания срока выдвижения вправе выдвинуть двух либо одного кандидата соответственно.

      Статья 113-4. Сбор подписей в поддержку кандидата в акимы

      1. Кандидат в акимы в случае его самовыдвижения должен быть поддержан не менее чем одним процентом голосов от общего числа избирателей соответствующего избирательного округа, имеющих право голосовать.

      2. Поддержка избирателей удостоверяется сбором их подписей.

      3. Сбор подписей в поддержку кандидата организуется доверенными лицами и оформляется подписными листами, выдаваемыми соответствующей территориальной избирательной комиссией, не позднее чем в трехдневный срок после проверки кандидата на соответствие требованиям, предусмотренным настоящим Конституционным законом, статьей 36-2 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан" и законодательством Республики Казахстан в сфере государственной службы.

      4. Подписные листы должны быть представлены в соответствующую территориальную избирательную комиссию не позднее трех дней до окончания периода регистрации.

      5. Каждый подписной лист должен иметь порядковый номер и включать в себя фамилию, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) кандидата и лица, собирающего подписи, личную подпись кандидата, а также графы, содержащие следующие сведения о ставящих свои подписи избирателях:

      1) фамилию, имя и отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность);

      2) номер и серию документа, удостоверяющего личность;

      3) число, месяц и год рождения;

      4) адрес места жительства;

      5) личную подпись.

      6. Лицо, собирающее подписи, должно предъявлять при сборе подписей копию удостоверения о регистрации доверенного лица кандидата, личная подпись которого стоит на соответствующем подписном листе.

      7. Образец подписного листа утверждается Центральной избирательной комиссией.

      8. Заполненные подписные листы сдаются в соответствующую территориальную избирательную комиссию, которая в трехдневный срок осуществляет проверку достоверности собранных подписей с привлечением работников уполномоченного органа по документированию и выдаче паспортов и удостоверений личности и оформляет соответствующий протокол.

      9. Проверка достоверности подписей производится до установления достоверных подписей в количестве, необходимом кандидату в акимы в соответствии с пунктом 1 настоящей статьи.

      Статья 113-5. Регистрация кандидатов в акимы

      1. Регистрация кандидатов осуществляется соответствующей территориальной избирательной комиссией.

      2. Кандидат, за исключением кандидата, выдвинутого политической партией, вносит из своих средств на счет местных исполнительных органов избирательный взнос:

      для кандидатов в акимы района (города областного значения) – в пятикратном минимальном размере заработной платы, установленном законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год и действующем на 1 января соответствующего финансового года;

      для кандидатов в акимы города районного значения, села, поселка, сельского округа – в однократном минимальном размере заработной платы, установленном законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год и действующем на 1 января соответствующего финансового года.

      Политическая партия, выдвинувшая кандидата, вносит из своих средств на счет местных исполнительных органов избирательный взнос за каждого выдвинутого кандидата:

      для кандидатов в акимы района (города областного значения) – в пятикратном минимальном размере заработной платы, установленном законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год и действующем на 1 января соответствующего финансового года;

      для кандидатов в акимы города районного значения, села, поселка, сельского округа – в однократном минимальном размере заработной платы, установленном законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год и действующем на 1 января соответствующего финансового года.

      Внесенный взнос возвращается кандидату или политической партии в случаях, если по итогам выборов кандидат избран акимом или по итогам голосования кандидат набрал не менее пяти процентов голосов избирателей, принявших участие в голосовании, а также в случае смерти кандидата. Во всех остальных случаях внесенный взнос возврату не подлежит и обращается в доход местного бюджета.

      3. Кандидат и его (ее) супруга (супруг) до регистрации представляют в органы государственных доходов по месту жительства декларации об активах и обязательствах на первое число месяца начала срока выдвижения в порядке и форме, установленных уполномоченным государственным органом, осуществляющим руководство в сфере обеспечения поступлений налогов и других обязательных платежей в бюджет.

      Достоверность сведений об активах и обязательствах, задекларированных кандидатом и его (ее) супругой (супругом), проверяется органами государственных доходов в течение пяти дней со дня регистрации кандидата.

      При этом организации, получившие требования органов государственных доходов о представлении сведений об активах и обязательствах кандидата и его (ее) супруги (супруга), обязаны предоставить запрашиваемую информацию в течение трех дней со дня получения требования.

      4. Соответствующая территориальная избирательная комиссия с момента поступления документов на регистрацию направляет документы кандидата в органы национальной безопасности Республики Казахстан для проведения специальной проверки.

      Результаты специальной проверки представляются органами национальной безопасности Республики Казахстан районной (городской) избирательной комиссии в течение тридцати дней с момента получения документов от районной (городской) избирательной комиссии.

      При этом организации, получившие требования органов национальной безопасности Республики Казахстан о представлении сведений в ходе специальной проверки, обязаны предоставить запрашиваемую информацию в течение трех дней со дня получения требования.

      5. Регистрация кандидата, выдвинутого политической партией, производится при наличии следующих документов:

      1) выписки из протокола заседания высшего руководящего органа соответствующего филиала (представительства) политической партии по выдвижению кандидата с приложением копии документа о государственной регистрации данной политической партии;

      2) заявления гражданина о согласии баллотироваться кандидатом в акимы;

      3) биографических данных о кандидате;

      4) справки органа государственных доходов о сдаче кандидатом и его (ее) супругой (супругом) деклараций об активах и обязательствах;

      5) документа, удостоверяющего внесение политической партией избирательного взноса;

      6) документа, подтверждающего членство лица в политической партии;

      7) документов, необходимых для проведения специальной проверки граждан, поступающих на государственную службу Республики Казахстан.

      6. Регистрация кандидата в случае его самовыдвижения производится при наличии следующих документов:

      1) заявления гражданина о намерении баллотироваться кандидатом в акимы;

      2) протокола соответствующей территориальной избирательной комиссии о результатах проверки подписей избирателей соответствующей административно-территориальной единицы в поддержку кандидата;

      3) биографических данных о кандидате;

      4) справки органа государственных доходов о сдаче кандидатом и его (ее) супругой (супругом) деклараций об активах и обязательствах;

      5) документа, удостоверяющего внесение кандидатом избирательного взноса;

      6) документов, необходимых для проведения специальной проверки граждан, поступающих на государственную службу Республики Казахстан.

      7. Регистрация кандидата, выдвинутого вышестоящим акимом в порядке, предусмотренном частью второй пункта 6 статьи 113-3 настоящего Конституционного закона, производится при наличии следующих документов:

      1) представления вышестоящего акима;

      2) заявления гражданина о согласии баллотироваться кандидатом в акимы;

      3) биографических данных о кандидате;

      4) справки органа государственных доходов о сдаче кандидатом и его (ее) супругой (супругом) деклараций об активах и обязательствах;

      5) документа, удостоверяющего внесение кандидатом избирательного взноса;

      6) документов, необходимых для проведения специальной проверки граждан, поступающих на государственную службу Республики Казахстан.

      8. Соответствующая территориальная избирательная комиссия составляет протокол о регистрации кандидатов.

      9. Соответствующая территориальная избирательная комиссия не позднее чем на пятый день после регистрации кандидатов публикует в местных средствах массовой информации сообщение о регистрации с указанием фамилии, имени, отчества (если оно указано в документе, удостоверяющем личность), года рождения, занимаемой должности (рода занятий), места работы и адреса места жительства каждого кандидата, способа выдвижения, а также в зависимости от усмотрения кандидата сведений о его принадлежности к политической партии и национальной принадлежности.

      10. Соответствующая территориальная избирательная комиссия при регистрации выдает кандидатам соответствующее удостоверение.

      11. Соответствующая территориальная избирательная комиссия отказывает в регистрации или отменяет решение о регистрации кандидата в случаях:

      1) нарушения кандидатом правил выдвижения, непредставления необходимых документов для регистрации;

      2) несоответствия кандидата требованиям, предъявляемым к нему настоящим Конституционным законом, статьей 36-2 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан" и законодательством Республики Казахстан в сфере государственной службы;

      3) использования кандидатом должностного или служебного положения в своей предвыборной кампании;

      4) проведения кандидатом, а также политической партией, выдвигающей кандидата, предвыборной агитации до окончания срока регистрации;

      5) установления судом факта распространения кандидатом и (или) его доверенными лицами ложных сведений, порочащих честь и достоинство другого кандидата, подрывающих его деловую репутацию;

      6) установления судом фактов подкупа кандидатом и его доверенными лицами избирателей;

      7) получения отрицательных результатов специальной проверки;

      8) иных случаях, установленных настоящим Конституционным законом.

      Соответствующая территориальная избирательная комиссия отменяет решение о регистрации кандидата в случае выявления на момент подачи декларации недостоверности сведений об активах и обязательствах, задекларированных кандидатом или его (ее) супругой (супругом) в соответствии с законодательством Республики Казахстан о противодействии коррупции.

      12. Отмена решения о регистрации кандидата или восстановление ранее снятого с регистрации кандидата за два дня до дня голосования не допускается.

      13. Отказ в регистрации кандидата или отмена решения о его регистрации могут быть в трехдневный срок обжалованы политической партией, вышестоящим акимом, выдвинувшими кандидатов, или кандидатом в соответствующую областную избирательную комиссию или суд. Решение по жалобе выносится судом или вышестоящей территориальной избирательной комиссией в трехдневный срок со дня подачи жалобы.

      14. Регистрация кандидата начинается после получения всех необходимых документов и заканчивается в восемнадцать часов по местному времени за двадцать пять дней до дня проведения выборов акимов районов, городов областного значения и за двадцать дней до дня проведения выборов акимов городов районного значения, сел, поселков, сельских округов, если иное не установлено при назначении выборов.

      Статья 113-6. Снятие кандидатуры, отмена решения о выдвижении кандидатом в акимы

      1. Кандидат в акимы в случае его самовыдвижения в период со дня регистрации и за два дня до дня голосования может снять свою кандидатуру, обратившись с письменным заявлением об этом в соответствующую территориальную избирательную комиссию.

      Кандидат в акимы, выдвинутый политической партией или вышестоящим акимом, в период со дня регистрации и за два дня до дня голосования может снять свою кандидатуру, обратившись с письменным заявлением об этом в соответствующую территориальную избирательную комиссию и уведомлением в соответствующий филиал (представительство) политической партии или к вышестоящему акиму, который выдвинул кандидата.

      2. Высший руководящий орган соответствующего филиала (представительства) политической партии или вышестоящий аким, выдвинувший кандидата, за два дня до регистрации может отменить свое решение о выдвижении кандидата, сообщив об этом кандидату и направив заявление об отмене решения о выдвижении кандидата в соответствующую территориальную избирательную комиссию, которая на этом основании не производит регистрацию кандидата либо отменяет решение о регистрации кандидата.

      Статья 113-7. Выдвижение кандидатов в акимы после окончания срока регистрации

      1. В случае, если на день окончания срока регистрации кандидатов зарегистрировано менее двух кандидатов в акимы, соответствующая территориальная избирательная комиссия своим решением продлевает срок выборов, но не более чем на пятнадцать дней.

      2. В случае, если в результате выбытия кандидатов после окончания срока регистрации по соответствующему избирательному округу остается менее двух кандидатов в акимы, соответствующая территориальная избирательная комиссия своим решением продлевает срок выборов, но не более чем на пятнадцать дней.

      3. В случаях, установленных пунктами 1 и 2 настоящей статьи, выдвижение кандидатов осуществляется в соответствии с настоящим Конституционным законом.

      Статья 113-8. Подсчет голосов при выборах акима

      1. Участковая избирательная комиссия по результатам голосования составляет протокол голосования, который немедленно доставляется в соответствующую территориальную избирательную комиссию.

      2. Иные вопросы, связанные с определением результата подсчета голосов, решаются в соответствии с правилами, установленными Общей частью настоящего Конституционного закона.

      Статья 113-9. Повторные выборы акима

      1. Если выборы были признаны недействительными, территориальная избирательная комиссия принимает решение о проведении повторных выборов.

      2. Если кандидаты набрали наибольшее одинаковое количество голосов, территориальная избирательная комиссия принимает решение о проведении повторных выборов.

      3. Повторные выборы проводятся не позднее чем в месячный срок после первоначальных выборов. Голосование проводится на тех же избирательных участках и по тем же спискам избирателей, составленным для проведения первоначальных выборов.

      Избирательные мероприятия, осуществление которых предусмотрено при повторных выборах, проводятся в соответствии с настоящим Конституционным законом в сроки, определяемые территориальной избирательной комиссией.

      Статья 113-10. Установление и опубликование итогов выборов акима

      1. Итоги выборов устанавливаются на заседании соответствующей территориальной избирательной комиссии на основании протоколов участковых избирательных комиссий не позднее чем в трехдневный срок после выборов.

      Об итогах выборов составляется протокол, подписываемый председателем и членами соответствующей территориальной избирательной комиссии.

      2. Избранным акимом считается кандидат, набравший большее количество голосов избирателей, принявших участие в голосовании, по сравнению с другими кандидатами.

      3. Иные вопросы установления и опубликования итогов выборов решаются в соответствии с правилами, установленными Общей частью настоящего Конституционного закона.

      Статья 113-11. Регистрация акима

      1. Соответствующая территориальная избирательная комиссия на основании протоколов участковых избирательных комиссий в семидневный срок со дня проведения выборов регистрирует избранных акимов.

      2. Соответствующая территориальная избирательная комиссия по представлению участковой избирательной комиссии или обращениям граждан может признать выборы акима недействительными, если в ходе выборов или при подсчете голосов либо при определении результатов выборов имели место нарушения настоящего Конституционного закона, и отказать в регистрации акима. При этом данное решение соответствующей территориальной избирательной комиссии в течение пяти дней со дня его принятия может быть обжаловано кандидатами в суд либо вышестоящую избирательную комиссию, которые в пятидневный срок принимают решение.";

      80) дополнить главой 13-2 следующего содержания:

      "Глава 13-2. Отзыв депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов, избранных по одномандатным территориальным избирательным округам

      Статья 113-12. Инициирование отзыва депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу

      1. Основанием инициирования отзыва депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, является утрата доверия избирателей, в том числе связанная с невыполнением предвыборной программы.

      2. Инициирование отзыва депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, не может применяться в течение первого года и последнего года работы депутата.

      Повторное инициирование отзыва депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, не может применяться до истечения одного года с момента опубликования итогов голосования, по которому мандат депутата сохраняется.

      3. Право инициирования отзыва депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, принадлежит избирателям соответствующего одномандатного территориального избирательного округа.

      Статья 113-13. Порядок инициирования отзыва депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, и формирования инициативной группы

      1. Избиратель соответствующего одномандатного территориального избирательного округа обращается в соответствующую территориальную избирательную комиссию с заявлением об отзыве депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, с изложением основания инициирования такого отзыва.

      2. Избирательная комиссия, рассмотрев заявление на соответствие требованиям статьи 113-14 настоящего Конституционного закона и пункта 1 настоящей статьи, не позднее трех дней уведомляет инициатора и вышестоящую комиссию о регистрации заявления либо об отказе в регистрации.

      Отказ в регистрации заявления может быть обжалован в суд в течение десяти дней со дня принятия решения об отказе.

      3. Территориальная избирательная комиссия размещает на своем интернет-ресурсе подписные листы для сбора подписей по отзыву депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, форма которых устанавливается Центральной избирательной комиссией.

      Статья 113-14. Порядок и сроки сбора подписей

      1. Сбор подписей граждан за отзыв депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, организуется инициатором в течение тридцати календарных дней со дня регистрации заявления в соответствующей территориальной избирательной комиссии.

      2. После окончания срока сбора подписей:

      1) при достижении количества подписей более десяти процентов от общего числа избирателей соответствующего одномандатного территориального избирательного округа инициатор представляет подписные листы в соответствующую избирательную комиссию;

      2) при недостижении количества подписей в десять процентов от общего числа избирателей соответствующего одномандатного территориального избирательного округа либо непредставлении подписных листов в соответствующие избирательные комиссии соответствующая избирательная комиссия принимает решение о признании недействительными подписных листов, прекращении деятельности по отзыву депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу.

      Соответствующие избирательные комиссии в течение десяти дней проверяют достоверность подписей и мест жительства граждан данного одномандатного территориального избирательного округа на подписных листах с привлечением работников уполномоченного органа по документированию и выдаче паспортов и удостоверений личности.

      3. Каждый гражданин вправе подписать подписной лист только один раз. Подпись гражданина дополняется полным указанием его фамилии, имени, отчества (если оно указано в документе, удостоверяющем личность), места регистрации, данных документа, удостоверяющего его личность, и даты подписания листа.

      4. Подписные листы неустановленного образца являются недействительными.

      Подписные листы, заполненные с нарушением требований настоящей статьи, не учитываются при подсчете голосов.

      Статья 113-15. Порядок и сроки проведения голосования

      1. Соответствующая избирательная комиссия при соответствии представленных подписных листов требованиям статьи 113-14 настоящего Конституционного закона по истечении срока проверки достоверности не позднее одного дня принимает решение о проведении голосования по отзыву депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу.

      2. Соответствующая избирательная комиссия не позднее трех рабочих дней с момента принятия решения о проведении голосования направляет депутату, избранному по одномандатному территориальному избирательному округу, уведомление о проведении голосования по его отзыву.

      3. Голосование по отзыву депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, проводится в течение двух месяцев со дня принятия решения о назначении голосования.

      4. С момента принятия решения о проведении голосования соответствующей избирательной комиссией депутату, избранному по одномандатному территориальному избирательному округу, и инициатору его отзыва предоставляется право на проведение агитации относительно отзыва:

      депутата Мажилиса Парламента, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, – в течение пяти календарных дней;

      депутата маслихата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, – в течение трех календарных дней.

      Статья 113-16. Порядок голосования по отзыву депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу

      1. Отзыв депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, осуществляется путем проведения голосования.

      2. Голосование проводится в том же порядке, как и избрание депутатов с учетом особенностей, предусмотренных настоящей статьей.

      3. Голосование считается состоявшимся, если в голосовании приняло участие не менее одной трети избирателей соответствующего одномандатного территориального избирательного округа.

      4. Депутат, избранный по одномандатному территориальному избирательному округу, считается отозванным, если более пятидесяти процентов избирателей, принявших участие в голосовании, проголосуют за его отзыв.

      5. Итоги голосования по отзыву депутата Мажилиса Парламента или маслихата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, подводятся на заседании соответственно Центральной или территориальной избирательной комиссии, оформляются протоколом, который подписывается председателем, заместителем председателя, секретарем и членами комиссии.

      Официальное сообщение избирательной комиссии об отзыве депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, публикуется в средствах массовой информации не позднее чем в трехдневный срок со дня проведения голосования.

      6. В случае отзыва депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, соответствующая избирательная комиссия назначает выборы депутатов в соответствии с положениями настоящего Конституционного закона.";

      81) статью 133 дополнить частью четвертой следующего содержания:

      "Приостановить до 1 января 2025 года действие пунктов 1 и 2 статьи 113-1 настоящего Конституционного закона, установив, что в период приостановления данные пункты действуют в следующей редакции:

      "1. Основаниями для назначения выборов являются:

      1) окончание установленного законом срока полномочий акима города районного значения, села, поселка, сельского округа;

      2) решение маслихата об установлении перечня пилотных регионов и даты проведения выборов акима района, города областного значения;

      3) досрочное прекращение полномочий акима района, города областного значения, города районного значения, села, поселка, сельского округа или образование, изменение границ (присоединение, выделение или разделение) административно-территориальных единиц в случаях, установленных законом.

      При образовании, изменении границ (присоединение, выделение или разделение) административно-территориальной единицы выборы назначаются только во вновь созданной административно-территориальной единице.

      2. Выборы акима района, города областного значения назначаются соответствующей территориальной избирательной комиссией не менее чем за пятьдесят дней до даты проведения выборов акима района, города областного значения, установленной решением маслихата.

      Выборы акима города районного значения, села, поселка, сельского округа назначаются соответствующей территориальной избирательной комиссией не менее чем за пятьдесят дней до истечения срока полномочий акима.

      Выборы акима района, города областного значения должны быть проведены в установленный решением маслихата день, за исключением случаев, указанных в части первой пункта 6 статьи 113-3 и статье 113-9 настоящего Конституционного закона.

      Выборы акима города районного значения, села, поселка, сельского округа должны быть проведены не менее чем за десять дней до истечения установленного законом срока его полномочий, за исключением случаев, указанных в части первой пункта 6 статьи 113-3 и статье 113-9 настоящего Конституционного закона.".

      2. В Конституционный закон Республики Казахстан от 16 октября 1995 года "О Парламенте Республики Казахстан и статусе его депутатов":

      1) пункты 3 и 4 статьи 4 изложить в следующей редакции:

      "3. Десять депутатов Сената назначаются Президентом Республики, пять из которых – по предложению Ассамблеи народа Казахстана.

      4. Мажилис состоит из девяноста восьми депутатов, избираемых в порядке, установленном конституционным законом.

      Шестьдесят девять депутатов избираются от политических партий по партийным спискам по единому общенациональному избирательному округу, двадцать девять – по одномандатным территориальным избирательным округам на основе всеобщего, равного и прямого избирательного права при тайном голосовании.";

      2) в пункте 2 статьи 8 слово "секретарь" заменить словом "советник";

      3) в подпункте 6) пункта 5 статьи 9:

      слова "двух членов Конституционного Совета" заменить словами "трех судей Конституционного Суда";

      слова "Счетного комитета по контролю за исполнением республиканского бюджета" заменить словами "Высшей аудиторской палаты";

      4) в подпункте 2) пункта 3 статьи 10 слова "проектов законов и иных решений" заменить словами "вопросов на заседаниях";

      5) в статье 15:

      пункт 3 дополнить словами ", за исключением случаев, предусмотренных пунктом 3-1 настоящей статьи";

      дополнить пунктом 3-1 следующего содержания:

      "3-1. Порядок рассмотрения законопроектов на совместном заседании Палат Парламента определяется Регламентом Парламента.";

      6) пункт 2 статьи 16 дополнить частью второй следующего содержания:

      "В случае внесения в Парламент законопроектов, предусмотренных частью второй пункта 2 статьи 61 Конституции Республики Казахстан, Правительство Республики вправе принимать под свою ответственность временные нормативные правовые акты, имеющие силу закона, по вопросам, указанным в пункте 1 настоящей статьи, которые действуют до вступления в силу принятых Парламентом законов или до непринятия Парламентом законов.";

      7) в статье 17:

      в части второй пункта 2 слова "Палат Парламента" заменить словами "Парламента и его Палат";

      дополнить пунктом 3 следующего содержания:

      "3. Законопроекты, внесенные в порядке законодательной инициативы Правительства Республики в целях оперативного реагирования на условия, создающие угрозу жизни и здоровью населения, конституционному строю, охране общественного порядка, экономической безопасности страны, подлежат рассмотрению Парламентом немедленно на совместном заседании его Палат.";

      8) статью 18 изложить в следующей редакции:

      "Статья 18. Принятие законов

      1. Закон, принятый большинством голосов от общего числа депутатов Мажилиса, передается в Сенат, где рассматривается не более шестидесяти дней.

      Мажилис вправе в целом отклонить проект закона большинством голосов от общего числа депутатов. Отклоненный законопроект считается непринятым и возвращается инициатору.

      Закон, одобренный большинством голосов от общего числа депутатов Сената, в течение десяти дней представляется Президенту на подпись. Если Сенат не одобрит закон в целом или отдельные его статьи, то закон возвращается в Мажилис. При этом Сенат вправе предложить Мажилису новую редакцию отдельных статей закона.

      В случае, если Сенат в течение шестидесяти дней не принял соответствующего решения, закон представляется Президенту на подпись.

      2. Если Мажилис большинством голосов от общего числа депутатов согласится с предложенной Сенатом редакцией отдельных статей закона, закон считается принятым Мажилисом в новой редакции и одобренным Сенатом и в течение десяти дней представляется Президенту на подпись.

      Если Мажилис тем же большинством голосов возражает против предложенной Сенатом редакции отдельных статей закона, а также в случае, если Сенат не одобрил закон в целом, разногласия между Палатами разрешаются путем согласительных процедур.

      Выработанная согласительной комиссией редакция закона подлежит рассмотрению Мажилисом и Сенатом в порядке, установленном пунктом 1 настоящей статьи.

      В случаях, когда Мажилис большинством голосов от общего числа депутатов Палаты не принял закон в редакции, предложенной согласительной комиссией, Мажилис проводит повторное голосование по закону в ранее принятой редакции.

      Если при повторном голосовании Мажилис большинством в две трети голосов от общего числа депутатов Палаты подтвердит ранее принятое решение, закон в течение десяти дней представляется Президенту на подпись.

      Если закон не наберет указанного большинства голосов депутатов Мажилиса, закон считается непринятым и возвращается инициатору.

      3. В связи с непринятием внесенного Правительством проекта закона Премьер-Министр вправе на совместном заседании Палат Парламента поставить вопрос о доверии Правительству. Голосование по этому вопросу проводится не ранее чем через сорок восемь часов с момента постановки вопроса о доверии. Если предложение о вотуме недоверия не наберет большинства голосов от общего числа депутатов каждой из Палат, проект закона считается принятым без голосования. Однако Правительство не может пользоваться этим правом более двух раз в год.

      Под периодом времени "год" применительно к настоящему пункту следует понимать текущий год (с 1 января по 31 декабря).

      4. Изменения и дополнения в Конституцию Республики Казахстан, проекты конституционных законов, а также проекты законов, внесенные в порядке, предусмотренном частью второй пункта 2 статьи 61 Конституции Республики Казахстан, рассматриваются на совместных заседаниях Палат Парламента.";

      9) в пункте 2 статьи 19 слова "Сенатом Парламента" заменить словом "Парламентом";

      10) в статье 20:

      в пункте 2 слова "не подтверждает ранее принятого Парламентом решения по закону", "подтвердит ранее принятое по закону решение" заменить соответственно словами "не преодолеет возражения Президента", "преодолеет возражения Президента";

      пункт 5 изложить в следующей редакции:

      "5. В случае если возражения Президента Республики внесены на принятые Парламентом конституционные законы, то Парламент в месячный срок со дня направления возражений на совместном заседании Палат проводит повторное обсуждение и голосование по конституционным законам или статьям конституционного закона, вызвавшим возражения Президента Республики. Несоблюдение этого срока означает принятие возражений Президента. Если Парламент большинством в три четверти голосов от общего числа депутатов каждой из Палат преодолеет возражения Президента, Президент в течение одного месяца подписывает конституционный закон. Если возражения Президента не преодолены, конституционный закон считается непринятым или принятым в редакции, предложенной Президентом.";

      11) в пунктах 1 и 2-1 статьи 22 слова "Председателя Национального Банка" заменить словами "Председателя Конституционного Суда, Председателя Национального Банка, Председателя Высшего Судебного Совета";

      12) в пункте 1 статьи 23-1:

      слова "двух членов Конституционного Совета" заменить словами "трех судей Конституционного Суда";

      слова "Счетного комитета по контролю за исполнением республиканского бюджета" заменить словами "Высшей аудиторской палаты";

      13) пункты 4 и 7 статьи 24 изложить в следующей редакции:

      "4. Полномочия депутата Мажилиса Парламента, избранного по партийному списку, могут быть досрочно прекращены в случае его отзыва по решению руководящего органа политической партии.";

      "7. Депутат Мажилиса Парламента лишается своего мандата при:

      1) выходе или исключении его из политической партии, от которой в соответствии с конституционным законом он избран на основе партийного списка;

      2) прекращении деятельности политической партии, от которой в соответствии с конституционным законом он избран на основе партийного списка;

      3) отзыве избирателями депутата, избранного по одномандатному территориальному избирательному округу, в порядке, определяемом конституционным законом.";

      14) в статье 27:

      в пункте 2 слова "Счетного комитета по контролю за исполнением республиканского бюджета" заменить словами "Высшей аудиторской палаты, акимам областей, городов республиканского значения и столицы";

      в пункте 6 слова "Счетного комитета по контролю за исполнением республиканского бюджета" заменить словами "Высшей аудиторской палаты".

      3. В Конституционный закон Республики Казахстан от 2 ноября 1995 года "О республиканском референдуме":

      1) подпункт 2) статьи 3 дополнить словами ", положения о том, что Президент Республики избирается сроком на семь лет и одно и то же лицо не может быть избрано Президентом Республики более одного раза";

      2) в пункте 7 статьи 14 слова "паспортных служб" заменить словами "уполномоченного органа по документированию и выдаче паспортов и удостоверений личности";

      3) подпункт 4) пункта 1 статьи 28 изложить в следующей редакции:

      "4) в которых отметка проставлена карандашом, носит следы подчистки или иного способа подделки, а также в которых невозможно определить волеизъявление избирателей.";

      4) в статье 32:

      в заголовке слово "Советом" заменить словом "Судом";

      в пунктах 1, 2 и 3 слово "Совет" заменить словом "Суд".

      4. В Конституционный закон Республики Казахстан от 18 декабря 1995 года "О Правительстве Республики Казахстан":

      1) в статье 10:

      пункт 1 дополнить частью второй следующего содержания:

      "В случае внесения в Парламент законопроектов в целях оперативного реагирования на условия, создающие угрозу жизни и здоровью населения, конституционному строю, охране общественного порядка, экономической безопасности страны, Правительство Республики вправе принимать под свою ответственность временные постановления Правительства, имеющие силу закона, которые действуют до вступления в силу принятых Парламентом законов или до непринятия Парламентом законов.";

      пункт 2 дополнить частью второй следующего содержания:

      "Временные постановления Правительства, имеющие силу закона, принимаются двумя третями голосов от общего числа членов Правительства.";

      в пункте 4 слова "Постановления Правительства" заменить словами "Временные постановления Правительства, имеющие силу закона, постановления Правительства";

      дополнить пунктом 5-1 следующего содержания:

      "5-1. Временные постановления Правительства, имеющие силу закона, разрабатываются и принимаются в порядке, определяемом Законом Республики Казахстан "О правовых актах", а также актами Правительства Республики.";

      2) в подпункте 2) пункта 1 статьи 19 слово "Советом" заменить словом "Судом";

      3) пункт 2-2 статьи 22 изложить в следующей редакции:

      "2-2. Структурными подразделениями министерства являются ведомства, департаменты и управления.

      Для правоохранительных органов, входящих в состав Правительства, с учетом особого вида государственной службы допускается создание служб.

      Структура министерства и положения о его структурных подразделениях утверждаются министром.

      Совокупность служб, департаментов и управлений министерства является его аппаратом.".

      5. В Конституционный закон Республики Казахстан от 26 декабря 1995 года "О Президенте Республики Казахстан":

      1) в статье 3:

      в части третьей пункта 2:

      слова "членов Конституционного Совета" заменить словами "судей Конституционного Суда";

      слова "бывших Президентов" заменить словом "экс-Президентов";

      пункт 4 исключить;

      2) в статье 4:

      в пунктах 1 и 1-1 слово "пять" заменить словом "семь";

      пункт 4 исключить;

      3) статью 5 дополнить пунктами 3 и 4 следующего содержания:

      "3. На период осуществления своих полномочий Президент Республики Казахстан не должен состоять в политической партии.

      В течение десяти дней с момента принесения присяги Президент должен выйти из политической партии.

      4. Близкие родственники Президента Республики Казахстан не вправе занимать должности политических государственных служащих, руководителей субъектов квазигосударственного сектора.

      Близкие родственники Президента Республики Казахстан, занимающие должности политических государственных служащих, руководителей субъектов квазигосударственного сектора, должны подать в отставку либо освободить занимаемую должность в течение месяца с момента принесения присяги Президентом Республики Казахстан.

      В целях настоящего пункта под близкими родственниками Президента Республики Казахстан понимаются: родители (родитель), дети, усыновители (удочерители), усыновленные (удочеренные), полнородные и неполнородные братья и сестры, дедушка, бабушка, внуки, а также супруг (супруга), близкие родственники супруга (супруги), супруг (супруга) детей, дети полнородных и неполнородных братьев и сестер.";

      4) в статье 9:

      в подпункте 2) слова "пятнадцать депутатов Сената с учетом необходимости обеспечения представительства в Сенате национально-культурных и иных значимых интересов общества" заменить словами "десять депутатов Сената, пять из которых назначаются по предложению Ассамблеи народа Казахстана";

      в подпункте 8):

      слова "Сенатом Парламента" заменить словом "Парламентом";

      слова "подтвердит ранее принятое решение" заменить словами "преодолеет возражения Президента";

      после слова "установленных" дополнить словами "подпунктом 1-2) статьи 53 и";

      5) в статье 11:

      в заголовке слово "Совета" заменить словом "Суда";

      в подпункте 1) слова "Председателя и двух членов Конституционного Совета" заменить словами "Председателя Конституционного Суда с согласия Сената Парламента и четырех судей Конституционного Суда";

      дополнить подпунктом 1-1) следующего содержания:

      "1-1) назначает заместителя Председателя Конституционного Суда по представлению Председателя Конституционного Суда из числа судей Конституционного Суда;";

      в подпункте 2) слово "Совет" заменить словом "Суд";

      6) статью 16 изложить в следующей редакции:

      "Статья 16. Полномочия Президента Республики в отношении Высшей аудиторской палаты Республики Казахстан

      Президент Республики:

      1) назначает на должность сроком на пять лет Председателя и двух членов Высшей аудиторской палаты, вправе досрочно освободить их от должности;

      2) утверждает Положение о Высшей аудиторской палате;

      3) не реже одного раза в квартал заслушивает информацию Председателя Высшей аудиторской палаты о ее работе.";

      7) в статье 17:

      в подпункте 1) слова "маслихатов соответственно области, городов республиканского значения и столицы" заменить словами "депутатов маслихатов, расположенных на территории области, или депутатов маслихатов городов республиканского значения и столицы соответственно";

      подпункт 2) исключить;

      подпункт 4) изложить в следующей редакции:

      "4) вправе освобождать от должности акимов областей, городов республиканского значения и столицы по своему усмотрению, а также в случае выражения им недоверия соответствующими маслихатами большинством голосов от общего числа их депутатов.";

      8) в статье 19:

      подпункт 2) исключить;

      в подпункте 7) слово "секретаря" заменить словом "советника";

      дополнить подпунктом 10-1) следующего содержания:

      "10-1) назначает Председателя Высшего Судебного Совета с согласия Сената Парламента;";

      9) в статье 33:

      в пункте 1 слова "Высший Судебный Совет," исключить;

      в пункте 2:

      в подпунктах 1) и 2) слова "Высшего Судебного Совета," исключить;

      в подпункте 4) слова ", а также отчеты Председателя Высшего Судебного Совета" исключить;

      10) в статье 34:

      в заголовке слова "бывших Президентов" заменить словом "экс-Президентов";

      пункт 2 исключить.

      6. В Конституционный закон Республики Казахстан от 25 декабря 2000 года "О судебной системе и статусе судей Республики Казахстан":

      статью 36 изложить в следующей редакции:

      "Статья 36. Высший Судебный Совет

      Статус, порядок формирования состава и организация работы Высшего Судебного Совета определяются Законом Республики Казахстан "О Высшем Судебном Совете Республики Казахстан.".

      7. В Конституционный закон Республики Казахстан от 4 июня 2007 года "О государственных символах Республики Казахстан":

      1) в статье 4:

      в части первой пункта 1:

      в подпункте 1):

      слово "Совета" заменить словом "Суда";

      после слов "местных судов Республики Казахстан," дополнить словами "Высшего Судебного Совета,";

      в подпункте 2):

      слово "секретаря" заменить словом "советника";

      слово "Совета" заменить словом "Суда";

      после слов "местных судов Республики Казахстан," дополнить словами "Председателя Высшего Судебного Совета,";

      в подпункте 3):

      слово "Совета" заменить словом "Суда";

      после слов "местных судов Республики Казахстан," дополнить словами "в залах заседаний Высшего Судебного Совета,";

      в подпункте 1) части первой пункта 2:

      слово "Совета" заменить словом "Суда";

      после слов "и местных судов Республики Казахстан," дополнить словами "Высшего Судебного Совета,";

      2) в статье 6:

      в части первой пункта 1:

      в подпункте 1):

      слово "Совета" заменить словом "Суда";

      после слов "местных судов Республики Казахстан," дополнить словами "Высшего Судебного Совета,";

      в подпункте 2):

      слово "секретаря" заменить словом "советника";

      слово "Совета" заменить словом "Суда";

      после слов "местных судов Республики Казахстан," дополнить словами "Председателя Высшего Судебного Совета,";

      в подпункте 3):

      слово "Совета" заменить словом "Суда";

      после слов "местных судов Республики Казахстан," дополнить словами "в залах заседаний Высшего Судебного Совета,";

      в части первой пункта 2:

      в подпункте 1):

      слово "Совета" заменить словом "Суда";

      после слов "местных судов Республики Казахстан," дополнить словами "Высшего Судебного Совета,";

      в подпункте 2) слово "Совета" заменить словом "Суда";

      в подпункте 6):

      слово "Совета" заменить словом "Суда";

      после слов "местных судов Республики Казахстан," дополнить словами "Высшего Судебного Совета,".

      8. В Конституционный закон Республики Казахстан от 7 декабря 2015 года "О Международном финансовом центре "Астана":

      в подпункте 1) статьи 1 слово "Нур-Султана" заменить словом "Астаны".

      Статья 2.

      1. Близкие родственники Президента Республики Казахстан, занимающие должности политических государственных служащих, руководителей субъектов квазигосударственного сектора до введения в действие настоящего Конституционного закона, должны подать в отставку либо освободить занимаемую должность в течение месяца со дня введения в действие настоящего Конституционного закона.

      2. Положения настоящего Конституционного закона, регулирующие вопросы формирования Палат Парламента и маслихатов, применяются начиная с выборов следующих созывов.

      Статья 3.

      Настоящий Конституционный закон вводится в действие с 1 января 2023 года, за исключением:

      1) подпунктов 1) и 7), абзаца третьего подпункта 29), абзацев третьего – пятого подпункта 30), подпунктов 37), 38) и 53), абзаца восьмого подпункта 55), абзацев девятого, сорокового, сорок первого и сорок девятого подпункта 57), абзаца седьмого подпункта 58), подпунктов 60) и 63), абзаца пятого подпункта 65), абзаца шестого подпункта 68), подпункта 80) пункта 1, подпунктов 1), 2), 3), 11) и 12), абзацев третьего – шестого подпункта 13), подпункта 14) пункта 2, подпункта 1) пункта 3, абзацев четвертого и пятого подпункта 1), подпунктов 2) и 3), абзацев первого и второго подпункта 4), абзацев первого – пятого подпункта 5), подпунктов 6) и 7), абзацев третьего – пятого подпункта 8), подпунктов 9) и 10) пункта 5, пунктов 6, 7 и 8 статьи 1, которые вводятся в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования;

      2) абзаца четырнадцатого и пятнадцатого подпункта 10), абзаца двадцать второго подпункта 12), абзаца шестого подпункта 17), подпункта 18), абзацев четвертого – седьмого подпункта 23), абзацев двадцатого – двадцать второго подпункта 24) и подпункта 35) пункта 1 статьи 1, которые вводятся в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования;

      3) абзаца четвертого подпункта 14) пункта 1 статьи 1, который вводится в действие с 1 января 2024 года.

      Президент Республики Казахстан К. ТОКАЕВ

Қазақстан Республикасының кейбір конституциялық заңдарына Мемлекет басшысының 2022 жылғы 16 наурыздағы Жолдауын іске асыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы 2022 жылғы 5 қарашадағы № 156-VII ҚРЗ

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      Осы Конституциялық заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 3-баптан қараңыз.

      1-бап. Қазақстан Республикасының мына конституциялық заңдарына өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін:

      1. "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" 1995 жылғы 28 қыркүйектегі Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына:

      1) 1-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      "1-бап. Осы Конституциялық заңмен реттелетін қатынастар

      Осы Конституциялық заң Қазақстан Республикасының Президентін, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының және Мәжiлiсiнің, мәслихаттардың депутаттарын, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың, аудандық маңызы бар қалалардың, ауылдардың, кенттердің, ауылдық округтердің әкімдерін және өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлауға дайындық және оны өткiзу кезінде, сондай-ақ бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланған Парламент Мәжілісі мен мәслихаттардың депутаттарын кері шақырып алу кезiнде туындайтын қатынастарды реттейдi және Республика азаматтарының ерiк бiлдiру бостандығын қамтамасыз ететiн кепiлдiктердi белгiлейдi.";

      2) 3-бапта:

      1-тармақтағы "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерін" деген сөздер "аудандар, облыстық маңызы бар қалалар, аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерін (бұдан әрі осы Конституциялық заңның мәтіні бойынша – әкімдерді)" деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 4-тармақпен толықтырылсын:

      "4. Сайлауға дайындық және оны өткізу кезінде шетелдің араласуына жол берілмейді.";

      3) 4-бапта:

      2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "2. Бәсең сайлау құқығы – Қазақстан Республикасы азаматтарының Президент, Парламент, мәслихат депутаты, әкім немесе өзге де жергiлiктi өзiн-өзi басқару органының мүшесі болып сайлану құқығы.";

      4-тармақтың 2) тармақшасындағы ", оның ішінде партиялық тізімдер бойынша" деген сөздер алып тасталсын және "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкіміне" деген сөздер "әкім болуға" деген сөздермен ауыстырылсын;

      4) 5-баптың 1-тармағындағы "партиялық тізімдер бойынша сайланатын" деген сөздер алып тасталсын және "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерін" деген сөздер "әкімдерді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      5) 6-баптағы "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерін" деген сөздер "әкімдерді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      6) 8-баптағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      7) 9-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      "9-бап. Сайлау жүйелері

      1. Президентті, Парламент Сенатының депутаттарын сайлау кезінде мынадай:

      дауыс беруге қатысқан сайлаушылар (таңдаушылар) дауысының елу пайызынан астамын жинаған;

      қайта дауыс беру кезiнде басқа кандидатпен салыстырғанда дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың (таңдаушылардың) дауыс санының көпшiлiгiн жинаған кандидат сайланды деп есептеледі.

      2. Парламент Мәжілісінің депутаттары аралас сайлау жүйесі бойынша: біртұтас жалпыұлттық сайлау округінің аумағы бойынша пропорционалды өкілдік ету жүйесі бойынша, сондай-ақ бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланады.

      Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттарын сайлау кезінде, егер дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың көпшілігі басқа кандидаттарға қарағанда оның кандидатурасын жақтап дауыс берсе, кандидат сайланды деп есептеледі.

      3. Облыстар, республикалық маңызы бар қалалар және астана мәслихаттарының депутаттары аралас сайлау жүйесі бойынша сайланады: біртұтас аумақтық сайлау округінің аумағы бойынша пропорционалды өкілдік ету жүйесі бойынша – депутаттардың жартысы, сондай-ақ бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша екінші жартысы сайланады.

      Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша облыстар, республикалық маңызы бар қалалар және астана мәслихаттарының депутаттарын сайлау кезінде, егер дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың көпшілігі басқа кандидаттарға қарағанда оның кандидатурасын жақтап дауыс берсе, кандидат сайланды деп есептеледі.

      Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың мәслихаттары депутаттары мандаттарының саны тақ болған жағдайда, жартысынан асатын мандат бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланады.

      4. Аудандар мен облыстық маңызы бар қалалар мәслихаттарының депутаттары бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланады.

      Аудандар мен облыстық маңызы бар қалалар мәслихаттарының депутаттарын сайлау кезінде басқа кандидаттармен салыстырғанда дауыс беруге қатысқан сайлаушылар даусының көпшілігін жинаған кандидат сайланды деп есептеледі.

      5. Әкімді сайлау кезінде басқа кандидаттармен салыстырғанда дауыс беруге қатысқан сайлаушылар даусының көпшілігін жинаған кандидат сайланды деп есептеледі.

      6. Өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау кезінде басқа кандидаттарға қарағанда дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың көпшілігі дауыс берген кандидаттар сайланды деп есептеледі.";

      8) 10-бапта:

      2-тармақ мынадай мазмұндағы 2-1) тармақшамен толықтырылсын:

      "2-1) округтік сайлау комиссиялары;";

      3-тармақта:

      бірінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын:

      "3. Парламент Мәжілісінің депутаттарын сайлау жөніндегі аумақтық және округтік сайлау комиссияларын – Орталық сайлау комиссиясы, ал мәслихаттардың депутаттарын сайлау жөніндегі округтік сайлау комиссияларын және учаскелік сайлау комиссияларын тиісті аумақтық сайлау комиссиялары құрады.";

      мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Егер бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша округтердің шекаралары әкімшілік аумақтық бірліктердің шекараларымен тұспа-тұс келсе, округтік сайлау комиссиялары құрылмайды, олардың өкілеттіктерін аумақтық сайлау комиссиялары жүзеге асырады.";

      төртінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын:

      "Аумақтық, округтік және учаскелік сайлау комиссияларының мүшелерін саяси партиялардың ұсыныстары негізінде тиісті мәслихаттар сайлайды.";

      мынадай мазмұндағы сегізінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Аумақтық сайлау комиссияларының мәслихаттар сайлайтын мүшелері Орталық сайлау комиссиясы бекіткен біліктілік талаптарына сәйкес келуге тиіс.";

      9) 11-баптың 4-1-тармағындағы "сондай-ақ материалдық-техникалық қамтамасыз ету" деген сөздер "материалдық-техникалық қамтамасыз ету, сондай-ақ сайлаушылардың құқықтық мәдениетін арттыру саласындағы жұмыстарды ұйымдастыру, үйлестіру және қамтамасыз ету, сайлауды ұйымдастырушыларды және сайлау процесіне басқа да қатысушыларды үйрету" деген сөздермен ауыстырылсын;

      10) 12-бапта:

      мынадай мазмұндағы 2-2) тармақшамен толықтырылсын:

      "2-2) бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттарын сайлау бойынша сайлау округтерін құрады және олардың шекараларын белгілейді, бұқаралық ақпарат құралдарында сайлау округтерінің тізімін және олардың шекаралары туралы мәліметтерді жариялайды;";

      5) тармақша "сайлау жөніндегі" деген сөздерден кейін ", бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланған Парламент Мәжілісінің депутаттарын кері шақырып алу жөніндегі" деген сөздермен толықтырылсын;

      6) тармақшада:

      "Президентті және" деген сөздерден кейін "партиялық тізімдер бойынша" деген сөздермен толықтырылсын;

      "Парламент Сенатының," деген сөздер "Парламент Сенатының депутаттарын, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланатын Парламент Мәжілісінің депутаттарын," деген сөздермен ауыстырылсын;

      "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін", "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкіміне" деген сөздер тиісінше "әкімді", "әкім болуға" деген сөздермен ауыстырылсын;

      9) тармақшадағы "шығарады" деген сөз "жариялайды" деген сөзбен ауыстырылсын;

      15) тармақшадағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      16) тармақша "әкімшілік-аумақтық" деген сөздердің алдынан "жаңа сайланымды қалыптастыру кезінде" деген сөздермен толықтырылсын;

      16-6) тармақшадағы "бұқаралық ақпарат құралдары арқылы" деген сөздер алып тасталсын және "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің" деген сөздер "әкімнің" деген сөзбен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 16-10), 16-11), 16-12) және 16-13) тармақшалармен толықтырылсын:

      "16-10) жарғылық қызметіне сайлауды байқау жөніндегі қызметті жүзеге асыру жататын қоғамдық бірлестіктер мен коммерциялық емес ұйымдарды аккредиттеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      16-11) жарғылық қызметіне сайлауды байқау жөніндегі қызметті жүзеге асыру жататын республикалық қоғамдық бірлестіктер мен коммерциялық емес ұйымдарды аккредиттеуді жүзеге асырады;

      16-12) сайлауға, референдумға дайындық және оны өткізу кезеңінде сайлау комиссияларын ұйымдастыруға және олардың қызметіне қажетті тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      16-13) аумақтық сайлау комиссияларының мүшелеріне қойылатын біліктілік талаптарын әзірлейді және бекітеді;";

      11) 13-баптың 2-тармағының 1) тармақшасындағы және 4-тармағындағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің", "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер тиісінше "әкімнің", "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      12) 14-бапта:

      2) тармақшадағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 2-2) және 2-3) тармақшалармен толықтырылсын:

      "2-2) бастамашының бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланған депутаттарды кері шақырып алу жөніндегі өтінішін тіркейді;

      2-3) шығып қалғандардың орнына сайлау округтері бойынша мәслихаттардың депутаттарын сайлауды тағайындайды;";

      3) тармақша:

      "төмен тұрған аумақтық" деген сөздерден кейін ", округтік" деген сөзбен толықтырылсын;

      "ұсынады;" деген сөзден кейін "округтік және" деген сөздермен толықтырылсын;

      "бақылайды;" деген сөзден кейін "округтік және" деген сөздермен толықтырылсын;

      мынадай мазмұндағы 3-1) тармақшамен толықтырылсын:

      "3-1) округтік сайлау комиссияларынан тиісті мәслихат депутаттығына кандидаттарды тіркеу туралы хаттамалар алады және округтік сайлау комиссияларының тіркелген кандидаттардың тізімдерін жариялауын қамтамасыз етеді;";

      6) тармақшадағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      7) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:

      "7) партиялық тізімдер бойынша мәслихаттардың депутаттарын, әкімдерді, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау жөніндегі сайлау бюллетеньдерінің мәтінін белгілейді және мәслихаттардың депутаттарын, әкімдерді, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау жөніндегі сайлау бюллетеньдерінің дайындалуын, сондай-ақ сайлау бюллетеньдерінің округтік, учаскелік сайлау комиссияларына жеткізілуін қамтамасыз етеді;";

      8) тармақша "партиялардың" деген сөзден кейін "және кандидаттардың" деген сөздермен толықтырылсын;

      8-1) тармақшадағы "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерін", "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдеріне" деген сөздер тиісінше "әкімдерді", "әкім болуға" деген сөздермен ауыстырылсын;

      9) тармақшадағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      10) тармақшада:

      "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "Сенаттың" деген сөз "Парламент Сенатының және мәслихаттардың" деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 11-2) және 11-3) тармақшалармен толықтырылсын:

      "11-2) жарғылық қызметіне сайлауды байқау жөніндегі қызметті жүзеге асыру жататын өңірлік және жергілікті қоғамдық бірлестіктер мен коммерциялық емес ұйымдарды аккредиттеуді жүзеге асырады;

      11-3) егер бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша округтердің шекаралары әкімшілік аумақтық бірліктердің шекараларымен тұспа-тұс келсе, округтік сайлау комиссияларының өкілеттіктерін жүзеге асырады;";

      13) мынадай мазмұндағы 15-1 және 16-1-баптармен толықтырылсын:

      "15-1-бап. Округтік сайлау комиссиялары

      1. Округтік сайлау комиссиялары бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің және мәслихаттардың депутаттарын сайлауды ұйымдастыру мен өткізуді қамтамасыз етеді.

      2. Округтік сайлау комиссияларының құрамы бес мүшеден тұрады.

      3. Округтік сайлау комиссияларының құрамы осы Конституциялық заңның 13-2-тарауына сәйкес кері шақырып алу рәсіміне бастама жасалған жағдайда, сайлау тағайындалғаннан немесе жарияланғаннан кейін не дауыс беру тағайындалғаннан кейін он күннен кешіктірілмей бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.";

      "16-1-бап. Округтік сайлау комиссиясының өкілеттіктері

      Округтік сайлау комиссиясы:

      1) тиісті сайлау округінің аумағында сайлау туралы заңнаманың орындалуын бақылауды жүзеге асырады;

      2) бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің және мәслихаттардың депутаттарын сайлауды өткізуді ұйымдастырады;

      3) бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің және мәслихаттардың депутаттарын қайта сайлауды және шығып қалғандардың орнына сайлауды өткізеді;

      4) бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің және мәслихаттардың депутаттарын сайлау бойынша дауыс беруге арналған бюллетеньнің мәтінін белгілейді;

      5) учаскелік сайлау комиссияларының қызметін ұйымдастырады және үйлестіреді; олардың шешімдерінің күшін жояды және тоқтата тұрады; учаскелік сайлау комиссияларының қызметіне қажетті материалдық-техникалық жағдайлардың жасалуын бақылайды; учаскелік сайлау комиссияларының шешімдері мен әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) арыздар мен шағымдарды қарайды;

      6) бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің және мәслихаттардың депутаттығына кандидаттарды, олардың сенім білдірген адамдарын тіркейді, оларға тиісті куәліктер береді, кандидаттарды тіркеу туралы хабарларды жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды;

      7) сайлау округінің аумағында орналасқан мемлекеттік органдар мен ұйымдардың сайлауға дайындыққа және оны өткізуге байланысты мәселелер бойынша есептерін, сондай-ақ қоғамдық бірлестіктер органдарының сайлау туралы заңнаманың сақталуы мәселелері жөніндегі ақпаратын тыңдауға құқылы;

      8) учаскелік сайлау комиссияларынан дауыс беру нәтижелері туралы хаттамалар алады;

      9) жоғары тұрған сайлау комиссиясына сайлау округі бойынша дауыс беру нәтижелерін беруді қамтамасыз етеді;

      10) осы Конституциялық заңның 13-2-тарауына сәйкес кері шақырып алу рәсіміне бастама жасалған жағдайда дауыс берудің өткізілуін ұйымдастырады;

      11) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады.";

      14) 17-бапта:

      1-тармақта:

      бірінші бөліктегі "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      екінші бөліктің 2) тармақшасындағы "он бір" деген сөздер "тоғыз" деген сөзбен ауыстырылсын;

      2-тармақтағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      15) 18-баптың 1) тармақшасындағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      16) 19-бапта:

      2-1-тармақ үшінші абзацындағы "адам сайлау комиссиясының мүшесі бола алмайды." деген сөздер "адам;" деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы төртінші абзацпен толықтырылсын:

      "халықаралық ұйымдар мен халықаралық қоғамдық бірлестіктер, шетелдік мемлекеттік органдар, шетелдік заңды тұлғалар мен азаматтар, сондай-ақ азаматтығы жоқ адамдар тарапынан қаржыландырылатын саяси партияның немесе өзге де қоғамдық бірлестіктің ұсынысы негізінде ұсынылған және (немесе) сайланған адам сайлау комиссиясының мүшесі бола алмайды.";

      3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "3. Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы, мүшелері, оның аппаратының қызметкерлері, облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың аумақтық сайлау комиссияларының төрағалары, олардың орынбасарлары, хатшылары, мүшелері, сондай-ақ өзге де аумақтық сайлау комиссияларының төрағалары, орынбасарлары мен хатшылары өкілеттіктерін кәсіби тұрақты негізде жүзеге асырады.

      Өкілеттіктерін кәсіби тұрақты негізде жүзеге асыратын аумақтық сайлау комиссиялары мүшелерінің еңбегіне ақы төлеу Қазақстан Республикасы Конституциясының 66-бабының 9-1) тармақшасына сәйкес белгіленеді.

      Өкілеттіктерін кәсіби тұрақты негізде жүзеге асыратын аумақтық сайлау комиссиясының мүшесі кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға, шаруашылық жүргізуші субъектіні басқаруға дербес қатысуға, педагогтік, ғылыми немесе өзге де шығармашылық қызметті қоспағанда, ақы төленетін басқа да қызметпен айналысуға құқылы емес.";

      8-тармақтағы "шығып қалған комиссия мүшесінің орнына" деген сөздер ", қажет болған жағдайда," деген сөздермен ауыстырылып, "сайлағанға дейін" сөздерден кейін "бос орынға" деген сөздермен толықтырылсын;

      17) 20-бапта:

      2-тармақ 3) тармақшасындағы "отырыстарын тиісті", "кешіктірмей шақырады." деген сөздер тиісінше "отырыстарын – тиісті", "кешіктірмей;" деген сөздермен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 4) тармақшамен толықтырылсын:

      "4) округтік сайлау комиссияларының отырыстарын аумағында сайлау округі орналасқан аумақтық сайлау комиссияларының төрағалары олардың құрамы қалыптастырылғаннан кейін жеті күн мерзімнен кешіктірмей шақырады.";

      8-тармақта:

      "бір-бір өкілден" деген сөздерден кейін ", әрбір телеарнадан үшеуден аспайтын өкіл" деген сөздермен толықтырылсын;

      "қоғамдық бірлестігінен, басқа да коммерциялық емес ұйымдарынан" деген сөздер "аккредиттелген қоғамдық бірлестігінен, коммерциялық емес ұйымынан" деген сөздермен ауыстырылсын;

      11-тармақтың бірінші бөлігі "Аумақтық," деген сөзден кейін "округтік," деген сөзбен толықтырылсын;

      12-тармақтың бірінші бөлігінде:

      1) тармақшадағы "аудандар (облыстық маңызы бар қалалар), аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдері" деген сөздер "әкімдер" деген сөзбен ауыстырылсын;

      2) тармақшадағы "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкіміне" деген сөздер "әкім болуға" деген сөздермен ауыстырылсын;

      18) 20-1-бапта:

      тақырып "өзге де" деген сөздерден кейін "аккредиттелген" деген сөзбен толықтырылсын;

      1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "1. Саяси партиялардан, сондай-ақ өзге де аккредиттелген қоғамдық бірлестіктерден, коммерциялық емес ұйымдардан Қазақстан Республикасының азаматтары байқаушылар ретінде жіберіледі.

      Байқаушының өкілеттіктері оның тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілген болса) көрсетіле отырып, жазбаша нысанда куәландырылуға тиіс. Бұл құжат байқаушыны жіберген ұйымның мөрімен куәландырылады және байқаушының жеке басын куәландыратын құжатты көрсеткен кезде жарамды болады. Құжаттар байқаушы туралы деректерді есепке алу журналына енгізу арқылы оны тіркеу үшін сайлау комиссиясының төрағасына не оны алмастыратын адамға көрсетіледі.";

      мынадай мазмұндағы 1-1-тармақпен толықтырылсын:

      "1-1. Жарғылық қызметіне сайлауды байқау жөніндегі қызметті жүзеге асыру жататын қоғамдық бірлестіктер мен коммерциялық емес ұйымдарды аккредиттеу тәртібін Орталық сайлау комиссиясы айқындайды.

      Егер осы Конституциялық заңда өзгеше белгіленбесе, аккредиттеудің қолданылу мерзімі бір жыл болады.

      Қоғамдық бірлестіктер, коммерциялық емес ұйымдар аккредиттеуді алу үшін тиісті сайлау комиссиясына мынадай құжаттарды жіберуге тиіс:

      1) Орталық сайлау комиссиясы белгілеген нысан бойынша өтініш;

      2) сайлауға байқауды жүзеге асыру құқығын растайтын жарғыдан үзінді көшірме.

      Аккредиттеуге өтінішті қарау мерзімі күнтізбелік отыз күнді құрайды.

      Аккредиттеуден бас тартуға немесе аккредиттеудің күшін жоюға мыналар негіз болып табылады:

      1) құжаттардың толық тізбесінің ұсынылмауы;

      2) жарғының осы баптың талаптарына сәйкес келмеуі;

      3) қоғамдық бірлестік, коммерциялық емес ұйым қызметінің тоқтатыла тұруы не тоқтатылуы.

      Сайлау комиссияларының сұрау салуы бойынша мемлекеттік органдар мен ұйымдардан аккредиттеуден бас тарту немесе аккредиттеудің күшін жою үшін негіздердің бар-жоғын анықтауға қажетті ақпарат сұрау салу алынған кезден бастап күнтізбелік жиырма күн ішінде беріледі.";

      2-тармақтың бірінші абзацы "өзге де" деген сөздерден кейін "аккредиттелген" деген сөзбен толықтырылсын;

      3-тармақта:

      бірінші абзац "өзге де" деген сөздерден кейін "аккредиттелген" деген сөзбен толықтырылсын;

      7) тармақшадағы "бермеуге міндетті." деген сөздер "бермеуге;" деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 8) тармақшамен толықтырылсын:

      "8) фото-, аудио- және бейнежазбаны жүзеге асыру және тарату кезінде Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген талаптарды сақтауға міндетті.";

      4-тармақ "өзге де" деген сөздерден кейін "аккредиттелген" деген сөзбен толықтырылсын;

      19) 21-баптың 1 және 4-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:

      "1. Қазақстан Республикасында бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттарын, мәслихаттардың депутаттарын, әкімдерді, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау кезінде аумақтық сайлау округтері жүйесі құрылады және пайдаланылады.

      Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттарын сайлау кезінде сайлау округтері Республиканың әкімшілік-аумақтық бөлінісі мен сайлаушылардың саны ескеріле отырып құрылады.";

      "4. Мәслихаттардың депутаттарын, әкімді сайлау кезінде тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында аумақтық сайлау округі құрылады.

      Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттардың депутаттарын сайлау кезінде сайлау округтері өңірлердің әкімшілік-аумақтық бөлінісі мен сайлаушылардың саны ескеріле отырып құрылады.";

      20) 22-бапта:

      1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "1. Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттарын сайлау бойынша сайлау округтерін Орталық сайлау комиссиясы құрады.

      Мәслихаттардың депутаттарын, әкімді, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау бойынша сайлау округтерін аумақтық сайлау комиссиялары құрады.";

      мынадай мазмұндағы 2-1-тармақпен толықтырылсын:

      "2-1. Сайлау округінің шекараларын және округтік сайлау комиссияларының тұрған жерлерін айқындауды тиісті сайлау комиссиясы жүзеге асырады.

      Тиісті сайлау комиссиялары сайлау тағайындалғаннан немесе жарияланғаннан кейін он күннен кешіктірмей, шекаралары және округтік сайлау комиссияларының тұрған жері көрсетілген сайлау округтерінің тізімін тиісті бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды.";

      21) 24-бапта:

      1-тармақтағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      9-тармақтағы "хатшысының" деген сөз "төрағасының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      22) 26-1-баптың 1-тармағындағы "аумақтық комиссияға" деген сөздер "аумақтық және округтік комиссияларға" деген сөздермен ауыстырылсын;

      23) 27-бапта:

      3-тармақ 3) тармақшасындағы "жолымен жүзеге асырылады." деген сөздер "жолымен;" деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 4) тармақшамен толықтырылсын:

      "4) онлайн-платформалар арқылы жүзеге асырылады.";

      4-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Телерадио хабарларын тарату субъектілерінің жаңалықтар, талдау бағдарламаларында кез келген үгіт материалдарын таратуына тыйым салынады.";

      мынадай мазмұндағы 7-1-тармақпен толықтырылсын:

      "7-1. Онлайн-платформаларды пайдаланушылар кандидаттың немесе саяси партияның ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне көрінеу нұқсан келтіретін үгіт материалдары мен өзге де ақпаратты жариялаудан аулақ болуға; аталған тұлғаларға өздерінің ар-намысын, қадір-қасиетін және іскерлік беделін қорғау үшін теріске шығаруды тегін жариялау мүмкіндігін беруге міндетті.";

      24) 28-бапта:

      2-тармақтың бірінші бөлігіндегі "баспасөзде және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында" деген сөздер алып тасталсын;

      3 және 5-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

      "3. Мемлекет кандидаттарға өз бағдарламаларымен шығу үшін қаражаттың тең бөлінуіне кепілдік береді. Кандидаттарға қаражат бөлу тәртібі мен көлемін Орталық сайлау комиссиясы айқындайды.

      Президенттікке кандидаттар, Парламент Мәжілісі депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялар Орталық сайлау комиссиясы ұйымдастыратын сайлау алдындағы пікірсайыстарға қатысуға құқылы.

      Мәслихаттар депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялар, Парламент Сенатының депутаттығына кандидаттар, сондай-ақ бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісі мен мәслихаттар депутаттығына кандидаттар, әкім болуға кандидаттар сайлау алдындағы пікірсайыстарға қатыса алады, оларды тиісті аумақтық сайлау комиссиялары ұйымдастыруға құқылы.

      Орталық сайлау комиссиясы айқындайтын сайлау алдындағы пікірсайыстарды өткізу тәртібі мен шарттары бірдей болуға және қайсыбір кандидатқа немесе саяси партияға артықшылық бермеуге тиiс.

      Бұқаралық ақпарат құралдары тіркелген кандидаттарға және партиялық тізімдерді ұсынған саяси партияларға үгіт материалдарын жариялау үшін шарттық негізде эфир уақытын, баспасөз бетінен орын береді.

      Онлайн-платформаларды пайдаланушылар тіркелген кандидаттарға және партиялық тізімдерді ұсынған саяси партияларға үгіт материалдарын жариялау үшін шарттық негізде ақпарат көлемін береді.

      Үгіт материалдарын жариялау үшін шарттың талаптары қайсыбір кандидатқа, саяси партияға артықшылық бермеуге тиіс.

      Шарттық негізде ұсынылған үгіт материалдарын орналастыру ақысының мөлшері, шарттары туралы мәліметтерді тиісті бұқаралық ақпарат құралы, онлайн-платформаны пайдаланушы сайлау алдындағы үгітті жүргізу басталардан кемінде бес күн бұрын хабарлауға және жариялауға, сондай-ақ олар Президентті және партиялық тізімдер бойынша Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлау кезінде – Орталық сайлау комиссиясына, Парламент Сенаты, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттарын, мәслихаттар депутаттарын, әкімдерді және өзге де жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының мүшелерiн сайлау кезiнде өзге де аумақтық сайлау комиссияларына ұсынылуға тиіс.

      Орталық және аумақтық сайлау комиссияларының интернет-ресурстарында үгіт материалдарын орналастыру ақысының мөлшері, шарттары туралы бұқаралық ақпарат құралдары, онлайн-платформаларды пайдаланушылар ұсынған мәліметтер орналастырылады. Шарттық негізде эфир уақытын, баспасөз бетінен орын және ақпарат көлемін беретін бұқаралық ақпарат құралдары, онлайн-платформаны пайдаланушылар үгіт материалдарын орналастыру ақысының мөлшері, шарттары туралы мәліметтер жарияланғанға дейін кандидаттардың, партиялық тізімдерді ұсынған саяси партиялардың үгіт материалдарын орналастыруды, таратуды жүзеге асыра алмайды.

      Сайлау алдындағы үгіт кезеңінде кандидаттардың, партиялық тізімдерді ұсынған саяси партиялардың сайлау алдындағы үгітіне байланысты мерзімді баспасөз басылымының таралымы барлық кандидаттар, партиялық тізімдерді ұсынған саяси партиялар үшін бірдей болуға тиіс.

      Кандидаттардың, партиялық тізімді ұсынған саяси партияның біріне бұқаралық ақпарат құралы, онлайн-платформаны пайдаланушы шарттық негізде үгіт материалдарын орналастыруға берген келісім басқа кандидаттарға, партиялық тізімдерді ұсынған саяси партияларға үгіт материалдарын орналастыруға келісім беру болып табылады

      Кандидаттардың және партиялық тізімдерді ұсынған саяси партиялардың бұқаралық ақпарат құралдарына, онлайн-платформаларға шығу кезектілігі жазбаша жолданымдардың келіп түсу ретімен не егер жолданымдар бір мезгілде келіп түссе, жеребе бойынша белгіленеді.

      Кандидаттардың және партиялық тізімдерді ұсынған саяси партиялар өкілдерінің телевизия мен радиода сөйлеп жатқан сөздерiн бөлуге және сөйлеген сөздерiнен кейін iле-шала, сондай-ақ баспасөз басылымдарындағы сөздерiнен кейін сол нөмiрде түсiнiктеме жасауға тыйым салынады.";

      "5. Тиісті сайлау комиссиялары партиялық тізімдер бойынша дауысқа түсетiн кандидаттардан басқа кандидаттарға плакаттар, үнпарақтар, ұрандар мен өзге де үгіт материалдарын басып шығару үшiн бiрдей сомада ақша бөледi. Барлық үгіт материалдарында осы материалдарды шығарған ұйым (баспа материалдары бойынша – олардың басылған жері және таралымы), тапсырыс жасаған тұлғалар, қандай қаражаттан ақысы төленгені туралы мәліметтер болуға тиіс. Үгіт материалдарын Қазақстан Республикасы аумағының шегінен тыс жерлерде дайындауға, анонимдік үгіт материалдарын таратуға тыйым салынады.

      Егер онлайн-платформаларды пайдаланушылар үгіт материалдарын шарттық негізде дайындаса, онлайн-платформаларға қатысты осы тармақтың талаптары қолданылады.";

      7-тармақтың бірінші бөлігі "құралдарына" деген сөзден кейін ", онлайн-платформаларға" деген сөздермен толықтырылсын;

      9-тармақта:

      бірінші бөліктегі "Сайлауға байланысты қоғамдық пікірге сауал салу нәтижелерін жариялаған кезде бұқаралық ақпарат құралдары" деген сөздер "Бұқаралық ақпарат құралдары, онлайн-платформалар сайлауға байланысты қоғамдық пікірге сауал салу нәтижелерін жариялаған кезде" деген сөздермен ауыстырылсын;

      үшінші бөліктегі "Интернет желісінде" деген сөздер "бұқаралық ақпарат құралдарында, онлайн-платформаларда" деген сөздермен ауыстырылсын;

      25) 29-баптың бірінші бөлігіндегі "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкіміне" деген сөздер "әкім болуға" деген сөздермен ауыстырылсын;

      26) 33-бапта:

      1-1-тармақтағы "Аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерін" деген сөздер "Әкімдерді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      2-тармақтың 5) тармақшасындағы "Парламент Сенатының" деген сөздер "Парламенттің" деген сөзбен ауыстырылсын;

      2-1-тармақтың бірінші бөлігінің 2), 3), 4) және 5) тармақшаларындағы және екінші бөлігіндегі "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкіміне", "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдеріне", "Аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкіміне" деген сөздер тиісінше "әкім болуға", "әкім болуға", Әкім болуға" деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 2-2-тармақпен толықтырылсын:

      "2-2. Сайлауға, референдумға дайындық және оны өткізу кезеңінде сайлауға, референдумға дайындыққа және оны өткізуге арналған тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді алуға байланысты сатып алуға Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасы қолданылмайды.

      Сайлауға, референдумға дайындық және оны өткізу кезеңінде сайлауға, референдумға дайындыққа және оны өткізуге арналған тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді алуға байланысты сатып алу Орталық сайлау комиссиясы айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады.";

      27) 34-бапта:

      1-тармақтағы "Президенттi және Парламент" деген сөздер "Президентті, Парламент депутаттарын" деген сөздермен ауыстырылсын;

      4 және 9-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

      "4. Сайлау қорларына заңды жолмен алынған қаражат қана жұмсалуы мүмкін. Қорға түскен жалпы ақша сомасы мен ерікті қайырмалдықтардың сомасы, оның көзі және сайлау алдындағы үгітке жұмсалған шығыстар туралы ақпаратты сайлау қорытындылары жарияланғаннан кейін бес күн ішінде:

      Президент, Парламент Мәжілісі депутаттарының сайлауы кезiнде – Орталық сайлау комиссиясы;

      Парламент Сенаты депутаттарының сайлауы кезiнде – облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың сайлау комиссиялары;

      мәслихаттар депутаттарының сайлауы кезінде аумақтық сайлау комиссиялары бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды.";

      "9. Сайлау науқаны мақсаттарына жұмсалмай қалған сайлау қорының ақшалай қаражатының үштен екiсi республикалық бюджетке жiберiледi, ал үштен бiрi кандидатқа, саяси партияға қайтарылады.";

      28) 38 және 39-баптардың 1-тармақтарындағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      29) 40-бапта:

      1-тармақтағы "партиялық тізім бойынша сайланатын" деген сөздер алып тасталсын және "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      2-тармақтағы "және Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлау жөнiнде" деген сөздер "сайлау бойынша" деген сөздермен ауыстырылсын;

      30) 43-бапта:

      1-тармақтың бірінші бөлігіндегі "партиялық тізімдер бойынша сайланатын Парламент Мәжілісінің депутаттары" деген сөздер "Парламент Мәжілісі" деген сөздермен ауыстырылсын және "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      2-тармақтағы "және Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісі депутаттарын" деген сөздер алып тасталсын;

      5-тармақтың бірінші бөлігінің 3) тармақшасындағы "Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісінің депутаттарын," деген сөздер алып тасталсын;

      7-1-тармақтағы және 9-тармақтың бірінші бөлігіндегі "және Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісінің депутаттарын" және ", Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісі депутаттарын" деген сөздер алып тасталсын;

      31) 44-бапта:

      2-тармақтағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      4-тармақтың 3) тармақшасында:

      "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "төрт" деген сөз "жеті" деген сөзбен ауыстырылсын;

      5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "5. Орталық (аумақтық) сайлау комиссиясының хабарында мыналар көрсетіледі: сайлау датасы, сайлаушылар (таңдаушылар) тiзiмдерiне енгiзілген және дауыс беруге қатысқан азаматтардың жалпы саны; сайлау округтерiнiң жалпы саны; дауысқа түскен кандидаттардың жалпы саны; есептен шығару куәліктері бойынша дауыс берген сайлаушылардың саны; дауыс беруге арналған үй-жайдан тыс жерде дауыс берген сайлаушылардың саны; сайлауға қатысқан саяси партиялардың саны; қайта дауыс беру өткізілетін әкімшілік-аумақтық бірліктер (сайлау округтері) саны; Президенттiкке, Парламент Сенаты депутаттығына, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланатын Парламент Мәжілісі мен мәслихат депутаттығына әрбiр кандидат үшiн, тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiк бойынша әрбiр саяси партия үшiн берiлген дауыстар саны; "Бәріне қарсымын" деген жолда белгісі бар бюллетеньдер саны; сайланған Президент, Парламент Сенатының депутаттары, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланатын Парламент Мәжілісі мен мәслихаттардың депутаттары, әкім, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелері, олардың тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілген болса), туған жылы, атқаратын лауазымы (жұмыс түрі), тұрғылықты жерi, сондай-ақ кандидаттың қалауына қарай, оның саяси партияға қатыстылығы, қай ұлтқа жататыны туралы мәлiметтер көрсетiледi.

      Орталық және аумақтық сайлау комиссияларының хабарларындағы деректер сайлау округтері бойынша ұсынылады.";

      32) 45-бапта:

      тақырыптағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін" деген сөздер "әкімді" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерін", "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің" деген сөздер тиісінше "әкімдерді", "әкімнің" деген сөзбен ауыстырылсын;

      33) 46-бапта:

      тақырыптағы "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің" деген сөздер "әкімнің" деген сөзбен ауыстырылсын;

      3-тармақтың бірінші абзацындағы "Бұқаралық ақпарат құралдарында тiзiмдер жарияланғаннан кейiн тиiстi аумақтық сайлау комиссиясы" деген сөздер "Тиiстi аумақтық сайлау комиссиясы бұқаралық ақпарат құралдарында" деген сөздермен, 1) тармақшасындағы "мәслихаттар депутаттарына" деген сөздер "мәслихаттар депутаттарының тізімі жарияланғаннан кейін" деген сөздермен ауыстырылсын және 2) тармақшадағы "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдеріне, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелеріне", "аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің" деген сөздер тиісінше "әкімдердің, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдары мүшелерінің тізімі жарияланғаннан кейін", "әкімнің" деген сөздермен ауыстырылсын;

      34) 47-баптың 1 және 2-тармақтарындағы "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкіміне кандидаттар тiркелген күнiнен бастап сайлау", "аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкіміне" деген сөздер тиісінше "әкім болуға кандидаттар тiркелген күнiнен бастап және сайлау", "әкім болуға" деген сөздермен ауыстырылсын;

      35) 50-баптың 2-тармағының 11) тармақшасы "құралдары" деген сөзден кейін ", сондай-ақ онлайн-платформалар" деген сөздермен толықтырылсын;

      36) 50-5-баптың 5-тармағының екінші және үшінші бөліктері "аты-жөнiн", "атауын" деген сөздерден кейін "немесе "Бәріне қарсымын" деген жолды" деген сөздермен толықтырылсын;

      37) 51-баптағы және 51-1-баптың 2-тармағындағы "бес" деген сөз "жеті" деген сөзбен ауыстырылсын;

      38) 53-баптың 3-тармағы алып тасталсын;

      39) 54-баптың 1-тармағындағы "белсендi" деген сөз алып тасталсын;

      40) 56-баптың 7-тармағындағы "паспорт қызметі қызметкерлерiн" деген сөздер "құжаттандыру және паспорттар мен жеке куәліктер беру жөніндегі уәкілетті органның жұмыскерлерiн" деген сөздермен ауыстырылсын;

      41) 58-баптың 2) тармақшасы мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Жеке тұлғаның ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшері жиынтығында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен бір жүз еседен және Қазақстан Республикасы заңды тұлғасының ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшері жиынтығында бес жүз еседен аспауға тиіс.";

      42) 59-баптың 7-тармағы бірінші бөлігі 3) тармақшасының бесінші абзацындағы ", сайлау күні не соның алдындағы күнi" деген сөздер алып тасталсын;

      43) 60-баптың 2-тармағындағы "тiркеуге дейiн және тiркеуден" деген сөздер "дауыс беруге дейінгі соңғы екі күнді қоспағанда, тіркеуге дейін және одан" деген сөздермен ауыстырылсын;

      44) 68-бапта:

      тақырыптағы "Кеңесiнiң" деген сөз "Сотының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      1 және 2-тармақтардағы "Кеңес", "Кеңеске" деген сөздер тиісінше "Сот", "Сотқа" деген сөздермен ауыстырылсын;

      3-тармақтағы "Кеңес" деген сөз "Сот" деген сөзбен ауыстырылсын;

      45) 69-баптың 3-тармағында:

      бірінші бөліктегі "Осы баптың 1-тармағының 2)-тармақшасында көзделген жағдайда депутаттар сайлауын Республика Президентi бiр мезгiлде Парламент өкiлеттiгiн мерзiмiнен бұрын тоқтату туралы шешiм қабылдай отырып әрi Парламент өкiлеттiгiн тоқтатқан күннен бастап екi айдың iшiнде тағайындайды" деген сөздер "Парламенттің өкілеттіктері мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда депутаттарды сайлауды Республика Президенті Парламенттің өкілеттіктерін мерзімінен бұрын тоқтату туралы шешім қабылдаумен бір мезгілде тағайындайды және ол Парламенттің өкілеттіктері мерзімінен бұрын тоқтатылған күннен бастап екі ай ішінде өткізіледі" деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы үшінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Парламент Сенатында өкілдігі жоқ тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік құрылған жағдайда, депутаттарды сайлауды Президент әкімшілік-аумақтық бірлік құрылған күннен бастап үш айдан кешіктірмей тағайындайды және ол сайлау тағайындалған күннен бастап екі ай ішінде өткізіледі.";

      46) 70-баптағы "белсендi" деген сөз алып тасталсын;

      47) 72-баптың 6-тармағындағы "паспорт қызметiнiң қызметкерлерiн" деген сөздер "құжаттандыру және паспорттар мен жеке куәліктер беру жөніндегі уәкілетті органның жұмыскерлерiн" деген сөздермен ауыстырылсын;

      48) 73-баптың 6-тармағы бірінші бөлігі 3) тармақшасының бесінші абзацындағы ", сайлау күнi не соның алдындағы күнi" деген сөздер алып тасталсын;

      49) 74-баптың 2-тармағы "(мәслихаттар)" деген сөзден кейін "дауыс беруге дейінгі соңғы екі күнді қоспағанда," деген сөздермен толықтырылсын;

      50) 75-баптың 2) тармақшасы мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Жеке тұлғаның ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшері жиынтығында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен жиырма бес еседен және Қазақстан Республикасы заңды тұлғасының ерікті қайрымдылықтарының шекті мөлшері жиынтығында елу еседен аспауға тиіс.";

      51) 77-бапта:

      4-тармақтағы "мәслихатының хатшысы" деген сөз "мәслихаттың төрағасы" деген сөздермен ауыстырылсын;

      7-тармақтағы "хатшысының" деген сөз "төрағасының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      52) 84-бапта:

      тақырыптағы "Кеңестiң" деген сөз "Соттың" деген сөзбен ауыстырылсын;

      1 және 2-тармақтардағы "Кеңес", "Кеңеске" деген сөздер тиісінше "Сот", "Сотқа" деген сөздермен ауыстырылсын;

      3-тармақтағы "Кеңес" деген сөз "Сот" деген сөзбен ауыстырылсын;

      53) 85-баптың 3-1-тармағы алып тасталсын;

      54) 86-баптағы "белсендi" деген сөз алып тасталсын;

      55) 87-бапта:

      1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "1. Парламент Мәжілісінің депутаттығына:

      1) партиялық тізімдер бойынша сайланатын кандидаттарды ұсыну құқығы – саяси партияларға;

      2) бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланатын кандидаттарды ұсыну құқығы саяси партияларға, қоғамдық бірлестіктерге, сондай-ақ егер жарғыда тиісті өкілеттік көзделген болса, олардың құрылымдық бөлімшелеріне (филиалдары мен өкілдіктеріне) және өзін-өзі ұсыну арқылы азаматтарға тиесілі.";

      2-тармақ мынадай мазмұндағы үшінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Біртұтас жалпыұлттық сайлау округінің аумағы бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттығына сайлау үшін партиялық тізімге енгізілген адам бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша ұсынылуға құқылы емес.";

      4-тармақ алып тасталсын;

      5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "5. Егер сайлауды тағайындау кезінде өзгеше белгіленбесе, Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттар ұсыну және өзін-өзі ұсыну дауыс беру күнінен алпыс күн бұрын басталады және сайлауға қырық күн қалғанда жергілікті уақытпен сағат он сегізде аяқталады.";

      мынадай мазмұндағы 6-тармақпен толықтырылсын:

      "6. Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттардың өзін-өзі ұсынуын азаматтар тиісті округтік сайлау комиссиясына осы бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидат болып дауысқа түсу ниеті туралы өтініш беру арқылы жүргізеді.

      Саяси партияның, қоғамдық бірлестіктің, олардың құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің) кандидатты ұсынуы тиісті округтік сайлау комиссиясына азаматтың ұсынуға келісімі туралы өтінішімен бірге, жоғары басшы орган хаттамасынан үзінді көшірмені, құрылымдық бөлімшелердің (филиалдар мен өкілдіктердің) ұсыну құқығын растайтын жарғыдан үзінді көшірмені жіберу арқылы жүргізіледі.

      Саяси партияларды қоспағанда, қоғамдық бірлестік не оның құрылымдық бөлімшесі (филиалы мен өкілдігі) осы қоғамдық бірлестіктің мүшелері болып табылмайтын адамдарды кандидаттар ретінде ұсынуға құқылы. Саяси партияларды қоспағанда, қоғамдық бірлестік және оның құрылымдық бөлімшесі (филиалы мен өкілдігі) әрбір сайлау округінде Парламент Мәжілісінің депутаттығына бір ғана кандидат ұсына алады. Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттарды ұсыну туралы шешім қоғамдық бірлестіктің, оның құрылымдық бөлімшесінің (филиалы мен өкілдігінің) жоғары басшы органы мүшелерінің жалпы санының көпшілік даусымен қабылданады және хаттамадан үзінді көшірмемен ресімделеді. Қоғамдық бірлестіктің, оның құрылымдық бөлімшесінің (филиалы мен өкілдігінің) жоғары басшы органының шешімі:

      1) ұсынылған кандидаттың назарына жеткізіледі;

      2) кандидаттың дауысқа түсуге келісімі туралы өтінішімен және құрылымдық бөлімшелердің (филиалдар мен өкілдіктердің) ұсыну құқығын растайтын жарғыдан үзінді көшірмемен бірге тиісті округтік сайлау комиссиясына жіберіледі.

      Егер ұсыну мерзімі аяқталатын күнге бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша депутаттыққа екеуден аз кандидат ұсынылған болса, онда тиісті округтік сайлау комиссиясы кандидаттарды ұсыну мерзімін бес күннен аспайтын мерзімге ұзартады.";

      56) 88-бап мынадай мазмұндағы 5-тармақпен толықтырылсын:

      "5. Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттығына әрбір кандидат тіркелгенге дейін және оның Конституциямен және осы Конституциялық заңмен өзіне қойылатын талаптарға сәйкестігі тексерілгеннен кейін Орталық сайлау комиссиясының шотына Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақының он бес еселенген мөлшерінде сайлау жарнасын енгізеді. Енгізілген жарна, егер сайлау қорытындылары бойынша кандидат Парламент Мәжілісінің депутаты болып сайланса немесе дауыс беру қорытындылары бойынша кандидат дауыс беруге қатысқан сайлаушылар даусының кемінде бес пайызын жинаса, сондай-ақ кандидат қайтыс болған жағдайда, кандидатқа қайтарылады. Барлық басқа жағдайларда енгізілген жарна қайтарылуға жатпайды және республикалық бюджет кірісіне айналдырылады.";

      57) 89-бапта:

      1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "1. Саяси партиялар ұсынған партиялық тізімдерді тіркеуді – Орталық сайлау комиссиясы, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша кандидаттарды тіркеуді округтік сайлау комиссиялары жүзеге асырады.";

      2-тармақта:

      екінші бөлікте:

      "Саяси партия ұсынған кандидат" деген сөздер "Кандидат" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "тізім" деген сөзден кейін "және кандидат" деген сөздермен толықтырылсын;

      үшінші бөліктегі "Саяси партия ұсынған кандидат" деген сөздер "Кандидат" деген сөзбен ауыстырылсын;

      төртінші және бесінші бөліктер алып тасталсын;

      4-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

      "Партиялық тізімде үш санат өкілдерінің: әйелдердің, жастардың, мүгедектігі бар адамдарың саны жиынтығында, оған енгізілген адамдардың жалпы санының кемінде отыз пайызын құрауға тиіс.";

      мынадай мазмұндағы 4-1, 4-2 және 4-3-тармақтармен толықтырылсын:

      "4-1. Саяси партиядан, қоғамдық бірлестіктен, олардың құрылымдық бөлімшелерінен (филиалдары мен өкілдіктерінен) кандидатты тіркеу мынадай құжаттар болған кезде жүзеге асырылады:

      1) құрылымдық бөлімшелердің (филиалдар мен өкілдіктердің) ұсыну құқығын растайтын жарғыдан үзінді көшірмені, саяси партияны, қоғамдық бірлестікті Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде тіркеу, құрылымдық бөлімшелерді (филиалдар мен өкілдіктерді) аумақтық әділет органдарында есептік тіркеу туралы құжаттың көшірмесін қоса бере отырып, саяси партияның, қоғамдық бірлестіктің, олардың құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің) жоғары басшы органының тиісті сайлау округі бойынша кандидатты ұсыну жөніндегі хаттамасынан үзінді көшірмелер;

      2) азаматтың өзін ұсынған саяси партиядан, қоғамдық бірлестіктен осы сайлау округі бойынша депутаттыққа кандидат болып дауысқа түсуге келісімі туралы өтініші;

      3) кандидат туралы өмірбаяндық деректер;

      4) кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) активтер мен міндеттемелер туралы декларацияларды тапсырғаны туралы мемлекеттік кірістер органының анықтамасы;

      5) кандидаттың сайлау жарнасын енгізгенін растайтын құжат.

      Кандидат өзін-өзі ұсынған жағдайда оны тіркеу мынадай құжаттар болған кезде жүзеге асырылады:

      1) азаматтың осы сайлау округі бойынша кандидат болып дауысқа түсу ниеті туралы өтініші;

      2) кандидат туралы өмірбаяндық деректер;

      3) кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) активтер мен міндеттемелер туралы декларацияларды тапсырғаны туралы мемлекеттік кірістер органының анықтамасы;

      4) кандидаттың сайлау жарнасын енгізгенін растайтын құжат.

      Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттардың кез келген санын тіркеуге жол беріледі.

      4-2. Округтік сайлау комиссиясы кандидаттарды тіркеу туралы хаттама жасайды, ол бес күн мерзімде Орталық сайлау комиссиясына ұсынылады.

      4-3. Округтік сайлау комиссиясы:

      1) кандидаттарды тіркегеннен кейін жетінші күннен кешіктірмей жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында әрбір кандидаттың тегін, атын, әкесінің атын (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілген болса), туған жылын, атқаратын лауазымын (жұмыс түрін), жұмыс орны мен тұрғылықты жерін, сондай-ақ кандидаттың қалауына қарай, оның саяси партияға, қоғамдық бірлестікке қатыстылығы және қай ұлтқа жататыны туралы мәліметтерді көрсете отырып, кандидаттарды тіркеу туралы хабар жариялайды;

      2) тіркеу кезінде кандидаттарға тиісті куәлік береді;

      3) мынадай жағдайларда:

      саяси партия, қоғамдық бірлестік, олардың құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері), кандидат ұсыну қағидаларын бұзған, тіркеуге қажетті құжаттарды ұсынбаған;

      саяси партия, қоғамдық бірлестік, олардың құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері), олар ұсынған кандидаттар, өзін-өзі ұсынған кандидаттар, сондай-ақ сенім білдірілген адамдар тіркеу мерзімі аяқталғанға дейін сайлау алдындағы үгітті жүргізген;

      сот саяси партияның, қоғамдық бірлестіктің, олардың құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің), кандидаттың және (немесе) сенім білдірілген адамдардың басқа кандидаттың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін, оның іскерлік беделін түсіретін жалған мәліметтерді тарату фактісін анықтаған;

      сот саяси партияның, қоғамдық бірлестіктің, олардың құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің), олар ұсынған кандидаттардың, өзін-өзі ұсынған кандидаттардың, сондай-ақ сенім білдірілген адамдардың сайлаушыларды сатып алу фактілерін анықтаған;

      кандидат Конституциямен және осы Конституциялық заңмен өзіне қойылатын талаптарға сәйкес келмеген;

      кандидат өзінің сайлау алдындағы науқанында лауазымдық немесе қызметтік жағдайын пайдаланған;

      осы Конституциялық заңда белгіленген өзге де жағдайларда, кандидатты тіркеуден бас тартады немесе тіркеу туралы шешімнің күшін жояды.

      4) Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасына сәйкес кандидат немесе оның зайыбы (жұбайы) декларациялаған активтер мен міндеттемелер туралы мәліметтердің дұрыс еместігі декларация тапсыру кезінде анықталған жағдайда, кандидатты тіркеу туралы шешімнің күшін жояды.

      Саяси партия, қоғамдық бірлестік, олардың құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) ұсынған кандидатты тіркеуден бас тартылған немесе тіркеу туралы шешімнің күші жойылған жағдайда, мұндай шешімге кандидаттың өзі де, кандидатты ұсынған саяси партия, қоғамдық бірлестік, олардың құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) де шағым жасай алады.

      Дауыс беретін күнге екі күн қалғанда кандидатты тіркеу туралы шешімнің күшін жоюға немесе бұрын тіркеуден шығарылған кандидатты қалпына келтіруге жол берілмейді.";

      5-тармақ алып тасталсын;

      6-тармақтың 2) және 6) тармақшалары алып тасталсын;

      7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "7. Партиялық тізімді, бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша кандидатты тіркеуден бас тартуға немесе тіркеу туралы шешімнің күшін жоюға жеті күн мерзімде Орталық сайлау комиссиясына және (немесе) Жоғарғы Сотқа шағым жасалуы мүмкін. Бұл ретте, Орталық сайлау комиссиясы немесе Жоғарғы Сот шағым берілген күннен бастап жеті күн мерзімде шағым бойынша шешім шығарады.";

      8-тармақта:

      бірінші бөлікте:

      "тізімдерді" деген сөзден кейін "және кандидаттарды" деген сөздермен толықтырылсын;

      "сайлаудан екі ай бұрын басталып, оған" деген сөздер "дауыс беру күнінен алпыс күн бұрын басталады және сайлауға" деген сөздермен ауыстырылсын;

      "бір ай" деген сөздер "отыз күн" деген сөздермен ауыстырылсын;

      екінші бөлік алып тасталсын;

      58) 90-бапта:

      мынадай мазмұндағы 1-1-тармақпен толықтырылсын:

      "1-1. Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидат тиісті округтік сайлау комиссиясына жазбаша өтінішпен жүгіне отырып, өз кандидатурасын кері қайтарып ала алады.

      Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидат дауыс беретін күнге екі күн қалғанда өз кандидатурасын ала алмайды.

      Саяси партияның және қоғамдық бірлестіктің, олардың құрылымдық бөлімшесінің (филиалы мен өкілдігінің) басшы органы дауыс беретін күнге дейінгі соңғы екі күнді қоспағанда, тіркелгенге дейінгі және одан кейінгі кез келген уақытта округтік сайлау комиссиясына тиісті ұсынумен жүгіне отырып, Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидат ұсыну туралы өз шешімінің күшін жоя алады.

      Мұндай жағдайларда округтік сайлау комиссиясы кандидатты тіркеуді жүргізбейді не кандидатты тіркеу туралы шешімнің күшін жояды.";

      2-тармақ алып тасталсын;

      59) 92-1-бапта:

      тақырыптағы "Саяси партиялардың" деген сөздер "Саяси партияның, Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттың" деген сөздермен ауыстырылсын;

      2-тармақтың 2) тармақшасы мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Жеке тұлғаның ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен жүз еседен және Қазақстан Республикасы заңды тұлғасының ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында бес жүз еседен аспауға тиіс.";

      мынадай мазмұндағы 3-тармақпен толықтырылсын:

      "3. Кандидаттың сайлау қоры:

      1) кандидаттың жалпы сомасы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен екі жүз еседен аспауға тиісті өз қаражатынан;

      2) Қазақстан Республикасы азаматтары мен ұйымдарының жалпы сомасы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен бес жүз еседен аспауға тиісті ерікті қайырмалдықтарынан құралады.

      Жеке тұлғаның ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен жиырма бес еседен және Қазақстан Республикасы заңды тұлғасының ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында елу еседен аспауға тиіс.";

      60) 93-1-бап алып тасталсын;

      61) мынадай мазмұндағы 93-2-баппен толықтырылсын:

      "93-2-бап. Тіркеу мерзімі аяқталғаннан кейін шығып қалғандардың орнына Парламенті Мәжілісінің депутаттығына кандидаттарды ұсыну

      1. Тиісті сайлау округі бойынша тіркеу мерзімі аяқталғаннан кейін барлық кандидаттар шығып қалған жағдайда Орталық сайлау комиссиясы округтік сайлау комиссиясының ұсынуы бойынша өз қаулысымен сайлау мерзімін ұзартады, бірақ ол екі айдан аспауға тиіс.

      2. Бұл жағдайда Парламент Мәжілісінің депутаттығына кандидаттарды ұсыну осы Конституциялық заңға сәйкес жүзеге асырылады.";

      62) 94-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      "94-бап. Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлауда дауыстарды санау

      1. Учаскелік сайлау комиссиясы дауыс беру нәтижелері бойынша дауыс беру хаттамасын жасайды, ол дереу тиісті аумақтық немесе округтік сайлау комиссиясына жіберіледі.

      2. Учаскелік сайлау комиссияларының хаттамалары негізінде тиісті аумақтық немесе округтік сайлау комиссиясы дауыс беру нәтижелері туралы хаттама жасайды, оған комиссия төрағасы мен мүшелері қол қояды және ол дауыс берілген күннен бастап екі күннен аспайтын мерзімде Орталық сайлау комиссиясына жіберіледі.

      3. Сайлау нәтижелері Орталық сайлау комиссиясының отырысында тиісті аумақтық және округтік сайлау комиссияларының хаттамалары негізінде анықталады.

      4. Дауыстарды санаудың нәтижесі мен сайлау нәтижесін айқындауға байланысты өзге де мәселелер осы Конституциялық заңның Жалпы бөлігінде белгіленген қағидаларға сәйкес шешіледі.";

      63) 94-1-бап алып тасталсын;

      64) 95-бапта:

      1-тармақта:

      "аумақтық сайлау" деген сөздер "аумақтық немесе округтік сайлау" деген сөздермен ауыстырылсын;

      "бірліктегі", "бірлікте" деген сөздерден кейін тиісінше "немесе сайлау округіндегі", "немесе сайлау округінде" деген сөздермен толықтырылсын;

      2-тармақта:

      "мерзімде" деген сөзден кейін ", бірақ бір айдан аспайтын мерзімде" деген сөздермен толықтырылсын;

      "партиялық тізімдер" деген сөздерден кейін "және сол кандидаттар" деген сөздермен толықтырылсын;

      мынадай мазмұндағы 3-тармақпен толықтырылсын:

      "3. Егер сайлау бюллетеніне Парламент Мәжілісінің депутаттығына екеуден көп кандидат енгізілсе және олардың бірде-біреуі сайланбаса, округтік сайлау комиссиясы ең көп бірдей дауыс санын алған кандидаттар бойынша депутатты сайлау жөнінде қайта дауыс беруді тағайындайды. Егер кандидатуралардың шығып қалуы нәтижесінде бір кандидат қалса, оның кандидатурасы бойынша қайта дауыс беру өткізілмейді және ол сайланды деп есептеледі.";

      65) 96-бапта:

      1-тармақта:

      "партиялық тізімдер бойынша" деген сөздер алып тасталсын;

      "жарамсыз деп танылған болса" деген сөздерден кейін "не екі кандидат дауысқа түскен кезде олар сайланбай қалса" деген сөздермен толықтырылсын;

      2-тармақ алып тасталсын;

      66) 97-баптың 1-тармағындағы "жеті" деген сөз "он" деген сөзбен ауыстырылсын;

      67) 97-1-баптың 5-тармағының үшінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

      "Депутаттық мандаттарды бөлген кезде үш санат өкілдерінің: әйелдердің, жастардың, мүгедектігі бар адамдардың саны жиынтығында, партия алған депутаттық мандаттардың жалпы санының кемінде отыз пайызын құрауға тиіс.";

      68) 100-бапта:

      тақырыптағы "Кеңестiң" деген сөз "Соттың" деген сөзбен ауыстырылсын;

      1 және 2-тармақтардағы "Кеңес", "Кеңеске" деген сөздер тиісінше "Сот", "Сотқа" деген сөздермен ауыстырылсын;

      3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "3. Конституциялық Сот Конституцияны бұзу анықталған әкімшілік-аумақтық бірліктердің немесе сайлау округтерінің аумақтарындағы Парламент Мәжілісінің депутаттарын сайлауды Конституцияға сәйкес келмейді деп таныған жағдайда, Орталық сайлау комиссиясы осы әкімшілік-аумақтық бірліктердің немесе сайлау округтерінің аумағындағы сайлауды жарамсыз деп тану және қайта дауыс беруді өткізу туралы шешім қабылдайды.";

      4-тармақ алып тасталсын;

      69) 101-бапта:

      1-тармақтың 2) тармақшасындағы "сайлауды тағайындау үшін негіз болатын табылады." деген сөздер "сайлауды;" деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 4) тармақшамен толықтырылсын:

      "4) депутат өкілеттіктерінің мерзімінен бұрын тоқтатылуы не мандаттан айырылу шығып қалғандардың орнына депутаттарды сайлауды тағайындауға негіз болып табылады.";

      мынадай мазмұндағы 3-1-тармақпен толықтырылсын:

      "3-1. Шығып қалғандардың орнына мәслихаттар депутаттарын сайлауды тиісті сайлау комиссиясы тағайындайды.

      Шығып қалғандардың орнына мәслихаттар депутаттарын сайлау наурыздың соңғы жексенбісінде және (немесе) қазанның соңғы жексенбісінде бір мезгілде өткізіледі.

      Шығып қалғандардың орнына мәслихаттар депутаттарын сайлауды тиісті сайлау комиссиясы Орталық сайлау комиссиясымен келісу бойынша басқа күнге тағайындауы мүмкін.";

      70) 103-бапта:

      1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "1. Мәслихаттар депутаттығына:

      1) партиялық тізімдер бойынша сайланатын кандидаттарды ұсыну құқығы – саяси партияларға;

      2) бірмандаттық аумақтық сайлау округтер бойынша сайланатын кандидаттарды ұсыну құқығы саяси партияларға, қоғамдық бірлестіктерге, сондай-ақ егер жарғыда тиісті өкілеттік көзделген болса, олардың құрылымдық бөлімшелеріне (филиалдары мен өкілдіктеріне) және өзін-өзі ұсыну арқылы азаматтарға тиесілі.";

      мынадай мазмұндағы 3-1 және 5-1-тармақтармен толықтырылсын:

      "3-1. Саяси партиядан мәслихат депутаттығына сайлау үшін партиялық тізімге енгізілген адам бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша ұсынылуға құқылы емес.";

      "5-1. Мәслихат депутаттығына кандидаттардың өзін-өзі ұсынуын азаматтар тиісті округтік сайлау комиссиясына осы бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша мәслихат депутаттығына кандидат болып дауысқа түсу ниеті туралы өтініш беру арқылы жүргізеді.

      Саяси партияның, қоғамдық бірлестіктің, олардың құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің) кандидатты ұсынуы тиісті округтік сайлау комиссиясына азаматтың ұсынуға келісімі туралы өтінішімен бірге, жоғары басшы органның хаттамасынан үзінді көшірмені, құрылымдық бөлімшелердің (филиалдар мен өкілдіктердің) ұсыну құқығын растайтын жарғыдан үзінді көшірмені жіберу арқылы жүргізіледі.

      Саяси партияларды қоспағанда, қоғамдық бірлестік не оның құрылымдық бөлімшесі (филиалы мен өкілдігі) осы қоғамдық бірлестіктің мүшелері болып табылмайтын адамдарды кандидаттар ретінде ұсынуға құқылы. Саяси партияларды қоспағанда, қоғамдық бірлестік және оның құрылымдық бөлімшесі (филиалы мен өкілдігі) әрбір сайлау округінде мәслихат депутаттығына бір ғана кандидат ұсына алады.

      Мәслихаттар депутаттығына кандидаттар ұсыну туралы шешім қоғамдық бірлестіктің, оның құрылымдық бөлімшесінің (филиалы мен өкілдігінің) жоғары басшы органы мүшелерінің жалпы санының көпшілік даусымен қабылданады және хаттамадан үзінді көшірмемен ресімделеді. Қоғамдық бірлестіктің, оның құрылымдық бөлімшесінің (филиалы мен өкілдігінің) жоғары басшы органының шешімі:

      1) ұсынылған кандидаттың назарына жеткізіледі;

      2) кандидаттың дауысқа түсуге келісімі туралы өтінішімен және құрылымдық бөлімшелердің (филиалдар мен өкілдіктердің) ұсыну құқығын растайтын жарғыдан үзінді көшірмемен бірге тиісті округтік сайлау комиссиясына жіберіледі.";

      7 және 8-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

      "7. Егер сайлауды тағайындау кезінде өзгеше белгіленбесе, мәслихаттар депутаттығына кандидаттарды ұсыну және өзін-өзі ұсыну дауыс беру күнінен алпыс күн бұрын басталады және сайлау күніне отыз күн қалғанда жергілікті уақытпен сағат он сегізде аяқталады.

      8. Егер тиісті сайлау округі бойынша партиялық тізімдерді немесе кандидаттарды тіркеу мерзімі аяқталатын күнге екеуден аз партиялық тізім немесе кандидат тіркелген болса, тиісті сайлау комиссиясы кандидаттарды ұсыну мерзімін жиырма күннен аспайтын мерзімге ұзартады.";

      71) 104-бапта;

      тақырыптағы "кандидаттардың партиялық тізімдерін" деген сөздер "кандидаттарды" деген сөзбен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 1-1-тармақпен толықтырылсын:

      "1-1. Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттарды тіркеуді округтік сайлау комиссиялары жүзеге асырады.

      Мәслихат депутаттығына кандидат тіркелгенге дейін және оның Конституциямен және осы Конституциялық заңмен қойылатын талаптарға сәйкестігі тексерілгеннен кейін жергілікті атқарушы органдардың шотына депозит ретінде Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақының бес еселенген мөлшерінде сайлау жарнасын енгізеді. Енгізілген жарна, егер сайлау қорытындылары бойынша кандидат мәслихат депутаты болып сайланса немесе дауыс беру қорытындылары бойынша кандидат дауыс беруге қатысқан сайлаушылар даусының кемінде бес пайызын жинаса, сондай-ақ кандидат қайтыс болған жағдайда, кандидатқа қайтарылады. Қалған барлық жағдайларда енгізілген жарна қайтарылуға жатпайды және республикалық бюджет кірісіне айналдырылады.";

      2-тармақта:

      бірінші бөлікте:

      "Партиялық тізімге енгізілген кандидат" деген сөздер "Кандидат" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "кірістер мен мүлік" деген сөздер "активтер мен міндеттемелер" деген сөздермен ауыстырылсын;

      екінші және үшінші бөліктердегі "кірістер мен мүлік", "кірістері мен мүлкі" деген сөздер тиісінше "активтер мен міндеттемелер", "активтері мен міндеттемелері" деген сөздермен ауыстырылсын;

      3-тармақтың 5) тармақшасындағы "кірістер мен мүлік" деген сөздер "активтер мен міндеттемелер" деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 3-1-тармақпен толықтырылсын:

      "3-1. Саяси партиядан, қоғамдық бірлестіктен, олардың құрылымдық бөлімшелерінен (филиалдары мен өкілдіктерінен) кандидатты тіркеу мынадай құжаттар болған кезде жүзеге асырылады:

      1) құрылымдық бөлімшелердің (филиалдар мен өкілдіктердің) ұсыну құқығын растайтын жарғыдан үзінді көшірмені, саяси партияны, қоғамдық бірлестікті Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде тіркеу, құрылымдық бөлімшелерді (филиалдар мен өкілдіктерді) аумақтық әділет органдарында есептік тіркеу туралы құжаттың көшірмесін қоса бере отырып, саяси партияның, қоғамдық бірлестіктің, олардың құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің) жоғары басшы органының тиісті сайлау округі бойынша кандидатты ұсыну жөніндегі хаттамасынан үзінді көшірме;

      2) азаматтың өзін ұсынған саяси партиядан, қоғамдық бірлестіктен осы сайлау округі бойынша депутаттыққа кандидат болып дауысқа түсуге келісімі туралы өтініші;

      3) кандидат туралы өмірбаяндық деректер;

      4) кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) активтер мен міндеттемелер туралы декларацияларды тапсырғаны туралы мемлекеттік кірістер органының анықтамасы;

      5) кандидаттың сайлау жарнасын енгізгенін растайтын құжат.

      Кандидат өзін-өзі ұсынған жағдайда оны тіркеу мынадай құжаттар болған кезде жүзеге асырылады:

      1) осы сайлау округі бойынша кандидат болып дауысқа түсу ниеті туралы өтініш;

      2) кандидат туралы өмірбаяндық деректер;

      3) кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) активтер мен міндеттемелер туралы декларацияларды тапсырғаны туралы мемлекеттік кірістер органының анықтамасы;

      4) кандидаттың сайлау жарнасын енгізгенін растайтын құжат.

      Мәслихат депутаттығына кандидаттардың кез келген санын тіркеуге жол беріледі.";

      4 және 5-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

      "4. Аумақтық сайлау округі бойынша бір саяси партиядан бір ғана тізімді тіркеуге жол беріледі, онда әйелдер мен жастардың саны жиынтығында, оған енгізілген адамдардың жалпы санының кемінде отыз пайызын құрауға тиіс.

      5. Тиісті сайлау комиссиясы мәслихат депутаттығына партиялық тiзiмдерді және кандидаттарды тiркеу туралы хаттама жасайды, ол бес күн мерзімде жоғары тұрған немесе аумақтық сайлау комиссиясына ұсынылады.";

      6-тармақта:

      1) тармақшада:

      "бұқаралық" деген сөз "жергілікті бұқаралық" деген сөздермен ауыстырылсын;

      "әкесінің атын" деген сөздерден кейін "(егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілген болса)" деген сөздермен толықтырылсын;

      "(жұмысын)" деген сөз "(жұмыс түрін)" деген сөздермен ауыстырылсын;

      3) тармақшаның үшінші абзацындағы ", сайлау күні не оның алдындағы күні" деген сөздер алып тасталсын;

      4) тармақшада:

      үшінші абзац мынадай редакцияда жазылсын:

      "Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасына сәйкес кандидат немесе оның зайыбы (жұбайы) декларациялаған активтер мен міндеттемелер туралы мәліметтердің дұрыс еместігі декларация тапсыру кезінде анықталған;";

      бесінші абзацтағы ", сайлау күні не оның алдындағы күні" деген сөздер алып тасталсын;

      мынадай мазмұндағы 6-1-тармақпен толықтырылсын:

      "6-1. Округтік сайлау комиссиясы:

      1) бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша кандидаттарды тіркегеннен кейін жетінші күннен кешіктірмей жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында әрбір кандидаттың тегін, атын, әкесінің атын (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілген болса), туған жылын, атқаратын лауазымын (жұмыс түрін), жұмыс орны мен тұрғылықты жерін, сондай-ақ кандидаттың қалауына қарай оның саяси партияға, қоғамдық бірлестікке қатыстылығы мен қай ұлтқа жататыны туралы мәліметтерді көрсете отырып, кандидатты тіркеу туралы хабар жариялайды;

      2) тіркеу кезінде бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша кандидаттарға тиісті куәлік береді;

      3) мынадай жағдайларда:

      саяси партия, қоғамдық бірлестік, олардың құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері), кандидат ұсыну қағидаларын бұзған, тіркеуге қажетті құжаттарды ұсынбаған;

      саяси партия, қоғамдық бірлестік, олардың құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері), олар ұсынған кандидаттар, өзін-өзі ұсыну тәртібімен кандидаттар, сондай-ақ сенім білдірілген адамдар тіркеу мерзімі аяқталғанға дейін сайлау алдындағы үгітті жүргізген;

      сот саяси партияның, қоғамдық бірлестіктің, олардың құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің), кандидаттың және (немесе) сенiм бiлдiрілген адамдардың басқа кандидаттың ар-намысы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн, оның iскерлiк беделiн түсіретін жалған мәлiметтердi тарату фактiсiн анықтаған;

      сот саяси партияның, қоғамдық бірлестіктің, олардың құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің), олар ұсынған кандидаттардың, өзін-өзі ұсыну тәртібімен кандидаттардың, сондай-ақ сенім білдірілген адамдардың сайлаушыларды сатып алу фактілерін анықтаған;

      кандидат Конституциямен және осы Конституциялық заңмен өзіне қойылатын талаптарға сәйкес келмеген;

      кандидат өзінің сайлау алдындағы науқанында лауазымдық немесе қызметтік жағдайын пайдаланған;

      осы Конституциялық заңда белгіленген өзге де жағдайларда, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша кандидатты тіркеуден бас тартады немесе тіркеу туралы шешімнің күшін жояды;

      4) Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасына сәйкес, кандидат немесе оның зайыбы (жұбайы) декларациялаған активтер мен міндеттемелер туралы мәліметтердің дұрыс еместігі декларация тапсыру кезінде анықталған жағдайда, кандидатты тіркеу туралы шешімнің күшін жояды.

      Дауыс беретін күнге екі күн қалғанда кандидатты тіркеу туралы шешімнің күшін жоюға немесе бұрын тіркеуден шығарылған кандидатты қалпына келтіруге жол берілмейді.";

      7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "7. Партиялық тізімді, кандидатты тіркеуден бас тартуға немесе тіркеу туралы шешімнің күшін жоюға жеті күн мерзімде жоғары тұрған сайлау комиссиясына немесе сотқа шағым жасалуы мүмкін. Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша саяси партия, қоғамдық бірлестік олардың құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) ұсынған кандидатты тіркеуден бас тартылған немесе тіркеу туралы шешімнің күші жойылған жағдайда, мұндай шешімге кандидаттың өзі де, кандидатты ұсынған саяси партия, қоғамдық бірлестік, олардың құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) де шағым жасай алады. Бұл ретте жоғары тұрған сайлау комиссиясы немесе сот шағым берілген күннен бастап жеті күн мерзімде шағым бойынша шешім шығарады.";

      8-тармақта:

      "тізімдерді" деген сөзден кейін ", кандидаттарды" деген сөзбен толықтырылсын;

      "сайлау күнінен екі ай бұрын басталады және оған" деген сөздер "дауыс беру күнінен алпыс күн бұрын басталады және сайлау күніне" деген сөздермен ауыстырылсын;

      72) 105-бапта:

      1-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша мәслихат депутаттығына кандидат өз кандидатурасын кері қайтарып ала алады, бұл туралы тиісті округтік сайлау комиссиясына жазбаша өтінішпен жүгінеді.";

      2 және 3-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

      "2. Саяси партияның, оның құрылымдық бөлімшесінің (филиалы мен өкілдігінің) басшы органы дауыс беруге дейінгі соңғы екі күнді қоспағанда, тіркеуге дейінгі және одан кейінгі кез келген уақытта тиісті сайлау комиссиясына мәслихат депутаттығына кандидатты партиялық тізімнен шығару не кандидатты ұсыну туралы өз шешімінің күшін жою туралы тиісті ұсынумен жүгіне алады.

      Қоғамдық бірлестіктің, оның құрылымдық бөлімшесінің (филиалы мен өкілдігінің) басшы органы дауыс беруге дейінгі соңғы екі күнді қоспағанда, тіркеуге дейінгі және одан кейінгі кез келген уақытта округтік сайлау комиссиясына тиісті ұсынумен жүгіне отырып, мәслихат депутаттығына кандидатты ұсыну туралы өз шешімінің күшін жоя алады.

      3. Осы баптың 2-тармағында көрсетілген жағдайларда, тиісті сайлау комиссиясы партиялық тізімге енгізілген адамдарды шығарып тастайды, кандидатты тіркеуді жүргізбейді не кандидатты тіркеу туралы шешімнің күшін жояды.

      Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша мәслихат депутаттығына кандидат дауыс беретін күнге екі күн қалғанда өз кандидатурасын алып тастай алмайды.";

      73) 106-бапта:

      тақырыптағы "Мәслихат" деген сөз "Саяси партияның, мәслихат" деген сөздермен ауыстырылсын;

      2-тармақтың 2) тармақшасы мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын;

      "Жеке тұлғаның ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен елу еседен және Қазақстан Республикасы заңды тұлғасының ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында екі жүз елу еседен аспауға тиіс.";

      мынадай мазмұндағы 3 және 4-тармақтармен толықтырылсын:

      "3. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың мәслихаттары депутаттығына кандидаттың сайлау қоры:

      1) кандидаттың жалпы сомасы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен бір жүз еседен аспауға тиісті өз қаражатынан;

      2) Қазақстан Республикасы азаматтары мен ұйымдарының жалпы сомасы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен екі жүз еседен аспауға тиісті ерікті қайырмалдықтарынан құралады.

      Жеке тұлғаның ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен он еседен және Қазақстан Республикасы заңды тұлғасының ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында жиырма бес еседен аспауға тиіс.

      4. Аудандар мен қалалар мәслихаттары депутаттығына кандидаттың сайлау қоры:

      1) кандидаттың жалпы сомасы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен елу еседен аспауға тиісті өз қаражатынан;

      2) Қазақстан Республикасы азаматтары мен ұйымдарының жалпы сомасы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен бір жүз еседен аспауға тиісті ерікті қайырмалдықтарынан құралады.

      Жеке тұлғаның ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен бес еседен және Қазақстан Республикасы заңды тұлғасының ерікті қайырмалдықтарының шекті мөлшерлері жиынтығында он бес еседен аспауға тиіс.";

      74) 107-бапта:

      тақырып "тізімдерін" деген сөзден кейін ", кандидаттарды" деген сөзбен толықтырылсын;

      1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "1. Егер тiркеу мерзiмi аяқталғаннан кейiн партиялық тізімдердің, кандидаттардың шығып қалуы нәтижесiнде тиiстi сайлау округi бойынша мәслихат депутаттығына кандидаттардың екеуден аз партиялық тізімі не екеуден аз кандидат қалса, тиісті сайлау комиссиясы өз шешiмiмен сайлау мерзiмiн ұзартады, бiрақ ол екi айдан аспауға тиіс.";

      2-тармақ "тізімдерін" деген сөзден кейін ", кандидаттарды" деген сөзбен толықтырылсын;

      75) 108-бапта:

      1-тармақ:

      "қаладағы аудандық" деген сөздерден кейін ", округтік" деген сөзбен толықтырылсын;

      мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Округтік сайлау комиссиялары сайлау округі бойынша дауыс беру нәтижелері жөніндегі хаттамаларды тиісті аумақтық сайлау комиссияларына жібереді.";

      2-тармақтағы "учаскелiк" деген сөз "округтік" деген сөзбен ауыстырылсын;

      3-тармақтың бірінші бөлігі "қаладағы аудандық" деген сөздерден кейін ", округтік" деген сөзбен толықтырылсын;

      76) мынадай мазмұндағы 109-1-баппен толықтырылсын:

      "109-1-бап. Мәслихат депутатын сайлау кезiнде қайта дауыс беру

      1. Егер сайлау бюллетенiне мәслихат депутаттығына екеуден көп кандидат енгiзiлген болса және олардың бiрде-бiрi сайланбаса, округтiк сайлау комиссиясы ең көп дауыс санын алған екi кандидат бойынша депутатты сайлау жөніндегі қайта дауыс беруді тағайындайды. Егер кандидатуралардың шығып қалуы нәтижесiнде бiр кандидат қалса, онда оның кандидатурасы бойынша қайта дауыс беру өткiзiлмейді және ол сайланды деп есептеледі.

      2. Қайта дауыс беру осы Конституциялық заңның талаптары сақтала отырып, бiр ай мерзiмнен кешiктiрiлмей өткізіледі. Қайта дауыс берудi өткiзу туралы жергiлiктi бұқаралық ақпарат құралдарында хабарланады.";

      77) 112-бапта:

      1-тармақтағы "аумақтық" деген сөз алып тасталсын;

      2-тармақта:

      "(қалалық)" деген сөзден кейін ", округтік" деген сөзбен толықтырылсын;

      "саяси партия" деген сөздерден кейін ", бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша кандидаттарды ұсынған саяси партия, қоғамдық бірлестік және кандидаттың өзі" деген сөздермен толықтырылсын;

      78) 113-бапта:

      тақырыптағы "депутаттарын кезектен тыс сайлауды" деген сөздер "депутаттарын кезектен тыс сайлауды және шығып қалғандардың орнына депутаттар сайлауды" деген сөздермен ауыстырылсын;

      "Мәслихаттар депутаттарын кезектен тыс сайлау" деген сөздер "Мәслихаттар депутаттарын кезектен тыс сайлауды және шығып қалғандардың орнына депутаттар сайлауды" деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Мәслихат өкілеттіктерінің конституциялық мерзімінің аяқталуына бір жыл қалғанда шығып қалған депутаттың орнына сайлау өткізілмейді.";

      79) 13-1-тарау мынадай редакцияда жазылсын:

      "13-1-тарау. Әкімді сайлау

      113-1-бап. Әкім сайлауды тағайындау

      1. Сайлау тағайындауға мыналар негіз болып табылады:

      1) әкімнің заңда белгіленген өкілеттіктері мерзімінің аяқталуы;

      2) заңда белгіленген жағдайларда, әкім өкілеттіктерінің мерзімінен бұрын тоқтатылуы немесе әкімшілік-аумақтық бірліктердің құрылуы, шекараларының өзгеруі (қосылуы, бөлініп шығуы немесе бөлінуі).

      Әкімшілік-аумақтық бірлік құрылған, шекарасы өзгерген (қосылған, бөлініп шыққан немесе бөлінген) кезде сайлау жаңадан құрылған әкімшілік-аумақтық бірлікте ғана тағайындалады.

      2. Аудан, облыстық маңызы бар қала әкімін сайлауды тиісті аумақтық сайлау комиссиясы әкімнің өкілеттіктері мерзімі аяқталғанға дейін кемінде алпыс күн бұрын тағайындайды. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін сайлауды тиісті аумақтық сайлау комиссиясы әкімнің өкілеттіктері мерзімі аяқталғанға дейін кемінде елу күн бұрын тағайындайды.

      Әкімді сайлау осы Конституциялық заңның 113-3-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде және 113-9-бабында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, оның заңда белгіленген өкілеттіктері мерзімі аяқталғанға дейін кемінде он күн бұрын өткізілуге тиіс.

      3. Әкімді сайлауды тиісті аумақтық сайлау комиссиясы әкімнің өкілеттіктері мерзімінен бұрын тоқтатылған немесе тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік құрылған, шекаралары өзгерген (қосылған, бөлініп шыққан немесе бөлінген) күннен бастап бір ай ішінде тағайындайды және тағайындалған күнінен бастап аудан, облыстық маңызы бар қала әкімі үшін – елу күн ішінде, аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі үшін қырық күн ішінде өткізіледі.

      4. Сайлау болатын күн туралы хабар жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.

      113-2-бап. Әкімге қойылатын талаптар

      Қазақстан Республикасының азаматы әкім болып сайлану үшін осы Конституциялық заңда, "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 36-2-бабында және Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасында көзделген талаптарға сәйкес келуге тиіс.

      Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының талаптарына сәйкестікті тиісті аумақтық сайлау комиссиясы ұсынған құжаттар негізінде мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті орган белгілейді.

      Әкім болуға кандидат Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының талаптарына сәйкестікті тексеру үшін тиісті аумақтық сайлау комиссиясына қажетті құжаттарды ұсынады, оның тізбесін Орталық сайлау комиссиясымен бірлесіп, мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті орган белгілейді.

      113-3-бап. Әкім болуға кандидатты ұсыну

      1. Әкім болуға кандидатты ұсынуды белгіленген тәртіппен тіркелген саяси партиялар – өз мүшелері арасынан, азаматтар өзін-өзі ұсыну тәртібімен әкім болуға кандидат ретінде дауысқа түсу ниеті туралы тиісті сайлау округінің аумақтық сайлау комиссиясына өтініш беру арқылы, сондай-ақ егер ұсыну мерзімі аяқталатын күнге екеуден аз кандидат ұсынылса, жоғары тұрған әкім жүргізеді.

      Саяси партия бір сайлау округінде тек бір кандидат ұсынуға құқылы.

      2. Саяси партияның тиісті филиалының (өкілдігінің) жоғары басшы органының әкім болуға кандидатты ұсыну туралы шешімі хаттамадан үзінді көшірмемен ресімделеді.

      3. Саяси партияның тиісті филиалының (өкілдігінің) жоғары басшы органының шешімі:

      1) ұсынылған кандидаттың назарына жеткізіледі;

      2) кандидаттың дауысқа түсуге келісімі туралы өтінішімен бірге тиісті аумақтық сайлау комиссиясына әкім болуға кандидатты ұсыну туралы хаттамадан үзінді көшірмемен бір мезгілде жіберіледі.

      4. Ешкім біреуден артық сайлау округінде кандидат болып ұсыныла алмайды.

      5. Егер сайлауды тағайындау кезінде өзгеше белгіленбесе, кандидаттарды ұсыну сайлау тағайындалған күннен кейінгі күннен басталады және аудандар, облыстық маңызы бар қалалар әкімдерін сайлау өткізілетін күнге отыз күн қалғанда және аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерін сайлау өткізілетін күнге жиырма бес күн қалғанда жергілікті уақытпен сағат он сегізде аяқталады.

      6. Егер ұсыну мерзімі аяқталатын күнге әкім болуға екеуден аз кандидат ұсынылса, онда тиісті аумақтық сайлау комиссиясы кандидаттарды ұсыну мерзімін үш күннен аспайтын мерзімге ұзартады.

      Бұл ретте, ұсынылған кандидаттар болмаған не ұсыну мерзімі аяқталатын күнге бір кандидат ұсынылған жағдайда, жоғары тұрған әкім тиісінше екі не бір кандидатты ұсынуға құқылы.

      113-4-бап. Әкім болуға кандидатты қолдап қол жинау

      1. Әкім болуға кандидат өзін-өзі ұсынған жағдайда, тиісті сайлау округінің дауыс беруге құқығы бар сайлаушыларының жалпы санының кемінде бір пайыз даусымен қолдау табуға тиіс.

      2. Сайлаушылардың қолдауы олардың қолын жинаумен куәландырылады.

      3. Кандидатты қолдап қол жинауды сенім білдірілген адамдар ұйымдастырады және кандидаттың осы Конституциялық заңда, "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 36-2-бабында және Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасында көзделген талаптарға сәйкестігі тексерілгеннен кейін үш күннен кешіктірілмейтін мерзімде, тиісті аумақтық сайлау комиссиясы беретін қол қою парақтарымен ресімделеді.

      4. Қол қою парақтары тиісті аумақтық сайлау комиссиясына тіркеу кезеңі аяқталғанға дейін үш күннен кешіктірілмей ұсынылуға тиіс.

      5. Әрбір қол қою парағының реттік нөмірі болуға және онда кандидат пен қол жинайтын адамның тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілген болса), кандидаттың жеке қолы, сондай-ақ өз қолын қоятын сайлаушылар туралы мынадай мәліметтер қамтылған бағандар болуға тиіс:

      1) тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілген болса);

      2) жеке басты куәландыратын құжаттың нөмірі мен сериясы;

      3) туған күні, айы және жылы;

      4) тұрғылықты жерінің мекенжайы;

      5) жеке қолы.

      6. Қол жинайтын адам қол жинау кезінде тиісті қол қою парағында жеке қолы тұратын кандидаттың сенім білдірілген адамын тіркеу туралы куәліктің көшірмесін көрсетуге тиіс.

      7. Қол қою парағының үлгісін Орталық сайлау комиссиясы бекітеді.

      8. Толтырылған қол қою парақтары тиісті аумақтық сайлау комиссиясына тапсырылады, ол үш күн мерзімде құжаттандыру және паспорттар мен жеке куәліктер беру жөніндегі уәкілетті органның жұмыскерлерін тарта отырып, жиналған қолдардың дұрыстығын тексеруді жүзеге асырады және тиісті хаттаманы ресімдейді.

      9. Қойылған қолдардың дұрыстығын тексеру осы баптың 1-тармағына сәйкес әкім болуға кандидатқа қажеттi көлемдегі қолдардың дұрыстығы анықталғанға дейiн жүргізiледi.

      113-5-бап. Әкім болуға кандидаттарды тіркеу

      1. Кандидаттарды тіркеуді тиісті аумақтық сайлау комиссиясы жүзеге асырады.

      2. Саяси партия ұсынған кандидатты қоспағанда, кандидат өз қаражатынан жергілікті атқарушы органдардың шотына сайлау жарнасын:

      аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімі болуға кандидаттар үшін – республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын ең төмен жалақының бес еселенген мөлшерінде;

      аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі болуға кандидаттар үшін республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын ең төмен жалақының бір еселенген мөлшерінде енгізеді.

      Кандидатты ұсынған саяси партия өз қаражатынан жергілікті атқарушы органдардың шотына әрбір ұсынылған кандидат үшін сайлау жарнасын:

      аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімі болуға кандидаттар үшін – республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын ең төмен жалақының бес еселенген мөлшерінде;

      аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі болуға кандидаттар үшін республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын ең төмен жалақының бір еселенген мөлшерінде енгізеді.

      Енгізілген жарна, егер сайлау қорытындылары бойынша кандидат әкім болып сайланса немесе дауыс беру қорытындылары бойынша кандидат дауыс беруге қатысқан сайлаушылар даусының кемінде бес пайызын жинаса, сондай-ақ кандидат қайтыс болған жағдайда, кандидатқа немесе саяси партияға қайтарылады. Қалған барлық жағдайларда енгізілген жарна қайтарылуға жатпайды және жергілікті бюджет кірісіне айналдырылады.

      3. Тіркелгенге дейін кандидат пен оның зайыбы (жұбайы) салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің түсуін қамтамасыз ету саласында басшылықты жүзеге асыратын уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен және нысанда, ұсыну мерзімі басталған айдың бірінші күніне активтер мен міндеттемелер туралы декларацияны тұрғылықты жеріндегі мемлекеттік кірістер органдарына ұсынады.

      Кандидат пен оның зайыбы (жұбайы) декларациялаған активтер мен міндеттемелер туралы мәліметтердің дұрыстығын мемлекеттік кірістер органдары кандидат тіркелген күннен бастап бес күн ішінде тексереді.

      Бұл ретте, кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) активтер мен міндеттемелер туралы мәліметтерді ұсынуы туралы мемлекеттік кірістер органдарының талабын алған ұйымдар сұратылған ақпаратты талап алынған күннен бастап үш күн ішінде беруге міндетті.

      4. Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы құжаттар тіркеуге келіп түскен кезден бастап кандидаттың құжаттарын Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдарына арнайы тексеру жүргізу үшін жібереді.

      Арнайы тексерудің нәтижелерін Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдары аудандық (қалалық) сайлау комиссиясынан құжаттарды алған кезден бастап отыз күн ішінде аудандық (қалалық) сайлау комиссиясына ұсынады.

      Бұл ретте, арнайы тексеру барысында Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздік органдарының мәліметтерді ұсыну туралы талабын алған ұйымдар сұратылған ақпаратты талап алынған күннен бастап үш күн ішінде беруге міндетті.

      5. Саяси партия ұсынған кандидатты тіркеу мынадай құжаттар болған кезде жүргізіледі:

      1) саяси партияны мемлекеттік тіркеу туралы құжаттың көшірмесін қоса бере отырып, осы саяси партияның тиісті филиалының (өкілдігінің) жоғары басшы органы отырысының кандидатты ұсыну жөніндегі хаттамасынан үзінді көшірме;

      2) азаматтың әкім болуға кандидат ретінде дауысқа түсуге келісімі туралы өтініші;

      3) кандидат туралы өмірбаяндық деректер;

      4) кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) активтер мен міндеттемелер туралы декларацияларды тапсырғаны туралы мемлекеттік кірістер органының анықтамалары;

      5) саяси партияның сайлау жарнасын енгiзгенiн куәландыратын құжат;

      6) адамның саяси партияға мүшелігін растайтын құжат;

      7) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметіне кіретін азаматтарға арнайы тексеру жүргізуге қажетті құжаттар.

      6. Кандидат өзін-өзі ұсынған жағдайда оны тіркеу мынадай құжаттар болған кезде жүргізіледі:

      1) азаматтың әкім болуға кандидат ретінде дауысқа түсу ниеті туралы өтініші;

      2) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік сайлаушыларының кандидатты қолдап қойған қолдарын тексеру нәтижелері туралы тиісті аумақтық сайлау комиссиясының хаттамасы;

      3) кандидат туралы өмірбаяндық деректер;

      4) кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) активтер мен міндеттемелер туралы декларацияларды тапсырғаны туралы мемлекеттік кірістер органының анықтамалары;

      5) кандидаттың сайлау жарнасын енгiзгенiн куәландыратын құжат;

      6) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметіне кіретін азаматтарға арнайы тексеру жүргізуге қажетті құжаттар.

      7. Жоғары тұрған әкім осы Конституциялық заңның 113-3-бабы 6-тармағының екінші бөлігінде көзделген тәртіппен ұсынған кандидатты тіркеу мынадай құжаттар болған кезде жүргізіледі:

      1) жоғары тұрған әкімнің ұсынуы;

      2) азаматтың әкім болуға кандидат ретінде дауысқа түсуге келісімі туралы өтініші;

      3) кандидат туралы өмірбаяндық деректер;

      4) кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) активтер мен міндеттемелер туралы декларацияларды тапсырғаны туралы мемлекеттік кірістер органының анықтамалары;

      5) кандидаттың сайлау жарнасын енгiзгенiн куәландыратын құжат;

      6) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметіне кіретін азаматтарға арнайы тексеру жүргізуге қажетті құжаттар.

      8. Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы кандидаттарды тіркеу туралы хаттама жасайды.

      9. Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы кандидаттарды тіркегеннен кейін бесінші күннен кешіктірмей жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында әрбір кандидаттың тегін, атын, әкесінің атын (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілген болса), туған жылын, атқаратын лауазымын (жұмыс түрін), жұмыс орны мен тұрғылықты жерінің мекенжайын, ұсынылу тәсілін, сондай-ақ кандидаттың қалауына қарай, оның саяси партияға қатыстылығы мен қай ұлтқа жататыны туралы мәліметтерді көрсете отырып, тіркеу туралы хабар жариялайды.

      10. Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы тіркеу кезінде кандидаттарға тиісті куәлік береді.

      11. Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы:

      1) кандидат ұсыну қағидаларын бұзған, тіркеуге қажетті құжаттарды ұсынбаған;

      2) кандидат осы Конституциялық заңмен, "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 36-2-бабымен және Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасымен өзіне қойылатын талаптарға сәйкес келмеген;

      3) кандидат өзінің сайлау алдындағы науқанында лауазымдық немесе қызметтік жағдайын пайдаланған;

      4) кандидат, сондай-ақ кандидатты ұсынатын саяси партия тіркеу мерзімі аяқталғанға дейін сайлау алдындағы үгітті жүргізген;

      5) сот кандидаттың және (немесе) оның сенім білдірген адамдарының басқа кандидаттың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін, оның іскерлік беделін түсіретін жалған мәліметтерді тарату фактісін анықтаған;

      6) сот кандидаттың және оның сенім білдірген адамдарының сайлаушыларды сатып алу фактілерін анықтаған;

      7) арнайы тексерудің теріс нәтижелері алынған жағдайларда;

      8) осы Конституциялық заңда белгіленген өзге де жағдайларда, кандидатты тіркеуден бас тартады немесе тіркеу туралы шешімнің күшін жояды.

      Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасына сәйкес кандидат немесе оның зайыбы (жұбайы) декларациялаған активтер мен міндеттемелер туралы мәліметтердің дұрыс еместігі декларация тапсыру кезінде анықталған жағдайда, кандидатты тіркеу туралы шешімнің күшін жояды.

      12. Дауыс беру күніне екі күн қалғанда кандидатты тіркеу туралы шешімнің күшін жоюға немесе бұрын тіркеуден шығарылған кандидатты қалпына келтіруге жол берілмейді.

      13. Кандидатты тіркеуден бас тартуға немесе оны тіркеу туралы шешімнің күшін жоюға кандидаттарды ұсынған саяси партия, жоғары тұрған әкім немесе кандидат үш күн мерзімде тиісті облыстық сайлау комиссиясына немесе сотқа шағым жасай алады. Шағым бойынша шешімді сот немесе жоғары тұрған аумақтық сайлау комиссиясы шағым берілген күннен бастап үш күн мерзімде шығарады.

      14. Егер сайлауды тағайындау кезінде өзгеше белгіленбесе, кандидатты тіркеу барлық қажетті құжаттар алынғаннан кейін басталады және аудандар, облыстық маңызы бар қалалар әкімдерінің сайлауы өткізілетін күнге жиырма бес күн қалғанда және аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерінің сайлауы өткізілетін күнге жиырма күн қалғанда жергілікті уақытпен сағат он сегізде аяқталады.

      113-6-бап. Әкім болуға кандидатураны алып тастау, кандидат етіп ұсыну туралы шешімнің күшін жою

      1. Әкім болуға кандидат өзін-өзі ұсынған жағдайда, тіркелген күннен бастап және дауыс беру күніне екі күн қалған кезеңде өз кандидатурасын алып тастай алады, бұл туралы тиісті аумақтық сайлау комиссиясына жазбаша өтінішпен жүгінеді.

      Саяси партия немесе жоғары тұрған әкім ұсынған әкім болуға кандидат тіркелген күннен бастап және дауыс беру күніне екі күн қалған кезеңде өз кандидатурасын алып тастай алады, бұл туралы тиісті аумақтық сайлау комиссиясына жазбаша өтінішпен жүгінеді және кандидатты ұсынған саяси партияның тиісті филиалын (өкілдігін) немесе жоғары тұрған әкімді хабардар етеді.

      2. Кандидатты ұсынған саяси партияның тиісті филиалының (өкілдігінің) жоғары басшы органы немесе жоғары тұрған әкім тіркеуге екі күн қалғанда кандидатты ұсыну туралы өз шешімінің күшін жоя алады, бұл туралы кандидатқа хабарлайды және кандидатты ұсыну туралы шешімнің күшін жою туралы өтінішті тиісті аумақтық сайлау комиссиясына жібереді, ол осының негізінде кандидатты тіркеуді жүргізбейді не кандидатты тіркеу туралы шешімнің күшін жояды.

      113-7-бап. Әкім болуға кандидаттарды тіркеу мерзімі аяқталғаннан кейін ұсыну

      1. Егер кандидаттарды тіркеу мерзімі аяқталатын күнге әкім болуға екеуден аз кандидат тіркелген жағдайда, тиісті аумақтық сайлау комиссиясы өз шешімімен сайлау мерзімін ұзартады, бірақ ол он бес күннен аспауға тиіс.

      2. Егер тіркеу мерзімі аяқталғаннан кейін кандидаттардың шығып қалуы нәтижесінде тиісті сайлау округі бойынша әкім болуға екеуден аз кандидат қалған жағдайда, тиісті аумақтық сайлау комиссиясы өз шешімімен сайлау мерзімін ұзартады, бірақ ол он бес күннен аспауға тиіс.

      3. Осы баптың 1 және 2-тармақтарында белгіленген жағдайларда, кандидаттарды ұсыну осы Конституциялық заңға сәйкес жүзеге асырылады.

      113-8-бап. Әкімді сайлау кезінде дауыстарды санау

      1. Учаскелік сайлау комиссиясы дауыс беру нәтижелері бойынша дауыс беру хаттамасын жасайды, ол дереу тиісті аумақтық сайлау комиссиясына жеткізіледі.

      2. Дауыстарды санау нәтижесін айқындауға байланысты өзге де мәселелер осы Конституциялық заңның Жалпы бөлігінде белгіленген қағидаларға сәйкес шешіледі.

      113-9-бап. Әкімді қайталама сайлау

      1. Егер сайлау жарамсыз деп танылса, аумақтық сайлау комиссиясы қайталама сайлау өткізу туралы шешім қабылдайды.

      2. Егер кандидаттар ең көп бірдей дауыс санын жинаса, аумақтық сайлау комиссиясы қайталама сайлау өткізу туралы шешім қабылдайды.

      3. Қайталама сайлау бастапқы сайлаудан кейін бір ай мерзімнен кешіктірілмей өткізіледі. Дауыс беру сол сайлау учаскелерінде және бастапқы сайлауды өткізу үшін жасалған сайлаушылардың сол тізімі бойынша жүргізіледі.

      Қайталама сайлау кезінде жүзеге асыру көзделген сайлау іс-шаралары осы Конституциялық заңға сәйкес аумақтық сайлау комиссиясы айқындайтын мерзімдерде өткізіледі.

      113-10-бап. Әкімді сайлаудың қорытындыларын анықтау және жариялау

      1. Сайлау қорытындылары учаскелік сайлау комиссияларының хаттамалары негізінде тиісті аумақтық сайлау комиссиясының отырысында сайлаудан кейін үш күн мерзімнен кешіктірілмей анықталады.

      Сайлау қорытындылары туралы хаттама жасалады, оған тиісті аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы мен мүшелері қол қояды.

      2. Дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың басқа кандидаттармен салыстырғанда ең көп дауыс санын жинаған кандидат әкім болып сайланды деп есептеледі.

      3. Сайлау қорытындыларын анықтау мен жариялаудың өзге де мәселелері осы Конституциялық заңның Жалпы бөлігінде белгіленген қағидаларға сәйкес шешіледі.

      113-11-бап. Әкімді тіркеу

      1. Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы сайланған әкімдерді учаскелік сайлау комиссияларының хаттамалары негізінде, сайлау өткізілген күннен бастап жеті күн мерзімде тіркейді.

      2. Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы, егер сайлау барысында немесе дауыстарды санау кезінде не сайлау нәтижелерін айқындау кезінде осы Конституциялық заңды бұзу орын алса, учаскелік сайлау комиссиясының ұсынуы немесе азаматтардың жолданымдары бойынша әкімді сайлауды жарамсыз деп тани алады және әкімді тіркеуден бас тарта алады. Бұл ретте, тиісті аумақтық сайлау комиссиясының осы шешіміне кандидаттар шешім қабылданған күнінен бастап бес күн ішінде сотқа не жоғары тұрған сайлау комиссиясына шағым жасай алады, олар бес күн мерзімде шешім қабылдайды.";

      80) мынадай мазмұндағы 13-2-тараумен толықтырылсын:

      "13-2-тарау. Бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша сайланған Парламент Мәжілісі мен мәслихаттардың депутаттарын кері шақырып алу

      113-12-бап. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алуға бастама жасау

      1. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу үшін бастама жасауға сайлаушылардың сенімін жоғалту, оның ішінде сайлау алдындағы бағдарламаны орындамауға байланысты сенімін жоғалту негіз болып табылады.

      2. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алуға бастама жасау депутат жұмыс істеген бірінші жыл және соңғы жыл ішінде қолданыла алмайды.

      Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алуға қайта бастама жасауды депутаттың мандаты сақталатын, дауыс беру қорытындылары жарияланған кезден бастап бір жыл өткенге дейін қолдануға болмайды.

      3. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алуға бастама жасау құқығы тиісті бірмандаттық аумақтық сайлау округінің сайлаушыларына тиесілі.

      113-13-бап. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алуға бастама жасау және бастамашы топты қалыптастыру тәртібі

      1. Тиісті бірмандаттық аумақтық сайлау округінің сайлаушысы бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу туралы өтінішпен тиісті аумақтық сайлау комиссиясына осындай кері шақырып алуға бастама жасау негіздерін баяндай отырып, жүгінеді.

      2. Сайлау комиссиясы өтінішті осы Конституциялық заңның 113-14-бабының және осы баптың 1-тармағының талаптарына сәйкестігі тұрғысынан қарап шығып, бастамашыны және жоғары тұрған комиссияны өтінішті тіркеу не тіркеуден бас тарту туралы үш күннен кешіктірмей хабардар етеді.

      Өтінішті тіркеуден бас тарту туралы шешім қабылданған күннен бастап он күн ішінде бас тарту бойынша сотқа шағым жасалуы мүмкін.

      3. Аумақтық сайлау комиссиясы бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу бойынша қол жинау үшін қол қою парақтарын өзінің интернет-ресурсында орналастырады, олардың нысанын Орталық сайлау комиссиясы белгілейді.

      113-14-бап. Қол жинау тәртібі мен мерзімдері

      1. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу үшін азаматтардың қолын жинауды бастамашы тиісті аумақтық сайлау комиссиясында өтініш тіркелген күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде ұйымдастырады.

      2. Қол жинау мерзімі аяқталғаннан кейін:

      1) қойылған қолдар саны тиісті бірмандаттық аумақтық сайлау округі сайлаушыларының жалпы санының он пайызынан астам болған кезде бастамашы қол қою парақтарын тиісті сайлау комиссиясына ұсынады;

      2) қойылған қолдар саны тиісті бірмандаттық аумақтық сайлау округі сайлаушыларының жалпы санының он пайызына жетпеген не тиісті сайлау комиссияларына қол қою парақтары ұсынылмаған кезде тиісті сайлау комиссиясы қол қою парақтарын жарамсыз деп тану, бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу жөніндегі қызметті тоқтату туралы шешім қабылдайды.

      Тиісті сайлау комиссиялары құжаттандыру және паспорттар мен жеке куәліктер беру жөніндегі уәкілетті органның жұмыскерлерін тарта отырып, қол қою парақтарындағы осы бірмандаттық аумақтық сайлау округі азаматтары қолының және тұрғылықты жерінің дұрыстығын он күн ішінде тексереді.

      3. Әрбір азамат қол қою парағына тек бір рет қана қол қоюға құқылы. Азаматтың қолы оның тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілген болса), тіркеу орны, жеке басын куәландыратын құжаттың деректері және параққа қол қою күні толық көрсетіле отырып толықтырылады.

      4. Белгіленбеген үлгідегі қол қою парақтары жарамсыз болып табылады.

      Осы баптың талаптары бұзыла отырып толтырылған қол қою парақтары дауыстарды санау кезінде есепке алынбайды.

      113-15-бап. Дауыс беруді өткізу тәртібі мен мерзімдері

      1. Тиісті сайлау комиссиясы ұсынылған қол қою парақтары осы Конституциялық заңның 113-14-бабының талаптарына сәйкес келген кезде дұрыстығын тексеру мерзімі өткен соң бір күннен кешіктірмей, бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу бойынша дауыс беруді өткізу туралы шешім қабылдайды.

      2. Тиісті сайлау комиссиясы дауыс беруді өткізу туралы шешім қабылданған кезден бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей, бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатқа оны кері шақырып алу бойынша дауыс беруді өткізу туралы хабарлама жібереді.

      3. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу бойынша дауыс беру – дауыс беруді тағайындау туралы шешім қабылданған күннен бастап екі ай ішінде өткізіледі.

      4. Тиісті сайлау комиссиясы дауыс беруді өткізу туралы шешім қабылданған кезден бастап бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатқа және оны кері шақырып алу бастамашысына:

      бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған Парламент Мәжілісінің депутатын кері шақырып алуға қатысты үгіт жүргізу құқығын – күнтізбелік бес күн ішінде;

      бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған мәслихат депутатын кері шақырып алуға қатысты үгіт жүргізу құқығын күнтізбелік үш күн ішінде береді.

      113-16-бап. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу бойынша дауыс беру тәртібі

      1. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу дауыс беруді өткізу арқылы жүзеге асырылады.

      2. Дауыс беру осы бапта көзделген ерекшеліктер ескеріле отырып, депутаттарды сайлау сияқты тәртіппен өткізіледі.

      3. Егер дауыс беруге тиісті бірмандаттық аумақтық сайлау округі сайлаушыларының кемінде үштен бірі қатысса, дауыс беру өткізілді деп есептеледі.

      4. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутат, егер дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың елу пайызынан астамы оны кері шақырып алуға дауыс берсе, кері шақырып алынған болып есептеледі.

      5. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған Парламент Мәжілісінің немесе мәслихаттың депутатын кері шақырып алу бойынша дауыс беру қорытындылары тиісінше Орталық немесе аумақтық сайлау комиссиясының отырысында шығарылады, хаттамамен ресімделеді, оған комиссия төрағасы, төрағаның орынбасары, хатшысы және мүшелері қол қояды.

      Сайлау комиссиясының бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты кері шақырып алу туралы ресми хабары дауыс беру өткізілген күннен бастап үш күн мерзімнен кешіктірілмей бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.

      6. Бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутат кері шақырылып алынған жағдайда, тиісті сайлау комиссиясы осы Конституциялық заңның ережелеріне сәйкес депутаттарды сайлауды тағайындайды.";

      81) 133-бап мынадай мазмұндағы төртінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Осы Конституциялық заңның 113-1-бабы 1 және 2-тармақтарының қолданысы 2025 жылғы 1 қаңтарға дейін тоқтатыла тұрсын, тоқтатыла тұрған кезеңде осы тармақтар мынадай редакцияда қолданылады деп белгіленсін:

      "1. Сайлау тағайындауға мыналар негіз болып табылады:

      1) аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің заңда белгіленген өкілеттіктер мерзімінің аяқталуы;

      2) пилоттық өңірлердің тізбесін және аудан, облыстық маңызы бар қала әкімін сайлауды өткізу күнін белгілеу туралы мәслихаттың шешімі;

      3) заңда белгіленген жағдайларда, аудан, облыстық маңызы бар қала, аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі өкілеттіктерінің мерзімінен бұрын тоқтатылуы немесе әкімшілік-аумақтық бірліктердің құрылуы, шекараларының өзгеруі (қосылуы, бөлініп шығуы немесе бөлінуі).

      Әкімшілік-аумақтық бірлік құрылған, шекарасы өзгерген (қосылған, бөлініп шыққан немесе бөлінген) кезде сайлау жаңадан құрылған әкімшілік-аумақтық бірлікте ғана тағайындалады.

      2. Аудан, облыстық маңызы бар қала әкімін сайлауды тиісті аумақтық сайлау комиссиясы мәслихаттың шешімімен белгіленген, аудан, облыстық маңызы бар қала әкімін сайлауды өткізетін күнге дейін кемінде елу күн бұрын тағайындайды.

      Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін сайлауды тиісті аумақтық сайлау комиссиясы әкімнің өкілеттіктері мерзімі аяқталғанға дейін кемінде елу күн бұрын тағайындайды.

      Аудан, облыстық маңызы бар қала әкімін сайлау осы Конституциялық заңның 113-3-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде және 113-9-бабында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, мәслихаттың шешімімен белгіленген күні өткізілуге тиіс.

      Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімін сайлау осы Конституциялық заңның 113-3-бабы 6-тармағының бірінші бөлігінде және 113-9-бабында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, оның заңда белгіленген өкілеттіктері мерзімі аяқталғанға дейін кемінде он күн бұрын өткізілуге тиіс.".

      2. "Қазақстан Республикасының Парламенті және оның депутаттарының мәртебесі туралы" 1995 жылғы 16 қазандағы Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына:

      1) 4-баптың 3 және 4-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:

      "3. Сенаттың он депутатын, оның ішінде бесеуін Қазақстан халқы Ассамблеясының ұсынысы бойынша Республика Президенті тағайындайды.

      4. Мәжіліс конституциялық заңда белгіленген тәртіппен сайланатын тоқсан сегіз депутаттан тұрады.

      Алпыс тоғыз депутат – біртұтас жалпыұлттық сайлау округі бойынша партиялық тізімдер бойынша саяси партиялардан, жиырма тоғызы бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша жасырын дауыс беру кезінде жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде сайланады.";

      2) 8-баптың 2-тармағындағы "Хатшысы" деген сөз "кеңесші" деген сөзбен ауыстырылсын;

      3) 9-баптың 5-тармағының 6) тармақшасында:

      "Кеңестің екі мүшесінің" деген сөздер "Соттың үш судьясының" деген сөздермен ауыстырылсын;

      "Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің" деген сөздер "Жоғары аудиторлық палатаның" деген сөздермен ауыстырылсын;

      4) 10-баптың 3-тармағының 2) тармақшасындағы "заңдардың жобаларын және Парламент пен оның Палаталарының өзге де шешiмдерiн" деген сөздер "Парламент пен оның Палаталарының отырыстарында мәселелерді" деген сөздермен ауыстырылсын;

      5) 15-бапта:

      3-тармақтағы "заң актiлерiнiң жобалары" деген сөздер "заңнамалық актiлердiң жобалары осы баптың 3-1-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда," деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 3-1-тармақпен толықтырылсын:

      "3-1. Парламент Палаталарының бірлескен отырысында заң жобаларын қарау тәртібі Парламент Регламентінде айқындалады.";

      6) 16-баптың 2-тармағы мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Қазақстан Республикасы Конституциясының 61-бабы 2-тармағының екінші бөлігінде көзделген заң жобалары Парламентке енгізілген жағдайда, Республика Үкіметі осы баптың 1-тармағында көрсетілген мәселелер бойынша заң күші бар уақытша нормативтік құқықтық актілерді өз жауапкершілігімен қабылдауға құқылы, олар Парламент қабылдаған заңдар күшіне енгенге дейін немесе Парламент заңдарды қабылдамағанға дейін қолданылады.";

      7) 17-бапта:

      2-тармақтың екінші бөлігіндегі "Парламент Палаталарының регламенттерінде" деген сөздер "Парламенттің және оның Палаталарының регламенттерінде" деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 3-тармақпен толықтырылсын:

      "3. Халықтың өмірі мен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіпті сақтауға, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында Республика Үкіметінің заң шығару бастамасы тәртібімен енгізілген заң жобалары Парламент Палаталарының бірлескен отырысында Парламенттің дереу қарауына жатады.";

      8) 18-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      "18-бап. Заңдарды қабылдау

      1. Мәжіліс депутаттары жалпы санының көпшілік даусымен қабылданған заң Сенатқа беріледі, ол онда алпыс күннен асырмай қаралады.

      Мәжіліс заң жобасын депутаттардың жалпы санының көпшілік даусымен тұтастай қабылдамауға құқылы. Бас тартылған заң жобасы қабылданбады деп есептеледі және бастамашыға қайтарылады.

      Сенат депутаттары жалпы санының көпшілік даусымен мақұлданған заң он күннің ішінде Президенттің қол қоюына беріледі. Егер Сенат заңды тұтастай немесе оның жекелеген баптарын мақұлдамаса, онда заң Мәжіліске қайтарылады. Бұл ретте Сенат Мәжіліске заңның жекелеген баптарының жаңа редакциясын ұсынуға құқылы.

      Егер Сенат алпыс күннің ішінде тиісті шешім қабылдамаса, заң Президенттің қол қоюына беріледі.

      2. Егер Мәжіліс заңның жекелеген баптарының Сенат ұсынған редакциясына депутаттардың жалпы санының көпшілік даусымен келіссе, Мәжіліс заңды жаңа редакцияда қабылдаған және Сенат мақұлдаған болып есептеледі және он күннің ішінде Президенттің қол қоюына беріледі.

      Егер Мәжіліс заңның жекелеген баптарының Сенат ұсынған редакциясына сол көпшілік дауыспен қарсылық білдірсе, сондай-ақ егер Сенат заңды тұтастай мақұлдамаса, Палаталар арасындағы келіспеушіліктер келісу рәсімдері арқылы шешіледі.

      Заңның келісу комиссиясы тұжырымдаған редакциясы осы баптың 1-тармағында белгіленген тәртіппен Мәжілістің және Сенаттың қарауына жатады.

      Мәжіліс келісу комиссиясы ұсынған редакциядағы заңды Палата депутаттары жалпы санының көпшілік даусымен қабылдамаған жағдайларда, Мәжіліс бұрын қабылданған редакциядағы заң бойынша қайтадан дауысқа салуды жүргізеді.

      Егер қайтадан дауысқа салу кезінде Мәжіліс Палата депутаттары жалпы санының үштен екісінің көпшілік даусымен бұрын қабылданған шешімді растаса, заң он күннің ішінде Президенттің қол қоюына беріледі.

      Егер заң Мәжіліс депутаттарының көрсетілген көпшілік даусын алмаса, заң қабылданбады деп есептеледі және бастамашыға қайтарылады.

      3. Үкiмет енгiзген заң жобасының қабылданбауына байланысты Премьер-Министр Парламент Палаталарының бiрлескен отырысында Үкiметке сенiм бiлдiру туралы мәселе қоюға құқылы. Бұл мәселе бойынша дауысқа салу сенiм бiлдiру туралы мәселе қойылған кезден бастап кемінде қырық сегiз сағаттан соң өткiзiледi. Егер сенiмсiздiк бiлдiру туралы ұсыныс әр Палата депутаттары жалпы санының көпшілік даусын ала алмаса, заң жобасы дауысқа салынбай қабылданды деп есептеледі. Алайда Үкiмет бұл құқықты жылына екi реттен артық пайдалана алмайды.

      "Жыл" деген уақыт кезеңі деп осы тармаққа қатысты алғанда ағымдағы жылды (1 қаңтар – 31 желтоқсан аралығы) түсінген жөн.

      4. Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар, конституциялық заңдардың жобалары, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Конституциясының 61-бабы 2-тармағының екінші бөлігінде көзделген тәртіппен енгізілген заңдардың жобалары Парламент Палаталарының бірлескен отырыстарында қаралады.";

      9) 19-баптың 2-тармағындағы "Сенаты" деген сөз алып тасталсын;

      10) 20-бапта:

      2-тармақтағы "заң бойынша Парламент бұрын қабылдаған шешімді растамайтын болса", "заң бойынша бұрын қабылданған шешімді растайтын болса" деген сөздер тиісінше "Президенттің қарсылығын еңсермесе", "Президенттің қарсылығын еңсерсе" деген сөздермен ауыстырылсын;

      5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "5. Егер Республика Президентінің қарсылығы Парламент қабылдаған конституциялық заңдарға енгізілген болса, онда Парламент қарсылықтар жіберілген күннен бастап бір ай мерзімде Палаталардың бірлескен отырысында Республика Президентінің қарсылығын туғызған конституциялық заңдар немесе конституциялық заңның баптары бойынша қайта талқылау мен дауысқа салуды жүргізеді. Бұл мерзімнің сақталмауы Президент қарсылықтарының қабылданғанын білдіреді. Егер Парламент әр Палата депутаттары жалпы санының төрттен үш көпшілік даусымен Президенттің қарсылығын еңсерсе, Президент бір ай ішінде конституциялық заңға қол қояды. Егер Президенттің қарсылығы еңсерілмесе, конституциялық заң қабылданбады немесе Президент ұсынған редакцияда қабылданды деп есептеледі.";

      11) 22-баптың 1 және 2-1-тармақтарындағы "Ұлттық Банк Төрағасын", "Ұлттық Банкі Төрағасын" деген сөздер тиісінше "Конституциялық Соты Төрағасын, Ұлттық Банкі Төрағасын, Жоғары Сот Кеңесінің Төрағасын", "Конституциялық Соты Төрағасын, Ұлттық Банкі Төрағасын, Жоғары Сот Кеңесінің Төрағасын" деген сөздермен ауыстырылсын;

      12) 23-1-баптың 1-тармағында:

      "Конституциялық Кеңестің екі мүшесін" деген сөздер "Конституциялық Соттың үш судьясын" деген сөздермен ауыстырылсын;

      "Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің" деген сөздер "Жоғары аудиторлық палатаның" деген сөздермен ауыстырылсын;

      13) 24-баптың 4 және 7-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:

      "4. Партиялық тізім бойынша сайланған Парламент Мәжілісі депутаты саяси партияның басшы органының шешімімен кері шақырылып алынған жағдайда, оның өкілеттіктері мерзімінен бұрын тоқтатылуы мүмкін.";

      "7. Парламент Мәжілісінің депутаты өз мандатынан:

      1) конституциялық заңға сәйкес өзі партиялық тізім негізінде сайланған саяси партиядан шыққан немесе шығарылған;

      2) конституциялық заңға сәйкес өзі партиялық тізім негізінде сайланған саяси партия қызметін тоқтатқан;

      3) бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша сайланған депутатты сайлаушылар конституциялық заңда айқындалған тәртіппен кері шақырып алған кезде айырылады.";

      14) 27-бапта:

      2-тармақтағы "Республикалық бюджеттiң атқарылуын бақылау жөнiндегi есеп комитетiнiң төрағасы мен мүшелерiне" деген сөздер "Жоғары аудиторлық палатаның Төрағасы мен мүшелеріне, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың әкімдеріне" деген сөздермен ауыстырылсын;

      6-тармақтағы "Республикалық бюджеттiң атқарылуын бақылау жөнiндегi есеп комитетiнiң" деген сөздер "Жоғары аудиторлық палатаның" деген сөздермен ауыстырылсын.

      3. "Республикалық референдум туралы" 1995 жылғы 2 қарашадағы Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына:

      1) 3-баптың 2) тармақшасы "қағидаттарын" деген сөзден кейін ", Республика Президенті жеті жыл мерзімге сайланады және бір адам бір реттен артық Республика Президенті болып сайлана алмайды деген ережені" деген сөздермен толықтырылсын;

      2) 14-баптың 7-тармағындағы "паспорт қызметінің қызметшілерін" деген сөздер "құжаттандыру және паспорттар мен жеке куәліктер беру жөніндегі уәкілетті органның жұмыскерлерін" деген сөздермен ауыстырылсын;

      3) 28-баптың 1-тармағының 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

      4) белгi қарындашпен қойылған, түзету немесе өзге де бұрмалау iздерi бар, оларда сондай-ақ сайлаушылардың ерiк бiлдiруiн анықтау мүмкiн болмаған бюллетеньдер жарамсыз бюллетеньдер деп танылады.";

      4) 32-бапта:

      тақырыптағы "Кеңесiнiң" деген сөз "Сотының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      1, 2 және 3-тармақтардағы "Кеңес", "Кеңеске" деген сөздер тиісінше "Сот", "Сотқа" деген сөздермен ауыстырылсын;

      4. "Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы" 1995 жылғы 18 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына:

      1) 10-бапта:

      1-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Халықтың өмірі мен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіпті сақтауға, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында заң жобалары Парламентке енгізілген жағдайда, Үкіметтің заң күші бар уақытша қаулыларын Республика Үкіметі өз жауапкершілігімен қабылдауға құқылы, олар Парламент қабылдаған заңдар күшіне енгенге дейін немесе Парламент заңдарды қабылдамағанға дейін қолданыста болады.";

      2-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:

      "Үкіметтің заң күші бар уақытша қаулылары Үкімет мүшелері жалпы санының үштен екісінің даусымен қабылданады.";

      4-тармақ "қабылданған" деген сөзден кейін "Үкіметтің заң күші бар уақытша қаулыларының," деген сөздермен толықтырылсын;

      мынадай мазмұндағы 5-1-тармақпен толықтырылсын:

      "5-1. Үкіметтің заң күші бар уақытша қаулылары "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының Заңында, сондай-ақ Республика Үкіметінің актілерінде айқындалатын тәртіппен әзірленеді және қабылданады.";

      2) 19-баптың 1-тармағының 2) тармақшасындағы "Кеңеспен" деген сөз "Сотпен" деген сөзбен ауыстырылсын;

      3) 22-баптың 2-2-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:

      "2-2. Ведомстволар, департаменттер және басқармалар министрліктің құрылымдық бөлімшелері болып табылады.

      Үкімет құрамына кіретін құқық қорғау органдары үшін, мемлекеттік қызметтің ерекше түрі ескеріле отырып, қызметтер құруға жол беріледі.

      Министрліктің құрылымын және оның құрылымдық бөлімшелері туралы ережелерді министр бекітеді.

      Министрлік қызметтерінің, департаменттері мен басқармаларының жиынтығы оның аппараты болып табылады.".

      5. "Қазақстан Республикасының Президенті туралы" 1995 жылғы 26 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына:

      1) 3-бапта:

      2-тармақтың үшінші бөлігінде:

      "Конституциялық Кеңес мүшелерінің" деген сөздер "Конституциялық Сот судьяларының" деген сөздермен ауыстырылсын;

      "бұрынғы Президенттерінің" деген сөздер "экс-Президенттерінің" деген сөздермен ауыстырылсын;

      4-тармақ алып тасталсын;

      2) 4-бапта:

      1 және 1-1-тармақтардағы "бес" деген сөз "жеті" деген сөзбен ауыстырылсын;

      4-тармақ алып тасталсын;

      3) 5-бап мынадай мазмұндағы 3 және 4-тармақтармен толықтырылсын:

      "3. Қазақстан Республикасының Президенті өз өкілеттіктерін жүзеге асыру кезеңінде саяси партияда болмауға тиіс.

      Президент ант берген кезден бастап он күн ішінде саяси партиядан шығуға тиіс.

      4. Қазақстан Республикасы Президентінің жақын туыстары мемлекеттік саяси қызметшілердің, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің басшылары лауазымдарын атқаруға құқылы емес.

      Қазақстан Республикасы Президентінің мемлекеттік саяси қызметшілер, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің басшылары лауазымдарын атқаратын жақын туыстары Қазақстан Республикасының Президенті ант берген кезден бастап бір ай ішінде отставкаға беруге не атқаратын лауазымын босатуға тиіс.

      Осы тармақтың мақсаттары үшін Қазақстан Республикасы Президентінің жақын туыстары деп: ата-аналары (ата-анасы), балалары, асырап алушылар, асырап алынғандар, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері (қарындастары), атасы, әжесі, немерелері, сондай-ақ жұбайы (зайыбы), жұбайының (зайыбының) жақын туыстары, балаларының жұбайы (зайыбы), ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілерінің (қарындастарының) балалары түсініледі.";

      4) 9-бапта:

      2) тармақшадағы "Сенатта қоғамның ұлттық-мәдени және өзге де елеулі мүдделерінің білдірілуін қамтамасыз ету қажеттілігі ескеріліп, Сенаттың он бес депутатын тағайындайды" деген сөздер "Сенаттың он депутатын тағайындайды, олардың бесеуі Қазақстан халқы Ассамблеясының ұсынысы бойынша тағайындалады" деген сөздермен ауыстырылсын;

      8) тармақшада:

      "Сенаты" деген сөз алып тасталсын;

      "Конституцияның" деген сөзден кейін "53-бабының 1-2) тармақшасында және" деген сөздермен толықтырылсын;

      "бұрын қабылданған шешімді растайтын болса" деген сөздер "Президенттің қарсылығын еңсерсе" деген сөздермен ауыстырылсын;

      5) 11-бапта:

      тақырыптағы "Кеңеске" деген сөз "Сотқа" деген сөзбен ауыстырылсын;

      1) тармақшадағы "Конституциялық Кеңестiң Төрағасы мен екi мүшесiн" деген сөздер "Парламент Сенатының келісімімен Конституциялық Соттың Төрағасын және Конституциялық Соттың төрт судьясын" деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 1-1) тармақшамен толықтырылсын:

      "1-1) Конституциялық Сот Төрағасының ұсынуы бойынша Конституциялық Сот судьяларының арасынан Конституциялық Сот Төрағасының орынбасарын тағайындайды;";

      2) тармақшадағы "Кеңеске" деген сөз "Сотқа" деген сөзбен ауыстырылсын;

      6) 16-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      "16-бап. Республика Президентiнiң Қазақстан Республикасының Жоғары аудиторлық палатасына қатысты өкілеттіктері

      Республика Президентi:

      1) Жоғары аудиторлық палатаның Төрағасын және екі мүшесін бес жыл мерзiмге лауазымға тағайындайды, оларды лауазымынан мерзiмiнен бұрын босатуға құқылы;

      2) Жоғары аудиторлық палата туралы ереженi бекiтедi;

      3) тоқсанына кемiнде бiр рет Жоғары аудиторлық палата Төрағасының жұмысы туралы ақпаратын тыңдайды.";

      7) 17-бапта:

      1) тармақшадағы "тиісінше облыс, республикалық маңызы бар қалалар және астана мәслихаттарының" деген сөздер "тиісінше облыс аумағында орналасқан мәслихаттар депутаттарының немесе республикалық маңызы бар қалалар мен астана мәслихаттары депутаттарының" деген сөздермен ауыстырылсын;

      2) тармақша алып тасталсын;

      4) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:

      "4) өз қалауы бойынша, сондай-ақ облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың әкімдеріне тиісті мәслихаттар өз депутаттары жалпы санының көпшілік даусымен сенімсіздік білдірген жағдайда, оларды лауазымынан босатуға құқылы.";

      8) 19-бапта:

      2) тармақша алып тасталсын;

      7) тармақшадағы "Республика Мемлекеттiк хатшысын" деген сөздер "Республиканың Мемлекеттiк кеңесшісін" деген сөздермен ауыстырылсын;

      мынадай мазмұндағы 10-1) тармақшамен толықтырылсын:

      "10-1) Парламент Сенатының келісімімен Жоғары Сот Кеңесінің Төрағасын тағайындайды;";

      9) 33-бапта:

      1-тармақтағы "Жоғары Сот Кеңесі," деген сөздер алып тасталсын;

      2-тармақта:

      1) және 2) тармақшадағы ", Жоғары Сот Кеңесінің" деген сөздер алып тасталсын;

      4) тармақшадағы ", сондай-ақ Жоғары Сот Кеңесі Төрағасының есептерін" деген сөздер алып тасталсын;

      10) 34-бапта:

      тақырыптағы "бұрынғы Президенттерiнiң" деген сөздер "экс-Президенттерінің" деген сөздермен ауыстырылсын;

      2-тармақ алып тасталсын.

      6. "Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы" 2000 жылғы 25 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына:

      36-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      "36-бап. Жоғары Сот Кеңесі

      Жоғары Сот Кеңесінің мәртебесі, құрамын қалыптастыру тәртібі және жұмысын ұйымдастыру "Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында айқындалады.".

      7. "Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы" 2007 жылғы 4 маусымдағы Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына:

      1) 4-бапта:

      1-тармақтың бірінші бөлігінде:

      1) тармақшада:

      "Кеңестің" деген сөз "Соттың" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "жергілікті соттарының," деген сөздерден кейін "Жоғары Сот Кеңесінің," деген сөздермен толықтырылсын;

      2) тармақшада:

      "хатшының" деген сөз "кеңесшінің" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "Кеңес" деген сөз "Сот" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "жергілікті соттары төрағаларының," деген сөздерден кейін "Жоғары Сот Кеңесі Төрағасының," деген сөздермен толықтырылсын;

      3) тармақшада:

      "Кеңесінің" деген сөз "Сотының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "жергілікті соттарының сот мәжілісі залдарында," деген сөздерден кейін "Жоғары Сот Кеңесінің отырыс залдарында," деген сөздермен толықтырылсын;

      2-тармақтың бірінші бөлігінің 1) тармақшасында:

      "Кеңесінің" деген сөз "Сотының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "жергілікті соттарының," деген сөздерден кейін "Жоғары Сот Кеңесінің," деген сөздермен толықтырылсын;

      2) 6-бапта:

      1-тармақтың бірінші бөлігінде:

      1) тармақшада:

      "Кеңесінің" деген сөз "Сотының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "жергілікті соттарының," деген сөздерден кейін "Жоғары Сот Кеңесінің," деген сөздермен толықтырылсын;

      2) тармақшада:

      "хатшының" деген сөз "кеңесшінің" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "Кеңес" деген сөз "Сот" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "жергілікті соттары төрағаларының," деген сөздерден кейін "Жоғары Сот Кеңесі Төрағасының," деген сөздермен толықтырылсын;

      3) тармақшада:

      "Кеңестің" деген сөз "Соттың" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "жергілікті соттарының сот мәжілісі залдарында," деген сөздерден кейін "Жоғары Сот Кеңесінің отырыс залдарында," деген сөздермен толықтырылсын;

      2-тармақтың бірінші бөлігінде:

      1) тармақшада:

      "Кеңесінің" деген сөз "Сотының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "жергілікті соттарының," деген сөздерден кейін "Жоғары Сот Кеңесінің," деген сөздермен толықтырылсын;

      2) тармақшадағы "Кеңесінің" деген сөз "Сотының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      6) тармақшада:

      "Кеңесінің" деген сөз "Сотының" деген сөзбен ауыстырылсын;

      "жергілікті соттарының," деген сөздерден кейін "Жоғары Сот Кеңесінің," деген сөздермен толықтырылсын.

      8. "Астана" халықаралық қаржы орталығы туралы" 2015 жылғы 7 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына:

      1-баптың 1) тармақшасындағы "Нұр-Сұлтан" деген сөз "Астана" деген сөзбен ауыстырылсын.

2-бап.

      1. Қазақстан Республикасы Президентінің мемлекеттік саяси қызметшілер, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің басшылары қызметтерін осы Конституциялық заң қолданысқа енгізілгенге дейін атқаратын жақын туыстары осы Конституциялық Заң қолданысқа енгізілген күннен бастап бір ай ішінде отставкаға беруге не атқаратын қызметін босатуға тиіс.

      2. Осы Конституциялық заңның Парламент Палаталары мен мәслихаттарды қалыптастыру мәселелерін реттейтін ережелері келесі сайланымдар сайлауынан бастап қолданылады.

3-бап.

      Осы Конституциялық заң:

      1) алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізілетін 1-баптың 1-тармағының 1) және 7) тармақшаларын, 29) тармақшасының үшінші абзацын, 30) тармақшасының үшіншібесінші абзацтарын, 37), 38) және 53) тармақшаларын, 55) тармақшасының сегізінші абзацын, 57) тармақшасының тоғызыншы, қырқыншы, қырық бірінші және қырық тоғызыншы абзацтарын, 58) тармақшасының жетінші абзацын, 60) және 63) тармақшаларын, 65) тармақшасының бесінші абзацын, 68) тармақшасының алтыншы абзацын, 80) тармақшасын, 2-тармағының 1), 2), 3), 11) және 12) тармақшаларын, 13) тармақшасының үшіншіалтыншы абзацтарын, 14) тармақшасын, 3-тармағының 1) тармақшасын, 5-тармағы 1) тармақшасының төртінші және бесінші абзацтарын, 2) және 3) тармақшаларын, 4) тармақшасының бірінші және екінші абзацтарын, 5) тармақшасының біріншібесінші абзацтарын, 6) және 7) тармақшаларын, 8) тармақшасының үшіншібесінші абзацтарын, 9) және 10) тармақшаларын, 6, 7 және 8-тармақтарын;

      2) алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізілетін 1-баптың 1-тармағы 10) тармақшасының он төртінші және он бесінші абзацтарын, 12) тармақшасының жиырма екінші абзацын, 17) тармақшасының алтыншы абзацын, 18) тармақшасын, 23) тармақшасының төртіншіжетінші абзацтарын, 24) тармақшасының жиырмасыншыжиырма екінші абзацтарын және 35) тармақшасын;

      3) 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 1-баптың 1-тармағы 14) тармақшасының төртінші абзацын қоспағанда, 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының Президенті Қ. ТОҚАЕВ