Комментарий к Указу Президента Республики Казахстан от 16 ноября 2012 года № 435 "О внесении изменений и дополнений в некоторые указы Президента Республики Казахстан"

Отдел государственной службы и кадровой политики Администрации Президента Республики Казахстан

      Принятый 16 ноября 2012 года Указ Главы государства «О внесении изменений и дополнений в некоторые указы Президента Республики Казахстан» направлен на обеспечение стабильности и эффективности работы аппаратов государственных органов, повышение профессионализма государственных служащих по принципу меритократии через укрепление института ответственных секретарей.
      Принятие Указа является практическим шагом в реализации Концепции новой модели государственной службы Республики Казахстан в рамках приоритета Стратегии развития Казахстана до 2030 года по формированию профессионального государственного аппарата.
      Указ четко разграничивает полномочия ответственного секретаря и руководителя государственного органа. Основной обязанностью ответственного секретаря станет организация деятельности и профессиональной работы аппарата. Для этого он наделяется необходимыми полномочиями.
      Так, ответственный секретарь будет курировать деятельность структурных подразделений в сфере кадрового, финансового, юридического, административного, документационного и информационного обеспечения, а также реализации единой политики по развитию государственного языка в центральном исполнительном органе.
      В сфере государственных закупок полномочия ответственного секретаря будут касаться только вопросов организации закупок (утверждение годового плана государственных закупок, состава конкурсной комиссии и конкурсной документации). Непосредственное проведение государственных закупок ответственным секретарем будет осуществляться только по материально-техническому обеспечению деятельности соответствующего исполнительного органа.
      Согласно Указу возложение на ответственного секретаря обязанностей руководителя государственного органа, а также обязанностей ответственного секретаря – на руководителя государственного органа и его заместителей не допускается. Возможность наделения ответственного секретаря несвойственными функциями и поручениями исключается.
      На период временного отсутствия ответственного секретаря (отпуска, командировки, болезни и др.) его полномочия соответствующим приказом возлагаются на руководителя одного из подчиненных ему департаментов.
      В рамках реализации Стратегии-2030 ключевой задачей ответственного секретаря является формирование профессионального кадрового состава центрального исполнительного органа. В этой связи согласно Указу на ответственного секретаря полностью возлагаются кадровая работа, назначение и освобождение от должности сотрудников. Исключением являются случаи, когда полномочия по назначению на должности и освобождению от них закреплены законами за руководителем государственного органа либо другим должностным лицом. К примеру, согласно Закону Республики Казахстан «Об органах юстиции» руководителей ведомств и их заместителей назначает на должности и освобождает от должностей министр юстиции.
      В целом ответственный секретарь будет персонально отвечать за состояние работы аппарата, организацию условий труда, включая исполнительскую и трудовую дисциплину, предоставление командировок, отпусков, проведение аттестации, повышение квалификации, развитие языков, формирование мотивационного пакета и действенного кадрового резерва, качественное оказание государственных услуг, рассмотрение обращений физических и юридических лиц, внедрение электронного документооборота, своевременное исполнение поручений вышестоящих должностных лиц, привлечение к дисциплинарной ответственности и т. д. Данное разграничение создаст необходимые условия для повышения стабильности и мотивации аппарата, своевременного принятия кадровых решений. За счет возложения на ответственного секретаря оперативного управления аппаратом государственного органа деятельность первых руководителей будет сосредоточена на формировании и эффективной реализации отраслевых политик и законодательства.
      Важным нововведением Указа является норма, направленная на защиту государственных служащих от необоснованных преобразований структуры государственного органа. В частности, внесение изменений в структуру и штатную численность государственного органа, ведомств, территориальных органов будет возможно только в случаях реорганизации, изменения функций, а также принятия соответствующего нормативного правового акта.
      Указом предусмотрено назначение ответственного секретаря на 4 года с возможностью продления полномочий на второй срок. При этом ответственный секретарь не прекращает своих полномочий в случае отставки Правительства или руководителя центрального исполнительного органа.
      Согласно Указу комплексный мониторинг работы ответственного секретаря будет проводиться Администрацией Президента Республики Казахстан на основе ежегодной Системы оценки эффективности деятельности государственных органов. Также по итогам полугодия устанавливается обязанность представления ответственным секретарем в Администрацию Президента Республики Казахстан отчета о деятельности. В случае снижения показателей эффективности работы государственного органа, а также ухудшения ситуации в курируемой сфере в отношении ответственного секретаря будут приниматься соответствующие меры, включая досрочное прекращение полномочий.
      В целях обеспечения контроля за деятельностью государственного органа со стороны первого руководителя Указом предусмотрен оперативный мониторинг работы ответственного секретаря через службу внутреннего аудита, подчиненную первому руководителю. На основе аудиторского отчета руководитель исполнительного органа может информировать Премьер-Министра и Администрацию Президента об имеющихся недостатках в работе ответственного секретаря.
      В этой связи Указом поручено Правительству до 1 марта 2013 года обеспечить разработку нормативных правовых актов, регулирующих создание и деятельность службы внутреннего аудита. Данная норма вводится в действие со дня подписания Указа.
      В остальной части Указ вводится в действие со дня введения в действие Закона Республики Казахстан «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам государственной службы». В настоящее время данный проект закона находится в Сенате Парламента Республики Казахстан. Согласно редакции законопроекта закон вводится в действие по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.
      В этой связи руководством центральных исполнительных органов в рамках реализации Указа будет проведена соответствующая разъяснительная и подготовительная работа.

      Отдел государственной службы и кадровой политики
      Администрации Президента Республики Казахстан

"Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір жарлықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 16 қарашадағы № 435 Жарлығына ТҮСІНІКТЕМЕ

Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Мемлекеттік қызмет және кадр саясаты бөлімінің түсіндірмесі

      «Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір жарлықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2012 жылғы 16 қарашада қабылданған Мемлекет басшысының Жарлығы мемлекеттік органдар аппараттарының жұмысын тұрақты және тиімді етуді, жауапты хатшылар институтын нығайту арқылы меритократия принципі негізінде мемлекеттік қызметшілердің кәсібилігін арттыруды қамтамасыз етуге бағытталған.
      Осы Жарлықты қабылдау кәсіби мемлекеттік аппарат құру жөніндегі Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы басымдығы шеңберінде Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қызметтің жаңа моделі тұжырымдамасын іске асырудың іс жүзіндегі қадамы болып табылады.
      Жарлық жауапты хатшы мен мемлекеттік орган басшысының өкілеттігін нақты межелейді. Аппараттың қызметі мен кәсіби жұмысын ұйымдастыру жауапты хатшының негізгі міндеті болады. Ол үшін оған қажетті өкілеттілік беріледі.
      Осылайша, жауапты хатшы кадр, қаржы, заңгерлік, әкімшілік, құжаттамалық, ақпараттық қамтамасыз ету саласындағы құрылымдық бөлімшелер қызметіне, сондай-ақ орталық атқарушы органда мемлекеттік тілді дамыту жөніндегі бірыңғай саясаттың іске асырылуына жетекшілік етеді.
      Мемлекеттік сатып алу саласында жауапты хатшының өкілеттіктері (мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспарын, конкурстық комиссияның құрамын және конкурстық құжаттаманы бекіту) сатып алуды ұйымдастыру мәселелеріне қатысты болады. Жауапты хатшының өзі жүргізетін мемлекеттік сатып алу тиісті атқарушы органның қызметін материалдық-техникалық қамтамасыз ету бойынша ғана жүзеге асырылады.
      Жарлыққа сәйкес жауапты хатшыға мемлекеттік орган басшысының міндетін, сондай-ақ жауапты хатшының міндеттерін мемлекеттік органның басшысына және оның орынбасарларына жүктеуге жол берілмейді. Жауапты хатшыға сәйкес келмейтін функциялар мен тапсырмалар беру мүмкіндігі болдырылмайды.
      Жауапты хатшы уақытша болмаған кезеңде (демалыстар, іссапарлар, сырқаттану және т.б.) тиісті бұйрықпен оның өкілеттігі өзіне қарасты департамент басшысына жүктеледі.
      2030 жылға дейінгі Стратегияны іске асыру шеңберінде орталық атқарушы органның кәсіби кадр құрамын қалыптастыру жауапты хатшының шешуші міндеті болып табылады. Осыған орай, Жарлыққа сәйкес кадр жұмысы, қызметкерлерді лауазымға тағайындау және босату толығымен жауапты хатшыға жүктелетін болады. Бұған лауазымға тағайындау және босату өкілеттігі заңдарға сәйкес мемлекеттік орган басшысына немесе басқа лауазымды тұлғаға бекітілген жағдайлар қосылмайды. Мысалы, «Әділет органдары туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Әділет министрі ведомство басшылары мен олардың орынбасарларын лауазымға тағайындайды және босатады.
      Жауапты хатшы аппарат жұмысына, атқарушылық және еңбек тәртібін қоса алғанда, еңбек жағдайларын ұйымдастыруға, іссапарларға, демалыстарға жіберуге, аттестация өткізуге, біліктілікті арттыруға, тілдерді дамытуға, ынталандыру пакетін және іс жүзіндегі кадр резервін қалыптастыруға, сапалы мемлекеттік қызмет көрсетуге, жеке және заңды тұлғалардың арыздарын қарауға, электрондық құжат айналымын енгізуге, жоғары тұрған лауазымды тұлғалардың тапсырмаларын уақтылы орындауға, тәртіптік жауапкершілікке тартуға және т.б. жеке жауап беретін болады.
      Осы межелеу аппараттың тұрақтылығын арттыруға және ынталандыруға, кадрлық шешімдерді уақтылы қабылдауға жағдай туғызатын болады. Жауапты хатшыға мемлекеттік органның аппаратын жедел басқаруды жүктеу арқылы бірінші басшылардың қызметі салалық саясат пен заңнаманы қалыптастыруға және тиімді іске асыруға шоғырланатын болады.
      Мемлекеттік қызметшілерді мемлекеттік органның құрылымын негізсіз қайта құрудан қорғауға бағытталған норма Жарлықтың маңызды жаңалығы болып табылады. Атап айтқанда, мемлекеттік органның, ведомстволардың, аумақтық органдардың құрылымы мен штаттық санына өзгеріс енгізу қажеттілігі қайта құру, функциялар өзгерген, сондай-ақ тиісті нормативтік құқықтық акті қабылданған жағдайда ғана мүмкін бола алады.
      Жарлықта жауапты хатшының өкілеттіктерін екінші мерзімге ұзарту мүмкіндігімен 4 жылға тағайындау көзделген. Бұл орайда, жауапты хатшы Үкімет немесе орталық атқарушы органның басшысы отставкаға кеткен жағдайда өз өкілеттігін тоқтатпайды.
      Жарлыққа сәйкес жауапты хатшының жұмысын кешенді мониторингілеуді Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі мемлекеттік органдардың қызметі тиімділігін жыл сайынғы бағалау негізінде жүргізетін болады. Сондай-ақ, жарты жылдың қорытындысы бойынша жауапты хатшының қызметі туралы есепті Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігіне ұсыну қажеттілігі белгіленіп отыр. Мемлекеттік органның жұмысы тиімділігінің көрсеткіштері төмендеген, сондай-ақ, жетекшілік ететін салада ахуал нашарлаған жағдайда, жауапты хатшының өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтата отырып, тиісті шаралар қолданылатын болады.
      Бірінші басшы тарапынан мемлекеттік органның қызметіне бақылауды қамтамасыз ету мақсатында Жарлықта жауапты хатшының жұмысын бірінші басшыға қарасты ішкі аудит қызметі арқылы жедел мониторингілеу көзделген. Аудиторлық есеп негізінде атқарушы органның басшысы жауапты хатшының жұмысындағы кемшіліктер жөнінде Премьер-Министр мен Президент Әкімшілігін ақпараттандыра алады.
      Бұл орайда, осы Жарлықпен Үкіметке 2013 жылғы 1 наурызға дейін ішкі аудит қызметін құру және оның жұмысын реттейтін нормативтік құқықтық актілерді әзірлеуді қамтамасыз ету тапсырылды. Осы норма Жарлыққа қол қойылған күннен бастап қолданысқа енгізіледі.
      Жарлықтың өзге бөлігінде «Қазақстан Республикасы Президентінің мемлекеттік қызмет мәселелері жөніндегі кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қолданысқа енген күннен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазіргі уақытта аталған заңның жобасы Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенатында қаралуда. Заң жобасының редакциясына сәйкес заң ресми жарияланған күннен бастап үш ай өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі.
      Осыған байланысты, орталық атқарушы органдардың басшылары Жарлықты іске асыру шеңберінде тиісті түсіндіру және дайындық жұмысын жүргізетін болады.