О ратификации Нахичеванского соглашения о создании Совета сотрудничества тюркоязычных государств

Закон Республики Казахстан от 27 сентября 2010 года № 341-IV

      Ратифицировать Нахичеванское соглашение о создании Совета сотрудничества тюркоязычных государств, совершенное в Нахичеване 3 октября 2009 года.

      Президент
      Республики Казахстан                       Н. Назарбаев

Нахичеванское соглашение
о создании Совета сотрудничества тюркоязычных государств

      Тюркоязычные государства, далее именуемые Сторонами,
      основываясь на исторически сложившихся связях, общности языка, культуры и традиций их народов,
      стремясь к дальнейшему углублению всестороннего сотрудничества,
      желая совместными усилиями внести вклад в укрепление мира, обеспечение безопасности и стабильности в регионе и в мире в целом в условиях развития процессов политической многополярности, экономической и информационной глобализации,
      считая, что взаимодействие в рамках общей структуры содействует раскрытию огромного потенциала добрососедства, единения и сотрудничества между государствами и их народами,
      исходя из утвердившегося на саммитах глав тюркоязычных государств духа взаимного доверия, взаимной выгоды, равенства, взаимных консультаций и стремления к совместному развитию,
      подтверждая свою приверженность целям и принципам Устава Организации Объединенных Наций, общепризнанным принципам и нормам международного права, в том числе принципам суверенного равенства, территориальной целостности и нерушимости международно-признанных границ государств, а также касающимся поддержания международного мира, безопасности и развития добрососедских и дружественных отношений и сотрудничества между государствами,
      согласились о нижеследующем:

Статья 1
Совет сотрудничества тюркоязычных государств

      Стороны создают механизм сотрудничества тюркоязычных государств в виде международного объединения "Совет сотрудничества тюркоязычных государств" (далее - ССТГ).

Статья 2
Цели и задачи

      Основными целями и задачами ССТГ являются:
      укрепление между Сторонами взаимного доверия, дружбы и добрососедства;
      поддержание мира и укрепление безопасности и доверия в регионе и мире в целом;
      поиск общих точек зрения по внешнеполитическим вопросам, представляющим общий интерес, в том числе в рамках международных организаций и на международных форумах;
      координация действий в борьбе с международным терроризмом и сепаратизмом, экстремизмом, торговлей людьми, наркобизнесом, а также содействие международной политике по контролю за незаконным оборотом наркотических средств и психотропных веществ;
      поощрение эффективного регионального и двустороннего сотрудничества в политической, торгово-экономической, правоохранительной, природоохранной, культурной, научно-технической, военно-технической, образовательной, энергетической, транспортной, кредитно-финансовой и других областях, представляющих общий интерес;
      создание благоприятных условий для торговли и инвестиций, дальнейшее упрощение таможенных и транзитных процедур, в целях постепенного осуществления свободного передвижения товаров, капиталов, услуг и технологий и упрощения финансовых и банковских операций;
      стремление к всестороннему и сбалансированному экономическому росту, социальному и культурному развитию в регионе посредством совместных действий на основе равноправного партнерства в целях неуклонного повышения уровня и улучшения условий жизни народов Сторон;
      обсуждение вопросов по обеспечению верховенства закона, эффективного управления и гарантий прав и основных свобод человека в соответствии с общепризнанными принципами и нормами международного права;
      расширение взаимодействия в области науки и техники, образования, здравоохранения, культуры, молодежи, спорта и туризма, популяризации великого культурно-исторического наследия тюркских народов;
      поощрение взаимодействия между средствами массовой информации и связей между Сторонами в пропаганде, популяризации и распространении великого культурно-исторического наследия тюркских народов;
      обсуждение вопросов обмена правовой информацией в интересах развития взаимодействия, оказания взаимной правовой помощи и сотрудничества в различных сферах правовых отношений.

Статья 3
Структура

      Для выполнения целей и задач настоящего Соглашения создаются:
      Совет глав государств;
      Совет министров иностранных дел;
      Комитет старших должностных лиц;
      Совет старейшин тюркоязычных государств;
      Секретариат.

Статья 4
Иные формы сотрудничества

      Для углубления сотрудничества между парламентами тюркоязычных государств действует Парламентская ассамблея тюркоязычных государств в соответствии со Стамбульским Соглашением о Парламентской ассамблее тюркоязычных государств (ТюркПА) от 21 ноября 2008 года.
      В целях развития сотрудничества в области науки, образования, культуры и искусства, распространения и популяризации на международном уровне общих ценностей тюркского мира, углубления культурных связей между тюркоязычными государствами Стороны сотрудничают в рамках ТЮРКСОЙ.

Статья 5
Совет Глав государств

      Совет глав государств (далее - СГГ) осуществляет свою деятельность в форме регулярных встреч глав Сторон, в рамках которых:
      рассматриваются вопросы взаимодействия Сторон по решению актуальных международных проблем;
      определяются приоритетные направления сотрудничества Сторон в рамках ССТГ;
      проводится обзор деятельности ССТГ.
      Заседания СГГ проводятся один раз в год. Место проведения очередного заседания СГГ определяется, как правило, в порядке английского алфавита официальных наименований Сторон.
      Внеочередные заседания СГГ могут созываться по договоренности Сторон. Место проведения внеочередного заседания СГГ определяется по взаимной договоренности Сторон.

Статья 6
Совет министров иностранных дел

      Совет министров иностранных дел (далее - СМИД) в пределах своей компетенции:
      рассматривает вопросы текущей деятельности ССТГ;
      определяет наиболее актуальные международные проблемы для их обсуждения в рамках заседаний СГГ;
      утверждает штатное расписание и финансовый отчет Секретариата.
      СМИД может в случае необходимости выступать с заявлениями от имени ССТГ.
      Заседания СМИД проходят, как правило, перед заседаниями СГГ в месте проведения заседания СГГ.
      Внеочередные заседания СМИД могут созываться по договоренности Сторон. Место проведения внеочередного заседания СМИД определяется по взаимной договоренности Сторон.

Статья 7
Комитет старших должностных лиц

      Комитет старших должностных лиц (далее - Комитет) состоит из не менее чем одного представителя от каждой Стороны.
      Комитет в пределах своей компетенции:
      координирует деятельность Секретариата;
      рассматривает и одобряет проекты документов, разработанные Секретариатом перед их принятием СМИД и утверждением СГГ.
      Заседания Комитета созываются, как правило, перед заседаниями СМИД.

Статья 8
Председатель

      Сторона, принимающая очередное заседание СГГ, является Председателем ССТГ до следующего очередного заседания СГГ.

Статья 9
Совет Старейшин тюркоязычных государств

      Совет старейшин тюркоязычных государств (далее - Совет старейшин) является постоянно действующим консультативно-совещательным институтом, функционирующим под эгидой ССТГ.
      Детализированные аспекты деятельности Совета старейшин, включая вопросы финансирования, определяются отдельным документом - Положением о Совете старейшин, которое будет утверждаться (приниматься) СМИД.
      В своей деятельности Совет старейшин руководствуется настоящим Соглашением и вышеуказанным Положением.

Статья 10
Секретариат

      Для содействия выполнению целей и задач ССТГ Стороны учреждают Секретариат, являющийся постоянно действующим исполнительным органом ССТГ.
      Секретариат в пределах своей компетенции:
      предпринимает необходимые административные, организационные, протокольные и технические меры для проведения заседаний СГГ, СМИД и Комитета, а также других встреч под эгидой ССТГ;
      разрабатывает проекты документов;
      учреждает и ведет архив документов;
      действует как центр сбора, обработки и распространения документов и информации, предоставляемых Сторонами и получаемых от других международных организаций и форумов;
      распространяет общую информацию о ССТГ;
      выполняет другие задачи и обязанности, определяемые СГГ, СМИД и Комитетом;
      подготавливает проект штатного расписания и передает его в Комитет для одобрения;
      представляет Комитету отчет о своей финансовой деятельности.
      Секретариат возглавляется Генеральным секретарем, который утверждается на СГГ по представлению СМИД. Генеральный секретарь имеет заместителей от каждой Стороны, кроме Стороны своего гражданства.
      Генеральный секретарь назначается из числа граждан Сторон на ротационной основе в порядке английского алфавита официальных наименований Сторон сроком на три года без права продления срока полномочий.
      Заместители Генерального секретаря назначаются из числа граждан Сторон решением СГГ сроком на три года, также без права продления на следующий срок.
      Должностные лица Секретариата назначаются Сторонами в соответствии с их национальными законодательствами из числа своих граждан.
      При исполнении служебных обязанностей Генеральный секретарь, его заместители и другие должностные лица Секретариата не должны запрашивать или получать указания от какой бы то ни было Стороны, равно как и от третьих сторон. Они должны воздерживаться от любых действий, которые могли бы отразиться на их положении как международных должностных лиц, ответственных только перед СГГ.
      Стороны обязуются уважать международный характер обязанностей Генерального секретаря, его заместителей и других должностных лиц Секретариата и не оказывать на них влияние при исполнении ими служебных обязанностей.
      Местом расположения Секретариата является город Стамбул (Турецкая Республика).
      Стороны наделяют Секретариат правом заключить международный договор с Правительством Турецкой Республики об условиях пребывания Секретариата на территории Турецкой Республики, проект которого должен быть предварительно одобрен СМИД.
      Секретариат ССТГ будет иметь на территории каждой из Сторон такую правоспособность, которая необходима для реализации целей и задач ССТГ.
      Секретариат будет иметь право на международную правоспособность и может реализовывать цели и задачи ССТГ, в частности:
      заключать договоры с согласия всех Сторон;
      приобретать имущество и распоряжаться им;
      выступать в судах в качестве истца или ответчика;
      открывать счета и совершать операции с денежными средствами.

Статья 11
Финансирование

      Секретариат имеет собственный бюджет, который формируется и исполняется в соответствии с отдельным международным договором между Сторонами.
      Стороны самостоятельно несут расходы, связанные с участием их представителей и экспертов в мероприятиях в рамках ССТГ.

Статья 12
Привилегии и иммунитеты

      Члены делегаций Сторон и должностные лица Секретариата на период участия в работе заседаний СГГ, СМИД, Комитета и Совета Старейшин пользуются на территории принимающей Стороны привилегиями и иммунитетами, которые признаются международным правом за персоналом аккредитованных дипломатических миссий.

Статья 13
Постоянные представители

      Стороны в соответствии с их национальными законодательствами назначают своих постоянных представителей при Секретариате.

Статья 14
Другие встречи

      Стороны могут договариваться о созыве встреч руководителей соответствующих министерств, ведомств и организаций Сторон для обсуждения вопросов специфического и/или технического характера.

Статья 15
Взаимоотношения с международными организациями и форумами

      ССТГ может вступать во взаимодействие и диалог, в том числе по отдельным направлениям сотрудничества, с международными организациями и форумами.

Статья 16
Наблюдатели

      Статус наблюдателя при ССТГ может предоставляться государствам, международным организациям и международным форумам.
      Порядок и процедуры представления такого статуса устанавливаются Правилами процедуры ССТГ.

Статья 17
Языки

      Рабочими языками ССТГ являются государственные языки Сторон и английский язык.

Статья 18
Правила процедуры

      Процедурные вопросы определяются в Правилах процедуры ССТГ, которые принимаются СМИД и утверждаются СГГ.

Статья 19
Соотношение с другими договорами

      Настоящее Соглашение не затрагивает прав и обязательств Сторон по другим международным договорам, участниками которых они являются.

Статья 20
Разрешение разногласий

      В случае возникновения разногласий в связи с толкованием или применением настоящего Соглашения, Стороны будут разрешать их путем консультаций и переговоров.

Статья 21
Изменения и дополнения

      В настоящее Соглашение по взаимному согласию Сторон могут вноситься изменения и дополнения, которые оформляются отдельными протоколами, являющимися его неотъемлемой частью и вступающими в силу в порядке, установленным Статьей 22 настоящего Соглашения.

Статья 22
Срок действия, вступление в силу и присоединение

      Настоящее Соглашение заключается на неопределенный срок.
      Настоящее Соглашение вступает в силу на тридцатый день после получения депозитарием третьего письменного уведомления о выполнении соответствующих внутригосударственных процедур, необходимых для его вступления в силу.
      Настоящее Соглашение после его вступления в силу открыто для присоединения тюркоязычных государств.
      Для присоединившегося государства настоящее Соглашение вступает в силу по истечении тридцати дней с даты получения депозитарием документа о присоединении.

Статья 23
Депозитарий

      Депозитарием настоящего Соглашения является Министерство иностранных дел Турецкой Республики.

      Совершено 3 октября 2009 года в городе Нахичевань, в одном подлинном экземпляре на азербайджанском, казахском, кыргызском, турецком и английском языках. Все тексты имеют одинаковую юридическую силу.
      Подлинный экземпляр настоящего Соглашения хранится у депозитария, который направит каждой подписавшей его Стороне заверенную копию.

      За Азербайджанскую Республику

      За Республику Казахстан

      За Кыргызскую Республику

      За Турецкую Республику

      Примечание РЦПИ. Далее следует текст Соглашения на азербайджанском, кыргызском, турецком и английском языках.

Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесін құру туралы Нахчыван келісімін ратификациялау туралы

Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 27 қыркүйектегі № 341-IV Заңы

      2009 жылғы 3 қазанда Нахчыванда жасалған Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесін құру туралы Нахчыван келісімі ратификациялансын.

      Қазақстан Республикасының
      Президенті                                 Н. Назарбаев

ТҮРКІТІЛДЕС МЕМЛЕКЕТТЕРДІҢ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ
КЕҢЕСІН ҚҰРУ ТУРАЛЫ НАХЧЫВАН КЕЛІСІМІ

      Бұдан әрі Тараптар деп аталатын түркітілдес мемлекеттер,
      қалыптасқан тарихи байланыстарды, өз халықтары тілінің, мәдениеті мен дәстүрлерінің ортақтығын негізге ала отырып,
      жан-жақты ынтымақтастықты одан әрі тереңдетуге ұмтыла отырып,
      саяси көп полярлық, экономикалық және ақпараттық жаһандану процестерінің дамуы жағдайында өңірдегі және тұтас әлемдегі бейбітшілікті нығайтуға, қауіпсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз етуге бірлескен күш-жігермен үлес қосуға тілек білдіре отырып,
      ортақ құрылым шеңберіндегі өзара іс-қимыл мемлекеттер мен олардың халықтары арасындағы тату көршіліктің, бірлік пен ынтымақтастықтың мол әлеуетін ашуға жәрдемдеседі деп санай отырып,
      түркітілдес мемлекеттер басшыларының саммиттерінде нығайған өзара сенім, өзара пайда, теңдік рухына, өзара консультациялар мен бірлесе дамуға деген ұмтылысқа сүйене отырып,
      Біріккен Ұлттар Ұйымы Жарғысының мақсаттары мен принциптеріне, халықаралық құқықтың жалпыға бірдей принциптері мен нормаларына, оның ішінде мемлекеттердің егемен теңдігі, олардың шекараларының аумақтық тұтастығы мен халықаралық танылған мызғымастығы, сондай-ақ халықаралық бейбітшілікті, қауіпсіздікті қолдауға және мемлекеттер арасындағы тату көршілік пен достық қатынастарды, ынтымақтастықты дамытуға қатысты принциптерге адалдығын растай отырып,
      төмендегілер туралы келісті:

1-бап
Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесі

      Тараптар «Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесі» (бұдан әрі - ТМЫК) халықаралық бірлестігі түрінде түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық тетігін құрады.

2-бап
Мақсаттары мен міндеттері

      Мыналар ТМЫК-ның басты мақсаттары мен міндеттері болып табылады:
      Тараптар арасындағы өзара сенім, достық пен тату көршілікті нығайту;
      өңірде және тұтас әлемде бейбітшілікті қолдау және қауіпсіздік пен сенімді нығайту;
      ортақ мүдде тудыратын сыртқы саяси мәселелер бойынша, оның ішінде халықаралық ұйымдар шеңберінде және халықаралық форумдарда ортақ көзқарасты іздестіру;
      халықаралық терроризм мен сепаратизмге, экстремизмге, адам саудасына, есірткі бизнесіне қарсы күрестегі іс-қимылды үйлестіру, сондай-ақ есірткі құралдары мен психотроптық заттардың заңсыз айналымын бақылау жөніндегі халықаралық саясатқа жәрдем көрсету;
      саяси, сауда-экономикалық, құқық қорғау, табиғатты қорғау, мәдени, ғылыми-техникалық, әскери-техникалық, білім беру, энергетикалық, көліктік, кредит-қаржы және ортақ мүдде тудыратын басқа да салаларда тиімді өңірлік және екі жақты ынтымақтастықты көтермелеу;
      сауда мен инвестициялар үшін қолайлы жағдайлар жасау, тауарлардың, капиталдың, қызметтер мен технологиялардың еркін қозғалысын біртіндеп жүзеге асыру және қаржылық және банктік операцияларды оңайлату мақсатында кедендік және транзиттік рәсімдерді оңайлату;
      Тараптар халықтарының өмір сүру жағдайын жақсарту және тұрмыс деңгейін бұлжытпай көтеру мақсатында тең құқықты әріптестік негізінде бірлесе іс-қимыл жасау арқылы өңірде жан-жақты және теңгерімді экономикалық өсуге, әлеуметтік және мәдени дамуға ұмтылу;
      заң үстемдігін, халықаралық құқықтың жалпыға бірдей принциптері мен нормаларына сәйкес адам құқықтары мен негізгі бостандықтарын тиімді басқару және оның кепілдігін қамтамасыз ету жөніндегі мәселелерді талқылау;
      ғылым мен техника, білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет, жастар, спорт және туризм, түркі халықтарының ұлы мәдени-тарихи мұрасын көпшілікке таныту саласындағы өзара іс-қимылды кеңейту;
      түркі халықтарының ұлы мәдени-тарихи мұрасын насихаттауда, көпшілікке танытуда және таратуда бұқаралық ақпарат құралдары арасындағы өзара іс-қимылды және Тараптар арасындағы байланыстарды көтермелеу;
      өзара іс-қимылды, өзара құқықтық көмек көрсету мен құқықтық қатынастардың түрлі салаларындағы ынтымақтастықты дамыту мүддесінде құқықтық ақпарат алмасу мәселелерін талқылау.

3-бап
Құрылымы

      Осы Келісімнің мақсаттары мен міндеттерін орындау үшін:
      Мемлекеттер басшыларының кеңесі;
      Сыртқы істер министрлерінің кеңесі;
      Аға лауазымды адамдар комитеті;
      Түркітілдес мемлекеттердің Ақсақалдар кеңесі;
      Хатшылық құрылады.

4-бап
Ынтымақтастықтың өзге де нысандары

      Түркітілдес мемлекеттердің парламенттері арасындағы ынтымақтастықты тереңдету үшін 2008 жылғы 21 қарашадағы Түркітілдес мемлекеттердің Парламенттік ассамблеясы туралы Стамбул келісіміне сәйкес Түркітілдес мемлекеттердің Парламенттік ассамблеясы (ТүркПА) жұмыс істейді.
      Ғылым, білім, мәдениет пен өнер, түркі әлемінің ортақ құндылықтарын халықаралық деңгейде тарату және көпшілікке таныту, түркітілдес мемлекеттер арасындағы мәдени байланыстарды тереңдету саласындағы ынтымақтастықты дамыту мақсатында Тараптар ТҮРКСОЙ шеңберінде ынтымақтасады.

5-бап
Мемлекеттер басшыларының кеңесі

      Мемлекеттер басшыларының кеңесі (бұдан әрі - МБК) өзінің қызметін Тараптар басшыларының жүйелі кездесулері нысанында жүзеге асырады, олардың шеңберінде:
      Тараптардың өзекті халықаралық проблемаларды шешу жөнінде өзара іс-қимыл жасау мәселелері қаралады;
      Тараптардың ТМЫК шеңберіндегі ынтымақтастығының басым бағыттары айқындалады;
      ТМЫК қызметіне шолу жүргізіледі.
      МБК отырыстары жылына бір рет өткізіледі. МБК-нің кезекті отырысы өткізілетін орын, әдетте, Тараптардың ресми атауларының ағылшын әліпбиі тәртібімен айқындалады.
      МБК-нің кезектен тыс отырыстарын Тараптардың уағдаластығы бойынша шақыруға болады. МБК-нің кезектен тыс отырысы өткізілетін орын Тараптардың өзара уағдаластығы бойынша айқындалады.

6-бап
Сыртқы істер министрлерінің кеңесі

      Сыртқы істер министрлерінің кеңесі (бұдан әрі - СІМК) өз құзыреті шегінде:
      ТМЫК-ның ағымдағы қызметі мәселелерін қарайды;
      МБК отырыстарының шеңберінде талқылау үшін өзекті халықаралық проблемаларды айқындайды;
      Хатшылықтың штат кестесін және қаржылық есебін бекітеді.
      СІМК қажет болған жағдайда ТМЫК атынан мәлімдеме жасай алады.
      СІМК отырыстары, әдетте, МБК отырыстарының алдында, МБК отырысы өткізілетін жерде өткізіледі.
      СІМК-нің кезектен тыс отырыстарын Тараптардың уағдаластығы бойынша шақыруға болады. СІМК-нің кезектен тыс отырысы өткізілетін орын Тараптардың өзара уағдаластығы бойынша айқындалады.

7-бап
Аға лауазымды адамдар комитеті

      Аға лауазымды адамдар комитеті (бұдан әрі - Комитет) әрбір Тараптан кемінде бір өкілден тұрады.
      Комитет өз құзыреті шегінде:
      Хатшылықтың қызметін үйлестіреді;
      СІМК-нің қабылдауы және МБК-нің бекітуі алдында Хатшылық әзірлеген құжаттардың жобаларын қарайды және мақұлдайды.
      Комитеттің отырыстары, әдетте, СІМК отырыстарының алдында өткізіледі.

8-бап
Төраға

      МБК-нің кезекті отырысын қабылдайтын Тарап МБК-нің келесі кезекті отырысына дейін ТМЫК-ның Төрағасы болып табылады.

9-бап
Түркітілдес мемлекеттердің Ақсақалдар кеңесі

      Түркітілдес мемлекеттердің Ақсақалдар кеңесі (бұдан әрі - Ақсақалдар кеңесі) ТМЫК аясында жұмыс істейтін, тұрақты түрде әрекет ететін консультативтік-кеңесші институт болып табылады.
      Қаржыландыру мәселелерін қоса алғанда, Ақсақалдар кеңесі қызметінің егжей-тегжейлі аспектілері СІМК бекітетін (қабылдайтын) жеке құжат - Ақсақалдар кеңесі туралы ережемен айқындалады.
      Өз қызметінде Ақсақалдар кеңесі осы Келісімді және жоғарыда көрсетілген Ережені басшылыққа алады.

10-бап
Хатшылық

      ТМЫК-ның мақсаттары мен міндеттерін орындауға жәрдемдесу үшін Тараптар ТМЫК-ның тұрақты жұмыс істейтін атқарушы органы болып табылатын Хатшылықты құрады.
      Хатшылық өз құзыреті шегінде:
      МБК, СІМК және Комитеттің отырыстарын, сондай-ақ ТМЫК аясында басқа да кездесулерді өткізуге қажетті әкімшілік, ұйымдық, хаттамалық және техникалық шараларды қабылдайды;
      құжаттардың жобаларын әзірлейді;
      құжаттар мұрағатын құрады және жүргізеді;
      Тараптар ұсынатын және басқа халықаралық ұйымдар мен форумдардан алынатын құжаттар мен ақпаратты жинақтау, өңдеу және тарату орталығы ретінде әрекет етеді;
      ТМЫК туралы жалпы ақпаратты таратады;
      МБК, СІМК және Комитет айқындайтын басқа да мәселелер мен міндеттерді орындайды;
      штат кестесінің жобасын дайындайды және оны мақұлдау үшін Комитетке береді;
      Комитетке өзінің қаржылық қызметі туралы есеп ұсынады.
      Хатшылықты СІМК ұсынымымен МБК-де бекітілетін Бас хатшы басқарады. Бас хатшының өз азаматтығы Тарапынан басқа, әрбір Тараптан орынбасарлары болады.
      Бас хатшы Тараптардың ресми атауларының ағылшын әліпбиі тәртібімен, ротация негізінде Тараптардың азаматтары қатарынан өкілеттік мерзімін ұзарту құқығынсыз үш жылға тағайындалады.
      Бас хатшының орынбасарлары да МБК шешімімен Тараптардың азаматтары қатарынан келесі мерзімге ұзарту құқығынсыз үш жылға тағайындалады.
      Хатшылықтың лауазымды адамдарын Тараптар өздерінің ұлттық заңнамаларына сәйкес өз азаматтары қатарынан тағайындайды.
      Бас хатшы, оның орынбасарлары және Хатшылықтың басқа да лауазымды адамдары қызметтік міндеттерін атқару кезінде қандай да бір Тараптан, сол сияқты үшінші тараптардан нұсқау сұратпауға немесе алмауға тиіс. Олар өздерінің МБК алдында ғана жауапты халықаралық лауазымды адамдар ретіндегі жағдайларына әсер етуі мүмкін кез келген іс-қимылдан тартынуға тиіс.
      Тараптар Бас хатшы, оның орынбасарлары және Хатшылықтың басқа да лауазымды адамдары міндеттерінің халықаралық сипатын құрметтеуге және олар қызметтік міндеттерін атқарған кезде оларға ықпал жасамауға міндеттенеді.
      Хатшылықтың орналасқан жері Стамбул қаласы (Түрік Республикасы) болып табылады.
      Тараптар Хатшылыққа Түрік Республикасының Үкіметімен Хатшылықтың Түрік Республикасының аумағында болуының талаптары туралы халықаралық шарт жасасу құқығын береді, оның жобасын СІМК алдын ала мақұлдауға тиіс.
      ТМЫК Хатшылығы Тараптардың әрқайсысының аумағында ТМЫК-ның мақсаттары мен міндеттерін іске асыру үшін қажетті құқық қабілеттілігіне ие болады.
      Хатшылық халықаралық құқық қабілеттілігіне арналған құқыққа ие болады және ТМЫК-ның мақсаттары мен міндеттерін іске асыра, оның ішінде:
      барлық Тараптардың келісімімен шарттар жасаса;
      мүліктер сатып ала және оларға иелік ете;
      соттарда талапкер немесе жауапкер ретінде әрекет ете;
      шоттар аша және ақша қаражатымен операциялар жасай алады.

11-бап
Қаржыландыру

      Хатшылықтың Тараптар арасындағы жеке халықаралық шартқа сәйкес қалыптасатын және атқарылатын өз бюджеті болады.
      Тараптар өз өкілдері мен сарапшыларының ТМЫК шеңберіндегі іс-шараларға қатысуына байланысты шығыстарды өздері көтереді.

12-бап
Артықшылықтар мен иммунитеттер

      Тараптар делегацияларының мүшелері және Хатшылықтың лауазымды адамдары МБК, СІМК, Комитет пен Ақсақалдар кеңесі отырыстарының жұмысына қатысу кезеңінде қабылдаушы Тарап аумағында аккредиттелген дипломатиялық миссиялар персоналының халықаралық құқығы деп танылатын артықшылықтар мен иммунитеттерді пайдаланады.

13-бап
Тұрақты өкілдер

      Тараптар өздерінің ұлттық заңнамаларына сәйкес Хатшылық жанынан өздерінің тұрақты өкілдерін тағайындайды.

14-бап
Басқа кездесулер

      Тараптар ерекше және/немесе техникалық сипаттағы мәселелерді талқылау үшін Тараптардың тиісті министрліктері, ведомстволары және ұйымдары басшыларының кездесулерін шақыру туралы уағдаласа алады.

15-бап
Халықаралық ұйымдармен және форумдармен өзара қарым-қатынастар

      ТМЫК халықаралық ұйымдармен және форумдармен, оның ішінде ынтымақтастықтың жекелеген бағыттары бойынша өзара іс-қимыл мен диалог жүргізе алады.

16-бап
Байқаушылар

      ТМЫК-ның жанындағы байқаушы мәртебесі мемлекеттерге, халықаралық ұйымдар мен халықаралық форумдарға берілуі мүмкін.
      Мұндай мәртебені берудің тәртібі мен рәсімдері ТМЫК-ның Рәсім ережесінде белгіленеді.

17-бап
Тілдер

      Тараптардың мемлекеттік тілдері мен ағылшын тілі ТМЫК-ның жұмыс тілдері болып табылады.

18-бап
Рәсім ережелері

      Рәсімдік мәселелер СІМК қабылдайтын және МБК бекітетін ТМЫК-ның Рәсім ережесінде айқындалады.

19-бап
Басқа шарттармен арақатынасы

      Осы Келісім Тараптар қатысушылары болып табылатын басқа халықаралық шарттар бойынша олардың құқықтары мен міндеттемелерін қозғамайды.

20-бап
Келіспеушіліктерді шешу

      Осы Келісімді түсіндіруге немесе қолдануға байланысты келіспеушіліктер туындаған жағдайда, Тараптар оларды консультациялар мен келіссөздер жолымен шешеді.

21-бап
Өзгерістер мен толықтырулар

      Осы Келісімге Тараптардың өзара келісімі бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілуі мүмкін, олар оның ажырамас бөлігі болып табылатын және осы Келісімнің 22-бабында белгіленген тәртіппен күшіне енетін жеке хаттамалармен ресімделеді.

22-бап
Қолданылу мерзімі, күшіне енуі және қосылу

      Осы Келісім белгісіз мерзімге жасалады.
      Осы Келісім депозитарий оның күшіне енуі үшін қажетті тиісті мемлекетішілік рәсімдердің орындалғаны туралы үшінші жазбаша хабарламаны алғаннан кейін отызыншы күні күшіне енеді.
      Осы Келісім күшіне енгеннен кейін ол түркітілдес мемлекеттердің қосылуы үшін ашық.
      Қосылған мемлекет үшін осы Келісім депозитарий қосылу туралы құжатты алған күнінен бастап отыз күн өткен соң күшіне енеді.

23-бап
Депозитарий

      Түрік Республикасының Сыртқы істер министрлігі осы Келісімнің депозитарийі болып табылады.
      2009 жылғы 3 қазанда Нахчыван қаласында әзірбайжан, қазақ, қырғыз, түрік және ағылшын тілдерінде бір түпнұсқа данада жасалды. Барлық мәтіндердің бірдей заңды күші бар.
      Осы Келісімнің түпнұсқа данасы оған қол қойған әрбір Тарапқа расталған көшірмесін жолдайтын депозитарийде сақталады.

      Әзірбайжан Республикасы үшін

      Қазақстан Республикасы үшін

      Қырғыз Республикасы үшін

      Түрік Республикасы үшін

      2009 жылы 3 қазанда Нахчыван қаласында қол қойылған Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесін құру туралы Нахчыван келісімнің куәландырылған көшірмесінің куәландырылған көшірмелерінің дәлдігін куәландырамын.

      Қазақстан Республикасы
      Сыртқы істер министрлігінің
      Халықаралық құқық департаментінің
      Басқарма бастығы                           Б. Пискорский

      РҚАО-ның ескертпесі. Бұдан әрі Келісімнің мәтіні әзірбайжан, қырғыз, түрік және ағылшын тілдерінде берілген.