Алматы қаласының тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау аймақтарының, құрылыс салуды реттеу аймақтары мен қорғалатын табиғат ландшафты аймақтарының шекараларын бекіту туралы

Жаңа

Алматы қаласы мәслихатының V сайланған XXXI сессиясының 2014 жылғы 10 қыркүйектегі N 261 шешімі. Алматы қаласы Әділет департаментінде 2014 жылғы 13 қазанда № 1089 болып тіркелді

      Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 20 маусымдағы Жер кодексінің 127-бабының 2-тармағына, Қазақстан Республикасының 1992 жылғы 2 шілдедегі «Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы» Заңының 36-бабының 2-тармағына сәйкес, V сайланған Алматы қаласының мәслихаты ШЕШІМ ЕТТІ:
      1. Алматы қаласының тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау аймақтарының, құрылыс салуды реттеу аймақтары мен қорғалатын табиғат ландшафты аймақтарының шекаралары қосымшаға сәйкес бекітілсін.
      2. Алматы қаласы мәслихатының аппараты осы шешімді интернет-ресурста орналастыруды қамтамасыз етсін.
      3. Осы шешімнің орындалуын бақылау Алматы қаласы мәслихатының ғылым, білім, мәдениет және спорт жөніндегі тұрақты комиссияның төрағасы С. Пірәлиевке және Алматы қаласы әкімінің орынбасары З. Аманжоловаға (келісім бойынша) жүктелсін.
      4. Осы шешім әділет органдарында мемлекеттік тіркелген күннен бастап күшіне енеді және ол алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
 
 

      V сайланған
      Алматы қаласы мәслихатының
      ХХХI сессиясының төрайымы
      V сайланған Алматы қаласы
      мәслихатының хатшысы

Х. Есенова
 
Т. Мұқашев

      «КЕЛІСІЛДІ»
      Алматы қаласы әкімінің
      орынбасары                        З. Аманжолова
      «Алматы қаласы
      Мәдениет басқармасы
      коммуналдық мемлекеттік
      мекемесінің басшысы               Қ. Көлбаев
      «Алматы қаласы сәулет
      және қала құрылысы басқармасы»
      коммуналдық мемлекеттік
      мекемесінің басшысы               Ғ. Садырбаев
      Алматы қаласы әкімі аппараты
      заң бөлімінің басшысы             А. Қасымова
 


V сайланған Алматы қаласы
мәслихатының ХХХI сессиясының
2014 жылғы 10 қыркүйектегі
№ 261 шешіміне қосымша

Алматы қаласының тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау аймақтарының, құрылыс салуды реттеу аймақтары мен қорғалатын табиғат ландшафты аймақтарының шекаралары
 

Мемлекеттік тізімге сәйкес №*

Ескерткіштің атауы

Мерзімі

Орналасқан жері

Ескерткіштің аумағы

Қорғау аймағының көлемі


1

2

3

4

5


6


1

3

Қазақстан Республикасы Ғылым академиясының бас корпусы. Сәулетші А.В. Щусев, Н. Простоковтің қатысуымен

1948-1953 жж. 1980 ж.- жапсарлас құрылыс

Медеу ауданы, Шевченко к-сі, 28

3,09 га

3,49 га


2

4

Қазақстан Республикасының Ұлттық кітапханасы (бұрынғы А.С. Пушкин атындағы мемлекеттік кітапхана. Сәулетшілер В.П. Ищенко, В.Н. Ким, К.К. Кальпой, В.Н. Тютин, Э.К. Кузнецова; инженерлер В. Ангельский, А. Деев, Г. Стулов

1970 ж.

Бостандық ауданы, Абай д-лы, 14

2,19 га

2,19 га


3

5

Алматы Мемлекеттік университетінің ғимараты (бұрынғы Верный ерлер гимназиясы) сәулетші П. Гурде

1892–1895 ж.ж.

Медеу ауданы, Қазбек би, 28

2,99 га

31 га – Алматы мемлекеттік тарихи-сәулет және мемориалдық қорығы


4

6

Республика сарайы. Сәулетшілер Н.И. Рипинский, В.Н. Ким, Л.Л. Ухоботов,
Н.Г. Ратушный, В.И. Кукушкин, Б.Н. Делов

1970 ж.

Медеу ауданы, Достық д-лы, 54, Абай алаңы

1,66 га

8,45 га


5

7

Т. Жүргенов атындағы Өнер академиясы (бұрынғы Қазақ КСР Үкіметінің үйі) сәулетші М.Я. Гинзбург 1927-1931 жж.

1927–1931 ж.ж.

Алмалы ауданы, Панфилов к-сі, 127

1,89 га

4,95 га


6

8

М.О. Әуезовтің әдеби-мемориалдық мұражай үйі. Сәулетші Г.Г. Герасимов

1951ж., 1962 ж. - музей үйі

Медеу ауданы, Төлебаев к-сі, 185

0,26 га

0,26 га


7

9

Қалалық жедел жәрдем станциясының ғимараты (бұрынғы сәулетші Зенковтардың үйі) сәулетшісі белгісіз

19 ғ. аяғы

Алмалы ауданы, Қазыбек би к-сі, 115

0,15 га

1,1 га


8

10

Қазақ-британ техникалық университетінің ғимараты
(бұрынғы Қазақ КСР-нің Үкімет үйі) сәулетшілер Б.Р. Рубаненко, Т.А. Симонов, Г. Калинина, П. Мамонтовтың қатысуымен

1947–1957 ж.ж.

Алмалы ауданы, Төле би к-сі, 59, Астана алаңы

3,94 га

8,2 га


9

11

№4 Мемрезиденцияның ғимараты (Верный қаласының құрметті азаматы Т.А. Головизиннің үйі). Сәулетшісі белгісіз

1905–1908 ж.ж.

Медеу ауданы, Фурманов к-сі, 162

0,07 га

5,23 га


10

12

Бұрынғы көпес М.А. Гавриловтың үйі. Сәулетші А.П. Зенков

19 ғ. аяғы -20 басы

Алмалы ауданы, Желтоқсан к-сі, 167

0,65 га

0,65 га


11

13

"Қызыл-Таң" маталар үйі (бұрынғы көпес И. Ғабдувалиевтің сауда үйі). Сәулетші А.П. Зенков

1912 ж.

Медеу ауданы, Жібек жолы к-сі, 39

0,24 га

0,24 га


12

14

Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар республикалық мұражайы (бұрынғы офицерлер үйі) сәулетші А.П. Зенков

1908 ж.

Медеу ауданы, Зенков к-сі, 24

0,27 га

3,16 га


13

15

Қазақстан Республикасындағы АҚШ консулдығы ғимараты (бұрынғы көпес Шахворостовтың үйі) сәулетші А.П. Зенков

1890 ж.

Алмалы ауданы, Фурманов к-сі, 99

0,2 га

0,2 га


14

16

«Медеу» спорт кешені. Сәулетшілер В.З. Кацев, А.С. Қайнарбаев, инженер С.Б. Матвеев, М.В. Плохотников, Ш.М. Челидзе, инженеры: Э.Л. Лихтенштейн, В.В. Вдовиченко

1969–1972 ж.ж.

Медеу ауданы, Медеу шатқалы

42,8 га

42,8 га


15

17

Ә. Қастеев атындағы мемлекеттік өнер мұражайының ғимараты. Сәулетшілер Э.К. Кузнецова, О.А. Наумова, Б.М. Новиков, құрастырушылар М. Кашарского, Э. Суханова, Б. Цигельмана

1976 ж.

Бостандық ауданы, Сатпаев к-сі, 30а

2,3 га

0,75 га


16

18

Мәдениет мәселелері бойынша республикалық орталықтың ғимараты (бұрынғы Верный ерлер гимназиясы пансионы) сәулетші П.В. Гурде, А.П. Зенковтың қатысуымен

1907 ж.

Медеу ауданы, Достық д-лы, 15

0,41 га

31 га – Алматы мемлекеттік тарихи-сәулет және мемориалдық қорығы


17

19

Вознесенск соборы. Сәулетшілер: К.А. Борисоглебский,
С.К. Тропаревский, Н.И. Степанов пен А.П. Зенковтың қатысуымен

1904–1906 ж.ж.

Медеу ауданы, 28 гвардия
шы – панфиловшылар атындағы саябақ

1,46 га

31 га – Алматы мемлекеттік тарихи-сәулет және мемориалдық қорығы


18

20

Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрының ғимараты сәулетшілер: А.Н. Простаков, Н.О. Оразымбетов

1936–1941 ж.ж.

Алмалы ауданы, Қабанбай батыр к-сі, 110

1,2 га

2,8 га


19

21

Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі өкілдігінің ғимараты (бұрынғы А. Колпаковский атындағы нақты бастауыш қалалық училище). Сәулетші А.П. Зенков

1890ж.

Медеу ауданы, Гоголь к-сі, 37

0,12 га

0,12 га


20

22

Үш мәрте Социалистік Еңбек Ері, көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, 1964 ж. мен 1986 ж. арасындағы Қазақстан КП ОК бірінші хатшысы Д.А. Қонаевтың бюсті. Мүсіншілер: Т.С. Досмағамбетов, А.Б. Татаринов сәулетшілер А.К. Капанов, Ш.Е. Валиханов, И.Я. Токарь, Б.В. Дмитриевский

1978 ж.

Медеу ауданы, Бөгенбай батыр к-сі,
Қонаев к-сінің қиылысы

2 га

2 га


21

23

Екі мәрте Кеңес Одағының Батыры С.Д. Луганскийдің мүсіні. Мүсінші Б. Павлов, сәулетші И. Белоцерковский

1947 ж.

Алмалы ауданы, Абылай хан даңғ., Гоголь және Әйтеке би көшелерінің қиылысы

0,06 га

1,68 га


22

24

Данқ мемориалы. Мүсіншілер А.В. Артимович, В.В. Андрюшенко, сәулетшілер Т.К. Басенов, Р.А. Сейдалин, В.Н. Ким

1975 ж.

Медеу ауданы, 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы парк, Зенков к-сінің бойында

0,35 га

31 га – Алматы мемлекеттік тарихи-сәулет және мемориалдық қорығы


23

25

Абай Құнанбаев (Ибраһим) ескерткіші. Мүсінші X.И. Наурызбаев, сәулетші И. Белоцерковский

1961 ж.

Медеу ауданы, Достық даңғ., Абай атындағы алаң

0,45 га

9,66 га


24

26

М. Әуезов ескерткіші. Мүсінші Е.А. Сергебаев, сәулетшілер О. Баймырзаев, С. Қайнарбаев

1980 ж.

Алмалы ауданы, Абай даңғ., Әуезов атындағы драмтеатрдың алдында

5,04 га

5,04 га


25

27

Шоқан Уәлиханов ескерткіші. Мүсінші X.И. Наурызбаев, сәулетші Ш.Е. Уәлиханов

1969 ж.

Медеу ауданы, Шевченко к-сі, Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясының алдындағы алаң

0,27 га

6,31 га


26

28

А. Жангелдин ескерткіші. Мүсіншілер Т.С. Досмағамбетов, О.Г. Прокопьева, сәулетші Ш.Е. Уәлиханов

1975 ж.

Алмалы ауданы, Алматы 1 ст. вокзалалды алаңы

0,92 га

0,92 га


27

29

А. Иманов ескерткіші. Мүсінші: X. Асқар-Сарыджа, сәулетші Т. Басенов

1947 ж.

Медеу ауданы, Абылай хан даңғ., Амангелді бағы, Мәметова к-сінен жоғары

0,13 га

1,7 га


28

30

Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің резиденциясы XX ғ. 90-шы жылдардың басы. Сәулетшілер: Монтахаев К.Ж., Баймағамбетов С.К., Цой О.Е., Нұрманбетов К.А.; бас құрастырушы – Алпысбаев Т.Ч.

1985 ж.

Бостандық ауданы, Фурманов к-сі, 205

4,2 га

5,4 га


Мемлекеттік тізімге сәйкес №**

Ескерткіштің атауы

Мерзімі

Орналасқан жері

Ескерткіштің аумағы

Қорғау аймағының көлемі

1

2

3

4

5


6

29

1

Боралдай обалар некрополі (қорымы) Боралдай

ерте темір дәуірі (б.д.д. VI – III ғ.ғ.)

Алатау ауданы, Боралдай елді-мекенінің оңтүстігі. Үлкен Алматы өзенінің сол жағалауы; N 43Ү20'15,5"; E 76Ү52'07,3"

430,0 га

430,0 га

30

2

Қорған

ерте темір дәуірі

Бостандық ауданы, 20, 22 линиялар, Жандосов көшелері, 20-линия, 128 үй, Тәжібаева к-сі, 37 N 43Ү13'39,2"; E 76Ү53'15,5"

0,21 га

0,21 га

31

3

Қорған

ерте темір дәуірі

Бостандық ауданы, 20, 22 линиялар, Жандосов көшелері, Тәжібаева к-сі, 37 АТП-2-нің шығыс және оңтүстік-шығыс жағында, мектептің жанында N 43Ү13'45,5"; E 076Ү53'15,5"

0,15 га

0,16 га

32

4

Қорған

ерте темір дәуірі

Алатау ауданы, ЖЭС-2 солтүстікке қарай 3км., «Батыс» зираты жолында, жолдың сол жағында N 43Ү18'48,2"; E 076Ү48'33,4"

0,015 га

0,315 га

33

5

Қорған

ерте темір дәуірі

Жетысу ауданы, Рысқұлов к-сі, 51а, Лобачевский к-сінің қиылысы «Алматы қалажарық» ААҚ ауласында; N 43Ү17'30,7"; E 76Ү55'29,6"

0,212 га

0,188 га

34

6

Қорған (қалдықтар)

ерте темір дәуірі

Алмалы ауданы, Рахманинов к-сі, 83, Қарасай батыр к-сінің қиылысы N 43Ү14'52"; E 76Ү52'55,6"

0,04 га

0,04 га

35

7

Қорған (қалдықтар)

ерте темір дәуірі

Алмалы ауданы, Қарасай батыр к-сі, 230, Аносов (Гайдар) к-сінің қиылысы N 43Ү14'50,7"; E 076Ү52'04"

0,13 га

0,13 га

36

8

Қорған

ерте темір дәуірі

Бостандық ауданы, ҚР ҰҒА-ның Бас Ботаникалық саябағы, ботаникалық саябақтың оңтүстігіне қарай 600м., оранжереядан оңтүстік-батысқа 200м, орталық саяжолдың оңтүстігі N 43Ү13'18,4"; E 76Ү54'46,5"

0,08 га

0,25 га

37

9

«Көкқайнар-3» қорған қорымы (4)

ерте темір дәуірі

Алатау ауданы, «Көкқайнар» ықшам ауданынан 0,5км солт.-бат. қарай, биіктеген платода; N 43Ү18'10,7"; E 76Ү50,9'9"

0,16 га

2,24 га

38

10

Қорған (апатты)

ерте темір дәуірі

Алатау ауданы, Құрылысшы ықшам ауданының солт. бөлігі, Тереңқара мен Ащыбұлақ өзендерінің арасындағы мүйіс; N 43Ү16'35,84"; E 76Ү52'22,8"

0,07 га

0,81 га

39

11

Қорған қорымы (9)

ерте темір дәуірі

Алатау ауданы, ЖЭС-2 шығысқа 1,2км. «Батыс» зираты жолының оң жағындағы далада N 43Ү17'8,4"-43Ү17'56,14"; E 76Ү48'59,54"–76Ү48'50,8"

0,183 га

14,7 га

40

12

Қорған қорымы (3)

ерте темір дәуірі

Бостандық ауданы, Ремизовканың төменгі бөлігі, радиоантенна ауданындағы зираттан 500м. оңт.-бат. қарай N 43Ү12'19,2"; E 076Ү50,13'4"

0,05 га

0,25 га

41

13

Қорған (апатты)

ерте темір дәуірі

Алатау ауданы, «Көкқайнар» ықшам ауданынан 0,7 км. оңт.-батысқа, жолдың солтүстігінде N 43Ү17'8,4"-43Ү17' 047"; E 076Ү49'595"

0,04 га

0,4га

42

14

Бұтақты-1 қонысы (Бұтақты-1 археологиялық кешені)

ерте темір дәуірі

Медеу ауданы, Медеу жолының 9 км., «Көпір» аялдамасынан Бұтақты шатқалына қарай 300м. шығыста N 43Ү12'09; E 58Ү94'1

0,2 га

0,35га

43

15

Бұтақты-2 қонысы

ерте темір дәуірі

Медеу ауданы, Бұтақты шатқалының ішінде 7,6 км., спорт кешенінен 1км. Батысқа қарай 7,6 км N 43Ү11'37,7"; E 77Ү05'38,7"

0,5 га

0,27 га

44

16

Қимасар тұрағы

ерте темір дәуірі

Медеу ауданы, Қимасар асуы, Медеу шатқалы
N 43Ү09'14,9"; E 77Ү06'01,3"

0,2 га

0,95 га

45

17

Батыр Райымбек Хангелдіұлының (XVIII ғасыр) бейіті, сәулетшілер: Ш. Өтепбаев, Б. Ибраев, С. Агитаев, Е. Матвеев

1981 ж.

Алмалы ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зиратқа қарсы

0,29 га

0,29 га

46

18

Бұрынғы Әскери қамал – (бұрынғы Верный бекінісі, қазір - ҚР ҚМ «Қолдау» РМК өкілдігінің бөлімдері)

1854 ж.

Медеу ауданы, Черкасск қорғанысы к-сі, 69а. (Куратов, Тәтібеков, Жетісу, Станиславский көшелері), Кіші Алматы өзенінің сол жағалауы

16,6 га

8,1 га

47

19

Бұрынғы Верный обсерваториясы, Бредихин астрографы академик Г.А. Титовтың үйі және мұнарасы (қазір – Алматы облысының қоршаған ортаны қорғау басқармасының өкілдігі)

1915 ж.

Бостандық ауданы, Амангелді к-сі, 89, Сейфуллин к-сі, 197, Абай даңғылы қиылысы

0,08 га

0,35 га

48

20

Бұрынғы Верный телеграфы (қазір – Қазақстан Республикасындағы Пәкістан елшілігі)

20 ғ. басы

Медеу ауданы, Төлебаев к-сі, 25, Мақатаев к-сі қиылысы

0,15 га

0,15 га

49

21

Бұрынғы Верный балалар баспанасы (Алматы қалалық медициналық училищесі, қазір – Алматы қалалық медицина колледжі). Сәулетші П. Гурдэ

1892 ж.

Алмалы ауданы, Қабанбай батыр к-сі, 132

0,6 га

1,72 га

50

22

Бұрынғы Қоғамдық жиналыс үйі (Қазақконцерт ғимараты, қазіргі Республикалық қуыршақ театры).

1910 ж.

Медеу ауданы, Пушкин к-сі, 63

0,42 га

3,36 га

51

23

Әйелдер гимназиясының бұрынғы ғимараты (қазір - Алматы Мемлекеттік университетінің корпусы). Сәулетші А.П. Зенков

1904 ж.

Медеу ауданы, Уәлиханов к-сі, 64 (Төле би к-сі, 31)

2,99 га

31 га - Алматы мемлекеттік тарихи-сәулет және мемориалдық қорығы

52

24

Қазан құдайана шіркеуі. Сәулетші П.М. Зенков

1871 ж.

Медеу ауданы, Халиулин к-сі, 45-А, Тәтібеков к-сінің қиылысы (Кіші станиция)

0,7 га

4,8 га

53

25

Қасиетті Николь соборы (қазір – Қасиетті Николь кафедралдық соборы). Сәулетші Н.И Лаванов. Құрылыс жүргізген С. Тропаревский

1908 ж.

Алмалы ауданы, Қабанбай батыр мен Байтұрсынов көшелерінің қиылысы

0,98 га

4,54 га

54

26

Ғалым-ағаш өсіруші Э.О. Баумның бұрынғы үйі (қазір – «Астана» ДКҚБ). Сәулетшісі белгісіз

1900 ж.

Алмалы ауданы, ул. Амангелді к-сі, 68 а

0,02 га

0,02 га

55

27

Ғалым, көрнекті мемлекет қайраткері, профессор С.Д. Асфендияровтың үйі (қазір - Қазақстан Республикасындағы Түрік елшілігі)

1902 ж.

Медеу ауданы, Төле би к-сі, 29 Пушкин к-сі қиылысы

0,32 га

31 га – Алматы мемлекеттік тарихи-сәулет және мемориалдық қорығы

56

28

Дәрігер Л.Н. Фидлердің бұрынғы үйі (Денсаулық қорғау министрлігінің дезинфекциялау бөлімінің ғимараты, қазір – Евразиялық банк)

1900 ж.

Медеу ауданы, Қалдаяқов к-сі, 52 Қазыбек би, 18

0,08 га

0,08 га

57

29

Тұрғын үй (ХХ ғасырдың 30 – жылдары көрнекті мемлекет қайраткері, ғалым Ахмет Байтұрсынұлы Байтұрсынов тұрған, қазір – А. Байтұрсыновтың мұражай-үйі)

19 ғ. аяғы

Алмалы ауданы, Байтұрсынов к-сі, 60

0,14 га

0,14 га

58

30

Тұрғын үй (Бағбан Татариновтың бұрынғы үйі, санитарлық-эпидемиологиялық станция, қазір - Спорт жетістіктері мұражайы). Сәулетші П. Гурдэ

20 ғ. аяғы

Алмалы ауданы, Сейфуллин даңғылы, 551
(Бөгенбай батыр к-сі, 154)

0,1 га

0,1 га

59

31

Тұрғын үй («Жетісу» аяқкиім фабрикасының №1 филиалының бұрынғы ғимараты, көпес И. Габдулвалиевтің бұрынғы үйі, қазір - «ГЦИ» ЖШС). Сәулетші А.П. Зенков

1915 ж.

Медеу ауданы, Төлебаев к-сі, 38

0,08 га

0,08 га

60

32

Тұрғын үй (көпес Филипповтың бұрынғы үйі, Облыстық ұлттар ісі жөніндегі бөлімнің ғимараты, қазір - «Қазқайтажаңғырту» РМК-нің ҒЗЖФ)

1901 ж.

Медеу ауданы, Мақатаев к-сі, 20

0,4 га

0,4 га

61

33

Тұрғын үй (б. Верный қаласының ақсақалы С.А. Сейдалиннің үйі, обл. Мұсылмандар бюросы, бұрынғы Республикалық халық аспаптары мұражайының ғимараты, қазір – Д.А. Қонаев атындағы Халықаралық қордың ғимараты)

19 ғ.

Алмалы ауданы, Панфилов к-сі, 99

0,62 га

0,62 га

62

34

Үй-жай (Ағайынды Бреусовтардың тұрғын үйлерінің бірі, қазір – «Казэкология» ЖШС ғимараты)

19 ғ.

Медеу ауданы, Әйтеке би к-сі, 27

0,11 га

0,11 га

63

35

Байланыс үйі ғимараты (Баспошта). Сәулетші Г. Герасимов, Ф. Милинис

1934 ж.

Алмалы ауданы, Бөгенбай батыр к-сі, 134, Абылай хан к-сі қиылысы

0,72 га

6,12 га

64

36

М. Әуезов атындағы Мемлекеттік Академиялық драма театры ғимараты. Сәулетшілер О. Баймұрзаев, А. Қайнарбаев, М. Жақсылықов; инженерлер А. Брохович, М. Плахотников; суретшілер Я. Нимец, Г. Завизионный

1980 ж.

Алмалы ауданы, Абай д-лы, 103

5,04 га

5,04 га

65

37

Бұрынғы Республикалық халық бақылау комитетінің ғимараты (қазір – «ҚР Халық банкі»). Сәулетші М. Шугал

1938 ж.

Алмалы ауданы, Абылай хан д-лы, 77

0,68 га

1,06 га

66

38

Бұрынғы Ауыл шаруашылығы министрлігінің ғимараты (қазір «Нұр-Отан» ХДП штаб-пәтері). Сәулетші Г. Кушнаренко

1938 ж.

Алмалы ауданы, Абылай хан д-лы, 79

0,58 га

1,16 га

67

39

Бұрынғы Қаржы министрлігі ғимараты (қазір - Алматы қаласы қаржы басқармасы). Сәулетшілер М. Шугал, В. Бирюков, мүсінші А. Крошин

1936 – 1938 ж.ж.

Алмалы ауданы, Абылай хан д-лы, 97

0,39 га

0,25 га

68

40

Бұрынғы Жамбыл атындағы Қазақ Мемлекеттік филармониясы ғимараты (Саяси-ағарту үйі, қазір - Қазақконцерт). Сәулетшілер А. Леппик, Г.М. Симонов

1959 ж.

Алмалы ауданы, Абылай хан д-лы, 83

0,45 га

1,65 га

69

41

Қазақстан Жазушылар одағының ғимараты. Сәулетшілер А. Леппик, А.Ф. Иванов

1950-ші жылдар

Алмалы ауданы, Абылай хан д-лы, 105

0,59 га

1,56 га

70

42

Қазақ Мемлекеттік қыздар педагогикалық институты ғимараты. Сәулетші В. Бирюков, В. Бранд

1954 ж.

Алмалы ауданы, Гоголь к-сі, 114

1,0 га

2,68 га

71

43

Қазақ тұтынушылар одағының әкімшілік ғимараты (қазір – офистерге арналған әкімшілік ғимарат).
Сәулетшілер Б.Н. Стесин, Г. Бобович, М. Беккер, құрастырушы В. Лухтанов

1953 – 1955 ж.ж.

Алмалы ауданы, Төле би к-сі, 57

0,37 га

0,48 га

72

44

Қазақ Мемлекеттік шет тілдері институты (қазір - Қазақтың Халықаралық қатынастар мен әлем тілдері университетінің ағылшын тілі факультеті). Сәулетшілер Г. Вознюк, Ю.М. Кудрявцев

1938 – 1940 ж.ж.

Алмалы ауданы, Төле би к-сі, 84

0,52 га

0,52 га

73

45

Алматы Мемлекеттік медициналық институты (қазір - С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ Мемлекеттік медициналық университет). Сәулетшілер А. Гегелло, Д. Кричевский, В. Райляна

1930-шы жылдардың 2-ші жартысы

Алмалы ауданы, Төле би к-сі, 94

4,56 га

4,56 га

74

46

Бұрынғы Қалалық клиникалық емхана ғимараты (қазір - Қалалық кардиология орталығы). Сәулетшілер Н.С. Длугач, А. Каплун

1933 – 1938 ж.ж.

Алмалы ауданы, Төле би к-сі, 93

1.0га

6,45 га

75

47

Алматы мақта-мата комбинатының Мәдениет сарайы (қазір - Н. Сац атындағы Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер орыс театры). Сәулетшілер А. Петрова, З. Мұстафина, Г. Жақыпова; инженерлер Г. Стулов, Г. Никитин; суретшілер Ю. Функоринео, В. Твердохлебов

1981 ж.

Әуезов ауданы, Алтынсарин даңғылы, Шаляпин к-сінің қиылысы, 12 ықш. ауд. 22 үй

1,2 га

1,65 га

76

48

Алматы-2 теміржол вокзалы ғимараты. Сәулетшілер А. Галкин, М. Кудрявцев, суретші И.Б. Вакех

1936 ж.

Жетысу ауданы, Абылай хан д-лы, 1

4,5 га

1,2 га

77

49

Қазақ Ауылшаруашылық институты ғимараты. (қазір - Ұлттық аграрлық университет). Сәулетші В.В. Бирюков

1934 ж., 1954 ж.

Медеу ауданы, Абай д-лы, 8

9,85 га

9,85 га

78

50

«Арасан» емдеу-сауықтыру моншалар кешені (қазір – «Арасан» орталық сауықтыру орталығы). Сәулетшілер В.Т. Хван, М.К. Оспанов; инженерлер В. Чечелов, К. Төлебаев.

1980 – 1983 ж.ж.

Медеу ауданы, Қонаев к-сі, 75

1,63 га

1,63 га

79

51

Бұрынғы Республикалық пионерлер сарайы ғимараты (қазір - Республикалық оқушылар сарайы). Сәулетшілер В.Н. Ким, А.П. Зуев, Т.С Әбілдаев; инженер Ю.Н. Верный

1980-ші жылдар

Медеу ауданы, Достық д-лы, 114

4,20 га

4,20 га

80

52

Медеу шатқалындағы селден қорғау бөгеті. Құрастырушы-инженерлер Г.И. Шапавалов, Ю.Н. Зиневич

1964 – 1980 ж.ж.

Медеу ауданы, Медеу шатқалы

42,8 га

42,8 га

81

53

Офицерлер үйі. Сәулетшілер Ю.Г. Ратушный, О.Н. Балықбаев, Т.Е. Ералиев, инж. И.П. Разин.

1978 ж.

Медеу ауданы, Зенков к-сі, 24

1,54 га

1,62 га

82

54

Жазушы С. Мұқановтың бұрынғы мұражай-пәтері (қазір - С. Мұқанов пен Ғ. Мүсіреповтің Мемлекеттік әдеби-мемориалдық мұражай кешені)

1975 ж.

Медеу ауданы, Төлебаев к-сі, 125, кв. 129

8,81, га

8,81 га

83

55

Неке сарайы ғимараты. Сәулетшілер М. Меңдіқұлов, Н. Оразымбетов. Суретшілер: Н. Цивчинский, М. Кенбаев

1971 ж.

Алмалы ауданы, Абай д-лы, 101а

0,98 га

0,98 га

84

56

Орталық стадион. Сәулетшілер: А. Леппик, А. Қапанов, А. Коссов

1955 – 1957 ж.ж.

Бостандық ауданы, Абай д-лы, 48

9,95 га

11,84 га

85

57

Қазақ Мемлекеттік циркі ғимараты. Сәулетшілер В. Кацев, И. Слонов; құрастырушылар: И. Матвеев, М. Плахотников; суретшілер: Г. Завизионный, И. Нимец

1972 ж.

Бостандық ауданы, Абай д-лы, 50

3,64 га

3,74 га

86

58

Қалалық әуевокзал ғимараты. Сәулетшілер А. Котов, И. Шевелева, А. Леппик

1976 ж.

Алмалы ауданы, Жібек -жолы к-сі, 111

0,95 га

0,8 га

87

59

«Арман» кинотеатры ғимараты (қазір – «Арман» киноорталығы). Сәулетшілер А.И. Коржемпо, И.Е. Слонов; инженер В. Гарвард, художники В. Константинов, Г. Завизионный

1968 ж.

Медеу ауданы, Достық д-лы, 104

0,45 га

9,66 га

88

60

Лермонтов атындағы Академиялық орыс драма театры ғимараты. Сәулетшілер В. Давыденко, Г. Горлышкова. Инженер М. Глебова

1969 ж.

Алмалы ауданы, Абай даңғылы 43, Абылай хан к-сі қиылысы

1,36 га

1,14 га

89

61

Бұрынғы Мәдениет үйі ғимараты (қазір - Жамбыл атындағы Мемлекеттік филармония). Сәулетшілер Д. Фомичев, Е. Цейтц. Инженер В.Райлян

1933 – 1936 ж.ж.

Медеу ауданы, Қалдаяқов к-сі, 35

1,17 га

0,61 га

90

62

М. Әуезов атындағы Қазақ Академиялық драма театрының бұрынғы ғимараты (қазір - Ғ.Мүсірепов атындағы балалар мен жасөспірімдерге арналған Мемлекеттік Академиялық қазақ театры). Сәулетшілер А. Леппик, В. Кацев, Б. Тютин

1957 – 1962 ж.ж.

Алмалы ауданы, Абылай хан д-лы, 38

0,87 га

2,4 га

91

63

«Қазақстан» қонақ үйі ғимараты. Сәулетшілер Ю.Г. Ратушный, Л.Л. Ухоботов, А.Е. Анчугов, В.Б. Каштанов; инженерлер Н. Матвинец, А. Деев, Т. Жүнісов

1977 ж.

Медеу ауданы, Достық д-лы, 52

1,44 га

8,67 га

92

64

«Отырар» қонақ үйі ғимараты Сәулетшілер С.В. Коханович, М.Р. Қабылбаев, инженер Б. Цигельман, суретші Я.Я. Нимец

1979 – 1981 ж.ж.

Медеу ауданы, Гоголь к-сі, 65

1,29 га

2,49 га

93

65

«Алатау» туристік қонақ үйі (қазір - «Алатау» қонақ үйі). Сәулетшілер И. Кушнарев, А. Петров

1974 – 1977 ж.ж.

Медеу ауданы, Достык д-лы, 105

1,06 га

1,06 га

94

66

«Алма-Ата» қонақ үйі ғимараты (қазір – «Алматы» қонақ үйі). Сәулетші Н. Риппинский. Инженер С. Қаламқаров. Суретші М. Кенбаев

1967 ж.

Алмалы ауданы, Қабанбай батыр к-сі, 85

1,23 га

5,61 га

95

67

Бұрынғы «Жетісу» қонақ үйі (қазір - «Жібек жолы» туристік фирмасы). Сәулетшілер Е. Дятлов, Ким До Сен

1957 ж.

Алмалы ауданы, Абылай хан д-лы, 55

0,68 га

0,19 га

96

68

Бұрынғы «Есік» қонақ үйі (қазір - «Цептер» фирмасының кеңсесі). Сәулетші В. Крошин

1939 ж.

Алмалы ауданы, Бөгенбай батыр к-сі, 140

0,34 га

0,34 га

97

69

«Достық» қонақ үйі. Сәулетшілер Ю. Ратушный, В.Захаров; Құрастырушы В. Нос

1983 ж.

Медеу ауданы, Құрманғазы к-сі, 36

0,88 га

0,52 га

98

70

«Ғалымдар үйі» тұрғын үй. Сәулетші А.Б. Бобович

1949 – 1951 ж.ж.

Медеу ауданы, Жібек -жолы к-сі, 60

0,91 га

2,87 га

99

71

Орталық мешіт. Сәулетшілер Қ. Баймағамбетов, Ж.Н. Шарапиев, К. Жарылғапов, құрастырушы К.Р. Төлебаев.

1999 ж.

Медеу ауданы, Пушкин к-сі, 16

1,3 га

1,3 га

100

72

Қазақтың шет елдермен достық және мәдени байланысы қоғамының «Достық үйі» ғимараты (қазір - Қазақстан Халықтары Ассамблеясы). Сәулетшілер Л.А. Тимченко, Р.А. Сейдалин; инженерлер А. Фурдуй, Х.А. Якупбаев

1972ж.

Медеу ауданы, Құрманғазы к-сі, 40

0,44 га

0,96 га

101

73

Әуежай (қазір – Халықаралық әуе жолдарының әуежайы). Сәулетшілер Г. Елкин, Б. Заварзин

1947 ж.

Түркісіб ауданы, Майлин к-сі, 1а

0,93 га

4,83 га

102

74

Нан өнімдері министрлігінің бұрынғы ғимараты (қазір - Республикалық кітап мұражайы). Сәулетші В. Твердохлебов.
Мүсінші И. Вахек

1935 ж.

Медеу ауданы, Қабанбай батыр к-сі, 94

0,9 га

0,9 га

103

75

Құрманғазы атындағы Алматы ұлттық консерваториясының ғимараты. Сәулетші А. Стременков

1938 ж.

Алмалы ауданы, Абылай хан д-лы, 90

1,2 га

5,64 га

104

76

Бұрынғы «Қазгеология» ғимараты (қазір – Қытайдың Ұлттық Мұнай компаниясы мен Қытай Сауда-өнеркәсіп банкінің әкімшілік ғимараты). Сәулетші А. Стременов

1938 ж.

Медеу ауданы, Фурманов к-сі, 110

0,54 га

0,54 га

105

77

Малдәрігерлік институтының Хирургия клиникасы ғимараты (қазір – Ұлттық аграралық университеттің корпусы). Сәулетші М. Ворзнюк, В. Бирюков

1954 ж.

Бостандық ауданы, Абай д-лы, 26

1,2 га

1,2 га

106

78

Ішкі істер министрлігі басқармасының ғимараты (қазір – ІІМ басқармасының әкімшілік ғимараты). Сәулетшісі М. Кудряшев

1954 ж.

Алмалы ауданы, Қабанбай батыр к-сі, 95

0,35 га

3,68 га

107

79

Телевизиялық мұнара. Сәулетшілер Г. Терзенов, А. Савченко

1975 – 1983 ж.ж.

Медеу ауданы, Көктөбе тауы, Омарова к-сі, 35

4,1 га

4,1 га

108

80

Республикалық Саяси-ағарту үйі. Сәулетшілер Ю. Ратушный, Т. Ералиев, О. Балыкбаев.

1977 – 1982 ж.ж.

Медеу ауданы, Достық д-лы, 85

1,49 га

0,66 га

109

81

Қазақстан Республикасының Орталық Мемлекеттік музейі. Сәулетшілер Ю. Ратушный, З. Мустафина, Б. Рзагалиев

1985 ж.

Медеу ауданы, Фурманов к-сі, Самал-1 ықшам ауданы, 44үй

1,48 га

3,64 га

110

82

«Алатау» шипажай кешені. Сәулетшілер Ю. Ратушный, О. Балыкбаев, В. Сидоров

1980-ші жылдардың басы

Жоғарғы Каменка ауылы

101 га

101 га

111

83

Бұрынғы Л. Брежнев атындағы алаң (қазір - Республика алаңы ансамблі). Сәулетшілер К. Монтахев, М. Павлов, В. Ким, А. Қапанов, Р. Сейдалин. Инженерлер К. Нұмақов, А. Статенин, М. Горохов, Б. Вагайцев

1980 жылдар

Бостандық ауданы, Республика алаңы

11,16 га

0,42 га

112

84

Тәуелсіздік монументі. Авторлық ұжымның басшысы Ш.Е.Уәлиханов. мүсінші Д. Жұмабаев, Н. Далбаев, А. Боярлин, М. Мансұров, К. Сұраншиев, К. Сатыбалдин, К. Монтахаев

1996 – 98 ж.ж.

Бостандық ауданы, Республика алаңы, Қ. Сәтбаев пен К. Байсейітова көшелері

0,34 га

11,24 га

113

85

Ұлы Отан соғысында қаза тапқан жауынгерлерге арналған ескерткіш. Мүсінші А. Әбдәлиев, сәулетші С. Фазылов

1970 ж.

Жетісу ауданы, Райымбек даңғылы. Орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

114

86

Кеңестер Одағының батырлары Ә. Молдағұлова мен М. Мәметованың ескерткіші. Мүсіншілер Қ. Сатыбалдин, В. Сидоров

1997 ж.

Алмалы ауданы, Төле би к-сі, Астана алаңына қарама-қарсы саябақта

0,28 га

11,86 га

115

87

Абылай ханның ескерткіші. Мүсінші К. Сатыбалдин. Сәулетшілер Т. Ералиев, С. Баймағамбетов

2000 ж.

Жетісу ауданы, Алматы – 2 вокзал алаңы

0,45 га

5,25 га

116

88

Ақын Ж. Жабаевтың ескерткіші. Мүсінші Б.Әбішев. Сәулетшілер Т. Ералиев, Баймағамбетов, С. Фазылов

1996 ж.

Медеу ауданы, «Искра» кинотеатрының алды, Достық даңғылы

0,5 га

0,5 га

117

89

Қазақстан Ғылым Академиясының Бірінші президенті, геолог Қ. Сәтбаевтің ескерткіші. Мүсінші Т.С. Досмағамбетов. Сәулетші А. Қайнарбаев

1999 ж.

Бостандық ауданы, Сәтбаев к-сі, Байтұрсынов к-нің қиылысы

0,5 га

0,5 га

118

90

Орыстың ұлы ақыны А.С. Пушкиннің ескерткіші. Мүсінші А. Бичугов, Сәулетшілер А. Анчугов, Т. Ералиев

1999 ж.

Медеу ауданы, Ш.Уәлиханов к-сі, ҚР Ғылым Академиясы ғимаратының шығыс жағындағы саябақта

0,16 га

6,42

119

91

Украин ақыны мен суретшісі Т. Шевченконың ескерткіші. Мүсінші В.Н. Рожин

2000 ж.

Медеу ауданы, Шевченко к-сі мен Достық даңғылының қиылысы

0,05 га

0,05 га

120

92

М. Гандидің ескерткіші (Үнді елшілігінің Қазақстанға сыйлығы, Мүсінші Гаутам Пал (Индия, Мумбаи)

2003 ж.

Алмалы ауданы, Жароков к-сі, Жамбыл к-нің қиылысы (саябақ)

0,15 га

4,99 га

121

93

Жазушы С. Мұқановтың мүсіні. Сәулетші Т. Жанысбеков

2000 ж.

Алмалы ауданы, С. Мұқанов пен Төле би көшелерінің қиылысы

0,05 га

0,05 га

122

94

Т. Бокиннің ескерткіші. Мүсінші Б. Әбішев

1980ж.

Медеу ауданы, ул. Қонаев к-сі, Әйтеке би к-сінің қиылысында

0,1 га

31 га – Алматы мемлекеттік тарихи-сәулет және мемориалдық қорығы

123

95

Ғ. Мұратбаевтың ескерткіші. Мүсінші Т. Досмағамбетов. Сәулетшілер: Ш. Валиханов, А.С. Қайнарбаев

1985 ж.

Медеу ауданы, Достық даңғылы, Сәтбаев к-сінің қиылысы

0,01 га

6,11 га

124

96

Д. Фурмановтың мүсін-ескерткіші. Мүсінші Н.С. Журавлев, сәулетші Х.Я. Якупбаев

1967ж.

Медеу ауданы, Құрманғазы мен Фурманов көшелері қиылысы

0,014 га

0,014 га

125

97

О. Жандосовтың ескерткіші. Мүсінші Н. Журавлев, сәулетші Т. Сулейменов

1969 ж.

Бостандық ауданы, Жандосов пен Гагарин көшелері қиылысы

0,02 га

2,52 га

126

98

И. Панфиловтың ескерткіші. Мүсінші Б.А. Төлеков, сәулетші Т.К. Басенов

1968 ж.

Медеу ауданы, ул. Достык, уг. ул. Казыбек би Достық д-лы мен Қазыбек батыр к-інің қиылысы

0,1 га

31 га – Алматы мемлекеттік тарихи-сәулет және мемориалдық қорығы

127

99

М.О. Әуезовтің мүсін-ескерткіші. Мүсінші Т. Досмағамбетов, сәулетші М. Меңдіқұлов

1967 ж..

Алмалы ауданы, Қабанбай батыр к-сі (Абай атындағы Мемлекеттік Академиялық опера және балет театрының саябағы)

0,09 га

3,91 га

128

100

Жамбыл Жабаевтың мүсін-ескерткіші. Мүсіншілер Х.И. Наурызбаев, В.Ю. Рахманов; сәулетші М. Меңдіқұлов

1971 ж.

Алмалы ауданы, Қабанбай батыр к-сі (Абай атындағы Мемлекеттік Академиялық Опера және Балет театрының саябағы)

0,09 га

3,91 га

129

101

Композитор М. Төлебаевтың ескерткіші. Мүсінші Е. Рахмадиев, сәулетші Қ. Жарылғапов

2002 ж.

Медеу ауданы, Төлебаев к-сі мен Абай даңғылының қиылысы

0,15 га

0,15 га

130

102

Ақын Мұқағали Мақатаевтың ескерткіші. Мүсінші Н. Далбаев, сәулетшілер Р. Сатыбалдиев, К. Манаев

2002 ж.

Алмалы ауданы, Желтоқсан мен Мақатаев көшелерінің қиылысы

0,8 га

0,95 га

131

103

Жазушы Ғабит Мүсіреповтің ескерткіші. Мүсінші К. Сатыбалдин. Сәулетші В. Кацев

2002 ж.

Алмалы ауданы, Абылай хан к-сі, 38 Ғ.Мүсірепов атындағы Жасөспірімдер театры

0,1 га

3,17 га

132

104

Қазақстанның Халық суретшісі Ә.Қастеевтің ескерткіші. Мүсінші Н. Далбай, сәулетші Р. Сатыбалдиев

2004 ж.

Бостандық ауданы, Сәтбаев к-сі, Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайының алды

0,07 га

2,98 га

133

105

Жазушы С. Шәріповтың мүсіні. Мүсінші П. Шорохов

1980 ж.

Алмалы ауданы, Қарасай батыр к-сі, Сейфуллин к-нің қиылысы

0,01 га

0,41 га

134

106

«Ауғанстан мен әлемнің басқа жерлеріндегі қақтығыстарда қаза тапқан қазақстандық жауынгерлерге» ескерткіш.
Мүсінші К. Сатыбалдин, Сәулетші В. Сидоров
 

2003 ж.

Медеу ауданы, 28-гвардиялық- панфиловшылар атындағы саябағы

0,07 га

31 га – Алматы мемлекеттік тарихи-сәулет және мемориалдық қорығы

135

107

Әнші К.Байсейітованың (1912-1957) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші А. Антропов

1960 ж.

Жетісу ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

136

108

Композитор М. Төлебаевтың (1913-1960) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші А. Антропов

1962 ж.

Жетісу ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

137

109

Жазушы, қазақ кеңес әдебиетінің классигі М.О. Әуезовтің (1897-1961) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші В. Вучетич

1964 ж.

Жетісу ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

138

110

Қазақстан Ғылым Академиясының бірінші президенті, геолог Қ. Сәтбаевтың (1899-1964) зират басындағы ескерткіші.
Мүсінші А. Антропов

1968 ж.

Жетісу ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

139

111

Саяси қайраткер Ж. Шаяхметовтің (1900-1966) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші М. Меңдіқұлов

1970 ж.

Жетысу ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

140

112

Әртіс Қ. Қуанышбаевтың (1893-1968) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші О. Прокопьева

1972 ж.

Жетысу ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

141

113

Әртіс, режиссер Ш. Аймановтың (1914-1970) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші В. Федоров

1974 ж.

Жетісу ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

142

114

Композитор А. Жұбановтың (1906-1968) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші Е. Вучетич, сәулетші В.А. Демин

1980 ж.

Жетісу ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

143

115

Ақын И. Байзақовтың (1900-1946) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші П. Шорохова, сәулетші Ш. Өтепбаев

1980 ж.

Жетісу ауданы, Райымбек даңғылы, орталық зират

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

144

116

Қазақстанның Халық суретшісі Ә. Қастеевтің (1904-1973) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші Б.А. Төлеков, М.О. Әйнеков

1980 ж.

Медеу ауданы, «Кеңсай» зиратында

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

145

117

Жазушы С. Мұқановтың (1900-1973) зират басындағы ескерткіші. Мүсінші Х. Наурызбаев

1977 ж.

Медеу ауданы, «Кеңсай» зиратында

Зираттың аумағы

Зираттың аумағы

146

118

«Мүсіндер саяжайы» Мемориалдық кешені. Мүсіншілер Т. Досмағамбетов, А. Исаев, Х. Наурызбаев, В. Рахманов, Ю. Гуммель; сәулетшілер: А. Капанов, К. Монтахаев, Ш. Уәлиханов, В. Ким, Ш. Өтепбаев, С. Фазылов

1987 ж.

Алмалы ауданы, Үкімет үйінің (Қазақ-Британ техникалық университеті) солтүстігіндегі саябақ

0,69 га

11,45 га


      Ескерту: * Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 21 наурыздағы № 279 қаулысымен Республикалық маңызы бар Тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі бекітілген қаулысымен бекітілген
      ** Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің Мемлекеттік тізімі Алматы қаласы әкімдігінің 2010 жылғы 10 қарашадағы № 4/840 қаулысымен бекітілген
 

Егер Сіз беттен қате тапсаңыз, тінтуірмен сөзді немесе фразаны белгілеңіз және Ctrl+Enter пернелер тіркесін басыңыз

 

бет бойынша іздеу

Іздеу үшін жолды енгізіңіз

Кеңес: браузерде бет бойынша енгізілген іздеу бар, ол жылдамырақ жұмыс істейді. Көбінесе, ctrl-F пернелері қолданылады