Байланыс формасы

Қазақстан Республикасында орта білім беру мазмұнын жаңарту шеңберінде педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курстарының білім беру бағдарламаларын бекіту туралы

Жаңартылған

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 15 қаңтардағы № 32 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2016 жылы 24 ақпанда № 13182 болып тіркелді.

      "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 38-2) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      1. Мыналар:

      1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      5) осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ағылшын тілі" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      7) осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      8) осы бұйрыққа 8-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Бейнелеу өнері" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      9) осы бұйрыққа 9-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Музыка" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      10) осы бұйрыққа 10-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы" пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл педагог кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      11) осы бұйрыққа 11-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      12) осы бұйрыққа 12-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      13) осы бұйрыққа 13-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде облыстық, Алматы, Астана қалаларының білім басқармалары, аудандық (қалалық) білім бөлімдері мен әдістемелік кабинет мамандарының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      14) осы бұйрыққа 14-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      15) осы бұйрыққа 15-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша тілдік пәндер бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      16) осы бұйрыққа 16-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша бастауыш сынып пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      17) осы бұйрыққа 17-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      18) осы бұйрыққа 18-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша "Жоба жұмысы" пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл педагог кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      19) осы бұйрыққа 19-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім беру ұйымдары басшыларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      20) осы бұйрыққа 20-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім беру ұйымдары басшылары орынбасарларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      21) осы бұйрыққа 21-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      22) осы бұйрыққа 22-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде мониторинг ұйымдастыратын мамандардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      23) осы бұйрыққа 23-қосымшаға сәйкес "Тиімді оқыту" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      24) осы бұйрыққа 24-қосымшаға сәйкес "Мектептегі мұғалім көшбасшылығы" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      25) осы бұйрыққа 25-қосымшаға сәйкес "Педагогикалық қоғамдастықтағы мұғалім көшбасшылығы" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      26) осы бұйрыққа 26-қосымшаға сәйкес "Дене шынықтыру" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      27) осы бұйрыққа 27-қосымшаға сәйкес "Робот техникасы" элективті курсы бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      28) осы бұйрыққа 28-қосымшаға сәйкес Жалпы білім беретін мектептер басшыларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      29) осы бұйрыққа 29-қосымшаға сәйкес "Практикадағы рефлексия" жалпы білім беретін мектептердің педагог кадрларының біліктілігін арттыру курстарының білім беру бағдарламасы;

      30) осы бұйрыққа 30-қосымшаға сәйкес "Ағылшын тілі" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курстарының білім беру бағдарламасы;

      31) осы бұйрыққа 31-қосымшаға сәйкес "Робот техникасы негіздері" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курстарының білім беру бағдарламасы;

      32) осы бұйрыққа 32-қосымшаға сәйкес "Робот техникасын іске асыру жағдайында IT-технологиялар бойынша теориялық және сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру ерекшеліктері" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курстарының білім беру бағдарламасы;

      33) осы бұйрыққа 33-қосымшаға сәйкес "Биоақпараттану және синергетика технологиясы: сабақтың сапасын басқару" жалпы білім беретін мектептердің педагог кадрларының біліктілікті арттыру курстарының білім беру бағдарламасы;

      34) осы бұйрыққа 34-қосымшаға сәйкес "Информатика", "Физика", "Химия" және "Биология" пәндерінен ағылшын тілінде сабақ беретін жалпы білім беретін мектептердің педагог кадрларының біліктілігін арттыру курстарының білім беру бағдарламасы;

      35) осы бұйрыққа 35-қосымшаға сәйкес Жаратылыстану – математика бағыты бойынша "Химия", "Биология", "Физика", "Информатика" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курстарының жалпы білім беру бағдарламасы;

      36) осы бұйрыққа 36-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасының орта білім беру мазмұнын жаңарту шеңберінде "Тілдік құзыреттілік" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курстарының білім беру бағдарламасы;

      37) осы бұйрыққа 37-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасының орта білім беру мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ағылшын тілі оқытушыларының тілдік және кәсіби біліктілігін арттыру" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курстарының білім беру бағдарламасы;

      38) осы бұйрыққа 38-қосымшаға сәйкес қазақ тілді мектептердегі "Қазақ тілі" және "Қазақ әдебиеті" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      39) осы бұйрыққа 39-қосымшаға сәйкес орыс тілді мектептердегі "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      40) осы бұйрыққа 40-қосымшаға сәйкес орыс тілді мектептердегі "Қазақ тілі" және "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      41) осы бұйрыққа 41-қосымшаға сәйкес орыс тілді мектептердегі "Орыс тілі" және "Орыс әдебиеті" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      42) осы бұйрыққа 42-қосымшаға сәйкес қазақ тілді мектептердегі "Орыс тілі мен әдебиеті" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      43) осы бұйрыққа 43-қосымшаға сәйкес "Математика" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      44) осы бұйрыққа 44-қосымшаға сәйкес "Информатика" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      45) осы бұйрыққа 45-қосымшаға сәйкес "Физика" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      46) осы бұйрыққа 46-қосымшаға сәйкес "Химия" және "Жаратылыстану" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      47) осы бұйрыққа 47-қосымшаға сәйкес "Биология" және "Жаратылыстану" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      48) осы бұйрыққа 48-қосымшаға сәйкес "География" және "Жаратылыстану" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      49) осы бұйрыққа 49-қосымшаға сәйкес "Қазақстан тарихы" және "Құқық негіздері" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      50) осы бұйрыққа 50-қосымшаға сәйкес "Дүниежүзі тарихы" және "Құқық негіздері" пәндері бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      51) осы бұйрыққа 51-қосымшаға сәйкес "Қазіргі әлемдегі Қазақстан" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      52) осы бұйрыққа 52-қосымшаға сәйкес "Графика және жобалау" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      53) осы бұйрыққа 53-қосымшаға сәйкес критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша өңірлік және мектеп үйлестірушілерінің біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      54) осы бұйрыққа 54-қосымшаға сәйкес "Билингвалды пән мұғалімі" біліктілікті арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      55) осы бұйрыққа 55-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын орта білім беру ұйымдары директорларына арналған "Үш тілде оқыту жағдайында жалпы орта білім беретін мектепті басқару жүйесі" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      56) осы бұйрыққа 56-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын орта білім беру ұйымдары директорларының оқу ісі жөніндегі орынбасарларына арналған "Білім беру мазмұнын жаңарту жағдайында бастауыш мектепте оқытудың инновациялық процесін басқару" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      57) осы бұйрыққа 57-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын орта білім беру ұйымдарының директорларына, директорларының оқу ісі жөніндегі орынбасарларына арналған "Білім беру мазмұнын жаңарту жағдайында мектептің инновациялық дамуын басқару" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      58) осы бұйрыққа 58-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын орта білім беру ұйымдары директорларының оқу ісі жөніндегі орынбасарларына арналған "Білім беру мазмұнын жаңарту жағдайында бастауыш сыныптарда білім беру процесін ұйымдастыру" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      59) осы бұйрыққа 59-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын орта білім беру ұйымдары директорларының бейінді оқыту жөніндегі орынбасарларына арналған "Білім беру мазмұнын жаңарту жағдайында білім беру ұйымдары директорларының бейінді оқыту жөніндегі орынбасарының кәсіби құзыреттілігін дамыту" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      60) осы бұйрыққа 60-қосымшаға сәйкес ұйғыр, тәжік, өзбек тілдерінде оқытатын мектептердің физика, химия, биология, информатика мұғалімдеріне арналған "Тіл мен пәнді кіріктіріп оқыту әдістемесі" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      61) осы бұйрыққа 61-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын мектептердің физика, химия, биология, информатика мұғалімдеріне арналған "Content and Language Integrated Learning – CLIL" тіл мен пәнді кіріктіру әдістемесін игеру бойынша мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін дамыту" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      62) осы бұйрыққа 62-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын мектептердің физика, химия, биология, информатика мұғалімдеріне арналған "Пәнді ағылшын тілінде оқытудың инновациялық әдістерін меңгеру бойынша мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін дамыту" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      63) осы бұйрыққа 63-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын мектептердің физика, химия, биология, информатика мұғалімдеріне арналған "Үш тілде оқыту жағдайында мұғалімдердің пәндік және тілдік-қатысымдық құзыреттіліктерін қалыптастыру" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      64) осы бұйрыққа 64-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын мектептердің химия мұғалімдеріне арналған "Мектепте үштілді білім беруге көшу жағдайында химияны оқыту әдістемесі" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      65) осы бұйрыққа 65-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын мектептердің информатика пәнінің мұғалімдеріне арналған "Үш тілде білім беру жағдайында информатика пәнін оқытуда STEM технологияларды пайдалану" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      66) осы бұйрыққа 66-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын мектептердің информатика мұғалімдеріне арналған "Орта білім беру мазмұнын жаңарту жағдайында информатика сабақтарында робот техникасы құралдарын қолдану" курсының педагогика кадрларының біліктілігін арттыру білім беру бағдарламасы;

      67) осы бұйрыққа 67-қосымшаға сәйкес қазақ және орыс тілдерінде оқытатын мектептердің физика мұғалімдеріне арналған "Орта білім беру мазмұнын жаңарту жағдайында физиканы оқытуда Smart технологияларды пайдалану" педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы бекітілсін;

      68) осы бұйрыққа 68-қосымшаға сәйкес "Көшбасшылық және шағын жинақты мектепті басқару" шағын жинақты мектеп басшыларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      69) осы бұйрыққа 69-қосымшаға сәйкес "Көркем еңбек" пәні бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      70) осы бұйрыққа 70-қосымшаға сәйкес "Мұғалім практикасындағы зерттеу" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      71) осы бұйрыққа 71-қосымшаға сәйкес білім басқармаларының (бөлімдерінің) әдістемелік кабинеті мамандарының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      72) осы бұйрыққа 72-қосымшаға сәйкес оқыту қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" мен "Қазақ әдебиеті" пәндері бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      73) осы бұйрыққа 73-қосымшаға сәйкес оқыту орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      74) осы бұйрыққа 74-қосымшаға сәйкес оқыту орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" мен "Орыс әдебиеті" пәндері бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      75) осы бұйрыққа 75-қосымшаға сәйкес оқыту қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі мен әдебиеті" пәні бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      76) осы бұйрыққа 76-қосымшаға сәйкес "Ағылшын тілі" пәні бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      77) осы бұйрыққа 77-қосымшаға сәйкес "Математика" пәні бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      78) осы бұйрыққа 78-қосымшаға сәйкес "Қазақстан тарихы" мен "Дүниежүзі тарихы" пәндері бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      79) осы бұйрыққа 79-қосымшаға сәйкес "Физика" пәні бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      80) осы бұйрыққа 80-қосымшаға сәйкес "Биология" пәні бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      81) осы бұйрыққа 81-қосымшаға сәйкес "Химия" пәні бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      82) осы бұйрыққа 82-қосымшаға сәйкес "География" пәні бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      83) осы бұйрыққа 83-қосымшаға сәйкес "Информатика" пәні бойынша "Бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеу және сараптау" педагог кадрлардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы;

      84) осы бұйрыққа 84-қосымшаға сәйкес "Робот техникасы, 3D-принтинг және бағдарламалау" бойынша информатика мұғалімдерінің біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы.

      Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Білім және ғылым министрінің м.а. 09.07.2018 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      2. Мектепке дейінгі және орта білім, ақпараттық технологиялар департаменті (Ж.А. Жонтаева) заңнамада белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өтуін;

      2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оны мерзімді баспа басылымдарында және "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға, сондай-ақ Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкінде орналастыру үшін "Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберді;

      3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастырылуын;

      4) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін он күн ішінде осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында қарастырылған іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметті Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Заң департаментіне ақпарат беруді қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Білім және ғылым вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым Министрі
А. Сәрінжіпов

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 1-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама қазақ тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі пәнінің білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты қазақ тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі пәнінің мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      6. Бағдарламаның міндеттері

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен, мақсаттарымен және міндеттерімен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін критериалды бағалау жүйесін түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      7. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, мазмұнын, мақсаттарын және міндеттерін біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға "Оқу жоспары" 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге қазақ тілі бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарынақол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

4. Пәнге шолу

      13. Қазақ тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі және орыс тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі бойынша жаңартылған білім беру бағдарламаларын әзірлеуде екі тілге арналған оқу жоспарлары ұқсас, барабар. Бұл тілді оқыту үдерісін айрықшалауға, жекелеуге жол бермейді.

      14. Жаңартылған барлық құжаттардың жалпы құрылымы оқытуда басқа оқу бағдарламаларымен танысуға ықпал етеді. Сонымен қатар, жаңартылған оқу бағдарламалары оқытудың бір тілден екінші тілге көшуіне көмектесе отырып бар құзыреттіліктерін кеңейтеді (мысалы, мәтінді оқи білу). Төменде "тілдік жүйелілік" мақсатында жасалған жаңартылған оқу жоспарынан табуға болатын сипаттамалар берілген:

      1) тілді оқу мақсатының ауқымын нақты айқындау;

      2) тілді оқыту (тілдік қызмет түрлерінің атауы) мен сипаттауда (тұжырымдамалар мен жіктелімі) қолданылатын терминдерді біршама реттеу;

      3) бағалау әдістерін реттеу ("Еуропадағы тілдік білім беру саясатын дамыту бойынша нұсқаулықтан").

      15. Қазақ тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілін оқыту оқушылардың тілдік дағдыларын қалыптастырады, сондықтан да олар өз ана тілін құрметтей, оның әлеуметтік маңызын ұғына алады, тілді дұрыс қолданып, тілдік нормаларды бұзбауға үйретеді, оқушылардың жатық сөйлеп, сауатты жазуды меңгеруіне мүмкіндік береді.

      16. Осы Бағдарламаның негізгі қағидаты қарым-қатынас жасау тәсілі арқылы тілді оқыту мен оқу нысандары мен әдістерін кеңейту болып табылады.

      17. Қазақ тілін үйрену үдерісінде оқушылар:

      1) қазақ тілінің әлеуметтік қызметін таниды;

      2) тілдік мәдениеттің әлеуметтік мәнін түсінеді;

      3) әдеби тілдің лексикалық, грамматикалық, стилистикалық, пунктуациялық нормаларын, сондай-ақ лексикалық бірліктерді дұрыс айту және дұрыс жазуды үйренеді;

      4) өз пікірін еркін, ашық білдіруге үйренеді (ауызша да, жазбаша түрде де);

      5) нақты жағдайларға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын қолдана алады.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      18. Қазақ тілінде оқу үш бағыт бойынша құрылған:

      1) 1-бағыт: Тыңдалым және айтылым

      2) 2-бағыт: Оқылым

      3) 3-бағыт: Жазылым.

      19. Пәннің мазмұны, білім және түсінік тілдік бағыттар (бөлімдер) бойынша ұйымдастырылған. Бағыттар кіші бағыттарға (бөлімдер) бөлінген, оларда сынып бойынша оқу мақсаттары күтілетін нәтижелер түрінде берілген: дағды немесе білік, білім немесе түсінік. Әрбір кіші бағыт ішінде тізбектеліп ұйымдастырылған оқу мақсаттары мұғалімдерге жоспарлауға және бағалауға, оқушылармен алдағы қадамдары туралы ойларымен бөлісуіне мүмкіндік береді.

      20. "Тыңдалым және айтылым" бағыты (бөлімі) оқушылардың тыңдалатын материалдағы ақпаратты түсіну және жауап алу мүмкіндігін қамтамасыз етеді; негізгі идеяны анықтау, күрделі талдау және астыртын ойды аша білу, сондай-ақ өздерінің естігендерін бағалай білуге қабілеттілікті қамтамасыз етеді.

      21. "Оқылым" бағыты (бөлімі)оқушылардың мәтіннің мазмұны мен лексикасын ұғынуға, мәтіннің өзіндік ерекшеліктерін анықтауға, әртүрлі оқылым стратегияларын қолдануға, сондай-ақ әртүрлі мәтіннен қажетті ақпаратты тауып, салыстыруына мүмкіндік береді.

      22. "Жазылым" бағыты оқушылардың өздерінің жазуын жоспарлай білуіне, әртүрлі стильдер мен жанрларда жаза білулеріне; мәтіндерді салыстыруға; дұрыс грамматика мен пунктуацияны қолдана білуіне, сондай-ақ мәтінді өзгерту және түзете білу дағдыларын үйренуіне мүмкіндік береді.

      23. Қазақ тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі бойынша оқу бағдарламасының әзірленуіне, 3-қосымшаға сәйкес, спиральді оқу моделі негіз болған.

      24. Білім беру бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары бағыттар (бөлімдер) мен кіші бағыттарға (бөлімшелерге) біріктірілген.

      25. Спиральді оқу бағдарламасының құрылымы оқу бағдарламасының оқу мақсаттары оқушылардың сыныптан сыныпқа көшу барысында алға ілгерілеуіне орай анық көрінеді. Мысалы, "Сыныптан сыныпқа көшуде оқытудың спиральділігі" атты 4-қосымшаға сәйкес, "оқылым" бағыты бойынша оқушылар ақпаратты анағұрлым кеңейтілген түрде қайта қарап, кеңейтіп отырады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта. Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Курсқа кіріспе

2

2 Жаңартылған білім беру бағдарламасы

2

3 Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

4 Тілді дамыту

2

2

Тиімді оқыту және оқу

1 Тиімді оқыту мен оқу тәсілдері

2

2 Белсенді оқу

2

3 Белсенді оқу

2

4 Оқу ортасы

2

3

Бағалау

1 Бағалау қағидаттары

2

2 Критериалды бағалау моделі

2

3 Қалыптастырушы бағалау

2

4 Ішкі жиынтық бағалау, нәтижелерді жариялау, критериалды бағалауға дайындық және материалдарын шолу

2

4

Жаңаңтылған білім беру бағдарламасын іске асыру: жоспарлау және ресурстар

1 Жаңартылған білім беру бағдарламасы: оқу бағдарламасы және оқу жоспарлары

2

2 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

3 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

4 Ресурстар

2

5

Тілдік білім мен дағдыларды дамытудың маңызы

1 Тілдік дағдыларды дамытудың маңызы

2

2 Тілдік дағдыларға тән ерекшеліктер

2

3 Тілдік дағдылардың маңыздылығына өзгелердің көзін жеткізу

2

4 Оқушыларды қолдау

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

2-апта. Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

6

Түсіну дағдылары және әдіс-тәсілдері.

Тыңдалым дағдылары

1 Тиімді тыңдалымның анықтамасы

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2 Тиімді тыңдалым әдіс-тәсілдері

2

3 Тыңдалым жаттығуларын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

4 Тыңдалым жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу

2

7

Түсіну дағдылары және әдіс-тәсілдері.

Айтылым дағдылары

1 Сөйлеу дағдыларын дамыту әдіс-тәсілдері

2

2 Сөйлеу дағдыларын дамыту әдіс-тәсілдері

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім

2

3 Айтылым жаттығуларын әзірлеу

2

4 Айтылым жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқыту дағдылары

2

8

Түсіну дағдылары және әдіс-тәсілдері.

Оқылым дағдылары

1 Белсенді оқылым әдіс-тәсілдері

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

2 Белсенді оқылым әдіс-тәсілдері: проблема шешу

2

3 Оқылым жаттығуларын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

4 Оқылым жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

9

Түсіну дағдылары және әдіс-тәсілдері.

Жазылым дағдылары

1 Жазылым дағдыларын дамыту әдіс-тәсілдері

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім

2

2 Жазылым жаттығуларын саралау

2

3 Сараланған жазылым жаттығуларын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

4 Сараланған жазылым жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

10

Оқушы жұмысының сапасын жетілдіруге арналған жаттығулар

1 Жұмысты жетілдіруге көмектесу үшін сөздік қорды байыту жолдары

2

2 Өзара түзетуді бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3 Оқушы жұмысының сапасын жетілдіру жаттығуларын әзірлеу

2

4 Оқушы жұмысының сапасын жетілдіру жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

3-апта. Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

Алға ілгерілеуді бағалау және келесі қадам туралы ойлану

11

Зерттеу дағдыларын дамыту

1 Графикалық органайзерлерді табу, әзірлеу және қолдану

2

2 Зерттеу дағдыларын қалыптастыру

2

3 Зерттеу дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығуларды әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

4 Зерттеу дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығуларды көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

12

Мәтін түзу және өзгерту

1 Қолдау көрсету және күрделендіру мақсатында мәтінді түрлендіру

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2 Тиімді сұрақ-жауап

2

3 Мәтін құруға арналған жазылым құрылымдарын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

4 Мәтін құруға арналған жазылым құрылымдарын көрсету

2

13

Алға ілгерілеу және үлгерім

1 Табыс критерийлерін белгілеу

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

2 Табыс критерийлерін белгілеу

2

3 Бағалау жөніндегі нұсқаулық және табыс критерийі

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

4 Бағалау жөніндегі нұсқаулық және табыс критерийін көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

14

Тіл сабақтарын жоспарлау

1 Сабақ жоспарларын әзірлеу

2

2 Сабақ жоспарларын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

3 Сабақ жоспарларын көрсету

2

4 Сабақ жоспарларын тексеру

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу

2

15

Алға ілгерілеу мен ойлауды бағамдау

1 Ықшамсабақ жаттығуларын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

2 Ықшамсабақ

2

3 Ықшамсабақ

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу

2

4 Ықшамсабақты көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін анықтау

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

4-апта. Мектепте сабақ беруге дайындық

16

Материалдарға шолу жасау

1 Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарын шолу

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2 Материалдар мен жаттығуларды шолу

2

3 Материалдар мен жаттығуларды шолу

2

4 Оқу жоспарындағы бір тақырып бойынша орта мерзімді жоспар әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

17

Мектептегі сабақтарды жоспарлау (1)

1 Оқу жоспарындағы 1-аптаның сабақтарын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

2 Оқу жоспарындағы 2 және 3-апталардың сабақтарын жоспарлау

2

3 Оқу жоспарындағы 2 және 3-апталардың сабақтарын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4 Өзара және өзін-өзі бағамдау

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқыту дағдылары

2

18

Мектептегі сабақтарды жоспарлау (2)

1 Оқу жоспарындағы 4 және 5-апталардың сабақтарын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2 Оқу жоспарындағы 6 және 7-апталардың сабақтарын жоспарлау

2

3 Оқу жоспарындағы 6 және 7-апталардың сабақтарын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4 Өзара және өзін-өзі бағамдау

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқыту дағдылары

2

19

Мектептегі сабақтарды жоспарлау (3)

1 Оқу жоспарындағы 8-аптаның сабақтарын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім

2

2 Критериалды бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

3 Өзара бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4 Өзін-өзі бағамдау

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

20

Сыныпта білім беру бағдарламасын іске асыруға дайындық

1 Түзету

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2 Ширату және бүкіл топ орындайтын жаттығуларды әзірлеу және қолдану

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім

2

3 Оқушылардың алға ілгерілеуін тексеру

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4 Сабақ жоспарларын бағамдауға мүмкіндік беру

2

1 академиялық сағат – 45 минут.

Барлығы – 160 академиялық сағат.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу моделі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 4-қосымша

Сыныптан сыныпқа көшуде оқытудың спиральділігі

5-сынып

Мәтінді оқу және негізгі ақпаратты түсіну, мәтін бөлімтерін анықтау

6-сынып

Негізгі және қосымша, таныс және бейтаныс ақпаратты анықтау

7-сынып

Мәтінді оқу және негізгі ақпарат пен оның детальдарын түсіну, мәтіндегі негізгі және жасырын ақпаратты анықтай білу

8-сынып

Мәтіндегі негізгі қорытындыларды түсіну және таныстыру, нақты көзқарасты растау

10-сынып

Нақты көзқарасты растау үшін негізгі қорытындыларды іздеу мақсатында мәтінді оқу

11-сынып

Түрлі жанр мен тақырыптарда жазылған күрделі мәтіндерді түсіну



  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 2-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама орыс тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі пәнінің білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты орыс тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі пәнінің мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты

      Орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      6. Бағдарламаның міндеттері

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен, мақсаттарымен және міндеттерімен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін критериалды бағалау жүйесін түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      7. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, мазмұнын, мақсаттарын және міндеттерін біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға "Оқу жоспары" 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге қазақ тілі бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарынақол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

4. Пәнге шолу

      13. Қазақ тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі және орыс тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі бойынша жаңартылған білім беру бағдарламаларын әзірлеуде екі тілге арналған оқу жоспарлары ұқсас, барабар. Бұл тілді оқыту үдерісін айрықшалауға, жекелеуге жол бермейді.

      14. Жаңартылған барлық құжаттардың жалпы құрылымы оқытуда басқа оқу бағдарламаларымен танысуға ықпал етеді. Сонымен қатар, жаңартылған оқу бағдарламалары оқытудың бір тілден екінші тілге көшуіне көмектесе отырып бар құзыреттіліктерін кеңейтеді (мысалы, мәтінді оқи білу). Төменде "тілдік жүйелілік" мақсатында жасалған жаңартылған оқу жоспарынан табуға болатын сипаттамалар берілген:

      1) тілді оқу мақсатының ауқымын нақты айқындау;

      2) тілді оқыту (тілдік қызмет түрлерінің атауы) мен сипаттауда (тұжырымдамалар мен жіктелімі) қолданылатын терминдерді біршама реттеу;

      3) бағалау әдістерін реттеу ("Еуропадағы тілдік білім беру саясатын дамыту бойынша нұсқаулықтан").

      15. Ана тілін оқыту немесе өзге тілді оқыту ұқсас білім беру үдерістеріне негізделеді: бір ғана айырмашылық – білім беру жағдайлары және оқушылардың қалыптасқан дағдылары жаңа тілді қабылдауды қалай қалыптастыратыны болып табылады.

      16. Екінші тілді меңгеру үдерісінде тілдік қабілетті сипаттауда, осы Бағдарламаға 3-қосымшаға сәйкес, Шет тілін меңгеру деңгейін анықтаудың жалпыеуропалық критерийлері қолданылады. Іс-әрекеттердің ретін анықтау мақсатында оқыту мен бағалау үдерісінде критерийлер қолданылады, бұл тәжірибенің жүйелілігін қамтамасыз етеді.

      17. Бұл Бағдарламаның негізгі қағидаты қарым-қатынас тәсілі арқылы тілді оқыту мен оқу нысандары мен әдістерін кеңейту болып табылады.

      18. Орыс тілінде оқытатын мектептерде қазақ тілін оқыту барысында оқушылар:

      1) қазақ тілінің әлеуметтік функциясымен танысады;

      2) тілдік мәдениеттің әлеуметтік мәнін түсінеді;

      3) әдеби тілдің тілдік және грамматикалық нормаларын үйренеді, сонымен бірге лексикалық бірлікті дұрыс жазуды және дыбыстауды үйренеді;

      4) өз пікірін еркін, анық және түсінікті жеткізіп үйренеді (ауызша да, жазбаша нысанда да);

      5) нақты жағдайларда қарым-қатынас жасау дағдыларын қолдана алады.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      19. Пән бойынша білім мен дағдылар оқу бағыттары бойынша ұйымдастырылған. Одан әрі бағыттар кіші бағыттарға бөлінеді, олар дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейінде орналастырылған. Оқу кезеңдеріне қатысты оқудан күтілетін нәтижелер бойынша кіші бағыттар пәннің оқу мақсатын құрайды. Оқу мақсаттары әрбір кіші бағыт шеңберіндегі алға ілгерілеуді көрсетеді. Бұл мұғалімдерге оқудың алдыңғы кезеңдері мен орындалуы қажетті тапсырмалар туралы оқушыларды хабардар ете отырып, оқытуды жоспарлауға және бағалауға мүмкіндік береді:

      1) 1-бағыт: Тыңдалым;

      2) 2-бағыт: Айтылым;

      3) 3-бағыт: Оқылым;

      4) 4-бағыт: Жазылым.

      20. Одан әрі негізгі бағыттардағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейіндегі бөлімдерге бөлінеді. Бөлімдер санат бойынша бөлінісін білдіріп, оқу мақсаттарын айқындайды. Оқу мақсаттары әрбір бағыт бойынша ілгерілеуді білдіріп, мұғалімдердің жоспарлауына және бағалауына, оқушылармен алдағы қадамдары туралы ойларымен бөлісуіне мүмкіндік береді.

      21. Тыңдалым ауызша хабарламаларды, сөздер мен мәтіндердің мағынасын түсінуді, алдын ала бағалауды және ақпараттың негізгі және маңызды сәттерін анықтау мен әдеби нормаларды өзектендіруді қамтиды.

      22. Айтылым сөздік қорды қолдануды, әңгімелеуді және тыңдалған немесе оқылған мәтінді сараптауды, ауызша өтініштерді құрастыру мен бағалауды және аудиобейне материалдар үшін негізделген дәлелдерді қамтиды.

      23. Оқылым арқылы оқушылар мәтінді және оқу стратегиясының типтерін түсінуге, негізгі ойды анықтауға, негізгі ойды және мәтіннің құрылымдық бөліктерін, мәтіннің стилі мен типін анықтауды, оқылған мәтін негізінде сұрақтар құрастыруды, әртүрлі дректерден қосымша ақпаратты айқындауды және мәтіндердің салыстырмалы сараптамасын қолдануды үйренеді.

      24. Жазылым сипаттау құралдарын, материалдарды оқу мен аудиобейне материалдарды, грамматикалық және сөздік нормаларды, орфографиялық қағидаттар мен пунктуациялық нормаларды және шығармашылықты қолдана отырып әртүрлі стильдегі және типтегі мәтіндерді құруды қарастырады.

      25. Білім беру бағдарламасының негізіне алынған маңызды қағидат, осы Бағдарламаға 4-қосымшаға сәйкес, спиральді оқу үлгісі болып табылады. Спираль тәрізділік қағидаты бойынша құрылған білім беру бағдарламасын жақтаушылар оның төмендегідей басымдықтарына назар аударады:

      1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат қайталанып бекітіліп отырады;

      2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуды жүзеге асыруға мүмкіндік береді;

      3) оқушылар бұрын алған білімдерін курстың мақсатына жетуде жетістіктерге қол жеткізу үшін қолдана алады.

      26. Білім беру бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөліктер мен бағыттарға біріктірілген. Білім алу кезінде сыныптан сыныпқа ауыса отырып, осы Бағдарламаға "Сыныптан сыныпқа көшуде оқытудың спиральділігі" атты 5-қосымшаға сәйкес, оқушылар өз дағдыларын барлық бағыттарда жетілдіреді.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердің "Қазақ тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттырудың білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

1-апта

Күн №

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Оқытуға кіріспе

2

2 Жаңа қазақстандық білім беру бағдарламасы

2

3 Үштілділік саясаты

2

4 Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

2

Тиімді оқыту және оқу

1 Тиімді сабақ беру мен оқытудың сипаттамалары

2

2 Белсенді оқу

2

3 Белсенді оқу

2

4 Оқу ортасы

2

3

Жаңа оқу бағдарламасындағы негізгі әдістер

1 Критериалды бағалау

2

2 Критериалды бағалау

2

3 Белсенді және табысты оқушыларды басқару

2

4 Тиімді сауалнама жүргізу

2

4

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру: жоспарлау және ресурстар

1 Жаңартылған білім беру бағдарламасы: оқу бағдарламасы және оқу жоспарлары

2

2 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

3 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

4 Ресурстар

2

5

Тілдік білім мен дағдыларды дамытудың маңызы

1Тілдік дағдыларды дамыту не үшін керек?

2

2Тілдік дағдыларды дамытудың маңыздылығы

2

3 Жазылымды үйретудің жүйелілігі

2

4 Оқылымды үйретудің жүйелілігі (жалғасы)

2

2-апта

Күн №

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

2-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

6

Оқылым дағдыларын дамыту

1 Оқылым көрсеткіштерін жақсарту

2

2 Оқушылар оқуды қалай үйреніп жатыр

2

3 Мұғалімнің жетекшілігімен жүретін оқылым

2

4 Бірлескен оқылым мен мұғалімнің жетекшілігімен жүретін оқылымды жоспарлау

2

7

Тілдік талдау және мәтіннің талдауы

1 Белсенді оқылым стратегиялары

2

2 Белсенді оқылым стратегиялары (жалғасы)

2

3 Белсенді оқылым стратегияларын әзірлеу

2

4 Белсенді оқылым стратегияларын көрсету

2

8

Зерттеу дағдыларын дамыту

1 Графикалық органайзерлерді ұсыну

2

2 Графикалық органайзерлерді қолдану

2

3 Ықшамсабақты жоспарлау

2

4 Ықшамсабақ

Бағамдау – Пән бойынша педагогикалық білім

2

9

Ақпараттар жинау бойынша идеялар

1 Бірлескен әңгімелеу

2

2 Ойын стратегиясы

2

3 "Ақпараттар жинау бойынша идеялар" кезеңіне арналған жаттығуларды әзірлеу

2

4 Жұмыстарды көрсету

Бағамдау – Белсенді оқыту

2

10

Айтылым және тыңдалым дағдыларын дамыту

1 Айтылым және тыңдалым дағдыларының жүйелілігін түсіну

2

2 Айтылым және тыңдалым жаттығулары

2

3 Ықшамсабақты жоспарлау

2

4 Ықшамсабақ

Бағамдау – Пән бойынша педагогикалық білім

2

3-апта

Күн №

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

3-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

Алға ілгерілеуді бағалау және келесі қадам туралы ойлану

11

Жазылым дағдыларын дамыту

1 Жазылым көрсеткіштерін жақсарту

2

2 Фильмді пайдалану

2

3 Фильмді пайдалану

2

4 Бірлескен жазылым

2

12

Өз бетінше жазылымды қолдау

1 Мұғалімнің жетекшілігімен жүретін жазылым

2

2 Өз бетінше жазылым

2

3 Жазылым құрылымдарын құрастыру

2

4 Жазылым құрылымдарын көрсету

Бағамдау – Ойлау сипаты

2

13

Ілгерілеу және жетістікке жету (критериалды бағалау)

1 Табыс критерийлерін белгілеу

2

2 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

3 Ықшамсабақты жоспарлау

2

4 Ықшамсабақ

Бағамдау – Оқушылардың қажеттіліктерін ескеру

2

14

Орыс тілінде оқытатын мектептегі қазақ тілі сабағын жоспарлау

1 Сабақ жоспарларын әзірлеу

2

2 Сабақ жоспарларын әзірлеу

2

3 Сабақ жоспарларын көрсету

Бағамдау – Жаңартылған білім беру бағдарламасын жоспарлау және түсіну

2

4 Сабақ жоспарларын көрсету

2

15

Рефлексия және білімді бекіту


1 Материалдар мен жаттығуларға шолу жасау

2

2 Материалдар мен жаттығуларға шолу жасау

2

3 Мәтіндердің түрлері

2

4 Қысқаша сипаттама жазу

2

4-апта. Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер (жалғасы) және мұғалімдерді оқытуға дайындық

Күн №

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

16

Орыс тілінде оқытатын мектептегі қазақ тілі сабағын жоспарлау

1-3-апталар

1 Оқу бағдарламалары мен оқу жоспарларына шолу

2

2 1-апта жоспарына шолу

2

3 2-апта жоспарына шолу

2

4 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

17

Орыс тілінде оқытатын мектептегі қазақ тілі сабағын жоспарлау

3-4-апталар

1 3-4-апталар жоспарына шолу

2

2 3 және 4-апталар жоспарына шолу

3 3 және 4-апталар жоспарына шолу

3

4 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

18

Орыс тілінде оқытатын мектептегі қазақ тілі сабағын жоспарлау

5 және 6-апта

1 5-апта

2

2 5 және 6-апта жоспарына шолу

2

3 5 және 6-апта жоспарына шолу

2

4 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

19

Орыс тілінде оқытатын мектептегі қазақ тілі сабағын жоспарлау

7 және 8-апта

1 7-апта жоспарына шолу

2

2 7 және 8-апта жоспарына шолу

2

3 7 және 8-апта жоспарына шолу

2

4 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

20

Алға ілгерілеу мен ойлауды бағамдау және нығайту

1 Ықшамсабақ жаттығуларын жоспарлау

2

2 Ықшамсабақ

Бағамдау: жоспарлау, белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

2 Ықшамсабақ

Бағамдау: жоспарлау, белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

4 Рефлексия және бағамдау

2

Ескерту: 1 академиялық сағат – 45 минут

Барлығы: 160 академиялық сағат

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту аясында орыс тілінде
оқытатын мектептердің қазақ тілі
мұғалімдерінің біліктілігін арттырудың
білім беру бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту аясында орыс тілінде
оқытатын мектептердің қазақ тілі
мұғалімдерінің біліктілігін арттырудың
білім беру бағдарламасына 3-қосымша

Шет тілін меңгеру деңгейін анықтаудың жалпыеуропалық критерийлері

Тәжірибелі қолданушы

C2

Кез келген естіген немесе оқыған хабарламаларды оңай түсінеді. Хабарламаны еске түсіре отырып, әртүрлі ауызша және жазбаша деректер арқылы ақпаратты қорытып талдай алады. Күрделі жағдайларда қажетті мағыналық реңктерді айқындай отырып, ойын еркін жеткізе алады.

C1

Әртүрлі тақырыптағы күрделі және көлемді мәтіндерді түсінеді, астарлы мағыналарын біледі. Сөздер мен сөз тіркестерін қолдану кезінде ешқандай кедергісіз өз ойын тез жеткізе алады. Тілді әлеуметтік, ғылыми және кәсіби қызметінде шебер және тиімді қолданады. Күрделі тақырыптар бойынша нақты, дұрыс құрылымдалған, жан-жақты мәтіндер құрастыруда лексикалық және грамматикалық бірліктерді меңгергенін көрсетеді.

Тәуелсіз қолданушы

B2

Абстрактілі және нақты тақырыптардағы күрделі мәтіндердің, оның ішінде өзінің саласына қатысты техникалық мазмұндағы мәтіндерді талқылаулардың негізгі идеясын түсінеді. Өз ойын еркін және тез жеткізе алады, тілдің өкілдерімен кедергісіз, еркін қарым-қатынас жасай алады. Әртүрлі тақырыптарда нақты және негізгі мәселеде өз ойын анық білдіріп, әртүрлі нұсқалардың артықшылығы мен кемшіліктерін көрсете алады.

B1

Жұмыста, мектепте, демалыста және т.б. жағдайларда тұрақты түрде талқыланатын таныс тақырыптардағы стандартты хабарламалардың негізгі ойын түсінеді. Сол тілде сөйлейтін елге барғанда кездесуі мүмкін көптеген жағдайларда оқым жағдайларда абыржымайды. Өзіне таныс немесе өзін қызықтыратын тақырыптарға байланысты хабарламалар құрастыра алады. Өзінің тәжірибесін, оқиғаларды, армандарын, сенімдерін, ұмтылысын қысқаша сипаттап, өзінің көзқарасы мен жоспарларын түсіндіре алады.

Базалық қолданушы

A2

Өмірдің негізгі салаларына байланысты жекелеген сөйлемдер мен жиі қолданылатын сөз тіркестерін түсінеді (мысалы, өзінің жеке басына қатысты ақпарат, отбасы, сауда, жергілікті мекенжайы, жұмысқа орналасу және т.б. туралы). Қарым-қатынас барысында өзіне таныс немесе тұрмыстық тақырыптарға қатысты тікелей ақпарат алмасуды қажет ететін қарапайым күнделікті міндеттерді шеше алады. Қарапайым сөз тіркестерімен өзінің өмірі, өзінің жұмыс орнына қатысты, сондай-ақ өзге де тез шешуді қажет ететін мәселелерді талқылай алады.

A1

Белгілі бір нақты бағыттағы қажеттілікті қанағаттандыруға бағытталған күнделікті өмірдегі таныс сөздер мен негізгі сөз тіркестерін түсінеді және қолданады. Өзін және өзге адамдарды таныстыра алады, сондай-ақ жеке өміріне қатысты сұрақтар қойып, оларға жауап бере алады, мысалы, тұрғылықты мекенжайы, таныс адамдар және адамның нені меңгергендігі туралы. Егер адамдар ақырын және анық сөйлесе, қарапайым деңгейде қарым-қатынас жасай алады, көмекке келуге дайындығын білдіреді.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту аясында орыс тілінде
оқытатын мектептердің қазақ тілі
мұғалімдерінің біліктілігін арттырудың
білім беру бағдарламасына 4-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту аясында орыс тілінде
оқытатын мектептердің қазақ тілі
мұғалімдерінің біліктілігін арттырудың
білім беру бағдарламасына 5-қосымша

Сыныптан сыныпқа көшуде оқытудың спиральділігі

1-сынып

Таныс әріптерді қолдана отырып, сөздерді жазу

2-сынып

Қарапайым сөйлемдер құрастыру

3-сынып

Қарапайым әңгіме жазу (2 немесе 3 сөйлем)

4-сынып

Баяндау және суреттеу сипатындағы мәтіндерді жазу/теру

5-сынып

Берілген тақырыпта әңгімені құрастыру/ теру, интербелсенді тұсаукесерді қолдана отырып мәтіндерді абзацқа бөлу

6-сынып

Әңгімелесу стиліндегі және баяндау мен суреттеу сипатындағы мәтіндер құрастыру; хабарламалар жазу (SMS, e-mail, жарнамалық мәтіндер, блогтар)

7-сынып

Әдеби стильде баяндау сипатындағы және сипаттама мәтіндерді құру; ресми стильде қозғау салу сипатындағы мәтіндер, ресми-іскерлік стильдегі мәтіндер (өтініш, өтінім)

8-сынып

Ресми стильде қозғау салу сипатындағы мәтіндерді құру, ғылыми стильдегі сипаттама мәтіндерді құру, ресми стильдегі мәтіндер (қолжазба, өмірбаян), сендіру элементтері бар сипаттама мәтін, әдеби стильдегі сипаттама

9-сынып

Ресми стильдегі мәтіндер құрастыру (суретті сипаттау, проблемалы мақала, оқиға орнынан репортаж, жазбалар, сұхбат, шолу, өзі көрген фильмге шолу, оқылған кітапқа, пьесаға шолу жасау), сендіру элементтері бар сипаттама мәтін, сендіру элементтері бар баяндама мәтін, баяндау элементтері бар өозғау салу сипатындағы мәтін

10-сынып

Мақсаттар мен коммуникациялық жағдайға сәйкес берілген тақырып бойынша түрі мен стилі жағынан әртүрлі мәтіндер құрастыру

11-сынып

Мақсаттар мен коммуникациялық жағдайға сәйкес берілген тақырып бойынша түрі мен стилі жағынан әртүрлі мәтіндер құрастыру; лингвистикалық және жанрлық ерекшеліктерін айқындау

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 3-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама қазақ тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі пәнінің білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты қазақ тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі пәнінің мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақ тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      7. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) мұғалімдердің орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге орыс тілі бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер қазақ тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарынақол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

4. Пәнге шолу

      13. Қазақ тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі және орыс тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі бойынша жаңартылған оқу бағдарламаларын әзірлеуде оқу жоспарларының екі тіл үшін ұқсас, барабар мазмұнда дайындалуы ескерілді. Бұл белгілі бір тілді оқыту үдерісін айрықшалауға, жекелеуге жол бермейді.

      14. Жаңартылған барлық құжаттардың жалпы құрылымы оқытуда басқа оқу бағдарламаларымен танысуға ықпал етеді. Сонымен қатар, жаңартылған оқу бағдарламалары оқытудың бір тілден екінші тілге көшуіне көмектесе отырып бар құзыреттіліктерін кеңейтеді (мысалы, мәтінді оқи білу). Төменде "тілдік жүйелілік" мақсатында жасалған жаңартылған оқу жоспарынан табуға болатын сипаттамалар берілген:

      1) тілді оқу мақсатының ауқымын нақты айқындау;

      2) тілді оқыту (тілдік қызмет түрлерінің атауы) мен сипаттауда (тұжырымдамалар мен жіктелімі) қолданылатын терминдерді біршама реттеу;

      3) бағалау әдістерін реттеу ("Еуропадағы тілдік білім беру саясатын дамыту бойынша нұсқаулықтан").

      15. Екінші тілді меңгеру үдерісінде тілдік қабілетті сипаттауда, осы Бағдарламаға 3-қосымшаға сәйкес, Шет тілін меңгеру деңгейін анықтаудың жалпыеуропалық критерийлері қолданылады. Іс-әрекеттердің ретін анықтау мақсатында оқыту мен бағалау үдерісінде критерийлер қолданылады, бұл тәжірибенің жүйелілігін қамтамасыз етеді.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      16. Пән бойынша білім мен дағдылар оқу бағыттары бойынша ұйымдастырылған. Одан әрі бағыттар кіші бағыттарға бөлінеді, олар дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейінде орналастырылған. Оқу кезеңдеріне қатысты оқудан күтілетін нәтижелер бойынша кіші бағыттар пәннің оқу мақсатын құрайды. Оқу мақсаттары әрбір кіші бағыт шеңберіндегі алға ілгерілеуді көрсетеді. Бұл мұғалімдерге оқудың алдыңғы кезеңдері мен орындалуы қажетті тапсырмалар туралы оқушыларды хабардар ете отырып, оқытуды жоспарлауға және бағалауға мүмкіндік береді:

      1) 1-бағыт: Тыңдалым;

      2) 2-бағыт: Айтылым;

      3) 3-бағыт: Оқылым;

      4) 4-бағыт: Жазылым.

      17. Одан әрі негізгі бағыттар дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейіндегі бөлімдерге бөлінеді. Бөлімдер санат бойынша бөлінісін білдіріп, оқу мақсаттарын айқындайды. Оқу мақсаттары әрбір бағыт бойынша ілгерілеуді білдіріп, мұғалімдердің жоспарлауына және бағалауына, оқушылармен алдағы қадамдары туралы ойларымен бөлісуіне мүмкіндік береді.

      18. Тыңдалым ауызша хабарламаларды, сөздер мен мәтіндердің мағынасын түсінуді, алдын ала бағалауды және ақпараттың негізгі және маңызды сәттерін анықтау мен әдеби нормаларды өзектендіруді қамтиды.

      19. Айтылым сөздік қорды қолдануды, әңгімелеуді және тыңдалған немесе оқылған мәтінді сараптауды, ауызша өтініштерді құрастыру мен бағалауды және аудиобейне материалдар үшін негізделген дәлелдерді қамтиды.

      20. Оқылым арқылы оқушылар мәтінді және оқу стратегиясының типтерін түсінуге, негізгі ойды анықтауға, негізгі ойды және мәтіннің құрылымдық бөліктерін, мәтіннің стилі мен типін анықтауды, оқылған мәтін негізінде сұрақтар құрастыруды, әртүрлі дректерден қосымша ақпаратты айқындауды және мәтіндердің салыстырмалы сараптамасын қолдануды үйренеді.

      21. Жазылым сипаттау құралдарын, материалдарды оқу мен аудиобейне материалдарды, грамматикалық және сөздік нормаларды, орфографиялық қағидаттар мен пунктуациялық нормаларды және шығармашылықты қолдана отырып әртүрлі стильдегі және типтегі мәтіндерді құруды қарастырады.

      22. Білім беру бағдарламасының негізіне алынған маңызды қағидат, осы Бағдарламаға 4-қосымшаға сәйкес, спиральді оқу үлгісі болып табылады. Спираль тәрізділік қағидаты бойынша құрылған білім беру бағдарламасын жақтаушылар оның төмендегідей басымдықтарына назар аударады:

      1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат қайталанып бекітіліп отырады;

      2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуды жүзеге асыруға мүмкіндік береді;

      3) оқушылар бұрын алған білімдерін курстың мақсатына жетуде жетістіктерге қол жеткізу үшін қолдана алады.

      23. Білім беру бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөліктер мен бағыттарға біріктірілген. Білім алу кезінде сыныптан сыныпқа ауыса отырып, осы Бағдарламаға 5-қосымшаға сәйкес, оқушылар өз дағдыларын барлық бағыттарда жетілдіреді.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Оқытуға кіріспе

2

2 Жаңартылған білім беру бағдарламасы

2

3 Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

4 Тілдік дағдыларды дамыту

2

2

Тиімді оқыту және оқу

1 Тиімді сабақ беру мен оқытудың сипаттамалары

2

2 Белсенді оқу

2

3 Белсенді оқу

2

4 Оқу ортасы

2

3

Бағалау

1 Бағалау қағидаттары

2

2 Критериалды бағалау моделі

2

3 Қалыптастырушы бағалау

2

4 Ішкі жиынтық бағалау, критериалды бағалауға дайындық және критериалды бағалау бойынша материалдарға шолу жасау

2

4

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру: жоспарлау және ресурстар

1 Жаңартылған білім беру бағдарламасы: оқу бағдарламасы және оқу жоспарлары

2

2 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

3 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

4 Ресурстар

2

5

Тілдік білім мен дағдыларды дамытудың маңызы

1 Тілдік дағдыларды дамыту не үшін керек?

2

2 Тілдік дағдыларды дамытудың маңыздылығы

2

3 Жазылымды үйретудің жүйелілігі

2

4 Жазылымды үйретудің жүйелілігі (жалғасы)

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

2-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

6

Оқылым дағдыларын дамыту

1 Оқылым көрсеткіштерін жақсарту

2

2 Оқушылар оқуды қалай үйреніп жатыр

2

3 Мұғалімнің жетекшілігімен жүретін оқылым

2

4 Бірлескен оқылым мен мұғалімнің жетекшілігімен жүретін оқылымды жоспарлау

2

7

Тілдік талдау және мәтіннің талдауы

1 Белсенді оқылым стратегиялары

2

2 Белсенді оқылым стратегиялары (жалғасы)

2

3 Белсенді оқылым стратегияларын әзірлеу

2

4 Белсенді оқылым стратегияларын көрсету

2

8

Зерттеу дағдыларын дамыту

1 Графикалық органайзерлерді ұсыну

2

2 Графикалық органайзерлерді қолдану

2

3 Ықшамсабақты жоспарлау

2

4 Ықшамсабақ

Бағамдау – Пән бойынша педагогикалық білім

2

9

Ақпараттар жинау бойынша идеялар

1 Бірлескен әңгімелеу

2

2 Ойын стратегиясы

2

3 "Ақпараттар жинау бойынша идеялар" кезеңіне арналған жаттығуларды әзірлеу

2

4 Жұмыстарды көрсету

Бағамдау – Белсенді оқыту

2

10

Айтылым және тыңдалым дағдыларын дамыту

1 Айтылым және тыңдалым дағдыларының жүйелілігін түсіну

2

2 Айтылым және тыңдалым жаттығулары

2

3 Ықшамсабақты жоспарлау

2

4 Ықшамсабақ

Бағамдау – Пән бойынша педагогикалық білім

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

3-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

Алға ілгерілеуді бағалау және келесі қадам туралы ойлану

11

Жазылым дағдыларын дамыту

1 Жазылым көрсеткіштерін жақсарту

2

2 Фильмді пайдалану

2

3 Фильмді пайдалану

2

4 Бірлескен жазылым

2

12

Өз бетінше жазылымды қолдау

1 Мұғалімнің жетекшілігімен жүретін жазылым

2

2 Өз бетінше жазылым

2

3 Жазылым құрылымдарын құрастыру

2

4 Жазылым құрылымдарын көрсету

Бағамдау – Ойлау сипаты

2

13

Ілгерілеу және жетістікке жету (критериалды бағалау)

1 Табыс критерийлерін белгілеу

2

2 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

3 Ықшамсабақты жоспарлау

2

4 Ықшамсабақ

Бағамдау – Оқушылардың қажеттіліктерін ескеру

2

14

Сабақты жоспарлау

1 Сабақ жоспарларын әзірлеу

2

2 Сабақ жоспарларын әзірлеу

2

3 Сабақ жоспарларын көрсету

Бағамдау – Жаңартылған білім беру бағдарламасын жоспарлау және түсіну

2

4 Сабақ жоспарларын көрсету

2

15

Рефлексия және білімді бекіту

1 Материалдар мен жаттығуларға шолу жасау

2

2 Материалдар мен жаттығуларға шолу жасау

2

3 Мәтіндердің түрлері

2

4 Қысқаша сипаттама жазу

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

4-апта. Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер (жалғасы) және мұғалімдерді оқытуға дайындық

16

1-2-апталардың сабағын жоспарлау

1 Оқу бағдарламалары мен оқу жоспарларына шолу

2

2 1-апта жоспарына шолу

2

3 2-апта жоспарына шолу

2

4 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

17

3-4-апталардың сабағын жоспарлау

1 3-4-апталар жоспарына шолу

2

2 3 және 4-апталар жоспарына шолу

3 3 және 4-апталар жоспарына шолу

3

4 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

18

5-6-апталардың сабағын жоспарлау

1 5-апта

2

2 5 және 6-апта жоспарына шолу

2

3 5 және 6-апта жоспарына шолу

2

4 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

19

7-8-апталардың сабағын жоспарлау

1 7-апта жоспарына шолу

2

2 7 және 8-апта жоспарына шолу

2

3 7 және 8-апта жоспарына шолу

2

4 Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау

2

210

Алға ілгерілеу мен ойлауды бағамдау және нығайту

1 Ықшамсабақ жаттығуларын жоспарлау

2

2 Ықшамсабақ

Бағамдау: жоспарлау, белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

2 Ықшамсабақ

Бағамдау: жоспарлау, белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

4 Рефлексия және бағамдау

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

      Дэвид Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
3-қосымша

Шет тілін меңгеру деңгейін анықтаудың жалпыеуропалық критерийлері

Тәжірибелі қолданушы

C2

Кез келген естіген немесе оқыған хабарламаларды оңай түсінеді. Хабарламаны еске түсіре отырып, әртүрлі ауызша және жазбаша деректер арқылы ақпаратты қорытып талдай алады. Күрделі жағдайларда қажетті мағыналық реңктерді айқындай отырып, ойын еркін жеткізе алады.


C1

Әртүрлі тақырыптағы күрделі және көлемді мәтіндерді түсінеді, астарлы мағыналарын біледі. Сөздер мен сөз тіркестерін қолдану кезінде ешқандай кедергісіз өз ойын тез жеткізе алады. Тілді әлеуметтік, ғылыми және кәсіби қызметінде шебер және тиімді қолданады. Күрделі тақырыптар бойынша нақты, дұрыс құрылымдалған, жан-жақты мәтіндер құрастыруда лексикалық және грамматикалық бірліктерді меңгергенін көрсетеді.

Тәуелсіз қолданушы

B2

Абстрактілі және нақты тақырыптардағы күрделі мәтіндердің, оның ішінде өзінің саласына қатысты техникалық мазмұндағы мәтіндерді талқылаулардың негізгі идеясын түсінеді. Өз ойын еркін және тез жеткізе алады, тілдің өкілдерімен кедергісіз, еркін қарым-қатынас жасай алады. Әртүрлі тақырыптарда нақты және негізгі мәселеде өз ойын анық білдіріп, әртүрлі нұсқалардың артықшылығы мен кемшіліктерін көрсете алады.

B1

Жұмыста, мектепте, демалыста және т.б. жағдайларда тұрақты түрде талқыланатын таныс тақырыптардағы стандартты хабарламалардың негізгі ойын түсінеді. Сол тілде сөйлейтін елге барғанда кездесуі мүмкін көптеген жағдайларда оқым жағдайларда абыржымайды. Өзіне таныс немесе өзін қызықтыратын тақырыптарға байланысты хабарламалар құрастыра алады. Өзінің тәжірибесін, оқиғаларды, армандарын, сенімдерін, ұмтылысын қысқаша сипаттап, өзінің көзқарасы мен жоспарларын түсіндіре алады.

Базалық қолданушы

A2

Өмірдің негізгі салаларына байланысты жекелеген сөйлемдер мен жиі қолданылатын сөз тіркестерін түсінеді (мысалы, өзінің жеке басына қатысты ақпарат, отбасы, сауда, жергілікті мекенжайы, жұмысқа орналасу және т.б. туралы). Қарым-қатынас барысында өзіне таныс немесе тұрмыстық тақырыптарға қатысты тікелей ақпарат алмасуды қажет ететін қарапайым күнделікті міндеттерді шеше алады. Қарапайым сөз тіркестерімен өзінің өмірі, өзінің жұмыс орнына қатысты, сондай-ақ өзге де тез шешуді қажет ететін мәселелерді талқылай алады.

A1

Белгілі бір нақты бағыттағы қажеттілікті қанағаттандыруға бағытталған күнделікті өмірдегі таныс сөздер мен негізгі сөз тіркестерін түсінеді және қолданады. Өзін және өзге адамдарды таныстыра алады, сондай-ақ жеке өміріне қатысты сұрақтар қойып, оларға жауап бере алады, мысалы, тұрғылықты мекенжайы, таныс адамдар және адамның нені меңгергендігі туралы. Егер адамдар ақырын және анық сөйлесе, қарапайым деңгейде қарым-қатынас жасай алады, көмекке келуге дайындығын білдіреді.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
4-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу моделі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
5-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу модел

1-сынып

Таныс әріптерді қолдана отырып, сөздерді жазу

2-сынып

Қарапайым сөйлемдер құрастыру

3-сынып

Қарапайым әңгімелер жазу (2 немесе 3 сөйлем)

4-сынып

Баяндау және суреттеу сипатындағы мәтіндерді жазу/теру

5-сынып

Берілген тақырыпта әңгімені құрастыру/ теру, интерактивті тұсаукесерді қолдана отырып мәтіндерді абзацқа бөлу

6-сынып

Әңгімелесу стиліндегі және баяндау мен суреттеу сипатындағы мәтіндер құрастыру; хабарламалар жазу (SMS, e-mail, жарнамалық мәтіндер, блогтар)

7-сынып

Әдеби стильде баяндау сипатындағы және сипаттама мәтіндерді құру; ресми стильде қозғау салу сипатындағы мәтіндер, ресми-іскерлік стильдегі мәтіндер (өтініш, өтінім)

8-сынып

Ресми стильде қозғау салу сипатындағы мәтіндерді құру, ғылыми стильдегі сипаттама мәтіндерді құру, ресми стильдегі мәтіндер (қолжазба, өмірбаян), сендіру элементтері бар сипаттама мәтін, әдеби стильдегі сипаттама

9-сынып

Ресми стильдегі мәтіндер құрастыру (суретті сипаттау, проблемалы мақала, оқиға орнынан репортаж, жазбалар, сұхбат, шолу, өзі көрген фильмге шолу, оқылған кітапқа, пьесаға шолу жасау), сендіру элементтері бар сипаттама мәтін, сендіру элементтері бар баяндама мәтін, баяндау элементтері бар өозғау салу сипатындағы мәтін

10-сынып

Мақсаттар мен коммуникациялық жағдайға сәйкес берілген тақырып бойынша түрі мен стилі жағынан әртүрлі мәтіндер құрастыру

11-сынып

Мақсаттар мен коммуникациялық жағдайға сәйкес берілген тақырып бойынша түрі мен стилі жағынан әртүрлі мәтіндер құрастыру; лингвистикалық және жанрлық ерекшеліктерін айқындау

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 4-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) “Педагогикалық шеберлік орталығы” жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама орыс тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі пәнінің білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты орыс тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі пәнінің мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты:

      Орыс тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      7. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) мұғалімдердің орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға "Оқу жоспары" 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге орыс тілі бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарынақол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

4. Пәнге шолу

      13. Қазақ тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі және орыс тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі бойынша жаңартылған білім беру бағдарламаларын әзірлеуде екі тілге арналған оқу жоспарлары ұқсас, барабар. Бұл тілді оқыту үдерісін айрықшалауға, жекелеуге жол бермейді.

      14. Жаңартылған барлық құжаттардың жалпы құрылымы оқытуда басқа оқу бағдарламаларымен танысуға ықпал етеді. Сонымен қатар, жаңартылған оқу бағдарламалары оқытудың бір тілден екінші тілге көшуіне көмектесе отырып бар құзыреттіліктерін кеңейтеді (мысалы, мәтінді оқи білу). Төменде "тілдік жүйелілік" мақсатында жасалған жаңартылған оқу жоспарынан табуға болатын сипаттамалар берілген:

      1) тілді оқу мақсатының ауқымын нақты айқындау;

      2) тілді оқыту (тілдік қызмет түрлерінің атауы) мен сипаттауда (тұжырымдамалар мен жіктелімі) қолданылатын терминдерді біршама реттеу;

      3) бағалау әдістерін реттеу ("Еуропадағы тілдік білім беру саясатын дамыту бойынша нұсқаулықтан").

      15. Орыс тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілін оқыту оқушылардың тілдік дағдыларын қалыптастырады, сондықтан да олар өз ана тілін құрметтей, оның әлеуметтік маңызын ұғына алады, тілді дұрыс қолданып, тілдік нормаларды бұзбауға үйретеді, оқушылардың жатық сөйлеп, сауатты жазуды меңгеруіне мүмкіндік береді.

      16. Осы Бағдарламаның негізгі қағидаты қарым-қатынас жасау тәсілі арқылы тілді оқыту мен оқу нысандары мен әдістерін кеңейту болып табылады.

      17. Орыс тілін үйрену үдерісінде оқушылар:

      1) орыс тілінің әлеуметтік қызметін таниды;

      2) тілдік мәдениеттің әлеуметтік мәнін түсінеді;

      3) әдеби тілдің лексикалық, грамматикалық, стилистикалық, пунктуациялық нормаларын, сондай-ақ лексикалық бірліктерді дұрыс айту және дұрыс жазуды үйренеді;

      4) өз пікірін еркін, ашық білдіруге үйренеді (ауызша да, жазбаша түрде де);

      5) нақты жағдайларға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын қолдана алады.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      18. Орыс тілінде оқу үш бағыт бойынша құрылған:

      1) 1-бағыт: Тыңдалым және айтылым

      2) 2-бағыт: Оқылым

      3) 3-бағыт: Жазылым.

      19. Пәннің мазмұны, білім және түсінік тілдік бағыттар (бөлімдер) бойынша ұйымдастырылған. Бағыттар кіші бағыттарға (бөлімдер) бөлінген, оларда сынып бойынша оқу мақсаттары күтілетін нәтижелер түрінде берілген: дағды немесе білік, білім немесе түсінік. Әрбір кіші бағыт ішінде тізбектеліп ұйымдастырылған оқу мақсаттары мұғалімдерге жоспарлауға және бағалауға, оқушылармен алдағы қадамдары туралы ойларымен бөлісуіне мүмкіндік береді.

      20. "Тыңдалым және айтылым" бағыты (бөлімі) оқушылардың тыңдалатын материалдағы ақпаратты түсіну және жауап алу мүмкіндігін қамтамасыз етеді; негізгі идеяны анықтау, күрделі талдау және астыртын ойды аша білу, сондай-ақ өздерінің естігендерін бағалай білуге қабілеттілікті қамтамасыз етеді.

      21. "Оқылым" бағыты (бөлімі)оқушылардың мәтіннің мазмұны мен лексикасын ұғынуға, мәтіннің өзіндік ерекшеліктерін анықтауға, әртүрлі оқылым стратегияларын қолдануға, сондай-ақ әртүрлі мәтіннен қажетті ақпаратты тауып, салыстыруына мүмкіндік береді.

      22. "Жазылым" бағыты оқушылардың өздерінің жазуын жоспарлай білуіне, әртүрлі стильдер мен жанрларда жаза білулеріне; мәтіндерді салыстыруға; дұрыс грамматика мен пунктуацияны қолдана білуіне, сондай-ақ мәтінді өзгерту және түзете білу дағдыларын үйренуіне мүмкіндік береді.

      23. Орыс тілінде оқытатын мектептердегі орыс тілі бойынша оқу бағдарламасының әзірленуіне, 3-қосымшаға сәйкес, спиральді оқу моделі негіз болған.

      24. Білім беру бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары бағыттар (бөлімдер) мен кіші бағыттарға (бөлімшелерге) біріктірілген.

      25. Спиральді оқу бағдарламасының құрылымы оқу бағдарламасының оқу мақсаттары оқушылардың сыныптан сыныпқа көшу барысында алға ілгерілеуіне орай анық көрінеді. Мысалы, "Сыныптан сыныпқа көшуде оқытудың спиральділігі" атты 4-қосымшаға сәйкес, "оқылым" бағыты бойынша оқушылар ақпаратты анағұрлым кеңейтілген түрде қайта қарап, кеңейтіп отырады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Курсқа кіріспе

2

2 Жаңартылған білім беру бағдарламасы

2

3 Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

4 Тілді дамыту

2

2

Тиімді оқыту және оқу

1 Тиімді оқыту мен оқудың сипаттамалары

2

2 Белсенді оқу

2

3 Белсенді оқу

2

4 Оқу ортасы

2

3

Бағалау

1 Бағалау қағидаттары

2

2 Критериалды бағалау моделі

2

3 Қалыптастырушы бағалау

2

4 Ішкі жиынтық бағалау, Нәтижелерді жариялау, критериалды бағалауға дайындық және критериалды бағалаудың материалдарын шолу

2

4

Жаңаңтылған білім беру бағдарламасын іске асыру: жоспарлау және ресурстар

1 Жаңартылған білім беру бағдарламасы: оқу бағдарламасы және оқу жоспарлары

2

2 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

3 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

4 Ресурстар

2

5

Тілдік білім мен дағдыларды дамытудың маңызы

1 Тілдік дағдыларды дамытудың маңызы

2

2 Тілдік дағдыларға тән ерекшеліктер

2

3 Тілдік дағдылардың маңыздылығына өзгелердің көзін жеткізу

2

4 Жетістіктерді көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу – Белсенді оқу

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

2-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

6

Түсіну дағдылары және стратегиялары

Тыңдалым дағдылары

1 Тиімді тыңдалымның анықтамасы

Бағамдауға арналған жаттығу – Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2 Тиімді тыңдалым стратегиялары

2

3 Тыңдалым жаттығуларын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

4 Тыңдалым жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу – Белсенді оқу

2

7

Түсіну дағдылары және стратегиялары

Айтылым дағдылары

1 Сөйлеу дағдыларын дамыту стратегиялары

2

2 Сөйлеу дағдыларын дамыту стратегиялары

Бағамдауға арналған жаттығу - Пәндік педагогикалық білім

2

3 Айтылым жаттығуларын әзірлеу

2

4 Айтылым жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу – Оқыту дағдылары

2

8

Түсіну дағдылары және стратегиялары

Оқылым дағдылары

1 Белсенді оқылым стратегиялары

Бағамдауға арналған жаттығу – Ойлау сипаты

2

2 Белсенді оқылым стратегиялары: проблема шешу

2

3 Оқылым жаттығуларын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

4 Оқылым жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу – Мұғалімдердің қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

9

Түсіну дағдылары және стратегиялары

Жазылым дағдылары

1 Жазылым дағдыларын дамыту стратегиялары

Бағамдауға арналған жаттығу - Пәндік педагогикалық білім

2

2 Жазылым жаттығуларын саралау

2

3 Сараланған жазылым жаттығуларын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

4 Сараланған жазылым жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу – Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

10

Оқушы жұмысының сапасын жетілдіруге арналған жаттығулар

1 Жұмысты жетілдіруге көмектесу үшін сөздік қорды байыту стратегиялары

2

2 Өзара түзетуді бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу – Мұғалімдердің қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3 Оқушы жұмысының сапасын жетілдіру жаттығуларын әзірлеу

2

4 Оқушы жұмысының сапасын жетілдіру жаттығуларын көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу – Мұғалімдердің қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

3-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

Алға ілгерілеуді бағалау және келесі қадам туралы ойлану

11

Зерттеу дағдыларын дамыту

1 Графикалық органайзерлерді табу, әзірлеу және қолдану

2

2 Зерттеу дағдыларын қалыптастыру

2

3 Зерттеу дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығуларды әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

4 Зерттеу дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығуларды көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу – Мұғалімдердің қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

12

Мәтін түзу және өзгерту

1 Қолдау көрсету және күрделендіру мақсатында мәтінді түрлендіру

Бағамдауға арналған жаттығу – Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2 Тиімді сұрақ-жауап

2

3 Мәтін құруға арналған жазылым құрылымдарын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

4 Мәтін құруға арналған жазылым құрылымдарын көрсету

2

13

Алға ілгерілеу және үлгерім

1 Табыс критерийлерін белгілеу (1)

Бағамдауға арналған жаттығу – Критериалды бағалау

2

2 Табыс критерийлерін белгілеу (2)

2

3 Бағалау жөніндегі нұсқаулық және табыс критерийі

Бағамдауға арналған жаттығу – Критериалды бағалау

2

4 Бағалау жөніндегі нұсқаулық және табыс критерийін көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу – Критериалды бағалау

2

14

Тіл сабақтарын жоспарлау

1 Сабақ жоспарларын әзірлеу

2

2 Сабақ жоспарларын әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

3 Сабақ жоспарларын көрсету

2

4 Сабақ жоспарларын тексеру

Бағамдауға арналған жаттығу – Белсенді оқу

2

15

Алға ілгерілеу мен ойлауды бағамдау

1 Ықшамсабақ жаттығуларын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

2 Ықшамсабақ

2

3 Ықшамсабақ

Бағамдауға арналған жаттығу – Белсенді оқу

2

4 Ықшамсабақты көрсету

Бағамдауға арналған жаттығу – Мұғалімдердің қажеттіліктерін анықтау

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

4-апта: Бағдарламаны іске асыруға дайындық

16

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыруға дайындық

1 Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарын шолу

Бағамдауға арналған жаттығу – Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2 Материалдар мен жаттығуларды шолу

2

3 Материалдар мен жаттығуларды шолу

2

4 Тақырыптар мен ұғымдар кестесін әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу - Жоспарлау

2

17

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыруды өзіне лайықтау

1 Оқу жоспарының 1 аптасына арналған материалдарды қайта әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу – Белсенді оқу

2

2 Оқу жоспарының 2 және 3-апталарына арналған материалдарды қайта әзірлеу

2

3 Оқу жоспарының 2 және 3-апталарына арналған материалдарды қайта әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу – Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4 Өзара және өзін-өзі бағамдау

Бағамдауға арналған жаттығу – Оқыту дағдылары

2

18

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыруды өзіне лайықтау

1 Оқу жоспарының 4 және 5-апталарына арналған материалдарды қайта әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу -

2

2 Оқу жоспарының 6 және 7-апталарына арналған материалдарды қайта әзірлеу

2

3 Оқу жоспарының 6 және 7-апталарына арналған материалдарды қайта әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу

2

4 Өзара және өзін-өзі бағамдау

Бағамдауға арналған жаттығу – Оқыту дағдылары

2

19

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыруды өзіне лайықтау

1 Оқу жоспарының 11 және 12-күндеріне арналған материалдарды қайта әзірлеу

Бағамдауға арналған жаттығу - Пәндік педагогикалық білім

2

2 Критериалды бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу – Критериалды бағалау

2

3 Өзара бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу – Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4 Өзін-өзі бағамдау

Бағамдауға арналған жаттығу – Ойлау сипаты

2

20

Алға ілгерілеу мен идеяларды бағамдау/ жинақтау

1 Түзету

Бағамдауға арналған жаттығу - Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2 Ширату және бүкіл топ орындайтын жаттығуларды әзірлеу және қолдану

Бағамдауға арналған жаттығу - Пәндік педагогикалық білім

2

3 Оқушылардың алға ілгерілеуін тексеру

Бағамдауға арналған жаттығу - Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4 Курсты бағамдауға мүмкіндік беру

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу моделі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердегі "Орыс тілі" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
4-қосымша

Сыныптан сыныпқа көшуде оқытудың спиральділігі

5-сынып

Мәтінді оқу және негізгі ақпаратты түсіну, мәтін бөлімтерін анықтау

6-сынып

Негізгі және қосымша, таныс және бейтаныс ақпаратты анықтау

7-сынып

Мәтінді оқу және негізгі ақпарат пен оның детальдарын түсіну, мәтіндегі негізгі және жасырын ақпаратты анықтай білу

8-сынып

Мәтіндегі негізгі қорытындыларды түсіну және таныстыру, нақты көзқарасты растау

10-сынып

Нақты көзқарасты растау үшін негізгі қорытындыларды іздеу мақсатында мәтінді оқу

11-сынып

Түрлі жанр мен тақырыптарда жазылған күрделі мәтіндерді түсіну

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 5-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ағылшын тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ағылшын тілі" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама ағылшын тілі пәнінің білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты ағылшын тілі пәнінің мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты:

      Ағылшын тілі пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      7. Күтілетін нәтижелер:

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) мұғалімдердің орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға "Оқу жоспары" 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге қазақ тілі бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер орыс тілінде оқытатын мектептердегі "Қазақ тілі" пәні бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарынақол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

4. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      13. Ағылшын тілін оқыту тұрғысынан білім мен дағдыны қатар игеру коммуникациялық актілерді жүзеге асыру үшін әлеуметтік мәнмәтінде қатысымның өзге де қатысушыларымен немесе өз-өзімен қарым-қатынас жасау үшін аса жеке мәнмәтінде қолдану мақсатында тілге үйрену үдерісі болып табылатын, осы Бағдарламаның 3-қосымшасына сәйкес, Шет тілін меңгеру деңгейін анықтаудың жалпыеуропалық критерийлері шеңберінде бекітілген "жасай аламын" тәсіліне сәйкес жүзеге асырылады. Қарым-қатынас жасау актілері тілдік қызмет нысандарынан тұрады. Мұндай нысандарды төрт ауқымды санатпен сипаттауға болады, олар:

      1) қабылдау;

      2) өндіру;

      3) өзара әрекеттесу;

      4) қайта құру.

      14. Пән бойынша білім мен дағды осы Бағдарламаның 4-қосымшасына сәйкес, оқу бағыттары бойынша ұйымдастырылған. Одан әрі бағыттар кіші бағыттарға бөлінеді, олар дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейінде орналастырылған. Оқу кезеңдеріне қатысты оқудан күтілетін нәтижелер бойынша кіші бағыттар пәннің оқу мақсатын құрайды. Оқу мақсаттары әрбір кіші бағыт шеңберіндегі алға ілгерілеуді көрсетеді. Бұл мұғалімдерге оқудың алдыңғы кезеңдері мен орындалуы қажетті тапсырмалар туралы оқушыларды хабардар ете отырып, оқытуды жоспарлауға және бағалауға мүмкіндік береді.

      15. Ағылшын тілі бойынша білім беру бағдарламасының құрылымына негіз болған маңызды қағидат осы Бағдарламаның "Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі" атты 5-қосымшасында келтірілген спиральді оқу бағдарламасының тұжырымдамасы болып табылады. Білім беру бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөліктер мен бағыттарға біріктірілген.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ағылшын тілі"
пәні бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақ тақырыбы

Сағат саны

1-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе және бағдарлама шеңберінде қолданылатын терминдермен таныстыру

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Курсқа кіріспе

2

2 Жаңартылған білім беру бағдарламасы

2

3 Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

4 Тілді дамыту

2

2

Тиімді оқыту мен оқу

1 Тиімді оқыту мен оқудың сипаттамалары

2

2 Белсенді оқу (1)

2

3 Белсенді оқу (2)

2

4 Оқу ортасы

2

3

Критериалды бағалаудың түйінді тәсілдері

1 Бағалау қағидаттары

2

2 Критериалды бағалау моделі

2

3 Қалыптастырушы бағалау

2

4 Ішкі жиынтық бағалау

2

4

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру: жоспарлау және ресурстар

1 Жаңартылған білім беру бағдарламасы: оқу бағдарламасы және оқу жоспарлары

2

2 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау (1)

2

3 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау (2)

2

4 Ресурстар

2

5

Тілдік білім мен дағдыларды дамытудың маңызы

1 Оқу бағдарламасы шеңберінде лексиканы оқыту мен оқу

2

2 Оқу бағдарламасы шеңберінде мазмұн мен мәнмәтіннің рөлі

2

3 Жоғары деңгейлі ойлау дағдыларын дамыту

2

4 Ықшамсабақ: тұлғалық-бағдарланған қызметке шоғырлану

2


Күн

Күн тақырыбы

Сабақ тақырыбы

Сағат саны

2-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

6

Бастауыш білім берудегі тілді оқыту әдістемесі

Бастауыш білім берудегі тыңдалым және айтылым дағдылары

1 Мұғалімнің тілді түрлендіруі және стратегиялар

2

2 Модельдеу, алу, өңдеу және қайта өңдеу әдістері

2

3 Тыңдалым дағдысы бойынша тапсырмалар мен стратегиялардың түрлері

2

4 Оқушылардың айтылым дағдысын дамыту және оның қызметі

2

7

Ерте жастан сауаттылыққа үйретудің әдіс-тәсілдері

Бастауыш білім берудегі оқылым және жазылым дағдылары

1 Ағылшын тілінің негізгі қағидаттары туралы ақпарат беру

2

2 Жазылым дағдысы, дұрыс жазу емлесі және мәтіннің мағынасын ажырату - оқушылардың оқуында кезедесетін ықтимал қиындықтардың бірі

2

3 Баланы ерте жастан оқуға үйрету қызметінің түрлері

2

4 Баланы ерте жастан жазуға үйрету қызметінің түрлері

2

8

Бастауыш білім беруде оқу үдерісін басқару сипаттамалары

1 Сыныпта тілге қатысты қойылатын сұрақтардың түрлері және түзету әдістері

2

2 Әңгіме әдісін қолдану

2

3 Шығармашылық қызметті дамыту және көрсету

2

4 Пәнаралық оқыту

2

9

Мұғалімнің тіл туралы түсінігін дамыту және орта сыныптарда ағылшын тілін тәжірибелік тұрғыдан меңгерту старатегияларын модельдеу

1 Оқу бағдарламасы бойынша тілдік дағдылар және оқудың мақсаты мен міндеттері

2

2 Грамматика мен лексиканы оқыту: таныстырылым және тұжырымдаманы тексеру

2

3 Оқушыларды оқыту әдістері: тілдік жазбалар мен қосымша анықтамалық ресурстарды пайдалану

2

4 Тәжірибеде "жаңа" тілдік стратегияларды қолдану: мұғалімнің рөлі

2

10

Орта сыныптарда оқылым және жазылым дағдыларын дамыту стратегиялары

1 Оқығанын түсіну және оқу бағдарламасының шеңберінде дағдыларды талқылау

2

2 Мәтінмен жұмыс істеу стратегиялары туралы оқушының түсінігін дамыту

2

3 Жазылым дағдысының циклі: жазылым дағдысын дамыту сабақтарындағы ықшам кезеңдерді көрсету

2

4 Оқушылардың жазбаша әрекетінің нәтижесіне қатысты кері байланыс жасау бағалау стратегиялары

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақ тақырыбы

Сағат саны

3-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер (жалғасы)

Ілгерілеуді бағалау және рефлексия

11

Сыныпты басқару, ықшам кезеңдердің нәтижелері, мониторинг және орта сыныптардағы тыңдалым мен айтылым дағдылары туралы пікірлер

1 Жаңартылған бағдарлама шеңберінде тыңдалым дағдыларын дамыту үлгілерін көрсету

2

2 Тыңдалым дағдысын оқыту сабақтарының ықшам кезеңдері және тыңдалымның кіріктірілген нәтижелері

2

3 Айтылым дағдысындағы топтық және бүкіл сыныптық қызмет түрлері

2

4 Сыныптағы менеджмент, ауызекі сөйлеу тіліне арналған тапсырмаларға мониторинг жүргізу және кері байланыс орнату

2

12

Ресурстарды іздестіруді дамыту, бейімдеу және бағдарлама үшін дағдыларды жете түсіну

1 Кең көлемде қолданылатын ресурстардың түрлері және олардың оқу нәтижесіне ықпалы

2

2 Пәндік-тілдік кіріктірілген оқудағы тәсілдер және пәндік-тілдік кіріктірілген оқудың әдістерін іздестіру

2

3 Жаңартылған оқу бағдарламасы шеңберінде оқу мақсаттарына қатысты ресурстарды бағалау

2

4 Тілді қолдануда тиісті қолдау көрсете отырып, сыныппен (әріптесімен) бірге пәнаралық байланысты көрсететін ресурсты таныстыру

2

13

Ілгерілеу және жетістіктер (сыныпты бағалау)

1 Табыс критерийлерінің сараланған және айқындалған түрлері

2

2 Оқу мақсатының, сабақ мақсатының және табыс критерийлерінің арасындағы айырмашылықты анықтау

2

3 Бағалау жөніндегі әдістемелік нұсқаулықты және табыс критерийлерін зерделеу

2

4 Бағалау әдісін және кері байланысты пайдалану арқылы ықшамсабақты жүргізу

2

14

Тіл сабақтарын жоспарлау

1 Сабақ жоспарларының өлшемдері мен сипаттамаларына назар аудару

2

2 Тізбектелген сабақтар топтамасын жоспарлаудың ықшам кезеңдерін анықтау

2

3 Оқу үшін бағалау, тұжырымдамаларды тексеру, шоғырлану, кері байланыс және жоспардағы түгел топтың қатысумен жүргізілетін талқылау

2

4 Әріптестеріне ықшам жоспарлардың "негіздемесін" таныстыру

2

15

Оқушыларды оқу бағдарламасының мазмұнына тарту және ықшамсабаққа кіріспе

1 Оқушыларды тарту әдісі: сабақтың түйінді мәселелері, дербестендіру, "алмастырылған оқу" аралас оқыту моделі, бекіту түрлері

2

2 Тапсырма-қойылым: өзара әрекеттесуге және ынталандыруға ықпал ету

2

4 Ықшамсабақтың қағидаттары мен тәжірибесіне кіріспе. Көрсетілетін бейне сабақтарға шолу

2

1 Ықшамсабақ: тізбектелген сабақтар топтамасына кіріспе

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақ тақырыбы

Сағат саны

16

Бастауыш сыныпқа арналған ресурстарға шолу

Сабақтарды жоспарлау және өткізу (ықшамсабақ)

1 Бастауыш сыныптағы айтылым мен тыңдалым дағдыларына арналған материалдар мен ресурстарға шолу

2

2 Бастауыш сыныптағы айтылым мен жазылым дағдыларын дамытуға арналған сабақтарды жоспарлау

2

3 Ықшамсабақ: өзара бағалау және тренердің бағалауы

3,0

17

Бастауыш сыныпқа арналған ресурстарға шолу

Сабақтарды жоспарлау және өткізу (ықшамсабақ)

1 Бастауыш сыныптағы оқылым мен жазылым дағдыларына арналған материалдарға шолу (грамматика)

2

2 Оқылым мен жазылым дағдыларын дамытуға арналған сабақтарды жоспарлау

2

3 Ықшамсабақ: өзара бағалау және тренердің бағалауы

3,0

18

Сабақтарды жоспарлау және өткізу (ықшамсабақ)

1 Оқылым мен жазылым дағдыларын дамытуға арналған материалдарға шолу және ағылшын тілін пайдалану (грамматика)

2

2 Айтылым мен жазылым дағдыларын дамытуға арналған сабақтарды жоспарлау (грамматика)

2

3 Ықшамсабақ: өзара бағалау және тренердің бағалауы

3,0

19

Сабақтарды жоспарлау және өткізу (ықшамсабақ)

1 Орта сыныптағы айтылым мен тыңдалым дағдыларына арналған материалдар мен ресурстарға шолу

2

2 Оқылым мен жазылым дағдыларын дамытуға арналған сабақтарды жоспарлау

2

3 Ықшамсабақ: өзара бағалау және тренердің бағалауы

3,0

20

Түйінді тұжырымдамаларға шолу

Оқыту мен оқуды бағамдау

1 Оқу бағдарламасының құжаттамасына қатысты сұрақтар, іздеу және жауаптар

2 Оқу бағдарламасының идеяларымен одан әрі кәсіби өзара байланыс орнату үшін әріптестеріне ресурстардың таныстырылымын жасау

2

2

3 Курс барысында ұсынылған жаңартылған оқу бағдарламасының негізгі педагогикалық әдіс-тәсілдеріне шолу

2

4 Оқыту мен оқуды бағалау және оқыту мен оқуды рефлексиялау үшін мүмкіндіктер туғызу

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ағылшын тілі"
пәні бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ағылшын тілі"
пәні бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 3-қосымша

Шет тілін меңгеру деңгейін анықтаудың жалпыеуропалық критерийлері

Тәжірибелі қолданушы

C2

Кез келген естіген немесе оқыған хабарламаларды оңай түсінеді. Хабарламаны еске түсіре отырып, әртүрлі ауызша және жазбаша деректер арқылы ақпаратты қорытып талдай алады. Күрделі жағдайларда қажетті мағыналық реңктерді айқындай отырып, ойын еркін жеткізе алады.


C1

Әртүрлі тақырыптағы күрделі және көлемді мәтіндерді түсінеді, астарлы мағыналарын біледі. Сөздер мен сөз тіркестерін қолдану кезінде ешқандай кедергісіз өз ойын тез жеткізе алады. Тілді әлеуметтік, ғылыми және кәсіби қызметінде шебер және тиімді қолданады. Күрделі тақырыптар бойынша нақты, дұрыс құрылымдалған, жан-жақты мәтіндер құрастыруда лексикалық және грамматикалық бірліктерді меңгергенін көрсетеді.

Тәуелсіз қолданушы

B2

Абстрактілі және нақты тақырыптардағы күрделі мәтіндердің, оның ішінде өзінің саласына қатысты техникалық мазмұндағы мәтіндерді талқылаулардың негізгі идеясын түсінеді. Өз ойын еркін және тез жеткізе алады, тілдің өкілдерімен кедергісіз, еркін қарым-қатынас жасай алады. Әртүрлі тақырыптарда нақты және негізгі мәселеде өз ойын анық білдіріп, әртүрлі нұсқалардың артықшылығы мен кемшіліктерін көрсете алады.

B1

Жұмыста, мектепте, демалыста және т.б. жағдайларда тұрақты түрде талқыланатын таныс тақырыптардағы стандартты хабарламалардың негізгі ойын түсінеді. Сол тілде сөйлейтін елге барғанда кездесуі мүмкін көптеген жағдайларда оқым жағдайларда абыржымайды. Өзіне таныс немесе өзін қызықтыратын тақырыптарға байланысты хабарламалар құрастыра алады. Өзінің тәжірибесін, оқиғаларды, армандарын, сенімдерін, ұмтылысын қысқаша сипаттап, өзінің көзқарасы мен жоспарларын түсіндіре алады.

Базалық қолданушы

A2

Өмірдің негізгі салаларына байланысты жекелеген сөйлемдер мен жиі қолданылатын сөз тіркестерін түсінеді (мысалы, өзінің жеке басына қатысты ақпарат, отбасы, сауда, жергілікті мекенжайы, жұмысқа орналасу және т.б. туралы). Қарым-қатынас барысында өзіне таныс немесе тұрмыстық тақырыптарға қатысты тікелей ақпарат алмасуды қажет ететін қарапайым күнделікті міндеттерді шеше алады. Қарапайым сөз тіркестерімен өзінің өмірі, өзінің жұмыс орнына қатысты, сондай-ақ өзге де тез шешуді қажет ететін мәселелерді талқылай алады.

A1

Белгілі бір нақты бағыттағы қажеттілікті қанағаттандыруға бағытталған күнделікті өмірдегі таныс сөздер мен негізгі сөз тіркестерін түсінеді және қолданады. Өзін және өзге адамдарды таныстыра алады, сондай-ақ жеке өміріне қатысты сұрақтар қойып, оларға жауап бере алады, мысалы, тұрғылықты мекенжайы, таныс адамдар және адамның нені меңгергендігі туралы. Егер адамдар ақырын және анық сөйлесе, қарапайым деңгейде қарым-қатынас жасай алады, көмекке келуге дайындығын білдіреді.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ағылшын тілі"
пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
4-қосымша

Тіл бағыттары

1-бағыт: Мазмұн

Бастауыш мектеп оқушылары оқу бағдарламасының әртүрлі контенттерін зерделейді, әсіресе әңгіме барысындағы қарым-қатынас пен негізгі идеяларды алмастыруға назар аударылады. Оқушылар өздерінің ойлау бейнесін айтылым дағдысы үдерісінде және басқа оқушылардың сөйлеу тілін түсіну арқылы жетілдіреді, өзімен оқитын оқушыларға деген жауапкершілікті сезінетін болады. Ағылшын тілінің мазмұнын зерделеу оқу жоспарындағы басқа да пәндерге қолданылған тұжырымдамаларды бекітуге ықпал етеді.

Орта мектеп оқушылары академиялық пәндерді табысты зерделеуге қажетті дағдыларын жетілдіреді. Мұндай дағдыларға оқу мен талқылау арқылы мәдениетаралық түсінікті дамытудағы, ақпаратты нақты жүйелендірудегі, белгілі бір проблемаларды шешу мақсатындағы айтылым мен тыңдалым дағдыларын жатқызуға болады.

2-бағыт: Тыңдалым

Бастауыш мектеп оқушылары мәтін көлемінде тілдің барлық саласын қамтитын тыңдалым дағдысының түрлі нысандарымен танысатын болады – оқиғалар, әндер, тақпақтар, рөлдік ойындар, өлеңдер, жырлар және сипаттау. Бұл оларға осы салалардың өзара байланысын көруге мүмкіндік береді, қарапайым сөздерді түсінуге және нұсқаулыққа сүйене отырып, өздерінің тыңдалым дағдыларын жетілдіру шамасында өзге тілді игеруге және қабылдауға көмектеседі.

Орта мектеп оқушылары оқу жоспарындағы әртүрлі қысқа әрі көлемді мәтіндерді және кең ауқымдағы тақырыптарды түсінуге және сезінуге үйренеді. Олар оқу жоспарында және ортақ тақырыптарда көрсетілген бірқалыпты қарқында айқын естілетін ұзақ сөздердің мәнін түсіну дағдысын жетілдіре алады.

3-бағыт: Айтылым

Бастауыш сынып оқушылары ағылшын тілінде топпен, жұппен әңгімелесе отырып, жалпы талқылауларға қатыса отырып, өзін бейресми және жартылай ресми жағдаяттарда елестете отырып, тілдік тәжірибеден өтеді. Олар өзінің жеке ойлары мен идеяларына талдау жасау үшін сұрақтар қою, адамдарды және заттарды сипаттау, оқиғалар туралы әңгімелеу және басқа адамдардың әңгімесін түсіну арқылы ағылшын тілінің дыбыстарын дұрыс дыбыстау дағдыларын жетілдіреді.

Орта мектеп оқушылары білімнің мәні мен мағынасын анықтау, айқындау, салыстыру және бағалау үшін жалпы және анағұрлым күрделі сұрақтар қоюға үйренеді. Олар сөйлемнің мағынасын айқын көрсету қабілеттерін дамытады, топпен және жұппен немесе бүкіл сыныппен оқу жоспарында көрсетілген тақырыптарда немесе ортақ тақырыптарда әңгімелесе отырып, пайымдауға, пікірлесуге үйренеді.

4-бағыт: Оқылым

Бастауыш мектеп оқушылары ағылшын тіліндегі мәтіннің мағынасын түсінуге үйренеді және қоршаған орта мен анағұрлым кең әлеуметтік ортамен байланысты қысқа мәтіндерді жалпы және жан-жақты түсіну мақсатында оқылым дағдысын игереді.

Орта мектеп оқушылары орта көлемдегі көркем немесе басқа да бағыттағы мәтіндерді түсінеді және оларды талдау дағдыларын жетілдіреді. Олар оқу жоспарындағы тақырыптарда берілген немесе барлығына ортақ таныс тақырыптардағы мәтіндердің мағынасын түсінуді үйренеді.

5-бағыт: Жазылым

Бастауыш мектеп оқушылары негізгі жазу және қолтаңбаны қалыптастыру дағдыларын игереді. Ағылшын орфографиясындағы үлгілерді қолдануға, көркем және басқа да бағыттағы қысқаша мәтіндерді жазуды үйренеді.

Орта мектеп оқушылары жоспар құру, жобаның қолжазбалық нұсқасын құру дағдыларын жетілдіреді, жиі қолданылатын лексиканың, дұрыс грамматика мен тыныс белгілерінің көмегімен мәтіндерді түзетуге үйренеді.

6-бағыт: Ағылшын тілін қолдану

Бастауыш мектеп оқушылары балалардың көзқарасы тұрғысынан мағынаға ие болатындай жасырын тілдік бағыттылыққа ие мәнмәтінді талдау арқылы, ағылшын тілінің құзіретін пайдалану арқылы тәжірибе алады. Олар мағынаға және бастапқыда "тілдің бір үлесі" ретінде қабылдайтын нысандарды пайдалануға назар аударады.

Орта мектеп оқушылары жақсы лексикалық қатар мен тілдің сан алуандылығын, сонымен қатар дәлдіктің жоғары деңгейін пайдалана отырып, өз ойын білдіру дағдыларына үйренеді. Бұл кезеңнің басында оқушылардың көпшілігі абстрактілі терминдерде ойлау дағдыларын өңдейді, сондықтан да олар тілді пән ретінде талдауға дайын болады. Мағына түзу және әлеуметтік өзара әрекеттесуді өңдеуге қосымша мұғалім нақты мәмәтіндегі тілге қатысты тілдік модельдер мен нұсқаулықтарды ұсынады. Оқушылар өткен шақ, осы шақ және келер шақ түрлерін, модальдық етістікті, негізгі етіс және ырықсыз етісті, тура және жанама сөздерді пайдаланады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ағылшын тілі"
пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
5-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 6-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) “Педагогикалық шеберлік орталығы” жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – ПШО ЖМ) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама қазақ тілінде оқытатын мектептердегі бастауыш сыныптары бойынша білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты қазақ тілінде оқытатын мектептердегі бастауыш сынып мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарлама шолу

      5. Бағдарламаның мақсаттары:

      1) мұғалімдерді бастауыш сыныптарға арналған жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) мұғалімдердің бастауыш сыныптарға арналған жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді қалай әзірлеу керектігін түсінуін, қолдана және модельдей білуін қамтамасыз ету;

      3) мұғалімдердің бастауыш сыныптарға арналған жаңартылған білім беру бағдарламасынан күтілетін нәтижелерге қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) жаңартылған білім беру бағдарламасы және онымен байланысты оқу жоспарлары мен критериалды бағалау туралы түсінік қалыптастыру;

      2) мұғалімдердің жаңартылған оқу бағдарламасын оқыту үшін қажетті дағдыларды меңгеруін қамтамасыз ету.

      7. Күтілетін нәтижелер:

      Мұғалімдер:

      1) білім беру бағдарламасының және онымен байланысты оқу жоспарларының құрылымын;

      2) білім беру бағдарламасының мазмұны мен күрделілігінің өсу ретін;

      3) білім беру бағдарламасымен және оны іске асырумен байланысты құжаттамалардың мақсаты мен ресімделуін;

      4) білім беру бағдарламасында қолданылатын бағалау моделін;

      5) білім беру бағдарламасын іске асыруға көмектесетін тиісті педагогикалық тәсілдерді біледі және түсінеді.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге бастауыш сынып пәндері бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер қазақ тілінде оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарынақол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

      13. Білім беру бағдарламалары осы Бағдарламаның 3-қосымшасына сәйкес, оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын Джером Брунердің спиральді оқу үлгісіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөліктер мен бағыттарға біріктірілген.

      14. Бастауыш сыныпқа арналған бұл оқу үлгісі мынадай мәнмәтінде түсіндіріледі және оқуға ұсынылады – оқу жоспарына сәйкестік тәсілін сипаттайтын пәннің шолуы. Бұдан кейін теория бойынша тараулар ұсынылады:

      1) бастауыш сыныптардағы оқу жоспарының құрылымы;

      2) бастауыш сыныптардағы педагогикалық тәсілдер;

      3) бастауыш сыныптарда критериалды бағалауды пайдалану.

4. Бағдарламаға шолу

      15. Бастауыш сыныпта оқытылатын әр пәннің мәні мен мақсаттары әр бастауыш сынып пәндерінің оқу бағдарламаларының 1.1 және 1.2-тарауларында жан-жақты сипатталған. 1-сыныпта ғана оқытылатын пәндердің оқу мақсаттары сол пәнге арналған оқу бағдарламаларында ұсынылады. Ал 2-4-сыныптарда оқытылатын пәндердің оқу мақсаттары бір оқу бағдарламасында, сол сияқты 1-4-сыныптарда оқытылатын пәндердің оқу мақсаттары бір оқу бағдарламасында қамтылатын болады. Бастауыш сыныптарда алты негізгі және 4 арнайы пән оқытылатын болғандықтан, жаңартылған білім беру бағдарламасында жан-жақты және теңестірілген тәсіл қолданылады, олардың әрқайсысын оқыту үшін уақыт теңестіріліп бөлінген. Алайда Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердің бастауыш сынып мұғалімдерінің біліктілігін арттыру бағдарламасы шеңберінде орыс тілі, бейнелеу өнері, музыка және ағылшын тілі пәндері қамтылмайды, бұл пәндер бойынша жеке біліктілікті арттыру курстары көзделген.

      16. Әр пәнге бөлінген сағат саны тиісті оқу жоспарларында бейнеленеді, бұл оқу жоспарлары бастауыш сынып мұғалімдерінің біліктілігін арттыру курсы барысында пайдаланылатын болады. Жаттығулардың басым бөлігі әр оқу жоспарының 1-бөлімінен алынған:

      1) Қазақ тілінде оқытатын мектептердегі қазақ тілі, 2-сынып, 1-бөлім;

      2) Сауат ашу, 1-сынып, 1-бөлім;

      3) Әдебиеттік оқу, 2-сынып, 1-бөлім;

      4) Математика, 1-сынып, 1.1A бөлімі;

      5) Жаратылыстану, 1-сынып, 1A бөлімі;

      6) Дүниетану, 1-сынып, 1A бөлімі.

      17. Осы Бағдарламаның "Оқудағы бағыттар" атты 4-қосымшасында көрсетілгендей, әр оқу бағдарламасының шеңберінде бірқатар оқу бағыттары көзделген.

      18. Тілдік бағыттар - тыңдалым және айтылым, оқылым және жазылым. Бастауыш мектептегі тілдік пәндердің (қазақ тілі, сауат ашу және әдебиеттік оқу) оқу бағдарламаларының мақсаты – қазақ тілін үйренуге негіз қалау. Бұл әртүрлі қарым-қатынас салалары мен жағдайлары, стилистикалық ресурстар, дұрыс дыбыстау, орфографиялық және орфоэпиялық нормалар, сондай-ақ жанрлар мен стильдерді білуге қатысты құрылым мен функцияларды қамтиды. Бағдарламада әртүрлі қарым-қатынас салаларында және жағдайларда өз ойын еркін жеткізуге мүмкіндік беретін айтылым және танымдық жаттығуларға, қарым-қатынас жасай білу қабілеті мен дағдыларына ерекше назар аударылады. Қазақ тілін оқу барысында оқушылар жалпы әлем мен адамзат туралы білім алады және тіл мен әдеби мұраның құндылығын түсінеді, соның арқасында кез-келген мәселеге қатысты өз көзқарасын білдіре алады.

      19. Осы Бағдарламаның "Тілдік бағыттар аспектілері" атты 5-қосымшасында көрсетілген тілдік пәндердің әрқайсысы үшін үш бағыт бірдей болып табылады: тыңдалым және айтылым, оқылым және жазылым. Алайда, бұл пәндер тілдің әртүрлі аспектілеріне бағытталғанына қарамастан, білім беру бағдарламасында, атап айтсар болсақ, талап етілетін дағдылар бойынша ұқсастық бар. Бағдарламаның мазмұнындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтай отырып, мұғалім тиісті білім беру бағдарламаларын өзара байланыстырып, нығайтатын жаттығуларды жоспарлай алады. Мысалы, "әдебиеттік оқу" пәніндегі мәтіндерді жазылым дағдысын дамытуға арналған мықты модель ретінде пайдалануға болады, ол орфографиялық және грамматикалық нормаларды қамтиды, сол себепті бұлар алдағы уақытта жазылым бойынша жаттығуға негіз бола алады.

      20. Математика бағыты. Кішкентай балаларға бастауыш білім берудің маңызды мақсаттары мен мәселелерін шешуде пән ретінде математиканың қосатын үлесі зор. Математика тілінің негіздерін үйрену арқылы оқушылар басқа пәндер аясында, мысалы, жаратылыстануды оқу кезінде қажет болатын анағұрлым күрделі математиканы түсінуге мүмкіндік алады. Сонымен қатар, математика әртүрлі мәселелерге қатысты қалай әрекет етіп, проблемаларды шешу жолдарын түсінуге көмектесе отырып, логикалық ойлау дағдыларын дамыту, арифметикалық алгоритмдерді қолдану, геометриялық құрылымдарды орындау және математикалық зерттеу жүргізу қабілетін жетілдіруге мүмкіндік береді. Оқу мақсаттарына негізделе отырып, оқушылар сан, алгебра, геометрия және математикалық модельдеу туралы білу арқылы математиканы түсінетін болады. Математикалық талдауды орындау арқылы оқушылар өз сұрақтарына және басқа адамдардың сұрақтарына жауап беру үшін білімдерін, рәсімдерді, әдіс-тәсілдер мен технологияларды қолданады.

      21. Жаратылыстану бағыты. Жаратылыстану пәні бойынша білім беру бағдарламасында ғылыми зерттеу жүргізу дағдылары мен біз өмір сүретін әлем туралы білімге ерекше назар аударылады. Бастауыш сыныпта жаратылыстануды зерделеу оқушыларға мынадай дағдыларды қалыптастырып дамытуға көмектеседі:

      1) зерттелетін тақырыпты таңдау;

      2) сұрақ қойып, оған жауап беру тәсілдерін табу;

      3) зерттеу жүргізу жоспарын құру;

      4) болжам жасау;

      5) сұраққа жауап беру үшін зерттеу жүргізу, зерттеу нәтижесінде алынған түрлі деректерді жинау, өңдеу және түсіндіру.

      22. Жаратылыстану пәні бойынша білім беру бағдарламасы кіші жастағы оқушыларды жоғары сыныпқа барғанда және жоғары оқу орындарында биология, химия және физика салаларында зерттеу жүргізуге дайындайды.

      23. Дүниетану бағыты. Дүниетану пәні бойынша білім беру бағдарламасы оқушылардың қиялын ояту арқылы олардың білімқұмарлығын ынталандыруды көздейді. Ол бізді қоршаған әлемде болып жатқан үдерістерді тарихи, географиялық және әлеуметтік тұрғыдан түсінудің маңызды бөлігі болып табылатын фактіге негізделген білімді және ақпараттық контентті дамытуға бағытталған. Білім беру бағдарламасы Қазақстандағы адамдардың әлеуметтік, моральдық, шығармашылық және қарым-қатынас тәжірибесін бейнелейді. Ол гуманитарлық ғылымдар мен әлеуметтік ғылымдарды шынайы өмір жағдайында зерделеуге жол аша отырып, оқушыларға өзінің оқу үдерісін бақылауға мүмкіндік береді. Зерттеуге негізделген оқу стратегияларын пайдалану арқылы оқушылар ақпаратты жинап, талдап, ұсынатын алады, бұл оларға белсенді азаматтық ұстанымы бар адам болып өсуге көмектеседі.

      24. Бастауыш сыныптың арнайы пәндері бағыты. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде оқытатын мектептердің бастауыш сынып мұғалімдерінің біліктілігін арттыру бағдарламасы шеңберінде орыс тілі, бейнелеу өнері, музыка және ағылшын тілі пәндері қамтылмайды, бұл пәндер бойынша жеке біліктілікті арттыру курстары көзделген.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      25. Барлық пәндердің бағыттары өз ішінде кіші бағыттарға бөлінеді, олар дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейіне қарай жіктеледі. Кіші бағыттар сынып деңгейінде күтілетін нәтижелерді білдірген кезде оқу мақсаттары болып саналады. Осындай оқу мақсаттары оқушыларға оларға алда еңсеруге тура келетін белестерді белгілеп, мұғалімдерге жоспарлауға және бағалауға мүмкіндік бере отырып, әр кіші бағыттың аясындағы алға ілгерілеуді көрсетеді.

      26. Оқушылар алға ілгерілеу шамасына қарай бір сыныптан келесі сыныпқа ауысқан сайын бұл тақырыптарды анағұрлым тереңірек түсінеді және онымен байланысты тиісті тұжырымдамаларды қолдануға мүмкіндік алады. Осы Бағдарламаның "Білік пен дағдылардың өсу реті" атты 6-қосымшасына сәйкес, бастауыш сыныптарға арналған математика пәні бойынша спиральді білім беру бағдарламасындағы ілгерілеуді оңай көруге болады, айталық оқушылар қосу және алу тұжырымдамаларының негізінде өткенді қайталайды және жаңа білім қалыптастырады.

      27. Оқушылардың бойында өмір бойы білім алу дағдыларын қалыпастыру мақсатында бастауыш сыныпқа арналған пәндердің шеңберінде мұғалімдер әрбір оқу жылында нені оқыту керектігін және оқу сапасы қандай болу керектігін анық білгені абзал. Оқушылардың, сондай-ақ мұғалімдер мен мектептердің әралуандығын қамту үшін бастауыш сыныпқа арналған білім беру бағдарламасы айтарлықтай икемді. Туған тілі қазақ тілі болып табылатын оқушыларға арнап бай, құнарлы тілдік орта ұсына отырып, білім беру бағдарламасы мұғалімдердің тіл саласында туындап қалуы мүмкін проблемалар туралы барынша хабардар болуын қамтамасыз етуге тиіс. Оқушылар әртүрлі пәндердің шеңберінде қолдануға болатын білім алып, дағдылары мен мінез-құлқын қалыптастырады, бұл оқушыларға мектептен тыс өмірде қолдануға болатын дағдыларды меңгеруге көмектеседі. Осындай дағдыларға сауаттылық, математикалық ойлау қабілеті, сын тұрғысынан және шығармашылық ойлау кіреді, бірақ бұл тізім бұлармен шектелмейді.

      28. Бір пәнді бөліп-бөліп оқыту маңызды болып табылатынына қарамастан, пәнаралық байланыс жаттығулары пәндерді анағұрлым сапалы зерделеуге мүмкіндік береді. Білімдерді ықпалдастыру оқу үдесірін оқушы үшін анағұрлым байланысқан және маңызды етуге бағытталған.

6. Бастауыш сыныптардағы критериалды бағалау

      29. Оқушылардың бастауыш сынып пәндері бойынша үлгерімі екі тәсілмен бағаланады: қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау. Қалыптастырушы бағалау күнделікті оқытудың бір бөлігі ретінде күнде қолданылады. Ішкі жиынтық бағалау оқу жылы бойында белгілі бір уақыт аралығда өткізіледі (1 және 2-сыныптарды ескермегенде). 1-сынып оқушыларының жасы мен ерекшеліктерін ескере отырып, осы кезеңде ішкі жиынтық бағалау жүргізілмейді. 1-сынып оқушыларының ілгерілеуінің барлық бағалары қалыптастырушы бағалауға негізделеді. 2-сыныпта оқу жылының соңында бір рет ішкі жиынтық бағалау өткізіледі, ол оқу жылының түгел мазмұнын қамтиды. Қосымша ақпаратты "Критериалды бағалау моделі: Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған басшылық" құжатынан табуға болады.

      30. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты қадағалау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      31. Біліктілікті арттыру курсы кезінде бастауыш сыныпта оқытылатын әрбір пәнге арналған Оқушылардың оқу жетістіктерін критериалды бағалау жөніндегі мұғалімге арналған әдістемелік нұсқаулыққа жүгіну қажет. Бұл құжаттар мұғалімдерге оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттары тұрғысынан оқушылардың үлгерімінің дәлелдерін жинап, олар бойынша шешім шығаруға септігін тигізеді. Осы Бағдарламаның "Қалыптастырушы бағалау мөлшерлемесі" атты 7-қосымшасына сәйкес, бастауыш сыныпта оқыған кезде сыныптар бойынша келесі қалыптастырушы бағалау мөлшерлемесі пайдаланылады.

      32. Ішкі жиынтық бағалау тоқсанды немесе сыныпты аяқтау кезінде оқу мақсаттарына сәйкес оқушылардың алған білімдері мен жинаған дағдыларының нәтижесін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалау нәтижелерін толықтырады. Әр тестінің құрылымы мен ұзақтығы туралы және оларды басқару әдістері туралы ақпаратты "Критериалды бағалау моделі: Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған басшылық" әдістемелік құралынан табуға болады. Ішкі жиынтық бағалау аясындағы тестілеу сипаттамаларында сұрақтардың үлгілері мен бағалау сызбалары ұсынылған, одан мұғалімдер әртүрлі дағдылар қалай бағаланатындығын көре алады. Ішкі жиынтық бағалауды Қазақстанда Ұлттық білім академиясы енгізуде. Тест сипаттамаларында сұрақтар мен бағалау кестелерінің шаблондары қамтылған, мұғалімдер әртүрлі дағдылардың қалай бағаланатынын көре алады.

      33. Осы Бағдарламаның "Жиынтық бағалау мөлшерлемесі" атты 8-қосымшасына сәйкес, бастауыш сыныпта оқыған кезде сыныптар бойынша келесі Ішкі жиынтық бағалау мөлшерлемесі пайдаланылады. Критериалды бағалау моделі және оны оқытуда қалай қолдану туралы толық ақпарат "Критериалды бағалау моделі: Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған басшылық" әдістемелік құралында ұсынылған.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

1-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

Курсқа кіріспе

2

Жаңартылған білім беру бағдарламасы

2

Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

Тілді дамыту

2

2

Тиімді оқыту және оқу

Тиімді оқыту мен оқудың тәсілдері

2

Белсенді оқу

2

Белсенді оқу

2

Оқу ортасы

2

3

Критериалды бағалауға арналған негізгі тәсілдер

Бағалау қағидаттары

2

Критериалды бағалау моделі

2

Қалыптастырушы бағалау

2

Ішкі жиынтық бағалау, Нәтижелерді жариялау, Критериалды бағалауға дайындық және Критериалды бағалау материалдарын шолу

2

4

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру: жоспарлау

Бастауыш сараптарға арналған білім беру бағдарламасына шолу

2

Жаңартылған білім беру бағдарламасы: оқу бағдарламасы және оқу жоспарлары

2

Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

5

Дүниетану

Дүниетану пәні бойынша білім беру бағдарламасының ерекшеліктері

2

Дүниетану бойынша қажет құжаттама

2

Дүниетану пәніндегі зерттеуге негізделген оқу

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну; пән бойынша педагогикалық білім

2

2-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

2-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

6

Математика (1)

Математика пәні бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының ерекшеліктері

2

Ресурстар - Сандар және алгебра

2

Ресурстар - Геометрия және математикалық модельдеу

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

7

Математика (2)

Проблемаларды шешу

2

Математика пәні бойынша оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру

2

Математикадағы критериалды бағалау

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

8

Жоспарлау

Жаңартылған білім беру бағдарламасындағы сабақты жоспарлау

2

Математика сабағын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау, оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру, пән бойынша педагогикалық білім

2

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау, оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру, пән бойынша педагогикалық білім

2

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау, оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру, пән бойынша педагогикалық білім

2

9

1-сынып.

Сауат ашу

Сауат ашу бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының ерекшеліктері

2

Айтылым және тыңдалым: белсенді оқу

2

Мұғалімнің жетекшілігімен жүретін оқылым және жазылым

2

2-5-сыныптарға арналған тілді оқыту жөніндегі білім беру бағдарламасындағы ілгерілеу

2

10

2-5-сыныптарға арналған қазақ тілі және әдебиеттік оқу (1)

Қазақ тілі және әдебиеттік оқу бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын салыстыру

2

Қазақ тілі бойынша білім беру бағдарламасындағы тиімді оқу

2

Әдебиеттік оқу – Айтылым және тыңдалым

2

Әдебиеттік оқу – Оқылым және жазылым

2

3-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

3-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

Алға ілгерілеуді бағалау және келесі қадам туралы ойлану

11

2-5-сыныптарға арналған қазақ тілі және әдебиеттік оқу (2)

Қазақ тілі және әдебиеттік оқу сабақтарын жоспарлау

2

Ықшамсабақ жаттығуын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

12

Жаратылыстану (1)

Жаратылыстану бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының ерекшеліктері

2

Жаратылыстанудағы белсенді оқу жаттығулары

2

Жаратылыстанудағы белсенді оқу жаттығулары

2

Жаттығуларды жоспарлау

2

13

Жаратылыстану (2)

Ғылыми-зерттеу дағдыларын үйрету

2

Тәжірибелік жаттығуларды ресурспен қамтамасыз ету

2

Ғылыми-зерттеу дағдыларын бағалау

2

Ғылыми-зерттеу дағдыларын дамытуға арналған жаттығуларды жоспарлау

2

14

Жаратылыстану (3)

Жаратылыстану сабағының моделі

2

Жаратылыстану сабағын жоспарлау

2

Жаратылыстану сабағын жоспарлау

2

Ықшамсабақты жоспарлау

2

15

Ықшамсабақ

Мұғалімдерге арналған ықшамсабақ құндылығы

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім (өзге критерийлерді тексеру)

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім (өзге критерийлерді тексеру)

2

Біліктілікті арттыру курсына шолу жасау

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
4-қосымша

Оқу бағыттары

Бағыт

Қазақ тілі

Сауат ашу

Әдебиеттік оқу

Математика

Жаратылыстану

Дүниетану

1

Тыңдалым және айтылым

Тыңдалым және айтылым

Тыңдалым және айтылым

Сандар

Ғылыми зерттеу дағдылары

Абстрактілі ойлау дағдылары

2

Оқылым

Оқылым

Оқылым

Алгебра

Өсімдіктер

Тарихты білу және түсіну

3

Жазылым

Жазылым

Жазылым

Геометрия

Жануарлар

Тарихты білу және түсіну

4




Математикалық модельдеу

Адамдар

Қоғамды білу және түсіну

5





Материалдар және олардың қасиеттері


6





Ғарыш


7





Күш және қозғалыс


8





Физикалық құбылыстар


  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
5-қосымша

Әрбір тілдік бағыт үшін талап етілетін мазмұн, білім мен дағдылар

Бағыт

Сауат ашу

Қазақ тілі

Әдебиеттік оқу

Тек 1-сынып

2-5-сыныптар

2-5-сыныптар

Жалпы анықтамасы / неге назар аударады

“Сауат ашу білім беру бағдарламасындағы аса маңызды пәндердің бірі болып табылады. Жалпы білімнің негізін қалыптастырады”. (1.1-тараудан алынды)

Мыналарға назар аударады (1.2-тараудан алынды)

Әңгімелер мен қиялын пайдалана отырып, оқуға деген қызығушылығын ояту;

Кез келген пәнді оқу үшін қажетті дағдыларды дамыту: ойлау/тыңдау, есте сақтау, елестету/шығармашылық, сондай-ақ оқылым және жазылым.

“Қазақ тілі білім беру бағдарламасындағы аса маңызды пәндердің бірі болып табылады. Жалпы білімнің негізін қалыптастырады”.

"Қазақ тілі - барлық мектеп пәндерінің тілі. Сондықтан басқа пәндерді түсінуі қазақ тілін білу деңгейіне тәуелді".

(1.1-тараудан алынды)

Мыналарға назар аударады (1.2-тараудан алынды) тілді, оның құрылымы мен функциясын түсінуді қалыптастыру; тіл дағдылары, соның ішінде сөйлеу мәнері, дұрыс дыбыстау, орфография, грамматика және лексика;

... және жоғарыда айтылғандардың барлығы арқылы өз тілін құрметтеу, өз елін мақтан ету, басқаларға төзімділікпен қарау және оқушылардың кез-келген қоғамда өзін еркін ұстай білуі.

“Әдебиеттік оқу – оқушыларға қиялы мен тілін дамытуға, сөз өнерін түсінуге, әдеби және эстетикалық, сондай-ақ адамзат құндылықтарын түсінуге, олардың тілдік дағдылары мен оқылым дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік беретін жалғыз пән. Ол түсініп оқу және сауатты сөйлеу, тәуелсіз сын тұрғысынан ойлау дағдыларын қалыптастырып, оқушының тұлға ретінде дамуына көмектеседі".

(1.1-тараудан алынды)

Мыналарға назар аударады (1.2-тараудан алынды)

Қазақстанның әдеби мұрасын, мәдениетін, адамның мінез-құлқын, қиялын түсіну үшін әдебиетті пайдалану ("оқушының рухани құндылықтарын байыту");

Тілді дамыту үшін әдебиетті пайдалану;

Түрлі жанрларды, олардың ерекшеліктері мен құрылымын түсіну үшін әдебиетті пайдалану;

"Класссика" болып табылатын әдеби туындылар (мысалы, ауыз әдебиеті, ұлттық және әлемдік балалар әдебиетінің үздік үлгілері) туралы білім қалыптастыру;

Оқу мәдениетін дамыту.

Тыңдалым және айтылым

Кез-келген пәнді оқу үшін талап етілетін айтылым және тыңдалым дағдыларына назар аударады.

1-сыныпта оқушылар мыналарды дамытады:

ақпаратты тыңдау және түсіну қабілеті;

дыбыс құрылымдарын, буындарды және сөздердің айтылуын түсіну;

тіл нормаларын пайдалану арқылы пікірлерді салыстыру, сұрақ қою, оқиғаларды жорамалдау және өлеңдерді, мақалдарды, жұмбақтарды және мәнерлеп оқу үшін тілдік және коммуникациялық дағдыларын дамыту (дауыс ырғағы, кідіріс, үнсіз тілдесу)

Айтылым және тыңдалым дағдыларын дамыту арқылы тілге назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

ауызша ақпаратты тыңдайды және мазмұнын/ идеяны, қолданылатын ишараларды түсінеді;

ауызша материалдарды және тіл қалай пайдаланылғанын бағамдайды, мысалы, басқалардың көзін жеткізу үшін; әдеби тәсілдерді пайдаланады;

тиісті тіл нормаларын, әдеби тәсілдерді, құрылымдық/ визуалдық материалдарды пайдалана отырып, диалогке араласады, материалдың мазмұнын айтады, тұжырым жасайды

Айтылым және тыңдалым дағдыларын дамыту арқылы әдебиетке назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

әдеби туындыларды талқылауға қатыса отырып, оның барысында әдеби мәтіндерді қалай түсінетінін көрсете алады (идеяларды анықтау, сұрақтар қою, өз пікірін айту, үзінділердің мазмұнын айту, оқиғалардың қалай өрбитінін жорамалдау арқылы)

сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамытады (1.1-тараудан алынды) / мәтіндерді бағамдайды.

Оқылым

Кез-келген пәнді оқу үшін қажет негізгі оқылым дағдыларына назар аударады.

1-сыныпта оқушылар мыналарды дамытады:

мәтіндердегі негізгі ақпаратты оқу, түсіну және салыстыру дағдылары;

мәтін бойынша қарапайым сұрақ қойып, жауап беру дағдылары;

дыбыстар, олардың бірізділігі және тиісті әріптік құрылымдар туралы түсінік;

түрлі оқылым тәсілдерін қолданып, мәтіннен ақпарат табу дағдылары.

Тілді дамыту мақсатында оқылымға назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

бірқатар оқылым тәсілдерін пайдалана отырып, мәтінді оқиды;

мәтін мазмұнын және оларда пайдаланылған тілдің түрін, стилін және құрылымын түсінеді;

мәтінде синтаксистік және лексикалық бірліктердің қалай қолданылғанын түсінеді;

оқылған мәтінді талдайды, салыстырады және үзінді ала алады.

Әдебиет туралы және тіл қалай пайдаланылатыны туралы білім алу мақсатында оқылымға назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

мәтіннің жанры, құрылымы және балама әдеби түрлері арасындағы айырмашылықты тани отырып, бірқатар әдеби туындыларды оқиды және түсінеді;

бірқатар оқылым тәсілдерін құрады және мәтіннен қажетті ақпаратты алу үшін оларды пайдаланады;

оқылым арқылы сипаттау және сезімін білдіру үшін пайдаланылатын тіл бірліктері туралы білімін тереңдетеді.

Жазылым

Кез-келген пәнді оқу үшін қажет негізгі жазылым дағдыларына назар аударады.

1-сыныпта оқушылар мыналарды дамытады:

негізгі жазылым дағдылары: қаламды ұстаудан бастап қарапайым сөйлемдерді ұқыптап жазу, тақырыптарды, сөздерді, графиктерді/ диаграммаларды, кішкентай және бас әріптерді пайдалануға дейін)

қарапайым тыныс белгілерін (нүкте, леп белгісі, сұрақ белгісі), орфографиялық және грамматикалық ережелерді пайдалану дағдылары

Жазылым дағдыларын (құрылымы, грамматика, тыныс белгілері) дамытуға назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

тиісті лексика мен таныстырылым тәсілдерін пайдалана отырып, мәтіндердің әралуан түрлері мен стильдерін құрылымдайды (жоспарлайды) және жазады;

шығармашылық жұмыс үшін және естіген немесе оқыған материалды қорыту үшін жазылым дағдыларын пайдаланады;

мәтіндерді салыстырады;

орфографиялық, грамматикалық және тыныс белгілері ережелерін қолданады;

мәтіндерді дұрыстау және түзету үшін тіл туралы білімін пайдаланады.

Шығармашылық жұмысқа назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар: шығармашылық жұмыс жазуда өзінің әдебиет бойынша білімін пайдаланады және әдеби туындыларын басқа нысанда, мысалы, сурет, анимация түрінде ұсынады;

Өз жұмысын дұрыстау және түзету үшін өзінің тіл туралы білімін пайдаланады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
6-қосымша

Білік мен дағдылардың өсу реті

1-сынып

Қосу және алу элементтерін білу

2-сынып

Оқыған және жазған кезде қосу және алу элементтерінің атауларын пайдалану

3-сынып

Көп таңбалы сандарды жазбаша қосу және алу (ондықтарды ауыстыру арқылы)

4-сынып

Оқыған және жазған кезде қосу, алу, көбейту және бөлу элементтерінің атауларын пайдалану

5-сынып

Аралас сандарды теріс бөлшектерге және кері ауыстыра білу, бөлшектерді қоса және ала білу.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
7-қосымша

Қалыптастырушы бағалау мөлшерлемесі

Бастауыш сынып

Қалыптастырушы бағалау

1

100%

2

75%

3

50%

4

50%

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде қазақ тілінде
оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
8-қосымша

Ішкі жиынтық бағалау мөлшерлемесі

Бастауыш сынып

Ішкі жиынтық бағалау

1

0%

2

25%

3

50%

4

50%

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 7-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) “Педагогикалық шеберлік орталығы” жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – ПШО ЖМ) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама орыс тілінде оқытатын мектептердегі бастауыш сыныптары бойынша білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты орыс тілінде оқытатын мектептердегі бастауыш сынып мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарлама шолу

      5. Бағдарламаның мақсаттары:

      1) Мұғалімдерді бастауыш сыныптарға арналған жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) Мұғалімдердің бастауыш сыныптарға арналған жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді қалай әзірлеу керектігін түсінуін, қолдана және модельдей білуін қамтамасыз ету;

      3) Мұғалімдердің бастауыш сыныптарға арналған жаңартылған білім беру бағдарламасынан күтілетін нәтижелерге қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) жаңартылған білім беру бағдарламасы және онымен байланысты оқу жоспарлары мен критериалды бағалау туралы түсінік қалыптастыру;

      2) мұғалімдердің жаңартылған оқу бағдарламасын оқыту үшін қажетті дағдыларды меңгеруін қамтамасыз ету.

      7. Күтілетін нәтижелер:

      Мұғалімдер:

      1) білім беру бағдарламасының және онымен байланысты оқу жоспарларының құрылымын;

      2) білім беру бағдарламасының мазмұны мен күрделілігінің өсу ретін;

      3) білім беру бағдарламасымен және оны іске асырумен байланысты құжаттамалардың мақсаты мен ресімделуін;

      4) білім беру бағдарламасында қолданылатын бағалау моделін;

      5) білім беру ба ғдарламасын іске асыруға көмектесетін тиісті педагогикалық тәсілдерді біледі және түсінеді.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге бастауыш сынып пәндері бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер орыс тілінде оқытатын мектептердегі бастауыш сынып пәндері бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарынақол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

      13. Білім беру бағдарламалары осы Бағдарламаның 3-қосымшасына сәйкес, оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын Джером Брунердің спиральді оқу үлгісіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөліктер мен бағыттарға біріктірілген.

      14. Бастауыш сыныпқа арналған бұл оқу үлгісі мынадай мәнмәтінде түсіндіріледі және оқуға ұсынылады – оқу жоспарына сәйкестік тәсілін сипаттайтын пәннің шолуы. Бұдан кейін теория бойынша тараулар ұсынылады:

      1) бастауыш сыныптардағы оқу жоспарының құрылымы;

      2) бастауыш сыныптардағы педагогикалық тәсілдер;

      3) бастауыш сыныптарда критериалды бағалауды пайдалану.

4. Бағдарламаға шолу

      15. Бастауыш сыныпта оқытылатын әр пәннің мәні мен мақсаттары әр бастауыш сынып пәндерінің оқу бағдарламаларының 1.1 және 1.2-тарауларында жан-жақты сипатталған. 1-сыныпта ғана оқытылатын пәндердің оқу мақсаттары сол пәнге арналған оқу бағдарламаларында ұсынылады. Ал 2-4-сыныптарда оқытылатын пәндердің оқу мақсаттары бір оқу бағдарламасында, сол сияқты 1-4-сыныптарда оқытылатын пәндердің оқу мақсаттары бір оқу бағдарламасында қамтылатын болады. Бастауыш сыныптарда алты негізгі және 4 арнайы пән оқытылатын болғандықтан, жаңартылған білім беру бағдарламасында жан-жақты және теңестірілген тәсіл қолданылады, олардың әрқайсысын оқыту үшін уақыт теңестіріліп бөлінген. Алайда Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердің бастауыш сынып мұғалімдерінің біліктілігін арттыру бағдарламасы шеңберінде қазақ тілі, бейнелеу өнері, музыка және ағылшын тілі пәндері қамтылмайды, бұл пәндер бойынша жеке біліктілікті арттыру курстары көзделген.

      16. Әр пәнге бөлінген сағат саны тиісті оқу жоспарларында бейнеленеді, бұл оқу жоспарлары бастауыш сынып мұғалімдерінің біліктілігін арттыру курсы барысында пайдаланылатын болады. Жаттығулардың басым бөлігі әр оқу жоспарының 1-бөлімінен алынған:

      1) Орыс тілінде о қытатын мектептердегі орыс тілі, 2-сынып, 1-бөлім;

      2) Сауат ашу, 1-сынып, 1-б өлім;

      3) Әдебиеттік оқу, 2-сынып, 1-бөлім;

      4) Математика, 1-сынып, 1.1A б өлімі;

      5) Жаратылыстану, 1-сынып, 1A б өлімі;

      6) Дүниетану, 1-сынып, 1A бөлімі.

      17. Осы Бағдарламаның "Оқудағы бағыттар" атты 4-қосымшасында көрсетілгендей, әр оқу бағдарламасының шеңберінде бірқатар оқу бағыттары көзделген.

      18. Тілдік бағыттар - тыңдалым және айтылым, оқылым және жазылым. Бастауыш мектептегі тілдік пәндердің (орыс тілі, сауат ашу және әдебиеттік оқу) оқу бағдарламаларының мақсаты – орыс тілін үйренуге негіз қалау. Бұл әртүрлі қарым-қатынас салалары мен жағдайлары, стилистикалық ресурстар, дұрыс дыбыстау, орфографиялық және орфоэпиялық нормалар, сондай-ақ жанрлар мен стильдерді білуге қатысты құрылым мен функцияларды қамтиды. Бағдарламада әртүрлі қарым-қатынас салаларында және жағдайларда өз ойын еркін жеткізуге мүмкіндік беретін айтылым және танымдық жаттығуларға, қарым-қатынас жасай білу қабілеті мен дағдыларына ерекше назар аударылады. Орыс тілін оқу барысында оқушылар жалпы әлем мен адамзат туралы білім алады және тіл мен әдеби мұраның құндылығын түсінеді, соның арқасында кез-келген мәселеге қатысты өз көзқарасын білдіре алады.

      19. Осы Бағдарламаның "Тілдік бағыттар аспектілері" атты 5-қосымшасында көрсетілген тілдік пәндердің әрқайсысы үшін үш бағыт бірдей болып табылады: тыңдалым және айтылым, оқылым және жазылым. Алайда, бұл пәндер тілдің әртүрлі аспектілеріне бағытталғанына қарамастан, білім беру бағдарламасында, атап айтсар болсақ, талап етілетін дағдылар бойынша ұқсастық бар. Бағдарламаның мазмұнындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтай отырып, мұғалім тиісті білім беру бағдарламаларын өзара байланыстырып, нығайтатын жаттығуларды жоспарлай алады. Мысалы, "әдебиеттік оқу" пәніндегі мәтіндерді жазылым дағдысын дамытуға арналған мықты модель ретінде пайдалануға болады, ол орфографиялық және грамматикалық нормаларды қамтиды, сол себепті бұлар алдағы уақытта жазылым бойынша жаттығуға негіз бола алады.

      20. Математика бағыты. Кішкентай балаларға бастауыш білім берудің маңызды мақсаттары мен мәселелерін шешуде пән ретінде математиканың қосатын үлесі зор. Математика тілінің негіздерін үйрену арқылы оқушылар басқа пәндер аясында, мысалы, жаратылыстануды оқу кезінде қажет болатын анағұрлым күрделі математиканы түсінуге мүмкіндік алады. Сонымен қатар, математика әртүрлі мәселелерге қатысты қалай әрекет етіп, проблемаларды шешу жолдарын түсінуге көмектесе отырып, логикалық ойлау дағдыларын дамыту, арифметикалық алгоритмдерді қолдану, геометриялық құрылымдарды орындау және математикалық зерттеу жүргізу қабілетін жетілдіруге мүмкіндік береді. Оқу мақсаттарына негізделе отырып, оқушылар сан, алгебра, геометрия және математикалық модельдеу туралы білу арқылы математиканы түсінетін болады. Математикалық талдауды орындау арқылы оқушылар өз сұрақтарына және басқа адамдардың сұрақтарына жауап беру үшін білімдерін, рәсімдерді, әдіс-тәсілдер мен технологияларды қолданады.

      21. Жаратылыстану бағыты. Жаратылыстану пәні бойынша білім беру бағдарламасында ғылыми зерттеу жүргізу дағдылары мен біз өмір сүретін әлем туралы білімге ерекше назар аударылады. Бастауыш сыныпта жаратылыстануды зерделеу оқушыларға мынадай дағдыларды қалыптастырып дамытуға көмектеседі:

      1) зерттелетін тақырыпты таңдау;

      2) сұрақ қойып, оған жауап беру тәсілдерін табу;

      3) зерттеу жүргізу жоспарын құру;

      4) болжам жасау;

      5) сұраққа жауап беру үшін зерттеу жүргізу, зерттеу нәтижесінде алынған түрлі деректерді жинау, өңдеу және түсіндіру.

      22. Жаратылыстану пәні бойынша білім беру бағдарламасы кіші жастағы оқушыларды жоғары сыныпқа барғанда және жоғары оқу орындарында биология, химия және физика салаларында зерттеу жүргізуге дайындайды.

      23. Дүниетану бағыты. Дүниетану пәні бойынша білім беру бағдарламасы оқушылардың қиялын ояту арқылы олардың білімқұмарлығын ынталандыруды көздейді. Ол бізді қоршаған әлемде болып жатқан үдерістерді тарихи, географиялық және әлеуметтік тұрғыдан түсінудің маңызды бөлігі болып табылатын фактіге негізделген білімді және ақпараттық контентті дамытуға бағытталған. Білім беру бағдарламасы Қазақстандағы адамдардың әлеуметтік, моральдық, шығармашылық және қарым-қатынас тәжірибесін бейнелейді. Ол гуманитарлық ғылымдар мен әлеуметтік ғылымдарды шынайы өмір жағдайында зерделеуге жол аша отырып, оқушыларға өзінің оқу үдерісін бақылауға мүмкіндік береді. Зерттеуге негізделген оқу стратегияларын пайдалану арқылы оқушылар ақпаратты жинап, талдап, ұсынатын алады, бұл оларға белсенді азаматтық ұстанымы бар адам болып өсуге көмектеседі.

      24. Бастауыш сыныптың арнайы пәндері бағыты. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде оқытатын мектептердің бастауыш сынып мұғалімдерінің біліктілігін арттыру бағдарламасы шеңберінде қазақ тілі, бейнелеу өнері, музыка және ағылшын тілі пәндері қамтылмайды, бұл пәндер бойынша жеке біліктілікті арттыру курстары көзделген.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      25. Барлық пәндердің бағыттары өз ішінде кіші бағыттарға бөлінеді, олар дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейіне қарай жіктеледі. Кіші бағыттар сынып деңгейінде күтілетін нәтижелерді білдірген кезде оқу мақсаттары болып саналады. Осындай оқу мақсаттары оқушыларға оларға алда еңсеруге тура келетін белестерді белгілеп, мұғалімдерге жоспарлауға және бағалауға мүмкіндік бере отырып, әр кіші бағыттың аясындағы алға ілгерілеуді көрсетеді.

      26. Оқушылар алға ілгерілеу шамасына қарай бір сыныптан келесі сыныпқа ауысқан сайын бұл тақырыптарды анағұрлым тереңірек түсінеді және онымен байланысты тиісті тұжырымдамаларды қолдануға мүмкіндік алады. Осы Бағдарламаның "Білік пен дағдылардың өсу реті" атты 6-қосымшасына сәйкес, бастауыш сыныптарға арналған математика пәні бойынша спиральді білім беру бағдарламасындағы ілгерілеуді оңай көруге болады, айталық оқушылар қосу және алу тұжырымдамаларының негізінде өткенді қайталайды және жаңа білім қалыптастырады.

      27. Оқушылардың бойында өмір бойы білім алу дағдыларын қалыпастыру мақсатында бастауыш сыныпқа арналған пәндердің шеңберінде мұғалімдер әрбір оқу жылында нені оқыту керектігін және оқу сапасы қандай болу керектігін анық білгені абзал. Оқушылардың, сондай-ақ мұғалімдер мен мектептердің әралуандығын қамту үшін бастауыш сыныпқа арналған білім беру бағдарламасы айтарлықтай икемді. Туған тілі орыс тілі болып табылатын оқушыларға арнап бай, құнарлы тілдік орта ұсына отырып, білім беру бағдарламасы мұғалімдердің тіл саласында туындап қалуы мүмкін проблемалар туралы барынша хабардар болуын қамтамасыз етуге тиіс. Оқушылар әртүрлі пәндердің шеңберінде қолдануға болатын білім алып, дағдылары мен мінез-құлқын қалыптастырады, бұл оқушыларға мектептен тыс өмірде қолдануға болатын дағдыларды меңгеруге көмектеседі. Осындай дағдыларға сауаттылық, математикалық ойлау қабілеті, сын тұрғысынан және шығармашылық ойлау кіреді, бірақ бұл тізім бұлармен шектелмейді.

      28. Бір пәнді бөліп-бөліп оқыту маңызды болып табылатынына қарамастан, пәнаралық байланыс жаттығулары пәндерді анағұрлым сапалы зерделеуге мүмкіндік береді. Білімдерді ықпалдастыру оқу үдесірін оқушы үшін анағұрлым байланысқан және маңызды етуге бағытталған.

6. Бастауыш сыныптардағы критериалды бағалау

      29. Оқушылардың бастауыш сынып пәндері бойынша үлгерімі екі тәсілмен бағаланады: қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау. Қалыптастырушы бағалау күнделікті оқытудың бір бөлігі ретінде күнде қолданылады. Ішкі жиынтық бағалау оқу жылы бойында белгілі бір уақыт аралығда өткізіледі (1 және 2-сыныптарды ескермегенде). 1-сынып оқушыларының жасы мен ерекшеліктерін ескере отырып, осы кезеңде ішкі жиынтық бағалау жүргізілмейді. 1-сынып оқушыларының ілгерілеуінің барлық бағалары қалыптастырушы бағалауға негізделеді. 2-сыныпта оқу жылының соңында бір рет ішкі жиынтық бағалау өткізіледі, ол оқу жылының түгел мазмұнын қамтиды. Қосымша ақпаратты "Критериалды бағалау моделі: Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған басшылық" құжатынан табуға болады.

      30. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты қадағалау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      31. Біліктілікті арттыру курсы кезінде бастауыш сыныпта оқытылатын әрбір пәнге арналған Оқушылардың оқу жетістіктерін критериалды бағалау жөніндегі мұғалімге арналған әдістемелік нұсқаулыққа жүгіну қажет. Бұл құжаттар мұғалімдерге оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттары тұрғысынан оқушылардың үлгерімінің дәлелдерін жинап, олар бойынша шешім шығаруға септігін тигізеді. Осы Бағдарламаның "Қалыптастырушы бағалау мөлшерлемесі" атты 7-қосымшасына сәйкес, бастауыш сыныпта оқыған кезде сыныптар бойынша келесі қалыптастырушы бағалау мөлшерлемесі пайдаланылады.

      32. Ішкі жиынтық бағалау тоқсанды немесе сыныпты аяқтау кезінде оқу мақсаттарына сәйкес оқушылардың алған білімдері мен жинаған дағдыларының нәтижесін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалау нәтижелерін толықтырады. Әр тестінің құрылымы мен ұзақтығы туралы және оларды басқару әдістері туралы ақпаратты "Критериалды бағалау моделі: Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған басшылық" әдістемелік құралынан табуға болады. Ішкі жиынтық бағалау аясындағы тестілеу сипаттамаларында сұрақтардың үлгілері мен бағалау сызбалары ұсынылған, одан мұғалімдер әртүрлі дағдылар қалай бағаланатындығын көре алады. Ішкі жиынтық бағалауды Қазақстанда Ұлттық білім академиясы енгізуде. Тест сипаттамаларында сұрақтар мен бағалау кестелерінің шаблондары қамтылған, мұғалімдер әртүрлі дағдылардың қалай бағаланатынын көре алады.

      33. Осы Бағдарламаның "Жиынтық бағалау мөлшерлемесі" атты 8-қосымшасына сәйкес, бастауыш сыныпта оқыған кезде сыныптар бойынша келесі Ішкі жиынтық бағалау мөлшерлемесі пайдаланылады. Критериалды бағалау моделі және оны оқытуда қалай қолдану туралы толық ақпарат "Критериалды бағалау моделі: Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған басшылық" әдістемелік құралында ұсынылған.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

1-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

Курсқа кіріспе

2

Жаңартылған білім беру бағдарламасы

2

Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

Тілді дамыту

2

2

Тиімді оқыту және оқу

Тиімді оқыту мен оқудың тәсілдері

2

Белсенді оқу

2

Белсенді оқу

2

Оқу ортасы

2

3

Критериалды бағалауға арналған негізгі тәсілдер

Бағалау қағидаттары

2

Критериалды бағалау моделі

2

Қалыптастырушы бағалау

2

Ішкі жиынтық бағалау, Нәтижелерді жариялау, Критериалды бағалауға дайындық және Критериалды бағалау материалдарын шолу

2

4

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру: жоспарлау

Бастауыш сараптарға арналған білім беру бағдарламасына шолу

2

Жаңартылған білім беру бағдарламасы: оқу бағдарламасы және оқу жоспарлары

2

Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

5

Дүниетану

Дүниетану пәні бойынша білім беру бағдарламасының ерекшеліктері

2

Дүниетану бойынша қажет құжаттама

2

Дүниетану пәніндегі зерттеуге негізделген оқу

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну; пән бойынша педагогикалық білім

2

2-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

2-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

6

Математика (1)

Математика пәні бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының ерекшеліктері

2

Ресурстар - Сандар және алгебра

2

Ресурстар - Геометрия және математикалық модельдеу

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

7

Математика (2)

Проблемаларды шешу

2

Математика пәні бойынша оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру

2

Математикадағы критериалды бағалау

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

8

Жоспарлау

Жаңартылған білім беру бағдарламасындағы сабақты жоспарлау

2

Математика сабағын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау, оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру, пән бойынша педагогикалық білім

2

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау, оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру, пән бойынша педагогикалық білім

2

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау, оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру, пән бойынша педагогикалық білім

2

9

1-сынып.

Сауат ашу

Сауат ашу бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының ерекшеліктері

2

Айтылым және тыңдалым: белсенді оқу

2

Мұғалімнің жетекшілігімен жүретін оқылым және жазылым

2

2-5-сыныптарға арналған тілді оқыту жөніндегі білім беру бағдарламасындағы ілгерілеу

2

10

2-5-сыныптарға арналған орыс тілі және әдебиеттік оқу (1)

Орыс тілі және әдебиеттік оқу бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын салыстыру

2

Орыс тілі бойынша білім беру бағдарламасындағы тиімді оқу

2

Әдебиеттік оқу – Айтылым және тыңдалым

2

Әдебиеттік оқу – Оқылым және жазылым

2

3-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

3-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы аясындағы педагогикалық тәсілдер

Алға ілгерілеуді бағалау және келесі қадам туралы ойлану

11

2-5-сыныптарға арналған орыс тілі және әдебиеттік оқу (2)

Орыс тілі және әдебиеттік оқу сабақтарын жоспарлау

2

Ықшамсабақ жаттығуын жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу және пән бойынша педагогикалық білім

2

12

Жаратылыстану (1)

Жаратылыстану бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының ерекшеліктері

2

Жаратылыстанудағы белсенді оқу жаттығулары

2

Жаратылыстанудағы белсенді оқу жаттығулары

2

Жаттығуларды жоспарлау

2

13

Жаратылыстану (2)

Ғылыми-зерттеу дағдыларын үйрету

2

Тәжірибелік жаттығуларды ресурспен қамтамасыз ету

2

Ғылыми-зерттеу дағдыларын бағалау

2

Ғылыми-зерттеу дағдыларын дамытуға арналған жаттығуларды жоспарлау

2

14

Жаратылыстану (3)

Жаратылыстану сабағының моделі

2

Жаратылыстану сабағын жоспарлау

2

Жаратылыстану сабағын жоспарлау

2

Ықшамсабақты жоспарлау

2

15

Ықшамсабақ

Мұғалімдерге арналған ықшамсабақ құндылығы

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім (өзге критерийлерді тексеру)

2

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім (өзге критерийлерді тексеру)

2

Біліктілікті арттыру курсына шолу жасау

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
4-қосымша

Оқу бағыттары

Бағыт

Орыс тілі

Сауат ашу

Әдебиеттік оқу

Математика

Жаратылыстану

Дүниетану

1

Тыңдалым және айтылым

Тыңдалым және айтылым

Тыңдалым және айтылым

Сандар

Ғылыми зерттеу дағдылары

Абстрактілі ойлау дағдылары

2

Оқылым

Оқылым

Оқылым

Алгебра

Өсімдіктер

Тарихты білу және түсіну

3

Жазылым

Жазылым

Жазылым

Геометрия

Жануарлар

Тарихты білу және түсіну

4




Математикалық модельдеу

Адамдар

Қоғамды білу және түсіну

5





Материалдар және олардың қасиеттері


6





Ғарыш


7





Күш және қозғалыс


8





Физикалық құбылыстар


  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
5-қосымша

Әрбір тілдік бағыт үшін талап етілетін мазмұн, білім мен дағдылар

Бағыт

Сауат ашу

Орыс тілі

Әдебиеттік оқу

Тек 1-сынып

2-4-сыныптар

2-4-сыныптар

Жалпы анықтамасы / неге назар аударады

“Сауат ашу білім беру бағдарламасындағы аса маңызды пәндердің бірі болып табылады. Жалпы білімнің негізін қалыптастырады”. (1.1-тараудан алынды) Мыналарға назар аударады (1.2-тараудан алынды) Әңгімелер мен қиялын пайдалана отырып, оқуға деген қызығушылығын ояту; Кез келген пәнді оқу үшін қажетті дағдыларды дамыту: ойлау/тыңдау, есте сақтау, елестету/шығармашылық, сондай-ақ оқылым және жазылым.

“Орыс тілі білім беру бағдарламасындағы аса маңызды пәндердің бірі болып табылады. Жалпы білімнің негізін қалыптастырады”. "Орыс тілі - барлық мектеп пәндерінің тілі. Сондықтан басқа пәндерді түсінуі орыс тілін білу деңгейіне тәуелді". (1.1-тараудан алынды) Мыналарға назар аударады (1.2-тараудан алынды) тілді, оның құрылымы мен функциясын түсінуді қалыптастыру;

тіл дағдылары, соның ішінде сөйлеу мәнері, дұрыс дыбыстау, орфография, грамматика және лексика;

және жоғарыда айтылғандардың барлығы арқылы өз тілін құрметтеу, өз елін мақтан ету, басқаларға төзімділікпен қарау және оқушылардың кез-келген қоғамда өзін еркін ұстай білуі.

“Әдебиеттік оқу – оқушыларға қиялы мен тілін дамытуға, сөз өнерін түсінуге, әдеби және эстетикалық, сондай-ақ адамзат құндылықтарын түсінуге, олардың тілдік дағдылары мен оқылым дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік беретін жалғыз пән. Ол түсініп оқу және сауатты сөйлеу, тәуелсіз сын тұрғысынан ойлау дағдыларын қалыптастырып, оқушының тұлға ретінде дамуына көмектеседі".

(1.1-тараудан алынды)

Мыналарға назар аударады (1.2-тараудан алынды)

Қазақстанның әдеби мұрасын, мәдениетін, адамның мінез-құлқын, қиялын түсіну үшін әдебиетті пайдалану ("оқушының рухани құндылықтарын байыту");

Тілді дамыту үшін әдебиетті пайдалану;

Түрлі жанрларды, олардың ерекшеліктері мен құрылымын түсіну үшін әдебиетті пайдалану;

"Класссика" болып табылатын әдеби туындылар (мысалы, ауыз әдебиеті, ұлттық және әлемдік балалар әдебиетінің үздік үлгілері) туралы білім қалыптастыру;

Оқу мәдениетін дамыту.

Тыңдалым және айтылым

Кез-келген пәнді оқу үшін талап етілетін айтылым және тыңдалым дағдыларына назар аударады.

1-сыныпта оқушылар мыналарды дамытады:

ақпаратты тыңдау және түсіну қабілеті;

дыбыс құрылымдарын, буындарды және сөздердің айтылуын түсіну;

тіл нормаларын пайдалану арқылы пікірлерді салыстыру, сұрақ қою, оқиғаларды жорамалдау және өлеңдерді, мақалдарды, жұмбақтарды және мәнерлеп оқу үшін тілдік және коммуникациялық дағдыларын дамыту (дауыс ырғағы, кідіріс, үнсіз тілдесу)

Айтылым және тыңдалым дағдыларын дамыту арқылы тілге назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

ауызша ақпаратты тыңдайды және мазмұнын/ идеяны, қолданылатын ишараларды түсінеді;

ауызша материалдарды және тіл қалай пайдаланылғанын бағамдайды, мысалы, басқалардың көзін жеткізу үшін; әдеби тәсілдерді пайдаланады;

тиісті тіл нормаларын, әдеби тәсілдерді, құрылымдық/ визуалдық материалдарды пайдалана отырып, диалогке араласады, материалдың мазмұнын айтады, тұжырым жасайды

Айтылым және тыңдалым дағдыларын дамыту арқылы әдебиетке назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

әдеби туындыларды талқылауға қатыса отырып, оның барысында әдеби мәтіндерді қалай түсінетінін көрсете алады (идеяларды анықтау, сұрақтар қою, өз пікірін айту, үзінділердің мазмұнын айту, оқиғалардың қалай өрбитінін жорамалдау арқылы)

сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамытады (1.1-тараудан алынды) / мәтіндерді бағамдайды.

Оқылым

Кез-келген пәнді оқу үшін қажет негізгі оқылым дағдыларына назар аударады.

1-сыныпта оқушылар мыналарды дамытады:

мәтіндердегі негізгі ақпаратты оқу, түсіну және салыстыру дағдылары;

мәтін бойынша қарапайым сұрақ қойып, жауап беру дағдылары;

дыбыстар, олардың бірізділігі және тиісті әріптік құрылымдар туралы түсінік;

түрлі оқылым тәсілдерін қолданып, мәтіннен ақпарат табу дағдылары.

Тілді дамыту мақсатында оқылымға назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

бірқатар оқылым тәсілдерін пайдалана отырып, мәтінді оқиды;

мәтін мазмұнын және оларда пайдаланылған тілдің түрін, стилін және құрылымын түсінеді;

мәтінде синтаксистік және лексикалық бірліктердің қалай қолданылғанын түсінеді;

оқылған мәтінді талдайды, салыстырады және үзінді ала алады.

Әдебиет туралы және тіл қалай пайдаланылатыны туралы білім алу мақсатында оқылымға назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

мәтіннің жанры, құрылымы және балама әдеби түрлері арасындағы айырмашылықты тани отырып, бірқатар әдеби туындыларды оқиды және түсінеді;

бірқатар оқылым тәсілдерін құрады және мәтіннен қажетті ақпаратты алу үшін оларды пайдаланады;

оқылым арқылы сипаттау және сезімін білдіру үшін пайдаланылатын тіл бірліктері туралы білімін тереңдетеді.

Жазылым

Кез-келген пәнді оқу үшін қажет негізгі жазылым дағдыларына назар аударады.

1-сыныпта оқушылар мыналарды дамытады:

негізгі жазылым дағдылары: қаламды ұстаудан бастап қарапайым сөйлемдерді ұқыптап жазу, тақырыптарды, сөздерді, графиктерді/ диаграммаларды, кішкентай және бас әріптерді пайдалануға дейін)

қарапайым тыныс белгілерін (нүкте, леп белгісі, сұрақ белгісі), орфографиялық және грамматикалық ережелерді пайдалану дағдылары

Жазылым дағдыларын (құрылымы, грамматика, тыныс белгілері) дамытуға назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар:

тиісті лексика мен таныстырылым тәсілдерін пайдалана отырып, мәтіндердің әралуан түрлері мен стильдерін құрылымдайды (жоспарлайды) және жазады;

шығармашылық жұмыс үшін және естіген немесе оқыған материалды қорыту үшін жазылым дағдыларын пайдаланады;

мәтіндерді салыстырады;

орфографиялық, грамматикалық және тыныс белгілері ережелерін қолданады;

мәтіндерді дұрыстау және түзету үшін тіл туралы білімін пайдаланады.

Шығармашылық жұмысқа назар аударады.

2-5 сыныптарда оқушылар: шығармашылық жұмыс жазуда өзінің әдебиет бойынша білімін пайдаланады және әдеби туындыларын басқа нысанда, мысалы, сурет, анимация түрінде ұсынады;

Өз жұмысын дұрыстау және түзету үшін өзінің тіл туралы білімін пайдаланады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
6-қосымша

Білік пен дағдылардың өсу реті

1-сынып

Қосу және алу элементтерін білу

2-сынып

Оқыған және жазған кезде қосу және алу элементтерінің атауларын пайдалану

3-сынып

Көп таңбалы сандарды жазбаша қосу және алу (ондықтарды ауыстыру арқылы)

4-сынып

Оқыған және жазған кезде қосу, алу, көбейту және бөлу элементтерінің атауларын пайдалану

5-сынып

Аралас сандарды теріс бөлшектерге және кері ауыстыра білу, бөлшектерді қоса және ала білу.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
7-қосымша

Қалыптастырушы бағалау мөлшерлемесі

Бастауыш сынып

Қалыптастырушы бағалау

1

100%

2

75%

3

50%

4

50%

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде орыс тілінде
оқытатын мектептердің бастауыш сынып пәндері
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
8-қосымша

Ішкі жиынтық бағалау мөлшерлемесі

Бастауыш сынып

Ішкі жиынтық бағалау

1

0%

2

25%

3

50%

4

50%

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 8-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Бейнелеу өнері" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Бейнелеу өнері" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) “Педагогикалық шеберлік орталығы” жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама "Бейнелеу өнері" пәні бойынша білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты "Бейнелеу өнері" пәні мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты:

      "Бейнелеу өнері" пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      7. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) мұғалімдердің орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге "Бейнелеу өнері" пәні бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер "Бейнелеу өнері" пәні бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

      13. "Бейнелеу өнері" пәні бойынша 1-5 сыныптарға арналған оқу мақсаттары оқу бағдарламасында (білім беру бағдарламасының негізгі құжаты болып табылады) берілген. Ұсынылған оқу жоспары бойынша оқу әрекетінде оқушылардың осы мақсаттарына жетуіне көмектесу үшін мұғалімдерге арналған сәйкес педагогикалық әдіс-тәсілдер ұсынылады. Кіріктірілген бағалау стратегиясы оқу мақсатына жету барысында оқушының ілгерілеу үдерісінің бағытын анықтауға арналған қосымша әдіс-тәсілдерді пайдалануды болжайды.

      14. "Бейнелеу өнері" пәніне арналған бұл оқу үлгісі мынадай мәнмәтінде түсіндіріледі және оқуға ұсынылады – оқу жоспарына сәйкестік тәсілін сипаттайтын пәннің шолуы. Бұдан кейін теория бойынша тараулар ұсынылады:

      1) "Бейнелеу өнері" пәні бойынша оқу жоспарының құрылымы;

      2) "Бейнелеу өнері" пәні бойынша педагогикалық тәсілдер;

      3) "Бейнелеу өнері" пәні бойынша критериалды бағалау.

4. Бағдарламаға шолу

      15. "Бейнелеу өнері" пәнінің білім беру бағдарламасы арқылы оқушылар өз бойында осы пәннің өзіне тән білім, білік және дағдыларын дамытатын болады. Сондай-ақ, оқушылардың аталған пәнді оқу барысында игерген білім көлемі бастауыш сыныптарға арналған білім беру бағдарламасының басқа да салаларын оқытуда пайдаланылуы мүмкін. Оқушыларды түрлі көркемөнер туындыларымен таныстыру арқылы олардың бойында білімнің түрлі салалары туралы көзқарастары қалыптасады. Себебі, бейнелеу өнері ең алдымен, визуалды оқыту құралы болып табылатындықтан білім беру бағдарламасында түрлі көркемөнер туындыларының бір қатарымен өзара байланыс жасау арқылы оқушылардың білімін дамытуға және "бұл не?", "мұны қалай пайдалану керек?" сияқты сұрақтарға сәйкес түсініктерін қалыптастыруға ықпал етеді.

      16. Дербестікті және қабылдау сезімін дамыту олардың қоршаған ортаны елестетуі және оны бағалауы үшін идеяларын, ойларын және сезімдерін қалыптастыру барысында оқушыларға қолдау көрсету - бейнелеу өнерін оқытудың ажырамас бір бөлігі болып табылады.

      17. "Бейнелеу өнері" пәнінің білім беру бағдарламасының негізгі идеясы бірегей өнер тілі арқылы шығармашылық ойлар мен әрекеттердің туындауына бағытталған оқушылардың әлеуетін дамыту болып табылады. Бейнелеу өнері мұғалімдерінің мақсаты – оқушылардың креативті ойлауын дамыту және түсініктерін нығайту мақсатында пәнді сындарлы зерделеуге ынталандыратын шығармашылықты дамытуға арналған мүмкіндіктерді арттыру.

      18. Осы бағдарламаның "Бейнелеу өнері" пәнін оқытудағы мақсаты көркемөнерді оқытумен байланысты үдерістен көрініс табады, оның құрамына идеяларды зерттеу және әзірлеу, өнер туындыларының суретін салу және жасау, сонымен қатар, идеялармен бірге алынған нәтижелерге де шолу жасау, талдау және бағалау да кіреді. Оқушылар бұл дағдыларды суретшілердің, қолөнер шеберлерінің және дизайнерлердің жұмыстары арқылы өз жұмысын жасау үшін идеялар мен материалдардың көмегімен табиғи және жасанды зерттеу нәтижелері негізінде дамытатын болады. Өнер туралы әңгімелесу, сұрақтар қою және өзгелердің көзқарасын тыңдау арқылы оқушылар түрлі әдіс-тәсілдер, стиль және идеялар туралы білетін болады, сонымен қатар басқалардың да пікірін бағалайтын болады. Бұл үдеріс бейнелеу өнеріндегі дербес түсіндірудің маңыздылығын сезінуге, сондай-ақ, жоғары деңгейлі ойлау дағдыларын дамытуға көмектеседі. Бұл әдіс оқушылардың дәйекті әрі жеке таңдау жасау қабілеттерін дамытуға, дұрыс жауапты іздестірудің орнына ұсынылған идеяларды дамытуға ықпал етеді. Білім беру бағдарламасының құрылымы аталған салаларға мейлінше үдемелі әрі таңдаулы тәсілмен 1-сыныптан 4-сыныпқа дейін оқушыларды тартуды қарастырады.

      19. "Бейнелеу өнері" пәні бойынша білім беру бағдарламасының негізіне салынған педагогикалық тәсілге белсенді оқу мен эксперименттік оқу кіреді. Оқушылар материалдармен тікелей жұмыс жасай отырып, өздерінің оқуымен белсенді әрі мақсатты түрде айналысады

      20. Мұғалімдер қарастырылған тақырыптардың шеңберінде тапсырмаларды таңдайды, бейімдейді, жобаларды жоспарлайды және оқушылардың қажеттіліктері мен қызығушылықтары туралы білімнің негізінде оқытады.

      21. Оқушылардың қызығушылығына негізделген жұмысты жоспарлау саралауды қолдайтын "оқушылардың хабардарлығын қалыптастыратын оқуды" болжайды. Мұғалімдер жекелеген оқушылардың дамуын қадағалайды және олардың мақсатқа жетуінде қолдау көрсетеді. Оқушылар өздігінен, жұпта және топта білім алатын болады. Оқу үдерісі басқа адамдармен өзара қарым-қатынасқа негізделген әлеуметтік қызмет болып табылады. Оқушылар өздерінің идеяларымен бөліседі, алдыңғы тәжірибеге сүйенеді, жаңа білім алады, рефлексия жасаудың әр түрлі әдістерінің көмегімен дағдылары мен қабілеттерін қалыптастырады. Өзгелермен әріптестікте болу бөлінген таным қағидатына негізделген және бір-бірімен жұмыс істеу барысында түсіндіру және болжау арқылы, әсіресе сыныптастарына сұрақтар қою барысында оқушылар өздерінің түсініктерін кеңейте алады. Оқушылар бейнелеу өнерін оқу барысында өздерінің сенімділігін және дербестігін кезең-кезеңмен дамытатын болады деп болжануда. Топта жұмыс істеу және кері байланысты жүйелі түрде ұсынумен және өзін өзі бағалаумен қатар оқытудағы бірлескен тәсіл аталған бағыт бойынша алға ілгерілеуге көмектеседі.

      22. Оқушылардың "Бейнелеу өнері" пәнін оқудағы үлгерімі екі тәсілмен бағаланады: қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау. Қалыптастырушы бағалау күнделікті оқытудың бір бөлігі ретінде күнде қолданылады. Мұғалімдер бағалау әдісін оқушылардың оқуын жақсартатын оқу циклінің бір бөлігі ретінде қарастырғаны маңызды болмақ. Ішкі жиынтық бағалау әр тоқсанның соңында және оқу жылының соңында оқушылардың үлгерімін бағалау үшін қолданылады.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      23. "Бейнелеу өнері" пәнінің оқу бағдарламасының оқу мақсаттары үш бөлімге бөлінеді:

      1) 1-б өлім: Идеяларды зерттеу және дамыту;

      2) 2-б өлім: Жасау және дайындау;

      3) 3-б өлім: таныстырылым, талдау және бағалау

      24. 1-бөлімде оқушының бейнелеу өнері бойынша өзінің жеке жұмысын жоспарлау, дайындау және жасау барысында оған қажетті білім, түсінік және дағдыларды қалыптастыру мақсатын көздейді, 2-бөлімде жоғарыдағы іс-әрекеттер жүзеге асырылады. 3-бөлімде оқушы бейнелеу өнері бойынша өзінің жұмысына және сыныптастарының жұмыстарына деген идеяларын ұсынады, шолу жасайды.

      25. Оқу бөлімдері әрі қарай жинақталған білім, түсінік және дағдыларды қалыптастыру мақсаттарын көздейтін бөлімшелерден тұрады. Оқу мақсатында әр бөлімшелерде мұғалімге өз жұмысын жоспарлауына және оқушылардың жетістіктерін бағалауға, сонымен қатар оқудың келесі кезеңдерінде оларды ақпараттандыруға мүмкіндік береді.

      26. "Бейнелеу өнері" пәні бағдарламасының мақсаты – оқушылардың шығармашыл тұлға ретінде өз ойын білдіруі және қалыптасуы негізінде рухани-адамгершілік мәдениетін дамыту, бейнелі көркем ойлауын, көркем білім негізін қалыптастыру. Сонымен қатар, "Бейнелеу өнері" пәнінің оқу бағдарламаларының маңызды қағидаты білім беру бағдарламасының спиральділік қағидаты болып табылады.

      27. Спиральділік қағидаты бойынша құрылған білім беру бағдарламасы осы Бағдарламаның 3-қосымшасына сәйкес Джером Брунердің танымдық теориясына негізделеді. Оқу бағдарламалары спиральді білім беру бағдарламасы моделіне негізделеді, оның негізінде оқушылар келесі сыныпқа ауысқан сайын зерделенетін материалдар мен білім қайталанып отырады деген тұжырым жатыр. Оқу үдерісіндегі ілгерілеуді көру үшін оқу мақсаттары бөлім мен бөлімшелерге топтастырылған.

      28. Себебі оқушылар сыныптан сыныпқа көшу барысында олардың түсініктері қалыптасып, дағдылары шыңдалған сайын, сурет салу қабілеттеріне деген сенімі артады. "Бейнелеу өнерін қабылдау, талдау және бағалау" бөлімінде спиральды білім беру бағдарламасындағы алға ілгерілеу нақты көрінуі мүмкін, себебі оқушылар өздерінің бейнелеу өнеріны бағамдау дағдыларын қайта қарастырып, соның негізінде тұжырым жасайды.

      29. Білім беру бағдарламасындағы "Бейнелеу өнері" пәнінің негізгі ерекшелігі оқушылардың шығармашылығына ықпал ету болып табылады. Оқушылардың шығармашылық идеяларының дамуына қолдау көрсететін оқудағы мүмкіндіктер арқылы суретші тұрғысынан ойлау және әрекет ету ұсынылады. Осы Бағдарламаның "Білік пен дағдылардың өсу реті" атты 4-қосымшасында "Идеяларды зерттеу және дамыту" бөлімінің осы Бағдарламаның 5-қосымшасына сәйкес 1.6 "Дереккөздер және зерттеулер" бөлімшесінде оқушылардың сыныптан сыныпқа ауысуы барысында олардың креативтілігі қалай танылатындығы және айқындалатындығы көрсетілген.

      30. Оқушылардың әр сынып шеңберінде "Бейнелеу өнері" пәніне арналған білім беру бағдарламасы бойынша не істей алу керектігі туралы толық ақпарат алу үшін "Бейнелеу өнері" пәні бойынша оқу бағдарламасының 2.1-тарауын қараңыз.

6. Критериалды бағалау

      31. Критериалды бағалау кезінде оқушылардың үлгерімі алдын-ала белгіленген критерийлердің нақты жиынтығының көмегімен өлшенеді. Бұл нормаға негізделген бағалаудан өзгеше. Нормаға негізделген бағалау кезінде оқушылардың үлгерімі олардың сыныптастарының үлгерімімен салыстырылып қойылады. Оқушылардың үлгерімі екі тәсілмен бағаланады: қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау. Қалыптастырушы бағалау күнделікті оқытудың бір бөлігі ретінде күнде қолданылады. Ішкі жиынтық бағалау оқу жылы бойында белгілі бір уақыт аралығда өткізіледі.

      32. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан бейнелеу өнерілық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты қадағалау жазбалары;

      5) ата-аналарды ң пікірлері.

      33. Біліктілікті арттыру курсы кезінде "Бейнелеу өнері" пәніне арналған "Оқушылардың оқу жетістіктерін критериалды бағалау жөніндегі мұғалімге арналған әдістемелік нұсқаулыққа" жүгіну қажет. Бұл құжат мұғалімдерге оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттары тұрғысынан оқушылардың үлгерімінің дәлелдерін жинап, олар бойынша шешім шығаруға септігін тигізеді.

      34. Жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін байқатады. Нақты бағалау критерийлері болған күннің өзінде де қалыптастырушы бағалау кезінде баға қою әлі де күрделі үдеріс болып табылады және мұғалімдер олар бойынша түсініктеме бере алады. Мұғалімдер қойған бағаның сенімділігі мен дәлелділігін арттыру мақсатында модерация қолданылады.

      35. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мұғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады. Әріптестермен кәсіби диалог мұғалімдерге өз пәндері шеңберінде оқушылардың үлгерімі туралы анық түсінуге мүмкіндік беретіндіктен, модерацияның бағалауға да, оқуға да оң әсер ететіні дәлелденді.

      36. Ішкі жиынтық бағалау тоқсанды немесе сыныпты аяқтау кезінде оқу мақсаттарына сәйкес оқушылардың алған білімдері мен жинаған дағдыларының нәтижесін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалау нәтижелерін толықтырады. Әр тестінің құрылымы мен ұзақтығы туралы және оларды басқару әдістері туралы ақпаратты тест спецификациясы әдістемелік құралынан табуға болады. Ішкі жиынтық бағалау аясындағы тест спецификацияларында сұрақтардың үлгілері мен бағалау сызбалары ұсынылған, одан мұғалімдер әртүрлі дағдылар қалай бағаланатындығын көре алады.

      38. Критериалды бағалау моделі және оны оқытуда қалай қолдану туралы толық ақпарат "Критериалды бағалау моделі: Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған басшылық" әдістемелік құралында ұсынылған.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Бейнелеу
өнері" пәні бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

1-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Жаңартылған білім беру бағдарламасына шолу

2

2 "Бейнелеу өнері" пәнінің оқу бағдарламасы мен оқу жоспарлары

2

3 "Бейнелеу өнері" пәнінің оқу жоспары: қысқа мерзімді жоспар

2

4 Бастауыш сынып пәндері арасындағы байланыс

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2

Тиімді оқыту және оқу

1 Тиімді оқыту мен оқудың тәсілдері

2

2 Белсенді оқу (1)

2

3 Белсенді оқу (2)

2

4 Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу және ойлау сипаты

2

3

Жаңартылған білім беру бағдарламасын-дағы негізгі тәсілдер

1 Критериалды бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

2 Оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3 Тиімді сұрақ-жауап

2

4 Оқытуды саралау

2

4

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру: жоспарлау

1 Ұзақ мерзімді, орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

2 Сабақты жоспарлау (1)

2

3 Сабақты жоспарлау (2)

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

4 Ықшамсабақты жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

5

Ықшамсабақ

1 Ықшамсабаққа дайындық

2

2 Ықшамсабақ (1)

2

3 Ықшамсабақ (2)

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім (өзге критерийлерді тексеру)

2

4 Біліктілікті арттыру курсына шолу

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Бейнелеу
өнері" пәні бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Бейнелеу
өнері" пәні бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Бейнелеу
өнері" пәні бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 4-қосымша

Білік пен дағдылардың өсу реті

1-сынып

Өз жұмысы туралы қарапайым түсініктеме жасау;

2-сынып

Өз жұмысын жақсарту туралы қарапайым пікірлер, қысқаша түсініктеме жасау;

3-сынып

Өзінің және өзгелердің жұмысы туралы сындарлы ұсыныс жасау және қабылдау; өз жұмысын жақсарту үшін идея ұсыну және түсіндіру;

4-сынып

Өз жұмысы мен басқалардың жұмысын жақсарту үшін сындарлы пікір қабылдау және негізделген ұсыныс енгізу;

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Бейнелеу
өнері" пәні бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 5-қосымша

"Ресурстар мен зерттеулер" атты 1.6 бөлімшеге арналған зерттеулер мен идеяларды әзірлеу

1-сынып

Өзіндік және басқалардың тәжірибелері негізінде, қарапайым тәсілмен шығармашылық идеяларын жасай бастау;

2-сынып

Ақпарат жинақтау барысында шешім қабылдау үшін, өзіндік және басқалардың тәжірибелері негізінде шығармашылық идеяларды жасау және дамыту; идеяларды әртүрлі формаларда көрсетуге болатынын түсіну;

3-сынып

Әртүрлі дереккөздерден, сонымен қатар ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолданып ақпарат жинау, шешім қабылдау үшін өзінің және басқалардың тәжірибелері негізінде шығармашылық идеяларын дамыту және жасау; идеяларды құрылымдауға және әртүрлі тәсілдермен көрсетуге болатынын түсіну;

4-сынып

Әртүрлі дереккөздерді, соның ішінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолданып, шешім қабылдау үшін, түрлі ақпаратты топтастыра және іріктей отырып, рет-ретімен жинақтау, өздігінен зерттеуді бастау, шығармашылық идеяны дамыту және жасау;

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 9-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Музыка" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Музыка" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) “Педагогикалық шеберлік орталығы” жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама "Музыка" пәні бойынша білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты "Музыка" пәні мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты:

      "Музыка" пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      7. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) мұғалімдердің орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге "Музыка" пәні бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер "Музыка" пәні бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

      13. "Музыка" пәні бойынша 1-5 сыныптарға арналған оқу мақсаттары оқу бағдарламасында (білім беру бағдарламасының негізгі құжаты болып табылады) берілген. Ұсынылған оқу жоспары бойынша оқу әрекетінде оқушылардың осы мақсаттарына жетуіне көмектесу үшін мұғалімдерге арналған сәйкес педагогикалық әдіс-тәсілдер ұсынылады. Кіріктірілген бағалау стратегиясы оқу мақсатына жету барысында оқушының ілгерілеу үдерісінің бағытын анықтауға арналған қосымша әдіс-тәсілдерді пайдалануды болжайды.

      14. "Музыка" пәніне арналған бұл оқу үлгісі мынадай мәнмәтінде түсіндіріледі және оқуға ұсынылады – оқу жоспарына сәйкестік тәсілін сипаттайтын пәннің шолуы. Бұдан кейін теория бойынша тараулар ұсынылады:

      1) "Музыка" пәні бойынша оқу жоспарының құрылымы;

      2) "Музыка" пәні бойынша педагогикалық тәсілдер;

      3) "Музыка" пәні бойынша критериалды бағалау.

4. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      15. "Музыка" пәнінің білім беру бағдарламасы арқылы оқушылар өз бойында осы пәннің өзіне тән білім, білік және дағдыларын дамытатын болады. Сондай-ақ, оқушылардың аталған пәнді оқу барысында игерген білім көлемі бастауыш сыныптарға арналған білім беру бағдарламасының басқа да салаларын оқытуда пайдаланылуы мүмкін.

      16. "Музыка" пәні бойынша оқу бағдарламасында оқу мақсаттары төрт бөлімге бөлінген:

      1) 1-бөлім: Орындау.

      2) 2-бөлім: Түрлі құралдар, сонымен қатар цифрлік музыкалық технологияларды қолдана отырып музыкалық композицияларды жасау.

      3) 3-бөлім: Музыканы тыңдау және сезімін жеткізу.

      4) 4-бөлім: Музыканы қабылдау, талдау және бағалау.

      Бұл бөлімдер дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейлері болып табылатын бөлімшелерге бөлінген:

      1) 1-бөлім: Орындау:

      а) 1.1-бөлімше: Ән айту және аспапта ойнау (жеке және топ құрамында);

      б) 1.2-бөлімше: Музыкалық түсінікті дамыту.

      2) 2-бөлім: Түрлі құралдар, сонымен қатар цифрлік музыкалық технологияларды қолдана отырып музыкалық композицияларды жасау:

      а) 2.1-бөлімше: Композиция, импровизация және өңдеу;

      б) 2.2-бөлімше: Идеяларды ұйымдастыру және материалдарды жинау.

      3) 3-бөлім: Музыканы тыңдау және сезімін жеткізу:

      а) 3.1-бөлімше: Музыканы тыңдау және сезімін жеткізу;

      б) 3.2-бөлімше: Терминологияны пайдалану.

      4) 4-бөлім: Музыканы қабылдау, талдау және бағалау:

      а) 4.1-бөлімше: Музыканы қабылдау, талдау және бағалау;

      б) 4.2-бөлімше: Музыкалық сауаттылықты дамыту.

      Кіші бағыттар сыныпқа қатысты күтілетін нәтижелермен байланысқан кезде оқу мақсаттарын түзеді.

      17. Оқу мақсаты әр бағыт аясындағы ілгерілеуді көрсетіп, ұстаздарға алдағы қадамдарын жоспарлауға және бағалауға, оқушыларға алдағы қадамдар туралы ойлануға мүмкіндік береді.

      18. Оқудың жетекші қағидалардың бірі – "Сыныпта ойналатын музыка – негізгі жаттығу және мектеп бағдарламасынан тыс музыка осы жерден бастау алуы керек". Музыканы мектепте үйрену арқылы барлық балалар музыкалық білімге қол жеткізеді және бұл тек жеке адамдар тобына ғана немесе шамасы келетіндерге ғана қолжетімді білім емес. Музыкалық білім беру бағдарламасының жалпы мақсаты – оқушылардың шығармашылық қабілеттері, музыкалық мәдениеті, әртістік және эстетикалық сезімдерін дамыту. Сонымен қатар, осы Бағдарламаның "Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі" атты 3-қосымшасына сәйкес "Музыка" пәні бойынша оқу бағдарламасын әзірлеуге негіз болған басты қағида – спиральді білім беру бағдарламасы тұжырымдамасы.

      19. Оқу бағдарламасы спиральді білім беру бағдарламасы моделіне негізделеді, оның негізінде оқушылар келесі сыныпқа ауысқан сайын зерделенетін материалдар мен білім қайталанып отырады деген тұжырым жатыр. Оқу үдерісіндегі ілгерілеуді көру үшін оқу мақсаттары бөлімдер мен бөлімшелерге топтастырылған. Мысалы, осы Бағдарламаның "Білік пен дағдылардың өсу реті" атты 4-қосымшасына сәйкес, "Музыканы қабылдау, талдау және бағалау" бөлімінде спиральды білім беру бағдарламасындағы алға ілгерілеу нақты көрінуі мүмкін, себебі оқушылар өздерінің музыканы бағамдау дағдыларын қайта қарастырып, соның негізінде тұжырым жасайды.

      20. Музыка шын мәнісінде тәжірибелік пән. Білім беру бағдарламасындағы "Музыка" пәнінің негізгі жетекші қағидаларының бірі "Музыка туралы ақпарат беруге қарағанда, музыкалық туынды жасау әлдеқайда маңызды". Музыкалық қимылдан бастап, оқушылар музыканы әр қырынан аша бастайды, осылайша аса маңызды білім мен түсінік қалыптастырады, ал бұл оларға өз музыкалық тәжірибелері жайлы хабардар болуға және, ең соңында, жақсы музыкант болуға көмектеседі. "Музыка" пәні бойынша білім беру бағдарламасының басты аспектісі – оқушыларға өз музыкасын жасауға мүмкіндік беру. Осы Бағдарламаның "Білік пен дағдылардың өсу реті 2" атты 5-қосымшасына сәйкес, 1-сыныптан бастап 4-сыныпқа дейін оқушылар өз идеяларын құрылымдап, берілген/таңдалған ынталандырушы материалдарға қатысты музыкалық идеяларды дамытуға шынығады. Бұл бұған дейінгі білім, білік және дағдыларының негізінде бүкіл бөлім бойы дамытылады.

      21. "Музыка" пәні бойынша білім беру бағдарламасы – оқушыларға шығармашыл болуға, өз идеяларын зерттеп, музыкантқа тән дағдылар мен құзыреттіліктерді дамытуға мол мүмкіндік беретін кең және кешенді бағдарлама. Бұл мұғалім тарапынан жетекшілік етілетін, оқушыларға дағдыларды зерттеуге және дамытуға, мысалы, ән салуға және музыкалық аспаптарда ойнауға көмектесетін барынша ашық шығармашыл оқуды қамтиды.

5. Критериалды бағалау

      22. Критериалды бағалау кезінде оқушылардың үлгерімі алдын-ала белгіленген критерийлердің нақты жиынтығының көмегімен өлшенеді. Бұл нормаға негізделген бағалаудан өзгеше. Нормаға негізделген бағалау кезінде оқушылардың үлгерімі олардың сыныптастарының үлгерімімен салыстырылып қойылады. Оқушылардың үлгерімі екі тәсілмен бағаланады: қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау. Қалыптастырушы бағалау күнделікті оқытудың бір бөлігі ретінде күнде қолданылады. Ішкі жиынтық бағалау оқу жылы бойында белгілі бір уақыт аралығда өткізіледі.

      23. Біліктілікті арттыру курсы кезінде "Музыка" пәніне арналған Оқушылардың оқу жетістіктерін критериалды бағалау жөніндегі мұғалімге арналған әдістемелік нұсқаулыққа жүгіну қажет. Бұл құжат мұғалімдерге оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттары тұрғысынан оқушылардың үлгерімінің дәлелдерін жинап, олар бойынша шешім шығаруға септігін тигізеді.

      24. Жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін байқатады. Нақты бағалау критерийлері болған күннің өзінде де қалыптастырушы бағалау кезінде баға қою әлі де күрделі үдеріс болып табылады және мұғалімдер олар бойынша түсініктеме бере алады. Мұғалімдер қойған бағаның сенімділігі мен дәлелділігін арттыру мақсатында модерация қолданылады.

      25. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мұғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады.

      26. Ішкі жиынтық бағалау тоқсанды немесе сыныпты аяқтау кезінде оқу мақсаттарына сәйкес оқушылардың алған білімдері мен жинаған дағдыларының нәтижесін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалау нәтижелерін толықтырады. Әр тестінің құрылымы мен ұзақтығы туралы және оларды басқару әдістері туралы ақпаратты "Критериалды бағалау моделі: Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған басшылық" әдістемелік құралынан табуға болады. Ішкі жиынтық бағалау аясындағы тест спецификацияларында сұрақтардың үлгілері мен бағалау сызбалары ұсынылған, одан мұғалімдер әртүрлі дағдылар қалай бағаланатындығын көре алады.

      35. Критериалды бағалау моделі және оны оқытуда қалай қолдану туралы толық ақпарат "Критериалды бағалау моделі: Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған басшылық" әдістемелік құралында ұсынылған.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Музыка" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

1-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Жаңартылған білім беру бағдарламасына шолу

2

2 "Музыка" пәнінің оқу бағдарламасы мен оқу жоспарлары

2

3 "Музыка" пәнінің оқу жоспары: қысқа мерзімді жоспар

2

4 Бастауыш сынып пәндері арасындағы байланыс

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2

Тиімді оқыту және оқу

1 Тиімді оқыту мен оқудың тәсілдері

2

2 Белсенді оқу (1)

2

3 Белсенді оқу (2)

2

4 Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу және ойлау сипаты

2

3

Жаңартылған білім беру бағдарламасын-дағы негізгі тәсілдер

1 Критериалды бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

2 Оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3 Тиімді сұрақ-жауап

2

4 Оқытуды саралау

2

4

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру: жоспарлау

1 Ұзақ мерзімді, орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

2 Сабақты жоспарлау (1)

2

3 Сабақты жоспарлау (2)

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

4 Ықшамсабақты жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау

2

5

Ықшамсабақ

1 Ықшамсабаққа дайындық

2

2 Ықшамсабақ (1)

2

3 Ықшамсабақ (2)

Бағамдауға арналған жаттығу – Пән бойынша педагогикалық білім (өзге критерийлерді тексеру)

2

4 Біліктілікті арттыру курсына шолу

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Музыка" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Музыка" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Музыка" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
4-қосымша

Білік пен дағдылардың өсу реті

1-сынып

Өз жұмысы туралы пікірін айта білу;

2-сынып

Өз жұмысын жақсарту мақсатында түсіндірме бере алуы және ұсыныстар келтіру;

3-сынып

Өзінің және өзге оқушылардың жұмыстарын түсіндіре білу;

4-сынып

Өзінің және өзге оқушылардың жұмысын жақсарту мақсатында түсіндірме бере алуы және түрлі ұсыныстар келтіру;

5-сынып

Өзінің және өзге оқушылардың жұмысын жақсарту мақсатында түсіндірме беру және негізделген ұсыныстар.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Музыка" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
5-қосымша

Білік пен дағдылардың өсу реті 2

1-сынып

Музыкалық қойылымдарды көрсету үшін идеяларды жинақтау;

2-сынып

Импровизация арқылы музыкалық идеяларды ұйымдастырудың түсінігін көрсету;

3-сынып

Материалдар мен идеяларды музыкалық қойылымдардың көрсетілімі үшін жүйелеу;

4-сынып

Идеяларды қарапайым музыкалық қойылымдарда жаңаша түрлендіріп, көрсету;

5-сынып

Идеяларды күрделірек музыкалық қойылымдарда жаңаша түрлендіріп, көрсету.

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 10-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы" пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы" пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) “Педагогикалық шеберлік орталығы” жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бұл Бағдарлама "Жоба жұмысы" пәні бойынша білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты "Жоба жұмысы" пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты:

      "Жоба жұмысы" пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      7. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) мұғалімдердің орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге "Жоба жұмысы" пәні бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

      13. "Жоба жұмысы" пәні бойынша оқу мақсаттары оқу бағдарламасында (білім беру бағдарламасының негізгі құжаты болып табылады) берілген. Ұсынылған оқу жоспары бойынша оқу әрекетінде оқушылардың осы мақсаттарына жетуіне көмектесу үшін мұғалімдерге арналған сәйкес педагогикалық әдіс-тәсілдер ұсынылады. Кіріктірілген бағалау стратегиясы оқу мақсатына жету барысында оқушының ілгерілеу үдерісінің бағытын анықтауға арналған қосымша әдіс-тәсілдерді пайдалануды болжайды.

      14. "Жоба жұмысы" пәні бойынша білім беру бағдарламасының құрылымы пәнге шолу бөлімінде және ықпалдастырылған білім беру бағдарламасының тәсілдерін сипаттауда ұсынылады. Бұдан кейін теория бойынша тараулар ұсынылады:

      1) "Жоба жұмысы" пәні бойынша оқу жоспарының құрылымы;

      2) "Жоба жұмысы" пәні бойынша педагогикалық тәсілдер;

      3) "Жоба жұмысы" пәні бойынша критериалды бағалау.

4. Пәнге шолу

      15. Жоба жұмысының негізгі қозғаушы тетігі түрлі шешім нұсқалары бар тапсырмалар болып табылады, ал оқу жаттығуларының негізінде осындай тапсырмаларды қалай шешу туралы түсінік жатады. Оқу бағдарламасында ұсынылған жоба жұмысының оқу мақсаттарында жобаларды жоспарлау, орындау, талдау және бағалауға бағытталған үдерістерге ерекше назар аударылады. Оқушылардың бойында бұл дағдыларды дамыту нақты міндеттер мен проблемаларды зерделеу арқылы және мұғалімнің оқушылар жеткен нәтижелерді емес, олардың қолданған тәсілдері мен әрекеттерін бағалауы арқылы іске асырылады.

      16. Оқу бағдарламасында жоба жұмысының оқу мақсатына, жобаларды жоспарлау, орындау, талдау және бағалауға қатысы бар үдерістерге көңіл бөлінеді. Оқушыларда осы дағдылардың дамуы шынайы өмірдегі мәселелерді зерттеу деңгейіне байланысты жүзеге асады және мұғалім олардың жеткен жетістігін емес, олардың қолданған тәсілдері мен әрекеттерін бағалайды. Оқыту моделі білім алушылардан жай дәлелдерді құрастыру мен бағалауды талап етеді.

      17. "Жоба жұмысы" пәні бойынша оқу жоспарында әр тоқсан бойынша жобалар мен жаттығулар қамтылады. Тақырыптар пәнаралық байланысқа негізделіп таңдалады: белгілі бір тақырыпты зерделеу үшін немесе проблеманы шешу үшін бірнеше оқу пәнін меңгеру барысында алынған білім мен деректерді қамтиды. Нақты айтқанда, оқушылар математика және жаратылыстану сабақтарында орындайтын жаттығуларға көп көңіл бөлінеді, сондай-ақ қосымша басқа оқу пәндерімен пәнаралық байланыс іске асырылады.

      18. Жоба жұмысын дайындау барысында топтық жұмысты қолдану идеясы бөлінген оқу қағидатына негізделген, оған сәйкес оқушылар өз білімдері мен түсініктерімен алмасып, бір-бірінің көмегімен білімдерін нығайтады. Олар өз түсініктерін ұсынады және сол түсініктерге негізделген өз болжамдарын ұсыну арқылы өздері де мәселені айқын түсіне алады, әсіресе, бұған сұрақтардың өз құрдастары тарапынан қойылуы зор ықпал етеді. Мұғалімнің рөлі ынталандырушы материалдар мен ресурстарды қолдана отырып, қажет болған жағдайда, оқушыларға мақсатқа сай қолдау көрсету болып табылады. Топтық жұмыс және бірлескен оқу оқытудағы тұрақты кері байланысты және өзін-өзі бағалау мүмкіндігін қамти отырып, мектеп тәжірибесіне осы оқу пәнін табысты енгізуге мүмкіндік береді.

      19. "Жоба жұмысы" пәні бойынша бағалау стратегиясы қалыптастырушы бағалау мен ішкі жиынтық бағалауды қамтиды. Қалыптастырушы бағалау оқыту және оқу барысында пәндік бағдарламадағы білім беру мақсаттарын тұрақты бағалауды сипаттайды (мысалы, оқушылардың жобалар мен оның бөлімдерін жоспарлауы, жүзеге асыруы және бағалауы кезінде). Оқу жылы барысында әрбір оқушы бір семестр ішінде кем дегенде бір жобаны аяқтайды. Мұндай жоба ішкі жиынтық бағалаудың стандарттарына сәйкес бағаланатын болады.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      20. "Жоба жұмысы" пәні бойынша 6-9-сыныптарда оқыту алты бөлім бойынша ұйымдастырылған. Бұл бөлімдер жобаның жүзеге асу кезеңдерін сипаттайды:

      1) 1-бөлім: Зерттеу сұрағы

      2) 2-бөлім: Дереккөздермен жұмыс

      3) 3-бөлім: Эксперименттік жұмыс

      4) 4-бөлім: Деректерді талдау және өңдеу

      5) 5-бөлім: Нәтижелерді ұсыну

      6) 6-бөлім: Жобаны басқару.

      21. Бөлімдер ары қарай дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейіндегі бөлімшелерге бөлінеді. Оқу жылы бойындағы оқудан күтілетін нәтижелер түріндегі бөлімшелер оқу мақсаттарын құрайды. Оқу мақсаттары мұғалімдерге оқушылардың меңгеруі тиіс әрекеттерді жоспарлауға, бағалауға және көрсетуге мүмкіндік беріп, әрбір бөлімше бойынша алға ілгерілеуді көрсетеді.

      22. Ұйымдастырудың бірнеше деңгейін "Жоба жұмысы" пәні бойынша бағдарламаның үлгісінен көруге болады. 1-5-бағыттардың жоба кезеңдерін айқындайтын өзіндік тәртібі бар. Сонымен қатар, "Жоба жұмысы" пәні бойынша бағдарлама моделін айқындайтын маңызды қағидат спиральді оқу бағдарламасы тұжырымдамасы болып табылады.

      23. Спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы осы Бағдарламаның 3-қосымшасына сәйкес Джером Брунердің танымдық теориясына негізделеді. Оқу бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, осы Бағдарламаның "Білік пен дағдылардың өсу реті" атты 4-қосымшасына сәйкес, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөліктер мен бағыттарға біріктірілген. Білім алушылар бір сыныптан екінші сыныпқа ауысқан кезде жоба бөлімдерінің мағынасын және өздерінің идеяны құрастыру және бағалау мүмкіндіктерін жақсы түсіне бастайды.

      24. Ойлау қабілеттерінің жоғары деңгейде дамуы және қолданылуы "Жоба жұмысы" бойынша оқу бағдарламасының негізгі аспектісі болып табылады. Ойлау қабілеттерін дамытудың негізгі әдістерінің бірі дәлелдеме болып табылады. Дәлелдеме зерттеу жобаларын құрастыру, жүргізу және бағалау үшін маңызды болып табылады. Осы Бағдарламаның "Тулминнің дәлелдеу моделі" атты 5-қосымшасында көрсетілгендей, ол жаңартылған оқу бағдарламасында басты көңіл бөлінетін бірнеше құндылықтар мен дағдыларды дамытудың негізгі әдісі болып табылады, мысалы, шығармашылық және сын тұрғысынан ойлау, коммуникациялық дағдылар. Қарапайым дәлелде бір ғана тұжырым шешуші қорытынды болуы мүмкін, ал одан күрделірек дәлелде бірнеше тұжырым соңғы қорытынды жасауға негіз болады.

      25. "Жоба жұмысы" пәнінің оқу бағдарламасында осы Бағдарламаның "Дәлелдің негізгі компоненттері" атты 6-қосымшасына сәйкес дәлелдің негізгі компоненттері білім алушылардың ақпарат көздерін талдау, талқылау және өз нәтижелерін ұсыну кезінде құрастырылады.

      26. Оқушылар төменгі сыныптарда талапты (немесе қорытындыны) анықтайды және ұсынады. Олар "талаптар" мен "негіздемелер" арасында байланыс орнатады. 9-сыныпқа келгенде оқушылар сын тұрғысынан бағалау дағдыларын қолданады, соның негізінде олар негізгі дәлелдің үш бөлігін де ұсынуы керек, нақтырақ айтсақ "талаптар (немесе қорытындылар)", "дәлел" және "негіздеме". Мысалы, 6-сынып оқушысы тек қана талап немесе қорытындыны ғана ұсына алады: "Менің ойымша, химиялық реакциялар жоғарғы температурада жылдамырақ жүреді". 7-сыныпта оқушы дәлел мен қорытындыны қамтитын қарапайым негіздемені ұсына алады: "Менің ойымша, химиялық реакциялар жоғарғы температурада жылдамырақ жүреді (қорытынды), себебі, мен салқын сірке суына қарағанда, жылы сірке суына ас содасын қосқанда, көпіршіктер көбірек болатынын байқадым (дәлел)". Сыни бағалауды көрсететін дәлелдеме, мысалы, 9-сынып оқушысы дәлел, негіздеме және қорытынды ұсына алады: "Менің ойымша, химиялық реакциялар жоғарғы температурада жылдамырақ жүреді (қорытынды), себебі мен салқын сірке суына қарағанда, жылы сірке суына ас содасын қосқанда көбірек көпіршік болатынын көрдім (дәлел). Көпіршік ас содасы мен сірке суының арасындағы химиялық реакция кезінде көмірқышқыл газының бөліну нәтижесінде пайда болады. Белгілі бір уақытта неғұрлым көп көпіршік пайда болса, соғұрлым тез химиялық реакция жүреді (негіздеме)". Дәлелдеменің бөліктері автордың таңдауына байланысты әртүрлі ретте ұсынылуы мүмкін. Мысалы: "Көпіршік ас содасы мен сірке суының арасындағы химиялық реакция кезінде көмірқышқыл газының бөліну нәтижесінде пайда болады. Белгілі бір уақытта неғұрлым көп көпіршік пайда болса, соғұрлым тез химиялық реакция жүреді (негіздеме). Мен салқын сірке суына қарағанда, жылы сірке суына ас содасын қосқанда көбірек көпіршік болатынын көрдім (дәлел). Сол себепті, менің ойымша, химиялық реакциялар жоғарғы температурада жылдамырақ жүреді (қорытынды)".

      27. "Жоба жұмысы" курсында оқушылар ғылыми мәнмәтінде дәлелдеме жасау шеберлігін дамытады (әсіресе биология, химия және физика пәндерінде). Ол оқушылардың жобалау дағдыларын дамытумен қатар, олардың ғылымның ерекшеліктерін толық бағалауына мүмкіндік береді.

      28. Осы Бағдарламаның "Оқу бағдарламасының өзара байланысты бағыттарын көрсететін ғалымдар мен техниктер қызметінің үш саласы" атты 7-қосымшасында "Жоба жұмысы" пәнінің оқу бағдарламасының бөлімдері тараудың негізгі мақсатына негізделген қызметтің үш саласына қосылған. "Дереккөздермен жұмыс" атты 2-бағыт екі салада қамтылады, өйткені қолданылып жүрген теориялар мен модельдер түсінігімен байланысты оқу мақсаттарын қамтиды және болжамдарды құрастыру үшін, сонымен қатар, дереккөздерді талдау және сынау үшін қолданылады. Бұл ғылыми (инженерлік) модель ғылыми білімнің жаңа идеяларды қолда бар деректер деңгейіне сай құрастыру, зерттеу және тексеруге байланысты дамитынын атап көрсетеді. Деректер болжамды қолдауы немесе теріске шығаруы үшін, сол мәліметтер сын тұрғысынан талдаудан өтуі қажет. Сол себепті жоба жұмысымен айналысып жүрген оқушы тәуелсіз өзгермелінің тәуелді өзгермеліге әсер етуін жоюға бағытталған экспериментті белгілеу және модельдеу дағдыларын дамытады.

      29. Сонымен, 6-9-сыныптардағы "Жоба жұмысы" пәні бойынша оқу бағдарламасының моделі оқушыларда жобалау, жүзеге асыру, бағалау және жобаларды ұсыну дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Жаратылыстану ғылымдары мен математиканың оқу жоспарларымен байланысы бар бірнеше жобаға қатысу барысында оқушылар ғылым мен техниканың өзіндік ерекшеліктерін бағалай білуге үйренеді.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы"
пәні бойынша жаратылыстану-математикалық
цикл педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

1-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе және бағдарлама шеңберінде қолданылатын терминдермен таныстыру

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Курсқа кіріспе

2

2 Жаңартылған білім беру бағдарламасы

2

3 Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы (1)

2

4 Жобаның нәтижесі және ілгерілеу

Бағамдауға арналған жаттығу – жаңартылған оқу бағдарламасын түсіну

2

2

Критериалды бағалау және белсенді оқу

1 Критериалды бағалау (жалпы сипаттамасы)

2

2 Жобаны бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу – критериалды бағалау

2

3 Белсенді оқу

Бағамдауға арналған жаттығу – белсенді оқу

2

4 Тәжірибе жүзіндегі зерттеу жұмыстары арқылы белсенді оқу

Бағамдауға арналған жаттығу – белсенді оқу

2

3

Тиімді жоба жұмысы

1 Тәжірибе жүзіндегі зерттеу жұмысы

Бағамдауға арналған жаттығу – пән бойынша педагогикалық білім

2

2 Жобаны оқытуға арналған оқу ортасы

Бағамдауға арналған жаттығу – пән бойынша педагогикалық білім

2

3 Тиімді сауалнама

Бағамдауға арналған жаттығу – мұғалімдердің қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4 Қалыптастырушы бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу – Критериалды бағалау

2

4

"Жоба жұмысы" пәнінің сабақтарын жоспарлау және өткізу

1 Оқыту стратегиялары

2

2 Сабақ жоспары

2

3 Пән бойынша педагогикалық білімге шолу

Бағамдау – ойлау сипаты, пән бойынша педагогикалық білім

2

4 Ықшамсабақты жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу – жоспарлау, жаңартылған оқу бағдарламасын түсіну, белсенді оқу, пән бойынша педагогикалық білім

2

5

Ықшамсабақ және курстың нәтижесін бүкіл топпен талқылау

1 Ықшамсабақ

Бағамдауға арналған жаттығу – педагогикалық шеберлік, белсенді оқу, пән бойынша педагогикалық білім, оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

Ықшамсабақ

Бағамдауға арналған жаттығу – педагогикалық шеберлік, белсенді оқу, пән бойынша педагогикалық білім, оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3 Ықшамсабақ

Бағамдауға арналған жаттығу – педагогикалық шеберлік, белсенді оқу, пән бойынша педагогикалық білім, оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4 Бүкіл топпен талқылау

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы"
пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 2-қосымша

Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы"
пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы"
пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 4-қосымша

Білік пен дағдылардың өсу реті

6-сынып

"Болжам" түсінігін білу және ғылыми болжамға мысалдар келтіру

7-сынып

Тақырып бойынша қарапайым болжам жасау

8-сынып

Академиялық терминологияны пайдалана отырып, болжамды тұжырымдай алу

9-сынып

Академиялық терминологияны пайдалана отырып, болжамды және зерттеу сұрақтарын тұжырымдай алу

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы"
пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 5-қосымша

Тулминнің дәлелдеу моделі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы"
пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 6-қосымша

Дәлелдің негізгі компоненттері



Бөлімше

Ақпаратпен және дереккөздермен жұмыс істеу әдістері

Нәтижелер мен қорытындыларды талқылау

6-сынып

Дереккөздің негізгі идеясын белгілеу

Алынған мәліметтерді ауызша немесе жазбаша қорытындылау

7-сынып

Ақпараттық дереккөздерден зерттеу мәселесі бойынша маңызды деректерді айқындау

Ғылыми пікірталастың этикалық нормаларын сақтай отырып, өзінің көзқарасын ұстану

8-сынып

Дереккөздің негізді идеясын белгілеу және зерттеу мәселесі бойынша маңызды деректерді айқындау

Алынған деректерді зерттеу болжамдарымен салыстыру

9-сынып

Зерттеу мәселесі бойынша маңызды деректерді айқындау және талдау

Көрсеткіштердің нәтижелерін сын тұрғысынан бағалау

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Жоба жұмысы"
пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 7-қосымша

Ғалымдар мен техниктер қызметінің үш саласы



  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 11-қосымша

Қазақстан Республикасына орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) “Педагогикалық шеберлік орталығы” жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Біліктілікті арттыру курсы жаңартылған білім беру бағдарламасының Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға айтарлықтай үлес қосуына мүмкіндік береді.

      2. Бұл Бағдарлама "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      4. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты:

      "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      7. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) мұғалімдердің орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мұғалімдерге "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      10. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      11. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      12. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

      13. "Бейнелеу өнері" пәні бойынша 1-5 сыныптарға арналған оқу мақсаттары оқу бағдарламасында (білім беру бағдарламасының негізгі құжаты болып табылады) берілген. Ұсынылған оқу жоспары бойынша оқу әрекетінде оқушылардың осы мақсаттарына жетуіне көмектесу үшін мұғалімдерге арналған сәйкес педагогикалық әдіс-тәсілдер ұсынылады. Кіріктірілген бағалау стратегиясы оқу мақсатына жету барысында оқушының ілгерілеу үдерісінің бағытын анықтауға арналған қосымша әдіс-тәсілдерді пайдалануды болжайды.

      14. "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша білім беру бағдарламасының құрылымы пәнге шолу бөлімінде және ықпалдастырылған білім беру бағдарламасының тәсілдерін сипаттауда ұсынылады. Бұдан кейін теория бойынша тараулар ұсынылады:

      1) "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша оқу жоспарының құрылымы;

      2) "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша педагогикалық тәсілдер;

      3) "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша критериалды бағалау.

4. Пәнге шолу

      15. "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні арқылы оқушылар қазіргі қарқынды өзгеретін әлемде өмірлік маңызы бар және басқа пәндер шеңберінде әрі жұмыс орнында қолдануға болатын көптеген дағдыларды меңгереді. Аталған пән шеңберінде оқушылар ғаламдық деңгейде өлшенетін проблемалар туралы өзінің түсінігін кеңейте алады. Оқушы тұрғысынан алғанда, "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні оларға жаттығу орындауға негізделген қызықты жұмыспен айналысуға жол ашады. Бұл гуманитарлық пен әлеуметтік ғылымдарды шынайы өмір жағдайын қарастырып, оларды зерделеуге мүмкіндік береді. Бұл пән 6-9-сыныптарға арналған "Жоба жұмысы" пәні шеңберінде дамытылатын дағдылар негізінде құрылған.

      16. Оқу жоспарында зерделеуге арналған бірнеше тақырып ұсынылған. Мысалы, 10-сыныпта демография, дін, адам құқықтары, демократия және мемлекеттік басқару сапасы, білім беру, экономика және бюджет, кедейлік және теңсіздік, кедейлікпен күрес, дау-жанжал, бейбітшілік, қауіпсіздік және қарусыздандыру, заң және қылмыс сияқты тақырыптар қарастырылады. Бұл тақырыптардың барлығы бойынша оқушы өз тәжірибесін зерделеп, өз пікірін ұсынады және жергілікті, ұлттық және дүниежүзілік тұрғыдан оларды талдап, бағамдауға талпыныс жасайды.

      17. "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәнінде оқу ашық проблемалар шеңберінде құрылымдалған; жаттығулар осы проблемаларды түсініп, олардың шешімін ұсынуға негізделген. Оқытудың өзін-өзі басқара отырып, проблемаларды шешу тәсілі оқу нәтижелерін жақсарту үшін құрылған (Blumenfeld, 1991). "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттары зерттеуді немесе жобаны жоспарлау, жүргізу, талдау және бағамдауды көздейтін үдеріс екенін атап өту қажет. Оқушылар шынайы өмірден алынған проблемаларды зерделеу арқылы осы дағдыларды дамытады, сондай-ақ бұл ретте олардың алатын жауаптарынан гөрі, олар пайдаланатын тәсілдер мен ұсынатын айғақ-дәлелдері бағаланады. Осы Бағдарламаның "Тулминнің дәлелдеу моделі" атты 3-қосымшасына сәйкес, білім беру бағдарламасының құрылымы оқушылардың өз дәйектерін үнемі күрделендіре отырып ұсынуын және бағамдауын талап етеді.

      18. Осы Бағдарламаның "Жобалардың түрлері және олардың жіктелімі" атты 4-қосымшасына сәйкес, орындалатын негізгі жаттығу, күтілетін нәтиже, үйлестірілу деңгейі, қамтылатын салалар саны, қатысушылар саны және жобаның ұзақтығына қарай жобаларды түрліше жіктеуге болады. Бір жобаның шеңберінде бұл ерекшеліктердің бірнешеуі көрініс табуы мүмкін. "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша оқушылар әртүрлі жоба жұмыстарын орындауға тиіс.

      19. 10-11-сыныптарда жоба жұмысы пәні көбінесе оқушылардың гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар сабақтарында орындайтын жұмыстарына негізделіп, басқа академиялық пәндермен тығыз байланыста болады. Тақырып таңдау пәнаралық байланыс қағидатына негізделеді: тақырыпты зерттеу немесе проблеманы шешу үшін бірнеше академиялық пән бойынша білімі мен түсініктерін бір уақытта қолдану.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      20. "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні алты бағыт шеңберінде ұйымдастырылған. Бұл бағыттар жүргізілген жобаның кезеңдері түрінде бейнеленген:

      1) 1-бағыт. Зерттеу сұрағы;

      2) 2-бағыт. Дереккөздермен жұмыс;

      3) 3-бағыт. Зерттеу мен эксперимент;

      4) 4-бағыт. Деректерді талдау және өңдеу;

      5) 5-бағыт. Нәтижелерді таныстыру;

      6) 6-бағыт. Жобаны басқару.

      21. Бұл бағыттар дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейлері болып табылатын кіші бағыттарға бөлінген. Кіші бағыттар сыныпқа қатысты күтілетін нәтижелермен байланысқан кезде оқу мақсаттарын түзеді. Оқу мақсаты әр бағыт аясындағы ілгерілеуді көрсетіп, ұстаздарға алдағы қадамдарын жоспарлауға және бағалауға, оқушыларға алдағы қадамдар туралы хабарлауға мүмкіндік береді.

      22. "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәнінің құрылымынан ұйымдастырудың бірнеше кезеңін көруге болады. 1-5-бағыттар жоба кезеңдерін көрсететін ішкі тәртіпті бейнелейді. Сонымен қатар, "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәніне арналған оқу бағдарламасының маңызды қағидаты білім беру бағдарламасының спиральділік қағидаты болып табылады.

      23. Спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы осы Бағдарламаның 5-қосымшасына сәйкес Джером Брунердің танымдық теориясына негізделеді. Оқу бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, осы Бағдарламаның "Білік пен дағдылардың өсу реті" атты 6-қосымшасына сәйкес, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөліктер мен бағыттарға біріктірілген. Білім алушылар бір сыныптан екінші сыныпқа ауысқан кезде жоба бөлімдерінің мағынасын және өздерінің идеяны құрастыру және бағалау мүмкіндіктерін жақсы түсіне бастайды.

      24. Тулминнің жемісті жұмысы білім беру саласындағы зерттеулерге, соның ішінде зерттеуге негізделген оқуды пайдалануды бағамдауға ықпал етті. Тулминнің моделі осы Бағдарламаның 3-қосымшасында ұсынылған.

      25. "Жоба жұмысы" (6-9-сыныптар) және "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" (10-11-сыныптар) пәндеріне арналған оқу бағдарламалары шеңберінде дәлелдеудің негізгі құрамдас бөлшектері 6-9-сыныптарда ұсынылған, себебі оқушылар ақпарат көздерін талдап, өздерінің нәтижелерін ұсынады. 10-11-сыныптарда оқу мақсаттарының күрделілігі артады, яғни оқушылар дәлелдеудің анағұрлым күрделі құрамдас бөліктерін анықтап, қолданып, бағамдау керек.

      26. Жалпы, "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша білім беру бағдарламасының құрылымы оқушылардың күрделі жобаларды әзірлеу, өткізу, есебін дайындау және ұсыну дағдыларын жетілдіруге бағытталған. Оқушыларға сын тұрғысынан ойлау, тұлғааралық қарым-қатынас және жобаларды басқару дағдылары сияқты бірнеше дағдыларды дамытуға қолдау көрсетіледі.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ғаламдық
перспективалар және жоба жұмысы" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта. Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе және бағдарлама шеңберінде қолданылатын терминдермен таныстыру

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Курсқа кіріспе

2

2 Жаңартылған білім беру бағдарламасы (1)

2

3 Жаңартылған білім беру бағдарламасы (2)

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

4 Оқыту әдіс-тәсілдері туралы хабардар ету

Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2

Тиімді оқыту және оқу

1 Сабақта қарама-қайшы тақырыптарды қарастыру

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім

2

2 Сабақ үлгісі

2

3 Белсенді оқу

Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу

2

4 Оқу ортасы

2

3

Оқушыларды бағалау және басқару

1 Критериалды бағалау

2

2 Қалыптастырушы бағалау жүргізу

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

3 Жобаны бағалау

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

4 Белсенді және тиімді оқушыларды басқару

2

4

Қысқа және орта мерзімді жоспарлау

1 Тиімді жоба жұмысын жоспарлау (1)

2

2 Тиімді жоба жұмысын жоспарлау (2)

2

3 Әртүрлі оқушы және әртүрлі жоба

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

4 Сабақ құрылымы

Бағамдауға арналған жаттығулар: Жоспарлау; жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну; белсенді оқу; пән бойынша педагогикалық білім

2

5

Сын тұрғысынан ойлау дағдыларын қалыптастыру және оқытуды саралау

1 Сын тұрғысынан ойлау

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім

2

2 Оқытуды саралау әдістері

Бағамдауға арналған жаттығулар: Жоспарлау; жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну; белсенді оқу; пән бойынша педагогикалық білім

2

3 Ықшамсабақты (1) жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығулар: Жоспарлау; жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну; белсенді оқу; пән бойынша педагогикалық білім

2

4 Ықшамсабақты (1) жоспарлау және бүкіл топ орындайтын жұмыс

Бағамдауға арналған жаттығулар: Жоспарлау; жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну; белсенді оқу; пән бойынша педагогикалық білім

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

2-апта. "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша білім беру бағдарламасын оқыту

6

Ықшамсабақ және топтық жұмыс

1 Ықшамсабақ (1) өткізу

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім

2

2 Ықшамсабақ (1) өткізу (жалғасы)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім

2

3 Ықшамсабақ (1) өткізу (жалғасы)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім

2

4 Топтық жұмыс

2

7

Зерттеу және рефлексиялау дағдыларын оқыту

1 Дереккөздермен жұмыс – зерттеу дағдылары

2

2 Зерттеу түрлері

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім

2

3 Зерттеу дағдылары, деректерді талдау және өңдеу

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім

2

4 Рефлексия

Бағамдауға арналған жаттығулар: Белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

8

Қарым-қатынас дағдылары және ықшамсабақты жоспарлау

1 Қарым-қатынас дағдылары

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

2 Қарым-қатынас және технологиялар

2

3 Ықшамсабақты (2) жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау, жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну; белсенді оқу; пән бойынша педагогикалық білім; критериалды бағалау

2

4 Ықшамсабақты (2) жоспарлау (жалғасы)

Бағамдауға арналған жаттығу – Жоспарлау, жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну; белсенді оқу; пән бойынша педагогикалық білім; критериалды бағалау

2

9

Ықшамсабақ 

1 Ықшамсабақ (2) өткізу

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім, критериалды бағалау

2

2 Ықшамсабақ (2) өткізу (жалғасы)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім, критериалды бағалау

2

3 Ықшамсабақ (2) өткізу (жалғасы)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім, критериалды бағалау

2

4 Ықшамсабақ (2) өткізу (жалғасы)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім, критериалды бағалау

2

10

Алдағы оқу жылын жоспарлау

1 Тізбектелген сабақтар топтамасын жоспарлау (1)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну; критериалды бағалау

2

2 Тізбектелген сабақтар топтамасын жоспарлау (1)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Жоспарлау; критериалды бағалау

2

3 Іс-шаралар жоспары және бүкіл топ орындайтын жұмыс

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

4 Өзін-өзі бағамдауға арналған жаттығу және бүкіл топ орындайтын жұмыс

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ғаламдық
перспективалар және жоба жұмысы" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ғаламдық
перспективалар және жоба жұмысы" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
3-қосымша

Тулминнің дәлелдеу моделі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ғаламдық
перспективалар және жоба жұмысы" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
4-қосымша

Жобалардың түрлері және олардың жіктелімі

Жоба

Пән салалары және ұзақтығы

Күтілетін нәтиже(лер)

Қатысушылар саны

Зерттеу жобасы. Нақты сұрақтарға жауап беру үшін оқушылар бастапқы зерттеу жүргізеді

Ақпараттық жоба. Оқушылар белгілі бір тақырып бойынша қолжетімді ақпаратты жинап талдайды.

Шығармашылық жоба. Оқушыларға қысқаша шығармашылық тапсырма беріледі.

Рөлдік ойын жобасы. Оқушыларға рөл беріледі. Оқушылар топ болып өз рөлдерін ойнау арқылы жобаны аяқтайды.

Тәжірибеге бағдарланған жоба. Жобадан күтілетін нәтижеге оқушының өзі мүдделі немесе оның әлеуметтік маңызы бар.

Бір пән ("моножоба")

Екі немесе одан да көп сала.

Қысқа мерзімді

Орта мерзімді

Ұзақ мерзімді

Жазбаша нәтиже (мысалы, есеп, эссе, каталог, хат, газет мақаласы, альманах).

Визуалды нәтиже (мысалы, альбом, жоспар, карта, сызба, диаграмма, постер, сурет, мультфильм).

Ауызша нәтиже (мысалы, таныстырылым, дебат, сахналық көрініс, бейнежазба).

Өнім (мысалы, өнімнің шағын көшірмесі, 3D модель).

Іс-шара (мысалы, көрме, сапар, консервация жобасы, әлеуметтік жоба).

Жеке адам;

Жұп;

Топ;

Түрлі мектептердің/елдердің өкілдері қатысатын топ.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ғаламдық
перспективалар және жоба жұмысы" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
5-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ғаламдық
перспективалар және жоба жұмысы" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
6-қосымша

Білік пен дағдылардың өсу реті

6-сынып

Болжамның анықтамасын білу және ғылыми болжамның мысалдарын ұсыну

7-сынып

Тақырып бойынша қарапайым болжау ұсыну

8-сынып

Академиялық сөздік қорды пайдалана отырып болжамды тұжырымдай алу

9-сынып

Академиялық сөздік қорды пайдалана отырып болжам мен зерттеу сұрағын тұжырымдай алу

10-сынып

Ұсынылған ой-пікірлердің негізінде болжам мен зерттеу сұрағын түзету

11-сынып

Рефлексиялық тәжірибенің негізінде жаңа болжам мен зерттеу сұрағын тұжырымдай алу.

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 12-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) жаңартылған оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының негізінде “Педагогикалық шеберлік орталығы” жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген.

      2. Педагогика кадрларының біліктілігін арттырудың бұл курсының жалпы мақсаты "Музыка" пәні мұғалімдерін оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдерін және критериалды бағалауды енгізу арқылы жаңартылған білім беру бағдарламасымен таныстыру болып табылады. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      3. Бұл Бағдарлама Қазақстанның білім беру жүйесін реформалауға көмектеседі.

2. Бағдарламаға шолу

      4. Бағдарламаның мақсаты:

      "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      5. Бағдарламаның міндеттері:

      1) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

      6. Оқудан күтілетін нәтижелер

      1) мұғалімдер жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана біледі;

      3) пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолдана біледі;

      4) мұғалімдердің орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдылары қалыптасқан.

3. Бағдарламаның құрылымы

      7. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаға 1-қосымшаға сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      8. Мұғалімдерге "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      9. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, олардың осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізуне қатысты алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      10. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      11. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады.

4. Пәнге шолу

      12. "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша жаңартылған оқу бағдарламаларының ерекшеліктері келесі бөлімдерден көрініс табады:

      1) Пәннің маңыздылығы;

      2) Пән бойынша оқу бағдарламасының мақсаты;

      3) Үш тілділік саясатын жүзеге асыру;

      4) Пәнді оқыту үдерісін ұйымдастыруға қойылатын талаптар;

      5) Пәнді оқытуда қолданылатын педагогикалық тәсілдер;

      6) Түрлі мәдениет пен көзқарастарға құрметпен қарауды қалыптастыру;

      7) Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану құзыреттілігі;

      8) Оқушылардың коммуникациялық дағдыларын дамыту;

      9) Оқушылардың оқу жетістігін бағалау туралы.

      13. Бөлімдер ары қарай дағды немесе тақырып, білім және түсінік деңгейіндегі бөлімшелерге бөлінеді. Оқу жылы бойындағы оқудан күтілетін нәтижелер түріндегі бөлімшелер оқу мақсаттарын құрайды. Оқу мақсаттары мұғалімдерге оқушылардың меңгеруі тиіс әрекеттерді жоспарлауға, бағалауға және көрсетуге мүмкіндік беріп, әрбір бөлімше бойынша алға ілгерілеуді көрсетеді. Оқу бағдарламасының көрсетілген бөлімдері білім беру деңгейі бойынша оқу материалдарынан тұрады. Оқу бағдарламасына ұсынымдамалық сипаттағы ұзақ мерзімді және орта мерзімді жоспарлаудан тұратын оқу жоспары қосымша беріледі. Оқу мақсаттары жүйесі мен тәсілдеріне негізделген оқу жоспарларында мұғалімдерге тақырыптар мен бөлімдер, сабақты ұйымдастыру бойынша өткізілетін сабақтарға ұсынымдамалар берілген, сонымен қатар оқу ресурстары да енгізілген (интернет, мәтіндер, жаттығулар, бейне және дыбыстық материалдар және т.б.).

      14. "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндерін оқыту үдерісінде іске асырылатын маңызды міндеттер:

      1) теориялық білімі мен тәжірибелік біліктерін қалыптастыру, сондай-ақ информатика, алгоритмдеу, бағдарламалау, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, ақпараттық модельдер саласындағы дағдыларын дамыту;

      2) ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың көмегімен оқушылардың алгоритмдік, операциялық және сын тұрғысынан ойлауын, зияткерлік және шығармашылық қабілеттерін дамыту;

      3) жеке, топпен және дербес жұмыс істеу қабілеттерін қалыптастыру;

      4) ақпараттық мәдениетке тәрбиелеу, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану барысында этикалық және құқықтық нормаларды сақтауға жауапкершілікпен қарау;

      5) алуан түрлі ақпараттарды өз бетімен іздеу және оларға терең талдау жасау дағдыларын игеру.

      15. Бастауыш сыныптарда оқушыларға ақпараттық-коммуникациялық технологияларды оқытудың ерекшелігі – оқушылардың қарапайым деңгейдегі қауіпсіздік техникасының ережесін қолдану дағдылары мен біліктерін игерту, компьютердің енгізу-шығару құрылғыларын атау және айырмашылығын түсіндіру: пайдаланылатын қолданбалы бағдарламалардың нысандарымен операциялар орындау және тағы басқалар болып табылады. 5-9-сыныптарда информатиканы оқытудың ерекшелігі: информатиканың іргелі негіздерін ерте жастан үйрету, алгоритмдеу дағдыларын дамыту. 10-11-сыныптарда бейіндік бағытта информатиканы оқытудың мақсаты – заманауи ақпараттық технологиялардың теориялық негіздері бойынша базалық білім жүйесін меңгерту және визуалды бағдарламалау, оқушылардың ақпараттық мәдениетін қалыптастыру, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдаланудағы нақты дағдыларды меңгеру, жаңа ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалануды ұдайы жетілдіріп отыруға тәрбиелеу, танымдық және зияткерлік қабілеттерін дамыту. 10-11-сыныптарда жаратылыстану-математикалық бағытта есептерді шешу негізінде жүйелік және алгоритмдік ойлауды дамыту жалғасады. Осы тапсырмалар жаттықтыру сабақтарында жалғасады.

      16. Қоғамдық-гуманитарлық сыныптарда информатиканы оқытудың ерекшелігі – ақпараттық-коммуникациялық технологияларды анағұрлым терең зерделеу болып табылады. Әрбір бөлім аяқталған соң, жоба жұмысына арналған сағаттар қарастырылған. Информатикаға аса қызығушылық танытқан оқушыларға мектепте таңдау курсында сағат санын ұлғайту арқылы мүмкіндік беріледі. Пәннің мазмұны оқу бөлімдері бойынша ұйымдастырылған.

5. Оқу бағдарламасын әзірлеу

      17. Курс абстракция, модельдеу және бағдарламалау жолдары арқылы ақпараттық технологиялар құралдарын пайдалана отырып, басқа білім беру салаларынан және өмірден алынған мәселелерді шешу мақсатында оқу үдерісінде тәжірибелік дағдыларын дамытуға көп уақыт беруді көздейді. Сонымен қатар, пән бойынша оқушылардың академиялық тілін және ұғымдарын дамыту маңызды рөл атқарады.

      18. "АКТ" және "Информатика" бойынша жаңартылған оқу бағдарламалары оқушылардың АКТ құзыреттіліктерін дамытуға бағытталған. Оқушылардың пайдалану үшін қажетті ең жақсы қосымшаларды анықтауда саналы таңдау жасауына мүмкіндік берілуі керек. Бағдарламаның тағы бір маңызды мақсаты оқушыларды бағдарламалық қосымшалар ғылыми, коммерциялық, инженерлік және мәдени мақсаттар үшін қолданылатынын түсіндіру және ақпараттық технологияларды қолдану саласында жан-жақты біліммен қамтамасыз ету болып табылады. Жаңа білім және міндетті шешу әдістерін жинақтау адам қызметінің барлық салаларында есептеу мен ойлау амалын талап ететін маңызды үдеріс болып табылады. Есептеу үдерістері ғылыми, әлеуметтік және тұрмыстық жетістіктер мен өнертабыстар негізінде жатыр, оның ішінде медицина, экономика және білім беру сияқты салалар бар. Ақпараттық технологияларсыз адамзаттың қол жеткен жетістіктерін салалардың кең ауқымында пайдалану мүмкін болмас еді. Осы пәнді оқыту оқушылардың логикалық, алгоритмдік және есептеу, ойлау қабілеттерін дамытуға ықпалын тигізеді.

      19. Жаңартылған типтік оқу жоспарлары мен бағдарламалары "Назарбаев Зияткерлік мектептерінің" инновациялық тәжірибелерін ескере отырып жетілдірілді. "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндерінің оқу бағдарламаларында көрсетілген оқыту мақсаты "оқушыларды қазіргі заманауи технологиялармен жұмыс істеу дағдыларын, біліктері мен базалық білімдерін қамтамасыз ету" деп атап көрсетілген. Пәнді оқытудың міндеті оқушылардың жобалық шешімдерді, бағдарламалық қосымшаларды, жүйелерді талдауына, жүйелерді өндеуіне және өз өнімдерін бағалауына бағытталған. Бағдарлама оқушылардың ақпараттық үдерістердің, техникалық мүмкіндіктердің рөлі туралы түсініктерін қалыптастыруға және адамзат іс әрекетінің әртүрлі салаларында ақапараттық технологияларды пайдаланудың келешегіне мүмкіндік береді. Пәнді оқыту оқушылардың жалпыға ортақ ережелерді сақтай отырып, этика мен мораль тұрғысынан және адамдар мен бүкіл қазақстандық қоғамның мүддесі тұрғысынан әрекет ете отырып, технологиялармен жұмыс жасауға ұқыпты болуына бағытталған, сонымен қатар талдау, абстракциялау, модельдеу және бағдарламалау негізінде көптеген кәсіптерде құнды болатын ақпараттарға өз үлесін қосу мүмкіндігін береді, сондай-ақ, сандық технологияларды үйде, мектепте, жұмыста, бос уақытта және қарым-қатынас жасау үшін сенімді әрі сыни түрде пайдалану үшін қажетті құзыреттіліктерін қалыптастырады. Оқушылар пәнді оқу барысында Ақпараттық коммуникациялық технологиялар бойынша ақпаратты жинау, құру және басқару негізінде ресурстармен және идеялармен бірлесе жұмыс істей отырып, өз жұмысын бағалап, түзетіп, сонымен қатар, бірқатар құрылғылар мен қосымшаларды пайдалана отырып, өздерінің дағдыларын дамытатын болады.

      20. "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндерінің мазмұны оқушылардың бойында компьютер құрылғысын пайдалана отырып, қауіпсіздік техникасын сақтауға, ақпараттық қызметтің құқықтық және этикалық нормаларын сақтауға жауапкершілкпен қарауға тәрбиелейді, сонымен қатар жоба жасауда ұжыммен жұмыс істеу тәжірибесін қалыптастырады. Аталған пәндерді игеру нәтижесінде оқушылардың бойында сандық технологияларды пайдалану (технологияларды пайдалануға үйрету) дағдысы қалыптасады деп болжанады. "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндерін оқу арқылы оқушылар:

      1) компьютер, заманауи технологиялар туралы бастапқы ақпарат алады және олардың қоғам өміріндегі рөлі туралы біледі;

      2) ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалана отырып, сан алуан нысанда ақпаратты іздейді, жинақтайды, өңдейді, сақтайды және жібереді;

      3) нақты жүйелер мен оқиғалардың модельдерін әзірлейді, талдайды және түрлендіреді, сонымен қатар түрлі бағдарламалардың қосымшаларын пайдалана отырып, өз идеясын ұсынады;

      4) пән бойынша әртүрлі тапсырмаларды орындай отырып, логикалық, алгоритмдік, жүйелік, сонымен қатар сыни тұрғысынан ойлау дағдыларын дамытады;

      5) ақпараттық коммуникациялық технологиялар құралдарын қарым-қатынас жасау үшін, ақпарат алмасу және серіктестік орнату үшін пайдаланады;

      6) авторлық құқықты құрметтейді және компьютермен жұмыс істеу барысында техникалық қауіпсіздік шараларын сақтайды;

      7) абстракциялау, алгоритмдеу және бағдарламалау арқылы талдау жасайды және модельдейді;

      8) информатика курсынан алған білімі ғылымның, техниканың, медицинаның, білімнің және мәдениеттің дамуына әсер ететіндігін түсінеді;

      9) бағдарламалау дағдыларын пайдалану ағымдағы іс-әрекетті жақсарту үшін қосымшаларды құруға және жаңа идеялардың туындауына мүмкіндік беретінін түсінеді.

      21. "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндерінің оқу бағдарламаларын үш тілділік саясаты ережесінің негізінде жүзеге асыру болжануда. Үш тілді - қазақ тілі, орыс тілі және ағылшын тілін меңгеру тілдік дағдылардың төрт түрін (айтылым, тыңдалым, жазылым, оқылым) дамыту арқылы оқушылардың коммуникациялық дағдыларын қалыптастыруға және ақпараттық-коммуникациялық құзыреттілік саласында тұлғаның функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған. Сонымен, оқу бағдарламасының "Оқушылардың коммуникациялық дағдыларын дамыту" бөлімінде мұғалімдердің "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері арқылы оқушылардың ауызша және жазбаша қатысым дағдыларын (айтылым, тыңдалым, жазылым, оқылым) қалай дамытатындығы туралы қарастырылатын болса, "Оқушылардың оқудағы жетістіктерін бағалау туралы" бөлімде бағалау тілі, моделі және түрі айқындалады.

      22. "Ақпараттық қауіпсіздік" және "Техника қауіпсіздігі және эргономика" бөлімшелерінде:

      1) плагиаттың этикалық аспектілері, авторлық құқық және мәліметтерге қол жетімділік, сондай-ақ жеке азаматтарға ықпал ету;

      2) мәдениаралық тәжірибе алмасу мүмкіндіктері және басқа мәдениеттерді дүниежүзілік компьютерлік желінің көмегімен танып білу;

      3) компьютердің жеке тұлғаға, оның денсаулығына әсері, қауіпсіздік және электрондық қауіпсіздік мәселелері қамтылады.

      23. Басқа тарауларда:

      1) адам-машина интерфейс жобасында әртүрлі мәдениеттер мен тілдерді сыйлауды қадағалай отырып қолдану қағидалары;

      2) басқа тұлғалар орындаған жұмысты бағалау үшін жеке тұлғаларға арналған басшылық;

      3) тілдердің алуан түрлілігін танып, түрлі пікірлерді әділ көрсететін құжаттарды, кестелерді, таныстырылымдар мен бағдарламаларды әзірлеу.

      24. "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндерін оқытудағы ортақ мәселелердің бірі – сандық технологияларды пайдалану құзыреттілігі жұмыс, бос уақыт және коммуникация үшін технологияларды сенімді әрі сын тұрғысынан қолдануды қамтиды. Ол Ақпараттық коммуникациялық технологиялардың түбегейлі дағдыларына негізделген. Оқушылар ақпаратты тауып, құрастырып, әрі пайдалана отырып, бірлесе еңбек етіп, ақпарат пен ойларды хабарлап, өз жұмысын бағалап, содан соң жетілдіріп, алуан түрлі жабдықтар мен қосымшалардың көмегімен Ақпараттық коммуникациялық технологиялар пәнінен өз дағдыларын оқу бағдарламасы бойынша дамытады.

      25. Ақпараттық коммуникациялық технологиялар және информатика бойынша оқу бағдарламасына мыналар кіреді:

      1) тәжірибелік есептерді шешуде және мәліметтерді ұйымдастыру мен сақтауда ақпараттық технологияларды пайдаланудың шығармашылық тәсілдерін білу;

      2) ойлау икемділігі, өз бетінше оқу және кәсіби даму дағдылары;

      3) цензура, вирус, сандық қолтаңба мен компьютерге тәуелділік мәселелері туралы дүниетанымын, жеке құндылықтары мен өмірлік ұстанымдарын дамыту;

      4) белгілі бір мақсат пен аудиторияға арналған түрлі ақпарат көздерінен алынған материалдарды жинақтауды қамтитын таныстырылымдар дайындау дағдыларын дамыту;

      5) электрондық қарым-қатынас құралдары арқылы тақырыптар бойынша материалдарды жинау және бірлескен жұмыс барысында алмасу, қолдану;

      6) нақты өмірлік жағдайларда компьютерлік модельдерді қолдану және дамыту, жағдаяттарды түсіну үшін оқып, зерттеу;

      7) жазба жұмысында мәтінді өңдеу үшін қажетті бағдарлама мен дизайн және тағы да басқаларын таңдай білу қабілеті мен дағдылары;

      8) күнделікті өмірде және оқыту үдерісінде әртүрлі ақпараттарды (мәтіндік, сандық, графикалық, дыбыстық, құрама) өңдеуге арналған бағдарламалық қамтамасыз етуді таңдау және қолдануды қамтиды;

      9) тәжірибелік міндеттерді шешу үшін мәтінді өңдеуде, анимация құруда, видеоны өңдеуде бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану;

      10) логикалық және есептеу қабілеттерін талап ететін, жоғары деңгей тілінде бағдарламалар әзірлеу;

      11) мәтіндерді, кестелерді, графиктерді, мультимедиалық ресурстарды әзірлеу үдерісінде ақпараттық нысандарды құру және түрлендіру, компьютерлік модельдеу, жоба құру.

      26. Жаңартылған оқу бағдарламаларының мазмұндық ерекшеліктері:

      1) пән мазмұнын жобалаудың күрделілік (спираль тәрізділік) ұстанымы;

      2) тану заңдылығы мен пәндік операциялардың неғұрлым маңызды түрлері бойынша жіктелімге негізделген Блум таксономиясы бойынша оқыту мақсаттарының иерерахиясы;

      3) білім беру деңгейлері бойынша және тұтас оқыту курсы бойына педагогикалық мақсаттар қою ішкі пәндік байланыстарды барынша ескеруге мүмкіндік береді;

      4) пәндер арасындағы "ортақ тақырыптардың" бір білімдік сала ішіндегі тақырып ретіндегі болмысын танып, пәнаралық байланыстарды жүзеге асыру;

      5) пәннің бөлім мазмұндары мен тақырыптарының уақыт талабына сәйкес болуы, әлеуметтік дағдылардың қалыптасуына назарды шоғырландыру;

      6) ұзақ мерзімді, орта мерзімді, қысқа мерзімді жоспар түрінде оқу үдерісін технологияландыру.

      27. Осы Бағдарламаның 3-қосымшасына сәйкес, "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндерінің мазмұны спираль тәрізділік қағидатына негізделе отырып, 3 сатыдан тұрады:

      1) "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" - 3-4-сыныптар;

      2) "Информатика" – 5-9-сыныптар;

      3) "Информатика" –10-11-сыныптар.

      28. 3-4-сыныптарға арналған пәннің мазмұны оқу бөлімдері бойынша ұйымдастырылған. Оқу бөлімдері әрі қарай жинақталған білім, түсінік және дағдыларды қалыптастыру мақсаттарын көздейтін бөлімшелерден тұрады. Оқу мақсаттары әр бөлімше ішінде бірізділікті, сабақтастықты айқындайды. Мұғалім мен оқушыға болашақ қадамдары жөнінде өзара ой бөлісуге, оларды жоспарлау мен бағалауға мүмкіндік береді.

      29. 5-9-сыныптарға арналған "Информатика" пәнінің мазмұны оқу бөлімдері бойынша ұйымдастырылған. Оқу бөлімдері әрі қарай жинақталған білім, түсінік және дағдыларды қалыптастыру мақсаттарын көздейтін бөлімшелерден тұрады. Оқу мақсаттары әр бөлімше ішінде бірізділікті, сабақтастықты айқындайды. Мұғалім мен оқушыға болашақ қадамдары жөнінде өзара ой бөлісуге, оларды жоспарлау мен бағалауға мүмкіндік береді.

      36. 10-11-сыныптарға арналған "Информатика" пәнінің мазмұны оқу бөлімдері бойынша ұйымдастырылған. Оқу бөлімдері әрі қарай жинақталған білім, түсінік және дағдыларды қалыптастыру мақсаттарын көздейтін бөлімшелерден тұрады. Оқу мақсаттары әр бөлімше ішінде бірізділікті, сабақтастықты айқындайды. Мұғалім мен оқушыға болашақ қадамдары жөнінде өзара ой бөлісуге, оларды жоспарлауға және бағалауға мүмкіндік береді.

  Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын
жаңарту шеңберінде "Ақпараттық-коммуникациялық
технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

1-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта. Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе және бағдарлама шеңберінде қолданылатын педагогикалық тәсілдер

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1 Курсқа кіріспе. Орта білім мазмұнын жаңартудың әлеуметтік және педагогикалық мәні мен маңызы

2

2 "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының құрылымымен танысу (1)

2

3 "Ақпараттық коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының құрылымымен танысу (2)

2

4 Бағамдауға арналған жаттығу: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну

2

2

2

Жаңартылған білім беру бағдарламасының мазмұндық ерекшелігі

және тиімді оқыту

1 Білім деңгейі бойынша педагогикалық мақсатты тұжырымдау

2

2 Пән мазмұнын жобалаудағы спиральділік қағидаты

2

3 Пәнаралық тақырыптарды тиімді пайдалану

Бағамдауға арналған жаттығу: Пән бойынша педагогикалық білім

2

4 Білім беруде пәнаралық байланысты жүзеге асыру

2

3


3

Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша жоспарлау ерекшеліктері

1 Жаңартылған мазмұндағы оқу бағдарламасы және оқу жоспарлары

2

2 Ұзақ мерзімді, орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

3 Орта мерзімді жоспарлаудың қысқа мерзімді жоспарлаудан айырмашылығы

2

4 Сабақты жоспарлау

Бағамдауға арналған жаттығулар: Жаңартылған білім беру бағдарламасын түсіну, Жоспарлау

2

4

4

Белсенді және тиімді оқу

1 Тиімді оқыту мен оқу тәсілдері

2

2 Белсенді оқу

2

3 Белсенді және табысты оқушыларды басқару

2

4 Бағамдауға арналған жаттығу: Белсенді оқу және ойлау сипаты

2

5

5

Оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру

1 Оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру. Оқытуды саралау

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

2 Зерттеу дағдыларын қалыптастыру

2

3 Сабақ жоспарларын ресурспен қамтамасыз ету

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

4 Оқу ортасы

2

2-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

2-апта. Алға ілгерілеуді бағалау және рефлексия. Мұғалімдерді оқуды түрлендіруге даярлау

6

1

1

Критериалды бағалау жүйесі

1 Критериалды бағалау моделі

Бағалауға арналған жаттығу – Критериалды бағалау

2

2 Табыс критерийлерін анықтау

2

3 Табыс критерийлерін әзірлеу

2

4 Қалыптастырушы бағалау қағидаттарын модельдеу

2

7


2

Қалыптастырушы бағалау әдістері.

Ішкі жиынтық бағалау

1 Қалыптастырушы бағалау әдістері

2

2 Қалыптастырушы бағалау әдістері

2

3 Ішкі жиынтық бағалау

2

4 Ішкі жиынтық бағалау: тест спецификациясы

2

8

3

Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау. Ықшамсабақты жоспарлау

1 Ықшамсабақты жоспарлау

2

2 Ықшамсабақ өткізу (1)

2

3 Ықшамсабақ өткізу (1)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Пән бойынша педагогикалық білім, критериалды бағалау

2

4 Рефлексия және бағамдау

2

9

4

Сабақ жоспарларын әзірлеу және талқылау

1 Сабақ жоспарларын әзірлеу (1)

2

2 Сабақ жоспарларын әзірлеу (2)

2

3 Сабақ жоспарларын көрсету және талқылау

Бағамдауға арналған жаттығу: Жоспарлау

2

4 Сабақ жоспарларын көрсету және талқылау

Бағамдауға арналған жаттығулар: Жоспарлау; белсенді оқу

2

15

Ықшамсабақ өткізу

1 Ықшамсабақ (2) өткізу

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім

2

2 Ықшамсабақ (2) өткізу (жалғасы)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім

2

3 Ықшамсабақ (2) өткізу (жалғасы)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім

2

4 Ықшамсабақ (2) өткізу (жалғасы)

Бағамдауға арналған жаттығулар: Оқыту дағдылары; белсенді оқу; оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру; пән бойынша педагогикалық білім

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ақпараттық
-коммуникациялық технологиялар" және
"Информатика" пәндері бойынша педагогика
кадрларының біліктілігін арттыру курсының
білім беру бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу циклі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ақпараттық
-коммуникациялық технологиялар" және
"Информатика" пәндері бойынша педагогика
кадрларының біліктілігін арттыру курсының
білім беру бағдарламасына 3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ақпараттық
-коммуникациялық технологиялар" және
"Информатика" пәндері бойынша педагогика
кадрларының біліктілігін арттыру курсының
білім беру бағдарламасына 4-қосымша

Б.Блумның таксономиясы



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде "Ақпараттық
-коммуникациялық технологиялар" және
"Информатика" пәндері бойынша педагогика
кадрларының біліктілігін арттыру курсының
білім беру бағдарламасына 5-қосымша

Үш саты

Сынып

Бөлімдер

Бөлімшелер

3

Компьютер

1.1 Компьютер құрылғылары

1.2 Программалық қамтамасыз ету

3

Ақпарат және оны өңдеу

2.1 Ақпараттың ұсынылуы

2.2 Ақпаратты өңдеу

2.3 Объектілермен жұмыс

4

Модельдеу

3.1 Графикалық модельдер

3.2 Сөздік модельдер

3.3 Анимация және 3D-модельдеу

4

Компьютерлік желілер және қауіпсіздік

4.1 Ақпаратты алмасу құралдары

4.2 Желідегі қауіпсіздік

4.3 Авторлық құқық



Бөлімдер

Бөлімшелер

5

Компьютер

1.1 Аппараттық қамтамасыз ету

1.2 Программалық қамтамасыз ету

1.3 Денсаулық және қауіпсіздік

6

Ақпарат және ақпараттық процестер

2.1 Ақпаратты ұсыну және өлшеу

2.2 Ақпараттық үдерістер

2.3 Ақпараттық модельдер

7

Алгоритмдер және программалау

3.1 Алгоритмдер

3.2 Логика

3.3 Программалау тәсілдері

8

Ақпараттық объектілерді құру және түрлендіру

4.1Мәтіндер

4.2 Кестелер

4.3 Графика

4.4 Мультимедиа

9

Компьютерлік жүйелер

5.1 Компьютерлік желілер

5.2 Ақпараттық қауіпсіздік және авторлық құқық



Бөлімдер

Бөлімшелер

10

Ақпарат және ақпараттық үдерістер

1.1 Ақпараттық процестер

1.2 Ақпараттық қауіпсіздік

10

Ақпараттық модельдер және жүйелер

2.1 Ақпараттық модельдер

2.2. Ақпараттық жүйелер

2.3 Деректер қоры

10

Компьютер

3.1 Компьютер архитектурасы

3.2 Программалық қамтамасыз ету

3.3 Файлдар және файлдық жүйелер

3.4 Компьютерлік желілер

3.5 Техника қауіпсіздігі және эргономика

11

Программалау

4.1 Алгоритмдер

4.2 Программалау

11

Ақпараттық объектілерді құру және түрлендіру

5.1 Мәтіндер

5.2 Кестелер

5.3 Графика

5.4 Мультимедиа

5.5 Жобалау

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына
13-қосымша

Облыстық, Алматы, Астана қалаларының білім басқармалары, аудандық және қалалық білім бөлімдері мен әдістемелік кабинет мамандарының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Кіріспе

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде облыстық, Астана және Алматы қалаларының білім басқармалары, аудандық және қалалық білім бөлімдері мен әдістемелік кабинет мамандарының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі - Бағдарлама) Қазақстанның орта білім беру жүйесіне педагогикалық жаңалықтарды енгізу мәнмәтінінде "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі әзірлеген. Бұл Бағдарлама бойынша біліктілікті арттыру мамандарға орта білім мазмұнын жаңарту және Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерінде оқыту әдістері мен технологияларын жаңарту үдерісін тиімді іске асыруға үлес қосуға көмектеседі.

      2. Бұл біліктілікті арттыру курсының жалпы мақсаты қазақстандық орта білім беру жүйесіне енгізіліп жатқан педагогикалық жаңалықтарды зерделеу және Қазақстан Республикасы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттырудың төмендегі бағдарламаларын іске асыру үдерісінде мектеп мұғалімдері мен басшыларына қолдау көрсету болып табылады:

      1) Қазақстан Республикасы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттырудың деңгейлі бағдарламалары (бұдан әрі - Деңгейлі бағдарлама);

      2) Қазақстан Республикасы жалпы білім беру ұйымдары басшыларының біліктілігін арттыру бағдарламасы (бұдан әрі - директорлар бағдарламасы);

      3) орта білім беру мазмұнын жаңарту, критериалды бағалау жүйесін енгізу аясындағы педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру бағдарламалары.

      3. Мамандардың біліктілігін арттыру бағдарламасының мазмұны жоғарыда аталған Қазақстан Республикасы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру бағдарламаларының материалдарына негізделген. Бағдарламада педагог қызметкерлерді оқыту мен кәсіби дамытудағы жаңа педагогикалық тәсілдер, деңгейлі бағдарламалар мен мектеп басшыларының бағдарламаларын іске асыру негізінде жалпы білім беретін мектептерді дамыту қарастырылады. Сондай-ақ осы Бағдарламада мектептің жаңартылған білім беру бағдарламасының мазмұны қарастырылады, атап айтқанда, Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберіндегі пәндер бойынша оқу бағдарламаларының, оқу жоспарларының, әдістері мен тәсілдерінің, критералды бағалау жүйесінің сипаттамасы берілген.

      4. Біліктілікті арттыру курсы барысында мамандарға түрлі жаттығуларды орындап, олар туралы ойлануға, сондай-ақ мұғалімдер мен оқушыларға барынша тиімді қолдау көрсетуге бағытталған әдіс-тәсілдерді әзірлеуге мүмкіндік беріледі.

      5. Мамандарды оқыту ұзақтығы 20 күн, әр күн 2 сағаттық төрт сабақтан тұрады. Әр сабақ бойынша толық ақпарат осы Бағдарламаның 1-қосымшасына сәйкес, оқу жоспарында ұсынылған.

2. Бағдарламаға шолу

      6. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақстанның орта білім беру жүйесіне енгізіліп жатқан педагогикалық жаңалықтар тұрғысынан білім басқармалары, білім бөлімдері мен әдістемелік кабинет мамандарының педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      7. Бағдарламаның міндеттері:

      1) жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдер мен оқу материалдарын қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) критериалды бағалау жүйесін түсінуін қамтамасыз ету;

      4) Қазақстан Республикасы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттырудың деңгейлі бағдарламалары мен жалпы білім беру ұйымдары басшыларының біліктілігін арттыру бағдарламасының құрылымымен, мазмұнымен, кезеңдерімен және құралдарымен таныстыру.

      5) мамандардың мұғалімдерге жаңартылған білім беру бағдарламасын енгізуде қолдау көрсету үшін қажетті әдістемелік білім, дағдылар мен құзыреттіліктерді дамыту.

      8. Оқудан күтілетін нәтижелер

      1) жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді түсінеді;

      3) жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді;

      4) орта білім мазмұнын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу үдерістерінің мониторингін жүргізу мақсаттарын, міндеттерін, құрылымын, мазмұнын, кезеңдері мен құралдарын біледі және түсінеді;

      5) Қазақстан Республикасы орта білім мазмұнын жаңартуды енгізуде қолдау көрсету үшін қажетті білім, түсінік және дағдыларын дамытады.

3. Бағдарламаның құрылымы

      9. Осы Бағдарлама жетекшілік ететін тұжырымдамалық идеялар мектептің педагогикалық үдерісін және мамандардың кәсіби қызметін іске асырудағы сындарлылық, жүйелік-қызметтік, құзыреттілік және тәжірибеге бағдарланғандық тәсілдеріне негізделеді.

      10. Мамандарды оқыту Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      11. Осы Бағдарламаны ойдағыдай игеру мақсатында мамандар оқу мақсаттарын шолудан бастап, жалпы білім беруді реформалау жөніндегі кең ауқымды жұмыстарға қарай көшеді. Колб цикліне сәйкес, оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар эксперимент болып табылады және "рефлексия" және талқылау кезеңдерімен ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі - ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу цикілінің түрлі кезеңдері қайта қаралады. Мысалы, мамандар ықшамсабақтарды жоспарлайды және жүзеге асырады, мамандар өз тәжірибесін көрсететін ықшамсабақ элементтерін критериалды бағалайды. Ықшамсабақтың келесі кезеңінде мамандар өтілген тақырып бойынша рефлексия жасап, әріптестерінен кері байланыс алады және үйренгендерін өзінің дағдылары мен біліктерін одан әрі жетілдіруге пайдаланады. Кейіннен бұл түсінікті маман ретіндегі тәжірибелік қызметінде эксперимент жүргізуге қолдана алады.

      12. Осы Бағдарлама шеңберінде біліктілікті арттыру курсының мақсатына қол жеткізу үшін тыңдаушылар қазақстандық орта білім беру жүйесіне енгізіліп жатқан педагогикалық жаңалықтардың теориялық негіздерін, орта білім беру мазмұнын жаңарту үдерісінде мектеп мұғалімдері мен басшыларына қолдау көрсетуге арналған тәжірибелік тәсілдер мен әдістерді, оқыту әдістемелерін, оқушылардың оқу нәтижелерін бағалау жүйесін, мектеп мұғалімдері мен басшыларының үздіксіз кәсіби даму тәсілдерін, мектепті және мектептер желісін басқару әдістері мен тәсілдерін зерделейді.

      13. Бағдарламаны игеру мамандардан мынадай салалардағы көптеген ғылыми-тәжірибелік материалдарды зерделеп талдауды талап етеді:

      1) мектеп мұғалімдері мен басшыларының кәсіби дамуы;

      2) қазіргі мектепті басқару;

      3) орта білім мазмұнын жаңарту;

      4) оқыту әдістемесі;

      5) критериалды бағалау әдістемесі.

      14. Әріптестерімен және тренерлермен өз оқуының нәтижелерін пайдалану тәжірибесі мәселелері бойынша кәсіби пікірталастарда мамандар өзінің кәсіби қызметін жобалайды.

4. Бағдарламаның құрылымы

      15. Бағдарлама Қазақстан Республикасы орта білім мазмұнын жаңарту тұрғысынан оқу мақсаттарын шолудан басталады. Осы Бағдарламаның 1-қосымшасына сәйкес, оқу жоспарында көрсетілгендей, Бағдарлама өзара байланысты екі бөлімнен тұрады:

      1) деңгейлі бағдарламалар мен жалпы білім беру ұйымдары басшыларының біліктілігін арттыру бағдарламасының педагогикалық тәсілдері;

      2) орта мектептің жаңартылған білім беру бағдарламасының мазмұны және критериалды бағалау жүйесі.

      16. Бағдарламаның бұл екі бөлімі бір-бірімен тығыз кіріктірілген, себебі педагогикалық тәсілдердегі жаңашыл өзгерістер жаңартылған білім беру бағдарламасын жүзеге асыру үшін қажет. Бағдарламаны игеруге бөлінген жалпы сағат саны 160 сағат. Бастапқы 80 сағат деңгейлі бағдарламаның негізгі қағидаттары мен жалпы құрылымы бағдарламаның мазмұнын түсінуді негіздеу мақсатында талқыланады. Материалдар тындаушылардың түсінуі мен меңгеруін дамытуға бағытталған жаттығулар арқылы Бағдарламаның негізгі идеялары туралы түсінігін дамытуға көмектеседі. Мамандарға Бағдарлама идеяларымен байланысты педагогикалық тәжірибені жүзеге асыру мен қолдануда мұғалімдер мен мектептерге қолдау көрсету жолдарын қарастыруда көмек көрсетіледі.

      17. Бағдарламада оқыту әдістемесіне, мектеп мұғалімдері мен басшыларының кәсіби дамуына, деңгейлі бағдарламалар мен жалпы білім беру ұйымдары басшыларының біліктілігін арттыру бағдарламасының жаңа тәсілдерін ықпалдастыру арқылы мектепті және мектептер қоғамдастығын дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Мұғалімнің әдістемелік және зерттеушілік құзыреттерін дамыту мақсатында мұғалімнің өзінің оқыту мен оқу тәжірибесін зерттеудегі жаңашыл тәсілдер, айталық, "Іс-әрекеттегі зерттеу" мен "Сабақты зерттеу" сияқты тәсілдер қарастырылады. Мамандарға мектеп мұғалімдері мен басшыларының кәсіби жетілуіне көмектесу мақсатында іс-әрекеттегі зерттеуді жоспарлау және іске асыру жұмыстарының стратегиялары мен әдістері ұсынылады. Деңгейлі бағдарламалар мен жалпы білім беру ұйымдары басшыларының біліктілігін арттыру бағдарламасын іске асыру шеңберінде мамандар коучинг, тәлімгерлік, желілік қоғамдастық сияқты жұмыс түрлері арқылы мектепте мұғалімдердің кәсіби дамуын ұйымдастырудың жаңа стратегиялары мен тәсілдерін қарастырып, танысады. Мамандар мектептің бүкіл педагогикалық ұжымының қатысуымен мектепті дамыту жоспарын және жалпымектептік іс-әрекеттегі зерттеуді әзірлеу арқылы әдістемелік бірлестік пен жалпы мектептің жұмысына өзгеріс енгізу мәселелерін зерделейді. Мамандар ықшамсабақты бірлесіп жоспарлау, әзірлеу және бағалау кезінде педагогикалық тәсілдерді өзгертіп, мектепті дамытуды іске асыруда мұғалімдер мен мектепке қалай қолдау көрсетуді қарастырады.

      18. Бағдарламаның бұдан кейінгі 80 сағатында мамандар жаңартылған білім беру бағдарламасының нақты аспектілерімен және әр пәннің негізгі қызметтерімен танысады. Қазақстан Республикасы орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде мамандардың білім беру бағдарламасының негізін құрайтын теорияны түсінуін және бұл теорияны мұғалімдердің оқу бағдарламасын қолдануда белсенді және тәжірибеде жүзеге асыру барысында қолдай алады. Оқытудың маңызды аспектілері жоспарлау, оқушылардың өз құрдастарын бағалауын қамтитын ықшам педагогикалық жаттығуларды қолдана білуді қамтиды. Сабақтар критерийлерге негізделген критериалды бағалау моделі бойынша жүргізілетін бағалауды үйренуге арналады.

      19. Бағдарламаның құрылымы өзара байланысты үш блоктан тұрады, Осы бағдарламаның "Бағдарламаны құрылымдаудың тұжырымдамалық негіздері" атты 3-қосымшасына сәйкес, мамандар оларды рет-ретімен оқиды:

      1) ойлау жолдары;

      2) жұмыс құралдары;

      3) жұмыс әдістері.

      20. Күн сайын кешке және Бағдарламаны аяқтаған соң оқудың аяғында мамандар өзіндік рефлексия және метатану тапсырмаларын үйлестіре отырып, біліктілікті арттыру курсының оқу мақсаттары тұрғысынан өздерінің алға ілгерілеуін қарастырады.

5. Критериалды бағалау

      21. Қазақстандағы орта білім беруге жасалған Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының шолуында бағаны неғұрлым әділ және оқушылар үшін маңызды ету үшін барлық бастауыш және орта мектептерде оқыту нәтижелерін критерийлердің негізінде бағалауды енгізу ұсынылады.

      22. Критериалды бағалауда оқушы өнімділігі алдын ала белгіленген критерийлердің бекітілген жиынтығына қарағанда өзгеше өлшенеді. Бұл оқушылардың жетістіктері сыныптағы басқа оқушылардың жетістіктеріне қатысты бағаланатын нормаға таңылған бағалаудан ерекшеленеді. Критериалды бағалау мүғалімдердің өз оқушылары қол жеткізген жетістіктері туралы сенімді, дұрыс, ақиқатқа негізделген пайымдаулар жасай алуына және сыныпта тиімді тәжірибенің насихатталуына кепілдік береді.

      23. Критериалды бағалау моделі барлық мүдделі тараптар үшін - мектеп басшылары, мұғалімдер, оқушылар мен ата-аналар үшін құнды ақпараттар ұсынады. Бағалау мүмкіндіктерін анықтау үшін уақыт бөлу, нәтижелерді ақылға салып, салыстырып және жазып алғаннан кейін ақпараттың оқыту мен оқудың сапасын арттыру жолында дұрыс қолданылу үшін берілуінің маңызы зор.

      24. Критериалды бағалау моделінің шеңберінде оқушылардың оқу жылы бойындағы ілгерілеуін қамтитын бағалаудың үш түрі бар. Әрбір пәнде қолданылатын Қалыптастырушы бағалау және Ішкі жиынтық бағалау. Қалыптастырушы бағалау сыныптағы қалыпты іс-әрекеттің бөлігі ретінде тұрақты түрде орын алады. Ішкі жиынтық бағалау тоқсанның аяғында немесе сынып соңында өткізіледі. Кейбір пәндерде бағалаудың үшінші түрі бар - сыртқы жиынтық бағалау, ол мектептерден тыс белгіленеді және өткізіледі.

      25. Критериалды бағалау моделі және оны сыныптарда қалай қолдану қажеттігі туралы толық ақпаратты "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылық" және "Бастауыш мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Бұл нұсқаулық құралдар мұғалімдер үшін әзірленген. Олар бағалаудың негізгі қағидаттары, тәсілдері және негізгі терминдердің анықтамасымен қоса, бағалау моделі бойынша басшылыққа алынатын құрал болып табылады. Оларға сонымен қатар, бұл модельді ұсыну кезінде мұғалімдерді қолдау бойынша практикалық ұсыныстар да енгізілген.

      26. Оқу бағдарламалары мен оқу жоспарлары үйрету мақсаттары ретіндегі оқу мақсаттарын нақты мазмұндайды және оқу жоспарларындағы іс-шаралар ауқымы түсінік пен ілгерілеуді бағалауға мүмкіндік береді. Бұл құжаттар мұғалімдерге критериалды бағалау моделін дайындау мен жүзеге асыруда қалай көмек көрсетуді түсіну үшін оқыту барысында қолданылады.

      27. Табыс критерийлері оқушылардың белгілі бір оқу міндеттеріне "жеткенін" білдіретін талап етілетін стандартты сипаттайды (пән бағдарламасы бойынша). Табыс критерийлері талап етілетін білім тереңдігі мен ауқымы анық болатындай деңгейде өзгеше болуы, бірақ оқудың нақты қалай көрсетілуі қажеттігін белгілейтіндей соншалықты нақты болмауы тиіс. Табыс критерийлері сыныпқа және сәйкес келуі қажет және тиісті жағдайларда оқу мақсатының бір бөлігін (біртұтас мақсаттың орнына) қанағаттандыратын табысты қарастыра алады.

      28. Жақсы табыс критерийлері нақты және өлшеулі талаптар қояды, қысқа және анық идеяларды мазмұндайды, ауқымды көлемдегі қосымша жұмысты қажет етпейді. Сонымен қатар, табыс критерийлерін алып тастау арқылы емес, енгізу арқылы айқындаған анағұрлым пайдалы. Оқушылар 'X' жасай алатынын көрсетсе, мақсатқа жетуі тиіс "бағыттағы жұмыс үшін" табыс критерийлері олар 'X' жасай алмайтындай болмауы тиіс. Табыс критерийлері олардың не жасай алатынын сипаттауы керек.

      29. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты бақылау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      30. Табыс критерийлерін жазған кезде мұғалімдер қалыптастырушы бағалау арқылы жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін ескеруге тиіс.

      31. Мұғалімдер қойған бағаның сенімділігі мен дәлелділігін арттыру мақсатында модерация қолданылады. Модерацияның талаптары анағұрлым қатал, ол жыл сайын ағымдағы шынайы деректерді белгілей отырып, мектепішілік және мектепаралық кездесу өткізуді талап етеді.

      32. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мүғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады. Әріптестермен кәсіби диалог мұғалімдерге өз пәндері аясында оқушылардың үлгерімі туралы анық түсінуге мүмкіндік беретіндіктен, модерацияның бағалауға да, оқуға да он, әсер ететіні дәлелденді. Стандарттау мен модерацияның критериалды бағалау моделінде қалай қолданылатыны туралы "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылық" және "Бастауыш мектептің мүғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Қалыптастырушы бағалау туралы қосымша ақпараттар мен ұсыныстар осы бағдарламаның соңында ұсынылған.

      33. Бұл біліктілік арттыру курсына қатысушы мұғалімдерге әр оқу жылының соңында қабылданатын ішкі жиынтық бағалауда қолданылатын элементтерді дамытуға өз үлестерін қосу ұсынылады. Оқу барысында тест сипаттамаларына сілтеме жасалады. Тест сипаттамалары ішкі жиынтық бағалау жүргізу үшін негіз болып табылады.

      34. Ішкі жиынтық бағалау оқушылардың тоқсан бойына оқу мақсаттарының мазмұндары мен дағдыларын қаншалықты нәтижелі меңгергенін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалауды толықтырады. Мұғалімдер мен оқушылар алға ілгерілеуді өлшеу үшін бағалау нәтижелерін қолдана алады. Әрбір пән мен сыныпқа арналған тест спецификациясында келесі ақпараттар қамтылған:

      1) әрбір сынып бойынша тест ұзақтығы;

      2) әрбір сынып бойынша әр тест бойынша бағалардың саны;

      3) бағалау мақсаттарына сәйкес бағалардың теңгерімі;

      4) сұрақтардың үлгілері мен бағалар сызбалары;

      5) әрбір тестті басқаруға арналған тәжірибелік талаптар.

      35. Кейбір пәндер бойынша 11-сыныпта сыртқы жиынтық бағалау да бар, ол белгілі бір пәндер үшін маңызды кезеңдерде, белгілі бір оқу модельдерінде және бағалау модельдерінде жүзеге асырылады және мектептерден тыс жүргізіліп, бағаланады.

      36. Кез келген бағалау, оның ішінде тестілеу түріндегі, сынып негізіндегі немесе сырттай белгіленетін және өткізілетін кез келген бағалау нақты, сенімді, қолайлы болуы тиіс және сыныптағы тәжірибе мен оқыту үшін оң әсері болуы тиіс. Бұл ұғымдар критериалды бағалау моделінде маңызды болып табылады және барлық оқу үдерісі барысында мұғалімдердің бағалау нысандарын бағалау барысында қолданылады.

      37. Оқыту ең үздік халықаралық тәжірибемен үйлесімді сындарлылық, тұлғаға бағдарланған тәсілдермен байланысты критерийлер негізінде бағалау әдістеріне сүйенетін болады.

  Облыстық, Алматы, Астана қалаларының білім
басқармалары, аудандық және қалалық білім
бөлімдері мен әдістемелік кабинет мамандарының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта. Педагогикалық шеберлік орталығының бағдарламаларына кіріспе

1

Педагогикалық шеберлік орталығының бағдарламаларының қағидаттары мен құрылымы

1. ХХІ ғасыр қажеттіліктеріне жауап беру үшін педагогикаға өзгеріс енгізу

2

2. Педагогикалық шеберлік орталығының бағдарламаларының негізгі қағидаттары

2

3. Педагогикалық шеберлік орталығының бағдарламаларының құрылымы

2

4 Өзгерістерді қолдаудағы мамандардың рөлі

2

2

Барлық оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

1. Оқудың әлеуметтік, эмоциялық және танымдық факторлары

2

2. Барлық оқушылардың дарыны мен талантын тану

2

3. Оқу мен оқытуда жас ерекшеліктерін ескеру

2

4 Әртүрлі қажеттіліктерді қанағаттандыруда мұғалімдерді қолдау

2

3

Сын тұрғысынан ойлауды дамыту

1. Сын тұрғысынан ойлау үшін оқу және оқыту

2

2. Диалогтік оқу және оқыту – сұрақтарды қолдану

2

3. Диалогтік оқу және оқыту – оқушылардың әңгімесін дамыту

2

4 Сын тұрғысынан ойлауды дамытуда мұғалімдерді қолдау

2

4

Оқушылар дербес білім алушы ретінде

1 Өздігінен реттелетін оқу

2

2. Оқу үшін бағалау – табыс критерийлері

2

3. Оқу үшін бағалау - өзара және өзін-өзі бағалау

2

4. Дербес білім алушыларды дамытуда мұғалімдерге қолдау көрсету

2

5

Өзгерістерді жоспарлау

1. Оқу мен оқытуда ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану

2

2. Тізбектелген төрт сабақ шеңберінде 7 модульді біріктіру

2

3. Оқу мен оқытудағы оң өзгерістер туралы дәлел жинау

2

4. Өзгеріс енгізу және тиімділік дәлелдерін жинауда мұғалімдерге қолдау көрсету

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

2-апта. Сынып аясындағы және сыныптан тыс өзгерістерді енгізу және бағамдау: эмпирикалық тәсіл

6

Іс-әрекеттегі зерттеу оқыту тәжірибесін өзгерту тетігі ретінде

1. Іс-әрекеттегі зерттеу циклі

2

2. Сыныптық зерттеулерде қарастырылатын мәселелерді анықтау

2

3. Оқу мен оқытудағы өзгерістердің тиімділігінің дәлелдерін жинау

2

4 Өзгеру үшін тетік ретінде Іс-қмылдарды зерттеуді пайдалануда мұғалімдерді қолдау

2

7

Коучинг пен менторинг арқылы өзгерістер енгізу кезінде әріптестерге қолдау көрсету

1. Коучинг және тәлімгерлік: мақсаты, үдерістер және қасиеттері

2

2. Тиімді кәсіби әңгіме

2

3. Lesson Study

2

4 Мектептерде коучинг пен менторингті қолдау

2

8

Мектепті дамыту жоспары және іс-әрекеттегі зерттеу арқылы басқарма немесе бүкіл мектеп деңгейінде өзгеріс енгізу

1. Мектепті дамытужоспарының тиімділігінің дәлелдерін жинау

2

2. Мектепті дамыту жоспарын құру (1)

2

3. Мектепті дамыту жоспарын құру (2)

2

4. Мектепті дамыту жоспарын құру, іске асыру және бағамдауда мұғалімдерге қолдау көрсету мақсатында мамандарға қолдау көрсету

2

9

Педагогикалық шеберлік орталығы әзірлеген біліктілікті арттыру курстарынан өткен мектеп директорлары мен мұғалімдердің өзгеріс енгізудегі ортақ жұмыстары

1.Педагогикалық шеберлік орталығы әзірлеген біліктілікті арттыру курстарынан өткен мұғалімдер қоғамдастығындағы мектеп директорларының рөлі

2

2. Мектептер арасындағы Білім алушылардың кәсіби қоғамдастығына қолдау көрсетудегі мектеп директорлары мен басқа тұлғалардың рөлдері

2

3.Коучинг және тәлімгерлік мектепті дамыту жоспары жүзеге асыру тетігі ретінде

2

4. Мектеп директорлары мен 3, 2 және 1 деңгей бағдарламасы бойынша оқыған мұғалімдердің дамыту жұмысын қамтамасыз етуде мамандарға қолдау көрсету

2

10

Өзгеріс: өткенге көзқарас, болашаққа көзқарас

1.Сыныптағы өзгерісті қадағалау және дәлелдеу

2

2.Ықшамсабақты жоспарлау, жүзеге асыру және бағамдау (1)

2

3.Ықшамсабақты жоспарлау, жүзеге асыру және бағамдау (2)

2

4.Барлық мұғалімдер мен мектеп директорларына басқару мен өзгеріс енгізуде қолдау көрсету

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

3-апта. Жаңартылған білім беру бағдарламасы, бағдарлама шеңберінде қолданылатын терминдер және педагогикалық тәсілдер

11

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1. Жаңартылған білім беру бағдарламасы

2

2 Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

3 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау (1)

2

4 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау (2)

2

12

Тіл

1. Т1, Т2 және ағылшын тілі – Жалпыеуропалық тілдік құзыреттіліктер жүйесі (CEFR) және негізгі ерекшеліктер

2

2. Т1, Т2 және ағылшын тілі бойынша оқылым және жазылым

2

3. Т1, Т2 және ағылшын тілі бойынша тыңдалым және айтылым

2

4. Сыныптан сыныпқа тілдік дағдылардың дамуы

2

13

Бастауыш сынып

1. Барлық пәндер бойынша бастауыш сыныпқа арналған білім беру бағдарламасына шолу

2

2. Дүниетану: зерттеуге негізделген оқу

2

3. Математика: проблеманы шешу

2

4. Қазақ тілі (орыс тілі): мұғалім жетекшілігімен жүретін оқылым және жазылым

2

14

Бастауыш сынып және жоба жұмысы

1. Жаратылыстану: ғылыми зерттеу дағдылары

2

2. Бастауыш сынып пәндері арасындағы байланыс: музыка және бейнелеу өнері

2

3. "Жоба жұмысы" мен "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәндеріне кіріспе

2

4. Жобаларды бағалау

2

15

Мұғалімдерге жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру және өзгеріс енгізуде қолдау көрсету

1.Мұғалімдерге оқыту тәжірибесіне өзгеріс енгізуде қолдау көрсету. Жоспарлау

Ықшамсабақты қалай жоспарлау керек

2

2. Мұғалімдерге оқыту тәжірибесіне өзгеріс енгізуде қолдау көрсету. Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша оқытуды модельдеу, қадағалау және тәжірибені бағамдау (1)

Ықшамсабақты қалай басқару қажет

2

3. Мұғалімдерге оқыту тәжірибесіне өзгеріс енгізуде қолдау көрсету. Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша оқытуды модельдеу, қадағалау және тәжірибені бағамдау (2)

Ықшамсабақты қалай басқару қажет

2

4. Мамандардың тәжірибесін зерделеу және болашақтағы іс-шараларды жоспарлау.

2

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

4-апта. Бағалаудағы өзгерістер және мамандар үшін мәні

16

Критериалды бағалау

1. Критериалды бағалау моделі: шолу және негізгі компоненттері

2

2. Барлық мұғалімдердің (a) және бағалау жөніндегі жетекші мұғалімдердің (ә) бағалауға қатысты рөлдерін талқылау

2

3. Критериалды бағалау тәсілінің барлық мұғалімдер үшін мәні және олардың сыныптағы рөліне ықпалы

2

4. Рефлексия: мамандар үшін мәні – жүзеге асыру қиындық тудыруы мүмкін салаларды талдау

2

17

Критериалды бағалауды іске асыру: қалыптастырушы бағалау

1. Бағалау жөніндегі жетекші мұғалімдер бағалаудан не күтеді?

2

2. Қалыптастырушы бағалау (1)

2

3. Қалыптастырушы бағалау (2)

2

4. Рефлексия: мамандар үшін мәні

2

18

Критериалды бағалауды іске асыру: ішкі жиынтық бағалау

1. Критериалды бағалау моделіндегі ішкі жиынтық бағалаудың орны

2

2. Ішкі жиынтық бағалау (1)

2

3. Ішкі жиынтық бағалау (2)

2

4. Рефлексия: мамандар үшін мәні

2

19

Бағалау бойынша ақпаратты қолдану

1. Ықшамсабақ: бағалау үдерісінде жиналған ақпарат пен дәлелдердің сипаты мен сапасы туралы идея ұсыну және жинау (1)

2

2. Ықшамсабақ: бағалау үдерісінде жиналған ақпарат пен дәлелдердің сипаты мен сапасы туралы идея ұсыну және жинау (2)

2

3. Мамандардың, мектептер мен мұғалімдердің бағалаудан алынған ақпаратты қолдану тәсілдері: ағымдағы болжамдар мен тың идеялар

2

4. Рефлексия: мамандар үшін мәні

2

20

Мамандар: критериалды бағалауды іске асыруда қолдау көрсету

1. Мектептегі бағалау жөніндегі жетекші мұғалімдерге мамандар қалай көмектеседі?

2

2. Мамандар күтілетін нәтижелерді қалай хабарлап, мұғалімдер мен басшыларға қалай түрткі болып, оларды қалай жігерлендіреді?

2

3. Пікірталас: мамандар бұл бастамалардың стандарттарды жетілдіретініне қалай көз жеткізеді?

2

4. Маманның алдағы қадамдары – кім, неліктен, қалай, қашан?

2

Барлығы:  160

  Облыстық, Алматы, Астана қалаларының білім
басқармалары, аудандық және қалалық білім
бөлімдері мен әдістемелік кабинет мамандарының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу циклі



  Облыстық, Алматы, Астана қалаларының білім
басқармалары, аудандық және қалалық білім
бөлімдері мен әдістемелік кабинет мамандарының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 3-қосымша

Бағдарламаны құрылымдаудың қағидаттық негіздері



  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 14-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім беру жүйесіне критериалды бағалау моделін енгізуді қамтамасыз етуге көмектесу мақсатында жүргізіледі.

      2. Бағдарламада білім беру бағдарламасына шолу жасалып, Бағдарламаның құрылымы және критериалды бағалау моделі қарастырылады.

2. Бағдарламаға шолу

      3. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақстан Республикасының жалпы білім беру ұйымдарында "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша оқушылардың жетістіктерін критериалды бағалау жүйесін тиімді енгізуге ықпал ету.

      4. Бағдарламаның міндеттері:

      1) мұғалімдердің критериалды бағалау моделі туралы білімі мен түсінігін қалыптастыру;

      2) мұғалімдердің критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінуін қамтамасыз ету;

      3) мұғалімдердің критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз ету дағдыларын қалыптастыру;

      4) мұғалімдердің қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін қалыптастыру;

      5) мұғалімдердің критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қолдау көрсету дағдыларын меңгеруін қамтамасыз ету.

      5. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) Мұғалімдер:

      а) критериалды бағалау моделінің мақсаттарын біледі және түсінеді;

      ә) критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінеді.

      2) Мұғалімдер іске асырыла алады:

      а) қалыптастырушы бағалауға арналған бағалау критерийлерін әзірлейді және бағалай алады;

      ә) критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз етуді әзірлейді және қолданады;

      б) қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін тәжірибеде қолдана біледі;

      в) критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қажетті қолдау көрсете алады.

3. Бағдарламаның құрылымы

      6. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаның 1-қосымшасында көрсетілген оқу жоспарында жаңартылған білім беру бағдарламасы, оның құрылымы, тиімді оқу үдерісін жүргізуге қажетті педагогикалық әдістемелермен және қолданылатын бағалау тетіктерімен жүйелі түрде таныстыруды қамтамасыз ету мақсатында бірнеше пәндермен бірқатар ұқсас сабақтар бар.

      7. Мұғалімдерге оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі. Бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді оқу кезеңі болып табылады, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      8. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Мұғалімдер оқу барысында курста оқу бағдарламасының аясындағы ықшамсабақтарға қатысады. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, өздерінің осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізудегі алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      9. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      10. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" мен талқылау кезеңдеріне ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу циклінің түрлі кезеңдері қайта қарастырылады.

4. Критериалды бағалау моделі

      11. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Қазақстандағы орта білім беру жүйесіне шолуында оқушылар үшін бағаны неғұрлым әділ және маңызды ету үшін барлық бастауыш және орта мектептерде оқыту нәтижелерін критериалды бағалауды енгізу ұсынылады.

      12. Критериалды бағалауда оқушының үлгерімі алдын ала белгіленген критерийлердің бекітілген жиынтығына сәйкес өлшенеді. Бұл оқушылардың үлгерімі сыныптағы басқа оқушылардың жетістіктеріне қатысты бағаланатын нормаға негізделген бағалаудан ерекшеленеді. Критериалды бағалау мұғалімдердің өз оқушыларының қол жеткізген жетістіктері туралы сенімді, дұрыс, ақиқатқа негізделген пайымдау жасай алуына және сыныпта тиімді тәжірибені жетілдіруіне кепілдік береді.

      13. Критериалды бағалау моделі барлық мүдделі тараптар үшін – мектеп басшылары, мұғалімдер, оқушылар мен ата-аналар үшін құнды ақпараттар ұсынады. Бағалаудың мүмкіндіктерін анықтау, қорытындылау, модерация және нәтижелерді тіркеу үшін уақыт бөлу арқылы оқыту мен оқудың сапасын арттыруда тиімді қолдануға болатын маңызы зор.

      14. Критериалды бағалау моделінің шеңберінде оқушылардың оқу жылы бойындағы ілгерілеуін қамтитын бағалаудың үш түрі бар. Оның екі түрі – қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау мектептегі бағалауды жүргізу мақсатында өзара бірлестікте қолданылады. Кейбір пәндерде бағалаудың үшінші түрі бар – сыртқы жиынтық бағалау, ол мектептерден тыс белгіленеді және өткізіледі.

      15. "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша оқушылардың ілгерілеуі қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау арқылы бағаланады. Қалыптастырушы бағалау сыныптағы күнделікті оқыту әрекетінің құрамдас бөлігі ретінде тұрақты түрде іске асырылады. Тоқсанның аяғында ішкі жиынтық бағалау арқылы оқу барысында қол жеткізілуі тиіс оқу мақсаттары анықталады.

      16. Критериалды бағалау моделі және оны сыныптарда қалай қолдану қажеттігі туралы толық ақпаратты "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылық" және "Бастауыш мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Бұл нұсқаулық құралдар мұғалімдер үшін әзірленген. Олар бағалаудың негізгі қағидаттары, тәсілдері және негізгі терминдердің анықтамасымен қоса, бағалау моделі бойынша басшылыққа алынатын құрал болып табылады. Оларға сонымен қатар, бұл модельді ұсыну кезінде мұғалімдерді қолдау бойынша практикалық ұсыныстар да енгізілген.

      17. Оқу бағдарламалары оқу мақсаттарын нақтылауда негізгі бағдар болып табылады және оқу жоспарларындағы іс-шаралар ауқымы түсінік пен ілгерілеуді бағалауға мүмкіндік береді. Бұл құжаттар мұғалімдерге критериалды бағалау моделін дайындау мен жүзеге асыруда қалай көмек көрсетуді түсіну үшін оқыту барысында қолданылады.

      18. Табыс критерийлері оқушылардың белгілі бір оқу міндеттеріне "жеткенін" білдіретін талап етілетін стандартты сипаттайды (пән бағдарламасы бойынша). Табыс критерийлері талап етілетін білім тереңдігі мен ауқымы анық болатындай деңгейде өзгеше болуы, бірақ оқудың нақты қалай көрсетілуі қажеттігін белгілейтіндей соншалықты нақты болмауы тиіс. Табыс критерийлері сыныпқа және сәйкес келуі қажет және тиісті жағдайларда оқу мақсатының бір бөлігін (біртұтас мақсаттың орнына) қанағаттандыратын табысты қарастыра алады.

      19. Дұрыс табыс критерийлері нақты және өлшеулі талаптар қояды, қысқа және анық идеяларды мазмұндайды, ауқымды көлемдегі қосымша жұмысты қажет етпейді. Сонымен қатар, табыс критерийлерін алып тастау арқылы емес, енгізу арқылы айқындаған анағұрлым пайдалы. Оқушылар 'X' жасай алатынын көрсетсе, мақсатқа жетуі тиіс "бағыттағы жұмыс үшін" табыс критерийлері олар 'X' жасай алмайтындай болмауы тиіс. Табыс критерийлері олардың не жасай алатынын сипаттауы керек.

      20. Пән бойынша біліктілік арттыру курстарына қатысқан мұғалімдерге "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықты" негізге ала отырып, "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша қалыптастырушы бағалауды қолдану ұсынылады. Оқыту барысында 10-сыныпқа арналған "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" пәні бойынша Оқушылардың оқу жетістіктерін критериалды бағалауға арналған нұсқаулыққа сілтеме жасалады. Бұл басшылыққа алынатын құжаттар деректерді жинау мен пайдалануда пән бойынша оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарына сәйкес қалай сипаттауға болатынының үлгісі бола алады.

      21. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты бақылау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      22. Жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін байқатады. Нақты бағалау критерийлері болған күннің өзінде де қалыптастырушы бағалау кезінде баға қою әлі де күрделі үдеріс болып табылады және мұғалімдер олар бойынша түсініктеме бере алады. Мұғалімдер қойған бағаның сенімділігі мен дәлелділігін арттыру мақсатында модерация қолданылады.

      23. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мұғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады. Әріптестермен кәсіби диалог мұғалімдерге өз пәндері шеңберінде оқушылардың үлгерімі туралы анық түсінуге мүмкіндік беретіндіктен, модерацияның бағалауға да, оқуға да оң әсер ететіні дәлелденді. Стандарттау мен шектеуліліктің критериалды бағалау моделінде қалай қолданылатыны туралы "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" және "Бастауыш мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Қалыптастырушы бағалау туралы қосымша ақпараттар мен ұсыныстар осы бағдарламаның соңында ұсынылған.

      24. Біліктілікті арттыру курсына қатысушы мұғалімдерге әр тоқсанның соңында оқушылар орындайтын жобаларды бағалауда қолданылатын элементтерді дамытуға өз үлестерін қосу ұсынылады. Оқу барысында тест спецификациясына сілтеме жасалады. Тест спецификациясы ішкі жиынтық бағалау жасау үшін негіз болып табылады. Тест спецификацияларының үлгісі бұл құжаттардың ішкі жиынтық бағалаудың пішімі мен мазмұндық саласын қалай сипаттайтынын көрсету үшін мұғалімдерді оқыту барысында қамтылады.

      25."Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері аясындағы ішкі жиынтық бағалау оқушылардың тоқсан бойына оқу мақсаттарының мазмұндары мен дағдыларын қаншалықты нәтижелі меңгергенін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалауды толықтырады. Мұғалімдер мен оқушылар алға ілгерілеуді өлшеу үшін бағалау нәтижелерін қолдана алады. Әрбір тесттің құрылымы мен ұзақтығы және оны қалай қолдану қажеттігі туралы ақпаратты әрбір пән мен сыныпқа арналған ішкі жиынтық бағалау тест спецификациясынан табуға болады. Әрбір пән мен сыныпқа арналған тест спецификациясында келесі ақпараттар қамтылған:

      1) әрбір сынып бойынша тест ұзақтығы;

      2) әрбір сынып бойынша әр тест бойынша бағалардың саны;

      3) бағалау мақсаттарына сәйкес бағалардың теңгерімі;

      4) сұрақтардың үлгілері мен бағалар сызбасы;

      5) әрбір тестті ұйымдастыруға қатысты практикалық талаптар.

      26. Кейбір пәндер бойынша 11-сыныпта сыртқы жиынтық бағалау да қолданылады, ол белгілі бір пәндер үшін маңызды кезеңдерде, белгілі бір оқу модельдерінде және бағалау модельдерінде жүзеге асырылады және мектептерден тыс жүргізіліп, бағаланады. Бұл "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша қолданылмайды, бірақ біліктілік арттыру курсына қатысатын мұғалімдер оның басқа пәндерде қолданылатыны туралы білуі керек.

      27. Кез келген бағалау, оның ішінде тестілеу түріндегі ішкі жиынтық бағалау, сынып негізіндегі қалыптастырушы бағалау немесе сырттай белгіленетін және өткізілетін сыртқы жиынтық бағалау кез келген бағалау нақты, сенімді, қолайлы болуы тиіс және сыныптағы тәжірибе мен оқыту үшін оң әсері болуы тиіс. Бұл ұғымдар критериалды бағалау моделінде маңызды болып табылады және барлық оқу үдерісі барысында мұғалімдердің бағалау нысандарын бағалау барысында қолданылады.

      28. Оқыту ең үздік халықаралық тәжірибемен үйлесімді сындарлы, тұлғаға бағдарланған тәсілдермен байланысты критериалды бағалау әдістеріне сүйенетін болады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды
бағалау жүйесін енгізу бойынша "Ақпараттық-
коммуникациялық технологиялар" және "Информатика"
пәндері бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1

Кіріспе және критериалды бағалау моделіне қысқаша сипаттама

1. Курсқа кіріспе және мақсаты

2

2. Бағалаудың мақсаты және орны.

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

3. Критериалды бағалау моделі

2

4. Бағалауға дайындық

2

2

Қалыптастырушы бағалау (1-бөлім)

1. Қалыптастырушы бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

2. Табыс критерийлерін анықтау

2

3. Жаңа табыс критерийлерін әзірлеу

2

4. Бағалау туралы тұжырым жасау үшін дәлел жинау

2

3

Қалыптастырушы бағалау (2-бөлім)

Ішкі жиынтық бағалау (1-бөлім)

1. Шағынмодерация (1)

2

1. Шағынмодерация (2)

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

3. Ішкі жиынтық бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

4. Дағдылар топтары мен тест спецификациясына кіріспе

2

4

Ішкі жиынтық бағалау (2-бөлім)

1. Тест сұрақтарын жинау дегеніміз не және оны қолдану жолдары

2

2. Негізді және шынайы бағалау жүргізу

2

3. Тест сұрақтарын құрастыру (1)

2

4. Тест сұрақтарын құрастыру (2)

2

5

Бағалауды жүзеге асыру

1. Ішкі жиынтық бағалау жүргізу

2

2. Ішкі жиынтық бағалаудың тиімділігі

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3. Оқу сапасын арттыру үшін критерийлерді пайдалану

2

4. Бағдарламаға шолу және келесі қадамдар

2

Ескерту: 1 академиялық сағат – 45 минут

Барлығы: 40 академиялық сағат

  Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын
жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін
енгізу бойынша "Ақпараттық-коммуникациялық
технологиялар" және "Информатика" пәндері бойынша
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі



  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 15-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша тілдік пәндер бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша тілдік пәндер бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім беру жүйесіне критериалды бағалау моделін енгізуді қамтамасыз етуге көмектесу мақсатында жүргізіледі.

      2. Бағдарламада білім беру бағдарламасына шолу жасалып, Бағдарламаның құрылымы және тілдік пәндер бойынша критериалды бағалау моделі қарастырылады.

2. Бағдарламаға шолу

      3. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақстан Республикасының жалпы білім беру ұйымдарында тілдік пәндер бойынша оқушылардың жетістіктерін критериалды бағалау жүйесін тиімді енгізуге ықпал ету.

      4. Бағдарламаның міндеттері:

      1) мұғалімдердің критериалды бағалау моделі туралы білімі мен түсінігін қалыптастыру;

      2) мұғалімдердің критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінуін қамтамасыз ету;

      3) мұғалімдердің критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз ету дағдыларын қалыптастыру;

      4) мұғалімдердің қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін қалыптастыру;

      5) мұғалімдердің критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қолдау көрсету дағдыларын меңгеруін қамтамасыз ету.

      5. Бағдарламаның нәтижелері:

      1) Мұғалімдер:

      а) критериалды бағалау моделінің мақсаттарын біледі және түсінеді;

      ә) критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінеді.

      2. Мұғалімдер іске асырыла алады:

      а) қалыптастырушы бағалауға арналған бағалау критерийлерін әзірлейді және бағалай алады;

      ә) критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз етуді әзірлейді және қолданады;

      б) қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін тәжірибеде қолдана біледі;

      в) критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қажетті қолдау көрсете алады.

3. Бағдарламаның құрылымы

      6. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасы, оның құрылымы, тиімді оқу үдерісін жүргізуге қажетті педагогикалық әдістемелермен және қолданылатын бағалау тетіктерімен жүйелі түрде таныстыруды қамтамасыз ету мақсатында бірнеше пәнде бірқатар ұқсас сабақтар бар.

      7. Мұғалімдерге оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі. Бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді оқу кезеңі болып табылады, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      8. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Мұғалімдер оқу барысында курста оқу бағдарламасының аясындағы ықшамсабақтарға қатысады. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, өздерінің осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізудегі алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      9. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      10. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" мен талқылау кезеңдеріне ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу циклінің түрлі кезеңдері қайта қарастырылады.

4. Критериалды бағалау моделі

      11. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Қазақстандағы орта білім беру жүйесіне шолуында оқушылар үшін бағаны неғұрлым әділ және маңызды ету үшін барлық бастауыш және орта мектептерде оқыту нәтижелерін критериалды бағалауды енгізу ұсынылады.

      12. Критериалды бағалауда оқушының үлгерімі алдын ала белгіленген критерийлердің бекітілген жиынтығына сәйкес өлшенеді. Бұл оқушылардың үлгерімі сыныптағы басқа оқушылардың жетістіктеріне қатысты бағаланатын нормаға негізделген бағалаудан ерекшеленеді. Критериалды бағалау мұғалімдердің өз оқушыларының қол жеткізген жетістіктері туралы сенімді, дұрыс, ақиқатқа негізделген пайымдау жасай алуына және сыныпта тиімді тәжірибені жетілдіруіне кепілдік береді.

      13. Критериалды бағалау моделі барлық мүдделі тараптар үшін – мектеп басшылары, мұғалімдер, оқушылар мен ата-аналар үшін құнды ақпараттар ұсынады. Бағалаудың мүмкіндіктерін анықтау, қорытындылау, модерация және нәтижелерді тіркеу үшін уақыт бөлу арқылы оқыту мен оқудың сапасын арттыруда тиімді қолдануға болатын маңызы зор.

      14. Критериалды бағалау моделінің шеңберінде оқушылардың оқу жылы бойындағы ілгерілеуін қамтитын бағалаудың үш түрі бар. Оның екі түрі – қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау мектептегі бағалауды жүргізу мақсатында өзара бірлестікте қолданылады. Кейбір пәндерде бағалаудың үшінші түрі бар – сыртқы жиынтық бағалау, ол мектептерден тыс белгіленеді және өткізіледі.

      15. Тілдік пәндер бойынша оқушылардың ілгерілеуі қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау арқылы бағаланады. Қалыптастырушы бағалау сыныптағы күнделікті оқыту әрекетінің құрамдас бөлігі ретінде тұрақты түрде іске асырылады. Тоқсанның аяғында ішкі жиынтық бағалау арқылы оқу барысында қол жеткізілуі тиіс оқу мақсаттары анықталады.

      16. Критериалды бағалау моделі және оны сыныптарда қалай қолдану қажеттігі туралы толық ақпаратты "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылық" және "Бастауыш мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Бұл нұсқаулық құралдар мұғалімдер үшін әзірленген. Олар бағалаудың негізгі қағидаттары, тәсілдері және негізгі терминдердің анықтамасымен қоса, бағалау моделі бойынша басшылыққа алынатын құрал болып табылады. Оларға сонымен қатар, бұл модельді ұсыну кезінде мұғалімдерді қолдау бойынша практикалық ұсыныстар да енгізілген.

      17. Оқу бағдарламалары оқу мақсаттарын нақтылауда негізгі бағдар болып табылады және оқу жоспарларындағы іс-шаралар ауқымы түсінік пен ілгерілеуді бағалауға мүмкіндік береді. Бұл құжаттар мұғалімдерге критериалды бағалау моделін дайындау мен жүзеге асыруда қалай көмек көрсетуді түсіну үшін оқыту барысында қолданылады.

      18. Табыс критерийлері оқушылардың белгілі бір оқу міндеттеріне "жеткенін" білдіретін талап етілетін стандартты сипаттайды (пән бағдарламасы бойынша). Табыс критерийлері талап етілетін білім тереңдігі мен ауқымы анық болатындай деңгейде өзгеше болуы, бірақ оқудың нақты қалай көрсетілуі қажеттігін белгілейтіндей соншалықты нақты болмауы тиіс. Табыс критерийлері сыныпқа және сәйкес келуі қажет және тиісті жағдайларда оқу мақсатының бір бөлігін (біртұтас мақсаттың орнына) қанағаттандыратын табысты қарастыра алады.

      19. Дұрыс табыс критерийлері нақты және өлшеулі талаптар қояды, қысқа және анық идеяларды мазмұндайды, ауқымды көлемдегі қосымша жұмысты қажет етпейді. Сонымен қатар, табыс критерийлерін алып тастау арқылы емес, енгізу арқылы айқындаған анағұрлым пайдалы. Оқушылар 'X' жасай алатынын көрсетсе, мақсатқа жетуі тиіс "бағыттағы жұмыс үшін" табыс критерийлері олар 'X' жасай алмайтындай болмауы тиіс. Табыс критерийлері олардың не жасай алатынын сипаттауы керек.

      20. Пән бойынша біліктілік арттыру курстарына қатысқан мұғалімдерге "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықты" негізге ала отырып, қалыптастырушы бағалауды қолдану ұсынылады. Оқыту барысында 1 және 10-сыныптарға арналған ағылшын тілі, орыс тілі (Т2), қазақ тілі (Т2), 10 және 2-сыныптарға арналған орыс тілі (Т1), 10-сыныпқа арналған қазақ тілі (Т1) пәндері бойынша Оқушылардың оқу жетістіктерін критериалды бағалауға арналған нұсқаулыққа сілтеме жасалады. Бұл басшылыққа алынатын құжаттар деректерді жинау мен пайдалануда пән бойынша оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарына сәйкес қалай сипаттауға болатынының үлгісі бола алады.

      21. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты бақылау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      22. Жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін байқатады. Нақты бағалау критерийлері болған күннің өзінде де қалыптастырушы бағалау кезінде баға қою әлі де күрделі үдеріс болып табылады және мұғалімдер олар бойынша түсініктеме бере алады.

      23. Мұғалімдер қойған бағаның сенімділігі мен дәлелділігін арттыру мақсатында модерация қолданылады. Модерацияның талаптары анағұрлым қатал, ол жыл сайын ағымдағы шынайы деректерді белгілей отырып, мектепішілік және мектепаралық кездесу өткізуді талап етеді. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мұғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады. Әріптестермен кәсіби диалог мұғалімдерге өз пәндері аясында оқушылардың үлгерімі туралы анық түсінуге мүмкіндік беретіндіктен, модерацияның бағалауға да, оқуға да оң әсер ететіні дәлелденді. Стандарттау мен шектеуліліктің критериалды бағалау моделінде қалай қолданылатыны туралы "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Қалыптастырушы бағалау туралы қосымша ақпараттар мен ұсыныстар осы бағдарламаның соңында ұсынылған.

      24. Біліктілікті арттыру курсына қатысушы мұғалімдерге оқушылар әр тоқсанның соңында дайындайтын жобаларды жүзеге асыру үдерісіне қолдау көрсету ұсынылады. Оқу барысында ішкі жиынтық бағалауды жүзеге асыруда негізге алынатын тест спецификациясы қарастырылады.

      25. Тілдік пәндер аясындағы ішкі жиынтық бағалау оқушылардың тоқсан бойына оқу мақсаттарының мазмұндары мен дағдыларын қаншалықты нәтижелі меңгергенін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалауды толықтырады. Мұғалімдер мен оқушылар алға ілгерілеуді өлшеу үшін бағалау нәтижелерін қолдана алады. Әрбір тесттің құрылымы мен ұзақтығы және оны қалай қолдану қажеттігі туралы ақпаратты әрбір пән мен сыныпқа арналған ішкі жиынтық бағалаудың тест спецификациясынан табуға болады. Әрбір пән мен сыныпқа арналған тест спецификациясында келесі ақпараттар қамтылған:

      1) әрбір сынып бойынша тест ұзақтығы;

      2) әрбір сынып бойынша әр тест бойынша бағалардың саны;

      3) бағалау мақсаттарына сәйкес бағалардың теңгерімі;

      4) сұрақтардың үлгілері мен бағалар сызбалары;

      5) әрбір тестіні басқаруға арналған практикалық талаптар.

      26. "Қазақ тілі" пәні бойынша 11-сыныпта сыртқы жиынтық бағалау қолданылады, ол белгілі бір пәндер үшін түйінді кезеңдерде, белгілі бір оқу модельдерінде және бағалау модельдерінде жүзеге асырылады және мектептерден тыс жүргізіліп, бағаланады.

      27. Кез келген бағалау, оның ішінде тестілеу түріндегі ішкі жиынтық бағалау, сынып негізіндегі қалыптастырушы бағалау немесе сырттай белгіленетін және өткізілетін сыртқы жиынтық бағалау шынайы, сенімді, қолайлы болуы тиіс және сыныптағы тәжірибе мен оқыту үшін оң әсері болуы тиіс. Бұл ұғымдар критериалды бағалау моделінде маңызды болып табылады және барлық оқу үдерісі барысында мұғалімдердің бағалау нысандарын бағалау барысында қолданылады.

      28. Оқыту ең үздік халықаралық тәжірибемен үйлесімді сындарлы, тұлғаға бағдарланған тәсілдермен байланысты критериалды бағалау әдістеріне сүйенетін болады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды
бағалау жүйесін енгізу бойынша тілдік пәндер
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1

Кіріспе және критериалды бағалау моделіне қысқаша сипаттама

1. Курсқа кіріспе және мақсаты

2

2. Бағалаудың мақсаты және орны.

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

3. Критериалды бағалау моделі

2

4. Бағалауға дайындық

2

2

Қалыптастырушы бағалау (1-бөлім)

1.Қалыптастырушы бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

2. ҚБ арналған табыс критерийлерін анықтау

2

3. Жаңа табыс критерийлерін әзірлеу

2

4. Бағалау туралы тұжырым жасау үшін дәлел жинау

2

3

Қалыптастырушы бағалау (2-бөлім)

Ішкі жиынтық бағалау (1-бөлім)

1. Шағынмодерация (1)

2

1. Шағынмодерация (2)

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

3. Ішкі жиынтық бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

4. Дағдылар топтары мен тест спецификациясына кіріспе

2

4

Ішкі жиынтық бағалау

(2-бөлім)

1. Тест сұрақтарын жинау дегеніміз не және оны қолдану жолдары

2

2. Негізді және шынайы бағалау жүргізу

2

3. Тест сұрақтарын құрастыру (1)

2

4. Тест сұрақтарын құрастыру (2)

2

5

Бағалауды жүзеге асыру

1. Ішкі жиынтық бағалау жүргізу

2

2. Ішкі жиынтық бағалаудың тиімділігі

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3. Оқу сапасын арттыру үшін критерийлерді пайдалану

2

Бағдарламаға шолу және келесі қадамдар

2

Ескерту: 1 академиялық сағат – 45 минут

Барлығы: 40 академиялық сағат

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды
бағалау жүйесін енгізу бойынша тілдік пәндер
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі



  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 16-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша бастауыш сынып пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша бастауыш сынып пәндері бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама республикада орта білім мазмұнын жаңарту аясында қайта қаралған оқу бағдарламаларын мектептерге енгізуге септігін тигізеді.

      2. Бағдарламада оның құрылымына шолу жасалып, критериалды бағалау моделі қарастырылады.

2. Бағдарламаға шолу

      3. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақстан Республикасының жалпы білім беру ұйымдарында бастауыш сынып пәндері бойынша оқушылардың жетістіктерін критериалды бағалау жүйесін тиімді енгізуге ықпал ету.

      4. Бағдарламаның міндеттері:

      1) мұғалімдердің критериалды бағалау моделі туралы білімі мен түсінігін қалыптастыру;

      2) мұғалімдердің критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінуін қамтамасыз ету;

      3) мұғалімдердің критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз ету дағдыларын қалыптастыру;

      4) мұғалімдердің қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін қалыптастыру;

      5) мұғалімдердің критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қолдау көрсету дағдыларын меңгеруін қамтамасыз ету.

      5. Бағдарламаның нәтижелері:

      1) Мұғалімдер:

      а) критериалды бағалау моделінің мақсаттарын біледі және түсінеді;

      ә) критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінеді.

      2) Мұғалімдер іске асырыла алады:

      а) қалыптастырушы бағалауға арналған бағалау критерийлерін әзірлейді және бағалай алады;

      ә) критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз етуді әзірлейді және қолданады;

      б) қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін тәжірибеде қолдана біледі;

      в) критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қажетті қолдау көрсете алады.

3. Бағдарламаның құрылымы

      6. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасы, оның құрылымы, тиімді оқу үдерісін жүргізуге қажетті педагогикалық әдістемелермен және қолданылатын бағалау тетіктерімен жүйелі түрде таныстыруды қамтамасыз ету мақсатында бірнеше пәнде бірқатар ұқсас сабақтар бар.

      7. Мұғалімдерге оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі. Бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді оқу кезеңі болып табылады, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      8. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Мұғалімдер оқу барысында курста оқу бағдарламасының аясындағы ықшамсабақтарға қатысады. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, өздерінің осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізудегі алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      9. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      10. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" мен талқылау кезеңдеріне ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу циклінің түрлі кезеңдері қайта қарастырылады.

4. Критериалды бағалау моделі

      11. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Қазақстандағы орта білім беру жүйесіне шолуында оқушылар үшін бағаны неғұрлым әділ және маңызды ету үшін барлық бастауыш және орта мектептерде оқыту нәтижелерін критериалды бағалауды енгізу ұсынылады.

      12. Критериалды бағалауда оқушының үлгерімі алдын ала белгіленген критерийлердің бекітілген жиынтығына сәйкес өлшенеді. Бұл оқушылардың үлгерімі сыныптағы басқа оқушылардың жетістіктеріне қатысты бағаланатын нормаға негізделген бағалаудан ерекшеленеді. Критериалды бағалау мұғалімдердің өз оқушыларының қол жеткізген жетістіктері туралы сенімді, дұрыс, ақиқатқа негізделген пайымдау жасай алуына және сыныпта тиімді тәжірибені жетілдіруіне кепілдік береді.

      13. Критериалды бағалау моделі барлық мүдделі тараптар үшін – мектеп басшылары, мұғалімдер, оқушылар мен ата-аналар үшін құнды ақпараттар ұсынады. Бағалаудың мүмкіндіктерін анықтау, қорытындылау, модерация және нәтижелерді тіркеу үшін уақыт бөлу арқылы оқыту мен оқудың сапасын арттыруда тиімді қолдануға болатын маңызы зор.

      14. Критериалды бағалау моделінің шеңберінде оқушылардың оқу жылы бойындағы ілгерілеуін қамтитын бағалаудың үш түрі бар. Оның екі түрі – қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау мектептегі бағалауды жүргізу мақсатында өзара бірлестікте қолданылады. Кейбір пәндерде бағалаудың үшінші түрі бар – сыртқы жиынтық бағалау, ол мектептерден тыс белгіленеді және өткізіледі.

      15. Бастауыш сыныптардағы бағалау барысында оқушылардың ілгерілеуі қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау арқылы бағаланады. Қалыптастырушы бағалау сыныптағы күнделікті оқыту әрекетінің құрамдас бөлігі ретінде тұрақты түрде іске асырылады. Тоқсанның аяғында ішкі жиынтық бағалау арқылы оқу барысында қол жеткізілуі тиіс оқу мақсаттары анықталады.

      16. Критериалды бағалау моделі және оны сыныптарда қалай қолдану қажеттігі туралы толық ақпаратты "Бастауыш мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Бұл нұсқаулық құралдар мұғалімдер үшін әзірленген. Олар бағалаудың негізгі қағидаттары, тәсілдері және негізгі терминдердің анықтамасымен қоса, бағалау моделі бойынша басшылыққа алынатын құрал болып табылады. Оларға сонымен қатар, бұл модельді ұсыну кезінде мұғалімдерді қолдау бойынша практикалық ұсыныстар да енгізілген.

      17. Оқу бағдарламалары оқу мақсаттарын нақтылауда негізгі бағдар болып табылады және оқу жоспарларындағы іс-шаралар ауқымы түсінік пен ілгерілеуді бағалауға мүмкіндік береді. Бұл құжаттар мұғалімдерге критериалды бағалау моделін дайындау мен жүзеге асыруда қалай көмек көрсетуді түсіну үшін оқыту барысында қолданылады.

      18. Табыс критерийлері оқушылардың белгілі бір оқу міндеттеріне "жеткенін" білдіретін талап етілетін стандартты сипаттайды (пән бағдарламасы бойынша). Табыс критерийлері талап етілетін білім тереңдігі мен ауқымы анық болатындай деңгейде өзгеше болуы, бірақ оқудың нақты қалай көрсетілуі қажеттігін белгілейтіндей соншалықты нақты болмауы тиіс. Табыс критерийлері сыныпқа және сәйкес келуі қажет және тиісті жағдайларда оқу мақсатының бір бөлігін (біртұтас мақсаттың орнына) қанағаттандыратын табысты қарастыра алады.

      19. Дұрыс табыс критерийлері нақты және өлшеулі талаптар қояды, қысқа және анық идеяларды мазмұндайды, ауқымды көлемдегі қосымша жұмысты қажет етпейді. Сонымен қатар, табыс критерийлерін алып тастау арқылы емес, енгізу арқылы айқындаған анағұрлым пайдалы. Оқушылар 'X' жасай алатынын көрсетсе, мақсатқа жетуі тиіс "бағыттағы жұмыс үшін" табыс критерийлері олар 'X' жасай алмайтындай болмауы тиіс. Табыс критерийлері олардың не жасай алатынын сипаттауы керек.

      20. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты бақылау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      21. Жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін байқатады. Нақты бағалау критерийлері болған күннің өзінде де қалыптастырушы бағалау кезінде баға қою әлі де күрделі үдеріс болып табылады және мұғалімдер олар бойынша түсініктеме бере алады.

      22. Мұғалімдер қойған бағаның сенімділігі мен дәлелділігін арттыру мақсатында модерация қолданылады. Модерацияның талаптары анағұрлым қатал, ол жыл сайын ағымдағы шынайы деректерді белгілей отырып, мектепішілік және мектепаралық кездесу өткізуді талап етеді.

      23. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мұғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады. Әріптестермен кәсіби диалог мұғалімдерге өз пәндері аясында оқушылардың үлгерімі туралы анық түсінуге мүмкіндік беретіндіктен, модерацияның бағалауға да, оқуға да оң әсер ететіні дәлелденді. Стандарттау мен шектеуліліктің критериалды бағалау моделінде қалай қолданылатыны туралы "Бастауыш мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Қалыптастырушы бағалау туралы қосымша ақпараттар мен ұсыныстар осы бағдарламаның соңында ұсынылған.

      24. Біліктілік арттыру курсына қатысушы мұғалімдерге оқушылар әр тоқсанның соңында дайындайтын жобаларды жүзеге асыру үдерісіне өз үлестерін қосу ұсынылады. Оқу барысында ішкі жиынтық бағалауды жүзеге асыруда негізге алынатын тест спецификациясы қарастырылады.

      25. Бастауыш сыныптардағы оқыту аясында ішкі жиынтық бағалау оқушылардың тоқсан бойына оқу мақсаттарының мазмұндары мен дағдыларын қаншалықты нәтижелі меңгергенін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалауды толықтырады. Мұғалімдер мен оқушылар алға ілгерілеуді өлшеу үшін бағалау нәтижелерін қолдана алады. Әрбір пән мен сыныпқа арналған тест спецификациясында келесі ақпараттар қамтылған:

      1) әрбір сынып бойынша тест ұзақтығы;

      2) әрбір сынып бойынша әр тест бойынша бағалардың саны;

      3) бағалау мақсаттарына сәйкес бағалардың теңгерімі;

      4) сұрақтардың үлгілері мен бағалар сызбалары;

      5) әрбір тестті басқаруға арналған практикалық талаптар.

      26. Кез келген бағалау, оның ішінде тестілеу түріндегі ішкі жиынтық бағалау, сынып негізіндегі қалыптастырушы бағалау немесе сырттай белгіленетін және өткізілетін сыртқы жиынтық бағалау шынайы, сенімді, қолайлы болуы тиіс және сыныптағы тәжірибе мен оқыту үшін оң әсері болуы тиіс. Бұл ұғымдар критериалды бағалау моделінде маңызды болып табылады және барлық оқу үдерісі барысында мұғалімдердің бағалау нысандарын бағалау барысында қолданылады.

      27) Оқыту ең үздік халықаралық тәжірибемен үйлесімді сындарлы, тұлғаға бағдарланған тәсілдермен байланысты критерийлер негізінде бағалау әдістеріне сүйенетін болады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды
бағалау жүйесін енгізу бойынша бастауыш
сынып пәндері бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1

Кіріспе және критериалды бағалау моделіне қысқаша сипаттама

1. Курсқа кіріспе және мақсаты

2

2. Бағалаудың мақсаты және орны.

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

3. Критериалды бағалау моделі

2

4. Бағалауға дайындық

2

2

Қалыптастырушы бағалау (1-бөлім)

1. Қалыптастырушы бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

2. Табыс критерийлерін анықтау

2

3. Жаңа табыс критерийлерін әзірлеу

2

4. Бағалау туралы тұжырым жасау үшін дәлел жинау

2

3

Қалыптастырушы бағалау (2-бөлім)

Ішкі жиынтық бағалау (1-бөлім)

1. Шағынмодерация (1)

2

1. Шағынмодерация (2)

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

3. Ішкі жиынтық бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

4. Дағдылар топтары мен тест спецификациясына кіріспе

2

4

Ішкі жиынтық бағалау

(2-бөлім)

1. Тест сұрақтарын жинау дегеніміз не және оны қолдану жолдары

2

2. Негізді және шынайы бағалау жүргізу

2

3. Тест сұрақтарын құрастыру (1)

2

4. Тест сұрақтарын құрастыру (2)

2

5

Бағалауды жүзеге асыру

1. Ішкі жиынтық бағалау жүргізу

2

2. Ішкі жиынтық бағалаудың тиімділігі

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3. Оқу сапасын арттыру үшін критерийлерді пайдалану

2

4. Бағдарламаға шолу және келесі қадамдар

2

Ескерту: 1 академиялық сағат – 45 минут

Барлығы: 40 академиялық сағат

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды
бағалау жүйесін енгізу бойынша бастауыш сынып
пәндері бойынша педагогика кадрларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі



  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 17-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім беру жүйесіне критериалды бағалау моделін енгізуді қамтамасыз етуге көмектесу мақсатында жүргізіледі.

      2. Бағдарламада оның құрылымына шолу жасалып, критериалды бағалау моделі қарастырылады.

2. Бағдарламаға шолу

      3. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақстан Республикасының жалпы білім беру ұйымдарында "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша оқушылардың жетістіктерін критериалды бағалау жүйесін тиімді енгізуге ықпал ету.

      4. Бағдарламаның міндеттері:

      1) мұғалімдердің критериалды бағалау моделі туралы білімі мен түсінігін қалыптастыру;

      2) мұғалімдердің критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінуін қамтамасыз ету;

      3) мұғалімдердің критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз ету дағдыларын қалыптастыру;

      4) мұғалімдердің қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін қалыптастыру;

      5) мұғалімдердің критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қолдау көрсету дағдыларын меңгеруін қамтамасыз ету.

      5. Бағдарламаның нәтижелері:

      1) Мұғалімдер:

      а) критериалды бағалау моделінің мақсаттарын біледі және түсінеді;

      ә) критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінеді.

      2) Мұғалімдер іске асырыла алады:

      а) қалыптастырушы бағалауға арналған бағалау критерийлерін әзірлейді және бағалай алады;

      ә) критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз етуді әзірлейді және қолданады;

      б) қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін тәжірибеде қолдана біледі;

      в) критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қажетті қолдау көрсете алады.

3. Бағдарламаның құрылымы

      6. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасы, оның құрылымы, тиімді оқу үдерісін жүргізуге қажетті педагогикалық әдістемелермен және қолданылатын бағалау тетіктерімен жүйелі түрде таныстыруды қамтамасыз ету мақсатында бірнеше пәнде бірқатар ұқсас сабақтар бар.

      7. Мұғалімдерге оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі. Бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді оқу кезеңі болып табылады, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      8. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Мұғалімдер оқу барысында курста оқу бағдарламасының аясындағы ықшамсабақтарға қатысады. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, өздерінің осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізудегі алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      9. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      10. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "эксперимент" болып табылады және "рефлексия" мен талқылау кезеңдеріне ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу циклінің түрлі кезеңдері қайта қарастырылады.

4. Критериалды бағалау моделі

      11. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Қазақстандағы орта білім беру жүйесіне шолуында оқушылар үшін бағаны неғұрлым әділ және маңызды ету үшін барлық бастауыш және орта мектептерде оқыту нәтижелерін критериалды бағалауды енгізу ұсынылады.

      12. Критериалды бағалауда оқушының үлгерімі алдын ала белгіленген критерийлердің бекітілген жиынтығына сәйкес өлшенеді. Бұл оқушылардың үлгерімі сыныптағы басқа оқушылардың жетістіктеріне қатысты бағаланатын нормаға негізделген бағалаудан ерекшеленеді. Критериалды бағалау мұғалімдердің өз оқушыларының қол жеткізген жетістіктері туралы сенімді, дұрыс, ақиқатқа негізделген пайымдау жасай алуына және сыныпта тиімді тәжірибені жетілдіруіне кепілдік береді.

      13. Критериалды бағалау моделі барлық мүдделі тараптар үшін – мектеп басшылары, мұғалімдер, оқушылар мен ата-аналар үшін құнды ақпараттар ұсынады. Бағалаудың мүмкіндіктерін анықтау, қорытындылау, модерация және нәтижелерді тіркеу үшін уақыт бөлу арқылы оқыту мен оқудың сапасын арттыруда тиімді қолдануға болатын маңызы зор.

      14. Критериалды бағалау моделінің шеңберінде оқушылардың оқу жылы бойындағы ілгерілеуін қамтитын бағалаудың үш түрі бар. Оның екі түрі – қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау мектептегі бағалауды жүргізу мақсатында өзара бірлестікте қолданылады. Кейбір пәндерде бағалаудың үшінші түрі бар – сыртқы жиынтық бағалау, ол мектептерден тыс белгіленеді және өткізіледі.

      15. "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша оқушылардың ілгерілеуі қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау арқылы бағаланады. Қалыптастырушы бағалау сыныптағы күнделікті оқыту әрекетінің құрамдас бөлігі ретінде тұрақты түрде іске асырылады. Тоқсанның аяғында ішкі жиынтық бағалау арқылы оқу барысында қол жеткізілуі тиіс оқу мақсаттары анықталады.

      16. Критериалды бағалау моделі және оны сыныптарда қалай қолдану қажеттігі туралы толық ақпаратты "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылық" және "Бастауыш мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Бұл нұсқаулық құралдар мұғалімдер үшін әзірленген. Олар бағалаудың негізгі қағидаттары, тәсілдері және негізгі терминдердің анықтамасымен қоса, бағалау моделі бойынша басшылыққа алынатын құрал болып табылады. Оларға сонымен қатар, бұл модельді ұсыну кезінде мұғалімдерді қолдау бойынша практикалық ұсыныстар да енгізілген.

      17. Оқу бағдарламалары оқу мақсаттарын нақтылауда негізгі бағдар болып табылады және оқу жоспарларындағы іс-шаралар ауқымы түсінік пен ілгерілеуді бағалауға мүмкіндік береді. Бұл құжаттар мұғалімдерге критериалды бағалау моделін дайындау мен жүзеге асыруда қалай көмек көрсетуді түсіну үшін оқыту барысында қолданылады.

      18. Табыс критерийлері оқушылардың белгілі бір оқу міндеттеріне "жеткенін" білдіретін талап етілетін стандартты сипаттайды (пән бағдарламасы бойынша). Табыс критерийлері талап етілетін білім тереңдігі мен ауқымы анық болатындай деңгейде өзгеше болуы, бірақ оқудың нақты қалай көрсетілуі қажеттігін белгілейтіндей соншалықты нақты болмауы тиіс. Табыс критерийлері сыныпқа және сәйкес келуі қажет және тиісті жағдайларда оқу мақсатының бір бөлігін (біртұтас мақсаттың орнына) қанағаттандыратын табысты қарастыра алады.

      19. Дұрыс табыс критерийлері нақты және өлшеулі талаптар қояды, қысқа және анық идеяларды мазмұндайды, ауқымды көлемдегі қосымша жұмысты қажет етпейді. Сонымен қатар, табыс критерийлерін алып тастау арқылы емес, енгізу арқылы айқындаған анағұрлым пайдалы. Оқушылар 'X' жасай алатынын көрсетсе, мақсатқа жетуі тиіс "бағыттағы жұмыс үшін" табыс критерийлері олар 'X' жасай алмайтындай болмауы тиіс. Табыс критерийлері олардың не жасай алатынын сипаттауы керек.

      20. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты бақылау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      21. Жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін байқатады Нақты бағалау критерийлері болған күннің өзінде де қалыптастырушы бағалау кезінде баға қою әлі де күрделі үдеріс болып табылады және мұғалімдер олар бойынша түсініктеме бере алады.

      22. Мұғалімдер қойған бағаның сенімділігі мен дәлелділігін арттыру мақсатында модерация қолданылады. Модерацияның талаптары анағұрлым қатал, ол жыл сайын ағымдағы шынайы деректерді белгілей отырып, мектепішілік және мектепаралық кездесу өткізуді талап етеді.

      23. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мұғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады. Әріптестермен кәсіби диалог мұғалімдерге өз пәндері аясында оқушылардың үлгерімі туралы анық түсінуге мүмкіндік беретіндіктен, модерацияның бағалауға да, оқуға да оң әсер ететіні дәлелденді.

      Стандарттау мен шектеуліліктің критериалды бағалау моделінде қалай қолданылатыны туралы "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Қалыптастырушы бағалау туралы қосымша ақпараттар мен ұсыныстар осы бағдарламаның соңында ұсынылған.

      24. Біліктілікті арттыру курсына қатысушы мұғалімдерге оқушылар әр тоқсанның соңында дайындайтын жобаларды жүзеге асыру үдерісіне өз үлестерін қосу ұсынылады. Оқу барысында ішкі жиынтық бағалауды жүзеге асыруда негізге алынатын тест спецификациясы қарастырылады.

      25. Оқу барысында "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша қалыптастырушы бағалауды жүзеге асыруға қатысты нұсқаулықты қарастыру ұсынылады. Бұл құжат мұғалімдердің оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарына сәйкес оқушылардың ілгерілеуінің дәлелдерін қалай жинақтайтыны және пайдаланатыны туралы нұсқауларды қамтиды.

      26. Кез келген бағалау, оның ішінде тестілеу түріндегі ішкі жиынтық бағалау, сынып негізіндегі қалыптастырушы бағалау немесе сырттай белгіленетін және өткізілетін сыртқы жиынтық бағалау шынайы, сенімді, қолайлы болуы тиіс және сыныптағы тәжірибе мен оқыту үшін оң әсері болуы тиіс. Бұл ұғымдар критериалды бағалау моделінде маңызды болып табылады және барлық оқу үдерісі барысында мұғалімдердің бағалау нысандарын бағалау барысында қолданылады.

      27. Оқыту ең үздік халықаралық тәжірибемен үйлесімді сындарлы, тұлғаға бағдарланған тәсілдермен байланысты критериалды бағалау әдістеріне сүйенетін болады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды
бағалау жүйесін енгізу бойынша "Ғаламдық
перспективалар және жоба жұмысы" пәні
бойынша педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1

Кіріспе және критериалды бағалау моделіне қысқаша сипаттама

1. Курсқа кіріспе және мақсаты

2

2. Бағалаудың мақсаты және орны.

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

3. Критериалды бағалау моделі

2

4. Бағалауға дайындық

2

2

Қалыптастырушы бағалау

(1-бөлім)

1.Қалыптастырушы бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

2. Табыс критерийлерін анықтау

2

3. Жаңа табыс критерийлерін әзірлеу

2

4. Бағалау туралы тұжырым жасау үшін дәлел жинау

2

3

Қалыптастырушы бағалау

(2-бөлім)

Ішкі жиынтық бағалау

(1-бөлім)

1. Шағынмодерация (1)

2

1. Шағынмодерация (2)

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

3. Ішкі жиынтық бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

4. Дағдылар топтары мен тест спецификациясына кіріспе

2

4

Ішкі жиынтық бағалау

(2-бөлім)

1. Негізді және шынайы бағалау жүргізу

2

2. Критериалды бағалау жүйесі және оны бағалау түйіндемесін қолдану

2

3. Қосымша бағалау жүйелері

2

4. Тәжірибені бағалау

2

5

Бағалауды жүзеге асыру

1. Ішкі жиынтық бағалау жүргізу

2

2. Ішкі жиынтық бағалаудың тиімділігі

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3. Оқу сапасын арттыру үшін критерийлерді пайдалану

2

4. Бағдарламаға шолу және келесі қадамдар

2

Ескерту: 1 академиялық сағат – 45 минут

Барлығы: 40 академиялық сағат

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды
бағалау жүйесін енгізу бойынша "Ғаламдық
перспективалар және жоба жұмысы" пәні бойынша
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі



  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына
№ 18-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша "Жоба жұмысы" пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша "Жоба жұмысы" пәні бойынша жаратылыстану-математикалық цикл педагогика кадрларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасының орта білім беру жүйесіне критериалды бағалау моделін енгізуді қамтамасыз етуге көмектесу мақсатында жүргізіледі.

      2. Бағдарламада оның құрылымына шолу жасалып, критериалды бағалау моделі қарастырылады.

2. Бағдарламаға шолу

      3. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақстан Республикасының жалпы білім беру ұйымдарында "Жоба жұмысы" пәні бойынша оқушылардың жетістіктерін критериалды бағалау жүйесін тиімді енгізуге ықпал ету.

      4. Бағдарламаның міндеттері:

      1) мұғалімдердің критериалды бағалау моделі туралы білімі мен түсінігін қалыптастыру;

      2) мұғалімдердің критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінуін қамтамасыз ету;

      3) мұғалімдердің критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз ету дағдыларын қалыптастыру;

      4) мұғалімдердің қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін қалыптастыру;

      5) мұғалімдердің критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қолдау көрсету дағдыларын меңгеруін қамтамасыз ету.

      5. Бағдарламаның нәтижелері:

      1) Мұғалімдер:

      а) критериалды бағалау моделінің мақсаттарын біледі және түсінеді;

      ә) критериалды бағалау жүйесінің мән-маңызын түсінеді.

      2) Мұғалімдер іске асырыла алады:

      а) қалыптастырушы бағалауға арналған бағалау критерийлерін әзірлейді және бағалай алады;

      ә) критериалды бағалауды енгізуді әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз етуді әзірлейді және қолданады;

      б) қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың негізгі ерекшеліктері туралы түсінігін тәжірибеде қолдана біледі;

      в) критериалды бағалауды іске асыру барысында педагогикалық ұжымға қажетті қолдау көрсете алады.

      6. Барлық оқу материалдары және оқу үдерісі "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылыққа" негізделеді және төмендегі жаңартылған оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының негізінде әзірленген:

      1) "Жоба жұмысы" пәні бойынша 6-9-сыныптарға арналған оқу бағдарламасы;

      2) "Жоба жұмысы" пәні бойынша 6-9-сыныптарға арналған оқу жоспарлары;

      3) "Жоба жұмысы" пәні бойынша 6-9-сыныптарда ішкі жиынтық бағалауға арналған тест спецификациясы.

3. Бағдарламаның құрылымы

      7. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Бағдарламаның 1-қосымшасындағы оқу жоспарында көрсетілгендей, жаңартылған білім беру бағдарламасы, оның құрылымы, тиімді оқу үдерісін жүргізуге қажетті педагогикалық әдістемелермен және қолданылатын бағалау тетіктерімен жүйелі түрде таныстыруды қамтамасыз ету мақсатында бірнеше пәнде бірқатар ұқсас сабақтар бар.

      8. Мұғалімдерге оқу бағдарламасының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі. Бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді оқу кезеңі болып табылады, сондай-ақ мұғалімдердің оқу бағдарламасына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      9. Одан кейінгі бірнеше күн бойы мұғалімдер оқу бағдарламасы мен оқу жоспарларының мазмұнын игереді. Мұғалімдер оқу барысында курста оқу бағдарламасының аясындағы ықшамсабақтарға қатысады. Күнделікті оқудың аяғында өзіндік рефлексия жүргізіліп, өздерінің осы Бағдарлама бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізудегі алға ілгерілеуді қарастыру және оларды өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтау мақсатында тренердің тапсырмаларын орындайды.

      10. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      11. Оқудың бастапқы бірнеше күніндегі ықшамсабақтар "тәжірибе" болып табылады және "рефлексия" мен талқылау кезеңдеріне ұласады. Оқу барысында мұғалімдер пән бойынша оқу бағдарламасы шеңберінде жаңартылған теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынады, ол оқудың кейінгі кезеңі – ықшамсабақта қолданылады. Бүкіл оқу барысында оқу циклінің түрлі кезеңдері қайта қарастырылады.

4. Критериалды бағалау моделіне шолу

      12. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Қазақстандағы орта білім беру жүйесіне шолуында оқушылар үшін бағаны неғұрлым әділ және маңызды ету үшін барлық бастауыш және орта мектептерде оқыту нәтижелерін критериалды бағалауды енгізу ұсынылады.

      13. Критериалды бағалауда оқушының үлгерімі алдын ала белгіленген критерийлердің бекітілген жиынтығына сәйкес өлшенеді. Бұл оқушылардың үлгерімі сыныптағы басқа оқушылардың жетістіктеріне қатысты бағаланатын нормаға негізделген бағалаудан ерекшеленеді. Критериалды бағалау мұғалімдердің өз оқушыларының қол жеткізген жетістіктері туралы сенімді, дұрыс, ақиқатқа негізделген пайымдау жасай алуына және сыныпта тиімді тәжірибені жетілдіруіне кепілдік береді.

      14. Критериалды бағалау моделі барлық мүдделі тараптар үшін – мектеп басшылары, мұғалімдер, оқушылар мен ата-аналар үшін құнды ақпараттар ұсынады. Бағалаудың мүмкіндіктерін анықтау, қорытындылау, модерация және нәтижелерді тіркеу үшін уақыт бөлу арқылы оқыту мен оқудың сапасын арттыруда тиімді қолдануға болатын маңызы зор.

      15. Критериалды бағалау моделінің шеңберінде оқушылардың оқу жылы бойындағы ілгерілеуін қамтитын бағалаудың үш түрі бар. Оның екі түрі – қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау мектептегі бағалауды жүргізу мақсатында өзара бірлестікте қолданылады. Кейбір пәндерде бағалаудың үшінші түрі бар – сыртқы жиынтық бағалау, ол мектептерден тыс белгіленеді және өткізіледі.

      16. "Жоба жұмысы" пәні бойынша оқушылардың ілгерілеуі қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау арқылы бағаланады. Қалыптастырушы бағалау сыныптағы қалыпты іс-әрекеттің бөлігі ретінде тұрақты түрде іске асырылады. 4-тоқсанның аяғында ішкі жиынтық бағалау арқылы жоба жұмысын бағалау іске асырылады. Бұл бағалау сыныптағы оқу барысында қол жеткізілуі тиіс оқу мақсаттарын тексереді.

      17. Критериалды бағалау моделі және оны сыныптарда қалай қолдану қажеттігі туралы толық ақпаратты "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Бұл нұсқаулық құралдар мұғалімдер үшін әзірленген және бағалаудың негізгі қағидаттары, тәсілдері және негізгі терминдердің анықтамасымен қоса, бағалау моделі бойынша басшылыққа алынатын құрал болып табылады. Сонымен қатар, олар бағалау моделін ұсыну кезінде мұғалімдерге қолдау көрсетуге қатысты практикалық ұсыныстарды қамтиды.

      18. Оқу бағдарламалары оқу мақсаттарын нақтылауда негізгі бағдар болып табылады және оқу жоспарларындағы іс-шаралар ауқымы түсінік пен ілгерілеуді бағалауға мүмкіндік береді. Бұл құжаттар мұғалімдерге критериалды бағалау моделін дайындау мен жүзеге асыруда қалай көмек көрсетуді түсіну үшін оқыту барысында қолданылады.

      19. Табыс критерийлері оқушылардың белгілі бір оқу міндеттеріне "жеткенін" білдіретін талап етілетін стандартты сипаттайды (пән бағдарламасы бойынша). Табыс критерийлері талап етілетін білім тереңдігі мен ауқымы анық болатындай деңгейде өзгеше болуы, бірақ оқудың нақты қалай көрсетілуі қажеттігін белгілейтіндей соншалықты нақты болмауы тиіс. Табыс критерийлері сыныпқа және сәйкес келуі қажет және тиісті жағдайларда оқу мақсатының бір бөлігін (біртұтас мақсаттың орнына) қанағаттандыратын табысты қарастыра алады.

      20. Дұрыс табыс критерийлері нақты және өлшеулі талаптар қояды, қысқа және анық идеяларды мазмұндайды, ауқымды көлемдегі қосымша жұмысты қажет етпейді. Сонымен қатар, табыс критерийлерін алып тастау арқылы емес, енгізу арқылы айқындаған анағұрлым пайдалы. Оқушылар 'X' жасай алатынын көрсетсе, мақсатқа жетуі тиіс "бағыттағы жұмыс үшін" табыс критерийлері олар 'X' жасай алмайтындай болмауы тиіс. Табыс критерийлері олардың не жасай алатынын сипаттауы керек.

      21. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты бақылау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      22. Жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін байқатады. Нақты бағалау критерийлері болған күннің өзінде де қалыптастырушы бағалау кезінде баға қою әлі де күрделі үдеріс болып табылады және мұғалімдер олар бойынша түсініктеме бере алады.

      23. Мұғалімдер қойған бағаның сенімділігі мен дәлелділігін арттыру мақсатында модерация қолданылады. Модерацияның талаптары анағұрлым қатал, ол жыл сайын ағымдағы шынайы деректерді белгілей отырып, мектепішілік және мектепаралық кездесу өткізуді талап етеді.

      24. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мұғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады. Әріптестермен кәсіби диалог мұғалімдерге өз пәндері аясында оқушылардың үлгерімі туралы анық түсінуге мүмкіндік беретіндіктен, модерацияның бағалауға да, оқуға да оң әсер ететіні дәлелденді. Стандарттау мен шектеуліліктің критериалды бағалау моделінде қалай қолданылатыны туралы "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Қалыптастырушы бағалау туралы қосымша ақпараттар мен ұсыныстар осы бағдарламаның соңында ұсынылған.

      25. Біліктілікті арттыру курсына қатысушы мұғалімдерге тоқсанның соңында оқушылардың жоба жұмысын ішкі жиынтық бағалауда қолданылатын элементтерді дамытуға өз үлестерін қосу ұсынылады. Оқу барысында тест спецификацияларына сілтеме жасалады. Тест спецификациялары ішкі жиынтық бағалау жасау үшін негіз болып табылады.

      26. "Жоба жұмысы" пәні аясындағы ішкі жиынтық бағалау оқушылардың сынып бойындағы оқу мақсаттарының мазмұндары мен дағдыларын қаншалықты нәтижелі меңгергенін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалауды толықтырады. Мұғалімдер мен оқушылар алға ілгерілеуді өлшеу үшін бағалау нәтижелерін қолдана алады. Әрбір жобаның құрылымы мен ұзақтығы және оны қалай қолдану қажеттігі туралы ақпаратты жоба жұмысының әрбір түріне арналған ІЖБ тест спецификациясынан табуға болады. Әрбір сыныпқа арналған тест спецификациясында келесі ақпараттар қамтылған:

      1) әрбір сынып бойынша жоба жұмысының күтілетін нәтижелері;

      2) әрбір сыныптағы әрбір жоба бойынша бағалардың саны;

      3) бағалау мақсаттарына сәйкес бағалардың теңгерімі;

      4) бағалау сызбасы;

      5) әрбір жобаны бағалауға арналған практикалық талаптар.

      27. Кез келген бағалау, оның ішінде тестілеу түріндегі ішкі жиынтық бағалау, сынып негізіндегі қалыптастырушы бағалау немесе сырттай белгіленетін және өткізілетін сыртқы жиынтық бағалау бағалау шынайы, сенімді, қолайлы болуы тиіс және сыныптағы тәжірибе мен оқыту үшін оң әсері болуы тиіс. Бұл ұғымдар критериалды бағалау моделінде маңызды болып табылады және барлық оқу үдерісі барысында мұғалімдердің бағалау нысандарын бағалау барысында қолданылады.

      28. Оқыту ең үздік халықаралық тәжірибемен үйлесімді сындарлы, тұлғаға бағдарланған тәсілдермен байланысты критериалды бағалау әдістеріне сүйенетін болады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды
бағалау жүйесін енгізу бойынша "Жоба жұмысы"
пәні бойынша жаратылыстану- математикалық цикл
педагогика кадрларының біліктілігін арттыру
курсының білім беру бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1

Кіріспе және критериалды бағалау моделіне қысқаша сипаттама

1. Курсқа кіріспе және мақсаты

2

2. Бағалаудың мақсаты және орны.

Бағамдауға арналған жаттығу: Ойлау сипаты

2

3. Критериалды бағалау моделі

2

4. Бағалауға дайындық

2

2

Қалыптастырушы бағалау (1-бөлім)

1.Қалыптастырушы бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

2. Табыс критерийлерін анықтау

2

3. Жаңа табыс критерийлерін түсіну

2

4. Бағалау туралы тұжырым жасау үшін дәлел жинау

2

3

Қалыптастырушы бағалау (2-бөлім)

Ішкі жиынтық бағалау (1-бөлім)

1. Шағынмодерация (1)

2

1. Шағынмодерация (2)

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

3. Ішкі жиынтық бағалау дегеніміз не?

Бағамдауға арналған жаттығу: Критериалды бағалау

2

4. Дағдылар топтары мен тест спецификациясына кіріспе

2

4

Ішкі жиынтық бағалау (2-бөлім)

1. Негізді және шынайы бағалау жүргізу

2

2. Критериалды бағалау жүйесі және оны бағалау түйіндемесін қолдану

2

3. Қосымша бағалау жүйелері

2

4. Тәжірибені бағалау

2

5

Бағалауды жүзеге асыру

1. Ішкі жиынтық бағалау жүргізу

2

2. Ішкі жиынтық бағалаудың тиімділігі

Бағамдауға арналған жаттығу: Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

3. Оқу сапасын арттыру үшін критерийлерді пайдалану

2

4. Бағдарламаға шолу және келесі қадамдар

2

Ескерту: 1 академиялық сағат – 45 минут

Барлығы: 40 академиялық сағат

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды
бағалау жүйесін енгізу бойынша "Жоба жұмысы"
пәні бойынша жаратылыстану- математикалық
цикл педагогика кадрларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі




  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 19-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім беру ұйымдары басшыларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім беру ұйымдары басшыларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу Қазақстан Республикасында орта білім беру мазмұнын жаңарту және қайта құру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бағдарламада білім беру бағдарламасына шолу жасалып, Бағдарламаның құрылымы және критериалды бағалау моделі қарастырылады.

2. Бағдарламаға шолу

      3. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту аясында жалпы білім беру ұйымдарының басшыларының педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      4. Бағдарламаның міндеттері:

      1) жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді және оқу материалдарын түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) критериалды бағалау жүйесін түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      4) Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту аясында педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру бағдарламаларының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      5) педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру бағдарламаларына сәйкес педагогикалық тәсілдерді және оқу материалдарын түсінуін және қолдана білуін және орта білім беру бағдарламасын жаңарту жағдайында мұғалімдер ұжымына қолдау көрсетуін қамтамасыз ету.

      5. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) жалпы білім беру ұйымдарының басшылары жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді және оқу материалдарын қолданады;

      3) жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолданады;

      4) орта білім беру бағдарламасын жаңарту жағдайында мұғалімдер ұжымына қолдау көрсету дағдылары мен жолдарын біледі.

3. Бағдарламаның құрылымы

      6. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім мазмұнын жаңарту жөніндегі мазмұнды шолудан басталады. Осы Бағдарламаның 1-қосымшасындағы оқу жоспарында көрсетілгендей, алғашқы үш күн Қазақстан Республикасының жаңартылған білім беру бағдарламасы мен Бағдарлама бойынша педагогикалық тәсілдерді қарастыруға арналады, ал одан кейінгі күндерде критериалды бағалау жүйесі қарастырылады.

      7. Бағдарлама бойынша оқу курсының соңында мектеп басшылары өзіндік рефлексия және метатанымдық жаттығуларды пайдалана отырып, біліктілікті арттыру курсының оқу мақсаттары тұрғысынан өздерінің алға ілгерілеуін қарастырады.

      8. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың эмпирикалық моделінің негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      9. Біліктілікті арттыру курсы барысында мектеп басшылары Қазақстан Республикасында орта білім беру мазмұнын жаңарту аясында пәндер бойынша жаңа оқу бағдарламаларымен, педагогикалық тәсілдермен және критериалды бағалау моделімен танысады. Одан кейінгі сабақтарда тыңдаушылар жаңа бағдарламалар мен критериалды бағалау моделін қолдануға арналған тапсырмалар мен жаттығуларды орындайды.

      10. Курс барысындағы ықшамсабақтар өздерінің оқыту тәжірибесіне "эксперимент" жасау болмақ, ол рефлексия және талқылау кезеңдерімен ұласады. Пәннің ерекшеліктері қарастырылатын сабақтар кезінде жаңа теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынылып, ол ықшамсабақтардың келесі сатысында іс жүзінде қолданылады. Циклдің әртүрлі кезеңдері оқыту барысында қайта қарастырылатын болады.

      11. Орта білім мазмұнын жаңарту аясында әзірленген оқу бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын 3-қосымшадағы "Джером Брунердің спиральді оқу үлгісіне" негізделген спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөлімдер мен бөлімшелерге біріктірілген.

      12. Бөлімдер одан әрі дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейіндегі бөлімшелерге бөлінеді. Оқу жылы бойындағы оқудан күтілетін нәтижелер түріндегі бөлімшелер оқу мақсаттарын құрайды. Оқу мақсаттары мұғалімдерге оқушылардың меңгеруі тиіс әрекеттерді жоспарлауға, бағалауға және көрсетуге мүмкіндік беріп, әрбір бөлімше бойынша алға ілгерілеуді көрсетеді.

4. Критериалды бағалау моделі

      13. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Қазақстандағы орта білім беру жүйесіне шолуында оқушылар үшін бағаны неғұрлым әділ және маңызды ету үшін барлық бастауыш және орта мектептерде оқыту нәтижелерін критериалды бағалауды енгізу ұсынылады.

      14. Критериалды бағалауда оқушының үлгерімі алдын ала белгіленген критерийлердің бекітілген жиынтығына сәйкес өлшенеді. Бұл оқушылардың үлгерімі сыныптағы басқа оқушылардың жетістіктеріне қатысты бағаланатын нормаға негізделген бағалаудан ерекшеленеді. Критериалды бағалау мұғалімдердің өз оқушыларының қол жеткізген жетістіктері туралы сенімді, дұрыс, ақиқатқа негізделген пайымдау жасай алуына және сыныпта тиімді тәжірибені жетілдіруіне кепілдік береді.

      15. Критериалды бағалау моделі барлық мүдделі тараптар үшін – мектеп басшылары, мұғалімдер, оқушылар мен ата-аналар үшін құнды ақпараттар ұсынады. Бағалаудың мүмкіндіктерін анықтау, қорытындылау, модерация және нәтижелерді тіркеу үшін уақыт бөлу арқылы оқыту мен оқудың сапасын арттыруда тиімді қолдануға болатын маңызы зор.

      16. Критериалды бағалау моделінің шеңберінде оқушылардың оқу жылы бойындағы ілгерілеуін қамтитын бағалаудың үш түрі бар. Оның екі түрі – қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау мектептегі бағалауды жүргізу мақсатында өзара бірлестікте қолданылады. Кейбір пәндерде бағалаудың үшінші түрі бар – сыртқы жиынтық бағалау, ол мектептерден тыс белгіленеді және өткізіледі.

      17. Оқу барысында оқушылардың ілгерілеуі қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау арқылы бағаланады. Қалыптастырушы бағалау сыныптағы күнделікті оқыту әрекетінің құрамдас бөлігі ретінде тұрақты түрде іске асырылады. Тоқсанның аяғында ішкі жиынтық бағалау арқылы оқу барысында қол жеткізілуі тиіс оқу мақсаттары анықталады.

      18. Критериалды бағалау моделі және оны сыныптарда қалай қолдану қажеттігі туралы толық ақпаратты "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылық" және "Бастауыш мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Бұл нұсқаулық құралдар мұғалімдер үшін әзірленген. Олар бағалаудың негізгі қағидаттары, тәсілдері және негізгі терминдердің анықтамасымен қоса, бағалау моделі бойынша басшылыққа алынатын құрал болып табылады. Оларға сонымен қатар, бұл модельді ұсыну кезінде мұғалімдерді қолдау бойынша практикалық ұсыныстар да енгізілген. Мектеп басшыларының да бағалаудың негізгі қағидаттары мен тәсілдерін және шарттарының анықтамасымен қоса, бағалау моделін түсінуінің маңызы зор, себебі олар бұл модельді ұсыну кезінде мұғалімдерге қолдау көрсете алады.

      19. Оқу бағдарламалары мен оқу жоспарлары үйрету мақсаттары ретіндегі оқу мақсаттарын нақты мазмұндайды және оқу жоспарларындағы іс-шаралар ауқымы түсінік пен ілгерілеуді бағалауға мүмкіндік береді. Бұл құжаттар мұғалімдерге критериалды бағалау моделін дайындау мен жүзеге асыруда қалай көмек көрсетуді түсіну үшін оқыту барысында қолданылады.

      20. Табыс критерийлері оқушылардың белгілі бір оқу міндеттеріне "жеткенін" білдіретін талап етілетін стандартты сипаттайды (оқу бағдарламасы бойынша). Табыс критерийлері талап етілетін білім тереңдігі мен ауқымы анық болатындай деңгейде өзгеше болуы, бірақ оқудың нақты қалай көрсетілуі қажеттігін белгілейтіндей соншалықты нақты болмауы тиіс. Табыс критерийлері сыныпқа және сәйкес келуі қажет және тиісті жағдайларда оқу мақсатының бір бөлігін (біртұтас мақсаттың орнына) қанағаттандыратын табысты қарастыра алады.

      21. Дұрыс табыс критерийлері нақты және өлшеулі талаптар қояды, қысқа және анық идеяларды мазмұндайды, ауқымды көлемдегі қосымша жұмысты қажет етпейді. Сонымен қатар, табыс критерийлерін алып тастау арқылы емес, енгізу арқылы айқындаған анағұрлым пайдалы. Оқушылар 'X' жасай алатынын көрсетсе, мақсатқа жетуі тиіс "бағыттағы жұмыс үшін" табыс критерийлері олар 'X' жасай алмайтындай болмауы тиіс. Табыс критерийлері олардың не жасай алатынын сипаттауы керек.

      22. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты бақылау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      23. Жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін байқатады. Нақты бағалау критерийлері болған күннің өзінде де қалыптастырушы бағалау кезінде баға қою әлі де күрделі үдеріс болып табылады және мұғалімдер олар бойынша түсініктеме бере алады.

      24. Мұғалімдер қойған бағаның сенімділігі мен дәлелділігін арттыру мақсатында модерация қолданылады. Модерацияның талаптары анағұрлым қатал, ол жыл сайын ағымдағы шынайы деректерді белгілей отырып, мектепішілік және мектепаралық кездесу өткізуді талап етеді.

      25. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мұғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады. Әріптестермен кәсіби диалог мұғалімдерге өз пәндері аясында оқушылардың үлгерімі туралы анық түсінуге мүмкіндік беретіндіктен, модерацияның бағалауға да, оқуға да оң әсер ететіні дәлелденді. Стандарттау мен модерацияның критериалды бағалау моделінде қалай қолданылатыны туралы "Бастауыш/ Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Қалыптастырушы бағалау туралы қосымша ақпарат пен ұсыныстар осы бағдарламаның соңында ұсынылған.

      26. Бұл біліктілік арттыру курсына қатысушы мектеп басшыларына әр оқу жылының соңында қабылданатын ішкі жиынтық бағалауда қолданылатын элементтерді дамытуға өз үлестерін қосу ұсынылады. Оқу барысында тест сипаттамаларына сілтеме жасалады. Тест сипаттамалары ішкі жиынтық бағалау жасау үшін негіз болып табылады. Тест спецификацияларының үлгісі бұл құжаттардың Ішкі жиынтық бағалау пішімі мен мазмұндық саласын қалай сипаттайтынын көрсету үшін мектеп басшыларын оқыту барысында қамтылады.

      27. Ішкі жиынтық бағалау оқушылардың тоқсан бойына оқу мақсаттарының мазмұндары мен дағдыларын қаншалықты нәтижелі меңгергенін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалауды толықтырады. Мұғалімдер мен оқушылар алға ілгерілеуді өлшеу үшін бағалау нәтижелерін қолдана алады. Әрбір тесттің құрылымы мен ұзақтығы және оны қалай қолдану қажеттігі туралы ақпаратты әрбір пән мен сыныпқа арналған Ішкі жиынтық бағалау тест спецификациясынан табуға болады. Әрбір пән мен сыныпқа арналған тест спецификациясында келесі ақпараттар қамтылған:

      1) әрбір сынып бойынша тест ұзақтығы;

      2) әрбір сынып бойынша әр тест бойынша бағалардың саны;

      3) бағалау мақсаттарына сәйкес бағалардың теңгерімі;

      4) сұрақтардың үлгілері мен бағалар сызбалары;

      5) әрбір тестті басқаруға арналған практикалық талаптар.

      27. Кейбір пәндер бойынша 11-сыныпта сыртқы жиынтық бағалау бар, ол белгілі бір пәндер бойынша білім беру бағдарламасында және бағалау модельдерінде белгіленген түйінді кезеңдерде жүзеге асырылады және мектептен тыс жүргізіліп, бағаланады.

      28. Кез келген бағалау, оның ішінде тестілеу түріндегі ішкі жиынтық бағалау, сынып негізіндегі қалыптастырушы бағалау немесе сырттай белгіленетін және өткізілетін сыртқы жиынтық бағалау шынайы, сенімді, қолайлы болуы тиіс және сыныптағы тәжірибе мен оқыту үшін оң әсері болуы тиіс. Бұл ұғымдар критериалды бағалау моделінде маңызды болып табылады және оқу үдерісі барысында мұғалімдердің бағалау нысандарын бағалау барысында қолданылады.

      29. Оқыту ең үздік халықаралық тәжірибемен үйлесімді сындарлы, тұлғаға бағдарланған тәсілдермен байланысты критериалды бағалау әдістеріне сүйенетін болады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде
жалпы білім беру ұйымдары басшыларының
біліктілігін арттыру курсының
білім беру бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

1-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы, тиісті оқыту тәсілдері және критериалды бағалау жүйесі

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе. Тілдік пәндердің оқу бағдарламалары

1 Жаңартылған білім беру бағдарламасы. Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

2 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

3 Ана тілін оқыту, екінші тілді оқыту және ағылшын тілі. Жалпыеуропалық тілдік құзыреттіліктер жүйесі. Негізгі ерекшеліктері

2

4 Негізгі тілдік дағдылар және сыныптан сыныпқа тілдік дағдыларды дамыту

2

2

Бастауыш сынып және жоба жұмысы

1 Бастауыш сынып пәндерінің оқу бағдарламаларына шолу. Дүниетану: зерттеуге негізделген оқу. Математика: проблема шешу

2

2 Ана тілін оқыту: мұғалімнің жетекшілігімен жүретін оқылым мен жазылым. Жаратылыстану: зерттеу дағдылары. Бастауыш сынып пәндері арасындағы пәнаралық байланыс: музыка және бейнелеу өнері

2

3 "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" және "Жоба жұмысы" пәндеріне кіріспе

2

4 Жобаларды бағалау

2

3

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру және өзгеріс енгізу кезінде мұғалімдерге қолдау көрсету

1 Өзгеріс енгізуде мұғалімдерге қолдау көрсету. Жоспарлау. Ықшамсабақ жаттығуларын жоспарлау

2

2 Өзгеріс енгізуде мұғалімдерге қолдау көрсету. Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша оқытуды модельдеу, тәжірибені қадағалау және бағалау. Ықшамсабақты басқару

2

3 Өзгеріс енгізуде мұғалімдерге қолдау көрсету. Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша оқытуды модельдеу, тәжірибені қадағалау және бағалау. Ықшамсабақты басқару

2

4 Тәжірибе туралы рефлексия. Алдағы шараларды жоспарлау. Тренер тәжірибесін бағалау және мектеп басшыларын өзіндік рефлексияға ынталандыру

2

4

Критериалды бағалау моделін енгізу: қалыптастырушы және жиынтық бағалау

1 Критериалды бағалау моделі: критериалды бағалау моделінің мәні мен сипаттамасы, оның оқудағы рөлі

2

2 Критериалды бағалау моделін іске асыру және бағалау жөніндегі жетекші мұғалімдердің рөлі

2

3 Қалыптастырушы бағалау

2

4 Ішкі жиынтық бағалау

2

5

Оқу сапасын басқару және мониторинг: критериалды бағалау моделін енгізуге ынталандыру

1 Ықшамсабақ: ақпараттың мазмұны мен сапасы туралы идея тудыру және осындай ақпаратты жинау, сондай-ақ бағалау барысында жиналған дәлелдер

2

2 Мұғалімдердің баға қоюын бақылау және мектептегі бағалау жөніндегі жетекші мұғалімнің бағалауы

2

3 Мектепте критериалды бағалауды іске асыруға мектеп басшыларының қолдау көрсетуі

2

4 Рефлексия: мектеп басшылары білім беру стандарттарын жақсартуға қалай ықпал ете алады?

2

Ескерту: 1 академиялық сағат – 45 минут

Барлығы: 40 академиялық сағат

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде
жалпы білім беру ұйымдары басшыларының
біліктілігін арттыру курсының
білім беру бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде
жалпы білім беру ұйымдары басшыларының
біліктілігін арттыру курсының
білім беру бағдарламасына 3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 20-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім беру ұйымдары басшылары орынбасарларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім беру ұйымдары басшылары орынбасарларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама республикада орта білім мазмұнын жаңарту аясында қайта қаралған оқу бағдарламаларын мектептерге енгізуге септігін тигізеді.

      2. Бағдарламада жалпы білім беру ұйымдары басшыларының орынбасарларының біліктілігін арттыруда оқыту мен оқудың жаңа әдіс-тәсілдермен таныстыру және жаңартылған білім беру бағдарламалары мен критериалды бағалауды іске асыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған. Критериалды бағалау бағалаудың сапалық сипаттамасы ретінде оқушыларды алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалауды көздейтін оқу үдерісінің маңызды компоненті болып табылады.

      3. Бұл Бағдарламада бастауыш сыныптардың, тілдік пәндер мұғалімдерінің біліктілігін арттыру курстарының құрылымын, критериалды критериалды бағалауды, күтілетін нәтижелер мен оқытуда қолданылатын әдістердің теориялық базасын талқылау ұсынылған.

2. Бағдарламаға шолу

      4. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту аясында жалпы білім беру ұйымдары басшылары орынбасарларының педагогикалық шеберлігін жетілдіру.

      5. Бағдарламаның міндеттері:

      1) жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді және оқу материалдарын түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) критериалды бағалау жүйесін түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      6. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) жалпы білім беру ұйымдары басшыларының орынбасарлары Қазақстан Республикасында орта білім беру мазмұнын жаңарту шеңберінде педагогика кадрларының біліктілігін арттыру бағдарламасының құрылымын, мазмұнын, мақсаты мен міндеттерін біледі және түсінеді;

      2) жаңартылған білім беру бағдарламаларына сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолданады;

      3) жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін критериалды бағалау жүйесін түсінеді және қолданады;

      4) орта білім беру мазмұнын жаңарту жағдайында мұғалімдер ұжымына қолдау көрсету дағдылары мен жолдарын біледі.

3. Бағдарламаның құрылымы

      7. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім беру мазмұнын жаңартуды шолудан басталады. Осы Бағдарламаның "Оқу жоспары" 1-қосымшасындағы оқу жоспарында көрсетілгендей, алғашқы үш күн Қазақстан Республикасының жаңартылған білім беру бағдарламасы мен Бағдарлама бойынша педагогикалық тәсілдерді қарастыруға арналады, ал одан кейінгі күндерде критериалды бағалау жүйесі қарастырылады. Бағдарламаның бұл екі бөлігі өзара тығыз байланыста кіріктірілген, себебі педагогикалық тәсілдердегі өзгерістер жаңартылған білім беру бағдарламаларын іске асыру үшін қажет.

      8. Бағдарлама бойынша оқу курсының соңында мектеп басшыларының орынбасарлары өзіндік рефлексия және метатанымдық жаттығуларды пайдалана отырып, біліктілікті арттыру курсының оқу мақсаттары тұрғысынан өздерінің алға ілгерілеуін қарастырады және өзінің тәжірибелік қызметінде іске асыруға бағытталған әрекеттерді анықтайды.

      9. Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған. Біліктілікті арттыру курстарының тыңдаушылары қауіпсіз және ұжымдасқан оқу ортасында білім беруде өзгерістер енгізуге бағытталған жаттығуларды орындайды. Осыдан кейінгі жаттығулар бойынша өзіндік рефлексия кейде оқу барысында, кейде үй тапсырмасы түрінде орындалады. Бұл өзіндік рефлексияға арналған жаттығулар әріптестер тарапынан талқыланып, тыңдаушыларға кері байланыс ұсынылады, бұл өзінің орындағаны мен меңгерген білімінің арасын салыстыруға мүмкіндік беретін абстрактілі тұжырымдауды жеңілдетеді. Келесі сабақтарда тыңдаушылар күннің тақырыбына қатысты жаңа жаттығу түрлеріне қатысты жаңа түсініктерді қолдана отырып, эксперимент жасай алады.

      10. Білім беру ұйымдары басшылары орынбасарларының Колб циклы бойынша нақты тәжірибені көрсететін сабақ бөліктерін жоспарлауды және бағалауды жүзеге асыратын болады. Осындай жаттығулардан кейін мектеп басшыларының орынбасарлары бір-бірінің сабақтарына кері байланыс ұсынады және олардың тұжырымдалған пікірлерін ненің ойдағыдай болғанын, ал нені әлі де жақсарту қажет екендігін түсіндіру үшін қолданады. Олар бұл тұжырымдалған түсініктемелерді өздерінің алдағы оқыту тәжірибесіне эксперимент жүргізуді енгізу үшін қолданатын болады. Циклдің әртүрлі кезеңдері оқыту барысында қайта қарастырылатын болады.

5. Бағдарламаның мазмұны

      11. Орта білім мазмұнын жаңарту аясында әзірленген оқу бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын 3-қосымшада көрсетілген спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөлімдер мен бөлімшелерге біріктірілген.

      12. Бөлімдер одан әрі дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейіндегі бөлімшелерге бөлінеді. Оқу жылы бойындағы оқудан күтілетін нәтижелер түріндегі бөлімшелер оқу мақсаттарын құрайды. Оқу мақсаттары мұғалімдерге оқушылардың меңгеруі тиіс әрекеттерді жоспарлауға, бағалауға және көрсетуге мүмкіндік беріп, әрбір бөлімше бойынша алға ілгерілеуді көрсетеді.

      13. Орта білім мазмұнын жаңарту аясында әзірленген оқу бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөлімдер мен бөлімшелер аясында ұйымдастырылған.

      14. Мұғалімдердің пайдаланатын оқыту әдісі (яғни, педагогикалық әдістемелер) оқушыларды оқытудың ең жоғары стандарттарын қамтамасыз ету үшін маңызды. Олар мұғалімдердің педагогикалық шеберлігі алдында қол жеткізген жетістіктерден кейін оқушылардың алға жылжуына айтарлықтай септігін тигізетінін дәйекті түрде көрсетті. Мұғалімдер пайдаланатын әдіс оқудың тиімділігіне елеулі әсерін тигізеді. Педагогикалық әдістемелерді жетілдірмей тұрып, оқу бағдарламасын өзгерту білім беру стандарттарына қатысты реформалау шараларының мүмкіндіктерін және нәтижелілігін төмендетеді.

      15. Білім беру бағдарламасы, оқыту тәсілдері және бағалау дәлелдерді құрудың оңтайлы оқу ортасына арналып құрылымдалуы тиіс.

      1) Оқушылар оқу үдерісіне белсене қатысады. Олар білімдерін бағалауы, өздері ұсынған қорытындыларының дәлелдерін ұсынуы және бір-біріне сын тұрғысынан қарауы тиіс.

      2) Мұғалімдер оқушыларға бағытталған және дәлелдерді құру мен талдауға арналған рөлдік модельдер ретінде әрекет ететін оқыту тәсілдерін қолданады.

      3) Білім беру бағдарламасы проблемаларды шешудің тәсілдерін қамтуы тиіс.

      4) Оқушылар мен мұғалімдер пікірлерді бағалауда білікті болуы тиіс және оқушылар тек жазбаша тестілеу бойынша ғана бағаланбауы тиіс.

      5) Оқушылар білімді меңгеру барысында өздерінің алған білімдерін қолдана алуы және талдай білуі тиіс.

      6) Оқушылардың диалогке және бірлескен оқуға қатысу мүмкіндігі болуы тиіс.

      16. Сындарлы оқыту тәсілдері оқушылардың алдыңғы білімдерімен ұштастыра отырып, жаңа білім алуы туралы тұжырымдамаға негізделеді. Бұл жерде ең маңыздысы: оқушылардың алдыңғы алған дағдылары жаңа дағдыларды меңгеруге үлкен ықпалын тигізеді, ал егер ол ескерілмесе, онда білім тереңге бармай, үстірт меңгерілген таяз білім болмақ. Мұндай үстірт білім оқушыға қазіргі әлемде жетістікке жету үшін қажетті жоғарыда аталған сын тұрғысынан ойлау, рефлексия және басқа да дағдыларын, алған білімін қолдануына кері әсерін тигізеді. Оқушылар білімді толықтай меңгеру үшін ақпаратты енжар қабылдамай, сабаққа белсенді қатысуы керек. Оқушылардың алған білімдерімен жұмыс істеуге, оны әрі қарай өңдеп, өз дағдыларын арттыруға мүмкіндік беретін жаттығуларды орындауға мүмкіндіктері болуы аса маңызды болып табылады.

      17. Пәндер аясындағы педагогикалық тәсіл белсенді оқуды көздейтін сындарлы оқуға негізделеді. Бұл тәсіл аясында оқушылар оқу үдерісіне белсенді атсалысады, сол арқылы өздері үшін оқудың маңызын өздері анықтайды. Бұл мұғалім селқос қана тыңдап отырған оқушыларға өтіліп жатқан тақырыпты хабарлағанға қарағанда, анағұрлым қуатты құрал болып табылады. Сабақ жүргізуде қолданылатын педагогикалық тәсілдердің басым бөлігі зерттеуге негізделген оқу стратегияларынан тұрады. Мұғалімдер өз оқушыларының қызығушылықтары туралы білімдері мен бүкіл білім беру бағдарламасын ескере отырып, орындалатын жаттығуларды өзі таңдауға ерікті. Жаттығуларды оқушылардың мүдделері негізінде жоспарлау "оқушылар туралы хабардарлықтың негізінде оқытуға" түрткі болады, ал бұл өз алдында саралауды қолдануға жол ашады. Мұғалім оқушылардың оқу үлгерімін бақылап, оларға мақсаттарына жетуге қолдау көрсетеді.

      18. Топтағы (мектеп аясындағы және мектептер арасындағы мұғалімдер топтары) бірлескен жұмыс бөлінген таным қағидатына негізделеді, оның ауқымында мұғалімдер бір-бірімен білімімен және түсінігімен бөлісе отырып, бірлесіп жұмыс істейді. Олар түсініктеме беріп, болжамдарын ұсынады, осылайша әсіресе бірлескен сұрақ-жауап кезінде өз түсінігін кеңейтеді. Біліктілікті арттыру курсы барысындағы кері байланыс ұсынып, өзін-өзі бағалауға мүмкіндік беретін топтық жұмыс пен бірлескен тәсіл мұғалімдерге кәсіби құзыреттіліктің және/немесе жетілдірудің кез келген саласын түсінуге көмектеседі. Бастауыш сыныпта мұғалімнің рөлі оқушылардың үлгерімін қадағалап және есепке ала отырып, олар үшін "белсенділендіргіш" рөлін орындауға негізделеді. Оқу үдерісін белсенділендіру үшін мұғалімдер ынталандырғыш материал ұсынып, оқу үдерісіне таңдамалы түрде араласады, осылайша оқушылардың бойында танымдық өзгерістердің орын алуына ықпал етеді. Сыныптан сыныпқа ауысқан сайын оқушылар анағұрлым жақсы нәтижелерге қол жеткізу үшін өз бетінше әрекет етуге үйрену керек.

      19. Жалпы білім беру ұйымдары басшыларының орынбасарлары біліктілікті арттыру курсы барысында оқу жоспарындағы жаттығуларды орындай отырып, әріптестерінің көзделген оқу мақсаттарына қол жеткізуіне қолдау көрсетуге мүмкіндік беретін бірқатар педагогикалық тәсілдерді меңгереді. Кіріктірілген бағалау стратегиясы (критериалды бағалау моделі ретінде де мәлім) оқушылардың оқу мақсаттарына жетудегі ілгерілеуін анықтау үшін қосымша тәсілдерді пайдаланады.

      20. Белсенді оқу оқушының мұғалімді енжар тыңдап қана қоймай, белсенді жұмысқа тартылуын көздейтін оқыту және оқу әдістерінің бірі болып табылады. Бұл тәсілдер оқу үдерісі жаттығудың алдында емес, оны орындау барысында жүзеге асырылатын құбылыс екендігін түсіндіреді. Сыныпта қолданылатын мұндай тәсілдерге топтық жұмыс, ойын "баламалары" және пән бойынша белгілі тақырыптағы ойындар кіреді. Оқыту барысында ойын шынайы өмірдің белгілі бір аспектілерін модельдеу және зерттеу үшін ұсынылған мүмкіндік болып табылады. Домино және карта сияқты дәстүрлі ойындар математика сабақтарындағы кездейсоқтық пен ықтималдық мәселесін қарастыруда оңтайлы болмақ. Шарада, тақтада сөздерді біріктіру немесе сөздерді жіктеу сияқты ойындар – тіл үйренуді қамтамасыз етудің және оны көрсетудің бірден-бір қызықты әрі тартымды тәсілдерінің бірі. Көптеген стратегиялық ойындарды (мысалы, "Алға" деп аталатын ежелгі қытай ойыны) тұрғындар мен қоғамның өсуін модельдеу үшін пайдалануға болады.

      21. Бастауыш сыныпта оқыту үшін ұсынылатын бірқатар тәсілдер:

      1) Мұғалімнің жетекшілігімен жүретін оқылым мен жазылым;

      2) Коммуникативтік қарым-қатынас жаттығуларын пайдалану;

      3) Проблема шешу мақсатында жеке және топта жұмыс істеу;

      4) Орындау арқылы білім алу (әрекет ету арқылы);

      5) Ашық сұрақтарды пайдалану;

      6) Дәлел ұсынуға ынталандыру;

      7) Зерттеу барысында бірлесіп жұмыс істеу;

      8) Зерттеуге негізделген оқу, оның барысында оқушылар мәселені жеке өздері зерделейді.

      22. ЖАДА қағидаты оқушылар жалғыз жұмыс істегеннен гөрі, (мұғалім қолдау көрсететін) сабақта анағұрлым жақсы үйренеді деген ойға негізделеді.

      23. Терең зерттеу мұғалімдердің оқушылардың алған білімдерін алдыңғы білімдерімен ұштастыра отырып, пайдалануын бақылау дағдыларына сүйенеді. Бұл үдеріс әр оқушының жеке дағдысы мен қабілеттеріне байланысты әртүрлі мәнге ие. Сол себепті мұғалімдер әр оқушы үшін оқу үдерісінің келесі қадамдарын анықтап, әрі қарай ілгерілеуіне септігін тигізу үшін жекелеген оқушыларды үнемі бағалап отыруы керек. Оқудың келесі қадамдарын анықтау үшін үнемі бақылап, ал осы бақылаудан алынған ақпаратты пайдалану соңғы 20 жыл ішінде халықаралық деңгейде кеңінен танылды және метаталдаудың көмегімен білім беруге өзгеріс енгізудің табысты түрлерінің бірі ретінде атап көрсетілді.

      24. Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру және кері байланыс. Оқушылардың қажеттіліктерін анықтау және қанағаттандыру жаңартылған білім беру бағдарламасының оқу жоспарын әзірлеуде маңызды болып табылады. Бірінші кезеңде оқушылардың қазіргі кездегі мықты тұстары мен олар кездестіретін қиындықтар анықталады. Бұл көп жағдайда оқушылардың тапсырмаларды қалай орындайтынын бақылау арқылы, яғни ауызша жауаптарын бақылау және жазбаша жұмыстарын тексеру арқылы жүзеге асады. Содан кейін бұл ақпарат әр оқушының үлгерімін жақсартуға көмектесетін жаттығуларды жоспарлау үшін пайдаланылады.

      25. Іс-әрекеттегі зерттеуді өзгеріс енгізу тетігі ретінде қолдану. Мектептегі тәжірибеге негізделген іс-әрекеттегі зерттеу – үйренушілер мектеп базасындағы проблемаларды ойлап, әрекет ететін үдеріс. Мұғалімдер өзінің тәжірибесін зерделеу және жетілдіру үшін өзіндік рефлексия жүргізеді. Іс-әрекеттегі зерттеу оқу бағдарламасын өзгерту, педагогикалық тәжірибені зерделеу және үздіксіз міндет қою, деректер жинау, талдау және әрекет ету үдерістерінің көмегімен әлеуметтік өзгерістер енгізу бағытында жұмыс жасау үшін қолданылады. Оның тұрақты сипатына байланысты бұл үдеріс цикл немесе спираль түрінде қарастырылады.

      26. Деңгейлі бағдарлама бойынша жұмыс істейтін барлық мұғалімдер сыныпта іс-әрекеттегі зерттеулерді тәжірибедегі дәлелдер негізінде өзгерістердің маңыздылығын түсіну үшін жүргізеді. Бағдарлама мұғалімдерге не жасау керек екендігін айтып беруге тырыспайды, керісінше, оларды жаңа идеялар мен инновацияларға және іс-тәжірибені бағалауға ынталандырады. Мұғалімдер өз сыныптарында әртүрлі сыныптарда сабақ беретін бірнеше мұғалімнің қатысуымен іс-әрекеттегі зерттеу жүргізеді.

      27. Білім беру ұйымдары басшылары орынбасарлары уәждеуге және мұғалімдердің қабілеттеріне ықпал ете отырып және өздері жұмыс жасайтын және оқитын орта мен ондағы ахуалға ықпал ете отырып, мектеп нәтижелерін жақсартуда маңызды рөл атқарады. Бұл үшін мектеп басшылары орынбасарларының негізгі ықпалы мұғалімдердің өсуін қолдау, барлық мұғалімдер үшін коучинг пен тәлімгерлік жүргізу және ұйымдастыру, мұғалімдердің кәсіби дамуын жоспарлау және команда мен ортақ оқытудағы жұмысты басқару арқылы көрінеді. Табысты мектеп жүйелері тиімді тәжірибе қоғамдастығын құру жолындағы оқыту көшбасшылары ретінде мектеп басшыларының жұмысына қолдау көрсетеді, мұндай ортада мұғалімдерді үздіксіз кәсіби дамыту неғұрлым күрделеніп, мектептің жұмыс тәртібіне етене енгізілген бөлім ретінде қалыптасады.

      28. Кәсіби қоғамдастықтар қазіргі заманның маңызды ерекшелігі болып табылады және білім беру саласында ұйымдастырудағы оқшаулау оқытуға кедергі келтіреді деген пікір қалыптасқан. Сол себепті тек өз мектептерінде ғана емес, барлық оқушылардың игілігі үшін "білім алушылар қоғамдастығына" қатысу арқылы бірлесе жұмыс істеудің барған сайын маңыздылығы артып келеді.

5. Критериалды бағалау моделіне шолу

      29. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Қазақстандағы орта білім беру жүйесіне шолуында оқушылар үшін бағаны неғұрлым әділ және маңызды ету үшін барлық бастауыш және орта мектептерде оқыту нәтижелерін критериалды бағалауды енгізу ұсынылады (2014).

      30. Критериалды бағалауда оқушының үлгерімі алдын ала белгіленген критерийлердің бекітілген жиынтығына сәйкес өлшенеді. Бұл оқушылардың үлгерімі сыныптағы басқа оқушылардың жетістіктеріне қатысты бағаланатын нормаға негізделген бағалаудан ерекшеленеді. Критериалды бағалау мұғалімдердің өз оқушыларының қол жеткізген жетістіктері туралы сенімді, дұрыс, ақиқатқа негізделген пайымдау жасай алуына және сыныпта тиімді тәжірибені жетілдіруіне кепілдік береді.

      31. Критериалды бағалау моделі барлық мүдделі тараптар үшін – мектеп басшылары, мұғалімдер, оқушылар мен ата-аналар үшін құнды ақпараттар ұсынады. Бағалаудың мүмкіндіктерін анықтау, қорытындылау, модерация және нәтижелерді тіркеу үшін уақыт бөлу арқылы оқыту мен оқудың сапасын арттыруда тиімді қолдануға болатын маңызы зор.

      32. Критериалды бағалау моделінің шеңберінде оқушылардың оқу жылы бойындағы ілгерілеуін қамтитын бағалаудың үш түрі бар. Оның екі түрі – қалыптастырушы бағалау және ішкі жиынтық бағалау мектептегі бағалауды жүргізу мақсатында өзара бірлестікте қолданылады. Кейбір пәндерде бағалаудың үшінші түрі бар – сыртқы жиынтық бағалау, ол мектептерден тыс белгіленеді және өткізіледі.

      33. Критериалды бағалау моделі және оны сыныптарда қалай қолдану қажеттігі туралы толық ақпаратты "Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылық" және "Бастауыш мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Бұл нұсқаулық құралдар мұғалімдер үшін әзірленген. Олар бағалаудың негізгі қағидаттары, тәсілдері және негізгі терминдердің анықтамасымен қоса, бағалау моделі бойынша басшылыққа алынатын құрал болып табылады. Оларға сонымен қатар, бұл модельді ұсыну кезінде мұғалімдерді қолдау бойынша практикалық ұсыныстар да енгізілген.

      34. Оқу бағдарламалары мен оқу жоспарлары үйрету мақсаттары ретіндегі оқу мақсаттарын нақты мазмұндайды және оқу жоспарларындағы іс-шаралар ауқымы түсінік пен ілгерілеуді бағалауға мүмкіндік береді. Бұл құжаттар мұғалімдерге критериалды бағалау моделін дайындау мен жүзеге асыруда қалай көмек көрсетуді түсіну үшін оқыту барысында қолданылады.

      35. Табыс критерийлері оқушылардың белгілі бір оқу міндеттеріне "жеткенін" білдіретін талап етілетін стандартты сипаттайды (оқу бағдарламасы бойынша). Табыс критерийлері талап етілетін білім тереңдігі мен ауқымы анық болатындай деңгейде өзгеше болуы, бірақ оқудың нақты қалай көрсетілуі қажеттігін белгілейтіндей соншалықты нақты болмауы тиіс. Табыс критерийлері сыныпқа және сәйкес келуі қажет және тиісті жағдайларда оқу мақсатының бір бөлігін (біртұтас мақсаттың орнына) қанағаттандыратын табысты қарастыра алады.

      36. Дұрыс табыс критерийлері нақты және өлшеулі талаптар қояды, қысқа және анық идеяларды мазмұндайды, ауқымды көлемдегі қосымша жұмысты қажет етпейді. Сонымен қатар, табыс критерийлерін алып тастау арқылы емес, енгізу арқылы айқындаған анағұрлым пайдалы. Оқушылар 'X' жасай алатынын көрсетсе, мақсатқа жетуі тиіс "бағыттағы жұмыс үшін" табыс критерийлері олар 'X' жасай алмайтындай болмауы тиіс. Табыс критерийлері олардың не жасай алатынын сипаттауы керек.

      37. Пән бойынша бағалау курстарына қатысқан мұғалімдерге пән мұғалімдері үшін қалыптастырушы бағалауды енгізу барысында қолданылатын пән бойынша және қалыптастырушы бағалауға өз үлестерін қосу ұсынылады. Оқыту барысында оқу іс-шараларын көрсету үшін тренердің белгілі бір тақырып пен соған сәйкес құжатты (Таңдалған пән мен сынып үшін қалыптастырушы бағалау бойынша нұсқаулық) таңдауы маңызды. Тренер мектеп басшылары орынбасарларының өздерінің оқуы барысында баса мән бергісі келетін пәндерді таңдай алатынын ескертуі қажет. Осылайша, мектеп басшылары орынбасарларының жұмыс барысында басшылыққа алынатын бұл құжаттарды пәндері мен сыныптарына қарай таңдай алуы қамтамасыз етілуі тиіс. Бұл басшылыққа алынатын құжаттар деректерді жинау мен пайдалануды пән бойынша оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарына сәйкес қалай сипаттауға болатынының үлгісі бола алады.

      38. Қалыптастырушы бағалау оқыту мен оқудың ажырамас бөлігі болып табылады. Алуан түрлі жаттығуларды орындата отырып, мұғалімдер оқушылардың оқу мақсаттарына "жеткендігінің" немесе "талпынатындығының" дәлелдерін іздейді. Әрбір оқушы үшін оқу мақсатына жетудегі оқушының үлгерімін көрсететін портфолио жинақталып, ол қалыптастырушы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Портфолиода көптеген деректер қамтылуы мүмкін, соның ішінде:

      1) жазбаша жұмыстар (мысалы, жұмыс дәптерлері, бағалау журналы, үй тапсырмалары, оқушылар жазбалары);

      2) фотосуреттер немесе бейне дәлелдемелер (мысалы, көркемсурет жұмыстары, сыныптағы көрме, модельдер, таныстырылым, оқушылар қатысқан музыкалық көрсетілім және оқушылар қатысқан іс-шаралар);

      3) электронды жазбалар (мысалы, таныстырылымдар, құжаттар, анимациялар);

      4) мұғалімнің жазбалары немесе сабақты бақылау жазбалары;

      5) ата-аналардың пікірлері.

      39. Жиналған дәлелдемелердің сипаты дәстүрлі тест көмегімен анықтау қиынға түсетін дағдыларды бағалауға мүмкіндік беретінін байқатады. Нақты бағалау критерийлері болған күннің өзінде де қалыптастырушы бағалау кезінде баға қою әлі де күрделі үдеріс болып табылады және мұғалімдер олар бойынша түсініктеме бере алады.

      40. Модерация кәсіби оқудың маңызды бөлігі болып табылады және тәжірибе жүзінде критерийлер қандай болатыны туралы пікірталасты қамти отырып, мұғалімдерге ол критерийлер қатысты болып табылатын стандарттарды түсінуде көмектеседі. Мұғалімдер оқу мақсаттарына жету үшін оқушыларға үлгерімдерін жақсартуға көмек көрсету мақсатында идеялармен және тәсілдермен алмаса алады. Әріптестермен кәсіби диалог мұғалімдерге өз пәндері аясында оқушылардың үлгерімі туралы анық түсінуге мүмкіндік беретіндіктен, модерацияның бағалауға да, оқуға да оң әсер ететіні дәлелденді.

      41. Стандарттау мен модерацияның критериалды бағалау моделінде қалай қолданылатыны туралы "Бастауыш/ Негізгі және жоғары мектептің мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша басшылықтан" табуға болады. Қалыптастырушы бағалау туралы қосымша ақпарат пен ұсыныстар осы бағдарламаның соңында ұсынылған.

      42. Ішкі жиынтық бағалау. Бұл біліктілік арттыру курсына қатысушы мұғалімдерге әр оқу жылының соңында қабылданатын ішкі жиынтық бағалауда қолданылатын элементтерді дамытуға өз үлестерін қосу ұсынылады. Оқу барысында тест спецификациясына сілтеме жасалады. Тест спецификациялары ішкі жиынтық бағалау жасау үшін негіз болып табылады. Тест спецификацияларының үлгісі бұл құжаттардың ішкі жиынтық бағалау пішімі мен мазмұндық саласын қалай сипаттайтынын көрсету үшін мектеп басшыларының орынбасарларын оқыту барысында қамтылады. Ішкі жиынтық бағалау оқушылардың тоқсан бойына оқу мақсаттарының мазмұндары мен дағдыларын қаншалықты нәтижелі меңгергенін бағалай отырып, қалыптастырушы бағалауды толықтырады. Мұғалімдер мен оқушылар алға ілгерілеуді өлшеу үшін бағалау нәтижелерін қолдана алады. Әрбір тестінің құрылымы мен ұзақтығы және оны қалай қолдану қажеттігі туралы ақпаратты әрбір пән мен сыныпқа арналған ішкі жиынтық бағалаудың тест спецификациясынан табуға болады. Әрбір пән мен сыныпқа арналған тест спецификациясында келесі ақпараттар қамтылған:

      1) әрбір сынып бойынша тест ұзақтығы;

      2) әрбір сынып бойынша әр тест бойынша бағалардың саны;

      3) бағалау мақсаттарына сәйкес бағалардың теңгерімі;

      4) сұрақтардың үлгілері мен бағалар сызбалары;

      5) әрбір тестті басқаруға арналған практикалық талаптар.

      43. Кейбір пәндер бойынша 11-сыныпта сыртқы жиынтық бағалау бар, ол белгілі бір пәндер бойынша білім беру бағдарламасында және бағалау модельдерінде белгіленген түйінді кезеңдерде жүзеге асырылады және мектептен тыс жүргізіліп, бағаланады.

      44. Кез келген бағалау, оның ішінде тестілеу түріндегі ішкі жиынтық бағалау, сынып негізіндегі қалыптастырушы бағалау немесе сырттай белгіленетін және өткізілетін сыртқы жиынтық бағалау шынайы, сенімді, қолайлы болуы тиіс және сыныптағы тәжірибе мен оқыту үшін оң әсері болуы тиіс. Бұл ұғымдар критериалды бағалау моделінде маңызды болып табылады және оқу үдерісі барысында мұғалімдердің бағалау нысандарын бағалау барысында қолданылады.

      45. Оқыту ең үздік халықаралық тәжірибемен үйлесімді сындарлы, тұлғаға бағдарланған тәсілдермен байланысты критерийлер негізінде бағалау әдістеріне сүйенетін болады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім
беру ұйымдары басшылары орынбасарларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 1-қосымша

Оқу жоспары

1-апта

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1-апта: Жаңартылған білім беру бағдарламасы, тиісті оқыту тәсілдері және критериалды бағалау жүйесі

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе. Тілдік пәндердің оқу бағдарламалары

1 Жаңартылған білім беру бағдарламасы. Оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының құрылымы

2

2 Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

3 Ана тілін оқыту, екінші тілді оқыту және ағылшын тілі. Жалпыеуропалық тілдік құзыреттіліктер жүйесі. Негізгі ерекшеліктері

2

4 Негізгі тілдік дағдылар және сыныптан сыныпқа тілдік дағдыларды дамыту

2

2

Бастауыш сынып және жоба жұмысы

1 Бастауыш сынып пәндерінің оқу бағдарламаларына шолу. Дүниетану: зерттеуге негізделген оқу. Математика: проблема шешу

2

2 Ана тілін оқыту: мұғалімнің жетекшілігімен жүретін оқылым мен жазылым. Жаратылыстану: зерттеу дағдылары. Бастауыш сынып пәндері арасындағы пәнаралық байланыс: музыка және бейнелеу өнері

2

3 "Ғаламдық перспективалар және жоба жұмысы" және "Жоба жұмысы" пәндеріне кіріспе

2

4 Жобаларды бағалау

2

3

Жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру және өзгеріс енгізу кезінде мұғалімдерге қолдау көрсету

1 Өзгеріс енгізуде мұғалімдерге қолдау көрсету. Жоспарлау. Ықшамсабақ жаттығуларын жоспарлау

2

2 Өзгеріс енгізуде мұғалімдерге қолдау көрсету. Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша оқытуды модельдеу, тәжірибені қадағалау және бағалау. Ықшамсабақты басқару

2

3 Өзгеріс енгізуде мұғалімдерге қолдау көрсету. Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша оқытуды модельдеу, тәжірибені қадағалау және бағалау. Ықшамсабақты басқару

2

4 Тәжірибе туралы рефлексия. Алдағы шараларды жоспарлау. Тренер тәжірибесін бағалау және мектеп басшыларының орынбасарларын өзіндік рефлексияға ынталандыру

2

4

Критериалды бағалау моделін енгізу: қалыптастырушы және жиынтық бағалау

1 Критериалды бағалау моделі: критериалды бағалау моделінің мәні мен сипаттамасы, оның оқудағы рөлі

2

2 Критериалды бағалау моделін іске асыру және бағалау жөніндегі жетекші мұғалімдердің рөлі

2

3 Қалыптастырушы бағалау

2

4 Ішкі жиынтық бағалау

2

5

Оқу сапасын басқару және мониторинг: критериалды бағалау моделін енгізуге ынталандыру

1 Ықшамсабақ: ақпараттың мазмұны мен сапасы туралы идея тудыру және осындай ақпаратты жинау, сондай-ақ бағалау барысында жиналған дәлелдер

2

2 Мұғалімдердің баға қоюын бақылау және мектептегі бағалау жөніндегі жетекші мұғалімнің бағалауы

2

3 Мектепте критериалды бағалауды іске асыруға мектеп басшыларының орынбасарларының қолдау көрсетуі

2

4 Рефлексия: мектеп басшыларының орынбасарлары білім беру стандарттарын жақсартуға қалай ықпал ете алады?

2

Ескерту: 1 академиялық сағат – 45 минут

Барлығы: 40 академиялық сағат

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім
беру ұйымдары басшылары орынбасарларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі




  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім
беру ұйымдары басшылары орынбасарларының
біліктілігін арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 3-қосымша

Джером Брунердің спиральді оқу үлгісі

Оқу кезеңдері

Негізгі ерекшеліктері

Спиральді оқудың артықшылықтары

1) белсенді (жұмыс үдерісінде білім алу);

2) бейнелік (суреттер мен бейнелердің көмегімен білім алу);

3) таңбалық (сөздер мен сандардың көмегімен білім алу).

1) оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды;

2) әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі;

3) жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады.

1) оқушы пәнді қайталап оқыған сайын ақпарат толықтырылып бекітіліп отырады;

2) спиральді білім беру бағдарламасы жеңіл идеялардан анағұрлым күрделі идеяларға қисынды жолмен ауысуға мүмкіндік береді;

3) оқушыларды соңғы оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін бұрын алған білімдерін қолдануға жетелеу ұсынылады.

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 21-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту аясында жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларының біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу "Назарбаев Зияткерлік мектептерінде" тәрбие жұмысын ұйымдастыру қағидаттарымен таныстыру мақсатында жүргізіледі.

      2. Бағдарлама жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларының біліктілігін арттыру бағдарламасы туралы, оның мақсаты, міндеттері және күтілетін нәтижелері туралы ақпаратты қамтиды. Бағдарлама аясында ұсынылған ресурстар мектеп басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларына Қазақстан Республикасының жалпы білім беру ұйымдарында тәрбие жұмыстарын жоспарлау мен ұйымдастыруда көмек көрсетуге ықпалын тигізеді. Сонымен қатар, мектеп басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарлары Зияткерлік мектептердегі тәрбие жұмысымен танысу, жобаларды талқылауға қатысу және тәрбие жұмысының жоспарларын өз мектебі үшін бейімдеу мүмкіндігіне ие болады.

      3. Бағдарламада Зияткерлік мектептердің оқушыларға тәрбие беру саясатына, тәрбие жұмысының негізгі бағыттары мен тәсілдеріне қатысты теориялық және тәжірибелік материалдарды қолдануға қатысты кеңестер берілген.

2. Бағдарламаға шолу

      4. Бағдарламаның мақсаты

      Жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларының педагогикалық шеберлігін жетілдіру және Назарбаев Зияткерлік мектептерінің тәрбие үдерісін ұйымдастыру қағидаттарымен танысу.

      5. Бағдарламаның міндеттері

      1) мектеп басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларын Зияткерлік мектептердегі тәрбие жұмысының құрылымымен, мазмұнымен, мақсаттарымен және міндеттерімен таныстыру;

      2) Зияткерлік мектептердің тәрбие жұмысының негізгі бағыттарына сәйкес педагогикалық тәсілдер мен оқу материалдарын түсінуді және қолдана білуін қамтамасыз ету;

      3) мектеп басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларының жалпы білім беру ұйымдарында тәрбие жұмысын ұйымдастыру үшін қажетті дағдыларын қалыптастыру.

      6. Күтілетін нәтижелер

      1) мектеп басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларының Зияткерлік мектептердің тәрбие жұмысының құрылымын, мазмұнын, мақсаты мен міндетін білуі және түсінуі;

      2) Зияткерлік мектептердің тәрбие жұмысының негізгі тәсілдеріне сәйкес педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын пайдалана білу;

      3) жалпы білім беру ұйымдарында тәрбие жұмысын ұйымдастыру үшін қажетті білік пен дағдыны игеру.

3. Бағдарламаның құрылымы

      7. Бағдарламаның құрылымы Зияткерлік мектептердегі тәрбие жұмысының оқу мақсаттары мен мазмұнына шолудан басталады. Осы Бағдарламаның 1-қосымшасындағы оқу жоспарында көрсетілгендей, әр күннің сабақтары теориялық және практикалық негізге сүйеніп, тиімді оқуды қамтамасыз ету үшін қажетті педагогикалық білімді, сондай-ақ бағалау тетіктерін қамтиды.

      8. Мектеп басшыларының орынбасарларына оқу бағдарламаларының белгілі бір аспектілерін қарастыруға мүмкіндік беріледі – бұл кезең тәжірибе жүзінде және белсенді өтеді, сондай-ақ олардың Зияткерлік мектептердегі тәрбие жұмысына негіз болған теорияны түсінуін, содан кейін бұл теорияны тәжірибе жүзінде қолдануын қамтамасыз етеді.

      9. Зияткерлік мектептердегі тәрбие жүйесінің ерекшеліктері тәрбие жұмысы бойынша жобаларды құру және жылдың шешуші оқиғалары арқылы білім құндылықтарын іске асыру болып табылады. Шешуші оқиғалар – бұл тәрбие жұмысының әрбір бағыты бойынша қорытындылаушы жалпы желілік іс-шаралар. Жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларының іс-әрекеті оқушылардың оқумен қатар, өздері білетінін және қолдан келетінін істей алуына бағытталған. Осы аспектіде мақсаттар, міндеттер және оқу мен тәрбиелеудің күтілетін нәтижелері жалпы мүддеге ие болады – яғни алынған білімдерін күнделікті өмірде қолдана білу.

      10. Жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларыныңбіліктілігін арттыру бағдарламасы жалпы білім беретін мектеп оқушыларының мынадай дағдыларды дамытуына көмектесуге бағытталған:

      1) пәндік және ғылыми-зерттеу дағдыларын қалыптастыру;

      2) кез келген қабылданған ақпаратқа қатысты қалыптасқан сыни көзқарасты шеше білу;

      3) өзіндік рефлексияны және тәуелсіз ойлауды қолдау;

      4) оларға өзінің өмірінде және жұмыс барысында кездестіруге тура келетін кейбір өзекті ғаламдық мәселелерді түсіну және өзара әрекет ету.

      11. Сабақтағы және сабақтан тыс тапсырмаларды ұйымдастыра отырып, оқушылар өздерінің түсінігі мен мүмкіндіктерін кеңейте алады, жергілікті, жеке, ұлттық және ғаламдық деңгейлерде маңызды мәнге ие болатын тақырыптарды таңдай және зерделей алады. Оқушылар өз тұжырымдарын қорғай білуге, жауапкершілікті қабылдауға, басқалардың көзқарасы мен дәлелдерін қарастыруға үйренеді, сондай-ақ жобаларды дайындау мен зерттеуге үйренеді. Олар дамуды қолдайды, өзінің көзқарасы мен пікірлерін мұқият және сенімді білдіре бастайды. Оқушылар талдау, жинақтау және дәлелдерді бағалау секілді дағдыларды қалыптастырады, сондай-ақ өз жобасының салдарлары туралы ойланады. Олар өз қорытындыларын, идеялары мен жобаларын талқылауға, қоршаған әлемде дұрыс бағдар таңдауға және өзінің кейінгі білім алу бағытын зерделеуге үйренеді.

      12. Жобалар әдісінің негізінде оқушылардың танымдық дағдыларын, өз білімдерін өз бетімен құрылымдай білу шеберлігін, ақпараттық кеңістікте дұрыс бағдар таңдай білу икемділігін дамыту, сын тұрғысынан және шығармашылық ойлауды дамыту жатыр. Жобалар әдісі – егер белгілі пән шеңберінде пайдаланылатын болса, бұл дидактика, жеке әдістеме саласына қатысты болады.

      13. Жоба жұмысының негізгі қозғаушы тетігі түрлі шешім нұсқалары бар тапсырмалар болып табылады, ал оқу жаттығуларының негізінде осындай тапсырмаларды қалай шешу туралы түсінік жатады. Кейбір мәліметтерге сәйкес, мұндай тәсіл оқыту үдерісін жақсартуға мүмкіндік береді (Блуменфилд және тағы басқа, 1991жыл). Оқу бағдарламасында ұсынылған жоба жұмысының оқу мақсаттарында жобаларды жоспарлау, орындау, талдау және бағалауға бағытталған үдерістерге ерекше назар аударылады. Оқушылардың бойында бұл дағдыларды дамыту нақты міндеттер мен проблемаларды зерделеу арқылы және мұғалімнің оқушылар жеткен нәтижелерді емес, олардың қолданған тәсілдері мен әрекеттерін бағалауы арқылы іске асырылады.

      14. Кез келген жобаның өзіндік сипаттамалары болады. Бағдарламаның 2-қосымшасында көрсетілгендей, оқушылардың барлығы әртүрлі жобаларға қатысуға бағдарланған.

      15. Тәрбие жұмысындағы жобалау үнемі іске асырылатын және қатысушыларының шығармашылық әрекеті негізінде өзгеріп отыратын, кезеңді, кешенді циклді білдіреді.

      16. Тәрбие үдерісінің құрылымы осы Бағдарламаның 3-қосымшасында көрсетілгендей, оның негізгі элементтерінің – мақсаттары, міндеттері мен мазмұны, қағидаттары, әдістері мен құралдары, бағыттары, сондай-ақ қол жеткен нәтижелерінің заңды өзара байланысын білдіреді.

4. Тәрбие жұмысында қолданылатын педагогикалық тәсілдер

      17. Негізгі тәсіл оқушының жеке тұлғасын біртұтас (тән, ақыл және жан) дамытуға бағытталған оқыту мен тәрбиелеуді үйлесімді бірлікте қолдану болып табылады. Оқыту мен тәрбиелеудің арасын нақты ажырату мүмкін емес, өйткені бұл – біртұтас білім беру үдерісі. Тәрбие жұмысы жеке-дара белгіленбейді және іске асырылмайды. Зияткерлік мектептерде тәрбиелеу және оқыту үдерісі білім беру бағдарламаларының мазмұны арқылы іске асырылады (мысалы, биология сабағында оқушылар Қазақстанның өсімдік аумақтарын зерделейді, саяхат жасайды, өсімдіктерді, жануарларды бақылайды, бұл туған өлкені тануға ықпалын тигізеді немесе "өнер" пәні оқушылардың шығармашылық және эстетикалық тәрбиесіне ықпалын тигізеді, қолөнер мен сәндік өнерге үйретеді, көркемөнерді және музыка мәдениетін бағалай білуге үйретеді).

      18. Оқыту мен тәрбиенің мақсаты білімнің, фактілердің, теориялардың және т.б. жиынтығын меңгеру емес, өз бетімен оқу нәтижесінде оқушының жеке тұлғасының өзгеруі болуы тиіс. Мектеп пен тәрбиенің міндеті – жеке тұлғаның дамуына, өзін-өзі дамытуға мүмкіндік беру, дербестігіне қол жеткізуге, адамның маңызға ие болуына ықпал ету. Жай ғана фактілерді жинақтау емес, оқушының, оның мінез-құлқының, оның Мен-тұжырымдамасының өзгеруіне мүмкіндік беретін, оқушының қызығушылығын тудыратын оқу "адам үшін маңызды оқу" болып табылады.

      19. Мектептегі тәрбие жұмыстарын жоспарлау үдерісінде жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарлары көптеген тармақтарды назарға алуы керек. Олар тәрбие мен оқуды "жандандыру", оқушылардың уәжділігін қолдау және қарым-қатынас дағдыларын дамыту тәсілдерін дамыту үшін қажетті тәсілдерді анықтауы қажет. Оқыту әдістемесінің негізіне алынатын белсенді оқу оқытуға сындарлы көзқарас туралы тұжырымдамаларға негізделген

      20. Жоба жұмысын дайындау барысында топтық жұмысты қолдану идеясы бөлінген оқу қағидатына негізделген, оған сәйкес оқушылар өз білімдері мен түсініктерімен алмасып, бір-бірінің көмегімен білімдерін нығайтады. Олар өз түсініктерін ұсынады және сол түсініктерге негізделген өз болжамдарын ұсыну арқылы өздері де мәселені айқын түсіне алады, әсіресе, бұған сұрақтардың өз құрдастары тарапынан қойылуы зор ықпал етеді. Мұғалімнің рөлі ынталандырушы материалдар мен ресурстарды қолдана отырып, қажет болған жағдайда, оқушыларға мақсатқа сай қолдау көрсету болып табылады.

      21. Командалық жұмыс және оқу мен тәрбиедегі бірлескен тәсіл тұрақты кері байланыспен және өзін-өзі бағалау мүмкіндіктерімен қатар тәрбие үдерісін мектеп тәжірибесінде табысты іске асыруға ықпалын тигізеді.

      22. Мектепте жағымды мәдениетті (ахуалды) қалыптастыру. Тәрбиенің маңызды аспектісі мектепте ізгі ниетті, шығармашыл, дамытушы ортаны қалыптастыру болып табылады. Қолайлы орта достық ниеттегі, қамқор, құрметтейтін ортаны құру арқылы, білім беру үдерісінің әрбір мүшесіне тең мүмкіндіктер ұсыну арқылы құрылады. Тек мұғалім ғана емес, ал барлық ересек адамдар тәрбие үдерісіне атсалысып, балаларға жақсы үлгі көрсетуі қажет. Оқушылар ересектер мен басқа оқушылардың жағымды өнегесін бақылау арқылы тәрбиеленеді.

      23. Тұтас ұжым басшылыққа алатын және мінез-құлық аясын айқындап, жақсы тәртіпті қалыптастыруға ықпал ететін мектеп ережесінің кешені қажет. Зияткерлік мектептердің тәжірибесі көрсеткендей, тәрбиенің маңызды аспектісі мектепте ізгі ниетті, шығармашыл, дамыған ортаны құру болып табылады. Сондықтан Зияткерлік мектептердегі тәрбие жұмыстарының негізгі тәсілдері:

      1) оқушылармен жұмыс;

      2) педагог қызметкерлермен жұмыс;

      3) ата-аналармен жұмыс;

      4) қоғаммен қарым-қатынас.

      24. Жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары өз жұмысында жоғары нәтижелерге жету үшін, көшбасшылық дағдылармен қатар, соңғы жаңалықтардан хабардар болуы және терең білім мен түсініктерді игеруі қажет.

      25. Бұл жүйедегі психологиялық аспектінің ақырғы нәтижесі – қалыптасқан қасиет және біртұтас жеке тұлға. Қазіргі кезде тәрбиені басқарудың психологиялық тетігін аяқталған тұжырым түрінде сипаттауға болмайды, ол туралы түсінік енді қалыптаса бастаған. Тәрбие үдерісі барысында тәрбиеленушінің тәртібін сырттан басқару өзін-өзі реттеудің, өзін басқарудың және өзін-өзі тәрбиелеудің ішкі тетігіне айналатыны туралы пікір қалыптасқан.

      26. Педагог қызметкерлермен жұмыс. Мұғалім тәрбиелеу субъектісі ретінде. Тәрбиелеудегі ең жоғары рөлді оқытушы атқарады, ол оқушыларға өзінің өнегесімен және сөйлеу мәдениетімен, сыпайылығымен және талапшылдығымен, жүйелілігімен және әділдігімен, қоршаған адамдарғмен қарым-қатынасымен жақсы үлгі көрсетеді. Өзінің оқушыларға қарым-қатынасымен, іс-әрекетімен және қылықтарымен ол жақсы мінез-құлықтың қалыптасуына, ықпал етіп, қамқорлық пен өзара сыйластық ортасын қалыптастырады.

      27. Мұғалімдер академиялық пәндерді оқыту арқылы негізгі моральдық құндылықтарды қалыптастырып, оқушылардың бойында рухани-адамгершілік қасиеттерді дамытуға ықпал етеді. Педагогикалық әдістер мен тәсілдерді қолдана отыра, мұғалім ұжымдаса жұмыс істеу дағдыларын дамытады, академиялық жауапкершілікті тәрбиелейді және оқуға ынтасын арттырады. Сыныпта демократиялық қарым-қатынастарды орнатады, олардың ережесі мен нормаларын барлық оқушылар ұстанады. Оқылым, жазылым, талқылау және пікірталас арқылы оқушылардың бойына құндылықтарды сіңіреді және тәрбиелейді, сондай-ақ оқушыларды дау-дамайларды әділ және бейбіт жолмен шешуге үйретеді. Кәсіби келеңсіздіктер мен қарым-қатынастағы кедергілерді айқындайды және тиімді шешеді.

      28. Мектеп қоғамдастықтары. Оқушылардың өзін-өзі басқаруы оқушылардың қоғамдық белсенділігі пен әлеуметтік жауапкершілігін тәрбиелеу мен дамытудың маңызды нысаны және ықпалды құралы болып табылады. Мектеп қоғамдастығының мақсаты мектептің ахуалы жақсарту, қоғамдық маңызы бар құндылықтарды қалыптастыру, оқушыларды мектеп өміріне тарту, ынтымақтастық рухын дамыту, командада жұмыс істей білу дағдысын дамыту.

      29. Тәрбие жұмысына арналған шарттар. Тиімді тәрбие жұмысын іске асыру үшін төмендегідей жағдайлар қамтамасыз етілуі қажет:

      1) мектепте қарым-қатынас аумақтарын ұйымдастыру: белсенділік және қарым-қатынас орталықтары, кітапханалардың жағдайларын жақсарту (топтық және жеке жұмыс аймақтары, медиатека, ұйымдастыру техникасымен қамтамасыз ету);

      2) мектептің материалдық-техникалық базасын жақсарту: жабдықтау (спорт залдары, үйірме жұмыстарына арналған студиялар), ресурстар (сахналық костюмдер, безендіру, құралдар, шығыс материалы);

      3) үйірмелерді мектептің негізгі кестесіне қосу, қосымша білім үшін уақыт бөлу;

      4) күн тәртібіне ертеңгілік жиынды енгізу (қарым-қатынас, жаңалықтармен алмасу, іс-шаралар жоспарын талқылау, жаңалықтарды оқу үшін 20 минут).

      30. Жалпы білім беру ұйымдары басшыларының тәрбие істері жөніндегі орынбасарының рөлі:

      1) тәрбие жұмысын жүргізу үшін жағымды ахуал қалыптастыру, барлық оқушыларды мектептің тәрбие үдерісіне жұмылдыру;

      2) оқушылардың бойында сенімділік, жауапкершілік, өзін-өзі талдау, жаңашылдық пе белсенділікті тәрбиелеуге ұмтылу;

      3) тәрбиелеудің дұрыс әдістерін ұстану және мектептен тыс шараларды оқушылардың дағдыларын дамыту үшін тиімді қолдану;

      4) жеке, топтық, сыныптағы және мектепішілік іс-шараларды ұйымдастыру, басқару және жоспарлау, белгіленген мақсаттарға сәйкес жоспарланған шараларды жүргізу үшін материалдарды, ресурстар мен қосалқы материалдарды тиімді пайдалану;

      5) әріптестермен және оқушылармен қарым-қатынаста, нұсқаулар беруде, маңызын түсіндіруде және оқушыларды мадақтауда қарапайым, түсінікті тілді пайдалану;

      6) оқушыларды бақылау және тәрбие мәселелері бойынша кері байланыс ұсыну.

      31. Ата-аналармен жұмыс жүргізу нысанын өзгерту. Мектеп тәрбие мақсаттарына жеке-дара қол жеткізе алмайды. Бұл өскелең ұрпақты тәрбиелеуде барлық мүдделі тараптардың: ата-аналардың, мектептің, жастар ұйымдарының, БАҚ-тың және тұтас қоғамның бірлескен жауапкершілігі болып табылады. Зерттеулер ата-аналардың мектептегі тәрбие жұмыстарына қатыстырылуы мен оқушылардың жақсы жетістіктерінің арасындағы оң арақатынасты көрсетеді. Ата-аналардың мектеп ісіне қатысуы оқушылардың оқу үлгеріміне оң ықпал етіп, мектептегі білім беру ортасын жақсартады.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім
беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі
жөніндегі орынбасарларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Сабақ тақырыбы

Сабақ мазмұны

Сағат саны

1

Тәрбие ісінің мазмұнын жаңарту

Тәрбие ісінің тұжырымдамалық негіздері. Тәрбие ісіндегі заманауи үрдістер мен проблемалар

2

Тәрбие әдіснамасы. НЗМ оқушыларының дағдылары. Тәрбие құндылықтары, қағидаттары

2

Тұлға тәрбиелеу теориясы (командадағы жұмыс, оқу мен тәрбиенің сабақтастығы)

2

Тәрбие жұмысының негізгі тәсілдері:

- оқушылармен жұмыс;

- педагог кадрлармен жұмыс;

- ата-аналармен жұмыс;

- жеке тұлға мен топтың өзара қатынасы

2

2

НЗМ-дағы тәрбие жұмысының негізгі тәсілдері

НЗМ тәрбие жұмысының құрылымы. Тәрбие жұмысының бағыттары

2

Патриоттық тәрбие. Қоғамға қызмет ету.

2

Зияткерлік даму

2

Кәсіби бағдар

2

3

Тәрбие жұмысының негізгі бағыттары

Өнегелілік тәрбие

2

Эстетикалық-көркемдік тәрбие

2

Физикалық және психологиялық даму

2

Көпмәдениетті даму

2

4

Оқушы үні. Оқушылардың өзін-өзі басқаруы

Бөлінген көшбасшылық. Көшбасшыға тән қасиеттерді дамыту.

Оқушылардың өзін-өзі басқаруы. "Шаңырақ" оқушылар қоғамдастығы бағдарламасы. Мектептің тәртіп саясаты

2

НЗМ тәрбие жобалары.

2

НЗМ жобаларына шолу (әлеуметтік, зияткерлік, техникалық және т.б.)

2

Табиғи жағдай мен мектептің адам ресурстарын ескере отырып жоба тақырыптарын белгілеу

2

5

Мектептің тәрбие жұмысын жоспарлау

Мектептің тәрбие жұмысын жоспарлау. Топтық жұмыс

4

Әзірленген тәрбие жоспарларын таныстыру және талқылау

2

Жобаларды түзету және соңғы нұсқасын бекіту

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім
беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі
жөніндегі орынбасарларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

Жоба әзірлеу

Негізгі жаттығулар түрі бойынша

Қамтылатын пәндердің саны бойынша:

Жобаның күтілетін нәтижелері бойынша:

Қатысушылардың саны бойынша:

Зерттеушілік жоба. Оқушылар нақты сұрақтарға жауап алу үшін негізгі зерттеуді қолданады (көп жағдайда қосымша зерттеумен бірге). Мұндай жобалар көбінде күрделі құрылымдалған болып табылады.

Ақпараттық жоба. Білім алушылар белгіленген нақты бір тақырып бойынша ақпарат жинайды және бар ақпаратты талдайды. Олар басқаларға ақпарат беру үшін қолдануға болатын ақпаратты жинақтайды және қорытады.

Шығармашылық жоба. Оқушыларға шығармашылық тапсырманың қысқаша сипаттамасы ұсынылады (мысалы, газетке мақала жазу, сценарий жазу, видео түсіру). Оқушылар мұндай тапсырманы қалай орындау керектігін өздері таңдайды.

Жобалық-рөлдік ойын. Оқушыларға рөлдік ойындар бөлініп беріледі (мысалы, бизнес рөлдер немесе әдеби кейіпкер). Ары қарай білім алушылар жобаны орындайды, көбінде өздерінің рөлдерін топпен бірге ойнайды.

Тәжірибеге бағдарланған жоба. Жобаның күтілетін нәтижелері оқушылар үшін жеке қызығушылығын туғызатын және/немесе әлеуметтік мәні бар тақырыптар болуы мүмкін.

Бір пән ("дара жоба" деп те аталады);

Пәнаралық.

Жоба жұмысының жазбаша қорытындылар (мысалы, есеп, эссе, тізімдеме, хат, газет мақаласы, альманах Визуалды қорытындылар (мысалы, альбом, жоспар, карта, сызбалық диаграмма, плакат, сурет, анимация);

Ауызша қорытындылар (мысалы, таныстырылым, пікірталастар, драмалар, жазба, видео);

Өнім түріндегі қорытындылар (мысалы, жобалау талабына сай өнім, 3D үлгі )

Іс-шара түріндегі қорытындылар (мысалы, көрме, еңбекті қорғау бойынша жобалар, әлеуметтік жоба).

Жеке;

Жұптық;

Топтық;

Әртүрлі мектептерден/ мемлекеттерден қатысушыларды тарту арқылы іске асырылатын топтық (байланыстың электронды құралдарын пайдалану арқылы).

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім
беру ұйымдары басшыларының тәрбие ісі
жөніндегі орынбасарларының біліктілігін
арттыру курсының білім беру
бағдарламасына 3-қосымша

Тәрбие жұмыстары жүйесінің құрылымы

ШАҢЫРАҚ

Шаңырақ мектеп өмірінің шағын қоғамдастығын білдіреді, ол оқушылардың ұжымда ТОПТЫҚ ЫҚПАЛДАСТЫҚТЫ сезінуіне мүмкіндік береді



Кураторлар



1-Шаңырақ

12 және 9

2-Шаңырақ

11 және 8

3-Шаңырақ

10 және 7

Шаңырақтар арасындағы жарыстар:

Жыл соңында "ӨРКЕН" КУБОГІ және бүкіл жыл бойына чемпион титулы + жүлде (Қазақстанның табиғаты әдемі өңіріне, халықаралық балалар лагеріне жолдама)

Оқушылардың оқу үлгерімі;

Зияткерлік марафондар;

Шығармашылық конкурстар (үйірме сабақтарының жетістіктерін көрсету)

Мінез-құлық және тәртіп;

Спорттық жарыстар, спартакиада

Ересектерге және бір-біріне көмектесу

Әлеуметтік жобалар мен тәжірибелік шараларға қатысу

Шаңырақтардың негізгі идеясы – әртүрлі жастағы балалар арасындағы қарым-қатынас және ересектердің кішілерге қамқорлық жасауы

  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2016 жылғы 15 қаңтардағы
№ 32 бұйрығына 22-қосымша

Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде мониторинг ұйымдастыратын мамандардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер

      1. Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде мониторинг ұйымдастыратын мамандардың біліктілігін арттыру курсының білім беру бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) "Педагогикалық шеберлік орталығы" жекеменшік мекемесі (бұдан әрі – Мекеме) әзірлеген. Біліктілікті арттыру курсы жаңартылған білім беру бағдарламасының Қазақстандағы орта білім беру мазмұнын реформалауға қосатын үлесін анықтауға мүмкіндік береді.

      2. Бұл Бағдарламада Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту аясында мұғалімдердің біліктілігін арттыруға қатысты толық мәлімет ұсынылған.

      3. Бұл біліктілікті арттыру курсының жалпы мақсаты оқытудың жаңа әдіс-тәсілдерін енгізу арқылы Қазақстанның ұлттық білім беру жүйесіне арналған орта білім мазмұнын жаңартуға бағытталған бағдарламаның тиімділігін анықтау қызметін ұйымдастыру және мониторингіні ұйымдастыратын мамандарды жұмыс бағыттарымен таныстыру болып табылады.

      4. Бағдарламада Қазақстан Республикасының білім беру саласындағы өзгерістердің шарттары мен алғышарттары қарастырылады.

2. Бағдарламаға шолу

      5. Бағдарламаның мақсаты:

      Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізуді іске асырудың мониторингін жүргізуге қажетті білім мен дағдыларды қалыптастыру, пилоттық мектептердің мұғалімдеріне әдістемелік қолдау көрсету.

      6. Бағдарламаның міндеттері:

      1) жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру;

      2) жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін қамтамасыз ету;

      3) жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру аясында критериалды бағалау жүйесін түсінуін қамтамасыз ету;

      4) орта білім мазмұнын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу үдерістерінің мониторингін жүргізу мақсаттарымен, міндеттерімен, құрылымымен, мазмұнымен, кезеңдерімен және құралдарымен таныстыру.

      7. Оқудан күтілетін нәтижелер:

      1) мамандар жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, мазмұны мен мақсаттарын біледі және түсінеді;

      2) жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес педагогикалық тәсілдерді түсінеді;

      3) жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсінеді;

      4) орта білім мазмұнын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу үдерістерінің мониторингін жүргізу мақсаттарын, міндеттерін, құрылымын, мазмұнын, кезеңдері мен құралдарын біледі және түсінеді.

3. Бағдарламаның құрылымы

      8. Бағдарламаның құрылымы оқу мақсаттарын және орта білім беру мазмұнын жаңартуға шолудан басталады. Осы Бағдарламаның 1-қосымшасындағы оқу жоспарында көрсетілгендей, алғашқы төрт күн жаңартылған білім беру бағдарламасына, оның құрылымына, тиімділікті қамтамасыз етуге арналған педагогикалық білімге келіскен түрде кірігуді қамтамасыз ету мақсатында барлық пәндерде бірдей болып табылады, содан кейін бағалау тетігі қолданылады.

      9. Мамандар оқу барысында білім беру бағдарламасына негіз болған теориялық аспектілермен танысады және бұл теорияны тәжірибе жүзінде іске асыру мүмкіндіктерін зерделейді. Бағдарлама бойынша оқу курсының соңында мамандар өзара рефлексия және метатанымдық жаттығуларды қолдана отырып, біліктілікті арттыру курсының оқу мақсаттары тұрғысынан өздерінің алға ілгерілеуін қарастырады.

      10. Бұл Бағдарлама шеңберінде оқу үдерісі 1984 жылы әзірленген Дэвид Колбтың төрт сатылы эмпирикалық моделінің (Experiential Learning Model) негізінде іске асырылады. Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.

      11. Мысалы, курс барысында орындалатын жаттығулар өздерінің оқыту тәжірибесіне "эксперимент" жасау болмақ, ол рефлексия және талқылау кезеңдерімен ұласады. Мониторингіні ұйымдастыру қызметінің ерекшеліктері қарастырылатын сабақтар кезінде жаңа теория ("абстрактілі ұғыну") ұсынылып, тәжірибелік жаттығуларды орындау сатысында олар іс жүзінде қолданылады.

4. Бастауыш сынып пәндері бойынша білім беру бағдарламасын әзірлеу

      12. Бастауыш сыныпта оқытылатын әр пәннің мәні мен мақсаттары осы Бағдарламаның 3-қосымшасындағы "Негізгі және арнайы пәндер бойынша оқу жоспарының сағаттық кестесінде" және бастауыш сынып пәндерінің оқу бағдарламаларының 1.1 және 1.2-тарауларында жан-жақты сипатталған. 1-сыныпта ғана оқытылатын бірқатар негізгі пәндердің оқу мақсаттары сол пәнге арналған оқу бағдарламаларында ұсынылады. Ал кейбір пәндердің оқу мақсаттары тек 2-4-сыныптарға қатысты, сол сияқты 1-4-сыныптарда оқытылатын пәндердің оқу мақсаттары бір оқу бағдарламасында қамтылатын болады. Бастауыш сыныптарда 6 негізгі және 4 арнайы пән оқытылатын болғандықтан, жаңартылған білім беру бағдарламасында кешенді және теңестірілген тәсіл қолданылады, олардың әрқайсысын оқыту үшін уақыт теңестіріліп бөлінген. Алайда Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту аясында қазақ тілінде оқытатын мектептердің бастауыш сынып мұғалімдерінің біліктілігін арттыру бағдарламасы аясында орыс тілі, бейнелеу өнері, музыка және ағылшын тілі пәндері қамтылмайды, бұл пәндер бойынша жеке біліктілікті арттыру курстары көзделген.

      13. Әр пәнге бөлінген сағат саны тиісті оқу жоспарларында бейнеленеді, бұл оқу жоспарлары бастауыш сынып мұғалімдерінің біліктілігін арттыру курсы барысында пайдаланылатын болады. Әр оқу бағдарламасының аясындағы негізгі оқу бағыттары оқу бағдарламаларының 1-бөлімінен алынған.

      14. Осы Бағдарламаның 4-қосымшасындағы "Тілдік бағыттар" кестесінде көрсетілгендей, бастауыш мектептегі тілдік пәндердің (қазақ тілі, сауат ашу және әдебиеттік оқу) оқу бағдарламаларының мақсаты – қазақ тілін үйренуге негіз қалау. Бұл әртүрлі қарым-қатынас салалары мен жағдайлары, стилистикалық ресурстар, дұрыс дыбыстау, орфографиялық және орфоэпиялық нормалар, сондай-ақ жанрлар мен стильдерді білуге қатысты құрылым мен функцияларды қамтиды. Бағдарламада әртүрлі қарым-қатынас салаларында және жағдайларда өз ойын еркін жеткізуге мүмкіндік беретін айтылым және танымдық жаттығуларға, қарым-қатынас жасай білу қабілеті мен дағдыларына ерекше назар аударылады. Қазақ тілін оқу барысында оқушылар жалпы әлем мен адамзат туралы білім алады және тіл мен әдеби мұраның құндылығын түсінеді, соның арқасында кез келген мәселеге қатысты өз көзқарасын білдіре алады.

      15. Бағдарламаның мазмұнындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтай отырып, мұғалім тиісті білім беру бағдарламаларын өзара байланыстырып, нығайтатын жаттығуларды жоспарлай алады. Мысалы, "Әдебиеттік оқу" пәніндегі мәтіндерді жазылым дағдысын дамытуға арналған белсенді модель ретінде пайдалануға болады, ол осы Бағдарламаның "Тілдік бағыттар бойынша оқу бағдарламаларының ұқсастықтары мен айырмашылықтары" атты 5-қосымшасына сәйкес орфографиялық және грамматикалық нормаларды қамтиды, сол себепті бұлар алдағы уақытта жазылым бойынша жаттығуға негіз бола алады.

      16. Математика негіздерін үйрену арқылы оқушылар басқа пәндер аясында, мысалы, жаратылыстануды оқу кезінде қажет болатын анағұрлым күрделі математиканы түсінуге мүмкіндік алады. Сонымен қатар, математика әртүрлі мәселелерге қатысты қалай әрекет етіп, проблемаларды шешу жолдарын түсінуге көмектесе отырып, логикалық ойлау дағдыларын дамыту, арифметикалық алгоритмдерді қолдану, геометриялық құрылымдарды орындау және математикалық зерттеу жүргізу қабілетін жетілдіруге мүмкіндік береді. Оқу мақсаттарына негізделе отырып, оқушылар сан, алгебра, геометрия және математикалық модельдеу туралы білу арқылы математиканы түсінетін болады. Математикалық талдауды орындау арқылы оқушылар өз сұрақтарына және басқа адамдардың сұрақтарына жауап беру үшін білімдерін, рәсімдерді, әдіс-тәсілдер мен технологияларды қолданады.

      17. "Жаратылыстану" пәні бойынша білім беру бағдарламасында ғылыми зерттеу жүргізу дағдылары мен біз өмір сүретін әлем туралы білімге ерекше назар аударылады. Бастауыш сыныпта жаратылыстануды зерделеу оқушыларға төмендегідей дағдыларды қалыптастырып дамытуға көмектеседі:

      1) зерттелетін тақырыпты таңдау;

      2) сұрақ қойып, оған жауап беру тәсілдерін табу;

      3) зерттеу жүргізу жоспарын құру;

      4) болжам жасау;

      5) сұраққа жауап беру үшін зерттеу жүргізу, зерттеу нәтижесінде алынған түрлі деректерді жинау, өңдеу және түсіндіру.

      18. Бастауыш сынып оқушыларына арналған "Жаратылыстану" пәні бойынша білім беру бағдарламасы оларды жоғары сыныптарда және жоғары оқу орындарында биология, химия және физика саласында одан әрі оқуға дайындайды.

      19. "Дүниетану" пәні бойынша білім беру бағдарламасы оқушылардың қиялын ояту арқылы олардың білімқұмарлығын ынталандыруды көздейді. Ол бізді қоршаған әлемде болып жатқан үдерістерді тарихи, географиялық және әлеуметтік тұрғыдан түсінудің маңызды бөлігі болып табылатын фактіге негізделген білімді және ақпараттық контентті дамытуға бағытталған. Білім беру бағдарламасы Қазақстандағы адамдардың әлеуметтік, моральдық, шығармашылық және қарым-қатынас тәжірибесін бейнелейді. Ол гуманитарлық ғылымдар мен әлеуметтік ғылымдарды шынайы өмір жағдайында зерделеуге жол аша отырып, оқушыларға өзінің оқу үдерісін бақылауға мүмкіндік береді. Зерттеуге негізделген оқу стратегияларын пайдалану арқылы оқушылар ақпаратты жинап, талдап, ұсынатын алады, бұл оларға белсенді азаматтық ұстанымы бар адам болып өсуге көмектеседі.

      20. Ескертпе: Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту аясында қазақ тілінде оқытатын мектептердің бастауыш сынып мұғалімдерінің біліктілігін арттыру бағдарламасы аясында "Орыс тілі", "Бейнелеу өнері", "Музыка" және "Ағылшын тілі" пәндері қамтылмайды, осы Бағдарламаның "Бастауыш сыныптың арнайы пәндері бағыты" атты 6-қосымшасында көрсетілген бұл пәндер бойынша жеке біліктілікті арттыру курстары көзделген,

      21. Барлық пәндер бойынша оқу бағдарламасының бөлімдері өз ішінде бөлімшелерге бөлінеді, олар дағды немесе тақырып, білім немесе түсінік деңгейіне қарай жіктеледі. Оқу жылы бойындағы оқудан күтілетін нәтижелер түріндегі бөлімшелер оқу мақсаттарын құрайды. Осындай оқу мақсаттары оқушыларға оларға алда еңсеруге тура келетін белестерді белгілеп, мұғалімдерге жоспарлауға және бағалауға мүмкіндік бере отырып, әр бөлімшенің аясындағы алға ілгерілеуді көрсетеді

      22. Осы Бағдарламаның 7-қосымшасына сәйкес "Джером Брунердің спиральді оқу үлгісіне" негізделген спиральділік қағидаты бойынша құрылған білім беру бағдарламасы "Білім беру үдерісі" атты еңбегінде қарастырылған танымдық теорияға негізделеді, оның негізінде оқушылар келесі сыныпқа ауысқан сайын зерделенетін материалдар мен білім қайталанып, күрделеніп отырады деген тұжырым жатыр. Оқушылар сыныптан сыныпқа көшу барысында олардың түсініктері қалыптасып, дағдылары шыңдалған сайын, өздерінің қабілеттеріне деген сенімі артады. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқын көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөлімдер мен бөлімшелерге топтастырылған.

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде мониторинг
ұйымдастыратын мамандардың біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
1-қосымша

Оқу жоспары

Күн

Күн тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

1

Жаңартылған білім беру бағдарламасына кіріспе

1.Жаңартылған білім беру бағдарламасына шолу

2

2. Оқу бағдарламалары мен оқу жоспарлары

2

3. Орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлау

2

4. Сабақты жоспарлау және ресурстар

2

2

Тиімді оқыту және оқу

1. Тиімді оқыту мен оқудың кейбір тәсілдері

2

2. Белсенді оқу

2

3.Оқытуды саралау және оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру

2

4. Критериалды бағалау

2

3

Мониторинг үдерісі

1. Мониторинг мақсаты мен міндеттері

2

2. Қатысушылар

2

3. Мониторинг бөлімдері

2

4. Мониторингіден күтілетін нәтижелер

2

4

Мониторинг құралдары

1. Дерек жинау әдістері мен тәсілдері

2

2. Деректерді өңдеу және ұсыну. Сауалнама

2

3. Сабақты қадағалау

2

4. Сабақты қадағалау

2

5

Мониторингіні ұйымдастыру

1. Сұхбат

2

2. Сұхбат

2

3. Мектепке сапар

2

4. Курсты қорытындылау

2

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде мониторинг
ұйымдастыратын мамандардың біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
2-қосымша

Дэвид Колбтың оқу үдерісінің эмпирикалық моделі



  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде мониторинг
ұйымдастыратын мамандардың біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
3-қосымша

Негізгі және арнайы пәндер бойынша оқу жоспарының сағаттық кестесі

Пәндер

Аптадағы сағат саны

1-сынып

2-сынып

3-сынып

4-сынып

Қазақ тілі



4

4

3

Сауат ашу

6







Әдебиеттік оқу



3

3

3

Математика

4 x 35 мин

4 x 45 мин

4 x 45 мин

4 x 45 мин

Жаратылыстану

2

2

2

2

Дүниетану

1 x 35 мин

1 x 45 мин

1 x 45 мин

1 x 45 мин

*Орыс тілі

3

3

3

4

*Бейнелеу өнері

1

1

1

1

*Музыка

1

1

1

1

*Ағылшын тілі

2 x 35 мин

3 x 45 мин

3 x 45 мин

4 x 45 мин

  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде мониторинг
ұйымдастыратын мамандардың біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
4-қосымша

Тілдік бағыттар

Бағыт

Қазақ тілі

Сауат ашу

Әдебиеттік оқу

Математика

Жаратылыстану

Дүниетану

1

Тыңдалым және айтылым

Тыңдалым және айтылым

Тыңдалым және айтылым

Сандар

Ғылыми зерттеу дағдылары

Абстрактілі ойлау дағдылары

2

Оқылым

Оқылым

Оқылым

Алгебра

Өсімдіктер

Тарихты білу және түсіну

3

Жазылым

Жазылым

Жазылым

Геометрия

Жануарлар

Тарихты білу және түсіну

4




Математикалық модельдеу

Адамдар

Қоғамды білу және түсіну

5





Материалдар және олардың қасиеттері


6





Ғарыш


7





Күш және қозғалыс


8





Физикалық құбылыстар


  Қазақстан Республикасында орта білім
мазмұнын жаңарту шеңберінде мониторинг
ұйымдастыратын мамандардың біліктілігін
арттыру курсының білім беру бағдарламасына
5-қосымша

Тілдік бағыттар бойынша оқу бағдарламаларының ұқсастықтары мен айырмашылықтары



Сауат ашу

Тек 1-сынып

Қазақ тілі

2-4-сыныптар

Әдебиеттік оқу

2-4-сыныптар

Жалпы анықтамасы / неге назар аударады

"Сауат ашу білім беру бағдарламасындағы аса маңызды пәндердің бірі болып табылады. Жалпы білімнің негізін қалыптастырады”. (1.1-тараудан алынды)

Мыналарға назар аударады (1.2-тараудан алынды)

Әңгімелер мен қиялын пайдалана отырып, оқуға деген қызығушылығын ояту;

Кез келген пәнді оқу үшін қажетті дағдыларды дамыту: ойлау/тыңдау, есте сақтау, елестету/шығармашылық, сондай-ақ оқылым және жазылым.

“Қазақ тілі білім беру бағдарламасындағы аса маңызды пәндердің бірі болып табылады. Жалпы білімнің негізін қалыптастырады”.

"Қазақ тілі - барлық мектеп пәндерінің тілі. Сондықтан басқа пәндерді түсінуі қазақ тілін білу деңгейіне тәуелді". (1.1-тараудан алынды)

Мыналарға назар аударады (1.2-тараудан алынды) тілді, оның құрылымы мен функциясын түсінуді қалыптастыру;

тіл дағдылары, соның ішінде сөйлеу мәнері, дұрыс дыбыстау, орфография, грамматика және лексика;

және жоғарыда айтылғандардың барлығы арқылы өз тілін құрметтеу, өз елін мақтан ету, басқаларға төзімділікпен қарау және оқушылардың кез-келген қоғамда өзін еркін ұстай білуі

“Әдебиеттік оқу – оқушыларға қиялы мен тілін дамытуға, сөз өнерін түсінуге, әдеби және эстетикалық, сондай-ақ адамзат құндылықтарын түсінуге, олардың тілдік дағдылары мен оқылым дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік беретін жалғыз пән. Ол түсініп оқу және сауатты сөйлеу, тәуелсіз сын тұрғысынан ойлау дағдыларын қалыптастырып, оқушының тұлға ретінде дамуына көмектеседі". (1.1-тараудан алынды)

Мыналарға назар аударады (1.2-тараудан алынды) Қазақстанның әдеби мұрасын, мәдениетін, адамның мінез-құлқын, қиялын түсіну үшін әдебиетті пайдалану ("оқушының рухани құндылықтарын байыту");

Тілді дамыту үшін әдебиетті пайдалану;

Түрлі жанрларды, олардың ерекшеліктері мен құрылымын түсіну үшін әдебиетті пайдалану;

"Класссика" болып табылатын әдеби туындылар (мысалы, ауыз әдебиеті, ұлттық және әлемдік балалар әдебиетінің үздік үлгілері) туралы білім қалыптастыру;

Оқу мәдениетін дамыту

Тыңдалым және айтылым

Кез-келген пәнді оқу үшін талап етілетін айтылым және тыңдалым дағдыларына назар аударады.

1-сыныпта оқушылар мыналарды дамытады: ақпаратты тыңдау және түсіну қабілеті;

дыбыс құрылымдарын, буындарды және сөздердің айтылуын түсіну;

тіл нормаларын пайдалану арқылы пікірлерді салыстыру, сұрақ қою, оқиғаларды жорамалдау және өлеңдерді, мақалдарды, жұмбақтарды және т.б. мәнерлеп оқу үшін тілдік және коммуникациялық дағдыларын дамыту (дауыс ырғағы, кідіріс, үнсіз тілдесу).

Айтылым және тыңдалым дағдыларын дамыту арқылы тілге назар аударады.

2-4 сыныптарда оқушылар:

ауызша ақпаратты тыңдайды және мазмұнын/ идеяны, қолданылатын ишараларды түсінеді;

ауызша материалдарды және тіл қалай пайдаланылғанын бағамдайды, мысалы, басқалардың көзін жеткізу үшін; әдеби тәсілдерді пайдаланады;

тиісті тіл нормаларын, әдеби тәсілдерді, құрылымдық/ визуалдық материалдарды пайдалана отырып, диалогке араласады, материалдың мазмұнын айтады, тұжырым жасайды.

Айтылым және тыңдалым дағдыларын дамыту арқылы әдебиетке назар аударады.

2-4-сыныптарда оқушылар:

әдеби туындыларды талқылауға қатыса отырып, оның барысында әдеби мәтіндерді қалай түсінетінін көрсете алады (идеяларды анықтау, сұрақтар қою, өз пікірін айту, үзінділердің мазмұнын айту, оқиғалардың қалай өрбитінін жорамалдау арқылы);

сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамытады (1.1-тараудан алынды) / мәтіндерді бағамдайды.

Оқылым

Кез-келген пәнді оқу үшін қажет негізгі оқылым дағдыларына назар аударады.

1-сыныпта оқушылар мыналарды дамытады: