Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне көлік мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Жаңартылған

Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 28 желтоқсандағы N 369-IV Заңы

      1-бап. Қазақстан Республикасының мына заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін:

      1. 2001 жылғы 30 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2001 ж., № 5-6, 24-құжат; № 17-18, 241-құжат; № 21-22, 281-құжат; 2002 ж., № 4, 33-құжат; № 17, 155-құжат; 2003 ж., № 1-2, 3-құжат; № 4, 25-құжат; № 5, 30-құжат; № 11, 56, 64, 68-құжаттар; № 14, 109-құжат; № 15, 122, 139-құжаттар; № 18, 142-құжат; № 21-22, 160-құжат; № 23, 171-құжат; 2004 ж., № 6, 42-құжат; № 10, 55-құжат; № 15, 86-құжат; № 17, 97-құжат; № 23, 139, 140-құжаттар; № 24, 153-құжат; 2005 ж., № 5, 5-құжат; № 7-8, 19-құжат; № 9, 26-құжат; № 13, 53-құжат; № 14, 58-құжат; № 17-18, 72-құжат; № 21-22, 86, 87-құжаттар; № 23, 104-құжат; 2006 ж., № 1, 5-құжат; № 2, 19, 20-құжаттар; № 3, 22-құжат; № 5-6, 31-құжат; № 8, 45-құжат; № 10, 52-құжат; № 11, 55-құжат; № 12, 72, 77-құжаттар; № 13, 85, 86-құжаттар; № 15, 92, 95-құжаттар; № 16, 98, 102-құжаттар; № 23, 141-құжат; 2007 ж., № 1, 4-құжат; № 2, 16, 18-құжаттар; № 3, 20, 23-құжаттар; № 4, 28, 33-құжаттар; № 5-6, 40-құжат; № 9, 67-құжат; № 10, 69-құжат; № 12, 88-құжат; № 13, 99-құжат; № 15, 106-құжат; № 16, 131-құжат; № 17, 136, 139, 140-құжаттар; № 18, 143, 144-құжаттар; № 19, 146, 147-құжаттар; № 20, 152-құжат; № 24, 180-құжат; 2008 ж., № 6-7, 27-құжат; № 12, 48, 51-құжаттар; № 13-14, 54, 57, 58-құжаттар; № 15-16, 62-құжат; № 20, 88-құжат; № 21, 97-құжат; № 23, 114-құжат; № 24, 126, 128, 129-құжаттар; 2009 ж., № 2-3, 7, 21-құжаттар; № 9-10, 47, 48-құжаттар; № 13-14, 62, 63-құжаттар; № 15-16, 70, 72, 73, 74, 75, 76-құжаттар; № 17, 79, 80, 82-құжаттар; № 18, 84, 86-құжаттар; № 19, 88-құжат; № 23, 97, 115, 117-құжаттар; № 24, 121, 122, 125, 129, 130, 133, 134-құжаттар; 2010 ж., № 1-2, 1, 4, 5-құжаттар; № 5, 23-құжат; № 7, 28, 32-құжаттар; № 8, 41-құжат; № 9, 44-құжат; № 11, 58-құжат; № 13, 67-құжат; № 15, 71-құжат; № 17-18, 112, 114-құжаттар; № 20-21, 119-құжат; 2010 жылғы 24 қарашада «Егемен Қазақстан» және 2010 жылғы 23 қарашада «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне биоотын өндірісін және айналымын мемлекеттік реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2010 жылғы 15 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңы):

      1) 447-1-баптың бірінші бөлігінде:
      бірінші абзац «дискiлермен» деген сөзден кейін «не электрондық (цифрлық) тахографтарды қолданған жағдайда электрондық карточкаларды пайдаланбай» деген сөздермен толықтырылсын;
      3) тармақшаның бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:
      «3) жолаушыларды, багажды облысаралық, ауданаралық (облысішілік қаларалық) және ауданішілік автомобильмен тасымалдауды жүзеге асырған кезде жүгізушілердің еңбек және демалыс режимін күнделікті тіркеу парақтарын жүргізбей автокөлік құралдарын пайдалануы, -»;

      2) мынадай мазмұндағы 447-5-баппен толықтырылсын:

      «447-5-бап. Республикаішілік қатынаста жолаушыларды және
                  багажды автомобильмен тұрақты емес тасымалдауды
                  жүзеге асырған кезде автокөлік құралдары
                  жүргiзушiлерінде тасымалдау шартының болмауы

      Республикаішілік қатынаста жолаушыларды және багажды автомобильмен тұрақты емес тасымалдауды жүзеге асырған кезде автокөлік құралдары жүргiзушiлерінде тасымалдау шартының болмауы, -
      айлық есептiк көрсеткiштiң бестен онға дейiнгi мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.»;

      3) 479-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «479-бап. Жолаушыларды билетсiз алып жүру

      Жолаушыларды билетсiз алып жүру:
      1) халықаралық авиамаршруттарда ұшуды орындайтын әуе кемелерiнде -
      он айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады;
      2) iшкі авиамаршруттарда ұшуды орындайтын әуе кемелерiнде, -
      сегіз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады;
      3) халықаралық қатынастағы поездарда –
      жеті айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады;
      4) республикаiшiлiк қатынастағы поездарда –
      бес айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады;
      5) халықаралық қатынастағы теңіз кемелерінде –
      жеті айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады;
      6) республикаiшiлiк қатынастағы теңіз кемелерінде –
      алты айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады;
      7) халықаралық қатынастағы өзен кемелерінде –
      алты айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады;
      8) республикаiшiлiк қатынастағы өзен кемелерінде –
      бес айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады;
      9) трамвайда, троллейбуста, қалада және қала маңында қатынайтын автобуста және маршрутты таксиде –
      бес айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады;
      10) халықаралық, облысаралық қалааралық, ауданаралық (облысішілік қалааралық) және ауданішілік қатынастағы автобуста –
      жеті айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.»;

      4) 548-баптың бірінші бөлігі, екінші бөлігінің үшінші абзацы «447-4,» деген цифрлардан кейін «447-5,» деген цифрлармен толықтырылсын.

      2. 2003 жылғы 20 маусымдағы Қазақстан Республикасының Жер кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2003 ж., № 13, 99-құжат; 2005 ж., № 9, 26-құжат; 2006 ж., № 1, 5-құжат; № 3, 22-құжат; № 11, 55-құжат; № 12, 79, 83-құжаттар; № 16, 97-құжат; 2007 ж., № 1, 4-құжат; № 2, 18-құжат; № 14, 105-құжат; № 15, 106, 109-құжаттар; № 16, 129-құжат; № 17, 139-құжат; № 18, 143-құжат; № 20, 152-құжат; № 24, 180-құжат; 2008 ж., № 6-7, 27-құжат; № 15-16, 64-құжат; № 21, 95-құжат; № 23, 114-құжат; 2009 ж., № 2-3, 18-құжат; № 13-14, 62-құжат; № 15-16, 76-құжат; № 17, 79-құжат; № 18, 84, 86-құжаттар; 2010 ж., № 5, 23-құжат):
      115-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «115-бап. Автомобиль көлiгiнiң жерi

      1. Автомобиль көлiгi қажеттерiне арналған жерге:
      1) автомобиль жолдарына, олардың конструкциялық элементтерi мен жол ғимараттарына және олармен технологиялық байланысқан құрылыстар мен ғимараттарға;
      2) автовокзалдар мен автостанцияларды, автомобиль көлiгiнiң басқа объектiлерiн және жер бетi мен жерасты үйлерiн, құрылыстарын, ғимараттарын, құрылғыларын пайдалану, күтiп-ұстау, салу, қайта жаңғырту, жөндеу, дамыту үшiн қажеттi жол шаруашылығы объектiлерiн орналастыру үшiн;
      3) автомобиль жолдарына бөлiнетiн белдеулердi белгiлеу үшiн бөлiнген жер жатады.
      2. Автомобиль көлiгiнiң қажеттерi үшiн бөлiнетiн белдеуге арналған жер учаскелерi жолдың санатына байланысты және жобалау құжаттамасына сәйкес белгiленген нормалардың негiзiнде берiледi.
      3. Тұрғын халықтың қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету және автомобиль жолдарын пайдалануға жағдай жасау үшiн жолда жүру қауiпсiздiгiнің талаптары ескерiле отырып, оларды пайдаланудың ерекше режимi белгiленiп, ортақ пайдаланудағы автомобиль жолдарына бөлiнетiн белдеулерге екi жағынан iргелес жатқан жер учаскелерi түрiнде жол бойындағы белдеулер жасалады.
      Жол бойындағы белдеудің мемлекеттік меншіктегі жер учаскелерін облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары жеке және заңды тұлғаларға уақытша жер пайдалануға беруі мүмкін.
      4. Жол қызметі, сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін, жол полициясы, санитариялық-эпидемиологиялық бақылау, кеден қызметі, шекаралық, көліктік бақылау бекеттерін, ветеринариялық және фитосанитариялық бақылау бекеттерін қоспағанда, ортақ пайдаланудағы автомобиль жолдары бойынан бөлінген жер белдеулерінің шегінде ғимараттар мен құрылыстар салуға, сондай-ақ инженерлік коммуникациялар төсеуге тыйым салынады.
      Құрылысы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылатын жол қызметі объектілерін және жол сервисі объектілерін қоспағанда, ортақ пайдаланудағы автомобиль жолы бойындағы жол белдеуінде ғимараттар мен құрылыстар салуға тыйым салынады.».

      3. 2003 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасының Су кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2003 ж., № 17, 141-құжат; 2004 ж., № 23, 142-құжат; 2006 ж., № 1, 5-құжат; № 3, 22-құжат; № 15, 95-құжат; 2007 ж., № 1, 4-құжат; № 2, 18-құжат; № 19, 147-құжат; № 24, 180-құжат; 2008 ж., № 6-7, 27-құжат; № 23, 114-құжат; № 24, 129-құжат; 2009 ж., № 2-3, 15-құжат; № 15-16, 76-құжат; № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 1-2, 5-құжат; № 5, 23-құжат):

      1) 105-бапта:
      2-тармақ алып тасталсын;
      3-тармақтағы «кеме қатынасы үшiн ашық» деген сөздер «кеме жүруі, әуе кемелерінің ұшуы (қонуы) үшін пайдаланылатын» деген сөздермен ауыстырылсын;

      2) 125-баптың 3-тармағының екінші бөлігіндегі «су объектiлерiнде» деген сөздер «су жолдарында» деген сөздермен ауыстырылсын.

      4. 2007 жылғы 9 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2007 ж., № 1, 1-құжат; № 20, 152-құжат; 2008 ж., № 21, 97-құжат; № 23, 114-құжат; 2009 ж., № 11-12, 55-құжат; № 18, 84-құжат; № 23, 100-құжат; 2010 ж., № 1-2, 5-құжат; № 5, 23-құжат):
      257-баптың 2-тармағының 1) тармақшасындағы екінші сөйлем «тасымалдауды» деген сөзден кейін «, навигациялық жағдайды бақылау құралдарын қоюды, ауыстыруды, алуды және тексеруді» деген сөздермен толықтырылсын.

      5. 2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2007 ж., № 9, 65-құжат; № 19, 147-құжат; № 20, 152-құжат; № 24, 178-құжат; 2008 ж., № 21, 97-құжат; № 23, 114-құжат; 2009 ж., № 8, 44-құжат; № 9-10, 50-құжат; № 17, 82-құжат; № 18, 84-құжат; № 24, 122, 134-құжаттар; 2010 ж., № 5, 23-құжат; № 10, 48-құжат):
      212-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «212-бап. Вахтаның ұзақтығы

      1. Объектіде жұмыс орындау уақытын және ауысымаралық демалыс уақытын қамтитын кезең вахта болып есептеледі.
      2. Вахтаның ұзақтығы күнтiзбелiк отыз күннен аспауға тиiс.
      Теңіз кемелері экипаждарының мүшелері үшін қызметкердің келісімімен вахтаның ұзақтығы күнтiзбелiк бір жүз жиырма күнге дейін ұзартылуы мүмкін.».

      6. 2008 жылғы 4 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2008 ж., № 21, 93-құжат; 2009 ж., № 23, 112-құжат; № 24, 129-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; № 7, 29, 32-құжаттар; № 15, 71-құжат;):

      1) 54-баптың 1-тармағы 10) тармақшасының екінші абзацындағы «(қалааралық) қатынастар» деген сөздер «(облысішілік қалааралық), сондай-ақ қала маңындағы темір жол қатынастары» деген сөздермен ауыстырылсын;

      2) 55-баптың 1-тармағы 10) тармақшасының екінші абзацындағы «iшкi» деген сөз «қалалық және қала маңындағы» деген сөздермен ауыстырылсын;

      3) 56-баптың 1-тармағы 8) тармақшасының үшінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:
      «темір жол қатынасын қоспағанда, әлеуметтік мәні бар қалалық (ауылдық), қала маңындағы және ауданішілік қатынастар бойынша жолаушылар тасымалын ұйымдастыру;».

      7. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Салық кодексіне (Салық кодексі) (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2008 ж., № 22-І, 22-ІІ, 112-құжат; 2009 ж., № 2-3, 16, 18-құжаттар; № 13-14, 63-құжат; № 15-16, 74-құжат; № 17, 82-құжат; № 18, 84-құжат; № 23, 100-құжат; № 24, 134-құжат; 2010 ж., № 1-2, 5-құжат; № 5, 23-құжат; № 7, 28, 29-құжаттар; № 11, 58-құжат; № 15, 71-құжат; № 17-18, 112-құжат):
      528-баптың 2-тармағының 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «1) автомобиль жолдары жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк орган (бұдан әрi – жол органы) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен белгiлi бiр мерзiмге беретiн құжат негiзiнде, жалпыға ортақ пайдаланылатын халықаралық және республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының бөлiнген белдеуiнде жарнама объектілерін орналастыру кезінде, ал тиісінше облыстың немесе ауданның жергілікті атқарушы органы беретiн құжат негiзiнде облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының бөлiнген белдеуiнде жарнама объектiлерiн орналастыру кезiнде;».

       8. «Қазақстан Республикасындағы көлік туралы» 1994 жылғы 21 қыркүйектегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы, 1994 ж., № 15, 201-құжат; Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1996 ж., № 2, 186-құжат; 1998 ж., № 24, 447-құжат; 2001 ж., № 23, 309, 321-құжаттар; № 24, 338-құжат; 2003 ж., № 10, 54-құжат; 2004 ж., № 18, 110-құжат; № 23, 142-құжат; 2005 ж., № 15, 63-құжат; 2006 ж., № 3, 22-құжат; № 14, 89-құжат; № 24, 148-құжат; 2009 ж., № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 17-18, 114-құжат):

      1) 8-баптың бірінші бөлігі «басқару» деген сөзден кейін «және өзін-өзі басқару» деген сөздермен толықтырылсын;

      2) 9-бапта:
      төртінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын:
      «Рентабельдiлiгi қолданылып жүрген реттелетiн тарифтермен қамтамасыз етiлмейтiн жолаушылар тасымалын ұйымдастыру жөнiнде шешiмдер қабылдаған мемлекеттік органдар тасымалдаушылар залалдарын субсидиялауды бюджет қаражаты есебінен:»;
      бесінші бөліктегі «республикалық бюджет қаражаттары» деген сөздер «бюджет қаражаттары» деген сөздермен ауыстырылсын.

      9. «Жол жүрісі қауіпсіздігі туралы» 1996 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1996 ж., № 14, 273-құжат; 2001 ж., № 24, 338-құжат; 2003 ж., № 10, 54-құжат; № 12, 82-құжат; 2004 ж., № 23, 142-құжат; 2005 ж., № 7-8, 23-құжат; 2006 ж., № 1, 5-құжат; № 24, 148-құжат; 2007 ж., № 2, 18-құжат; 2008 ж., № 13-14, 54-құжат; № 23, 114-құжат; 2009 ж., № 23, 100-құжат):
      15-баптың 1-тармағының төртінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:
      «кемінде үш жыл жүргізушілік стажы, оның ішінде кемінде бір жыл «С» санатына жататын көлiк құралдарын жүргiзу стажы бар, жиырма бір жасқа толған адамдарға – жүргізушінің орнын қоспағанда, сегiзден астам отыратын орындары бар және жолаушылар тасымалдауға арналған автомобильдердi («Д» санаты), троллейбустар мен трамвайларды жүргiзуге;».

      10. «Нормативтік құқықтық актілер туралы» 1998 жылғы 24 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1998 ж., № 2-3, 25-құжат; 2001 ж., № 20, 258-құжат; 2002 ж., № 5, 50-құжат; 2004 ж., № 5, 29-құжат; № 13, 74-құжат; 2005 ж., № 17-18, 73-құжат; 2006 ж., № 3, 22-құжат; № 24, 148-құжат; 2007 ж., № 2, 18-құжат; № 12, 86-құжат; № 13, 100-құжат; № 19, 147-құжат; 2008 ж., № 13-14, 55-құжат; № 21, 97-құжат; 2009 ж., № 15-16, 74-құжат; № 18, 84-құжат; № 22, 94-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; № 7, 29-құжат):
      3-1-баптың 11) тармақшасы алып тасталсын.

      11. «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» 2001 жылғы 23 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2001 ж., № 3, 17-құжат; № 9, 86-құжат; № 24, 338-құжат; 2002 ж., № 10, 103-құжат; 2004 ж., № 10, 56-құжат; № 17, 97-құжат; № 23, 142-құжат; № 24, 144-құжат; 2005 ж., № 7-8, 23-құжат; 2006 ж., № 1, 5-құжат; № 13, 86, 87-құжаттар; № 15, 92, 95-құжаттар; № 16, 99-құжат; № 18, 113-құжат; № 23, 141-құжат; 2007 ж., № 1, 4-құжат; № 2, 14-құжат; № 10, 69-құжат; № 12, 88-құжат; № 17, 139-құжат; № 20, 152-құжат; 2008 ж., № 21, 97-құжат; № 23, 114, 124-құжаттар; 2009 ж., № 2-3, 9-құжат; № 24, 133-құжат; 2010 ж., № 1-2, 2-құжат; № 5, 23-құжат; № 7, 29, 32-құжаттар):

      1) 27-баптың 1-тармағының 13) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «13) Қазақстан Республикасының көлік саласындағы заңнамасына сәйкес жолаушылар тасымалын ұйымдастырады;»;

      2) 31-баптың 1-тармағының 9) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «9) Қазақстан Республикасының көлік саласындағы заңнамасына сәйкес жолаушылар тасымалын ұйымдастырады;».

      12. «Автомобиль жолдары туралы» 2001 жылғы 17 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2001 ж., № 17-18, 246-құжат; 2004 ж., № 23, 142-құжат; 2006 ж., № 1, 5-құжат; № 14, 89-құжат; № 24, 148-құжат; 2007 ж., № 16, 129-құжат; 2008 ж., № 15-16, 64-құжат; № 23, 114-құжат; 2009 ж., № 18, 84-құжат):

      1) 1-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар:

      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
      1) автомобиль жолдарын басқарушылар – автомобиль жолдарының меншiк иелерi болып табылатын немесе автомобиль жолдарын шаруашылық жүргiзу немесе оралымды басқару құқығымен, сондай-ақ жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін өтеусіз пайдалану шартына сәйкес басқару жөнiндегi қызметтi жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар;
      2) автомобиль жолдарын пайдаланушылар – жол қозғалысына қатысушылар болып табылатын немесе автомобиль жолдарына бөлiнген белдеу мен жол бойындағы белдеу шегiнде өзге де қызметтi жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар;
      3) автомобиль жолы – автомобильдердiң және басқа да көлiк құралдарының белгiленген жылдамдықпен, жүктемелермен, габаритпен үздiксiз, қауiпсiз жүрiсiн қамтамасыз ететiн, автомобильдер жүрiсiне арналған инженерлiк құрылыстар кешенi, сондай-ақ осы кешендi орналастыру үшiн берiлген жер учаскелерi (көлiк жерлерi) және олардың үстiндегi белгiленген габарит шегiндегi әуе кеңiстiгi;
      4) автомобиль жолын ағымдағы жөндеу - маршруттық тәсілмен орындалатын, бұзылған учаскелерді жөндеу жөніндегі іс-шараларды қоса алғанда, бүкіл жыл бойы жүргізілетін, автомобиль жолдарында авариялық жағдайлар, ақаулар туындауының алдын алу, сондай-ақ автомобиль жолын шұғыл қалпына келтіру және жөндеу тәртібімен орындалатын жұмыстар кешені;
      5) автомобиль жолын жөндеу – ағымдағы, орташа және күрделі жөндеулерді қамтитын, автомобиль жолы ақауларының алдын алу және оларды жою, сондай-ақ көліктік-пайдалану сапаларын қалпына келтіру және жақсарту жөніндегі жұмыстар кешені;
      6) автомобиль жолын күрделі жөндеу – қолданыстағы техникалық санатын өзгертпей, автомобиль жолының көліктік-пайдалану сипаттамаларын қалпына келтіру және (немесе) жақсарту жөніндегі жұмыстар кешені;
      7) автомобиль жолын күтіп ұстау – автомобиль жолын тиісті техникалық жай-күйде ұстау, оның техникалық жай-күйін бағалау жөніндегі, сондай-ақ жолда жүру қауіпсіздігін ұйымдастыру және қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстар кешені;
      8) автомобиль жолын орташа жөндеу – автомобиль жолының бастапқы пайдалану сапаларын және жол құрылыстарын қалпына келтіруге байланысты жұмыстар кешені;
      9) автомобиль жолын реконструкциялау – автомобиль жолын немесе оның жекелеген учаскесін неғұрлым жоғары техникалық санатқа ауыстыра отырып, көліктік-пайдалану сапаларын, қозғалыс қауіпсіздігі мен қолайлылығын арттыруды қамтамасыз ететін жұмыстар кешені;
      10) автомобиль жолының ұзындығы – километрлiк белгiлер бойынша нақты (жергiлiктi жерде) көрсетiлген, объектiлердiң немесе елдi мекендердiң арасындағы жолдың нақты ұзындығы;
      11) ақылы автомобиль жолдары – өздерiне қатысты ақылы негiзде пайдаланылу туралы шешiм қабылданған және онымен жүргенi үшiн ақы алынатын автомобиль жолдары;
      12) ауыр салмақты көлiк құралы – толық массасы немесе жүктеменiң оның осi бойынша бөлiнуi осы жол санаты мен ондағы құрылыстар үшiн рұқсат етiлген шектi жүктеме мөлшерiнен асатын, жүгi бар немесе жүксiз көлiк құралы;
      13) габариті iрi көлiк құралы – нормативтiк құқықтық актiлерде белгiленген габарит мөлшерiнен асатын, жүгi бар немесе жүксiз көлiк құралы;
      14) жол бойындағы белдеулер – көлiк жүрісін және халықтың қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету үшiн шекарасында жер пайдаланудың ерекше шарттары белгiленетiн, автомобиль жолдарына бөлiнген белдеуге жалғасып жатқан жер учаскелерi;
      15) жолға бөлiнген белдеу – автомобиль жолдары алып жатқан, автомобиль жолының тиiстi құрастырмалы элементтерi мен инженерлiк құрылыстарын, сондай-ақ оларды пайдалану үшiн қажеттi ғимараттарды, құрылыстарды, қорғаныштық және әсемдiк орман екпелерiн отырғызуға және жол байланысы құрылғыларын орналастыруға арналған көлiк жерлерi;
      16) жол қызметi – автомобиль жолдарын және олардағы құрылыстарды жобалау, салу, реконструкциялау және жөндеу, сондай-ақ оларды күтiп ұстау мен пайдалану жөнiндегi қызмет;
      17) жол қызметiн басқару – жолдардағы қозғалысты ұйымдастыруға және қауiпсiздiк пен қолайлылықты қамтамасыз етуге, автомобиль жолдары мен құрылыстардың көлiктiк-пайдалану жай-күйiн арттыруға, оларды қорғау тәртiбiн қамтамасыз етуге, нормативтiк құқықтық актiлерде белгiленген мемлекеттiк стандарттар мен озық технологияларды енгiзу негiзiнде автомобиль жолдарын жобалауды, салуды, реконструкциялауды, жөндеудi, күтiп ұстауды және пайдалануды ұйымдастыруға бағытталған iс-шаралар кешенi;
      18) жол қызметінің объектілері – жол-пайдалану кешендері, пайдалану қызметінің қызметкерлеріне арналған тұрғын үйлер, автобус аялдамалары, павильондар, демалыс алаңдары, автомобильдердің қысқа уақыт тоқтауына арналған алаңдар, автомобильдерді техникалық қарауға арналған құрылғылар, жол қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған құрылыстар мен құрылғылар, орман алқаптары, көпірлерге қызмет көрсету әрі оларды қорғау пункттері, технологиялық және авариялық шақыру байланысының құрылғылары;
      19) жол органдары – жалпыға ортақ пайдаланылатын мемлекеттiк автомобиль жолдарын басқаруды жүзеге асыратын автомобиль жолдары жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк орган, оның аумақтық органдары;
      20) жол сервисі объектілері – қонақ үйлер, мотельдер, кемпингтер, автожанармай құю станциялары, техникалық қызмет көрсету станциялары, тамақтандыру және сауда пункттері;
      21) көше (көшенiң көлiк жүретiн бөлiгi) – елдi мекендер шекарасының шегiндегi автомобиль жолы.»;

      2) 2-бапта:
      тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:
      «2-бап. Қазақстан Республикасының автомобиль жолдары туралы заңнамасы»;
      1-тармақтағы «жол қызметiн реттейтiн» деген сөздер алып тасталсын;

      3) 3-бапта:
      1-тармақтағы «қалалар мен» деген сөздер алып тасталсын;
      2-тармақта:
      2) тармақшадағы «республиканың ірі әкімшілік, мәдени және экономикалық орталықтары, сондай-ақ көршілес мемлекеттер арасында көлік қатынасын қамтамасыз ететін автомобиль жолдары және» деген сөздер «республиканың және көршілес мемлекеттердің әкімшілік, мәдени және экономикалық орталықтары арасында көлік қатынасын қамтамасыз ететін автомобиль жолдары, сондай-ақ» деген сөздермен ауыстырылсын;
      2-1) тармақша алып тасталсын;
      4-тармақтағы «Қалалар мен елді» деген сөздер «Елді» деген сөзбен ауыстырылсын;
      7-тармақта:
      екінші бөлігінде:
      бұл өзгерістің мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгеріссіз қалдырылсын;
      «облыстық атқарушы органдар» деген сөздер «облыстың жергілікті атқарушы органдары» деген сөздермен ауыстырылсын;
      төртінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын:
      «Аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының тiзбелерiн аудандардың жергілікті атқарушы органдары облыстардың жергілікті атқарушы органдарымен келісім бойынша бекiтедi.»;
      8-тармақтағы «қалалар мен» деген сөздер алып тасталсын;

      4) 4-бапта:
      мынадай мазмұндағы 2-2-тармақпен толықтырылсын:
      «2-2. Жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдары немесе олардың учаскелері Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларына (несие алушыларға) жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін өтеусіз уақытша пайдалану шартына сәйкес өтеусіз уақытша пайдалануға берілуі мүмкін.»;
      5-тармақтағы «Қалалардың және елді» деген сөздер «Елді» деген сөзбен ауыстырылсын;

      5) мынадай мазмұндағы 4-1-баппен толықтырылсын:

      «4-1-бап. Жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе
                аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын өтеусіз
                уақытша пайдалануға беру

      1. Жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін өтеусіз уақытша пайдалануға беру туралы шешімді несие алушы өтінішінің негізінде тиісінше облыстың немесе ауданның жергілікті атқарушы органы (несие беруші) қабылдайды.
      2. Жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін өтеусіз уақытша пайдалану құқығы бес жылға дейінгі мерзімге беріледі. Өз міндеттерін тиісті түрде атқарған несие алушы шарттың мерзімі өткеннен кейін талаптар тең болған өзге жағдайда жаңа мерзімге шарт жасасуға басқа тұлғаларға қарағанда басым құқыққа ие болады.
      3. Жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін өтеусіз пайдалану шартына сәйкес несие алушы:
      1) Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес көрсетілген автомобиль жолдарын жарамды техникалық жай-күйде ұстауға және оларға жөндеу жүргізуге;
      2) өз есебінен жалпы қауіпсіздік талаптарын сақтауға;
      3) оның өн бойында көлік құралдары қозғалысының жол берілетін жылдамдық режимін қамтамасыз ете отырып, кедергісіз, қауіпсіз, тегін жол жүруді қамтамасыз етуге міндетті.
      4. Жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын реконструкциялау және жөндеу жөніндегі жұмыстарды жүргізуге жол полициясы органдарының келісімімен облыстың немесе ауданның жергілікті атқарушы органы берген рұқсат болған кезде жол беріледі.
      5. Жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін өтеусіз уақытша пайдалануға беру Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен үлгі шарттың негізінде ресімделеді.»;

      6) 6-бапта:
      2-тармақтың төртінші және бесінші бөліктері мынадай редакцияда жазылсын:
      «Жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық маңызы бар автомобиль жолдарының атаулары мен индекстерiн облыстардың жергілікті атқарушы органдары автомобиль жолдары жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органмен келісім бойынша бекiтедi.
      Жалпыға ортақ пайдаланылатын аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының атаулары мен индекстерiн аудандардың жергілікті атқарушы органдары облыстардың жергілікті атқарушы органдарымен келісім бойынша бекiтедi.»;
      3-тармақтың үшінші бөлігіндегі «Қалалар мен өзге елді» деген сөздер «Елді» деген сөзбен ауыстырылсын;

      7) 7-баптың 1-тармағының екінші сөйлеміндегі «жол органдарына тұрақты немесе уақытша пайдалануға» деген сөздер «жол органына – жерді тұрақты пайдалануға, жол салуды, реконструкциялау мен жөндеуді жүзеге асыратын қызмет көрсетушілерге – жерді уақытша пайдалануға» деген сөздермен ауыстырылсын;

      8) 8-бапта:
      3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
      «3. Салынуы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылатын жол қызметi объектiлерi мен жол сервисi объектiлерiн қоспағанда, жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарының бойындағы белдеуде ғимараттар мен құрылыстар салуға тыйым салынады.»;
      4-тармақтағы «жол органдарымен» деген сөздер «автомобиль жолдары жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органмен» деген сөздермен ауыстырылсын;

      9) 9 және 10-баптар мынадай редакцияда жазылсын:

      «9-бап. Автомобиль жолдарына бөлiнген белдеудi пайдалану
              тәртiбi

      1. Жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарына бөлiнген белдеу жерлерi жол органдарының немесе концессионерлердiң иелiгiнде әрi пайдалануында болады және автомобиль жолдарын дамытуға, көркейтуге ғана арналады.
      2. Жол қызметі, сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін, жол полициясы, санитариялық-эпидемиологиялық бақылау, кеден қызметі, шекара, көліктік бақылау бекеттерін, ветеринариялық және фитосанитариялық бекеттерді қоспағанда, жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарының бойынан бөлiнген белдеу шегінде ғимараттар мен құрылыстар салуға, сондай-ақ инженерлік коммуникациялар төсеуге тыйым салынады.
      3. Жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарына бөлiнген белдеудiң жол органдары немесе концессионер пайдаланбайтын жер учаскелерiн:
      1) жалпыға ортақ пайдаланылатын халықаралық және республикалық маңызы бар автомобиль жолдарына бөлiнген белдеуде - автомобиль жолдары жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган;
      2) жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарына бөлiнген белдеуде – облыстың немесе ауданның жергілікті атқарушы органы жолдың көлiктiк-пайдаланылу сапасының төмендеуiне жол бермеуі, көлiк құралдары жүрiсiнiң қауiпсiздiгi мен қоршаған ортаны қорғау талаптарын сақтауы шартымен сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру үшiн жеке және заңды тұлғаларға уақытша қысқа мерзiмдi жер пайдалануға беруi мүмкiн.

      10-бап. Жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарының
              бойында сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру

      1. Сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға:
      1) жалпыға ортақ пайдаланылатын халықаралық және республикалық маңызы бар автомобиль жолдарына бөлiнген белдеуде жарнама объектісін орналастыру кезінде – автомобиль жолдары жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган;
      2) жалпыға ортақ пайдаланылатын тиісінше облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарына бөлiнген белдеуде жарнама объектiсiн орналастыру кезінде – облыстың немесе ауданның жергiлiктi атқарушы органы беретiн құжат болған жағдайда жол берiледi.
      2. Бөлiнген белдеудiң шекарасына қойылатын сыртқы (көрнекi) жарнама, өзге де ақпараттық белгiлер мен көрсеткiштер Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес орындалуға және қойылуға тиiс.
      3. Жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарына бөлiнген белдеуде сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру тәртібін Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлейдi. Сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастырғаны үшін ақы Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес алынады.»;

      10) 11-бапта:
      3) тармақшадағы «автомобиль жолдарын,», «ережелерін» деген сөздер тиісінше «Автомобиль жолдарын,» «қағидасын» деген сөздермен ауыстырылсын;
      6-1) тармақшадағы «жатады.» деген сөз алып тасталып, мынадай мазмұндағы 8) және 9) тармақшалармен толықтырылсын:
      «8) жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін өтеусіз пайдалануға берудің үлгі шартын бекіту;
      9) Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Заңда, өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.»;

      11) 12-бапта:
      2-тармақтың 23) тармақшасындағы «әзірлеу жатады.» деген сөздер «әзірлеу;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 24) және 25) тармақшалармен толықтырылсын:
      «24) автомобиль жолдары саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды бекіту;
      25) автомобиль жолдарын күтіп ұстау, ағымдағы, орташа және күрделі жөндеу кезінде орындалатын жұмыс түрлерінің жіктелімін бекіту жатады.»;
      мынадай мазмұндағы 3-тармақпен толықтырылсын:
      «3. Автомобиль жолдары жөніндегі уәкiлеттi мемлекеттік орган осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.»;

      12) 13-бапта:
      1-тармақтың 2) тармақшасындағы «тыңдау жатады.» деген сөздер «тыңдау;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 3) тармақшамен толықтырылсын:
      «3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.»;
      1-1-тармақтың 5) тармақшасындағы «жүзеге асыру жатады.» деген сөздер «жүзеге асыру;» деген сөздермен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 6) және 7) тармақшалармен толықтырылсын:
      «6) жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық маңызы бар автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін өтеусіз уақытша пайдалануға беру туралы шешім қабылдау;
      7) жергілікті мемлекеттік басқару мүдделерінде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жергiлiктi атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.»;
      2-тармақ мынадай мазмұндағы 7) және 8) тармақшалармен толықтырылсын:
      «7) аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін өтеусіз уақытша пайдалануға беру туралы шешім қабылдау;
      8) жергілікті мемлекеттік басқару мүдделерінде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жергiлiктi атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.»;

      13) 14-бапта:
      1-тармақтың екінші сөйлеміндегі «Қалалар мен өзге де елді» деген сөздер «Елді» деген сөзбен ауыстырылсын;
      4-тармақта:
      «мен реконструкциялау» деген сөздер «, реконструкциялау және күрделі жөндеу» деген сөздермен ауыстырылсын;
      «күрделі және» деген сөздер алып тасталсын;

      14) 18-баптың 1-тармағының мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгеріссіз қалдырылсын;

      15) 19-4-баптың 2-тармағының бірінші бөлігіндегі «қалалар мен» деген сөздер алып тасталсын;

      16) 25-баптың 1-тармағындағы «автомобиль жолдарын пайдалану ережелерін» деген сөздер «Автомобиль жолдарын пайдалану қағидасын» деген сөздермен ауыстырылсын.

      13. «Темір жол көлігі туралы» 2001 жылғы 8 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2001 ж., № 23, 315-құжат; 2003 ж., № 10, 54-құжат; 2004 ж., № 18, 110-құжат; № 23, 142-құжат; 2006 ж., № 3, 22-құжат; № 13, 87-құжат; № 14, 89-құжат; № 16, 99-құжат; № 24, 148-құжат; 2007 ж., № 9, 67-құжат; № 19, 148-құжат; 2008 ж., № 15-16, 64-құжат; № 24, 129-құжат; 2009 ж., № 2-3, 18-құжат; № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат):

      1) 1-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негiзгi ұғымдар

      Осы Заңда мынадай негiзгi ұғымдар пайдаланылады:
      1) алушы – багажды, жүк-багажды немесе почта жөнелтiлiмдерiн алатын және тасымалдау құжаттарында көрсетiлген тұлға;
      2) арнайы жылжымалы құрам – магистральдық темір жол желісін және кірме жолдарды күтіп ұстау, оларға қызмет көрсету, қалпына келтіру және жөндеу жөніндегі жұмыстарды жүргізуге арналған өздігінен жүретін және өздігінен жүрмейтін темір жол көлігі құралдары;
      3) арнаулы тасымалдаулар – мемлекет және қорғаныс қажеттерiне арналған арнаулы жүктердi тасымалдау;
      4) әлеуметтiк мәнi бар жолаушы қатынастары – әлеуметтiк мәнiн:
      облысаралық қатынастарда – Қазақстан Республикасының Үкiметi;
      ауданаралық (облысішілік қаларалық) және қала маңындағы қатынастарда жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдар айқындайтын қатынастар;
      5) багаж – жолаушылар немесе почта-багаж поезында тасымалдауға қабылданған, салмағы екi жүз килограмнан аспайтын мүлiк;
      6) бекіту-пломбалау құрылғылары – вагонмен, контейнермен тасымалданатын жүкке қол жеткізілуіне жол бермеу үшін қолданылатын блок қою құрылғыларымен біртұтас конструкцияда орналастырылған бақылау элементтері;
      7) билет кассасы – оларда Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес жол жүру құжаттарын (билеттер) сату жөнінде қызмет көрсетілетін, темір жол вокзалдарында және осы ғимараттардан тыс жерлерде орналасқан жол жүру құжаттарын (билеттерді) сату пункттері;
      8) вагон – темiр жолдармен тасымалдауға арналған өздiгiнен жүрмейтiн тiркемелi көлiк құралы;
      9) вагондар (контейнерлер) операторы – вагондарды (контейнерлердi) меншiк құқығымен немесе өзге де заңды негiздерде иеленушi және (немесе) тасымалдаушымен жасалған шарт негiзiнде вагондар (контейнерлер) операторы қызметін көрсету жолымен тасымалдау процесiне қатысатын және тасымалдау құжаттарында көрсетiлген тұлға;
      10) вагондар (контейнерлер) операторының қызметтері – уәкілетті орган белгілеген тәртіппен шарт негізінде вагондармен (контейнерлермен) қамтамасыз ету, бөлу және вагондар (контейнерлер) қозғалысын басқару жөніндегі қызметтер;
      11) габариті ірі (габариттен тыс) жүк – темір жолдың тікелей көлбеу учаскесіндегі ашық жылжымалы құрамда орналастырған кезде габариті жүк тиеу габаритінің ернеуінен сыймай асып тұрған немесе оның геометриялық қиықтағы дөңесі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген есептелген нормативтерден асып кеткен жүк;
      12) жолаушы – жол жүру құжаты (билетi) бар және поезбен жол жүретiн жеке тұлға;
      13) жолаушы агенттігі – тасымалдаушымен шарттың негізінде жол жүру құжаттарын (билеттерін) ресімдеуге қойылатын талаптардың орындалуын қамтамасыз ететін, өзінің сату пункттері арқылы жол жүру құжаттарын (билеттерін) сату жөнінде қызмет көрсететін тұлға;
      14) жолаушылар тасымалын басқарудың автоматтандырылған жүйесі – жолаушылар тасымалын орталықтан басқару және орындарды электронды резервке сақтау жүйесі;
      15) жол дамытылымы – магистральдық, станция жолдарының, оларды өзара біріктіретін бағыттамалы бұрмалардың, станция мен кірме жолдардың шегінде орналасқан техникалық құралдар мен құрылғылардың жиынтығы;
      16) жөнелтушi – багажды, жүк-багажды немесе почта жөнелтiлiмдерiн жөнелтетiн және тасымалдау құжаттарында көрсетiлген тұлға;
      17) жүк – жүк поезында тасымалдауға шарт бойынша қабылданған мүлiк;
      18) жүк алушы – тасымалдау құжаттарында көрсетiлген және жүктi алушы тұлға;
      19) жүк-багаж – жолаушылар мен почта-багаж поезында тасымалдауға қабылданған, салмағы екi жүз килограмнан артық мүлiк;
      20) жүк жөнелтушi – тасымалдау құжаттарында көрсетiлген және жүктi жөнелтушi тұлға;
      21) жүк жөнелтiлiмi – бiр темiр жол көлiгi жүкқұжатымен тасымалдауға ұсынылатын жүк партиясы;
      22) жүк терминалы – жүк жөнелтушілер мен жүк алушыларға қызметтер кешенін ұсынуға және аралас тасымалдауды жүзеге асыруға арналған кірме жолдағы құрылыстар мен техникалық құралдар кешені;
      23) жылжымалы құрам – жолаушыларды, багажды, жүктi, жүк-багажды және почта жөнелтiлiмдерiн темiр жолдар бойынша тасымалдауға арналған тартқыш көлiк құралдары (локомотивтер), вагондар, өздiгiнен жүретiн және өзге де көлiк құралдары;
      24) контейнер – жүктердi тасымалдауға арналған көп мәрте қолданылатын әмбебап көлiк жабдығы;
      25) контрагент – рельс бойындағы қоймаларға, жүк сақталатын алаңдарға, тиеу-түсiру механизмдерiне және (немесе) басқа тармақ иеленушiнiң кiрме жолдарына жалғасатын кiрме жолдарға меншiк құқығымен немесе өзге де заңды негiздерде иелiк ететiн немесе кірме жолдар қызметтерін пайдаланатын тұлға;
      26) концессия шарттары бойынша темiр жолдар – концессия шарты бойынша салынған және пайдаланылатын әрі магистральдық темiр жол желiсiне енгiзiлмеген темiр жолдар;
      27) концессия шарттары бойынша темiр жол көлiгiнiң объектiлерi – концессия шарты бойынша салынған және пайдаланылатын әрі магистральдық темiр жол желiсiне енгiзiлмеген объектiлер;
      28) концессия шарттары бойынша темiр жол көлiгi объектiлерi бар темiр жол қызметтерi – концессия шарты бойынша салынған және пайдаланылатын темiр жол көлiгi объектiлерi бар темiр жолдарды пайдалануға беру және олар бойынша жылжымалы құрамды өткiзудi ұйымдастыру жөнiндегi қызметтер;
      29) кiрме жолдар – жүк жөнелтушiлерге, жүк алушыларға қызмет көрсетуге арналған және тiкелей немесе басқа да кiрме жолдар арқылы магистральдық және (немесе) станциялық жолдарға жалғасатын темiр жолдар;
      30) кiрме жолдар қызметтерi – тармақ иеленушiнiң кiрме жолдарды пайдалануға беру жөніндегі немесе оның жүк жөнелтушілер мен жүк алушыларға көрсететiн қызметтері;
      31) қабылдау-тапсыру (беру-шығару) жолдары – қабылдау-тапсыру операцияларын орындау үшін станция немесе кірме жол шегінде вагондарды темір жолдарға шығару-жинау шартында белгіленген темір жолдар;
      32) қабылдау-тапсыру операциялары – жүктерді, вагондарды, контейнерлерді қабылдау (тапсыру) кезінде орындалатын, белгіленген тәртіппен құжаттық ресімделген іс-әрекеттер;
      33) қауiптi жүктер – өздерiне тән қасиеттерiне байланысты адамдардың, жануарлардың өлiмiне, жарақаттануына немесе ауруға шалдығуына, жарылысқа, өртке, мүлiктердiң бұзылуына немесе жойылуына себеп болуы, сондай-ақ қоршаған ортаға зиян келтiруi мүмкiн жүктер;
      34) қол жүгi – жолаушының вагонда өзiмен бiрге ақысыз тасымалдайтын, салмағы мен габаритi бойынша белгiленген мөлшерден аспайтын жеке заттары;
      35) локомотив инфрақұрылымының объектілері – тартқыш жылжымалы құрамды пайдалануды әрі жарақтандыруды қамтамасыз етуге және локомотив бригадаларына қызмет көрсетуге арналған объектілер;
      36) локомотив инфрақұрылымының операторы – меншік құқығымен немесе өзге де заңды негіздерде локомотив инфрақұрылымының объектілеріне иелік ететін және локомотивтiк тартқыш операторларына қызмет көрсететін тұлға;
      37) локомотивтiк тартқыш операторы – меншiк құқығымен немесе өзге де заңды негiздерде тартқыш көлiк құралына (локомотивке) иелік ететін, оны күтiп ұстауды, пайдалануды қамтамасыз ететiн және локомотивтiк тартқыш қызметтерін ұсынуға уәкілетті орган берген рұқсаты бар тұлға;
      38) локомотивтiк тартқыш қызметтерi – темiр жолдар бойынша тартқыш көлiк құралымен (локомотивпен) жылжымалы құрамның орнын ауыстыру жөнiнде көрсетiлетiн қызметтер;
      39) магистральдық жолдар – Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында жалпыға ортақ пайдаланылатын темiр жол көлiгiнiң жұмыс iстеуiне және басқа мемлекеттермен темiр жол қатынасын қамтамасыз етуге арналған темiр жол станцияларын қосатын темiр жолдар;
      40) магистральдық темiр жол желiсi – магистральдық және станциялық жолдарды, сондай-ақ электрмен жабдықтау, сигнализация, байланыс объектiлерiн, құрылғыларды, жабдықтарды, үйлерді, ғимараттарды, құрылыстарды және оның жұмыс iстеуi үшiн технологиялық жағынан қажеттi өзге де объектiлердi қамтитын магистральдық темiр жол инфрақұрылымы;
      41) магистральдық темiр жол желiсiнiң қызметтерi – магистральдық темiр жол желiсiн пайдалануға ұсыну және онымен жылжымалы құрамды өткiзудi ұйымдастыру жөнiндегi қызметтер;
      42) магистральдық темiр жол желiсiнiң операторы – магистральдық темiр жол желiсi қызметтерiн көрсету және тасымалдау процесiн басқару үшiн мемлекет құрған ұйым;
      43) маневрлік жұмыс – вагондарды өңдеу, сұрыптау, тарқату, тиеуге, түсіруге, жөндеу жолына (жолынан), салмағын өлшеуге әкелу-әкету, поездарды құрастыру, тарқату кезінде олардың орнын ауыстыру, жылжымалы құрамды бір жолдан басқасына ауыстырып қою, локомотивтердің станция шегіндегі қозғалысы, арнайы жылжымалы құрамның, тартқыш көлік құралдарының (локомотивтер немесе моторвагондық жылжымалы құрамдардың) орнын ауыстыру;
      44) пайдалану құжаттамасы – темiр жол көлiгi мен жабдықтарын пайдалану тәртiбiн белгiлейтiн құжаттама;
      45) поезд – белгіленген сигналдары, вагонсыз локомотивтері, моторлы вагондары мен арнайы өздігінен жүретін жылжымалы құрамы бар, бір немесе бірнеше жұмыс істеп тұрған тартқыш көлік құралдары (локомотивтерімен немесе моторлы вагондарымен жылжымалы құрамдары) бар вагондардан құралған әрі түйістірілген, магистральдық темір жол желісі операторы белгілеген маршрут бойынша жүретін вагондар құрамы;
      46) салмағы ауыр жүк – массасы мен ұзындығы немесе вагонның жақтауына (еденіне) жүктемесі жүктерді тиеу мен бекітудің техникалық шарттарында белгіленген, әмбебап жылжымалы құрамда тасымалдау кезінде рұқсат етілетін шамадан асатын жүк;
      47) станциялық жолдар – кiрме жолдарды қоспағанда, темiр жол станциясының шекарасындағы темiр жолдар;
      48) тармақ иеленушi – меншiк құқығымен немесе өзге де заңды негiздерде темiр жолдың кiрме жолдарын иеленушi тұлға;
      49) тасымалдау – тасымалдаушының, магистральдық темiр жол желiсi операторының, локомотивтiк тартқыш операторының, вагондар, контейнерлер операторының және тасымалдау процесiне басқа да қатысушылардың багажды, жүктердi, жүк-багажды, почта жөнелтілімдерін жөнелту пунктiнен жеткізу межеленген пунктке апару мақсатында орындайтын өзара байланысты iс-қимылдарының жиынтығы;
      50) тасымалдауға болатын мерзiм – тез бүлiнетiн багаждың, жүктiң, жүк-багаждың сертификатта (сапалық куәлiкте) көрсетiлген деректер негiзге алынып, жолда болуының ықтимал шектi мерзiмi;
      51) тасымалдау қағидалары – тасымалдау процесiнiң барлық қатысушыларының қызметiн және өзара қатынастарын реттейтiн нормативтiк құқықтық актiлер;
      52) тасымалдау құжаттары – ресiмделуi арқылы тасымалдау шарты жасалатын құжаттар (жол жүру құжаты (билет), багаж бен жүк-багаж түбіртегі, темiр жол көлiгi жүкқұжаты);
      53) тасымалдау процесi – тасымалдауларды жүзеге асыру кезiнде орындалатын ұйымдастырушылық және технологиялық тұрғыдан өзара байланысты iс-әрекеттер мен операциялар жиынтығы;
      54) тасымалдау процесiнiң қатысушысы – темiр жол көлiгi саласында кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге асыратын тұлға;
      55) тез бүлiнетiн багаж, жүк, жүк-багаж – жарамдылық мерзiмi шектеулi және тасымалдау мен сақтаудың ерекше жағдайын талап ететiн багаж, жүк, жүк-багаж;
      56) темір жол вокзалы – халыққа темір жол көлігімен тасымалдау және багажды, жүк-багажды қабылдау-беру жөнінде қызмет көрсетуге арналған үйлер, ғимараттар (жолаушы платформаларын және вокзал өтпелерін қоса алғанда) және басқа да мүлік түрлерінің кешені;
      57) темiр жолдар – жылжымалы құрамның жүруi жүзеге асырылатын жылжымайтын мүлiк объектiлерi (магистральдық, станциялық, кiрме жолдар);
      58) темiр жол көлiгi – темiр жолдармен тасымалдауды қамтамасыз ететiн көлiк түрi;
      59) темiр жол көлiгiндегi тасымалдаушы (бұдан әрi – тасымалдаушы) – жылжымалы құраммен тасымалдауды жүзеге асыратын және тасымалдау құжаттарында көрсетiлген тасымалдаушы;
      60) темiр жол көлiгiнiң қорғалатын аймақтары – тасымалдау қауiпсiздiгiн, темiр жол көлiгi құрылыстарының, құрылғыларының және басқа объектiлерiнiң сақталуын, төзiмдiлiгi мен берiктiгiн қамтамасыз ету үшiн қажеттi жер учаскелерi;
      61) темір жол қатынасы – жөнелту және межелі пункттер арасында темір жол көлігімен жолаушыларды, багажды, жүктерді, жүк-багажды және почта жөнелтілімдерін тасымалдау;
      62) темiр жол станциясы – поездар қозғалысын реттеудi, өткiзу қабiлетiн қамтамасыз ететiн және оларды қабылдау, жөнелту және (немесе) тоғыстыру, басып озу жөнiндегi, жолаушыларға қызмет көрсету, багажды, жүк-багажды, почта жөнелтiлiмдерiн және (немесе) жүктердi қабылдау, беру жөнiндегi операцияларды, сондай-ақ маневрлік жұмысты жүргiзуге мүмкiндiк беретiн жол дамытылымы бар, магистральдық жолдарды учаскелерге бөлетiн пункт;
      63) уәкiлеттi орган – темір жол көлігі саласындағы басшылықты, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген шекте салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
      64) Ұлттық тасымалдаушы – мәртебесiн Қазақстан Республикасының Yкiметi айқындайтын, жылжымалы құраммен арнаулы тасымалдауларды орындайтын және жолаушыларды, багажды, жүк-багажды, почта жөнелтiлiмдерiн және (немесе) жүктердi тасымалдау жөнiнде қызметтер көрсететiн тасымалдаушы;
      65) Ұлттық темiр жол компаниясы – Қазақстан Республикасы Үкiметінің шешiмi бойынша құрылған, ұлттық басқарушы холдинг бірден бір акционерi болып табылатын, магистральдық темiр жол желiсiн күтiп-ұстауды және пайдалануды жүзеге асыратын, сондай-ақ магистральдық темiр жол желiсi қызметтерiн көрсететiн акционерлiк қоғам;
      66) экспедитор – тасымалдау құжаттарында көлiк экспедициясы шартының негiзiнде тасымалдаудың төлеушiсi ретiнде көрсетiлуi мүмкiн, жүк тасымалдауларын ұйымдастыру жөнiнде қызметтер көрсететiн тұлға.»;

      2) 2-бапта:
      1-тармақтың 1) тармақшасындағы «қызметiне» деген сөз «қызметін ұсынуға және алуға» деген сөздермен ауыстырылсын;
      2-тармақта:
      1) тармақшадағы «желiсiн» деген сөзден кейін «және жылжымалы құрамын» деген сөздермен толықтырылсын;
      5) тармақшадағы «кәсіпкерлікке» деген сөздерден кейін «және жеке инвестицияларды тартуға» деген сөздермен толықтырылысын;
      10) тармақшадағы «жәрдемдесу болып табылады.» деген сөздер «жәрдемдесу;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 11) тармақшамен толықтырылсын:
      «11) транзиттік және халықаралық тасымалдауларды кеңейту болып табылады.»;

      3) 3-баптың 3-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «3. Өзiнiң жылжымалы құрамы жоқ тасымалдау процесiне қатысушылар шарттың негізінде локомотивтiк тартқыш операторының және вагондар (контейнерлер) операторының қызметтерін пайдаланады.»;

      4) 4-баптың тақырыбындағы және 1-тармағындағы «заңдар» деген сөз «Қазақстан Республикасының заңнамасы» деген сөздермен ауыстырылсын;

      5) мынадай мазмұндағы 5-1-баппен толықтырылсын:

      «5-1-бап. Темір жолдарды сыныптау

      Темір жолдарды сыныптау тәртібін уәкілетті орган жолаушы және жүк поездары қозғалысының жүк сыйымдылығы мен рұқсат етілетін ең жоғары жылдамдықтарының үйлесімділігіне қарай айқындайды.»;

      6) 6-бапта:
      1-тармақтағы «магистралдық темiр жол желiсiн пайдалану ережелерінде» деген сөздер «Магистральдық темiр жол желiсiн пайдалану қағидасында» деген сөздермен ауыстырылсын;
      3-тармақтың екінші бөлігіндегі «тасымалдаушылардың магистралдық темiр жол желiсi көрсететiн қызметтерге кемсiтусiз қол жеткiзу ережелерінде» деген сөздер «Магистральдық темiр жол желiсiн пайдалану қағидасында» деген сөздермен ауыстырылсын;

      7) 6-1-баптағы «магистралдық темiр жол желiсiн пайдалану ережелерінде» деген сөздер «Магистральдық темiр жол желiсiн пайдалану қағидасында» деген сөздермен ауыстырылсын;

      8) мынадай мазмұндағы 6-2-баппен толықтырылсын:

      «6-2-бап. Темір жол қатынастарының түрлері

      1. Темір жол қатынастары мынадай түрлерге:
      1) жолаушыларды, багажды, жүк-багажды және почта жөнелтілімдерін тасымалдау;
      2) жүк тасымалдау болып бөлінеді.
      2. Жолаушыларды, багажды, жүк-багажды және почта жөнелтілімдерін тасымалдау:
      1) халықаралық – Қазақстан Республикасы мен шет мемлекеттер арасында немесе Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзитпен тасымалдау;
      2) республикаішілік – Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан жөнелту және межелі станциялар арасындағы тасымалдаулар болып бөлінеді.
      3. Әкімшілік-аумақтық белгісі бойынша республикаішілік жолаушылар мен жүк тасымалдау:
      1) облысаралық – әртүрлі облыстардағы жөнелту және межелі станциялар арасында жүзеге асырылатын немесе республикалық маңызы бар қалалармен, астанамен елді мекендерді жалғастыратын тасымалдау;
      2) ауданаралық (облысішілік қаларалық) – бір облыс шегіндегі жөнелту және межелі станциялар арасындағы тасымалдау;
      3) қала маңындағы – елді мекеннің белгіленген шекарасынан бастап есептелетін, ұзақтығы елу километрге дейінгі қала маңындағы аймақты қаламен жалғастыратын маршруттар бойынша тасымалдау болып бөлінеді.
      4. Жүктерді тасымалдау:
      1) халықаралық – Қазақстан Республикасы мен шет мемлекеттер арасында немесе Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзитпен тасымалдау;
      2) республикаішілік – Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан жөнелту және межелі темір жол станциялары арасындағы тасымалдау болып бөлінеді.»;

      9) 7-баптағы «Yкiметiнiң шешiмi бойынша» деген сөздер «Yкiметi белгілеген тәртіппен» деген сөздермен ауыстырылсын;

      10) 8-баптың 5-тармағында:
      мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:
      «Локомотивтiк тартқыш операторы шартқа сәйкес локомотивтік инфрақұрылым операторының қызметтерін пайдаланады.»;
      екінші бөліктегі «Тартқыш көлiк құралының (локомотивтiң) иесi» деген сөздер «Локомотивтік тартқыш операторы» деген сөздермен ауыстырылсын;

      11) 12-бапта:
      2-тармақтағы «(қалааралық) және iшкi» деген сөздер «(облысiшiлік қалааралық) және қала маңындағы» деген сөздермен ауыстырылсын;
      2-1-тармақ «қатынастар бойынша» деген сөздерден кейін «барлық жүру жолында» деген сөздермен толықтырылсын;

      12) 14-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «14-бап. Темiр жол көлiгiндегi мемлекеттiк басқару

      1. Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң темiр жол көлiгi саласындағы құзыретiне:
      1) темiр жол көлiгiн дамыту тұжырымдамасы мен бағдарламаларын бекiту;
      2) Ұлттық темiр жол компаниясының мәртебесiн белгiлеу;
      3) Ұлттық темiр жол компаниясы мен тасымалдаушылардың тасымалдауды жүзеге асыру кезiндегі мемлекеттiк органдармен өзара iс-қимылының тәртiбiн белгiлеу;
      4) Магистральдық темiр жол желiсiн пайдалану қағидасын бекiту;
      5) Магистральдық, станциялық және кiрме жолдарда қозғалыс қауiпсiздiгi талаптарының сақталуын тексеру қағидасын бекiту;
      6) магистральдық темiр жол желiсiне кiретiн магистральдық жолдардың тiзбесiн бекiту;
      7) Темiр жол көлiгiнiң қауiптiлiгi жоғары аймақтарда жолаушылардың, азаматтардың болуы және объектiлерді орналастыру, оларда жұмыс жүргiзу, темiр жолдар арқылы жүру және өту қағидасын бекiту;
      8) арнаулы тасымалдауларды жүзеге асыру тәртiбiн белгiлеу;
      9) жолаушыларды, багажды, жүктерді, жүк-багажды және почта жөнелтілімдерін тасымалдау қағидасын бекіту;
      10) темiр жол көлiгiмен тасымалдау кезiнде жүктердiң әскерилендiрiлген күзетiн қамтамасыз ету тәртiбiн айқындау;
      11) Тасымалдаушының әлеуметтiк мәнi бар қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдауды жүзеге асыруына байланысты залалдарын субсидиялау қағидасын бекiту;
      12) әлеуметтiк мәнi бар облысаралық жолаушы қатынастарын айқындау;
      13) Залалдары республикалық бюджеттен субсидиялауға жататын әлеуметтік мәні бар облысаралық қатынастар бойынша темір жолда жолаушылар тасымалдауды жүзеге асыратын тасымалдаушыларды айқындау жөніндегі ашық тендер негізінде конкурс өткізу қағидасын бекіту;
      14) әлеуметтік мәні бар қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдауды жүзеге асыратын тасымалдаушылардың залалдарын субсидиялау көлемдерін айқындау әдістемесін бекіту;
      15) Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзиттiк жолаушылар қатынасына тыйым салу туралы шешiмдер қабылдау;
      16) Қазақстан Республикасының аумағына (аумағынан) тасымалдауды шектеу туралы, багаж, жүк және жүк-багаж әкелуге, әкетуге, олардың транзитiне тыйым салу туралы шешiмдер қабылдау;
      17) темiр жол көлiгiндегi техникалық реттеу объектiлерiне және оның тiршілiк циклiнiң процестерiне қойылатын техникалық регламенттердi бекiту;
      18) Темiр жол көлiгiндегi қауiпсiздiк қағидасын бекiту;
      19) Жеке және заңды тұлғалар қаражаты есебінен салынған объектілерді магистральдық темір жол желісі құрамына беру қағидасын бекіту;
      20) Темір жол вокзалдары қызметін ұйымдастыру қағидасын бекіту;
      21) Жолаушыларды облысаралық және халықаралық қатынастарда тасымалдауды ұйымдастыру қағидасын бекіту;
      22) Жол жүру құжаттарын (билеттерін) сатуды ұйымдастыру кезінде жолаушы тасымалдауларын басқарудың автоматтандырылған жүйесіне қол жеткізу және өзара технологиялық іс-қимыл жасау қағидасын бекіту;
      23) Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Заңда, өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.
      2. Уәкілетті органның құзыретіне:
      1) темiр жол желісін және темiр жол көлiгiн дамыту тұжырымдамасы мен бағдарламаларын бекiту;
      2) темiр жол көлiгi саласындағы қатынастарды реттейтiн нормативтiк құқықтық актiлердi әзiрлеу;
      3) магистральдық темiр жол желiсiнiң жұмыс iстеуi үшiн технологиялық қажеттi станция жолдарының, электрмен жабдықтау, сигнализация, байланыс объектiлерiнiң, құрылғылардың, жабдықтардың, үйлердiң, құрылыстардың, ғимараттардың және өзге де объектiлердiң тiзбесiн табиғи монополиялар салаларындағы және реттелетiн нарықтардағы басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттiк органмен келiсiм бойынша бекiту;
      4) Тасымалдау процесіне қатысушылардың өзара технологиялық іс-қимыл жасау қағидасын бекіту;
      5) темiр жол көлiгiнiң жұмыс iстеу, оларды бұзушылықты анықтау мен жолын кесу жөнiнде шаралар қабылдау тәртiбiн айқындайтын Қазақстан Республикасының заңдары мен Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулыларының талаптарын жеке және заңды тұлғалардың сақтауын мемлекеттiк бақылау;
      6) жылжымалы құрамды тiркеу тәртiбiн белгiлеу;
      7) тасымалдауды ұйымдастыруға және (немесе) тасымалдауға байланысты қызметтердi орындауға жасалған шарттар бойынша мiндеттемелердi қамтамасыз ету тәртiбi мен шараларын белгiлеу;
      8) қозғалыс қауiпсiздiгi мен қоршаған ортаны қорғаудың белгiленген талаптарына жай-күйi сай келмейтiн магистральдық темiр жол желiсiнiң, темiр жолдар мен жылжымалы құрамның объектiлерiн пайдалануды тоқтата тұру және тоқтату;
      9) темiр жол көлiгiмен тасымалдау кезiнде әскерилендiрiлген күзетпен алып жүруге жататын жүктердiң тiзбесiн бекiту;
      10) халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру;
      11) кеден ісі саласындағы уәкілетті органмен бірлесіп, темір жол көлігімен тасымалданатын жүкті кедендік ресімдеу кезіндегі Қазақстан Республикасының кеден органдары мен тасымалдаушының өзара іс-қимыл жасау қағидасын бекіту;
      12) темiр жол көлiгi қызметкерлерiн кәсiби үздік белгiсiмен марапаттау тәртiбiн бекiту;
      13) қозғалыс қауiпсiздiгi талаптарының бұзылуы туралы статистикалық ақпарат қалыптастыру;
      14) өз құзыретi шегiнде әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы мәселелердi қарау;
      15) темір жол көлігінде сигнализация жөніндегі нұсқаулықты бекіту;
      16) экспедиторлар қызметiн ұсыну тәртiбiн айқындау;
      17) вагондар (контейнерлер) операторлары ұсынатын қызметтер тәртiбiн айқындау;
      18) локомотивтік тартқыш қызметтерін көрсету тәртiбiн айқындау;
      19) Кірме жолдарды пайдалану қағидасын бекіту;
      20) магистральдық темiр жол желiсiнде көрсетiлетiн қызметтерге кiретiн операциялардың тiзбесiн табиғи монополиялар саласындағы және реттелетiн нарықтардағы басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттiк органмен келiсiм бойынша бекiту;
      21) кiрме жолдарда көрсетiлетiн қызметтерге кiретiн операциялардың тiзбесiн табиғи монополиялар салаларындағы және реттелетiн нарықтардағы басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттiк органмен келiсiм бойынша бекiту;
      22) жылжымалы құрамды, арнайы жылжымалы құрамды сыныптау тізбесін бекіту;
      23) поездардың қозғалысы және темір жол көлігіндегі маневрлік жұмыс жөніндегі нұсқаулықты бекіту;
      24) Жүк және жолаушылар вагондарының және тартқыш жылжымалы құрамның қызметін пайдалану мерзімдерін ұзарту қағидасын бекіту;
      25) Темір жол көлігін техникалық пайдалану қағидасын бекіту;
      26) Қорғау аймақтары жерiнiң көлемiн, оларды пайдалану режимiн айқындау және бөлiнген белдеуде темiр жол көлiгiнiң қажетi үшiн жердi пайдалану жөнiндегi қағиданы бекiту;
      27) Темір жол өтпелерін пайдалану қағидасын бекіту;
      28) нысанды киім (погонсыз) мен айырым белгілерінің үлгілерін, нысанды киiм кию тәртібін, онымен қамтамасыз ету нормаларын және оны киіп жүруге құқығы бар мемлекеттік көліктік бақылау органдары қызметкерлері лауазымдарының тізбесін бекіту;
      29) жолаушыларды, багажды, жүк-багажды, жүктерді тасымалдау туралы және тасымалдау кезінде жылжымалы құрамды пайдалану туралы есептілікті есепке алуды жүргізу мен беру тәртібін бекіту;
      30) Локомотивтiк тартқыш қызметтерiн көрсетудi ұсынуға рұқсат беру қағидасын бекіту;
      31) Қазақстан Республикасының аумағында темір жол көлігіндегі апаттарды, аварияларды тергеуге қатысу;
      32) поездар қозғалысына байланысты қызметтік терминдерді бекіту;
      33) жолаушы поездарының құрамындағы жылжымалы құрамды тіркеу және оның бағытпен жүруінің тәртібі мен шарттарын айқындау;
      34) «Жеке кәсiпкерлiк туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ведомстволық есептiлiктiң, тексеру парақтарының нысандарын, тәуекел дәрежесiн бағалау критерийлерiн, жыл сайынғы тексерулер жоспарларын әзiрлеу және бекiту;
      35) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді орындау жатады.
      3. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың жергiлiктi өкілді органдарының темiр жол көлiгi саласындағы құзыретiне:
      1) әлеуметтік мәні бар ауданаралық (облысішілік қалааралық) және қала маңындағы жолаушылар қатынасының тізбесін бекіту;
      2) әлеуметтiк мәнi бар тасымалдауларды субсидиялау бағдарламасын бекiту;
      3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.
      4. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергiлiктi атқарушы органдарының темiр жол көлiгi саласындағы құзыретiне:
      1) ауданаралық (облысішілік қалааралық) және қала маңындағы жолаушылар қатынасын ұйымдастыру туралы шешімдерді тасымалдаушы қабылдайтын жағдайларды қоспағанда, осындай шешім қабылдау;
      2) төтенше жағдайлар туындаған кезде тасымалды уақытша тоқтату туралы шешімдер қабылдау;
      3) әлеуметтік мәні бар ауданаралық (облысішілік қалааралық) және қала маңындағы жолаушылар қатынастары (маршруттар) бойынша темір жол көлігімен жолаушылар тасымалдарын жүзеге асыруға байланысты тасымалдаушының залалдарын субсидиялау;
      4) ауданаралық (облысішілік қалааралық) және қала маңындағы қатынастарды айқындау;
      5) Қазақстан Республикасының заңнамасында жергiлiктi атқарушы органдарға жүктелген өзге де өкілеттіктерді жергілікті мемлекеттік басқару мүдделерінде жүзеге асыру жатады.»;

      13) 16-бапта:
      1-тармақтағы «магистралдық темiр жол желiсiн пайдалану ережелерiне» деген сөздер «Магистральдық темiр жол желiсiн пайдалану қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;
      2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
      «2. Магистральдық темiр жол желiсiнiң операторы Магистральдық темір жол желісіндегі техникалық пайдалану, қозғалыс қауіпсіздігі қағидасына, Қазақстан Республикасының техникалық реттеу туралы, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық салауаттығы саласындағы заңнамасының және Қазақстан Республикасы экологиялық заңнамасының талаптарына сай келмейтiн жылжымалы құрамды магистральдық темiр жол желiсiне жiбермеуге мiндеттi.»;

      14) 17-баптың 1-тармағы мынадай мазмұндағы екінші сөйлеммен толықтырылсын:
      «Тиісті жол дамытылымы бар темір жол станциясында поездарды құрастыру және тарқату жөніндегі маневрлік жұмыстар және поездармен техникалық операциялар жүргізілуі мүмкін.»;

      15) 2-тарау мынадай мазмұндағы 17-1-баппен толықтырылсын:

      «17-1-бап. Темір жол вокзалы

      1. Темір жол вокзалында билет кассалары, күту үй-жайлары, санитариялық-тұрмыстық үй-жайлар және ақпараттық қызмет көрсететін объектілер, медициналық пункт, қоғамдық тәртіпті қорғау пункті болуға тиіс.
      2. Темір жол вокзалында халық жолаушылар поездарының жөнелтілу және келу уақыттары, жолаушылардың жол жүру және багажды, жүк-багажды тасымалдау құны, поездарда бос орындардың болуы, шұғыл медициналық көмек, шағымдар мен ұсыныстар кітапшасының тұрған орны туралы, билет және багаж кассаларының жұмыс режимі, вокзал үй-жайларының орналасуы, сондай-ақ халыққа көрсетілетін қызметтер тізбесі туралы шынайы ақпаратпен қамтамасыз етіледі.
      3. Жолаушылар платформалары мен перрондарға өту және шығу мүгедектер мен халықтың баяу қимылдайтын топтарына қолжетімді болуға (пандустармен, мамандандырылған лифтілермен жабдықталуға) тиіс.
      4. Меншік құқығымен немесе өзге де заңды негіздерде темір жол вокзалдарын иеленуші тұлғалар темір жол вокзалдарына кіреберістерді және таксилердің, сондай-ақ халыққа қызмет көрсетуге арналған жеке және қоғамдық автокөліктің тұрақ орындарын күтіп ұстауды және жөндеуді қамтамасыз етеді.
      5. Халыққа қызмет көрсетуге арналған вокзал құрылыстары жарамды техникалық жай-күйде ұсталуға тиіс.
      6. Меншік құқығымен немесе өзге де заңды негіздерде темір жол вокзалдарын иеленуші тұлғалар халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және техникалық регламенттің талаптарын сақтауға тиіс.
      7. Темір жол вокзалдары тасымалдау процесінің ажырамас бөлігі болып табылады және Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес пайдаланылуға тиіс.»;

      16) 22-баптың 3-тармағындағы «қызметкері жұмыс режимінің» деген сөздер «қызметкердің жұмыс уақытының және демалыс уақытының есепке алынуының» деген сөздермен ауыстырылсын;

      17) 30-бапта:
      3-тармақтағы «Қозғалыс қауіпсіздігі» деген сөздер «Темір жол көлігі саласындағы қауіпсіздік» деген сөздермен ауыстырылсын;
      4-тармақтың бірінші бөлігі «газ, мұнай құбырларын» деген сөздерден кейін «, автомобиль жолдарын, электр берілісі желілерін» деген сөздермен толықтырылсын;

      18) 31-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «31-бап. Магистральдық инфрақұрылым объектілерін, құрылыстарды,
               темір жол көлігі жылжымалы құрамын, арнайы жылжымалы
               құрамын, конструкцияларын, жабдықтары мен мүкәммалын
               жобалау, өндіру, пайдалану, тасымалдау, сақтау, жөндеу
               және кәдеге жарату кезіндегі қауіпсіздік талаптары

      1. Магистральдық инфрақұрылым объектілерін, құрылыстарын, темір жол көлігі жылжымалы құрамын, арнайы жылжымалы құрамын, конструкцияларын, жабдықтары мен мүкәммалын жобалау, өндіру, пайдалану, тасымалдау, сақтау, жөндеу және кәдеге жарату адамның өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін және Қазақстан Республикасының техникалық реттеу туралы заңнамасының және Қазақстан Республикасы экологиялық заңнамасының сақталуын қамтамасыз ететін жағдайларда жүзеге асырылуы тиіс.
      2. Магистральдық инфрақұрылым объектілерін, темір жол көлігі құрылыстарын, жылжымалы құрамын, арнайы жылжымалы құрамын, конструкцияларын, жабдықтары мен мүкәммалын жобалау, өндіру, пайдалану, тасымалдау, сақтау, жөндеу және кәдеге жарату процестері Техникалық пайдалану қағидасына, техникалық регламенттерге сәйкес жүзеге асырылуға тиіс.
      3. Магистральдық инфрақұрылым объектілерінің, құрылыстарының, темір жол көлігі жылжымалы құрамының, арнайы жылжымалы құрамының, конструкцияларының, жабдықтары мен мүкәммалының жобалау, өндіру, пайдалану, тасымалдау, сақтау және жөндеу процестерінде сақталуын қамтамасыз етуге қойылатын талаптар пайдалану құжаттамасында белгіленеді.»;

      19) 31-131-231-331-4 және 31-5-баптар алып тасталсын;

      20) 35-бапта:
      2-тармақтың екінші бөлігіндегі «, клиенттердi» деген сөз алып тасталсын;
      3-тармақтағы «Клиентке багажды» деген сөздер «Багажды» деген сөзбен ауыстырылсын;

      21) 36-баптың 3-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «3. Жүк жөнелтушiге темiр жол көлiгi жүкқұжатына жөнелту станциясының күнтізбелік мөртабаны қойылған жүктің қабылданғаны туралы түбіртек берiлген кезден бастап жүк тасымалдау шарты жасалды деп есептеледi.»;

      22) 37-баптың 4-тармағы мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:
      «Жүк жөнелтушінің, жүк алушының залалдары Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген тәртіппен өтеуге жатады.»;

      23) 40-бапта:
      1-тармақта:
      11) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «11) тасымалдаулар және тасымалдау ақысы бойынша есеп айырысулар;»;
      16) тармақша «ұстап қалу,» деген сөздерден кейін «өткізу,» деген сөзбен толықтырылсын;
      28 және 30) тармақшалар алып тасталсын;
      33) тармақшадағы «жүргізу талаптары мен тәртіптерін» деген сөздер «жүргізу;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 33-1) және 33-2) тармақшалармен толықтырылсын:
      «33-1) ерекше жағдайларда жүктерді тасымалдауды жүзеге асыру;
      33-2) вагондар мен контейнерлерді жүк түсірілгеннен кейін тазалау және жуу шарттары мен тәртібін;»;
      2-тармақтағы «ережелерін» деген сөз «қағидасын» деген сөзбен ауыстырылсын;

      24) 41-бапта:
      1-1-тармақта:
      бірінші бөлігіндегі «ортақ пайдаланылатын» деген сөздер алып тасталсын;
      екінші бөлік алып тасталсын;
      мынадай мазмұндағы 1-2 және 1-3-тармақтармен толықтырылсын:
      «1-2. Жүк жөнелтуші жүкті тиеу кезінде жүктің орналастырылуы мен бекітілуінің дұрыстығын, тиісті көлік құралының тиелуінің белгіленген нормалары мен схемаларының сақталуын қамтамасыз етуге міндетті.
      1-3. Поездар қозғалысының қауіпсіздігін және тасымалданатын жүктердің сақталуын қамтамасыз ету үшін тасымалдаушы жөнелту алдында жүктің тиелуі мен бекітілуінің дұрыстығын, тиісті көлік құралының тиелуінің белгіленген нормалары мен схемаларының сақталуын тексеруге құқылы.»;

      25) 47-баптың 1-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «1. Егер шартта өзгеше көзделмесе, жүк тасымалдау ақысын және тасымалдаушыға тиiстi өзге де төлемдердi жүк жөнелтушi, экспедитор жүк жөнелтiлгенге дейiн төлейдi.
      Бұл орайда жүк тасымалдау ақысы жүк тасымалдауы жүзеге асырылатын ең қысқа ара қашықтыққа есептеп алынады.
      Ірі габаритті (габариттен тыс) және ауыр салмақты жүктерді тасымалдау жүзеге асырылатын ең қысқа қашықтықты анықтау осындай жүктерді тасымалдауға арналған темір жолдардың техникалық мүмкіндіктерін және өткізу қабілетін ескере отырып жүзеге асырылады.»;

      26) 48-бапта:
      1-тармақтағы «шартта» деген сөз «тасымалдау шартында» деген сөздермен ауыстырылсын;
      2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
      «2. Егер жүктi жеткiзiп беру мерзiмi өткенге дейiн ол межеленген пунктке жеткізілсе және жүк алушыға тапсырылса немесе қабылдау-тапсыру (беру-шығару) жолдарына жеткізілсе, жүк мерзiмiнде жеткiзiлдi деп есептеледi.»;
      3-тармақтағы «түсiруге (жүктен босатуға)» деген сөздер «қабылдау-тапсыру (беру-шығару) жолдарына» деген сөздермен ауыстырылсын;

      27) 49-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «49-бап. Вагондарды, контейнерлердi пайдаланғаны және темір
               жолдарда жылжымалы құрамның бос тұрғаны (тоқтап
               тұрғаны, кідіртілгені) үшiн төлем

      1. Вагондарды, контейнерлердi пайдаланғаны үшін төлемді жүк жөнелтуші, жүк алушы, тармақ иеленуші тасымалдаушыға, ал тиісті шарт болған кезде вагондардың, контейнерлердің иесіне:
      1) тиеу (түсiру) және маневрлiк жұмыстар үшiн тасымалдау қағидасында белгіленген уақытты қоса алғанда, вагондардың, контейнерлердiң жүк жөнелтушілерде, жүк алушыларда, тармақ иеленушілерде болған бүкіл уақыты үшiн;
      2) жүк жөнелтушілердің, жүк алушылардың, тармақ иеленушілердің кінәсінен магистральдық, станциялық жолдарда вагондар мен контейнерлердің бос тұрған (тоқтап тұрған, кiдiртiлген) уақыты үшiн төлейді.
      2. Жүк жөнелтушілердің, жүк алушылардың, тармақ иеленушілердің, вагондар (контейнерлер) иеленушілердің кінәсінен орын алған магистральдық, станциялық жолдарда, сондай-ақ концессия шарттары бойынша темір жолдарда тасымалдаудың технологиялық процесінің бұзылуына әкеп соққан вагондардың бос тұрғаны (контейнерлердің кідіртілгені) үшін олар көрсетілген жолдардың иеленушісіне соларда тұрған уақыты үшін төлеген төлемдерін тасымалдаушыға өтеуге міндетті.
      3. Төлемнің мөлшері Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес белгіленеді.»;

      28) 50-баптың 1-тармағының 2) тармақшасындағы «бекiту-пломбалау құрылғылары бұзылған» деген сөздер «бекiту-пломбалау құрылғылары жоқ болған немесе олар бұзылған» деген сөздермен ауыстырылсын;

      29) 53-баптың 1-тармағында:
      бірінші сөйлем «тез бүлiнетiн» деген сөздерден кейін «, қауіпті» деген сөзбен толықтырылсын;
      екінші сөйлем «тез бүлiнетiн» деген сөздерден кейін «, қауіпті» деген сөзбен толықтырылсын;

      30) 54-баптың 1-тармағының 2) тармақшасы «тез бүлiнетiн» деген сөздерден кейін «, қауіпті» деген сөзбен толықтырылсын;

      31) 55-баптың 4-тармағы:
      «тез бүлiнетiн» деген сөздерден кейін «, қауіпті» деген сөзбен толықтырылсын;
      «есебiнен қайтаруға» деген сөздерден кейін «немесе көлік құралынан жүкті босатуды талап етуге» деген сөздермен толықтырылсын;

      32) 56-баптың 4-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «4. Кiрме жолдарды пайдалану тасымалдау қағидасына сәйкес тармақ иеленуші әзірлейтін және магистральдық темiр жол желiсiнiң операторы бекiтетiн кiрме жолдардағы қозғалысқа қызмет көрсету және оны ұйымдастыру тәртiбi туралы нұсқаулықтың негізінде жүзеге асырылады.»;

      33) 61-баптағы «Кiрме жолдарды пайдалануға, вагондарды» деген сөздер «Вагондарды» деген сөзбен ауыстырылсын;

      34) 64-баптың екінші бөлігіндегі «(қалааралық) және iшкi» деген сөздер «(облысішілік қалааралық) және қала маңындағы» деген сөздермен ауыстырылсын;

      35) 65-бапта:
      4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
      «4. Тасымалдаушы жолаушы көрсеткен межелі станцияға дейiн жол жүру құжатының (билеттiң) сатылуын қамтамасыз етуге мiндеттi. Тасымалдаушы жол жүру құжаттарын (билеттердi) сатуды жолаушы агенттіктерінің билет кассалары арқылы ұйымдастыра алады.»;
      мынадай мазмұндағы 4-1-тармақпен толықтырылсын:
      «4-1. Жол жүру құжаттарын (билеттерді) сату және орындарды резервке қою жолаушы тасымалдауларын басқарудың автоматтандырылған жүйесі арқылы жүзеге асырылады, Ұлттық теміржол компаниясы оған қол жеткізуді уәкілетті органмен келісім бойынша ұйымдастырады.»;

      36) 66-бапта:
      бірінші бөлік мынадай мазмұндағы 15-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «15-1) жолаушы платформаларын пайдалану тәртібі;»;
      екінші бөліктегі «жолаушыларды», «ережелерiн» деген сөздер тиісінше «Жолаушыларды», «қағидасын» деген сөздермен ауыстырылсын;

      37) 66-1-баптың тақырыбындағы және бірінші абзацындағы «жолаушылар», «ережелерiн» деген сөздер тиісінше «Жолаушылар», «қағидасын» деген сөздермен ауыстырылсын;

      38) 67-бапта:
      1-тармақтың 3) тармақшасының бірінші бөлігінде:
      бұл өзгерістің мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгеріссіз қалдырылсын;
      «және» деген сөз «не» деген сөзбен ауыстырылсын;
      «процентiн төлеп» деген сөздер «пайызын төлеп, оларға жеке орын беріп,» деген сөздермен ауыстырылсын;
      2-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «3) қоғамдық тәртiптi, жолаушы вагондарын және жолаушылар тасымалдауына қызмет көрсетуге арналған объектілерді пайдалану қағидасын сақтауға, сондай-ақ тасымалдаушының мүлкiне ұқыпты қарауға және жол жүру барысында да, күту орындарында да өрт қауіпсіздігі қағидасын сақтауға мiндеттi.»;

      39) 68-баптың 1-тармағында:
      мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:
      «Жөнелтушінің жүк-багажы жол жүру құжатын (билетті) ұсынбай тасымалдау құжаты (жүк-багаждың түбіртегі) бойынша қабылданады.»;
      екінші бөліктің бірінші сөйлеміндегі өзгерістің мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгеріссіз қалдырылсын;

      40) 69-баптың 1-тармағының бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
      «1. Багаж бен жүк-багажды жеткiзiп беру мерзiмi поездардың жүру кестесiне сәйкес тасымалдау жүзеге асырылатын жолаушы поезының межелі темiр жол станциясына дейiн жүру уақытымен айқындалады.»;

      41) 72-баптағы «почта туралы» деген сөздер алып тасталсын;

      42) 76-баптың 5-тармағындағы «клиентке» деген сөз алып тасталсын;

      43) 77-бап мынадай мазмұндағы 3-1-тармақпен толықтырылсын:
      «3-1. Жүк жөнелтуші тасымалдаушыны вагондардың (контейнерлердің) пайдаланылмағаны туралы тиеуге дейін кемінде үш тәулік бұрын ескерткен жағдайда айыппұл сомасы үштен бір бөлігіне азайтылады.»;

      44) мынадай мазмұндағы 79-1-баппен толықтырылсын:

      «79-1-бап. Жүктi уақтылы түсiрмегені (босатпағаны) үшін
                 жауапкершілік

      Жүк алушылар жүктердi уақтылы түсірмеген (босатпаған) кезде тасымалдаушы жүктерді тиеу (түсіру) технологиялық уақытынан тыс жиырма төрт сағаттан артық кідіртілген вагондарды және контейнерлерді пайдаланғаны үшін төлемді он еседен аспайтын көлемде арттырады.
      Осы төлемді алу кезінде 49-баптың 2-тармағының нормасы қолданылмайды.»;

      45) 83-баптың 2-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «2. Вагонды, контейнерді тазалаудан бас тартқаны үшін жүк алушыдан тасымалдаушының пайдасына тазалау жөніндегі жұмыстардың екі еселеген құны мөлшерінде айыппұл және тасымалдаушының вагонды, контейнерді тазалау орнына жеткізу жөніндегі шығыстары өндіріп алынады.»;

      46) 88-баптың 4) тармақшасындағы «үш» деген сөз «жеті» деген сөзбен ауыстырылсын;

      47) 10-1-тараудың тақырыбында:
      «көлiктiк» деген сөз «мемлекеттік» деген сөзбен ауыстырылсын;
      бұл өзгерістің мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгеріссіз қалдырылсын;

      48) 88-1-баптың тақырыбы және 1-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:

      «88-1-бап. Темiр жол көлiгi саласындағы мемлекеттік бақылаудың
                 мәні мен мақсаты

      1. Темiр жол көлiгi саласындағы мемлекеттік бақылау (бұдан әрі – көлiктiк бақылау) темiр жол көлiгiнің жұмыс істеу тәртібін айқындайтын Қазақстан Республикасы заңдарының және Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулыларының талаптарын жеке және заңды тұлғалардың сақтауына жүргiзiледi.»;

      49) 88-4-бапта:
      2) тармақшаның төртінші абзацындағы «жүктерді тасымалдау ережелерiн» деген сөздер «Жүктерді тасымалдау қағидасын» деген сөздермен ауыстырылсын;
      6) тармақша алып тасталсын;

      50) 89-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «89-бап. Кiнә қоюдың шарттары мен тәртiбi

      1. Тасымалдаушыға тасымалдау шартынан туындайтын кiнә қоюға жолаушының, жөнелтушiнiң (жүк жөнелтушiнiң), алушының (жүк алушының) құқығы бар.
      Меншік құқығымен немесе өзге де заңды негіздерде вагондарға, контейнерлерге иелік ететін тұлға вагондар, контейнерлер жоғалған, бүлінген жағдайларда тасымалдаушыға кінә қоюға құқылы.
      2. Жеке немесе заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тасымалдау шарты бойынша кінә қою құқығы бар тұлғалардың атынан кінә қоя алады.
      3. Өтiнiш берушiде кінә қою құқығы бар екендігін куәландыратын құжаттар кiнә қоюға қоса берілуге тиiс.
      4. Өтiнiш берушiнiң талаптарын растайтын мына құжаттар түпнұсқа түрiнде кiнә қоюға қоса берілуге тиiс:
      1) жолаушының өміріне немесе денсаулығына келтірілген зиянды өтеу туралы талап қойылған жағдайда – жол жүру құжаты (билет) және жазатайым оқиға туралы акт;
      2) жолаушылар поезының жөнелтiлуi кiдiртiлген немесе ол кешiгiп келген, жол жүргені үшін төлемді қайтару туралы талап қойылған жағдайда – жол жүру құжаты (билет);
      3) багажды, жүк-багажды жоғалтқан, жеткiзiп беру мерзiмiн бұзған, багажды, жүк багажды тасымалдағаны үшін тасымалдау ақысын қайтару туралы талап қойылған жағдайда – багаждың, жүк-багаждың түбіртегі;
      4) багаж, жүк-багаж жетiспеген, бұзылған (бүлiнген) жағдайда – багаж, жүк-багаж түбіртегі мен коммерциялық акт;
      5) жолаушыны, багажды, жүк-багажды тасымалдағаны үшін тариф дұрыс қолданылмаған, багаждың, жүк-багаждың салмағы қате анықталған, тасымалдау төлемдерін айқындау кезіндегі есептеуде қате жіберілген жағдайларда – жол жүру құжаты (билет), багаждың, жүк-багаждың түбіртегі;
      6) жүк түгелдей жоғалған жағдайда – жүктің келіп түспегені туралы межелі станцияның белгісі қойылған жүкті қабылдау туралы түбіртек және жөнелтілген жүктің саны мен құнын растайтын құжат;
      7) жүк жетiспеген, бұзылған (бүлiнген) жағдайда – темiр жол көлiгi жүкқұжаты, межелі станция берген коммерциялық акт және жөнелтілген, жетiспеген, бұзылған (бүлiнген) жүктің саны мен құнын растайтын құжаттар.
      Жүк жөнелтуші мен жүк алушы арасындағы есеп айырысу нормаланған және іс жүзіндегі ылғалдылық ескеріле отырып, жүргізілетін жүк жетіспеген жағдайда, кінә қоюға жүкті жөнелту және беру кезіндегі оның ылғалдылығын растайтын құжаттар қоса беріледі.
      Жүкті беру кезінде оның бағасын арзандату немесе сортын төмендету жүргізілген жүк бұзылған (бүлiнген) жағдайда кінә қою актісіне сараптама актісі қоса беріледі;
      8) жүктi жеткiзiп беру мерзiмдерi бұзылған жағдайда – темiр жол көлiгi жүкқұжаты;
      9) тариф артық төленген жағдайда – темiр жол көлiгi жүкқұжаты немесе жүкті тасымалдауға қабылдау туралы түбіртек және төленгенін растайтын құжаттар;
      10) тасымалдау орындалмаған жағдайда – тасымалдаушының жүкті қайтарғаны туралы белгісі қойылған жүкті тасымалдауға қабылдау туралы түбіртек;
      11) жүк тасымалдаумен байланысты алымдар мен айыппұлдар артық төленген жағдайда – олардың есептелгенін және төленгенін растайтын құжаттар;
      12) тасымалдаушы заңды немесе жеке тұлғаларға тиесілі немесе олар жалға алған вагондарды, контейнерлерді жоғалтқан, зақымдаған жағдайда – межелі станциядағы тасымалдаушының вагондардың, контейнерлердің жеткізілмегені туралы белгісімен жүкті тасымалдауға қабылдау туралы түбіртек, техникалық паспорттар мен оларға меншік құқығын немесе жалға алынғанын растайтын құжаттар.
      5. Бір кінә қоюда осы бапта көрсетілген әртүрлі жағдайлар бойынша талаптар біріктірілмеуі тиіс.
      Жүктің жоғалғаны, жетіспеуі, бүлінгені немесе бұзылғаны үшін кінә қою әрбір жөнелтілім бойынша жеке қойылады.
      Бір атаудағы, бір станцияда бір ғана жүк жөнелтуші бір межелі станцияға бір жүк алушының мекенжайына жөнелткен жүктер бойынша тасымалдауды ресімдеу кезінде тасымалдаушы олар бойынша бір коммерциялық акт жасаған жүк жөнелтілімдері тобы бойынша бір кінә қоюды ресімдеуге рұқсат етіледі.
      Маршруттық немесе топтап тасымалданған жүктер бойынша кінә қою коммерциялық актіде көрсетілген вагондар санына қойылады.
      Жүкті жеткізу мерзімі асып кеткен кезде олар бір тәулік ішінде келсе, бірнеше жүк жөнелтілімін бір кінә қоюда біріктіруге рұқсат етіледі.»;

      51) мынадай мазмұндағы 89-1-баппен толықтырылсын:

      «89-1-бап. Кінә қоюды ресімдеу

      1. Кінә қоюда мынадай мәліметтер көрсетіледі:
      1) кінә қоюшы өтінім берушінің тегі, аты, әкесінің аты немесе толық атауы, почталық деректемелері, оның жасалған күні;
      2) олардың негізінде кінә қойылған мән-жайлар;
      3) өтінім берушінің талаптары, кінә қойылған сома және оның есептеулері, банктік деректемелері;
      4) кінә қоюға қоса берілетін құжаттардың, сондай-ақ басқа да дәлелдемелердің тізбесі.
      2. Жеке тұлғадан келген кінә қоюға өтініш беруші оның жеке басын куәландыратын құжаттың және салық төлеуші куәлігінің көшірмесін қоса беріп, қол қояды.
      Заңды тұлғадан келген кінә қою мөрмен куәландырылады және оған ұйымның басшысы немесе ол өкілеттік берген тұлға қол қояды.
      3. Жүк жөнелтушіге жүктің қабылданғаны туралы түбіртек және жүк алушыға жүкқұжат электрондық деректер алмасу жүйесі арқылы берілген жағдайда, өтініш беруші жөнелтілім нөмірін, жүктің тасымалдауға қабылданған күнін және тасымалдаушының ақпараттық жүйелеріндегі электрондық досьесінің тіркеу деректерін көрсетеді.»;

      52) 90-бап мынадай мазмұндағы 1-1-тармақпен толықтырылсын:
      «1-1. Почтамен жөнелту үшін кінә қою почтамен жөнелтілген күн немесе тасымалдаушының қолына берілген күн кінә қойылған күн болып есептеледі.
      Егер кінә қоюды берудің соңғы күні жұмыс істемейтін күнге дәл келсе, кінә қоюды берудің соңғы күні одан кейінгі жұмыс күні болып есептеледі.»;

      53) 91-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «91-бап. Кiнә қоюды қараудың тәртiбi мен мерзiмдерi

      1. Кiнә қою ол алынған күннен бастап бiр ай мерзiмде қаралуға тиiс.
      Қараудың нәтижесі туралы тасымалдаушы өтініш берушіні жазбаша нысанда хабардар етеді.
      2. Кiнә қоюға жауапта:
      1) жауап берілетін кінә қоюшы өтініш берушінің тегі, аты, әкесінің аты немесе толық атауы, почталық деректемелері, жауап берілетін кінә қоюдың күні;
      2) кінә қою толық немесе ішінара танылған жағдайда, танылған сома және кінә қоюды қанағаттандыру тәсілі;
      3) кінә қою толық немесе iшiнара қабылданбаған жағдайда, кінә қоюдан бас тартуды негіздейтін, тиiстi нормативтiк құқықтық актiлер мен құжаттарға сiлтеме жасалып, бас тартудың дәлелдері;
      4) жауапқа қоса берілген құжаттар мен өзге де дәлелдемелердің тізбесі көрсетіледі.
      3. Кінә қою толық сомада қанағаттандырылған жағдайда өтініш беруші ұсынған құжаттарды тасымалдаушы қайтармайды.
      Кiнә қою толығымен немесе iшiнара қабылданбаған жағдайда, өтініш берушіге кiнә қоюға қоса берілген құжаттар, сондай-ақ егер өтініш берушіде олар жоқ болса, бас тартуды негіздейтін құжаттар жіберілуге тиіс.
      4. Егер өтініш беруші берген кінә қою осы Заңның талаптары бұзылып ресімделсе, онда осындай кінә қою қайтарудың себептері көрсетіліп, тасымалдаушыға келіп түскен күннен бастап күнтізбелік он күннен кешіктірілмей өтініш берушіге қайтарылады. Осындай кінә қоюды қайтару оны қанағаттандырудан бас тарту болып табылмайды.
      5. Жүк жоғалған және бүлінген жағдайда кінә қоюды қанағаттандыру кезінде өтелуі тиіс сома оның сатушының шотында көрсетілген немесе шартта көзделген бағасы, ал шот болмаған немесе шартта баға көрсетілмеген кезде – салыстырмалы мән-жайлар кезінде әдетте осыған ұқсас тауарлар үшін алынатын баға негізге алынып айқындалады.
      Тасымалдаушы залалды өтеумен қатар, жоғалған, жетіспейтін, бүлінген немесе зақымдалған жүктің тасымалданғаны үшін өндіріп алынған тасымалдау төлемақысын, егер осы төлемақы жүктің құнына енгізілмеген болса, қайтарады.
      Егер жүк тасымалдауға оның құны жарияланып тапсырылса, онда ол жоғалған жағдайда, тасымалдаушы залалды – жарияланған құны мөлшерінде, ал ішінара жоғалған жағдайда – жүктің жоғалған бөлігіне барабар құнының мөлшерінде өтейді.
      6. Егер кінә қоюды қарау кезінде жүктің мекенжайы ауыстырылса, не жүк жөнелтушінің немесе бастапқы жүк алушының өтініші бойынша басқа жүк алушыға берілсе, кінә қою оған жүк берілген жүк алушыны немесе оның өтініші бойынша жүктің мекенжайы ауыстырылған немесе жүк берілген тұлға көрсетіліп, қайтарылады.»;

      54) 93-баптың 1-тармағы «қойылған кiнәға» деген сөздерден кейін «оны қарау мерзімі өткен соң» деген сөздермен толықтырылсын;

      55) 94-баптың 3-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «3. Темір жол көлігінде қызметтік іс жүргізу мен байланыс қазақ және орыс тілдерінде жүргізіледі.
      Поездар қозғалысын жүзеге асыру кезінде уәкілетті орган бекіткен терминдер пайдаланылады.»;

      56) мынадай мазмұндағы 94-1-баппен толықтырылсын:

      «94-1-бап. Есепке алу және есептілік

      Локомотивтiк тартқыштың, вагондардың, контейнерлердің операторлары және тасымалдаушылар жолаушыларды, багажды, жүк-багажды, жүктерді тасымалдау және тасымалдау кезінде жылжымалы құрамды пайдалану туралы уәкілетті орган белгілеген есепке алу және есептілікті ұсыну тәртібін сақтауға міндетті.».

      14. «Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы» 2002 жылғы 17 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2002 ж., № 2, 16-құжат; 2004 ж., № 20, 116-құжат; № 23, 142-құжат; 2005 ж., № 11, 36-құжат; 2006 ж., № 3, 22-құжат; № 24, 148-құжат; 2007 ж., № 9, 67-құжат; № 18, 143-құжат; 2009 ж., № 24, 134-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат):

      1) 1-бапта:
      4) тармақшадағы «шарт» деген сөз «жалға кеме беру (алу) шартының түрі;» деген сөздермен ауыстырылсын;
      8) тармақшадағы «есептеу» деген сөз «есептеуді» деген сөзбен, «бөлу» деген сөз «бөлуді қамтитын, диспашер жасайтын құжат» деген сөздермен ауыстырылсын;
      18) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «18) жүк таситын кеме – жолаушы кемесі болып табылмайтын, жүктерді тасымалдауға арналған кеме;»;
       23) тармақша алып тасталсын;
       24) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «24) кеме иесі – кеменiң меншiк иесі болып табылатынына немесе оны өзге де заңды негiзде пайдалануына қарамастан өз атынан кемені пайдаланатын тұлға;»;
      мынадай мазмұндағы 25-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «25-1) Кеме қатынасының тіркелімі – кемелерді сыныптайтын және олардың техникалық қауіпсіздігін қамтамасыз ететін мемлекеттік мекеме;»;
      29) тармақшадағы «кемелер мен оларға құқықты мемлекеттік тіркеу ережелеріне» деген сөздер «Кемелер мен оларға құқықты мемлекеттік тіркеу қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;
      30) және 36) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын:
      «30) кеменiң сыйымдылығы – кеменің текше метрмен не текше футпен есептелетін, оның жүк үй-жайларының көлеміне қарай тасымалдауға жүк мөлшерін қабылдай алатын мүмкіндігі;»;
      «36) мұнай құйылатын кеме – мұнайды және мұнай өнiмдерiн тасымалдау және сақтау үшін жасалған немесе бейімделген жүк кемесі;»;
      46) тармақша алып тасталсын;
      48) тармақшадағы «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;
      49) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «49) тасымалдаушы – жолаушыларды, багажды, почта жөнелтілімдері мен жүктердi тасымалдау жөнiндегі қызметті көрсететiн және тасымалдау құжаттарында көрсетiлген кеме иесі;»;
      50) және 51) тармақшалар алып тасталсын;
      57) тармақшадағы «және тиеу-түсiру жұмыстары мен өзге де техникалық операцияларды жүзеге асырушы» деген сөздер алып тасталсын;
      мынадай мазмұндағы 57-1) және 57-2) тармақшалармен толықтырылсын:
      «57-1) теңiзде сүйрету – кеменi немесе өзге де жүзбелi объектiнi белгiлi бiр қашықтыққа сүйрету;
      57-2) теңiздегi наразылық – кеме жүзiп бара жатқан немесе тұрған кезеңде орын алған оқиға туралы кеме капитанының дәлелдемелердi қамтамасыз ету мақсатында кеме иесiне мүлiктiк талаптар қоюға негiздеме бола алатын мәлiмдемесi;»;
      58) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «58) уәкiлеттi орган – сауда мақсатында теңiзде жүзу саласындағы басшылықты, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген шекте салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;»;
      мынадай мазмұндағы 58-1) және 60) тармақшалармен толықтырылсын:
      «58-1) Ұлттық теңіз тасымалдаушысы - жолаушыларды, багажды, почта жөнелтілімдері мен жүктерді теңізде тасымалдау жөнінде қызмет көрсететін және Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын заңды тұлға;»;
      «60) шетелдік сыныптау қоғамы – Қазақстан Республикасының Үкіметі таныған, Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында белгiленген тәртiппен кемелердi техникалық байқауды, куәландыруды және сыныптауды жүзеге асыратын шетелдік ұйым.»;

      2) 4-бапта:
      2-тармақта:
      7) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «7) Кемелердi және оларға құқықтарды мемлекеттiк тiркеу қағидасын бекіту;»;
      11) тармақша алып тасталсын;
      13) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «13) Қазақстан Республикасының теңiзшiсi жеке куәлігінің, теңізде жүзу кітапшасының, дипломдарды растаудың үлгiсiн, оларды ресiмдеу, беру, мерзiмiн ұзарту, сондай-ақ алып қою тәртiбiн бекiту;»;
      14) тармақшадағы «каботажды» деген сөзден кейін «және сауда мақсатында теңізде жүзумен байланысты өзге де қызметті» деген сөздермен толықтырылсын;
      16) тармақша алып тасталсын;
      17) тармақшадағы «теңіз», «ережелерді» деген сөздер тиісінше «Теңіз», «қағиданы» деген сөздермен ауыстырылсын;
      18) тармақша алып тасталсын;
      19) тармақшадағы «бекіту жатады.» деген сөздер «бекіту;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 20), 21), 22), 23), 24), 25), 26), 27), 28), 29), 30), 31) және 32) тармақшалармен толықтырылсын:
      «20) Қазақстан Республикасының теңіз порттарында және оларға кіреберістерде кемелердің жүзу және тұрақта тұру қағидасын бекіту;
      21) Кемелердегі авариялық жағдайларды тергеу қағидасын бекіту;
      22) кеме құжаттарының тізбесін, нысандарын және кеме құжаттарын жүргізу қағидасын бекіту;
      23) жолаушыларды, багаж бен жүктерді тасымалдау қағидасын бекіту;
      24) Порт құрылыстары мен теңіз порты акваториясын техникалық пайдаланудың қағидасын бекіту;
      25) Кеме экипажының ең аз құрамына қойылатын талаптарды белгілеу;
      26) Кеме кітабында мемлекеттік тіркелуге жататын кемелердегі көліктік оқиғаларды тергеу қағидасын бекіту;
      27) Кеме жүргізушілерін шағын көлемді кемені басқару құқығына аттестаттау қағидасын бекіту;
      28) Шағын көлемді кемені және олар тоқтайтын базаларды (құрылыстарды) пайдалану қағидасын бекіту;
      29) Шағын көлемді кемені және олар тұратын базаларды (құрылыстарды) техникалық қадағалау қағидасын бекіту;
      30) Кеме тарихын үздіксіз тіркеу журналын жүргізу нысаны мен тәртібін бекіту;
      31) Қазақстан Республикасының теңіз көлігі кемелеріндегі қызмет жарғысын бекіту;
      32) Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Заңда, өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.»;
      3-тармақта:
      бірінші абзацтағы «Сауда мақсатында теңiзде жүзу саласында уәкілетті» деген сөздер «Уәкілетті» деген сөзбен ауыстырылсын;
      1) тармақша «, оның ішінде халықаралық шарттардың орындалуын қамтамасыз ету» деген сөздермен толықтырылсын;
      3), 5-1), 6-1) және 7) тармақшалар алып тасталсын;
      9) тармақша «кемелерге» деген сөздің алдынан «кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын» деген сөздермен толықтырылсын;
      мынадай мазмұндағы 9-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «9-1) кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын кемелердегі көлік оқиғаларын тексеру;»;
      10) тармақшадағы «халықаралық жүзуге шығатын», «техникалық» деген сөздер алып тасталсын;
      11) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «11) лоцмандық қызметті және өзге де теңіз қызметтерін бақылау;»;
      12) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «12) нысанды киім берілетін теңіз көлігіндегі мемлекеттік бақылау қызметкерлері және теңіз көлігі қызметкерлері лауазымдарының (кәсіптерінің) тізбесін, айырым нысаны мен белгілерінің үлгілерін және нысанды киім киіп жүру тәртібін және қамтамасыз ету нормаларын бекіту;»;
      15) тармақшадағы «кемелердiң мемлекеттiк тiзiлiмiндегi» деген сөздер «кеме кітабындағы» деген сөздермен ауыстырылсын;
      17) тармақшадағы «каботажды» деген сөзден кейін «және сауда мақсатында теңiзде жүзумен байланысты өзге де қызметті» деген сөздермен толықтырылсын;
      22) тармақша алып тасталсын;
      23) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «23) порттық құрылыстар мен жасанды аралдардың қауіпсіз пайдаланылуын бақылау;»;
      24), 27), 29) және 30) тармақшалар алып тасталсын;
      32) тармақшадағы «нормативтiк құқықтық актiлердi, Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарын» деген сөздер «Қазақстан Республикасы заңдарының және Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулыларының талаптарын» деген сөздермен ауыстырылсын;
      33) және 36) тармақшалар алып тасталсын;
      40) тармақшаның мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгеріссіз қалдырылсын;
      44) тармақшаның мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгеріссіз қалдырылсын;
      46) тармақша «мемлекеттiк органдарға» деген сөздерден кейін «авариялық жағдайлардың және» деген сөздермен толықтырылсын;
      47) тармақшадағы «жүзеге асыру жатады.» деген сөздер «жүзеге асыру;» деген сөздермен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 48), 49), 50), 51), 52), 53), 54), 55) және 56) тармақшалармен толықтырылсын:
      «48) Теңiз кемелерiн сыныптау және жасау қағидасын бекіту;
      49) Теңiз кемелерiнiң жүк маркасы туралы қағиданы бекiту;
      50) жағалау объектілерін жобалауды, орналастыруды, салуды және пайдалануды келісу;
      51) Теңіз кемелерінің жүк көтергіш құрылғыларын куәландыру қағидасын бекіту;
      52) Теңіз кемелерінің экипаждарын азық-түлікпен қамтамасыз ету қағидасын бекіту;
      53) еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органмен келісім бойынша Қазақстан Республикасының теңіз флоты кемелерінің жүзу құрамының жұмыс уақыты мен демалыс уақытын реттеу ерекшеліктерін белгілеу;
      54) еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органмен келісім бойынша теңізшілердің еңбегі мен олардың еңбекақысын реттеу ерекшеліктерін белгілеу;
      55) теңіз порты акваториясының шекараларын айқындау;
      56) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.»;

      3) мынадай мазмұндағы 4-1-баппен толықтырылсын:

      «4-1-бап. Ұлттық теңіз тасымалдаушысы

      1. Ұлттық теңіз тасымалдаушысы:
      1) жолаушыларды, багажды, почталық жөнелтілімдер мен жүктерді, оның ішінде гуманитарлық жүкті, арнайы жүктерді тасымалдау жөнінде қызметтер көрсетеді;
      2) теңіз флотына арналған кадрларды оқытуға мемлекеттік тапсырысты қалыптастыру жөнінде ұсыныстар енгізеді;
      3) сауда мақсатында теңiзде жүзу саласындағы халықаралық шарттарды іске асыруға қатысады.
      2. Ұлттық теңіз тасымалдаушысына теңіз портының міндетті қызметтері Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жеңілдіктер мен артықшылықтар ескеріле отырып, ұсынылады.
      3. Ұлттық теңіз тасымалдаушысы туралы ережені Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.».

      4) мынадай мазмұндағы 5-1-баппен толықтырылсын:

      «5-1-бап. Шет мемлекеттiң туын көтерiп жүзетiн кемелердi
                пайдалану

      Шет мемлекеттiң туын көтерiп жүзетiн кемелерді гидрографиялық, ғылыми, гидротехникалық, құтқару қызметіне және сауда мақсатында теңiзде жүзумен байланысты өзге де қызметке пайдалану Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіппен уәкiлеттi орган берген рұқсат негiзiнде жүзеге асырылады.»;

      5) 8-2-бап мынадай мазмұндағы 8-тармақпен толықтырылсын:
      «8. Жағалау объектілерін жобалау, орналастыру, салу және пайдалану уәкілетті органмен келісім бойынша жүзеге асырылады.»;

      6) 8-3-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «8-3-бап. Сауда мақсатында теңiзде жүзу үшiн пайдаланылатын
                кемелердi, порттарды, жағалау объектiлері мен су
                жолдарындағы құрылыстарды пайдалану кезiндегi
                қауiпсiздiк талаптары

      1. Кемелер, порттар, жағалау объектiлері мен сауда мақсатында теңiзде жүзу процесiмен байланысты теңiздегi құрылыстар қауiптiлiгi жоғары аймақтар болып табылады және сауда мақсатында теңiзде жүзу саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлері мен Қазақстан Республикасы Үкiметi актiлерiнiң талаптарына сәйкес келуге тиiс.
      2. Кемелердi, порттарды, жағалау объектiлерін және теңiздегi құрылыстарды пайдалануды жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғалар сауда мақсатында теңiзде жүзу саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлері мен Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң актiлерi талаптарының орындалуын қамтамасыз етуге тиiс.
      3. Сауда мақсатында теңiзде жүзу үшiн пайдаланылатын кемелердi пайдалану адам өмiрi мен денсаулығына және қоршаған ортаға терiс әсер етпеуге тиiс.
      4. Кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын кемелер және олардың тұрағына арналған базалар (құрылыстар) Шағын көлемді кемелерді және олардың тұрағына арналған базаларды (құрылыстарды) техникалық қадағалау жөніндегі қағиданың талаптарына сәйкес келуі тиіс.
      5. Кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын кемелерді және олардың тұрағына арналған базаларды (құрылыстарды) техникалық қадағалауды уәкілетті орган бастапқы, жыл сайынғы және кезектен тыс техникалық куәландырулар жүргізу жолымен, сондай-ақ арнайы және бақылап тексеріп-қарауды жүргізумен жүзеге асырады.
      6. Кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын кемелерді және олардың тұрағына арналған базаларды (құрылыстарды) пайдалану Шағын көлемді кемелерді және олардың тұрағына арналған базаларды (құрылыстарды) пайдалану қағидасына сәйкес жүзеге асырылады.
      7. Кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын өздігінен жүзетін кемелердің кеме жүргізушілері кеме жүргізушілерін даярлау бағдарламасы бойынша оқытудан өтуі және оның шағын көлемді кемені басқару құқығына куәлігі болуы тиіс.
      Шағын көлемді кемені басқару құқығына куәлік беруді, шағын көлемді кемелердің кеме жүргізушілерін даярлау бағдарламасын келісуді және шағын көлемді кемелердің кеме жүргізушілерін даярлау жөнiндегi курстарды тіркеуді уәкілетті орган Шағын көлемді кемені басқару құқығына кеме жүргізушілерін аттестаттау қағидасына сәйкес жүзеге асырады.»;

      7) 10-баптың 3-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «3. Спутниктік байланыстың кеме станциясының шақыру сигналын және сәйкестендiру нөмірін беру тәртібін байланыс саласындағы уәкілетті орган айқындайды.»;

      8) 11-баптың 3-1 және 5-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:
      «3-1. Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтерiп жүзу құқығы:
      1) мемлекеттiң;
      2) азаматтардың және Қазақстан Республикасы заңнамасында белгiленген тәртiппен тiркелген мемлекеттiк емес заңды тұлғалардың меншiгiндегi кемелерге;
      3) өнім бөлу туралы келісімге сәйкес Каспий теңізінде қызметін жүзеге асыратын шетелдік заңды тұлғалардың меншігіндегі кемелерге (мердігерлік компаниялар, оператор, агенттер) беріледі, бұл ретте осындай кемелерге Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтерiп жүзу құқығын берудің ерекшеліктері Кемелерді және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасымен айқындалады.»;
      «5. Кемелерді және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасында көзделген тәртіппен уәкiлеттi органның шешiмi негiзiнде Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк Туын көтерiп жүзу құқығы бербоут-чартер бойынша:
      1) қазақстандық жалға кеме алушыға;
      2) өнім бөлу туралы келісімге сәйкес Қазақстан Республикасында белгіленген тәртіппен тіркелген филиалдары арқылы Каспий теңізінде қызметін жүзеге асыратын шетелдік заңды тұлғаларға (мердігерлік компанияларға, операторға, агенттерге, қосымша мердігерлерге) пайдалануға берілген, шет мемлекеттiң кемелер тiзiлiмiнде тiркелген кемеге уақытша берілуі мүмкін.»;

      9) 14 және 15-баптар мынадай редакцияда жазылсын:

      «14-бап. Кеме құжаттары

      1. Қазақстан Республикасының Үкіметі тізбесін, нысанын және жүргізу тәртібін айқындайтын кеме құжаттары кемеде болуға тиіс.
      Көшірмесін осы құжатты берген орган растауы немесе нотариус куәландыруы тиіс кемеге меншік құқығы туралы куәлікті қоспағанда, кеме құжаттарының түпнұсқалары кемеде болуға тиіс.
      2. Шетелде жүзуге шығатын кемелердiң, Қазақстан Республикасының суларында жүзуге арналған тиiстi қағидада көзделген құжаттардан басқа, Қазақстан Республикасының заңнамасында және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда белгiленген құжаттары болуға тиiс.
      3. Шет мемлекеттердiң Қазақстан Республикасының аумақтық суларына кiретiн кемелерiнде Қазақстан Республикасының заңнамасында және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда белгiленген құжаттар болуға тиiс.

      15-бап. Кемелерді техникалық байқау, куәландыру және оларды
              сыныптау

      1. Кеме теңiзде жүзу қауiпсiздiгi талаптарын қанағаттандыратыны анықталғаннан кейiн ғана жүзуге жiберiлуi мүмкiн.
      2. Кемелерді техникалық байқауды, куәландыруды және оларды сыныптауды Кеме қатынасының тіркелімі немесе шетелдік сыныптау қоғамдары жүзеге асырады.
      Бұл ретте кемелерді куәландыру жөніндегі өкілеттіктер және оларды шетелдік сыныптау қоғамдарының беру шарттары уәкілетті орган мен шетелдік сыныптау қоғамдары арасындағы келісімдерде айқындалады.
      Кемеге сынып беру Кеме қатынасының тіркелімі немесе шетелдік сыныптау қоғамы беретін сыныптау куәлігімен куәландырылады.
      Қазақстан Республикасының өзге мемлекеттік органдары мен заңды тұлғаларының кемелерге және кеменің жекелеген элементтеріне техникалық байқауды жүзеге асыруына тыйым салынады.
      3. Кеме құжаттары болмаған кезде немесе шетел туын көтерiп жүзiп жүрген кеме Қазақстан Республикасының теңiз портына келген кезде, тиiстi құжаттарының болуына қарамастан, теңiзде қауiпсiз жүзудiң техникалық регламенттерде белгiленген талаптарын қанағаттандырмаса, уәкiлеттi орган мұндай кеменi Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк Туын көтерiп жүзушi кемелермен бiрдей негiзде куәландырудан өткiзуге құқылы.»;

      10) 16-бапта:
      2-тармақта:
      «, сондай-ақ онымен жасалатын мәмiлелер» деген сөздер «(оған ауыртпалықтар)» деген сөздермен ауыстырылсын;
      «кеме тiркелген тиiстi тiзiлiмде» деген сөздер «Теңіз кемелерінің мемлекеттік кеме тізілімінде немесе кеме кітабында» деген сөздермен ауыстырылсын;
      7-тармақта:
      «кемелер бербоут-чартердiң» деген сөздер «кемелер Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк Туын көтерiп жүзуге уақытша құқықтың» деген сөздермен ауыстырылсын;
      мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын:
      «Кемелердің тіркелу мерзімін ұзарту Кемелерді және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасында белгіленген, оңайлатылған тәртіппен жүзеге асырылады.»;

      11) 18-баптағы «кемелердi және оларға құқықтарды мемлекеттiк тiркеу ережелерiне» деген сөздер «Кемелердi және оларға құқықтарды мемлекеттiк тiркеу қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;

      12) 18-1-баптың бірінші бөлігінде:
      «жүзеге асырылуы мүмкін» деген сөздер «жүзеге асырылады» деген сөздермен ауыстырылсын;
      «Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген» деген сөздер «Кемелерді және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасында белгіленген» деген сөздермен ауыстырылсын;

      13) 19-баптың 2) тармақшасындағы, 20-баптағы «кемелердi және оларға құқықтарды мемлекеттiк тiркеу ережелерiнде», «кемелердi және оларға құқықтарды тiркеу ережелерiне» деген сөздер тиісінше «Кемелердi және оларға құқықтарды мемлекеттiк тiркеу қағидасында», «Кемелердi және оларға құқықтарды мемлекеттiк тiркеу қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;

      14) 23-баптың 2-тармағындағы «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      15) 24-баптың 1-тармағындағы «кеме экипажының мүшелерiн дипломдау ережелерiне» деген сөздер «Кеме экипажының мүшелерiне диплом беру қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;

      16) 25-бапта:
      1-тармақтың бірінші бөлігіндегі «Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын» деген сөздер алып тасталсын;
      2-тармақтағы «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      17) 28-баптың 4-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «4. Кеме иесi өзінің кемелерi ұшыраған авариялық жағдайлар мен көлік оқиғалары туралы теңіз портының капитанына дереу хабарлауға, сондай-ақ өзінің кемелерi ұшыраған авариялық жағдайлар мен көлік оқиғаларын тергеу кезінде жәрдемдесуге міндетті.»;

      18) 31-баптың 1-тармағы бірінші бөлігінің 16) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «16) кеме иесiне авариялық жағдай туралы хабарлауға және Кемелер ұшыраған авариялық жағдайларды тергеу қағидасына сәйкес кеме не оның экипажы бiрiншi қазақстандық портқа келгеннен кейiн:
      бір тәулiк iшiнде порт капитанына авариялық жағдай туралы мәлімдеме мен техникалық акт;
      үш тәулік ішінде порт капитанына авариялық жағдай туралы егжей-тегжейлi хабарламаны, кеме құжаттарынан үзiндi-көшiрмелердi, қатысы бар адамдар мен куәлердiң түсiнiктемелерiн беруге мiндеттi.»;

      19) 39-баптың 2-тармағында:
      1) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «1) Теңiз кемелерінің мемлекеттiк кеме тiзiлiмi мен бербоут-чартер тiзiлiмiн және кемелердің мемлекеттiк тіркелуін жүргізуді, тиісті кеме құжаттарын беруді;»;
      3) тармақшадағы «теңізші паспортын» деген сөздер «теңізшінің жеке куәлігін, теңіз кітапшасын» деген сөздермен ауыстырылсын;
      11) тармақшадағы «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      20) 41-баптың 1-тармағының 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «кеме құжаттарының болуын және олардың қолданылу мерзімдерін;»;

      21) 42-баптың 2-тармағының 5) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «5) теңіз порты көрсеткен міндетті қызметтер үшін ақы төленбегенде рұқсат беруден бас тартады.»;

      22) 46-баптың 1-тармағындағы «өту ережелеріне» деген сөздер «өтуді жүзеге асыру қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;

      23) 49-бапта:
      1-тармақтағы «Лоцманның немесе ол қызметкерi болып табылатын ұйымның» деген сөздер «Лоцман қызметкерi болып табылатын ұйымның» деген сөздермен ауыстырылсын;
      2-тармақтағы «лоцман немесе ол қызметкерi болып табылатын ұйым» деген сөздер «лоцман қызметкерi болып табылатын ұйым» деген сөздермен ауыстырылсын;
      3-тармақтағы «өту ережелерiнде» деген сөздер «өтуді жүзеге асыру қағидасында» деген сөздермен ауыстырылсын;

      24) 110-баптағы «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      25) 126-баптың 1-тармағындағы «Кеме иесi» деген сөздер «Жалға кеме беруші» деген сөздермен ауыстырылсын;

      26) 149-баптың 1-тармағындағы «көлiктегi экспедиторлық қызметтi жүзеге асыру ережелеріне» деген сөздер «Теңіз көлiгіндегi экспедиторлық қызметтi жүзеге асыру қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;

      27) 188-бапта:
      «асып түскен» деген сөздер «асып түспеген» деген сөздермен ауыстырылсын;
      «туындауы мүмкін» деген сөздер «туындаған» деген сөзбен ауыстырылсын;

      28) 194-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «194-бап. Мемлекеттiк органдардың құтқару операцияларына
                қатысуы

      1. Мемлекеттiк органдар осы тарауда белгiленген қағидаға сәйкес құтқару операцияларына қатысады.
      2. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзыретіне сәйкес құтқару операцияларын жүзеге асыратын мемлекеттік органдардың сыйақы алуға құқығы жоқ.»;

      29) 222-баптың 2-тармағындағы «кеме кепiлiмен қамтамасыз етiлген» деген сөздер алып тасталсын.

      15. «Автомобиль көлігі туралы» 2003 жылғы 4 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2003 ж., № 15, 134-құжат; 2004 ж., № 23, 142-құжат; 2005 ж., № 7-8, 19-құжат; 2006 ж., № 3, 22-құжат; № 24, 148-құжат; 2007 ж., № 2, 18-құжат; № 16, 129-құжат; 2008 ж., № 23, 114-құжат; 2009 ж., № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 1-2, 1-құжат; № 5, 23-құжат; № 15, 71-құжат):

      1) 1-бапта:
      2) тармақша «бөлмесi кiретiн» деген сөздерден кейін «, кемінде бес мың шаршы метр аумақта орналасқан» деген сөздермен толықтырылсын;
      9) тармақша «пункттер кіретін» деген сөздерден кейін «, кемінде екі жарым мың шаршы метр аумақта орналасқан» деген сөздермен толықтырылсын;
      мынадай мазмұндағы 9-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «9-1) әлеуметтік маңызы бар тасымалдаулар – қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайына әсер ететін және қолжетімді тарифтер деңгейін әрі Қазақстан Республикасының аумағы бойынша халықтың еркін қозғалуына мүмкіндікті қамтамасыз ету мақсатында ұйымдастырылатын тұрақты қатынастағы жолаушы тасымалдаулары;»;
      13) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «13) жолаушылар мен багажды тұрақты емес тасымалдау – жеке және заңды тұлғалардың тапсырыстары (өтініштері) бойынша автобустарды, шағын автобустарды пайдалана отырып, тасымалдаушылар көрсететін көлік қызметтері;»;
      15) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «15) жолдама парақ – жүргізуші мен автокөлiк құралының жұмысын есепке алуға және бақылау жүргізуге арналған құжат;»;
      19), 20), 21), 22) және 24) тармақшалар алып тасталсын;
      мынадай мазмұндағы 25-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «25-1) тахограф – жүргізушілердің еңбек және демалыс режимін тіркеудің механикалық не электрондық (цифрлық) бақылау құрылғысы;»;
      27) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «27) уәкiлеттi орган – автомобиль көлігі саласындағы басшылықты, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген шекте салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;»;

      2) 4-баптың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «3) тұтынушыға автомобиль көлiгi саласындағы көрсетілетін қызметтерді таңдау еркіндігін қамтамасыз ету;»;

      3) 7-баптың 2-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «2. Автобустармен, шағын автобустармен жолаушылар тасымалдауға кем дегенде жиырма бiр жастағы, тиiстi санаттағы жүргiзушi куәлiгi және кемінде үш жыл жүргізушілік жұмыс стажы, оның ішінде кемінде бір жыл «С» санатына жататын көлік құралдарын басқару стажы бар жүргiзушiлер жiберiледi.»;

      4) 8-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «8-бап. Автомобильмен тасымалдаудың түрлерi

      1. Автомобильмен тасымалдау:
      1) жолаушылар мен багажды тасымалдау;
      2) жүк тасымалдау;
      3) почта тасымалдау болып бөлiнедi.
      2. Қатынас түрлерi бойынша жолаушылар мен багажды тасымалдау:
      1) халықаралық – Қазақстан Республикасы мен шет мемлекеттер арасындағы немесе Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзиттік тасымалдаулар;
      2) республикаішілік – Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан елді мекендер арасындағы тасымалдаулар болып бөлінеді.
      3. Жолаушылар мен багажды республикаішілік тасымалдау әкімшілік-аумақтық белгілеріне қарай мынадай түрлерге бөлінеді:
      1) қалалық (ауылдық) – елді мекеннің белгіленген шекарасының шегіндегі тасымалдау;
      2) қала маңындағы – елді мекеннің белгіленген шекарасынан бастап есептелетін, ұзақтығы елу километрге дейінгі қала маңындағы аймақтағы елді мекенмен жалғастыратын маршруттар бойынша тасымалдау;
      3) ауданішілік – бір аудан шегіндегі елді мекендердің арасындағы тасымалдау;
      4) ауданаралық (облысішілік қаларалық) – бір облыс шегіндегі, әртүрлі аудандардағы елді мекендер арасында жүзеге асырылатын немесе облыстық маңызы бар қалалармен елді мекендерді жалғастыратын тасымалдау;
      5) облысаралық қалааралық – әртүрлі облыстардағы елді мекендердің арасында жүзеге асырылатын немесе республикалық маңызы бар қалалармен, астанамен елді мекендерді жалғастыратын тасымалдау.
      3. Жолаушылар мен багажды автомобильмен тасымалдау ұйымдастыру сипаты бойынша тұрақты және тұрақты емес болып бөлiнедi.»;

      5) 9-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «9-бап. Автокөлік құралдарын тахографтармен жабдықтау жөніндегі
              талаптар

      1. Тахографтармен жабдықтауға автобустар, жүк автомобильдері, оның ішінде:
      1) қауіпті жүктердің автомобиль тасымалдарын;
      2) жолаушылардың, багаждың және жүктердің халықаралық автомобиль тасымалдарын;
      3) жолаушылардың және багаждың облысаралық қалааралық, ауданаралық (облысішілік қалааралық) және ауданішілік автомобиль тасымалдарын жүзеге асыру кезінде пайдаланылатын мамандандырылған автомобильдер жатады.
      2. Электрондық (цифрлық) тахографтар орнатуды тізбесін уәкілетті орган бекітетін сервис орталықтары жүзеге асырады. Жүргiзушiлердiң еңбегi мен тынығуын ұйымдастыру, сондай-ақ тахографтарды қолдану қағидасында белгіленген талаптарға сай келуі тізбеге енгізу үшін негіз болып табылады.
      3. Тахографтарды, оның ішінде электрондық (цифрлық) тахографтарды және электрондық карточкаларды пайдалану Жүргiзушiлердiң еңбегi мен тынығуын ұйымдастыру, сондай-ақ тахографтарды қолдану қағидасына сәйкес жүргізіледі, оларда мыналар:
      1) жүргiзушiлердiң еңбегi мен тынығуы режимiне және оны тіркеуге қойылатын талаптар;
      2) тахографтарды орнату және пайдалану жөніндегі талаптар;
      3) тахографтарды орнатуды жүзеге асыратын сервис орталықтарына қойылатын талаптар;
      4) электрондық (цифрлық) тахографтар орнатуды жүзеге асыратын сервис орталықтары тізбесіне енгізу тәртібі;
      5) электрондық (цифрлық) тахографты сертификаттау және оның электрондық карточкаларын беру тәртібі;
      6) электрондық (цифрлық) тахографтар бойынша ұлттық дерекқордың жұмыс істеу тәртібі белгіленеді.
      4. Электрондық карточкаларды қолданбай электрондық (цифрлық) тахографтарды пайдалануға рұқсат етілмейді.»;

      6) 1213 және 14-баптар мынадай редакцияда жазылсын:

      «12-бап. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң құзыретi

      Қазақстан Республикасының Үкiметi:
      1) автомобиль көлiгi саласындағы мемлекеттiк саясатты әзiрлейдi;
      2) автомобиль көлiгi саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;
      3) Қазақстан Республикасының аумағы бойынша тасымалдауларды жүзеге асыру кезiнде автокөлiк құралдарының жүрiп өту тәртiбiн айқындайды;
      4) автомобиль көлiгi саласында лицензиялау қағидасын, оның iшiнде лицензиаттарға қойылатын бiлiктiлiк талаптарын бекiтедi;
      5) Қазақстан Республикасының аумағында автокөлiк құралдарымен тасымалдауға жол берiлетiн қауiптi жүктердiң тiзбесiн бекiтедi;
      6) Қазақстан Республикасының аумағы бойынша Автокөлiк құралдарымен қауiптi жүктердi тасымалдау қағидасын, қауiптi жүктер тасымалдайтын жүргiзушiлер мен автокөлiк құралдарына қойылатын бiлiктiлiк талаптарын бекiтедi;
      7) тасымалдаушыларды төтенше жағдайларды жоюға тарту тәртiбiн айқындайды;
      8) Автомобиль көлігімен жолаушылар мен багажды тасымалдау қағидасын бекітеді;
      9) Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидасын бекітеді;
      10) Автомобиль көлiгi құралдарын техникалық пайдалану қағидасын бекiтедi;
      11) автомобиль көлiгi саласындағы техникалық регламенттердi бекiтедi;
      12) Жүргiзушiлердiң еңбегi мен тынығуын ұйымдастыру, сондай-ақ тахографтарды қолдану қағидасын бекітеді;
      13) Қазақстан Республикасының халықаралық қатынастағы автомобильмен тасымалдауларында рұқсат беру жүйесін қолдану қағидасын бекітеді;
      14) Әлеуметтік мәні бар жолаушылар тасымалдауларын жүзеге асырумен байланысты тасымалдаушылардың залалдарын бюджет қаражаты есебінен субсидиялау қағидасын бекітеді;
      15) жолаушылар мен багажды автомобильмен тұрақты тасымалдауды ұйымдастырудың үлгі шартын бекітеді;
      16) Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      13-бап. Уәкілетті органның құзыретi

      Уәкілетті орган:
      1) автомобиль көлiгi саласындағы мемлекеттiк саясатты iске асырады;
      2) өз құзыретi шегiнде автомобиль көлiгi саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыруға қатысады және халықаралық ұйымдар мен шет мемлекеттерде Қазақстан Республикасының мүдделерiн бiлдiредi;
      3) автомобиль көлiгi саласындағы нормативтiк құқықтық актiлердiң жобаларын әзiрлейдi;
      4) тиiстi облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергiлiктi атқарушы органдарымен келісім бойынша жолаушылар мен багажды автомобильмен облысаралық қалааралық тұрақты тасымалдаудың маршруттары мен қозғалыс кестелерiн бекiтедi;
      5) жолаушылар мен багажды автомобильмен халықаралық тұрақты тасымалдауды ұйымдастырады, аталған тасымалдаулардың маршруттары бойынша қозғалыс кестесiн келiседi;
      6) жолаушылар мен багажды автомобильмен халықаралық және облысаралық қалааралық тұрақты тасымалдау маршруттарының тiзiлiмiн жүргiзедi;
      7) Қазақстан Республикасының лицензиялау туралы заңнамасына сәйкес лицензиялауға жататын қызметтiң жекелеген түрлерiн лицензиялауды жүзеге асырады;
      8) осы Заңның 19-4-бабында белгiленген жағдайларды қоспағанда, автомобиль көлiгiнің жұмыс істеу тәртібін айқындайтын Қазақстан Республикасының заңдары мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулылары талаптарының сақталуын бақылауды ұйымдастырады және жүзеге асырады;
      9) автомобиль көлiгi саласында мемлекеттiң қоғамдық бiрлестiктермен және қауымдастықтар (одақтар) нысанындағы заңды тұлғалар бiрлестiктерiмен өзара iс-қимылын қамтамасыз етедi;
      10) Халықаралық автомобильмен жүк тасымалдауды жүзеге асыруға автомобильмен тасымалдаушыларға рұқсат беру қағидасын бекiтедi;
      11) Қазақстан Республикасының аумағында жүк көлігі құралдарын өлшеудің халықаралық сертификатын қолдану қағидасын бекітеді;
      12) автомобиль көлiгi саласындағы техникалық регламенттердi әзiрлейдi;
      13) көлiктiк бақылау бекеттерiнiң жұмысын ұйымдастыру тәртiбiн бекiтедi;
      14) жүк көлігі құралдарын өлшеудің халықаралық сертификатын беруді жүзеге асырады;
      15) Қауiптi жүктердi тасымалдауды жүзеге асыратын автокөлiк құралдарының жүргiзушiлерiн арнайы даярлау курстарын ұйымдастыру қағидасын бекітеді;
      16) «Жеке кәсiпкерлiк туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ведомстволық есептiлiктiң, тексеру парақтарының нысандарын, тәуекел дәрежесiн бағалау критерийлерiн, жыл сайынғы тексерулер жоспарларын әзiрлейдi және бекiтедi;
      17) тұрақты маршруттар бойынша жолаушылар мен багажды тасымалдау жөнінде қызмет көрсетуге тарифтер есептеу әдістемесін белгіленген тәртіпке сәйкес бекітеді;
      18) халықаралық және республикаішілік қатынаста қауiптi жүктердi тасымалдауды жүзеге асыратын автокөлiк құралдарының жүргiзушiлерiн даярлау курстарын ұйымдастырады;
      19) жүргізушіге халықаралық және республикаішілік қатынаста қауiптi жүктердi автокөлік құралдарымен тасымалдауға рұқсат беру туралы куәлік беруді жүзеге асырады;
      20) электрондық (цифрлық) тахографтарды орнатуды жүзеге асыратын сервис орталықтарының тізбесін бекітеді;
      21) электрондық (цифрлық) тахографтарға электрондық карточкалар беруді жүзеге асырады;
      22) электрондық (цифрлық) тахографтар жөніндегі ұлттық дерекқорды жүргізеді;
      23) Автомобиль көлігімен мүгедектерді тасымалдау жөнінде қызметтер көрсету қағидасын бекітеді;
      24) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      14-бап. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың,
              астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың
              жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдарының құзыретi

      1. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергiлiктi өкiлдi органдары:
      1) жолаушылар мен багажды автомобильмен тасымалдауды, оның ішінде ауданішілік және ауылдық тасымалдауларды дамыту бағдарламасын бекітеді;
      2) өз құзыретi шегiнде жолаушылар көлiгiн дамытудың кешендi схемасын және жол қозғалысын ұйымдастыру жобаларын бекiтедi;
      3) шалғайдағы елдi мекендерде тұратын балаларды жалпы бiлiм беретiн мектептерге тасымалдаудың схемасы мен тәртiбiн бекiтедi;
      4) әлеуметтiк мәні бар тасымалдауларды субсидиялау бағдарламасын бекітеді;
      5) әлеуметтiк маңызы бар қатынастардың тізбесін айқындайды;
      6) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
      2. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергiлiктi атқарушы органдары:
      1) жолаушылар мен багажды тұрақты облысаралық қалааралық, ауданаралық (облысiшiлiк қалааралық), ал республикалық маңызы бар қалаларда, астанада – қалалық және қала маңындағы тасымалдауды ұйымдастырады, оларға қызмет көрсету құқығына конкурстар өткiзедi;
      2) жолаушылар мен багажды тұрақты ауданаралық (облысiшiлiк қалааралық), ал республикалық маңызы бар қалаларда, астанада – қалалық және қала маңындағы тасымалдаулар маршруттарын және қозғалыс кестелерiн бекiтедi;
      3) жолаушылар мен багажды тұрақты облысаралық қалааралық автомобильмен тасымалдаулар маршруттарын және жүру кестелерiн келіседi;
      4) республикалық маңызы бар қалаларда, астанада жолаушылар мен багажды таксимен тасымалдауларды ұйымдастырады;
      5) автовокзалдар мен автостанциялардың тiзiлiмiн жүргiзедi;
      6) жолаушылар мен багажды тұрақты ауданаралық (облысiшiлiк қалааралық), ал республикалық маңызы бар қалаларда, астанада – қалалық және қала маңындағы автомобильмен тасымалдау маршруттарының тiзiлiмiн жүргiзедi;
      7) алыстағы елдi мекендерде тұратын балаларды жалпы бiлiм беретiн мектептерге тасымалдаудың схемасы мен тәртібін әзірлейді;
      8) жолаушылар мен багажды автомобильмен тасымалдауды, оның ішінде ауданішілік және ауылдық тасымалдауларды дамыту бағдарламасын әзірлейді;
      9) жолаушылар көлiгiн дамытудың кешендi схемасын және жол қозғалысын ұйымдастыру жобаларын әзiрлейдi;
      10) жолаушыларды ауданаралық (облысішілік қаларалық), ал республикалық маңызы бар қалаларда, астанада – қалалық және қала маңындағы қатынастарда әлеуметтiк мәні бар тасымалдауларды жүзеге асыру кезіндегі тасымалдаушылардың залалдарын субсидиялауды жүзеге асырады;
      11) жергілікті мемлекеттік басқару мүдделерінде Қазақстан Республикасының заңнамасында жергiлiктi атқарушы органдарға жүктелген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
      3. Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi атқарушы органдары:
      1) жолаушылар мен багажды тұрақты қалалық (ауылдық), қала маңындағы және ауданішілік тасымалдауларды ұйымдастырады, олардың маршруттарын бекiтедi, оларға қызмет көрсету құқығына конкурстар ұйымдастырады және өткiзедi, маршруттар бойынша жүру кестелерiн бекiтедi;
      2) жолаушылар мен багажды тұрақты қалалық (ауылдық), қала маңындағы және ауданішілік автомобильмен тасымалдау маршруттарының тiзiлiмiн жүргiзедi;
      3) жолаушылар мен багажды таксимен тасымалдауды ұйымдастырады;
      4) алыстағы елдi мекендерде тұратын балаларды жалпы бiлiм беретiн мектептерге тасымалдауды ұйымдастырады;
      5) қалалық (ауылдық), қала маңындағы және ауданішілік қатынастарда әлеуметтiк мәні бар жолаушылар тасымалдауларын жүзеге асыру кезіндегі тасымалдаушылардың залалдарын субсидиялауды жүзеге асырады;
      6) жергілікті мемлекеттік басқару мүдделерінде Қазақстан Республикасының заңнамасында жергiлiктi атқарушы органдарға жүктелген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.»;

      7) 15-баптың 1-тармағының 3) тармақшасындағы «жүзеге асыруға құқығы бар.» деген сөздер «жүзеге асыруға;» деген сөздермен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 4) тармақшамен толықтырылсын:
      «4) осы Заңның 19-6-бабында көрсетілген, тексеру жүргізуге қажетті құжаттарды жеке және заңды тұлғалардан сұратуға құқығы бар.»;

      8) 19-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «19-бап. Тарифтер

      1. Осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамалық актілерінде көзделгендерден басқа жағдайларда жолаушыларды, багажды және жүктерді тасымалдауға еркін (шарттық) тарифтер белгіленеді.
      2. Жолаушылар мен багажды қалалық (ауылдық) қатынастарда автомобильмен тұрақты тасымалдау тарифін жергiлiктi атқарушы орган барлық маршруттар үшін бірыңғай белгілейді.
      3. Жолаушылар мен багажды қала маңындағы қатынаста автомобильмен тұрақты тасымалдау тарифі жергiлiктi атқарушы орган бекітетін тарифтер желісіне сәйкес жолдың қашықтығына қарай белгіленеді.
      4. Жолаушыларды әлеуметтік мәні бар тұрақты тасымалдау тарифтерін жергiлiктi атқарушы орган белгілейді.
      5. Осы баптың 2-4-тармақтарына сәйкес белгіленетін тарифтер жергілікті өкілді органмен келісуге жатады.
      6. Егер осы баптың 2-4-тармақтарына сәйкес белгіленген тарифтер жолаушылар тасымалының рентабельділігін қамтамасыз етпесе, жергiлiктi атқарушы органдар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тасымалдаушылардың залалын субсидиялайды.»;

      9) 2-1-тараудың тақырыбында:
      «көліктік» деген сөз «мемлекеттік» деген сөзбен ауыстырылсын;
      бұл өзгерістің мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгеріссіз қалдырылсын;

      10) 19-1-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «19-1-бап. Автомобиль көлiгi саласындағы мемлекеттік бақылаудың
                 мәні мен мақсаты

      1. Автомобиль көлiгi саласындағы мемлекеттік бақылау (бұдан әрі – көлiктiк бақылау) автомобиль көлiгiнің жұмыс істеу тәртібін айқындайтын Қазақстан Республикасы заңдарының және Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулыларының талаптарын жеке және заңды тұлғалардың сақтауы үшін жүргiзiледi.
      2. Көліктік бақылау жүргізудің мақсаты Қазақстан Республикасының автомобиль көлiгi туралы заңнамасының талаптарын сақтауды қамтамасыз ету болып табылады.
      3. Уәкiлеттi орган орталық және жергiлiктi атқарушы органдармен өзара iс-қимыл жасайды, бiрлескен бақылау шараларын қабылдайды, өзара ақпарат алмасуды қамтамасыз етедi.»;

      11) 19-2-баптың 1-тармағының 2) тармақшасындағы «лицензиялық қағидалардың» деген сөздер «лицензиялау қағидасының» деген сөздермен ауыстырылсын;

      12) 19-5-баптың 2-тармағындағы «жүргiзушiнiң еңбегi мен тынығуы режимiнiң бақылау қондырғысының (тахограф)» деген сөздер «тахографтың» деген сөзбен ауыстырылсын;

      13) 19-6-баптың 3-тармағында:
      4) тармақшадағы «автомобиль көлігімен жолаушыларды және багажды тасымалдау ережелерi» деген сөздер «Жолаушылар мен багажды автомобиль көлігімен тасымалдау қағидасы» деген сөздермен ауыстырылсын;
      5) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «5) автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидасында Қазақстан Республикасының аумағы бойынша тасымалдауды жүзеге асыру кезінде автокөлік құралдарының жүріп өтуінің белгіленген талаптарының орындалуын және Қазақстан Республикасының автомобиль жолдарымен жүруге арналған автокөлік құралдарының рұқсат етілетін параметрлерге сәйкес болуын;»;
      6) тармақшадағы «ережелер» деген сөз «қағида» деген сөзбен ауыстырылсын;
      7) тармақшадағы «жүргiзушiлердiң еңбегi мен тынығуы режимiн тiркеудiң бақылау қондырғыларымен (тахографтармен)» деген сөздер «тахографтармен» деген сөзбен ауыстырылсын;
      8) және 11) тармақшалардағы «автокөлік құралдарымен қауіпті жүктерді тасымалдау ережелерi,» «жол жүрісі ережелерiн» деген сөздер тиісінше «Қауіпті жүктерді автокөлік құралдарымен тасымалдау қағидасы,», «Жол қозғалысы қағидасын» деген сөздермен ауыстырылсын;
      11) тармақшадағы «болуын тексередi.» деген сөздер «болуын;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 12) тармақшамен  толықтырылсын:
      «12) электрондық (цифрлық) тахографтарды орнату жөніндегі талаптардың орындалуын тексередi.»;

      14) 19-7-бапта:
      1) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «1) автомобиль көлiгiнің жұмыс істеу тәртібін айқындайтын Қазақстан Республикасы заңдарының және Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулыларының талаптарын бұзушылықтарды анықтау және олардың жолын кесу жөнiндегi шараларды қабылдау;»;
      2) тармақшадағы «лицензиялық ережелердiң» деген сөздер «лицензиялау қағидасының» деген сөздермен ауыстырылсын;
      4) тармақшадағы «жолаушылар мен багаж тасымалы ережесiн» деген сөздер «Жолаушылар мен багажды тасымалдау қағидасын» деген сөздермен ауыстырылсын;
      10) тармақша «тұрақты емес» деген сөздерден кейін «халықаралық» деген сөзбен толықтырылсын;
      мынадай мазмұндағы 10-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «10-1) республикаішілік қатынаста жолаушылар мен багажды тұрақты емес автомобильмен тұрақты емес тасымалдауды жүзеге асыру кезінде тасымалдау шартының болуын тексеру;»;
      14), 18) және 19) тармақшалар алып тасталсын;

      15) 20-бапта:
      1-тармақтың бірінші бөлігінің 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «4) егер ол жеке орын алмаса, өзiмен бiрге жеті жасқа дейiнгi бір баланы тегін, не таксиден басқа көлікте, он бес жасқа дейiнгi балаларды оларға жеке орын беріп, елу пайыз мөлшерде жол ақысын төлеп, алып жүруге;»;
      2-тармақтың бірінші бөлігінің 1) тармақшасындағы «қалалық, қала маңындағы, облысiшiлiк қалааралық, облысаралық қалааралық, халықаралық» деген сөздер алып тасталсын;

      16) 21-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «21-бап. Жолаушылар мен багажды автомобильмен тұрақты
               тасымалдауды ұйымдастыру және жүзеге асыру

      1. Егер:
      1) автомобиль жолдарының өткiзу қабiлетi белгiлi бiр маршруттар бойынша автобустардың, шағын автобустардың тұрақты жүрісін жүзеге асыруға мүмкiндiк берсе;
      2) автомобиль жолдарының жай-күйi және жайластырылуы жол жүрiсi қауiпсiздiгiнiң талаптарына сәйкес келсе, жолаушылар мен багажды автомобильмен тұрақты тасымалдау ұйымдастырылуы мүмкiн.
      2. Халықаралық тасымалдауларды қоспағанда, жолаушылар мен багажды автомобильмен тұрақты тасымалдауды жолаушылар мен багаждың аталған тасымалдау маршруттарына қызмет көрсету құқығын конкурста жеңiп алған және тасымалдаушылар мен тиiстi жергiлiктi атқарушы органдар арасында жасалатын шарттар негiзiнде оларға қызмет көрсету құқығына куәлiк алған тасымалдаушылар жүзеге асырады.
      Жолаушылар мен багажды автомобильмен тұрақты тасымалдауды ұйымдастырудың үлгі шартын Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.
      Тасымалдаудың аталған түрлерiн куәлiксiз жүзеге асыруға жол берiлмейдi.
      3. Жолаушылар мен багажды автомобильмен республикаішілік тұрақты тасымалдау маршруттары тасымалдаушылар арасында конкурстық негiзде бөлiнедi. Конкурсқа жеке маршрут та, бiр лотпен бiрнеше маршрут та қойылуы мүмкiн.
      4. Жолаушылар мен багажды тұрақты қалааралық, облысаралық, ауданаралық (облысiшiлiк қалааралық), ауданішілік және халықаралық тасымалдау тасымалдаушылардың және автовокзалдар немесе автостанциялар әкiмшiлiктерінің арасында жасалатын шарттар негiзiнде тек қана автовокзалдардан немесе автостанциялардан жүзеге асырылады.
      Автовокзалдар мен автостанциялардың осы қызмет түрiне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен рұқсат берілген жолаушылар мен багажды тасымалдаушылармен шарт жасасудан бас тартуға құқығы жоқ.
      5. Жолаушылар мен багажды автомобильмен тасымалдауды жүзеге асыратын тасымалдаушылар автобустарды, шағын автобустарды рейс алдында (ауысым алдында) техникалық тексерудi және ақауы болған жағдайда оларды уақтылы ауыстыруды қамтамасыз етуге мiндеттi.
      6. Егер жолаушылар мен багажды тасымалдау маршрутына қызмет көрсету құқығына бір ғана қатысушының өтінімі берілсе, онда конкурс өткізілмеді деп танылады. Егер конкурсты қайта өткізу кезінде осы маршрутқа бір қатысушының өтінімі берілсе, онда конкурс талаптарына сай келген жағдайда, онымен шарт жасалады.
      7. Маршрутқа (маршруттарға) қызмет көрсету құқығын үшінші тарапқа беруге жол берілмейді.»;

      17) 22-бапта:
      1-тармақта:
      3) тармақшадағы «автомобиль көлігіндегі жолаушылар және багаж тасымалдау ережелерін» деген сөздер «Жолаушылар мен багажды автомобиль көлігімен тасымалдау қағидасын» деген сөздермен ауыстырылсын;
      3) тармақшадағы «талап етуге құқығы бар.» деген сөздер «талап етуге;» деген сөздермен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 4) тармақшамен толықтырылсын:
      «4) жүк көлігі құралдарын өлшеудің халықаралық сертификатын алуға құқығы бар.»;
      2-тармақта:
      6) тармақшадағы «қалалық, қала маңындағы, қалааралық облысiшiлiк, қалааралық облысаралық» деген сөздер алып тасталсын;
      8) тармақшадағы «хабардар етуге мiндеттi.» деген сөздер «хабардар етуге;» деген сөздермен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 9) тармақшамен толықтырылсын:
      «9) тасымалдауларды жүзеге асыру қауіпсіздігі үшін жауапты тұлғаны белгілеуге мiндеттi.»;
      3-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «3) жолаушылардың қауіпсіз отырғызылуы мен түсірілуін қамтамасыз етуге міндетті.»;
      18) 23-баптың тақырыбында және мәтінінде «облысішілік қалааралық, қалалық, қала маңындағы және елді мекендерді: кенттерді, ауылдарды (селоларды) аудан немесе облыс орталықтарымен, республикалық маңызы бар қалалармен (астанамен) жалғастыратын», «қалааралық облысаралық, қалааралық облысішілік, қалалық, қала маңындағы және елді мекендерді: кенттерді, ауылдарды (селоларды) аудан немесе облыс орталықтарымен, республикалық маңызы бар қалалармен (астанамен) жалғастыратын» деген сөздер тиісінше «республикаішілік» деген сөзбен ауыстырылсын;

      19) 24-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «24-бап. Жолаушыларды және багажды автомобильмен тұрақты емес
               тасымалдауды жүзеге асыру

      1. Жолаушыларды және багажды автомобильмен тұрақты емес тасымалдауды жүзеге асыратын тасымалдаушылардың автовокзалдар (автостанциялар) аумағынан және жолаушылар мен багажды автомобильмен тұрақты тасымалдау маршруттары бойынша жолаушылар отырғызуына тыйым салынады.
      2. Тұрақты емес республикаішілік қатынаста тасымалдау кезінде жолаушылар мен багажды тасымалдау шарты тапсырыс беруші мен тасымалдаушы арасында екі данада – тараптардың әрқайсысы үшін бір-бірден жазбаша нысанда жасалады. Уәкілетті органның лауазымды тұлғаларының талап етуі бойынша тасымалдаушы осы шарттың көшірмесін ұсынуға міндетті.
      Бұл ретте шартта:
      1) шарттың мәні;
      2) сапардың мақсаты;
      3) жүріс маршруты, жолаушыларды отырғызу мен түсірудің бастапқы және соңғы пункттері;
      4) жеткізу мерзімі;
      5) кіре ақысы;
      6) тараптардың құқықтары мен міндеттері;
      7) шарт бойынша міндеттемелерді тараптардың орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны үшін жауапкершілігі;
      8) дауларды шешу тәртібі;
      9) жолаушылар тізімінің болуы көзделуге тиіс.»;

      20) 26-баптың 3-тармағы бірінші бөлігінің 2) тармақшасындағы «жол қозғалысы ережелерінің» деген сөздер «Жол жүру қағидасының» деген сөздермен ауыстырылсын;

      21) 29-баптың 3) және 11) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын:
      «3) жолаушылар мен багажды автомобильмен республикаішілік тұрақты тасымалдау маршруттарына қызмет көрсету құқығына конкурстар ұйымдастыру және өткiзу тәртiбi;»;
      «11) халықаралық және республикаішілік тұрақты тасымалдау маршруттарында жолаушыларды отырғызу және түсiру пункттерiн, сондай-ақ таксимен тасымалдау кезiнде жолаушыларды отырғызу және түсiру пункттерiн безендiру мен күтiп-ұстауға қойылатын талаптар;»;

      22) 41-баптың 13) тармақшасындағы «тәртібін айқындайды.» деген сөздер «тәртібін;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 14) және 15) тармақшалармен толықтырылсын:
      «14) халықаралық қатынаста тез бұзылатын жүктерді тасымалдайтын автокөлік құралдарын куәландыру тәртібін;
      15) тез бұзылатын жүктерді тасымалдайтын автокөлік құралдарына қойылатын талаптарды айқындайды.»;

      23) 43-бапта:
      2-тармақтағы «тұрақты емес халықаралық» деген сөздер «халықаралық тұрақты емес» деген сөздермен ауыстырылсын;
      мынадай мазмұндағы 4 және 5-тармақтармен толықтырылсын:
      «4. Жолаушылар мен багажды халықаралық қатынаста тұрақты тасымалдауды жүзеге асыру кезінде Қазақстан Республикасының аумағындағы пункттердің арасында жолаушылар тасымалдауға тыйым салынады.
      5. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункттерінде құжаттарды ресімдеу және тұрақты маршруттар бойынша жолаушыларды халықаралық тасымалдауды жүзеге асыратын автобустарды өткізу кезектен тыс жүргізіледі.»;

      24) 45-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «45-бап. Халықаралық автомобиль тасымалдауларын жүзеге асыру
               кезiнде тасымалдаушыларға, жүргiзушiлерге және
               автокөлiк құралдарына қойылатын талаптар

      1. Халықаралық автомобиль тасымалдауларын жүзеге асыратын тасымалдаушылар халықаралық талаптарға сай келетiн, өз мемлекетiнiң тiркеу және айырым белгiлерi бар автокөлiк құралдарын пайдалануға тиiс.
      Белгiленген талап тiркемелер мен жартылай тiркемелерге қолданылмайды.
      2. Халықаралық автомобиль тасымалдауларын жүзеге асыру кезiнде автокөлiк құралдарының жүргiзушiлерi Қазақстан Республикасының автомобиль көлiгi туралы заңнамасында белгiленген жүргiзушiлердiң еңбегі мен тынығуы режимiн сақтауға мiндеттi.
      3. Жүктерді автомобильмен халықаралық тасымалдаулар уәкілетті орган беретін рұқсат ету туралы куәліктің негізінде жүзеге асырылады. Тасымалдаушыға қойылатын талаптар Жүктерді автомобильмен халықаралық тасымалдауларды жүзеге асыруға автомобильмен тасымалдаушыларға рұқсат беру қағидасында белгіленеді.
      4. Қазақстан Республикасында тіркелген, тез бұзылатын жүктерді тасымалдауға арналған көлік құралдарында халықаралық тасымалдауларды жүзеге асыру кезінде уәкілетті орган беретін Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидасында белгіленген талаптарға олардың сәйкестігі туралы куәлік болуға тиіс.»;

      25) 47-бапта:
      1-тармағындағы «және елді мекендерді: кенттерді, ауылдарды (селоларды) аудан немесе облыс орталықтарымен, республикалық маңызы бар қалалармен (астанамен) жалғастыратын» деген сөздер «, ауданішілік және ауылдық» деген сөздермен ауыстырылсын;
      5-тармақтағы «облысішілік, қалааралық» деген сөздер «ауданаралық (облысішілік қалааралық)» деген сөздермен ауыстырылсын;

      26) мынадай мазмұндағы 54-1-баппен толықтырылсын:

      «54-1-бап. Өтпелі ережелер

      Осы Заңның 1-бабының 2) және 9) тармақшаларында белгіленген автовокзалдар мен автостанциялардың аумағының алаңына қойылатын талаптар 2011 жылдың 1 қаңтарына дейін пайдалануға қабылданған автовокзалдар мен автостанцияларға қолданылмайды.».

      16. «Байланыс туралы» 2004 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2004 ж., № 14, 81-құжат; 2006 ж., № 3, 22-құжат; № 15, 95-құжат; № 24, 148-құжат; 2007 ж., № 2, 18-құжат; № 3, 20-құжат; № 19, 148-құжат; 2008 ж., № 20, 89-құжат; № 24, 129-құжат; 2009 ж., № 15-16, 74-құжат; № 18, 84-құжат; № 24, 121-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат):

      1) 8-баптың 1-тармағы мынадай мазмұндағы 8-4) тармақшамен толықтырылсын:
      «8-4) азаматтық пайдаланушыларға радиожиілік спектрін пайдалануға арналған рұқсаттарды бөлу, иелікке беру, шақыру сигналын иелікке беруді қоса алғанда, кеме станциясына рұқсаттар беру;»;

      2) 11-бапта:
      4-тармақтың 4) тармақшасындағы «тәртібін әзiрлеудi қамтамасыз етедi және бекiтедi.» деген сөздер «тәртібін;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 5) тармақшамен толықтырылсын:
      «5) радиожиілік спектрін иелікке беру, кеме станциясына рұқсаттар беру және шақыру сигналын иелікке беру тәртібін әзiрлеудi қамтамасыз етедi және бекiтедi.»;
      5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
      «5. Міндетті мемлекеттік тіркеуге жататын азаматтық мақсаттағы, оның ішінде ішкі су жолдарындағы кемелерде телерадиохабарлар тарату мақсатында пайдаланылатын радиоэлектронды құралдар мен жиілігі жоғары құрылғылардың тізбесін уәкілетті орган бекітеді.
      Радиоэлектронды құралдар мен жиілігі жоғары құрылғыларды мемлекеттік тіркеу үшін Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленетін тәртіппен алым алынады.».

      17. «Iшкi су көлiгi туралы» 2004 жылғы 6 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2004 ж., № 15, 88-құжат; 2006 ж., № 3, 22-құжат; № 23, 141-құжат; № 24, 148-құжат; 2007 ж., № 9, 67-құжат; № 18, 143-құжат; № 20, 152-құжат; 2009 ж., № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат):

      1) бүкіл мәтін бойынша «кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу ережелеріне», «кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу ережелерін», «кемелер мен оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу ережелеріне», «кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу ережелерімен», «кемелерді және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу ережелерінде», «Кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу ережелерін» деген сөздер тиісінше «Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасына», «Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасын», «Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасында», «Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасымен» деген сөздермен ауыстырылсын;

      2) 1-бапта:
      мынадай мазмұндағы 2-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «2-1) әлеуметтік мәні бар тасымалдаулар – халықтың тасымалдауларға сұранымын қанағатандыратын және жергілікті атқарушы органдар айқындайтын жолаушыларды тұрақты қатынаста ішкі су көлігімен тасымалдау;»;
      6) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «6) жағалау белдеуі – экологиялық талаптарды сақтай отырып, навигациялық белгілер мен жабдықтарды орнатуға арналған, жағалау сызығынан бастап ені жиырма метрге тең, су объектiлері жағалауы бойындағы құрлық белдеуі;»;
      мынадай мазмұндағы 6-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «6-1) жалға алынған шетелдiк кемелер тiзiлiмi – осы Заңның 26-бабының 5-тармағында белгіленген талаптарға сәйкес келетін шетелдік кемелер тіркелетін құжат;»;
      7) және 8) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын:
      «7) жол жұмыстары – iшкi су жолдарындағы су түбiн тереңдету, түзеп-жөндеу, тральдау, су түбiн тазарту, iздестiру жұмыстары және навигациялық құрал-жабдықтарды орналастыру мен күтiп ұстау жөнiндегi басқа да жұмыстар;
      8) жолаушы – тасымалдаушымен шарттық қатынастарда тұрған және билетте немесе оның жол жүру құқығын растайтын өзге де құжатта көрсетiлген не жүк тасымалдау шарты бойынша тасымалдаушының келiсiмiмен автокөлiк құралын, жануарларды және өзге де жүктi алып жүруге оның құқығы расталған адам;»;
      мынадай мазмұндағы 8-1) және 8-2) тармақшалармен толықтырылсын:
      «8-1) жолаушы куәлiгі – кемедегі жолаушылардың рұқсат етілген ең көп саны туралы мәлiметтерді қамтитын кеме құжаты;
      8-2) жолаушылар кемесі – он екiден артық жолаушыны тасымалдауға арналған кеме;»;
      10) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «10) кеме – Кеме қатынасы тiркелiмiнiң техникалық бақылауындағы, ішкі суларда жүзетін кеме, кеме қатынасы мақсатында пайдаланылатын өздігінен жүзетiн немесе өздігінен жүзбейтiн жүзбелi құрылғы, оның iшiнде «өзен-теңiзде» жүзетiн кеме, паром, техникалық флот кемесі (су түбiн тереңдетушi және су түбiн тазартушы снарядтар, жүзбелi кран және басқа да осы сияқты техникалық құрылғылар);»;
      мынадай мазмұндағы 13-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «13-1) кеме ипотекасы – мемлекеттiк тiркеуге жататын ішкі суда жүзетiн кеменiң, оның ішінде шағын көлемдi кеменің, «өзен-теңiзде» жүзетiн кеменiң, сондай-ақ жасалып жатқан кеменiң тиiстi тiзiлiмде тiркелген шарт негiзiнде туындайтын ипотекасы;»;
      16) және 17) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын:
      «16) кеме қатынасы шлюзi – кемелердi судың бiр деңгейiнен екiншi деңгейiне көтеруге немесе түсiруге арналған гидротехникалық құрылыс;
      17) Кеме қатынасының тiркелiмi – iшкi суларда жүзетiн кемелердi және «өзен-теңiзде» жүзетiн кемелердi жіктейтін және олардың техникалық қауiпсiздiгiн қамтамасыз ететiн мемлекеттiк кәсіпорын;»;
      23) тармақшадағы «навигациялық белгiлермен немесе өзге де тәсiлдермен белгiленген және кеме қатынасы мақсатында пайдаланылатын» деген сөздер «кеме қатынасы мақсатында пайдалануға болатын» деген сөздермен ауыстырылсын;
      мынадай мазмұндағы 35-1) және 42-1) тармақшалармен толықтырылсын:
      «35-1) судың жобалық деңгейі – кеме қатынасы қарқындылығының белгісі бойынша су жолдары тобына қарай көпжылдық қамтамасыз етудің белгіленген шамасы бар төменгі навигация деңгейлерінің бірі, оның негізінде кеме қатынасы өзендерінде кепілдік берілген кеме жүрісі габариттері белгіленеді;»;
      «42-1) тіркеу нөмірі – кеменің, оның ішінде шағын көлемді кеменің мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыру кезінде оған берілетін нөмірі;»;
      43) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «43) уәкiлеттi орган – iшкi су көлiгi саласындағы басшылықты, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген шекте салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;»;
      44) тармақша «жолдарын» деген сөзден кейін «және кеме қатынасының гидротехникалық құрылыстарын (шлюздерін)» деген сөздермен толықтырылсын;
      мынадай мазмұндағы 45) тармақшамен толықтырылсын:
      «45) шағын көлемдi кеме – кеме қатынасына байланысты емес, демалыс, серуен, спорт және басқа қызмет үшін әдейі арналған, жолаушы сыйымдылығы он екі адамға дейін немесе жалпы сыйымдылығы сексен тіркелімдік тоннадан аспайтын қозғалтқыш қуатына және ұзындығына байланыссыз жүзбелі құрылыс, сондай-ақ аспалы моторы бар кемелер (қозғалтқыш қуатына қарамастан), жүк көтергіштiгi бір жүз елу килограмм және одан артық желкенді кемелер және өздігінен жүзбейтiн кемелер (жүк көтергіштігі бір жүз килограмм және одан артық ескектi қайықтар, жүк көтергіштігі бір жүз елу килограмм және одан артық – байдаркалар, жүк көтергіштігі екі жүз жиырма бес килограмм және одан артық – үрмелі кемелер).»;

      3) 3-баптың 1-тармағының 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
      «2) гидротехникалық құрылыстардағы;»;

      4) 8 және 9-баптар мынадай редакцияда жазылсын:

      «8-бап. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң құзыретi

      Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң құзыретiне:
      1) iшкi су көлiгi саласындағы мемлекеттiк саясаттың негiзгi бағыттарын әзiрлеу;
      2) iшкi су жолдарын және ішкі су көлігін дамыту жөніндегі тұжырымдама мен бағдарламаларды бекіту;
      3) iшкi су көлiгi саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру;
      4) Ішкi су жолдарын пайдалану қағидасын бекiту;
      5) Кеменi, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттiк тiркеу қағидасын бекiту;
      6) порттың мiндеттi қызмет көрсетулерiнiң тiзбесiн бекiту;
      7) жағалау белдеуiн пайдалану тәртiбiн айқындау;
      8) кемелердi лоцмандық алып өтудi жүзеге асыру тәртiбiн айқындау;
      9) iшкi су көлiгi саласындағы жекелеген қызмет түрлерiн лицензиялау кезiнде бiлiктiлiк талаптарын бекiту;
      10) біліктілік комиссиялары туралы ережені, кемелердiң командалық құрамының адамдарына және экипаждың басқа да мүшелеріне диплом беру және аттестаттау тәртiбiн бекіту;
      11) кемелермен тасымалдауға арналған қауiптi жүктер тiзбесiн бекiту;
      12) Қауiптi жүктердi тасымалдау қағидасын бекiту;
      13) Қазақстан Республикасының аумағымен транзиттiк жолаушы қатынасына тыйым салу туралы шешiмдер қабылдау;
      14) Қазақстан Республикасының аумағына (аумағынан) багажды және жүктi әкелуге, әкетуге, олардың транзитіне тыйым салу туралы шешiмдер қабылдау;
      15) iшкi су көлiгi саласындағы техникалық регламенттердi бекiту;
      16) кемелер экипаждарының ең аз құрамына қойылатын талаптарды белгілеу;
      17) Кемелердің портқа кіру және порттан шығу, кемелердің порт акваториясы мен порттағы тұрақ шегінде жүзуі қағидасын бекіту;
      18) кемелерді, салдарды және өзге де жүзу объектілерін айлаққа қою, тоқтату және олардың тұрақта тұруы үшін уақытша құрылғылар мен жүзу құрылыстарын қою, жолаушыларды кемеге отырғызу әрі одан түсіру, жүктерді тиеу, түсіру және сақтау тәртібін айқындау;
      19) Ішкі су көлігінде жолаушыларды, багажды және жүктерді тасымалдау қағидасын бекіту;
      20) Кемелердегі, оның ішінде ішкі су жолдарындағы шағын көлемді кемелердегі көлік оқиғаларын тергеуді, оларды сыныптауды және есепке алуды жүргізу қағидасын бекіту;
      21) Ішкі суда жүзетін кемелерді техникалық пайдалану қағидасын бекіту;
      22) Кеме жүргізушілерін шағын көлемді кемелерді басқару құқығына аттестаттау қағидасын бекіту;
      23) Шағын көлемді кемелерді және олар тоқтайтын базаларды (құрылыстарды) пайдалану қағидасын бекіту;
      24) Шағын көлемді кемені және олар тоқтайтын базаларды (құрылыстарды) техникалық қадағалау қағидасын бекіту;
      25) Ішкі су жолдарында жүзу қағидасын бекіту;
      26) Кемелердегі қызмет жарғысын бекіту;
      27) Кемелерді, салдарды және өзге де жүзу объектілерін сүйреу қағидасын бекіту;
      28) Тасымалдаушылардың әлеуметтік мәні бар жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асыруға байланысты залалдарын бюджет қаражаты есебінен субсидиялау қағидасын бекіту;
      29) өзiне Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Заңда, өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентiнiң актiлерiнде жүктелген өзге де өкілеттіктерді орындау жатады.

      9-бап. Уәкiлеттi органның және оның аумақтық бөлiмшелерiнiң
             құзыретi

      1. Уәкiлеттi органның құзыретiне:
      1) iшкi су жолдарын және iшкi су көлiгiн дамыту жөнiндегi тұжырымдама мен бағдарламаларды әзiрлеу;
      2) кеме қатынасы қауiпсiздiгiн қамтамасыз етудi, iшкi су көлiгiнiң жұмыс iстеу тәртiбiн айқындайтын Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерi мен өзге де нормативтiк құқықтық актiлердi жеке және заңды тұлғалардың сақтауын бақылауды ұйымдастыру;
      3) iшкi су жолдарының кеме қатынай алатын жағдайда болуын қамтамасыз ету және шлюздердi күтiп ұстау;
      4) iшкi су көлiгi саласындағы техникалық регламенттерді әзірлеу;
      5) Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiнің, Жалға алынған шетелдiк кемелер тiзiлiмiнің және кеме кітабының нысандарын бекiту;
      6) Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтерiп жүзу құқығын беру және кеменi шет мемлекеттiң туын көтерiп жүзуге уақытша ауыстыру туралы шешiм қабылдау;
      7) «Жеке кәсiпкерлiк туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ведомстволық есептiлiктiң, тексеру парақтарының нысандарын, тәуекел дәрежесiн бағалау критерийлерiн, жыл сайынғы тексерулер жоспарларын әзiрлеу және бекiту;
      8) лоцмандық қызмет туралы ереженi бекiту;
      9) мiндеттi түрде лоцмандық алып өтуге жататын iшкi су жолдары учаскелерiнiң, кемелер түрлерi мен көлемдерiнiң тiзбесiн бекiту;
      10) Ішкi және аралас «өзен-теңiз» суларында жүзетiн кемелердi сыныптау қағидасын бекіту;
      11) кемелердiң, порттардың, жағалау объектiлерiнiң, кеме қатынасы гидротехникалық құрылыстарының техникалық куәландырылуын жүргiзудi қамтамасыз ету;
      12) Пайдаланылатын кемелердi куәландыру қағидасын бекіту;
      13) Кемелердi жасауды және материалдар мен бұйымдарды дайындауды техникалық байқау қағидасын бекіту;
      14) Кемелердің кеме қатынасы шлюздері арқылы өту қағидасын бекіту;
      15) Кемелерді жөндеу қағидасын бекіту;
      16) киiм нысаны үлгiлерiн (погонсыз) және айырым белгiлерiн, нысанды киiм киiп жүру тәртiбiн, онымен қамтамасыз ету нормаларын және оларды киiп жүру құқығы бар мемлекеттiк көліктік бақылау қызметкерлерi мен ішкі су көлігі қызметкерлері лауазымдарының (кәсіптерінің) тiзбесiн бекiту;
      17) Аралас «өзен-теңiз» суларында жүзетiн кемелердi жасау қағидасын бекіту;
      18) Пайдаланылған кемелердің элементтерін пайдалана отырып, ішкi және аралас «өзен-теңiз» суларында жүзетiн кемелердi жасау қағидасын бекіту;
      19) Ішкі суларда жүзетін кемелерді және аралас «өзен-теңiз» суларында жүзетiн кемелердi жаңарту жөніндегі қағиданы бекіту;
      20) Қазақстан Республикасының лицензиялау туралы заңнамасына сәйкес iшкi су көлiгi саласындағы жекелеген қызмет түрлерiн лицензиялау;
      21) Техникалық флот кемелерін жаңарту жөніндегі қағиданы бекіту;
      22) Ішкi суда жүзетiн кемелердi жасау қағидасын бекіту;
      23) өз құзыретi шегiнде iшкi су көлiгi саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыруға қатысу және халықаралық ұйымдарда Қазақстан Республикасының мүдделерiн бiлдiру;
      24) iшкi су көлiгi саласында туындайтын қатынастарды реттейтiн нормативтiк құқықтық актiлердiң жобаларын әзiрлеу;
      25) суға кеткен мүлiктi көтеру тәртiбi мен мерзiмдерiн айқындау;
      26) Қазақстан Республикасының кеме қатынасының су жолдарын пайдалану құқығына рұқсат беру жөніндегі нұсқаулықты бекіту;
      27) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.
      2. Уәкiлеттi органның аумақтық бөлiмшелерiнiң (бұдан әрi – аумақтық бөлiмше) құзыретіне:
      1) кемелердiң, салдардың және iшкi су жолдарында орналасқан өзге де жүзбелi объектiлер мен құрылыстардың кеме қатынасы қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету талаптарына сай болуын қарап-тексерудi жүргiзу;
      2) кемелерді тіркеу;
      3) кеме қатынасы қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету талаптарына сай келмейтiн кемелердi, салдарды және өзге де жүзу объектiлерiн ұстау;
      4) кеме қатынасы қауiпсiздiгiне, адамдардың өмiрi мен денсаулығына, жүктердiң сақталуына қатер төнген кезде кемелердiң, салдардың және өзге де жүзу объектiлерiнiң қозғалысын тоқтата тұру және оған тыйым салу;
      5) Қазақстан Республикасы қатысушы болып табылатын халықаралық шарттар талаптарының сақталуын бақылауды өз құзыреті шегінде жүзеге асыру;
      6) ішкі су жолдарының жай-күйін қадағалау;
      7) кемелерде техникалық пайдалану қағидасының, қызмет жарғыларының сақталуын бақылауды жүзеге асыру;
      8) iшкi су жолдарында кеме қатынасы қауiпсiздiгiн қамтамасыз етуге бағытталған өзге де шараларды жүзеге асыру;
      9) Ішкі су жолдарында жүзу қағидасының сақталуын лоцмандық қызметтің және ішкі су көлігіндегі өзге де қызметтердің бақылауы;
      10) шағын көлемді кемелерді техникалық қадағалауды жүзеге асыру;
      11) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеме тізілімінде немесе кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын кемелердің командалық құрамының адамдарына диплом беру, сондай-ақ теңізші паспортын беру;
      12) кеме қатынасы қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты қызметкерлерді аттестаттауды жүргізу;
      13) Қазақстан Республикасының ішкі су көлігі туралы заңнамасын бұзушылықтарды жою туралы ұйғарымдар шығару;
      14) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.»;

      5) 11-баптың 1-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
      «1. Iшкi су жолдары және оларда орналасқан кеме қатынасы үшiн пайдаланылатын кеме қатынасының гидротехникалық құрылыстары мемлекет меншiгiнде болады.
      Кеме қатынасы жолдарына кеме қатынасы үшін ашық ішкі су жолдары жатады. Кеме қатынасы су жолдарының тізбесі Қазақстан Республикасының су заңнамасына сәйкес белгіленеді.»;

      6) 12-бапта:
      1-тармақтағы «Жол» деген сөз «Астананың әкімшілік-аумақтық шекарасы шегіндегі Есіл өзенінің кеме қатынасы учаскесін қоспағанда, су жолы» деген сөздермен ауыстырылсын;
      мынадай мазмұндағы 2-1-тармақпен толықтырылсын:
      «2-1. Астананың әкімшілік-аумақтық шекарасы шегіндегі Есіл өзенінің кеме қатынасы учаскесінде су жолы жұмыстарын жүргiзудi қамтамасыз етуді астана әкімдігі жүзеге асырады.»;

      7) 13-баптың 10-тармағындағы «Кемелердің, салдардың және басқа да жүзу объектiлерiнiң» деген сөздер «Уәкілетті органның кәсіпорындары кемелерінің» деген сөздермен ауыстырылсын;

      8) 15-бапта:
      3-тармақ алып тасталсын;
      4-тармақта:
      1) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «1) су жолдарын кеме қатынасы жағдайында және шлюздерді күтіп ұстауды қамтамасыз ету бағдарламасы бойынша мемлекеттік тапсырысқа сәйкес ішкi су жолдарын күтіп ұстауды жүзеге асыруға міндетті.
      Судың деңгейі жобалық деңгейден төмендеген және уәкiлеттi орган өзеннің сағасының отыруына әкеп соғатын түбін тереңдету жұмыстарын одан әрі жүргізудің орынсыздығын айқындаған кезде уәкiлеттi органның кәсiпорындары кеме жүрісінің кепілдік берілген габариттерін қамтамасыз ету жөніндегі міндеттен босатылады;»;
      2) тармақшада:
      «шлюз» деген сөзден кейін «және каналдар» деген сөздермен толықтырылсын;
      «жасасқан шартқа сәйкес» деген сөздер алып тасталсын;

      9) 15-3-баптың 4-тармағындағы «сәйкестендіру» деген сөз «тіркеу» деген сөзбен ауыстырылсын;

      10) 15-4-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «15-4-бап. Iшкi су көлiгi жолдарындағы iшкi су көлiгi
                 кемелерiн, порттарды, жағалаудағы объектiлер мен
                 құрылыстарды пайдалану кезiндегi қауiпсiздiк
                 талаптары

      1. Кеме қатынасы процесiне байланысты iшкi суда жүзетiн кемелер, iшкi су жолдарындағы порттар, жағалаудағы oбъектiлер және құрылыстар қауiптiлiгi жоғары аймақтар болып табылады және Қазақстан Республикасының iшкi су көлiгi туралы заңнамасының талаптарына сәйкес келуге тиiс.
      2. Iшкi суда жүзетiн кемелердi, iшкi су жолдарындағы порттарды, жағалаудағы объектiлер мен құрылыстарды пайдалануды жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының iшкi су көлiгi туралы заңнамасы талаптарының орындалуын қамтамасыз етуге тиiс.
      3. Кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын кемелер және олардың тұрағына арналған базалар (құрылыстар) Шағын көлемді кемелерді және олардың тұрағына арналған базаларды (құрылыстарды) техникалық қадағалау жөніндегі қағиданың талаптарына сәйкес келуі тиіс.
      4. Кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын кемелерді және олардың тұрағына арналған базаларды (құрылыстарды) техникалық қадағалауды уәкілетті орган бастапқы, жыл сайынғы және кезектен тыс техникалық куәландырулар жүргізу арқылы, сондай-ақ арнайы және бақылап қарап-тексеруді жүргізу жолымен жүзеге асырады.
      5. Кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын кемелерді және олардың тұрағына арналған базаларды (құрылыстарды) пайдалану Шағын көлемді кемелерді және олардың тұрағына арналған базаларды (құрылыстарды) пайдалану қағидасына сәйкес жүзеге асырылады.
      6. Кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жататын өздігінен жүзетін кемелердің кеме жүргізушілері кеме жүргізушілерді даярлау жөніндегі бағдарлама бойынша оқытылуы және олардың шағын көлемді кемені басқару құқығына куәлігі болуы тиіс.
      Шағын көлемді кемені басқару құқығына куәлік беруді, кеме жүргізушілерді даярлау бағдарламасын келісуді және шағын көлемді кемелердің кеме жүргізушілерін даярлау жөніндегі курстарды тіркеуді уәкілетті орган Кеме жүргізушілерді шағын көлемді кемені басқару құқығына аттестаттау қағидасына сәйкес жүзеге асырады.»;

      11) 16-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «16-бап. Кемелерді сыныптау және олардың техникалық
               қауіпсіздігін қамтамасыз ету

      1. Кемелерді сыныптауды және олардың техникалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін техникалық байқау мемлекеттік монополияға жатады және оны Кеме қатынасы тіркелімі жүзеге асырады.
      2. Сыныптауға және техникалық байқауға олардың тиесілігіне қарамастан, ішкі су жолдарында пайдалануға арналған ішкі суларда жүзетін кемелер мен «өзен-теңіз» суларында жүзетін кемелер жатады, олар:
      1) жолаушылар кемесі;
      2) басты қозғалтқыштарының қуаты елу бес киловатт (жетпіс бес ат күші) және одан астам болатын жолаушыларға арналмаған ішкі суларда өздігінен жүзетін кемелер;
      3) сыйымдылығы тіркелімдік сексен тонна өздігінен жүзетін және өздігінен жүзбейтін кемелер.
      3. Кеме қатынасының тіркелімі кемелердің техникалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін мемлекеттік тапсырысқа сәйкес кемелерді сыныптауды және куәландыруды жүзеге асыруға міндетті.
      Бұл ретте кеме иесінің кінәсінен қайтадан куәландыру, кезектен тыс куәландыру, кемелерді жөндеуді, оларды жасау мен жаңғыртуды байқау кеме иесінің есебінен жүзеге асырылады.»;

      12) 17-бапта:
      1) тармақшадағы «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;
      3) тармақшадағы «уәкiлеттi орган белгілеген» деген сөздер алып тасталсын;
      8) тармақшада:
      «кемелердің командалық құрамының адамдарын аттестаттау ережелеріне» деген сөздер «Кемелердің командалық құрамының адамдарын аттестаттау қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;
      «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;
      14) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «14) шағын көлемді кемелерді және шағын көлемдi кемелерге арналған база-тұрақтарды техникалық қадағалауды жүргiзу;»;
      24) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
      «24) паромды өткелдердi мемлекеттiк тiркеудi жүргiзу арқылы жүзеге асырады.»;

      13) 18-бап19-баптың 2-тармағының 1) тармақшасы алып тасталсын;

      14) 20-баптың 5-тармағының үшінші бөлігіндегі «кемелерді лоцмандық алып өту туралы ережелерде» деген сөздер «Кемелерді лоцмандық алып өтуді жүзеге асыру қағидасында» деген сөздермен ауыстырылсын;

      15) 22-бапта:
      1-тармақтағы «тiркелiмге алынған пунктiнiң, бiрдейлендiру нөмiрiнiң,» деген сөздер «тiркелiмге алынған пунктiнiң, тіркеу нөмiрiнiң,» деген сөздермен ауыстырылсын;
      3-тармақта «бірдейлендіру» деген сөз «тіркеу» деген сөзбен ауыстырылсын;

      16) 23-баптың 1-тармағының бірінші абзацындағы «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      17) 26-бапта:
      тақырыбы «Кеменi» деген сөзден кейін «, оның ішінде шағын көлемді кемені» деген сөздермен толықтырылсын;
      1-тармақтағы «бірдейлендіру» деген сөз «тіркеу» деген сөзбен ауыстырылсын;
      мынадай мазмұндағы 4-1-тармақпен толықтырылсын:
      «4-1. Егер оқиғаға ұшырау нәтижесінде немесе басқа бір себеппен кеме бұрын Мемлекеттік кеме тізіліміне немесе кеме кітабына енгізілген техникалық параметрлерге сәйкес келмей қалса, уәкілетті орган белгілеген тәртіппен кемені мемлекеттік қайта тіркеу жүзеге асырылады.
      Қазақстан Республикасының меншігіндегі және мемлекеттік органдардың өздеріне жүктелген функцияларды орындауы үшін коммерциялық мақсаттарда пайдалануы да кемені қайта тіркеу үшін негіз болып табылады.»;
      5 және 6-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
      «5. Мемлекеттік кеме тізілімінде ішкі суларда жүзетін кемелер және iшкi су жолдарында пайдалануға арналған «өзен-теңiз» суларында жүзетiн кемелер тіркеледі, олар:
      1) жолаушылар кемесі;
      2) бас қозғалтқышының қуаты елу бес киловатт (жетпіс бес ат күші) және одан артық болатын жолаушыларға арналмаған өздігінен жүзетiн кемелер;
      3) сыйымдылығы тіркелімдік сексен тонна және одан астам өздігінен жүзетiн және өздігінен жүзбейтiн кемелер.
      6. Шағын көлемді кемелер кеме кітабында мемлекеттік тіркеуге жатады.»;

      18) 32-бапта:
      тақырыбы «жасалып жатқан кеменiң» деген сөздерден кейін «, оның ішінде шағын көлемді кеменің» деген сөздермен толықтырылсын;
      мәтінде «жасалып жатқан кеменiң» деген сөздерден кейін «, оның ішінде шағын көлемді кеменің» деген сөздермен толықтырылсын;

      19) 6-тарау мынадай мазмұндағы 32-1 және 32-2-баптармен толықтырылсын:

      «32-1-бап. Кеменің ипотекасын мемлекеттiк тiркеу

      1. Кеменің ипотекасын уәкілетті орган сол кеме тiркелген тiзiлiмге тiркейдi.
      2. Жасалып жатқан кеменiң ипотекасы жасалып жатқан кемеге меншiк құқығы тiркелген, жасалып жатқан кемелердің тiзiлiмiнде тiркеледi.
      3. Осы Заңның 24-бабының 7 және 11-тармақтарына сәйкес Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк Туын көтерiп жүзу құқығы уақытша берiлген шетелдік кеменiң ипотекасын, сондай-ақ шетелдiк алушы үшiн жасалып жатқан кеменiң ипотекасын Қазақстан Республикасында тiркеуге болмайды.
      4. Кеменiң немесе жасалып жатқан кеменiң ипотекасы мемлекеттiк тiркеу туралы өтiнiш берілген күні тiркеледi.
      5. Кеменiң немесе жасалып жатқан кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу тәртібі Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасында айқындалады.
      6. Кеменiң немесе жасалып жатқан кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу кеменiң немесе жасалып жатқан кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу туралы куәлікті берумен куәландырылады.
      7. Кеменiң немесе жасалып жатқан кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркегені және кеменiң немесе жасалып жатқан кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу туралы куәліктің телнұсқасын бергені үшін Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгiленген тәртiппен алым алынады.

      32-2-бап. Шағын көлемді кеменің ипотекасын мемлекеттiк тiркеу

      1. Шағын көлемді кеменің ипотекасын уәкілетті орган сол шағын көлемді кеме тiркелген кеме кітабына тіркейді.
      2. Шағын көлемді кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу туралы өтiнiш берілген күнi шағын көлемді кеменiң ипотекасы тiркеледi.
      3. Шағын көлемді кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу тәртібі Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидасында айқындалады.
      4. Шағын көлемді кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу шағын көлемді кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу туралы куәлікті берумен куәландырылады.
      5. Шағын көлемді кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркегені және кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің телнұсқасын бергені үшін Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгiленген тәртiппен алым алынады.»;

      20) 33-баптың 4-тармағында:
      «Көлік кемесі» деген сөздер «Кеме» деген сөзбен ауыстырылсын;
      «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      21) 34-бапта:
      1-тармақтағы «кемелер экипаждары мүшелеріне диплом беру туралы ережелерге» деген сөздер «Кемелер экипаждарының командалық құрамының адамдарына және басқа да мүшелеріне диплом беру және оларды аттестаттау қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;
      мынадай мазмұндағы 1-1-тармақпен толықтырылсын:
      «1-1. Кемелер экипаждарының мүшелеріне диплом беру, сондай-ақ ішкі су жолдарында пайдаланылатын кемелердің командалық құрамының адамдарын аттестаттау жөніндегі біліктілік комиссияларын құру тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.»;
      3-тармақтағы «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      22) 35-баптың 1-тармағының екінші бөлігіндегі «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      23) 36-баптың 3-тармағының 3) тармақшасындағы «порт капитанын» деген сөздер «уәкілетті органның аумақтық бөлімшесін» деген сөздермен ауыстырылсын;

      24) 45-бап алып тасталсын;

      25) 47-баптың 1-тармағында:
      «, сондай-ақ iшкi су көлiгiнде технологиялық байланысты пайдалануы» деген сөздер алып тасталсын;
      «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      26) 50-бап мынадай редакцияда жазылсын:

      «50-бап. Жолаушылар мен багажды тасымалдау тәртiбi және түрлерi

      1. Iшкi су көлiгi ұсынатын жолаушыларды тасымалдау оның шарттарына, ұзақтығына, қашықтығына және сапасына қарай:
      1) көлiктiк;
      2) туристiк;
      3) экскурсиялық түрлерге;
      4) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де түрлерге бөлiнедi.
      2. Жолаушыларды тасымалдау қатынас түрлеріне қарай:
      1) халықаралық – Қазақстан Республикасы мен шет мемлекеттер арасындағы тасымалдау;
      2) республикаішілік – Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан елді мекендер арасындағы тасымалдау болып бөлінеді.
      3. Әкімшілік-аумақтық белгісіне қарай жолаушылар мен багажды республикаішілік тасымалдау:
      1) облысаралық – әртүрлі облыстардағы жөнелту және межелі пункттер арасында жүзеге асырылатын немесе елді мекендерді республикалық маңызы бар қалалармен, астанамен жалғастыратын тасымалдау;
      2) ауданаралық (облысішілік қаларалық) – бір облыс шегіндегі, әртүрлі аудандарда орналасқан елді мекендер арасында жүзеге асырылатын немесе облыстық маңызы бар қалаларды елді мекендермен жалғастыратын тасымалдау;
      3) ауданішілік – бір аудан шегіндегі елді мекендердің арасындағы тасымалдау;
      4) қала маңындағы – елді мекеннің белгіленген шекарасынан бастап өлшенетін, ұзақтығы елу километрге дейінгі қала маңы аймағындағы елді мекенмен жалғастыратын маршруттар бойынша тасымалдау;
      5) қалалық – қаланың белгіленген шекарасының шегіндегі тасымалдау болып бөлінеді.
      4. Жолаушылар мен багажды тасымалдау тәртiбiн және түрлерiн (бұдан әрi – жолаушыларды тасымалдау қағидасы) Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.»;

      27) мынадай мазмұндағы 51-1-баппен толықтырылсын:

      «51-1-бап. Әлеуметтік маңызы бар тасымалдауды ұйымдастыру

      Жолаушылар мен багажды әлеуметтік мәні бар тасымалдауды ұйымдастыруды, олардың маршруттарын бекітуді, оларға қызмет көрсету құқығына конкурстар ұйымдастыру мен өткізуді және маршруттар бойынша қозғалыс кестелерін бекітуді:
      1) ауданаралық (облысішілік қаларалық) қатынаста – облыстардың жергілікті атқарушы органдары;
      2) қалалық және қала маңындағы қатынаста – өзінің заңдық құзыры шегінде аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары;
      3) ауданішілік қатынаста – аудандардың жергілікті атқарушы органдары жүзеге асырады.
      Жолаушыларды әлеуметтік мәні бар тасымалдауларды ішкі су көлігімен жүзеге асыруға байланысты тасымалдаушылардың залалдары бюджет қаражаты есебінен субсидияланады.»;

      28) 56-баптың 2-тармағының бірінші бөлігіндегі «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      29) 61-баптың 1-тармағының екінші бөлігіндегі «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын;

      30) 63-баптың 2-тармағының бірінші абзацында:
      «кемелерді», «ережелеріне» деген сөздер тиісінше «Кемелерді», «қағидасына» деген сөздермен ауыстырылсын;
      «уәкiлеттi орган» деген сөздер «Қазақстан Республикасының Үкіметі» деген сөздермен ауыстырылсын.

      18. «Жарнама туралы» 2003 жылғы 19 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2003 ж., № 24, 174-құжат; 2006 ж., № 15, 92-құжат; № 16, 102-құжат; 2007 ж., № 12, 88-құжат; 2009 ж., № 17, 79, 82-құжаттар; 2010 ж., № 5, 23-құжат):
      11-баптың 2-тармағында:
      1) тармақшадағы «ортақ пайдаланудағы» деген сөздердің алдынан «халықаралық және республикалық маңызы бар» деген сөздермен толықтырылсын;
      мынадай мазмұндағы 1-1) тармақшамен толықтырылсын:
      «1-1) тиісінше облыстық немесе аудандық маңызы бар ортақ пайдаланудағы автомобиль жолдарының бөлiнген белдеуiнде жарнама объектiсiн орналастыру кезінде - Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен облыстың немесе ауданның жергiлiктi атқарушы органы белгілі бір мерзімге беретiн құжат;».

      19. «Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2007 ж., № 2, 10-құжат; № 20, 152-құжат; 2008 ж., № 20, 89-құжат; № 23, 114-құжат; № 24, 128, 129-құжаттар; 2009 ж., № 2-3, 16, 18-құжаттар, № 9-10, 47-құжат; № 13-14, 62, 63-құжаттар; № 17, 79, 81, 82-құжаттар; № 18, 84, 85-құжаттар; № 23, 100-құжат; № 24, 134-құжат; 2010 ж., № 1-2, 4-құжат; № 7, 28-құжат; № 15, 71-құжат; № 17-18, 111, 112-құжаттар):
      16-баптың 1) тармақшасы мынадай мазмұндағы үшінші абзацпен толықтырылсын:
      «жолаушыларды облысаралық қалааралық, ауданаралық (облысшілік қалааралық) және халықаралық қатынастарда автобустармен, шағын автобустармен тасымалдау;».

      20. «Қазақстан Республикасы астанасының мәртебесі туралы» 2007 жылғы 21 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2007 ж., № 16, 128-құжат):

      1) 6-баптың 2) тармақшасындағы «әзірлеу жатады.» деген сөздер «әзірлеу;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 3) тармақшамен толықтырылсын:
      «3) Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Заңда, өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.»;

      2) 9-бап мынадай мазмұндағы 29) тармақшамен толықтырылсын:
      «29) Астана қаласының әкімшілік-аумақтық шекарасы шегінде Есіл өзенінің кеме қатынасы учаскесінде су жолы жұмыстарын жүргізуді қамтамасыз етеді.».

      21. «Мемлекеттік сатып алу туралы» 2007 жылғы 21 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2007 ж., № 17, 135-құжат; 2008 ж., № 13-14, 58-құжат; № 20, 87-құжат; № 21, 97-құжат; № 24, 128-құжат; 2009 ж., № 2-3, 21-құжат, № 9-10, 47, 49-құжаттар; № 15-16, 74-құжат; № 17, 78, 82-құжаттар; № 24, 129, 133-құжаттар; 2010 ж., № 5, 23-құжат; № 7, 28, 29-құжаттар; № 15, 71-құжат; № 17-18, 108-құжат):
      37-баптың 5-тармағының 5) тармақшасындағы «көрсетілетін қызметтерді» деген сөздерден кейін «, сондай-ақ облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын ағымдағы жөндеу және күтіп ұстау жөніндегі жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді» деген сөздермен толықтырылсын.

      2-бап.
      1. Осы Заң:
      2011 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 1-баптың 6, 7-тармақтарын, 15-тармағының 5) тармақшасын және 19-тармағын;
      алғашқы ресми жарияланғанынан кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізілетін 1-баптың 17-тармағының 11) тармақшасын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
      2. «Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы» 2002 жылғы 17 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 25-бабы 1-тармағы екінші бөлігінің қолданылуы 2020 жылғы 1 қаңтарға дейін тоқтатыла тұрсын.
      Ескерту. 2-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.01.2015 № 276-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi).

      Қазақстан Республикасының
      Президенті                                 Н. Назарбаев

Егер Сіз беттен қате тапсаңыз, тінтуірмен сөзді немесе фразаны белгілеңіз және Ctrl+Enter пернелер тіркесін басыңыз

 

бет бойынша іздеу

Іздеу үшін жолды енгізіңіз

Кеңес: браузерде бет бойынша енгізілген іздеу бар, ол жылдамырақ жұмыс істейді. Көбінесе, ctrl-F пернелері қолданылады