Об утверждении республиканской целевой программы "Сохранение, развитие и использование генофонда сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов на 2001-2005 годы"

Постановление Правительства Республики Казахстан от 1 августа 2000 года N 1167. Утратило силу - постановлением Правительства РК от 21 марта 2003 г. N 288

      В целях сохранения, развития и эффективного использования генофонда сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов Правительство Республики Казахстан постановляет:
      1. Утвердить прилагаемые республиканскую целевую программу "Сохранение, развитие и использование генофонда сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов на 2001-2005 годы" (далее - Программа) и Мероприятия по ее реализации.
      2. Министерству образования и науки Республики Казахстан обеспечить финансирование научной части Программы по форме государственного заказа, Министерству сельского хозяйства Республики Казахстан - удешевление реализуемых сельским товаропроизводителям элитных семян, племенных животных, их эмбрионы и семя за счет средств, предусмотренных в республиканском бюджете на субсидирование отечественных производителей сельскохозяйственной продукции.
      3. Центральным и местным исполнительным органам оказать содействие в реализации мероприятий по сохранению генофонда, развитию элитного семеноводства и племенного животноводства.
      4. Внести в постановление Кабинета Министров Республики Казахстан от 26 мая 1993 года N 434  P930434_   "О республиканских целевых научно-технических программах" следующее дополнение:
      Перечень республиканских целевых научно-технических программ, утвержденный указанным постановлением, дополнить пунктом 13 следующего содержания:
      "13. Сохранение, развитие и использование генофонда сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов на 2001-2005 годы".    
      5. Настоящее постановление вступает в силу со дня подписания.

     Премьер-Министр
  Республики Казахстан  

                              Паспорт
         Программы "Сохранение, развитие и использование генофонда
         сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов
                           на 2001-2005 годы"

Наименование Программы   Сохранение, развитие и использование генофонда   
                         сельскохозяйственных растений, животных и        
                               микроорганизмов на 2001-2005 годы

   

Основание для            Поручение Президента Республики Казахстан
Разработки               Н.А.Назарбаева на республиканском совещании
Программы                работников агропромышленного комплекса 8
                         февраля 2000 года. Протокол от 8 февраля 2000    
                         года N 17-13/И-205 п.4.
                         Протокольное решение заседания Правительства     
                         Республики Казахстан от 28 марта 2000 года
                         N 8 п.2 

Основные                 Министерство образования и науки, Министерство
разработчики             сельского хозяйства, Национальный академический
Программы                центр аграрных исследований
 
Срок реализации          2001-2005 годы
 
Цель Программы           Обеспечение сохранности, развития и эффективного
                         использования генофонда сельскохозяйственных     
                         растений, животных и микроорганизмов в селекции,
                         семеноводстве, племенном деле и производстве     
                         биопрепаратов
Задачи Программы         Создание эффективной системы продвижения ценного
                         генофонда растений, животных и микроорганизмов от
                         науки к сельским товаропроизводителям
Исполнители              Определены в мероприятиях по реализации Программы
основных
мероприятий
Объем и источник         Источником финансирования Программы являются
финансирования           средства республиканского бюджета. Объемы        
                         финансирования научного обеспечения Программы
                         на 2001-2005 гг. составляют 1850 млн.тенге,
                         а субсидирования реализованной отечественным     
                         сельским товаропроизводителям генофондной        
                         продукции - 5585 млн.тенге. Ежегодные их объемы  
                         будут уточняться в соответствии с Законом
                         Республики Казахстан о республиканском бюджете на
                         соответствующий год.
Ожидаемые                Реализация Программы обеспечит формирование,
конечные                 сохранение, развитие и эффективное использование
результаты               как генофонда, так и выделяемых бюджетных        
                         средств, а также позволит сформировать           
                         организационные структуры научного обеспечения,  
                         управления и контроля производства и
                         реализации конкурентоспособной продукции,        
                         необходимой для сельских товаропроизводителей    
                         республики
 
                                              Утверждена
                                              постановлением Правительства
                                              Республики Казахстан
                                              1 августа 2000 года N 1167

      Республиканская целевая программа
"Сохранение, развитие и использование генофонда
сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов
на 2001 - 2005 годы"

                              Астана - 2000                                               

                              1. Введение
 

      Повышение эффективности производства агропромышленного комплекса и конкурентоспособности его продукции является одной из главных задач текущего периода. Ведущее место при этом отводится рациональному использованию природных ресурсов - почвы, воды, генофонда сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов. Однако, из-за отсутствия комплексного подхода к эффективному использованию накопленного генетического потенциала возникла реальная угроза его сохранению и потери.
      Для решения проблем сохранения, развития и использования генофонда сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов и в соответствии с поручением Президента Республики Казахстан Назарбаева Н.А. на республиканском совещании работников АПК 8 февраля 2000 года разработана настоящая республиканская целевая программа.

        2.Анализ современного состояния имеющегося генофонда растений,
                            животных и микроорганизмов

      В процессе реформирования сельской экономики продукция семеноводческих и племенных хозяйств из-за диспаритета цен и низкой покупательной способности сельхозтоваропроизводителей оказалась невостребованной. В результате экономика этих хозяйств пришла в упадок, и у них имеются многомиллионные долги.
      Сокращение финансирования научных программ поставило в трудное положение научно-исследовательские институты сельскохозяйственного профиля, привело к свертыванию многих направлений фундаментальных и прикладных научных исследований, в т.ч. и в области генофонда растений, животных и микроорганизмов.

        2.1. Состояние и использование имеющегося генофонда растений

      Генофонд сельскохозяйственных растений в республике составляет более 30 тыс. образцов, в том числе: зерновых - 18,4, кормовых - 3,2, овощных и картофеля - 3,5, плодово-ягодных - 4,5 и других культур - 1,0. В настоящее время они хранятся в неприспособленных помещениях, недостаточно ведутся работы по их учету, обновлению и сохранению. По этой причине под угрозой реального исчезновения находятся сорта пшеницы Ак бидай, Бал бидай, Кызыл бидай, Сары Магиз, Казахстанская 126, Красная звезда; ячменя - Прекоциус - 143; кукурузы - Кремнистая местная; яблони - Апорт алматинский; груши - Лесная красавица; чеснока - Заилийский; лука - Пскемский; житняка - Ахсенгерский местный, актюбинский; люцерны - Семиреченская местная; ломкоколосника - Базойский.
      С использованием имеющегося генофонда в республике селекционная работа ведется в 38 научных организациях по 50 культурам. Однако, из возделываемых сельскими товаропроизводителями более 1000 сортов и гибридов сельскохозяйственных культур, только 221 - являются казахстанской селекции, или всего 20 процентов.
      В республике сохранилось лишь первичное и элитное семеноводство. Материальная база опытно-экспериментальных и элитно-семеноводческих хозяйств остается слабой, что во многом отрицательно сказывается на результатах научных работ. Недостаточное выделение дотаций за реализованные элитные семена, привело к ухудшению их финансового состояния. В результате произведенная ими продукция имеет высокую себестоимость и остается недоступной для сельских товаропроизводителей. Это привело к распаду сети семеноводческих хозяйств массового размножения. В итоге более 25% площади зерновых засевается некондиционными семенами, 20% - несортовыми, более 50% - четвертой и неизвестной репродукциями и около 50% нерайонированными сортами.

                                                           Таблица 1

            Показатели использования сортов зерновых культур за 1999 год

---------------------------------------------------------------------------
  ! Область   !Количество    !Используется !В том числе        !Не исполь-
  !           !районированных!сортов в     !-------------------!зуются из
  !           !сортов        !производстве !райониро-!нерайони-!числа рай-
  !           !              !             !ванных   !рованных !онирован-
  !           !              !             !         !         !ных
---------------------------------------------------------------------------

1  Акмолинская      32             34          20       14        12

2  Актюбинская       9             12           6        6         3    

     3  Алматинская      19             18           6       12        13 

4  Восточно-Ка-     19             29           9       20        10

   захстанская

5  Жамбылская        7              7           1        6         6

6  Западно-Ка-       9             12           3        9         6 

   захстанская    

7  Карагандин-      16              6           3        3        13 

   ская

8  Кызылордин-      11              6           1        5        10 

   ская

9  Костанайская     23             33          11       22        12

10 Павлодарская     16             14           8        6         8

11 Северо-Казах-    16             34          13       21         3

   станская

12 Южно-Казах-       9              6            4       2         5 

   станская

--------------------------------------------------------------------------

                 2.2. Состояние и использование имеющегося генофонда
                          сельскохозяйственных животных
 

      Генофонд животных Казахстана, сформированный на базе вековой народной селекции и усилиями ученых за последние 50 лет, представлен разными видами, породами, типами, линиями высокопродуктивных сельскохозяйственных животных, адаптированных к различным природно-климатическим зонам и регионам республики. В настоящее время районированы 17 пород овец и коз, 11 - крупного рогатого скота, 13 - лошадей, 2 - верблюдов, 6 - свиней и многочисленные породы рыб, маралов, пчел и кроссов птиц.
      Сформированная сеть племенных заводов, племенных репродукторов и племенных ферм не смогла адаптироваться к новым рыночным отношениям. Абсолютное их большинство потеряло связь с наукой. Они недостаточно получили субсидий и дотаций, не смогли сохранить племенного качества животных и, как результат, превратились в товарные хозяйства.
      По этим причинам резко сократилось поголовье каракульских овец, казахской тонкорунной породы, архармеринос, типа гемпшир, и их помеси с казахскими курдючными овцами, мясного скота - санта-гертруда, лошадей - донская и ганноверская. Исчезают ценные особи галовейского мясного скота, алтайской породы овец, южно-казахстанского мериноса и свиней крупной белой и аксайской черно-пестрой породы. На грани исчезновения находятся крупный рогатый скот калмыцкой, герефордской пород; овцы - цигайской, дегересской, местных отродий курдючных овец, северный тип кроссбердных овец, каракульские овцы редких расцветок (голубая, янтарная, золотистая, серебристая, перламутровая, гулигаз, белая); лошади - советский и русский тяжеловозы, кушумская.

                                                         Таблица 2

          Динамика численности племенных хозяйств и племенного скота
                             за 1990-2000 годы

---------------------------------------------------------------------------
Виды  !    1990 год          !   1995 год           !       2000 год
живот-!--------------------------------------------------------------------
ных   !Количе-!Числен-!Удель-!Количе-!Числен-!Удель-!Количе-!Числен-!Удель-
      !ство   !ность  !ный   !ство   !ность  !ный   !ство   !ность  !ный
      !племен-!племен-!вес к !племен-!племен-!вес к !племен-!племен-!вес к
      !ных хо-!ного   !общему!ных хо-!ного   !общему!ных хо-!ного   !об-  
      !зяйств,!пого-  !пого- !зяйств,!пого-  !пого- !зяйств,!пого-  !щему
      ! шт.   !ловья, !ловью,! шт.   !ловья  !ловью,!  шт.  !ловья, !пого-
      !       !тыс.   !%     !       !тыс.   ! %    !       !тыс.   !ловью,
      !       !гол.   !      !       !гол.   !      !       !гол.   ! %
---------------------------------------------------------------------------

Крупный   326  1463,4    15     304    379,4     5    120    137,4    3,5 

рогатый

скот

     Овцы      191  6346,9    18     185    3015,8   12     73    392,4      4 

     Свиньи     64   806,2    25      57     109,1    5      7     36,9    3,9

Лошади     77   146,3     9      77      33      2     20     10,4    1,1 

  Верблюды   13     7,4     5      15      10,2    7      7      5,2    5,4 

     Птица      21 12697,7    21      21    6249,3   19     12   1111,0    6,4 

     Маралы     -       -      -       -       -      -      3      7,4     -  

           Всего     692                   661                    242

---------------------------------------------------------------------------

               2.3. Состояние и использование имеющегося генофонда
                           микроорганизмов
 

      В каталоге республики числится 730 культур микроорганизмов и линий клеток: актиномицетов - 73, бактерий - 202, дрожжей - 74, мицелиальных грибов - 147, фитопатогенных и зоопатогенных - 125 и 8, хламидий - 3, линий культур клеток - 18, вирусов - 86. В музее штаммов Казахского НИИ ветеринарии хранится свыше 300 культур.
      В Казахском научно-исследовательском институте пищевой промышленности имеется 40 культур молочнокислых бактерий, 30 культур дрожжей и 22 штамма мицелиальных грибов.
      На предприятиях Национального центра по биотехнологии (НЦБ) созданы коллекции промышленных микроорганизмов-продуцентов биологически активных веществ.
      В коллекции Института фармацевтической биотехнологии находятся 119 культур микроорганизмов, в том числе ряд промышленно важных генноинженерных продуцентов интерферона, витамина В2 и др. Институтом фармацевтической биотехнологии совместно с Институтом микробиологии подготовлен каталог промышленных культур микроорганизмов, содержащий сведения по 169 промышленным штаммам-продуцентам и различным тест-культурам. В музее Научно-исследовательского сельскохозяйственного института НЦБ насчитывается 190 штаммов микроорганизмов и вирусов, 21 линия культур клеток производственных и контрольных штаммов, 120 изоляторов различных грибов, 16000 сортообразцов пшеницы.
      Однако за последние годы усиливается тенденция потери имеющихся штаммов микроорганизмов. Многие из них, хотя и созданы в Казахстане, сохранились только в научных организациях Российской Федерации.

                        3. Цель и задачи программы

      Цель Программы - обеспечение сохранности, развития и эффективного использования генофонда сельскохозяйственных растений, животных, птиц, рыб, пчел и микроорганизмов в селекции, семеноводстве, племенном деле и выпуске биопрепаратов для производства конкурентоспособной на внутреннем и внешнем рынках сельскохозяйственной продукции.
      Для достижения этой цели Программой предусматривается:
      - провести комплекс мер по научному обеспечению Программы за счет развития научно-исследовательских работ, совершенствования организационной структуры системы научных учреждений;
      - создать четкую систему продвижения выведенного и полученного ценного генофонда от науки к сельскому товаропроизводителю и его эффективного использования для производства высококачественной и конкурентоспособной продукции;
      - осуществить меры по усилению государственного контроля за сохранением, развитием и использованием ценного генофонда;
      - принять меры по усилению государственной поддержки сохранения, развития и использования ценного генофонда и повышению ее эффективности;
      - совершенствовать законодательную базу в области сохранения, развития и использования ценного генофонда.

     4. Основные направления работ и механизмы реализации Программы

                    4.1. Исполнители Программы

     Ответственным за научное обеспечение Программы является Национальный академический центр аграрных исследований Министерства образования и науки Республики Казахстан, а за обеспечение хозяйственного использования генофонда и осуществление контроля за качеством произведенной семеноводческой и племенной продукции - Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан.

                 Рис. 1. Структурные компоненты Программы

       -----------------------------------------------------------------

       !Сохранение, развитие и использование генофонда сельскохозяйст- !

       !         венных растений, животных и микроорганизмов           !

       -----------------------------------------------------------------  

                        Функциональный блок 

       -----------------------------------------------------------------

       !                                                                !

       !   -----------------------------   -------------------------    !

       !   ! Формирование и сохранение !   !   Развитие            !    !

       !   !       генофонда           !   !   генофонда           !    !

       !   -----------------------------   -------------------------    ! 

       !                -----------------------------------             !

       !                !         Использование           !             !

       !                !           генофонда             !             !

       !                -----------------------------------             !

       ------------------------------------------------------------------

                     Блок обеспечения реализации Программы

       ------------------------------------------------------------------

       !  --------------    ------------------   -----------------      ! 

       !  !Научное     !    !Организационное !   !Правовое       !      !

       !  !обеспечение !    !обеспечение     !   !обеспечение    !      !

       !  --------------    ------------------   -----------------      !

       !                                                                !

       !  ---------------------------       ----------------------      !

       !  !Кадровое и информационное !      ! Финансовое         !      !

       !  !     обеспечение          !      ! обеспечение        !      !

       !  ---------------------------       ----------------------      !

       ------------------------------------------------------------------

                          Субъекты (участники) Программы

       -----------------------------------------------------------------

       ! Органы государственного управления (Министерства, ведомства,   !

       ! местные органы управления), научно-исследовательские институты,!

       ! вузы, а также опытные элитно-семеноводческие и племенные       !

       ! хозяйства, юридические и физические лица, оказывающие услуги в !

       ! области племенного животноводства и элитного семеноводства и   !

       ! работающие на основе лицензии                                  !

       ------------------------------------------------------------------

                          Объекты приложения Программы

       ------------------------------------------------------------------

       ! Отрасли сельскохозяйственного производства, пищевая            !

       ! промышленность, отрасли, производящие ветмедикаменты, пищевые  !

       ! добавки                                                        !

       ------------------------------------------------------------------

                  4.2. Научное обеспечение Программы

     В рамках бюджетных программ по фундаментальным и прикладным научным исследованиям предусматривается:

             по формированию и сохранению генофонда:
 

      - провести инвентаризацию всего имеющегося в стране генофонда и дать оценку генетической ценности, выявить и выделить геноисточники-доноры с хозяйственно-ценными признаками;
      - провести документирование и государственную регистрацию генофонда;
      - создать информационный банк данных по генофонду;
      - создать при научных учреждениях или базовых хозяйствах центральное и региональные хранилища для семян сельскохозяйственных культур, для семени и эмбрионов животных, птиц, рыб, используемых в научно-исследовательской работе;
      - организовать музей культур микроорганизмов и лабораторию по контролю эталонных и активных штаммов;
                по поддержанию и развитию генофонда:
      - постоянно поддерживать имеющиеся геноисточники и доноров с хозяйственно ценными признаками и пополнять их новыми;
      - комплексно изучать и осуществлять интродукцию новых видов растений, совершенствовать породы, типы, линии животных и кроссы птиц, получать новые штаммы микроорганизмов;
      - совершенствовать технологические режимы хранения семян растений, семени и эмбрионов животных и штаммов микроорганизмов;
      - постоянно пополнять генофонд растений, животных и штаммов микроорганизмов из отечественных и мировых источников;
      - дополнять информационный банк данных новыми сведениями о генофонде  и периодически доводить их до потребителей;
      - создать и производить новые штаммы микроорганизмов для агропромышленного и биотехнологического комплексов;
      - создать новые высокопродуктивные, устойчивые к стрессовым факторам среды сорта и гибриды сельскохозяйственных культур;
      - создать новые породы, типы и линии животных, кроссов кур и уток.   
      Основные научные задания и показатели Программы и этапы их выполнения указаны в приложении 1.

            по совершенствованию организационной структуры научных        
            учреждении, улучшению координации деятельности научно-
            исследовательских институтов и опытно-экспериментальных       
            хозяйств:

     - создать 8 селекционно-генетических центров (СГЦ)по растениеводству 

и хранилищ в:

     Казахском НИИ зернового хозяйства им.А.И.Бараева;

     Казахском НИИ земледелия им. В.Р. Вильямса;

     Казахском НИИ кормопроизводства и пастбищ;

     Казахском НИИ картофельного и овощного хозяйства;

     Казахском НИИ плодоводства и виноградарства;

     Казахском НИИ лесного хозяйства и агролесомелиорации;

     Казахском НИИ каракулеводства (по аридным растениям);              

     Научно-исследовательском сельскохозяйственном институте НЦБ;

      - создать 10 селекционно-генетических центров по

животноводству, птицеводству, рыбоводству и хранилищ в:

     Казахском НИТИ животноводства;

     Казахском НИТИ овцеводства;

     Северном НИИ животноводства и ветеринарии;

     Казахском НИИ каракулеводства;

     Атырауском НИИ сельского хозяйства;

     Южно-Казахстанском НИИ сельского хозяйства;

     РГКП "Казак тулпары" - по спортивному коневодству;

     АО "Мугалжарский" - по продуктивному коневодству;

     Казахском НИИ птицеводства;

     Казахском НИИ рыбного хозяйства;
 

      - создать и пополнить музеи для хранения микроорганизмов в Казахском НИИ защиты растений, Казахском НИ ветеринарном институте, Казахском НИИ пищевой промышленности, Институте фармацевтической биотехнологии и Научно-исследовательском сельскохозяйственном институте НЦБ.
      В целях координации действий научных учреждений, центральных и местных исполнительных органов республики в сохранении, развитии и использовании генофонда будет создан Национальный совет по генофонду сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов при Высшей научно-технической комиссии Правительства Республики Казахстан.
      В состав Национального совета по генофонду войдут представители Министерства образования и науки как администратора Программы по научному обеспечению, Министерства сельского хозяйства - администратора Программы по практическому использованию генофонда, Министерства природных ресурсов и охраны окружающей среды, Министерства энергетики, индустрии и торговли, Национальной академии наук, Национального академического центра аграрных исследований, Национального центра по биотехнологии, а также руководители координационных советов по генофонду растений, животных и микроорганизмов.
      Председателем Национального совета по генофонду назначается руководитель программы и сопредседателем вице-Министр сельского хозяйства Республики Казахстан (рис.2).

     Рис.2. Схема координации работ по реализации Программы

                                      ----------------

                           !Правительство !

                           ! Республики   !

                           !  Казахстан   !

                           ----------------

                           !Высшая научно-!

                           ! техническая  !

                           !комиссия при  !

                           !Правительстве !

                           !     РК       !

                           ----------------

    ---------------------  -----------------------  ----------------

    !Министерство сель-  ! !                     !  ! Министерство !

    !ского хозяйства РК  ! !                     !  ! экономики РК !

    !и его структурные   ! !                     !  ----------------

    !подразделения       ! !                     !

     --------------------- !                     !

    !Министерство при-   ! !                     !

    !родных ресурсов и   ! !Национальный совет   !

    !охраны окружающей   ! !по генофонду сельско-!  ---------------

    !среды РК            ! !хозяйственных расте- !  !Министерство !

     --------------------- !ний, животных и мик- !  !финансов РК  !

    !Министерство энерге-! !роорганизмов         !  ---------------

    !тики, индустрии и   ! !                     !

    !торговли РК         ! !                     !

     --------------------- -----------------------

                          ---------------------------  -------------------

                          !Министерство образования !  ! Национальная     !

                          !     и науки РК          !  ! академия наук РК !

                          !--------------------------  -------------------

                         ------------------------------         !

                         !Национальный академический  !         ! 

                         !центр аграрных исследований !---------!

                         !          РК                !

                         ------------------------------

    ---------------------- -----------------------  --------------------

    !  Координационный   ! !Координационный совет ! !Координационный   !

    ! совет по генофонду ! !по генофонду животных ! !совет по генофонду! 

    !     растений       ! !                      ! !микроорганизмов   !

    ---------------------- ------------------------ --------------------

          Национальный академический центр аграрных исследований -
ответственный исполнитель Программы создает координационные и региональные советы по генофонду сельскохозяйственных растений, животных и утверждает Положения о них (рис.3).

               Рис. 3. Схема организации работ по реализации Программы

    ----------          ----------------           ----------------

    !МСХ РК  !          !  НАЦАИ       !           ! МО и Н РК    !

    ----------          ----------------           ----------------  

             ----------------------------------------------

             !Координационные советы по генофонду сельско- !

             !    хозяйственных растений и животных        !

             ----------------------------------------------

      --------------------------         ----------------------------

      !Головная научная        !         ! Головная научная         !

      !организация по генофонду!         ! организация по генофонду !

      !сельскохозяйственных    !         ! сельскохозяйственных     !

      !растений                !         ! животных, птиц и рыб     !

      --------------------------         ----------------------------

      ---------------------------------------------------------------

      !Научно-технические региональные советы по генофонду сельско-  !

      !хозяйственных растений, животных, птиц и рыб с участием       !

      !научных работников, представителей местных органов управления,!

      !организаций по контролю за качеством семян и племенных        !

      !животных, их производству и реализации                        ! 

      ----------------------------------------------------------------

      ---------------------------------------------------------------

      !Соисполнители программы - научные организации МО и Н РК, НАН !

      !РК, НАЦАИ, НЦБ, вузы, опытно-экспериментальные хозяйства     !

      --------------------------------------------------------------

       ----------------------------  !  ---------------------------

       !Семеноводческие хозяйст-  !  !  !Агроформирования по      !

       !ва по производству и реа- !  !  !выращиванию и реализа-   !

       !лизации элитных семян,    !  !  !ции племенных животных,  !

       ! работающие на основе     !  !  !работающие на основе     !

       !    лицензии              !  !  !  лицензии               !

       ----------------------------  !  ---------------------------

           ----------------------------------------------------

           ! Фермерские (крестьянские) хозяйства, акционерные ! 

           ! общества, производственные кооперативы, личные   !

           ! подворья и другие агроформирования               !

           ----------------------------------------------------

          по кадровому и информационному обеспечению:
 

      - обеспечить участие научно-исследовательских институтов, вузов, сельскохозяйственных и селекционных опытных станций и опытно-экспериментальных предприятий, селекционно-генетических и племенных центров, племенных хозяйств, ученых и инженерно-технических работников, специалистов научных учреждений и организаций, других юридических и физических лиц, имеющих специальные разрешения;
      - внести изменения в учебный процесс высших учебных заведений и в соответствующие учебники и учебно-методические пособия с целью подготовки высококвалифицированных специалистов по генофонду;
      - обеспечить подготовку научных кадров высшей квалификации по генофонду через аспирантуру, докторантуру, стажировку в научных центрах стран СНГ и дальнего зарубежья;
      - обеспечить организацию и участие ученых и специалистов в работе выставок и конференций, в том числе зарубежных;
      - обмениваться информацией, гермоплазмой и культурами микроорганизмов с различными странами мира;
      - регулярно проводить региональные семинары, организовывать курсы по учебе фермеров, руководителей и специалистов агроформирований.

            4.3. Создание системы продвижения ценного генофонда от
                  науки к сельскому товаропроизводителю и усиление
                            государственного контроля

      Для решения указанных задач будут:
      - разработаны Закон Республики Казахстан "О семеноводстве", Закон Республики Казахстан "О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Казахстан "О племенном животноводстве", нормативные правовые акты для реализации Закона Республики Казахстан "Об охране селекционных достижений", изменения и дополнения в Кодекс Республики Казахстан "Об административных правонарушениях", предусматривающих ответственность за нарушение законодательства по сохранению и использованию генофонда;
      - разработаны новые квалификационные требования для лицензирования деятельности субъектов, занятых производством и реализацией племенной продукции (племенные животные, семя и эмбрионы), оказанием услуг по воспроизводству и оценке племенной ценности сельскохозяйственных животных и продукции генной инженерии в соответствии с Законами Республики Казахстан "О племенном животноводстве" и "О лицензировании";
      - разработаны квалификационные требования для выдачи лицензий на деятельность в области элитного семеноводства (после принятия соответствующей правовой базы);
      - разработан совместный комплексный план Министерства сельского хозяйства и Национального академического центра аграрных исследований по использования имеющегося генофонда;
      - созданы два племенных центра по молочному скотоводству с хранилищами семени и дистрибъютерской сетью;
      - приняты меры по созданию условий для возрождения сети семеноводческих хозяйств массового размножения в конкурентном секторе;
      - созданы условия для развития структур, специализирующихся на оказании услуг по искусственному осеменению животных, тиражированию племенного скота для дальнейшей продажи их товаропроизводителям и населению;
      - определены и утверждены в установленном порядке статус и полномочия инспекторов по племенному делу и семеноводству системы Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

        5. Необходимые ресурсы и источники финансирования Программы

      Программы научных исследований фундаментального и прикладного характера, направленные на сохранение, развитие и использование генофонда сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов будут формироваться на конкурсной основе.
      На научное обеспечение Программы на 2001-2005 годы из республиканского бюджета потребуется 1850,0 млн. тенге. Ежегодное финансирование этой части Программы будет осуществляться Министерством образования и науки Республики Казахстан за счет средств, предусмотренных в республиканском бюджете на финансирование науки.

                                                             Таблица 3.

                 Объем финансирования научного обеспечения Программы

                                                               (млн.тенге)

---------------------------------------------------------------------------
Про-!Направления работ     !Всего !           в т.ч. по годам    
грам!                      !2001- !---------------------------------------
ма  !                      !2005  ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005
    !                      ! гг.  !
---------------------------------------------------------------------------

30  01.Генофонд растений

          01.01.Сохранение         273    32     61     60     60     60

     01.02.Развитие           297    34     66     66     66     65

     01.03.Использование      466    64    101    101    100    100       

     Итого                   1036   130    228    227    226    225

30  02.Генофонд животных  

     02.01.Сохранение         206    23     46     46     46     45

     02.02.Развитие           224    25     49     50     50     50

     02.03.Использование      351    48     76     76     75     76 

     Итого                    781    96    171    172    171    171 

30  03.Генофонд микроорганизмов

     03.01.Сохранение           9    1.0   2.0    2.0     2.0    2.0

     03.02.Развитие             9    1.0   2.0    2.0     2.0    2.0

     03.03.Использование       15    2.0   3.0    3.0     3.0    4.0 

     Итого                     33    4.0   7.0    7.0     7.0    8.0

     Всего                   1850    230   406    406     404    404

---------------------------------------------------------------------------

          Реализованная отечественным сельским товаропроизводителям продукция селекционно-генетических центров, элитно-семеноводческих и племенных хозяйств (оригинальные и элитные семена, племенной молодняк, семя племенных животных, племенное яйцо, эмбрионы), имеющих специальное разрешение на такую деятельность, будет удешевляться в порядке, определенном действующими нормативными правовыми актами. Потребности в субсидировании на 2001-2005 годы составляют 5585,0 млн.тенге.

                                                             Таблица 4

              Объемы субсидирования отечественных производителей
            сельскохозяйственной продукции при реализации Программы

---------------------------------------------------------------------------
Про-!Субсидируемые задания   !Всего !           в т.ч. по годам   
грам!Программы               ! на   !--------------------------------------
ма  !                        !2001- ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005
    !                        !2005гг!
---------------------------------------------------------------------------
  1 !          2             !  3   !  4   !  5   !   6  !   7  !  8
---------------------------------------------------------------------------

39   Субсидирование произ-     3873   728    728    728    844    845  

     водства элитных семян     

     сельскохозяйственных

     культур (удешевление

     40% себестоимости семян,

     приобретаемых отечествен-

     ными сельскохозяйственными

     товаропроизводителями)

      39   Возмещение стоимости       228    96     66     66      -      -

     животных, приобретенных

     для создания коллекционных

     стад и спецоборудования;

      Субсидирование выра-      1484   240    240    334     335    335 

     щивания племенных животных

     в СГЦ и СПЦ (частичное

     удешевление стоимости

     племенной продукции,

     реализованной отечественным

     сельским товаропроизводителям)

---------------------------------------------------------------------------

          Всего                 5585  1064    1034   1128    1179    1180 
 

                Ежегодные объемы финансирования научных исследовании и субсидирования элитного семеноводства и племенного животноводства будут уточняться в соответствии с Законом Республики Казахстан о республиканском бюджете на соответствующий год.

                 6.Ожидаемые результаты от реализации Программы

      Реализация Программы позволит:
      - упорядочить систему продвижения ценного генофонда от науки к сельским товаропроизводителям;
      - провести аттестацию юридических и физических лиц, деятельность которых связана с использованием ценного генофонда, и регламентировать их деятельность через выдачу лицензий;
      - создать систему государственной поддержки и усилить государственный контроль за сохранением, развитием и использованием ценного генофонда;
      - совершенствовать законодательную базу деятельности в области сохранения, развития и использования ценного генофонда;
      - организовать 8 селекционно-генетических центров по растениеводству, 8 - по животноводству, 1 - по птицеводству, 1 - по рыбоводству; и 2 племенных центра по скотоводству с дистрибьюторской сетью;
      - создать центральные и региональные хранилища генофонда растений, животных и микроорганизмов;
      - завершить инвентаризацию, регистрацию, документирование имеющегося генофонда, выделить доноров с хозяйственно ценными показателями;
      - создать информационный банк данных о генофонде сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов;
      - сохранить в полевых условиях коллекцию сортов и гибридов плодово-ягодных, лесных, особо ценные виды и сорта аридных и лекарственных культур;
      - создать и передать на государственное сортоиспытание 67 сортов и гибридов зерновых, зернобобовых и технических культур, 18 - овощно- бахчевых и картофеля, 41 - плодово-ягодных культур и винограда, 21 кормовых культур;
      - сформировать и сохранить в селекционно-генетических центрах коллекционные стада уникальных и исчезающих пород крупного рогатого скота, овец, коз, лошадей, верблюдов, рыб и кроссов птиц;
      - создать зональные типы молочного скота: черно-пестрого, красного, палево-пестрого и бурого; высокопродуктивные породы и типы мясного скота, овец, мохеровых и молочных коз;
      - совершенствовать породы свиней, лошадей, верблюдов, маралов, птиц, рыб и пчел;
      - ежегодно производить и реализовывать элитные семена и племенную продукцию, в количестве, обеспечивающем потребности сельскохозяйственных товаропроизводителей республики.

                                                                    Таблица 5.

                   Ежегодные объемы производства элитных семян, племенных
                              животных, птиц и рыб

---------------------------------------------------------------------------
  Виды продукции                    !Единица   !Всего по рес-! в т.ч. по
                                    !измерения !публике      !  НАЦАИ
---------------------------------------------------------------------------

Элитные семена сельскохозяйственных

культур                              тыс.тонн      50,0         40,0

      Молочный скот                        тыс.голов     10,0          1,8

Мясной скот                          тыс.голов      6,8          4,8

Овцы и козы                          тыс.голов     87,0         46,2

Верблюды                             тыс.голов      0,5         0,03

Яйцо на племенные цели               млн.штук       2,5          1,3

Мальки рыб казахстанского карпа      млн.штук        -           2,0

---------------------------------------------------------------------------

          Намеченные Программой комплексные меры обеспечат формирование, сохранение, развитие и эффективное использование как генофонда, так и выделяемых бюджетных средств, а также позволят сформировать организационные структуры системы научного обеспечения, управления и контроля по производству и реализации конкурентоспособной научной и сельскохозяйственной продукции на внутреннем и внешнем рынках.

                                  Приложение 1
                             к республиканской целевой программе
                             "Сохранение, развитие и использование
                             генофонда сельскохозяйственных растений,
                             животных и микроорганизмов на 2001-2005 годы"

                                Основные научные задания и показатели республиканской целевой
        программы "Сохранение, развитие и использование генофонда
        сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов
                  на 2001-2005 годы" и этапы их выполнения

--------------------------------------------------------------------------
Подпрограмма,задания !   Результаты выполнения этапов Программы
                     !        (натуральные показатели)                    
                     !----------------------------------------------------
                     !     2001-2003 гг.       !  2004-2005 гг.
--------------------------------------------------------------------------
      1              !           2             !           3
--------------------------------------------------------------------------

Создание,сохранение,                            

развитие и исполь-

зование генетических

ресурсов сельско-

хозяйственных растений,

для выведения новых

высокопродуктивных,

устойчивых к стрессовым

факторам внешней среды

сортов и гибридов,ор-

ганизация их семеноводства

---------------------------------------------------------------------------

01.01.Формирование и со-   Будет проведена инвен-   Будут завершены работы

хранение генетических      таризация, документи-    по инвентаризации,    

ресурсов сельскохоз-       рорование имеющегося     регистрации и докумен-

яйственных растений,       генофонда сельско-       тированию имеющегося  

документирование, созда-   хозяйственных растений   генофонда, выделению

ние информационного банка  и их сородичей, создан   источников-доноров с  

данных, организация        информационный банк      хозяйственно-ценным   

хранения генофонда         данных. Намечается       признаками

                           начать работы по         (продуктивность,

                           разработке и совершен-   качество, зимо-

                           ствованию методов  и     засухоустойчивость к  

                           режимов хранения гено-   бактериям, вредителям 

                           фонда, организации       и т.д.); разработке   

                           хранения имеющегося      принципов и методов   

                           генофонда при ведущих    оценки генофонда по   

                           научно-исследовательских важнейшим био-        

                           институтах               логическим, хоз-

                                                    яйственно-ценным      

                                                    признакам и созданию  

                                                    информационного

                                                    банка данных генофонда

                                                    сельскохозяйственных  

                                                    растений. Намечается

                                                    организовать          

                                                    национальное хранилище

                                                    имеющегося генофонда

                                                    сельскохозяйственных  

                                                    растений и их диких   

                                                    сородичей и заложить  

                                                    на хранение 40 тыс.

                                                    образцов семян        

                                                    растений

01.02.Сбор,интродукция,    Намечается наладить      Будут продолжены      

комплексное изучение и     обмен генофондом между   экспедиционные сборы  

выявление доноров с        научными организациями,  диких сородичей       

желательными хозяйствен-   внутри страны и между-   культурных растений.  

но-ценными признаками,     народными научными       Будет поддерживаться  

организация поддержания    центрами; организовать   сохранность имеющихся

существующих коллекций     экспедиционные сборы     геноисточников,       

                           диких сородичей куль-    доноров хозяйственно  

                           турных растений и их     ценных признаков,     

                           изучение; проводить их   представляющих

                           оценку для использования ценность для селек-

                           в практической селекции. ционной работы. Будут 

                           Будут разработаны        совершенствоваться    

                           методические основы и    методы оценки

                           принципы выявления и     генофонда. Выявленные 

                           отбора желательных       геноисточники, будут

                           типов геноисточников,    переданы селекционерам

                           проведены работы по      для использования их в

                           поддержанию сущест-      практической селекции 

                           вующей коллекции в       в целях создания новых

                           живом виде. В этих       более продуктивных    

                           целях ежегодно будут     сортов и гибридов     

                           изучатся более 10        сельскохозяйственных  

                           тыс. образцов коллек-    культур. Подготовлено

                           ции с выделением до      к изданию дополнение к

                           1 тыс. доноров и гено-   каталогу генофонда    

                           источников с хозяйст-    сельскохозяйственных  

                          венно ценными признаками растений

                           и вносятся необходимые

                           дополнения в

                           информационный банк

                           данных

01.03.Селекция, создание   Предусматривается со-    Предусматривается     

новых высокопродуктивных   здать и передать в       создать и передать в  

устойчивых к стрессовым    государственное сорто-   ГСИ: 2 сорта озимой

факторам среды сортов и    испытание (ГСИ): 3       мягкой пшеницы, 1 -

гибридов сельскохозяй-     сорта озимой мягкой      твердой, 5 - яровой  

ственных культур:          пшеницы, 1 - твердой,    мягкой, 5 - твердой   

  - зерновых, зерно-       6 - яровой мягкой, 6 -   пшеницы, 10 - ячменя,

бобовых, крупяных и        твердой пшеницы, 9 -     3 - овса, 2 - зерно-

технических культур        ячменя, 2 - овса, 2 -    бобовых культур, 1 -  

                           зернобобовых культур,    крупяных, 2 - гибрида

                           1 - крупяных, 3 - ги-    кукурузы, 2 - тех-

                           брида кукурузы, 2 -      нических и 3 -сорговых

                           технических и 3 - со-    культур; изучить      

                           рговых культур. Будут    закономерности

                           переданы в ГСИ 3 сорта,  проявления факторов   

                           полученных на основе     иммунитета в ядерно-

                           сомаклонов и дига-       цитоплазматических    

                           плоидов                  комплексах у 60

                                                    пшенично-эгилопсных  

                                                    гибридов, алло- и     

                                                    семиплазматических    

                                                    линиях FЗ-F9 на ин-

                                                    фекционном фоне и     

                                                    провести тестирование 

                                                    на инфекционном фоне  

                                                    3-5 тыс. образцов для 

                                                    выделения перспек-

                                                    тивных форм по        

                                                    устойчивости к        

                                                    болезням. Будут       

                                                    созданы 20-30         

                                                    константных форм в    

                                                    качестве исходного    

                                                    материала для

                                                    селекции, переданы на 

                                                    ГСИ 2 сомаклона и     

                                                    дигаплонда пшеницы и  

                                                    ячменя

- овоще-бахчевых культур   Будут созданы и          Будут созданы и       

                           переданы в ГСИ: 2        переданы в ГСИ: 2     

                           жаростойких сорта        сорта картофеля,      

                           картофеля, устойчивые    полученных с помощью

                           к вирусу скручивания     традиционной селекции 

                           листьев по традиционной  и 1 сорт картофеля -  

                           селекции; 1 соле-        на основе генной      

                           устойчивый сорт карто-   инженерии; 1 сорт     

                           феля на основе клеточной томата для защищенного

                           селекции; по 1 сорту     грунта; по 1 сорту    

                           томата, огурца, 6        огурца, лука, чеснока,

                           сортов лука с высокой    арбуза, тыквы; 2 сорта

                           устойчивостью к гриб-    дыни. Всего создано 12

                           ным и бактериальным      сортов картофеля и

                           болезням и адаптивной    овоще-бахчевых        

                           устойчивостью к неблаго- культур, отличающихся 

                           приятным почвенно-клима- высокой степенью      

                           тическим условиям.       резистентности к

                           Намечается разработать   вирусным и грибным    

                           систему семеноводства    болезням, адаптивных к

                           картофеля для фермер-    местным условиям.     

                           ских хозяйств            Намечается

                                                    разработать технологию

                                                    выращивания высоко-

                                                    качественного         

                                                    семенного материала:  

                                                    овоще-бахчевых        

                                                    культур, а также      

                                                    картофеля на основе

                                                    биотехнологии

- плодово-ягодных          Будут созданы и          Будут выведены и      

культур и винограда       переданы в ГСИ: 5        переданы в ГСИ 7      

                           сортов яблони, 3 -       сортов яблони, 3 -

                           груши, 2 - вишни, 2 -    груши, 2 - вишни, 3 - 

                           черешни, 2 - сливы,      черешни, 2 - сливы, 1 -

                           2 - смородины, 2 -       смородины, 1 - малины,

                           малины, 1 - винограда    3 - винограда (всего  

                           (всего 19 сортов),       22 сорта),            

                           характеризующихся        отличающихся высоким  

                           высокой урожайностью     уровнем хозяйственно

                           и другими хозяйственно-  ценных признаков      

                           ценными признаками       (урожайность,         

                           (адаптивность к местным  ограниченность        

                           условиям произрастания,  размеров кроны,       

                           лежкоспособность,транс-  устойчивость

                           портабельность и др.),   к неблагоприятным     

                           выделен и передан в ГСИ  условиям              

                           РК слаборослый семенной  произрастания,

                           подвой для груши и раз-  лежкоспособность,     

                           работана технология      транспортабельность и 

                           размножения подвоев      др.)

                           плодовых культур

                           одеревеневшими черенками

                                  - кормовых культур         Будут созданы и переданы Будут созданы и

                           в ГСИ 5 сортов много-    переданы в ГСИ 7      

                           летних бобовых и 4 сорта сортов многолетних    

                           многолетних злаковых     бобовых и 5 сортов    

                           культур (всего 9 сортов),многолетних злаковых  

                           характеризующихся        трав (всего 12        

                           высокой урожайностью,    сортов), отличающихся 

                           качеством корма,         высоким уровнем       

                           адаптивностью к местным  хозяйственно-

                           условиям.                биологических

                           Проведен сбор и изучены  признаков (урожайность,

                           фитогенетические ресурсы питательность,        

                           пустынь                  поедаемость,          

                                                    устойчивость к

                                                    вытаптыванию и        

                                                    кошению,

                                                    долголетие и т.д.)

                            01.04.Производство         Производство в научных   Продолжена работа по

семян первичных            организациях НАЦАИ       производству семян    

питомников и элиты         семян Р-1, Р-2, супер-   первичных питомников, 

районированных             элиты и утвержденных     семян суперэлиты и    

сельскохозяйственных       МСХ РК опытных           элиты прежних и

культур                    хозяйствах НАЦАИ и       вновь созданных       

                           элитсемхозах-семян       районированных сортов 

                           элиты, отвечающих        сельскохозяйственных  

                           требованиям 1 класса     культур с доведением

                           по посевным и физи-      их до посевных

                           ческим качествам, 1      кондиции, отвечающих  

                           категории сортовой       требованиям ГОСТа.    

                           чистоты в объеме,        Доведение ежегодного  

                           обеспечивающем           производства и        

                           потребность областей     реализации элитных    

                           и республики в целом.    семян сельско-

                           Организованы очистка,    хозяйственных культур 

                           хранение и реализация    до 50 тыс.тонн

                           их семеноводческим

                           хозяйствам для

                           дальнейшего репродук-

                           тирования

     02. Формирование, со-

хранение, развитие и

использование гено-

фонда сельскохозяйствен-    

ных животных, птиц и рыб

для создания новых и со-

вершенствования имеющихся                                                 

пород, типов, линий и крос-

сов, выращивание их для

реализации    

02.01.Проведение иммуно-   Будет проведено          Будет завершена

генетического, фено- и     обследование регионов    работа по описанию и

цитогенетического монито-  республики с целью       регистрации имеющегося

ринга видов, пород и       изучения и отбора        генофонда сельско-

популяции сельскохозяй-    пород, типов, линий      хозяйственных       

ственных животных, птиц    сельскохозяйственных     животных, птиц и рыб. 

и рыб Казахстана           животных. Намечается     Намечается подготовить

                           сформировать гено-       альбом генофондных    

                           фондные стада для        животных, птиц и рыб

                           дальнейшего              Казахстана, создать   

                           использования в ис-      информационный банк   

                           следованиях по           данных о генофонде    

                           селекции и в племен-     животных, птиц и рыб и

                           ном деле                 начать работу по      

                                                    консервации и         

                                                    использованию семени и

                                                    эмбрионов

02.02. Совершенствование   Будут созданы семь       Будут продолжены      

биотехнологических         селекционно-гене-        работы по селекционно-

методов сохранения (крио-  тических центров по      генетическому изучению

консервация гамет,         регионам республики      генофондных животных, 

эмбрионов), размножения    с целью сохранения,      птиц и рыб,           

генофонда животных на      размножения генофонда    представляющих интерес

клеточном уровне (хро-     пород, типов, линий      для селекции и племен-

мосомы, гены)              сельскохозяйственных     ного дела.            

                           животных, птиц и рыб.    Предусматривается     

                           Предусматривается        создать высокоценные  

                           сформировать банк        стада и генофондные

                           семени эмбрионов,        группы животных,птиц и

                           совершенствовать         рыб Казахстана,       

                           биотехнологические       заложить на хранение  

                           методы размножения       30 тыс. спермодоз и   

                           сельскохозяйственных     2850 эмбрионов        

                           животных с целью         основных видов сельско-

                           ускорения процесса       хозяйственных животных

                           накопления популяций

                           животных для использования

                           в селекции и племенном

                           деле

     02.03. Совершенствование

имеющихся и создание

новых пород, линий, типов,

животных, рыб и кроссов

птиц:

крупного рогатого скота    Будут разработаны:       Будут созданы:        

и свиней                   приемы и методы селек-   зональные типы бурого,

                           ции при совершенство-    черно-пестрого и      

                           вании нового бурого      красного скота с удоем

                           типа молочного скота,    4,5-5,0 тыс.кг молока,

                           с удоем молока 5,0-      жирностью 3,6-3,9% в  

                           6,0 тыс.кг жирностью     юго-восточной и

                           3,8-4,0%;                северной зонах РК;    

                           система воспроиз-        зональный тип палево-

                           водства крупного         пестрого скота с удоем

                           рогатого скота в хо-     4,0-4,5 тыс.кг молока,

                           зяйствах с частными      жирностью 3,7-3,8% в  

                           формами собственности;   северо-восточной зоне 

                           биологические и био-     РК

                           технологические методы   Будут сформированы:   

                           ускоренного воспроиз-      генофондное стадо   

                           водства стада на основе    казахской бело-

                           трансплантации эмбрионов;  головой породы по   

                           приемы и методы се-        регионам;

                           лекции при совершенст-     генофондное стадо   

                           вовании казахской бело-    галловейского скота 

                           головой породы, формиро-   на юго-востоке      

                           вании структуры зональ-    Казахстана;

                           ного типа в северном       генофондное стадо   

                           регионе Казахстана;        герефордской породы 

                           приемы селекции при        мясного скота в     

                           создании новой породы      Западном Казахстане;

                           мясного скота для юго-     коллекционно-гено-

                           восточного Казахстана      фондное стадо аулие-

                           на основе санта-гертруда;  кольской, санта-

                           эффективные приемы и       гертруда калмыцкой

                           методы межпородного        пород мясного скота;

                           скрещивания в свино-       массив аксайской    

                           водстве                    черно-пестрой группы

                                                      свиней юга-востока  

                                                      Казахстана

-овец, коз, лошадей        Предусматривается:         Будут созданы селек-

и верблюдов                разработать селекционно-   ционные группы маток

                           генетические методы        общей численностью  

                           повышения продуктивных     3,5 тыс. голов живой

                           качеств овец эдиль-        массой 55-60 кг,    

                           баевской, казахской        настригом мытой     

                           курдючной полугрубо-       шерсти 2,2-3,0 кг,  

                           шерстной и сарыаркинской   отличающихся высокой

                           пород в условиях много-    скороспелостью,     

                           укладной экономики;        мясной продук-

                           - разработать теорети-     тивностью и

                           ческие основы и методы     адаптационными      

                           качественного преобразо-   качествами к        

                           вания грубошерстных коз    экстремальным       

                           в направлении создания     условиям в плем-

                           стад:                      предприятиях и

                             а)пуховых коз с видами   фермерских хозяй-

                           пуха: придонским (начес    ствах.

                           400 г, тонина 18-19 Мкм),     Будут созданы    

                           кашимирским (начес 150-    высокоценные группы 

                           200 г, тонина до 16,5      животных с консо-

                           Мкм);                      лидированной нас-

                             в) молочных коз,         ледственностью:     

                           продуктивные качества      живой массой у      

                           которых в сочетании с      баранов 100 кг и    

                           разработанными элементами  более, с настригом

                           технологии ведения         мытой шерсти 7,0 кг,

                           отрасли обеспечивают       длиной шерсти не    

                           производство на матку      менее 10 см, у маток-

                           600-800 кг молока и 40 кг  соответственно 56   

                           мяса;                      кг, 3,0 кг, 9,5 см, 

                           - разработать ускоренный   а также разработаны 

                           метод размножения ценных   популяции овец со   

                           генотипов овец и коз путем сверхтонким

                           трансплантации эмбрионов   волокном(10-14 Мкм).

                           и микроманипуляции заро-      Будет создана    

                           дышевыми клетками, создать  модель многоплодной

                           коллекционные стада раз-   овцы со следующими

                           личных пород, типов овец   параметрами: плодо-

                           и коз с целью сохранения   витость маток свыше 

                           генетического ресурса;     170%, живая масса

                           -продолжить репродукцию    баранов-производи-

                           чистопородных австралий-   телей 75-80 кг.,    

                           ских мериносов с целью     овцематок 53-55 кг, 

                           выращивания баранчиков и   ремонтных баранчиков

                           их ежегодной реализации    55-77 кг, ремонтных-

                           более 100 голов, а также   ярок 35-37 кг, ягнят

                           разработать методы ведения при отбивке 25-27 кг.

                           селекционно-племенной      Будет создана новая 

                           работы в хозяйствах;       порода мохеровых коз,

                                                      соответствующих по

                                                      настригу шерсти

                                                      мировым и на 15-20 %,

                                                      превышающих их по   

                                                      живой массе, и      

                                                      разработаны         

                                                      технологии различных

                                                      сроков окота,       

                                                      выращивание         

                                                      ремонтного молодняка

                           -определить соотношения    Намечается          

                           пола у индивидуумов кара-  разработать         

                           кульских овец, а также     оптимальные способы 

                           причинно-следственные      регуляции           

                           факторы разнообразия       соотношения пола в  

                           пигментации в популяциях   потомстве,          

                           и частоту встречаемости    предложена новая    

                           наследственных аномалий    систематизация     

                           генетических ресурсов,     окрасок

                           проводимых в разных при-   каракульских овец со

                           родно-климатических зонах  стойкой теорией     

                           Казахстана;                генетики пигментации

                           -изучить селекционно-гене- и рекомендованы

                           тические и технологические методы сохранения   

                           методы создания и          наследственных      

                           выведения интенсивных      аномалий.

                           типов и заводских линий      Будут разработаны 

                           мугалжарских, адаевских,   современные биотех-

                           кабинских лошадей, а       нологические методы 

                           также продуктивность и     хранения семени     

                           классный состав верблюдов  баранов и козлов.   

                           генеалогической группы        Будет создана

                           казахских бактрианов и их  основа для новой    

                           помесей с калмыцкой        пород казахского    

                           породой;                   дромедара и метод   

                           -разработать методику      использования цито-

                           совершенствования селек-   генетического       

                           ционно-племенных качеств   маркера для раннего 

                           верблюдов казахских бак-   прогнозирования     

                           трианов и создания гене-   продуктивности      

                           алогической группы вер-    верблюдов

                           блюдов-производителей

                           живой массой 900-1100 кг,

                           молочной продуктивностью

                           за 12 мес.лактации

                           1000-1200 кг

-кроссов кур и уток        Будет размножено и         Будут               

                           отобрано в селекционные    усовершенствованы   

                           гнезда потомство лучших    существующие и созда-

                           сеией и семейств кур-      ны новые высоко-

                           несушек, сочетающих в      продуктивные

                           себе высокую продуктив-    кросс кур и уток.   

                           ность в клеточных          Доведены объемы     

                           батареях в птичниках с     ежегодной реализа- 

                           окнами при естественном    ции яиц на племцели

                           освещении, начаты исследо- до 2,5 млн. штук

                           вания по изучению роста

                           и развития пухово-перьевого

                           покрова и возможности при-

                           жизненной ощипки уток.

                           Ежегодно будет реализовано

                           яиц на племенные цели в

                           объеме 1,3-1,5 млн.штук
-рыб
                           Будет выращено для         Будет выращено для  

                           реализации ежегодно до     реализации ежегодно 

                           5 млн. мальков             20 млн. мальков

                           казахстанского карпа       казахстанского карпа

          02.04. Выращивание         Ежегодно будут             Ежегодно будет      

племенных животных, птиц   выращиваться и             выращиваться и      

и рыб, содержание          подготавливаться к         подготавливаться к

коллекционных стад,        реализации в СГЦ:          реализации в СГЦ:   

селекционно-генетических,  племенных животных         племенных животных  

селекционно-племенных      молочного скота - 900 гол; молочного скота -   

центров по животноводству  мясного скота - 2460 гол;  1800 гол., мясного

                           овец тонкорунных пород -   скота - 4820 гол.,  

                           15000 гол;                 овец - тонкорунных  

                           полутонкорунных пород      пород - 29000 гол., 

                           2000 гол; мясосальной      полутонкорунных

                           породы - 6000 гол;         пород - 4000 гол,   

                           каракульской породы -      мясосальной породы -

                           1400 гол; коз - 500 гол;   12000 гол;          

                           верблюдов - 25 гол;        каракульской породы-

                           лошадей 230 голов;         2100 гол; коз - 1200

                           птиц: куры (яиц)-50000     гол; верблюдов - 30

                           шт., утки (яиц) - 3000 шт. гол; лошадей -250   

                           Будет сформировано         гол; птиц: куры(яиц)

                           ремонтное стадо            - 900000 шт., утки  

                           казахского карпа - 800     (яиц)- 400000 шт.   

                           гол.                       Будет сформировано  

                                                      ремонтное стадо     

                                                      казахского карпа -  

                                                      1000 гол

03. Формирование,

сохранение генофонда

микроорганизмов и его

эффективное использование

в агропромышленном

комплексе

     03.01. Создание             Будут изучены факторы,    Будут даны

информационного банка       влияющие на жизне- и      практические

данных о штаммах            физиологическую           рекомендации для

микроорганизмов,            способность               биотехнологических

используемых в              микроорганизмов и         производств по

биотехнологии, разработка   разработаны оптимальные   хранению промышленных

методов длительного         методы хранения штаммов   культур микроорганиз-

сохранения промышленно-     микроорганизмов, даны     мов и разработана

ценных культур микроорга-   рекомендации для          унифицирующая система

низмов, принадлежащих к     сохранения полезных       документации коллек-

различным таксономическим   штаммов микроорганизмов   ционных культур.

группам                     и создания банка данных   Завершается создание

                            о микроорганизмах         информационного

                            Казахстана                банка данных о штам-

                                                      мах микроорганизмов,

                                                      используемых в

                                                      биотехнологии

03.02. Создание единой      Намечается провести       Намечается завершить

национальной коллекции      анализ существующих       разработку          

культур микроорганизмов     коллекции штаммов         нормативно-         

на основе имеющейся         микроорганизмов и         технической         

коллекции и                 разработать критерии их   документации для    

документирование ценных     оценки на соответствие    формирования и

для биотехнологии штаммов   международным             функционирования   

микроорганизмов;            требовниям к              единой национальной

пополнение коллекции        коллекционным культурам   коллекции          

новыми выведенными штаммами и дать рекомендации для   микроорганизмов в

и разработка современных    создания единой           соответствии с      

методов их хранения.        Национальной коллекции    международными     

Обмен культурами микро-     микроорганизмов           требованиями

организмов в рамках

международного

сотрудничества                                     

03.03. Производство         Будут подготовлены        Биопрепараты будут  

биопрепаратов для           рекомендации по           использованы

агропромышленного           использованию активных    при производстве:   

комплекса                   штаммов микроорганизмов   средств защиты      

                            при производстве средств  растений от         

                            защиты растений и         болезней, вакцин -3,

                            животных от болезней,     диагностикумов - 5;

                            биопрепаратов для         в различных отраслях

                            пищевой и перерабатываю-  пищевой и           

                            щей промышленности        перерабатывающей

                                                      промышленности:     

                                                      хлебопекарной - 1;  

                                                      консервной - 1;     

                                                      пивобезалкоголь-

                                                      ной - 1;

                                                      в производстве      

                                                      дерматичных         

                                                      препаратов - 1,     

                                                      препаратов для      

                                                      комбикормов - 1.

__________________________________________________________________________

                                                          Утверждены
                                              постановлением Правительства
                                                  Республики Казахстан
                                               1 августа 2000 года N 1167

                      Мероприятия по реализации республиканской целевой
           программы "Сохранение, развитие и использование генофонда
           сельскохозяйственных растений, животных и микроорганизмов
                            на 2001-2005 годы"

---------------------------------------------------------------------------
N !  Наименование            !  Форма     ! Ответственные  !   Сроки
п/п!  мероприятий             ! завершения !  исполнители   ! исполнения  
---------------------------------------------------------------------------
1 !          2               !    3       !        4       !       5
---------------------------------------------------------------------------

1  Создать Национальный совет  Нормативный  Высшая научно-    I кв.   

    по генофонду сельско-       документ     техническая       2001 г.

    хозяйственных растений,     Высшей       комиссия при

    животных и микроорганизмов  научно-      Правительстве

    при Высшей научно-          технической

    технической комиссии        комиссии при

    Правительства РК            Правительстве

                                РК

      2  Создать координационные и   Нормативный  Национальный      I кв.

    региональные советы по      приказ       академический   

    генофонду сельско-          НАЦАИ РК     центр аграрных    2001 г.

    хозяйственных растений,                  исследований     

    животных и микроорганизмов

      3  Сформировать в установлен-  Нормативный   Национальный     IV кв.

    ном порядке развернутый       приказ      академический   

    тематический план научного                центр аграрных   2000 г.

    обеспечения, сохранения,                  исследований    

    развития и использования

    генофонда в селекции и

    семеноводстве сельскохозяй-

    ственных культур и в племен-

    ном деле сельскохозяйственных

    животных на 2001-2005 годы

4  Провести инвентаризацию     Отчет          Национальный    III кв.

    всего имеющегося в стране   Национальному  академический  

    генофонда и дать оценку     совету по      центр аграрных  2001 г.

    генетической ценности,      генофонду      исследований

    выявить и выделить гено-    сельскохозяй-          

    источники - доноры с хоз-   ственных

    яйственно ценными           растений,

    признаками                  животных и

                                микро-

                                организмов

5  Провести документирование   Отчет         Национальный     IV кв.

    и государственную регис-    Национальному академический    2001 г.

    трацию генофонда сельско-   совету по     центр аграрных  

    хозяйственных растений,     генофонду     исследований

    животных и микроорганизмов  сельскохозяй-

                                ственных

                                растений,

                                животных и

                                микро-

                                организмов

6  Создать при ведущих научных Нормативный   Министерство     2001 г.

    организациях и племенных    приказ        образования     

    хозяйствах селекционно-     Минобрнауки,  и науки,

    генетические центры по      и Минсельхоза Министерство

    основным видам сельско-                   сельского

    хозяйственных культур и                   хозяйства, 

    породам животных, а также                 Национальный

    селекционно-племенные                     академический

    центры с хранилищами                      центр аграрных

    семени и дистри-                          исследований

    бьютерской сетью                                 

                                                       7  Создать центральное и регио-  Нормативный Национальный     2001 г.

    нальные хранилища для семян   приказ      академический    

    сельскохозяйственных культур, Минобрнауки центр аграрных

    семени и эмбрионов животных,              исследований      

    птиц, рыб, используемых в

    научно-исследовательской

    работе

8  Постоянно поддерживать имею-  Отчет         Национальный   Постоянно  

    щиеся геноисточники и доноров Национальному академический  

    с хозяйственно-ценными приз-  совету по     центр аграрных  

    наками и пополнять их новыми  генофонду     исследований

    из отечественных и мировых    сельскохозяй-

    источников                    ственных

                                  растений,

                                  животных и

                                  микро-

                                  организмов   

9  Создать информационный банк   Отчет         Национальный   Постоянно

    данных генофонда сельско-     Национальному академический 

    хозяйственных растений,       совету по     центр аграрных

    животных, микроорганизмов     генофонду     исследований

    и постоянно дополнять его     сельскохозяй-

    новыми сведениями о гено-     ственных

    фонде и периодически до-      растений,

    водить их до потребителей     животных и

                                  микро-

                                  организмов        

     10  Заложить на хранение 40,0     Отчет         Национальный   2001-

    тыс. штук образцов семян      Национальному академический  2005 гг.

    растений, 310,0 тыс.          совету по     центр аграрных  

    спермодоз и 2850 эмбрионов    генофонду     исследований

    и около 1,0 тыс.штаммов       сельскохозяй-

    микроорганизмов для           ственных

    использования в научно-       растений,

    исследовательских работах     животных и

                                  микро-

                                  организмов  

11  Сформировать и сохранить      Отчет         Национальный   2001-

    коллекционные стада уникаль-  Национальному академический  2005 гг.

    ных и исчезающих пород        совету по     центр аграрных  

    крупного рогатого скота,      генофонду     исследований,

    овец, коз,лошадей,верблюдов,  сельскохозяй- Министерство

    рыб и кроссов птиц            ственных      сельского

                                  растений,     хозяйства

                                  животных и

                                  микро-

                                  организмов

                       12  Образовать межведомственные   Совместный    Министерство  III кв.

    экспертные комиссии по        приказ        сельского     2000 г.

    аттестации элитно-            Минсельхоза   хозяйства,

    семеноводческих и племенных   и Минобрнауки Министерство    

    хозяйств                                    образования

                                                и науки,

                                                Национальный

                                                академический

                                                центр аграрных 

                                                исследований

13  Разработать план использования Совместный   Министерство   I кв.

    генофонда сельскохозяйственных приказ       сельского      2001 г.

    культур и животных             Минсельхоза  хозяйства,     

                                   и Минобр-    Министерство

                                   науки        образования

                                                и науки

     14  Разработать порядок выплаты    Нормативный  Министерство   Ежегодно

    средств из республиканского    правовой     сельского     

    бюджета на поддержку           акт Минсель- хозяйства,                

    первичного, элитного           хоза и Мин-  Министерство

    семеноводства и племенного     фина         финансов

    животноводства  

15  Создать высокопродуктивные     Отчет         Национальный   2001-

    устойчивые к стрессовым        Национальному академический  2005

    факторам среды сорта и         совету по     центр аграрных   гг.

    генофонды сельскохозяйствен-   генофонду     исследований

    ных культур                    сельскохозяй-

                                   ственных

                                   растений,

                                   животных и

                                   микро-

                                   организмов  

16  Сохранить в помологическом саду Отчет         Национальный   2001-

    коллекцию сортов и гибридов     Национальному академический  2005

    плодово-ягодных культур, в      совету по     центр аграрных   гг.

    резервационных питомниках -     генофонду     исследований

    уникальные породы лесных        сельскохозяй-

    культур и в коллекционных       ственных

    питомниках - особо ценные       растений,

    виды и сорта аридных и          животных и

    лекарственных растении          микро-

                                    организмов

17  Создать и передать на           Отчет         Национальный   2001-

    государственное сортоиспытание  Национальному академический  2005

    67 сортов и гибридов зерновых,  совету по     центр аграрных   гг.

    зернобобовых и технических      генофонду     исследований

    культур, 18 овощно-бахчевых и   сельскохозяй-

    картофеля, 41 плодово-ягодных   ственных

    культур и винограда, 21         растений,

    кормовых культур                животных и

                                    микро-

                                    организмов

18  Создать зональные типы          Отчет         Национальный   2001-

    молочного скота: черно-         Национальному академический  2005

    пестрого, красного,палево-      совету по     центр аграрных   гг.

    пестрого и бурого;              генофонду     исследований

    высокопродуктивные типы и       сельскохозяй-

    линии мясного скота, овец,      ственных

    мохеровых и молочных коз        растений,

                                    животных и

                                    микро-

                                    организмов

19  Принять меры по созданию        Отчет          Министерство Постоянно

    условий для возрождения сети    Национальному  сельского     

    семеноводческих хозяйств        совету по      хозяйства,             

    массового размножения в         генофонду      Министерство

    конкурентном секторе            сельско-       образования

                                    хозяйственных  и науки,

                                    растений,      Национальный

                                    животных и     академический

                                    микро-         центр аграрных

                                    организмов     исследований

20  Создать условия для развития    Отчет          Министерство Постоянно

    структур, специализирующихся    Национальному  сельского    

    на оказании услуг по искус-     совету по      хозяйства,             

    ственному осеменению животных,  генофонду      Министерство

    тиражированию племенного скота  сельскохозяй-  образования

    для дальнейшей продажи их       ственных       и науки,

    товаропроизводителям            растений,      Национальный

                                    животных и     академический

                                    микро-         центр аграрных

                                    организмов     исследований

21  Организовать проведение республи-Ежегодный     Национальный  2001-

    канских и региональных научно-   отчет         академический 2005

    практических конференций,        Национальному центр аграрных  гг.

    семинаров, выставок, аукционов,  совету по     исследований

    издание учебников, плакатов,     генофонду     Аграрные

    буклетов, брошюр, обучение       сельскохозяй- университеты,

    фермеров, руководителей и        ственных      научные органи-

    специалистов агроформирований    растений,     зации местные

                                     животных и    исполнительные

                                     микро-        органы

                                     организмов

22  Организовать подготовку научных  Ежегодный     Министерство 2001-

    кадров высшей квалификации через отчет         образования  2005 гг.

    аспирантуру, докторантуру,       Национальному и науки,

    стажировку в научных центрах РК, совету по     Национальный

    стран СНГ и международных        генофонду     академический

    научных центрах                  сельскохозяй- центр аграрных

                                     ственных      исследований

                                     растений,

                                     животных и

                                     микро-

                                     организмов

23  Оказать содействие в объединении Учредитель- Национальный   2001-

    юридических и физических лиц,    ные         академический  2005 гг

    занимающихся генофондом сельско- документы   центр аграрных

    хозяйственных культур и животных,            исследований,

    в ассоциации                                 Министерство

                                                 сельского

                                                 хозяйства

24  Разработать:                                 Министерство 2001 г.

    - нормативные правовые акты для  Нормативные сельского

    реализации Закона РК "Об охране  правовые    хозяйства,

    селекционных достижений";        акты        Министерство

    - проект Закона РК "О внесении               образования

    изменений и дополнений в Закон   Проекты     и науки,

    Республики Казахстан  Z980278_   "О законов     Национальный

    племенном животноводстве"        Республики  академический

    - проект Закона РК "О семено-    Казахстан   центр аграрных

    водстве"                                     исследований

                                                 Министерство   2001 г.

                                                 сельского

                                                 хозяйства,

                                                 Министерство

                                                 образования и

                                                 науки 

25  Подготовить изменения и          Проект      Министерство  2002 г.

    дополнения в  K841000_   Кодекс     закона      сельского

    Республики Казахстан об          Республики  хозяйства,

    административных право-          Казахстан   Национальный

    нарушениях,преду-                            академический

    сматривающие ответствен-                     центр аграрных

    ность за нарушение законо-                   исследований

    дательства по сохранению

    и использованию генофонда       

"Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қорын сақтаудың, дамыту мен пайдаланудың 2001-2005 жылдарға арналған" республикалық мақсатты бағдарламасын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 1 тамыздағы N 1167 қаулысы. Күші жойылды - ҚР Үкіметінің 2003.03.21. N 288 қаулысымен.

      Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қорын сақтау, дамыту және тиiмдi пайдалану мақсатында Қазақстан Республикасының Үкiметi қаулы етеді:
      1. Қоса берiлiп отырған "Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қорын сақтаудың, дамыту мен пайдаланудың 2001-2005 жылдарға арналған" республикалық мақсатты бағдарламасы (бұдан әрi - Бағдарлама) және оны жүзеге асыру жөнiндегi іс-шаралар бекiтiлсiн.
      2. Қазақстан Республикасының Бiлiм және ғылым министрлiгi - Бағдарламаның ғылыми бөлiгiн мемлекеттiк тапсырыс нысаны бойынша қаржыландыруды, Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлiгi ауылдық тауар өндiрушiлерге сатылатын элиталық тұқымды, асыл тұқымды жануарларды, олардың эмбриондарын және ұрығын арзандатуды республикалық бюджетте отандық ауыл шаруашылығы өнiмдерiн өндiрушiлердi субсидиялауға көзделген қаражат есебiнен қамтамасыз етсiн.
      3. Орталық және жергiлiктi атқарушы органдар гендiк қорды сақтау, элиталық тұқым шаруашылығы мен асыл тұқымды мал шаруашылығын дамыту жөнiндегi iс-шараларды жүзеге асыруға жәрдем көрсетсiн.
      4. Республикалық мақсатты ғылыми-техникалық бағдарламалар туралы" Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетiнiң 1993 жылғы 26 мамырдағы N 434 қаулысына мынадай толықтыру енгiзiлсiн:
      көрсетілген қаулымен бекітілген, Республикалық мақсатты ғылыми-техникалық бағдарламалардың тізбесі мынадай мазмұндағы 13-тармақпен толықтырылсын:
      "13. Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің, жануарлар мен микроорганизмдердің 2001-2005 жылдарға арналған гендік қорын сақтау, дамыту мен пайдалану".
      5. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді.

     Қазақстан Республикасының
      Премьер-Министрі

     "Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен
    микроорганизмдердiң гендiк қорын сақтаудың, дамыту мен
   пайдаланудың 2001-2005 жылдарға арналған" бағдарламасының
                        ПАСПОРТЫ

Бағдарламаның атауы           Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң,
                              жануарлары мен микроорганизмдерiнiң
                              гендiк қорын 2001-2005 жылдарға
                              арналған сақтау, дамыту мен пайдалану

Бағдарламаны әзiрлеу үшiн     Қазақстан Республикасының Президентi
негіздеме                     Н.Ә. Назарбаевтың агроөнеркәсiп кешенi
                              қызметкерлерiнiң 2000 жылғы 8 ақпанда
                              болған республикалық кеңесiндегi
                              тапсырмасы.
                              2000 жылғы 8 ақпандағы N 17-13-/И-205
                              хаттамасының 4-тармағы Қазақстан
                              Республикасы Үкiметi мәжiлiсiнiң 2000
                              жылғы 28 наурыздағы N 8 хаттамалық
                              шешiмiнiң 2-тармағы

Бағдарламаның негiзгі         Бiлiм және ғылым министрлiгi, Ауыл
әзiрлеушiлерi                 шаруашылығы министрлiгi, Ұлттық
                              академиялық аграрлық зерттеулер
                              орталығы

Iске асыру мерзiмi            2001-2005 жылдар

Бағдарламаның мақсаты         Селекцияда, тұқым шаруашылығында,
                              асыл тұқымды мал iсiнде және
                              биопрепараттар өндiрiсiнде ауыл
                              шаруашылығы өсiмдiктерiнiң,
                              жануарлар мен микроорганизмдердiң
                              гендiк қорын сақтауды, дамыту мен
                              тиiмдi пайдалануды қамтамасыз ету

Бағдарламаның мiндеттерi      Өсiмдiктердiң, жануарлар мен
                              микроорганизмдердiң бағалы гендiк
                              қорының ғылымнан ауыл тауар
                              өндiрушiлерiне қарай жылжытудың
                              тиiмдi жүйесiн құру

Негiзгі iс-шараларды          Бағдарламаны iске асыру жөнiндегi
атқарушылар                   шараларда айқындалған

Қаржыландыру                  Республикалық бюджет қаражаты
                              Бағдарламаны көлемi мен көздерi
                              қаржыландыру көзi болып табылады.
                              2001-2005 жылдарға арналған
                              бағдарламаны ғылыми қамтамасыз етудiң
                              қаржыландыру көлемi - 1850 млн.
                              теңгенi, ал отандық ауыл тауар
                              өндiрушiлерiне сатылған гендiк қордың
                              өнiмiн субсидиялау 5585 млн. теңгенi
                              құрайды. Олардың жыл сайынғы
                              көлемдерi тиiстi жылға арналған
                              республикалық бюджет туралы Қазақстан
                              Республикасының Заңына сәйкес
                              нақтыланатын болады.

Күтiлетiн түпкi               Бағдарламаны iске асыру гендiк қордың
нәтижелерi                    да, сол сияқты бөлiнетiн бюджеттiк
                              қаражаттың да қалыптасуын, сақталуын,
                              дамуы мен тиiмдi пайдаланылуын
                              қамтамасыз етедi, сондай-ақ
                              республиканың ауыл тауар өндiрушiлерi
                              үшiн қажеттi бәсекелестiк қабiлеттi
                              өнiмдердi өндiру мен сатуды, басқару
                              мен бақылауды, ұйымдастыру
                              құрылымдарын ғылыми қамтамасыз етудi
                              қалыптастыруға мүмкiндiк бередi.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің     
2000 жылғы 1 тамыздағы          
N 1167 қаулысымен            
бекітілген                

"Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қорын сақтаудың, дамыту мен пайдаланудың 2001-2005 жылдарға арналған" республикалық мақсатты
бағдарламасы

                           Астана-2000 ж.

                          1. Кiрiспе

      Агроөнеркәсiп кешенi өндiрiсiнiң тиiмдiлiгiн және оның өнiмдерiнiң бәсекелестiк қабiлетiн арттыру ағымдағы кезеңнiң басты мiндеттерiнiң бiрi болып табылады. Бұл ретте табиғи ресурстар - топырақты, суды, ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қорын ұтымды пайдалануға жетекші орын берiледi. Алайда, жинақталған гендiк әлеуетті тиiмдi пайдалануға деген кешендi көзқарастың болмауынан оны сақтаудың және жоғалтудың нақты қаупi туындады.
      Осы республикалық мақсатты бағдарлама ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қорын сақтаудың, дамыту мен пайдаланудың проблемаларын шешу үшiн және Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаевтың АӨК қызметкерлерiнiң 2000 жылғы 8 ақпандағы республикалық кеңесiндегi тапсырмасына сәйкес әзiрлендi.

2. Өсiмдiктердiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң қолда бар гендiк қорының қазiргі жай-күйiн талдау

     Ауыл экономикасын реформалау процесiнде тұқым шаруашылықтары мен асыл тұқымды мал шаруашылықтарының өнiмдерi баға теңсiздiгiнен және ауыл тауар өндiрушiлерiнiң сатып алу қабiлетiнiң төмендiгiнен сұранысқа ие бола алмай қалды. Нәтижесiнде осы шаруашылықтар экономикасының құлдырауына әкеп соқты және олардың сан миллион қарыздары бар.
      Ғылыми бағдарламаларды қаржыландырудың көлемiн қысқарту ауыл шаруашылығы бейiнiндегi ғылыми-зерттеу институттарын қиын жағдайға қалдырды, iргелi және қолданбалы ғылыми-зерттеулердiң, оның iшiнде өсiмдiктердiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қоры саласындағы зерттеулердiң де көптеген бағыттарын тоқтатуға әкеп соқтырды.

            2.1. Өсiмдiктердiң қолда бар гендiк қорының
                     жай-күйі және оны пайдалану
      Республикадағы ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң гендiк қоры 30 мыңнан астам үлгiнi құрайды, оның iшiнде: дәндi дақылдар - 18,4, жемдiк - 3,2, көкөнiс және картоп - 3,5, жемiс-жидек - 4,5 және басқа дақылдар - 1,0 мың. Қазiргi уақытта олар бейiмделмеген үй-жайларда сақталуда, оларды есепке алу, жаңалау және сақтау жөнiндегi жұмыстар жеткiлiксiз жүргiзiлуде. Осы себептi бидайдың Ақбидай, Балбидай, Қызылбидай, Сарымағыз, Қазақстан 126, Қызыл жұлдыз; арпаның - Прекоциус - 143; жүгерiнiң - Кремнилi жергiлiктi, алманың - апорт Алматы, алмұрттың - Орман аруы, сарымсақтың - Іле, пияздың - Пiскем, еркек шөптiң - Ақсеңгiр жергiлiктi, Ақтөбе, жоңышқаның - Жетiсу жергiлiктi, сыңғақмасақтың - Бозой сорттарына құрып кетудiң нақты қаупi төнiп тұр.
      Қолда бар гендiк қорларды пайдалана отырып, республикада селекциялау жұмыстары 50 дақыл бойынша 38 ғылыми ұйымда жүргiзiлуде. Алайда егiлiп жүрген ауыл шаруашылығы дақылдарының 1000-нан астам сорты мен будандарының тек 221-i немесе 20 пайызы ғана қазақстандық селекция.
      Республикада - бастапқы және элиталық тұқым шаруашылығы ғана сақталған. Тәжiрибе-эксперименттiк және элиталық тұқым шаруашылықтарының материалдық базасы әлсiз күйiнде қалып отыр, ал бұл көп жағдайда ғылыми жұмыстардың нәтижесiне керi әсерiн тигiзедi. Сатылған элиталық тұқым үшiн жәрдемақының жеткiлiксiз бөлiнуi, олардың қаржылық жағдайының нашарлауына әкелiп соқтырды. Нәтижесiнде олардың өндiрген өнiмiнiң өзiндiк құны жоғары және ауыл тауар өндiрушiлерi үшiн қол жетiмсiз болып қала бередi. Бұл жаппай көбейетiн тұқым шаруашылықтары жүйесiнiң құлдырауына әкеп соқтырды. Қорытындысында дәндi дақылдар егiсiнiң 25% астамы бабына келтiрiлмеген, 20% сортқа жатпайтын, 50% астамы-төртiншi және белгiсiз репродукциялармен және 50% жуығы аудандастырылмаған сорттармен егiлген едi.

1-кесте         

      Дәндi дақылдардың сорттарын пайдаланудың 1999 жылғы
                     көрсеткiштері

  ! Облыстар  ! Аудандасты.  ! Өндірісте   !  Оның ішінде:     ! Аудандас.
  !           !рылған сорт.  !пайдаланыла. !-------------------!тырылғанда.
  !           !тардың саны   !тын сорттар  ! ауданда.! ауданда.!рының ішін.
  !           !              !             !стырылған!стырылма.!де пайдала.
  !           !              !             !         !ған      !нылмайтын.
  !           !              !             !         !         !дары

1  Ақмола           32             34          20       14        12

2  Ақтөбе            9             12           6        6         3

3  Алматы           19             18           6       12        13

4  Шығыс            19             29           9       20        10
   Қазақстан

5  Жамбыл            7              7           1        6         6

6  Батыс             9             12           3        9         6
   Қазақстан

7  Қарағанды        16              6           3        3        13

8  Қызылорда        11              6           1        5        10

9  Қостанай         23             33          11       22        12

10 Павлодар         16             14           8        6         8

11 Солтүстік        16             34          13       21         3
   Қазақстан

12 Оңтүстік          9              6            4       2         5
   Қазақстан
--------------------------------------------------------------------------

     2.2. Ауыл шаруашылығы жануарларының қолда бар гендiк
             қорының жай-күйi және оны пайдалану

      Ғасырлар бойғы халықтық сұрыптаудың базасында және соңғы 50 жылда ғалымдардың күш-жiгерiмен қалыптасқан Қазақстан жануарларының гендiк қоры республиканың түрлi табиғи-климаттық аймақтары мен өңiрлерiне жерсiндiрiлген ауыл шаруашылығының мол өнiмдi жануарларының алуан түрлерi, тұқымдары, типтерi мен аталық iздерiнен тұрады. Қазiр қой мен ешкiнiң - 17, iрi қараның - 11, жылқының - 13, түйенiң - 2, шошқаның - 6 және балықтардың, маралдардың, аралардың көптеген тұқымдары мен құстардың кросстары бар.
      Асыл тұқымды мал зауыттарының, асыл тұқымды мал репродукторлары мен асыл тұқымды мал фермаларының қалыптасқан желiсi жаңа нарықтық қатынастарға бейiмделе алмады. Олардың басым көпшiлiгi ғылыммен байланысын үзiп алды. Олар субсидиялар мен жәрдемақыларды жеткiлiксiз алды, жануарлардың асыл тұқымдық сапасын сақтай алмады және нәтижесiнде тауарлық шаруашылықтарға айналды.

2-кесте

              Асыл тұқымды мал шаруашылықтары мен асыл тұқымды малдың
             1990-2000 жылдардағы санының динамикасы

---------------------------------------------------------------------------
Жану. !    1990 жыл          !   1995 жыл           !       2000 жыл
арлар.!--------------------------------------------------------------------
дың   ! Асыл  ! Асыл  !Жалпы ! Асыл  ! Асыл  !Жалпы !Асыл   ! Асыл  !Жалпы
түрле.!тұқымды!тұқымды!мал   !тұқымды!тұқымды!мал   !тұқымды!тұқымды!мал 
рі    !мал ша.!мал    !санын.!мал ша.!мал    !санын.!мал ша.!мал    !санын.
      !руашы. !саны,  !дағы  !руашы. !саны,  !дағы  !руашы. !саны,  !дағы
      !лықта. !мың бас!үлес. !лықта. !мың бас!үлес. !лықта. !мың бас!үлес.
      !рының  !       !тік   !рының  !       !тік   !рының  !       !тік
      !саны,  !       !салма.!саны,  !       !салма.!саны,  !       !салма.
      !дана   !       !ғы, % !дана   !       !ғы, % !дана   !       !ғы, %
---------------------------------------------------------------------------
Ірі       326  1463,4    15     304    379,4     5    120    137,4    3,5
қара
мал

Қой       191  6346,9    18     185    3015,8   12     73    392,4      4

Шошқа      64   806,2    25      57     109,1    5      7     36,9    3,9

Жылқы      77   146,3     9      77      33      2     20     10,4    1,1

Түйе       13     7,4     5      15      10,2    7      7      5,2    5,4

Құс        21 12697,7    21      21    6249,3   19     12   1111,0    6,4

Марал      -       -      -       -       -      -      3      7,4     -

Барлығы   692                   661                    242
---------------------------------------------------------------------------
      Осы себептер бойынша қаракөл, қазақтың асыл тұқымды биязы жүндi, арқар-меринос қойларының, гемпшир типтi қойдың қазақы құйрықты қоймен будандарының, еттi iрi қараның санта-гертруда тұқымының, жылқының дон және ганновер тұқымының бас саны күрт қысқарды. Галовей еттi iрi қарасының, қойдың алтай тұқымының, оңтүстiк-қазақстан меринос қойы және шошқаның iрi ақ және ақсай қара ала тұқымдарының құнды түрлерi жоғалып барады. Iрi қараның қалмақ, герефорд тұқымдары, қойдың-цигай, дегерес, құйрықты қойдың жергiлiктi тұқымының тұқымдастары, кроссбредтi қойдың солтүстiк типі, сирек реңдi (көк, янтарь, алтын, күмiс, жылтыр, гулигаз, ақ) қаракөл қойлары; жылқының - кеңестiк және орыстың ауыр жүк тартатын тұқымы мен көшiм жылқысы жойылудың сәл-ақ алдында тұр.

        2.3. Микроорганизмдердiң қолда бар гендiк қорының
                  жай-күйi және оны пайдалану

      Республика каталогында микроорганизмдердiң 730 түрi мен клеткалардың желiсi; 73-актиномицеттер, 202-бактериялар, 74-ашытқылар, 147-мицелийлi, 125 және 8-фитопатогендi және зоопатогендi саңырауқұлақтар, 3-хламидийлер, клеткалар түрiнiң 18 желiсi, 86-вирустар есепте тұр.
      Қазақ мал дәрiгерлiгi ҒЗИ штаммалар мұражайында 300-ден астам мәдени түрi сақталынып отыр.
      Қазақ тамақ өнеркәсiбi ғылыми-зерттеу институтында сүт қышқылды бактериялардың 40 мәдени түрi, ашытқының 30 мәдени түрi және мицелийлi саңырауқұлақтардың 22 штаммасы бар.
      Биотехнология жөнiндегi ұлттық орталықтың (БҰО) кәсiпорындарында биологиялық белсендi заттардың өнеркәсiптiк микроорганизмдер-продуценттерiнiң коллекциясы құрылды.
      Фармацевтикалық биотехнология институтының коллекциясында микроорганизмдердiң 119 мәдени түрi, оның iшiнде интерферонның, В2 витаминiнiң және т.б. өнеркәсiптiк, маңызды геннинженерлiк продуценттерi бар. Фармацевтикалық биотехнология институты Микробиология институтымен бiрлесе отырып микроорганизмдердiң өнеркәсiптiк мәдени түрлерiнiң каталогын дайындады,онда 169 өнеркәсiптiк штамма-продуценттер мен түрлi тест-мәдени түрлерi жөнiнде мәлiметтер бар. БҰО-тың Ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының мұражайында микроорганизмдер мен вирустардың 190 штаммасы, өндiрiстiк және бақылау штаммаларының клеткалары мәдени түрлерiнiң 21 желiсi, түрлi саңырауқұлақтардың 120 оқшаулауышы, бидайдың 16000 сорттық үлгісі сақталуда.
      Алайда микроорганизмдердiң қолда бар штаммаларының жоғалу тенденциясы күшейiп барады. Олардың көбiсi Қазақстанда жасалғанымен, Ресей Федерациясының ғылыми ұйымдарында ғана сақталған.

            3. Бағдарламаның мақсаты мен мiндеттерi

      Бағдарламаның мақсаты - селекцияда, тұқым шаруашылығында, тұқым асылдандыру iсiнде және ауыл шаруашылығы өнiмiнiң iшкi және сыртқы рыногында бәсекелестiк қабiлеттi өндiрiске арналған биопрепараттарды шығаруда ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлардың, құстардың, балықтардың, аралар және микроорганизмдердiң гендiк қорын сақтауды, дамыту мен тиiмдi пайдалануды қамтамасыз ету.
      Бағдарлама мақсатына жету үшiн мыналарды көздейдi:
      - Бағдарламаны ғылыми-зерттеу жұмыстарын дамытуды, ғылыми мекемелер жүйесiнiң ұйымдық құрылымын жетiлдiру есебiнен ғылыммен қамтамасыз ету жөнiнде шаралар кешенiн жүргiзу;
      - шығарылған және алынған бағалы гендiк қорды ғылымнан ауыл тауар өндiрушiлерiне жеткiзудiң және оны жоғары сапалы және бәсекелестiк қабiлеттi өнiм өндiру үшiн тиiмдi пайдаланудың айқын жүйесiн жасау;
     - бағалы гендiк қорды сақтау, дамыту және пайдалануға мемлекеттiк бақылауды күшейту жөнiндегi шараларды жүзеге асыру;
     - бағалы гендiк қорды сақтау, дамыту мен пайдалану және оның тиiмдiлiгiн арттыруға мемлекеттiк қолдауды күшейту жөнiнде шаралар қабылдау;
     - бағалы гендiк қорды сақтау, дамыту және пайдалану саласында заң базасын жетiлдiру.

       4. Жұмыстардың негізгi бағыттары және бағдарламаны
                    iске асырудың тетiктерi

                4.1. Бағдарламаны атқарушылар

     Бағдарламаны ғылыммен қамтамасыз етуге - Қазақстан Республикасы Бiлiм және ғылым министрлiгiнiң Ұлттық академиялық аграрлық зерттеулер орталығы, ал гендiк қорды шаруашылықтық пайдалануға және тұқым мен асыл тұқымды шаруашылығы өнімдері мал өнімдерінің сапасын бақылауды жүзеге асыруға - Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі жауапты болып табылады.

      1-сурет. Бағдарламаның құрылымдық компоненттері

         Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің, жануарлар мен
       микроорганизмдердің гендік қорын сақтау, дамыту және
                         пайдалану

                     Функционалдық блок

                 Гендік қорды              Гендік қорды
               қалыптастыру және               дамыту
                    сақтау

                        Гендік қорды пайдалану

              Бағдарламаны іске асыруды қамтамасыз ету блогы

     Ғылыммен              Ұйымдастырушылық            Құқықтық
  қамтамасыз ету            қамтамасыз ету          қамтамасыз ету

        Кадрлық және ақпараттық                Қаржылық
           қамтамасыз ету                  қамтамасыз ету

            Бағдарламаның субъектілері (қатысушылары)

   Мемлекеттік басқару органдары (Министрліктер, ведомстволар,
   жергілікті басқару органдары), ғылыми-зерттеу институттары,
    жоғары оқу орындары, сондай-ақ тәжірибелік элиталық тұқым
     және асыл тұқымды мал шаруашылықтары, асыл тұқымды мал
        шаруашылықтарында және элиталық тұқым шаруашылығы
   саласында қызмет көрсететін және лицензияның негізінде жұмыс
               істейтін заңды және жеке тұлғалар

              Бағдарламаны қолданылатын объектілері

   Ауыл шаруашылығы өндірісінің салалары, тамақ өнеркәсібі, мал
дәрігерлігі дәрі-дәрмектер, тағамдық қоспалар өндіретін салалар

          4.2. Бағдарламаны ғылыммен қамтамасыз ету

      Iргелi және қолданбалы ғылыми зерттеулер бойынша бюджеттiк бағдарламалар шеңберiнде мыналар көзделiнедi:
      гендiк қорды қалыптастыру және сақтау бойынша:
      - елiмiзде гендiк қордың қолда барының бәрiн түгендеу және генетикалық құндылығына баға беру шаруашылықтық - бағалы белгiлерi бар ген көздерiн - донорларды табу және бөлiп шығару;
      - гендiк қорды құжаттау және мемлекеттiк тiркеу жүргiзу;
      - гендiк қор жөнiндегi деректердiң ақпараттық банкiн жасау;
      - ғылыми мекемелердiң немесе базалық шаруашылықтардың жанынан ғылыми-зерттеу жұмысында пайдаланатын ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымына және жануарлардың, құстардың, балықтардың ұрықтары мен эмбриондарына арналған орталық және аймақтық сақтау орындарын ашу;
      - микроорганизмдер мәдени түрлерiнiң мұражайы мен эталондық және активтiк штаммаларды бақылайтын лаборатория ұйымдастыру;
      гендiк қорды қолдау және дамыту бойынша:
      - бұрыннан бар ген көздерi мен шаруашылықтық бағалы белгiлерi бар донорларды үнемi қолдау және оларды жаңаларымен толықтыру;
      - өсiмдiктердiң жаңа түрлерiн кешендi зерттеу және жерсiндiрудi жүзеге асыру жануарлардың тұқымдарын, типтерiн, аталық желiлерін, құстың кросстарын жетiлдiру, микроорганизмдердiң жаңа штаммаларын алу;
      - өсiмдiктердiң тұқымдарын, жануарлардың ұрықтары мен эмбриондарын, микроорганизмдердiң штаммаларын сақтаудың технологиялық режимдерiн жетiлдiру;
      - өсiмдiктердiң, жануарлардың гендiк қорын және микроорганизмдер штаммаларын отандық және әлемдiк көздерден үнемi толықтыру;
      - деректердiң ақпараттық банкiн гендiк қоры туралы жаңа деректермен толықтыру және оларды ұдайы тұтынушыларға жеткiзiп отыру;
      - агроөнеркәсiп және биотехнологиялық кешендерi үшiн микроорганизмдердiң жаңа штаммаларын жасау және өндiру;
      - ауыл шаруашылығы дақылдарының мол өнiмдi, ортаның стресстiк факторларына төзiмдi жаңа сорттары мен будандарын шығару;
      - жануарлардың жаңа тұқымдарын, типтерi мен желiлерiн, тауықтар мен үйректердiң кросстарын шығару.
      Бағдарламаның негiзгi мiндеттерi мен көрсеткiштерi және оларды орындау кезеңдерi 1-қосымшада келтiрiлген.
      Ғылыми мекемелердiң ұйымдастыру құрылымын жетiлдiру, ғылыми-зерттеу институттары мен тәжiрибе-эксперименттiк шаруашылықтардың қызметiн үйлестiрудi жақсарту бойынша:
     - мыналарда:
     А.И. Бараев атындағы қазақ астық шаруашылығы ҒЗИ;
     В.Р. Вильямс атындағы қазақ егiншiлiк ҒЗИ;
     Қазақ жемшөп өндiру және жайылым ҒЗИ;
     Қазақ картоп және көкөнiс шаруашылығы ҒЗИ;
     Қазақ жемiс-жидек және жүзiм ҒЗИ;
     Қазақ орман шаруашылығы және агроорманмелиорация ҒЗИ;
     Қазақ қаракөл (қуаңшылық өсiмдiктерi бойынша) ҒЗИ;
     БҰО ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында;
     - өсiмдiк шаруашылығы мен сақтау бойынша - 8
селекциялық-генетикалық орталықтарын (СГО) құру.
     - мыналарда:
     Қазақ мал шаруашылығы ҒЗТИ;
     Қазақ қой шаруашылығы ҒЗТИ;
     Солтүстiк мал шаруашылығы және мал дәрiгерлiгi ҒЗИ;
     Қазақ қаракөл шаруашылығы ҒЗИ;
     Атырау ауыл шаруашылығы ҒЗИ;
     Оңтүстiк Қазақстан ауыл шаруашылығы ҒЗИ;
     ат спорты жөнiндегi "Қазақ тұлпары" РМҚК;
     өнiмдi жылқы шаруашылығы бойынша "Мұғалжар" АҚ;
     Қазақ құс шаруашылығы ҒЗИ;
     Қазақ балық шаруашылығы ҒЗИ-ында мал шаруашылығы, құс шаруашылығы, балық шаруашылығы және сақтау бойынша 10 селекциялық-генетикалық орталықтарын құру;
      - Қазақ өсiмдiк қорғау ҒЗИ-да, Қазақ мал дәрiгерлiгi ҒИ-да, Қазақ тамақ өнеркәсiбi ҒЗИ-да, Фармацевтикалық биотехнология институты мен БҰО-ның ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында микроорганизмдердi сақтайтын мұражайлар құру және оларды толықтыру.
      Республиканың ғылыми мекемелерiнiң, орталық және жергiлiктi атқарушы органдарының гендiк қорды сақтау, дамыту және пайдаланудағы iс-қимылын үйлестiру мақсатында Қазақстан Республикасының Үкiметi Жоғары ғылыми-техникалық комиссиясының жанынан Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қоры жөнiндегi ұлттық кеңес құрылатын болады.
      Гендiк қор жөнiндегi ұлттық кеңестiң құрамына бағдарламаның ғылыммен қамтамасыз ету жөнiндегi әкiмшiсi ретiнде Бiлiм және ғылым министрлiгiнiң, бағдарламаның iс жүзiнде гендiк қорын пайдалану жөнiндегi әкiмшiсi ретiнде Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң, Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлiгiнiң, Энергетика, индустрия және сауда министрлiгiнiң, Ұлттық ғылым академиясының, Ұлттық академиялық аграрлық зерттеулер орталығының, Биотехнология жөнiндегi ұлттық орталықтың өкiлдерi, өсiмдiктердiң, сонымен қатар жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қоры жөнiндегi үйлестiру кеңестерiнiң басшылары енедi.
      Гендiк қор жөнiндегi ұлттық кеңестiң төрағасы болып бағдарлама басшысы және тең төрағасы болып Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы вице-министрi тағайындалады (2-сурет).
      Бағдарламаның жауапты атқарушысы - Ұлттық академиялық аграрлық зерттеулер орталығы ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлардың гендiк қоры (3-сурет) жөнiндегi үйлестiру және аймақтық кеңестерiн құрады және олар туралы Ережелердi бекiтедi.
             кадрлық және ақпараттық қамтамасыз ету бойынша:
      - ғылыми-зерттеу институттарының, жоғары оқу орындарының, ауыл шаруашылығы және селекциялық тәжiрибе станциялары мен тәжiрибе-эксперименттiк кәсiпорындардың селекциялық-генетикалық және тұқым асылдандыру орталықтарының, асыл тұқымды мал шаруашылықтарының, ғалымдардың және инженерлiк-техникалық қызметкерлердiң, ғылыми мекемелер мен ұйымдар мамандарының, тағы басқа арнайы рұқсаты бар заңды және жеке тұлғалардың қатысуын қамтамасыз ету;
      - гендiк қор бойынша жоғары бiлiктi мамандар даярлау мақсатында жоғары оқу орындарының оқу процесiне және тиiстi оқулықтар мен оқу-әдiстемелiк құралдарға өзгерiстер енгiзу;
     - гендiк қор бойынша жоғары бiлiктi ғылыми кадрларды ТМД және алыс шет елдердiң ғылыми орталықтарында, аспирантура, докторантура тағлымдамадан өткiзу арқылы даярлауды қамтамасыз ету;
     - ғалымдар мен мамандардың көрмелер мен конференцияларға, оның iшiнде шет елдiктерiн ұйымдастыру мен оларға қатысуын қамтамасыз ету;
     - әлемнiң түрлi елдерiмен ақпарат, гермоплазма және микроорганизмдердiң мәдени түрлерiн алмасу;

       2-сурет. Бағдарламаны іске асыру жөніндегі жұмыстарды
                       үйлестіру схемасы

                                Қазақстан
                              Республикасының
                                   Үкіметі

                           Қазақстан Республикасы
                            Үкіметінің жанындағы
                                    Жоғары
                              ғылыми-техникалық
                                   комиссия
     ҚР Ауыл шаруашылығы              |
     министрлігі және   ___           |              __ ҚР экономика
     оның құрылымдық       |                           |   министрлігі
     бөлімшелері           |   Ауыл шаруашылығы        |
                           |    өсімдіктерінің,        |
     ҚР Табиғи             |    жануарлар мен          |
     ресурстарды және      |  микроорганизмдердің      |
     қоршаған ортаны    ___|__ гендік қоры жөніндегі___|
     қорғау                |     ұлттық кеңес          |
     министрлігі           |                           |
                           |          |                |
     ҚР Энергетика,        |          |                |     ҚР Қаржы
     индустрия және    ____|          |                |__  министрлігі
     сауда министрлігі                |

                              ҚР Білім және ғылым  ____  ҚР Ұлттық ғылым
                                  министрлігі                академиясы
                                      |
                             ҚР Ұлттық академиялық             |
                              аграрлық зерттеулер              |
                                   орталығы                    |
                                      |________________________|
                                      |
              ________________________|_______________________
             |                                               |
     Өсімдіктердің гендік     Жануарлардың гендік      Микроорганизмдердің
        қоры жөніндегі           қоры жөніндегі       гендік қоры жөніндегі
          үйлестіру                үйлестіру             үйлестіру кеңесі
           кеңесі                   кеңесі

      3-сурет. Бағдарламаны іске асыру жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру
                                    схемасы

         ҚР АШМ                      ҰААЗО                ҚР БҒМ

                       Ауыл шаруашылығы өсімдіктері мен
                жануарларының гендік қоры жөніндегі үйлестіру
                                   кеңестері

       Ауыл шаруашылығы                       Ауыл шаруашылығы
өсімдіктерінің гендік қоры               жануарлары, құстары мен
   жөніндегі бас ғылыми ұйым                     балықтарының
                                        гендік қоры жөніндегі бас
                                               ғылыми ұйым

Ғылыми қызметкерлердің, жергілікті басқару органдарының, тұқымның және асыл тұқымды малдың сапасын, оларды өндіру мен сатуды бақылау жөніндегі ұйымдардың өкілдері қатысатын ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің, жануарлардың, құстар мен балықтардың гендік қоры жөніндегі аймақтық ғылыми-техникалық
кеңестер

      Бағдарламаның қоса орындаушылары - ҚР БҒМ ғылыми ұйымдары,
       ҚР ҰҒА, ҰААЗО, БҰО, жоғары оқу орындары, тәжірибе-эксперименттік
                                  шаруашылықтар

         Лицензияның негізінде               Лицензияның негізінде
        жұмыс істейтін элиталық               жұмыс істейтін асыл
        тұқым өндіру және сату               тұқымды мал өсіру және
           жөніндегі тұқым                      сату жөніндегі
           шаруашылықтары                       агроқұралымдар

                Фермерлік (шаруа) шаруашылықтар, акционерлік
            қоғамдар, өндірістік кооперативтер, жеке қожалықтар
                       және тағы басқа агроқұралымдар

      - аймақтық семинарларды ұдайы өткiзу фермерлердi агроқұралымдардың басшылары мен мамандарын оқыту жөнiндегi курстар ұйымдастыру;

4.3. Бағалы гендiк қорды ғылымнан ауыл тауар өндiрушiлерiне қарай жылжытудың жүйесiн құру және мемлекеттiк бақылауды күшейту

      Аталған мiндеттердi шешу үшiн:
      - "Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Селекциялық жетiстiктердi қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңын iске асыруға арналған нормативтiк-құқықтық актiлер, "Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы" Қазақстан Республикасының Кодексiне гендiк қорды сақтау және пайдалану бойынша заңдарды бұзған үшiн жауапкершiлiктi көздейтiн өзгерiстер мен толықтырулар әзiрленедi;
      - "Асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы" және "Лицензиялау туралы" Қазақстан Республикасының Заңдарына сәйкес тұқымдық өнiмдi өндiрумен және сатумен (тұқымдық жануарлар, ұрық және эмбриондар), ауыл шаруашылығы жан-жануарларының және гендiк инженерия өнiмiнiң тұқымдық құндылығын үдете өндiру және бағалау бойынша қызмет көрсетумен айналысатын субъектiлердiң қызметiн лицензиялау үшiн жаңа бiлiктiлiк талаптары әзiрленедi;
      - элиталық тұқым шаруашылығы саласындағы қызметке лицензиялар беруге арналған бiлiктілік талаптары әзiрленедi (тиiстi құқықтық базаны қабылдаған соң);
      - Ауыл шаруашылығы министрлiгi мен Ұлттық академиялық аграрлық зерттеулер орталығының қолда бар гендiк қорды пайдалану жөнiндегi бiрлескен кешендi жоспары әзiрленедi;
      - Тұқымды сақтайтын және дистрибьютерлiк желiсi бар сүттiк мал шаруашылығы бойынша екi асыл тұқым орталығы құрылады;
      - бәсекелестiк ортада жаппай көбейтетiн тұқым өсiру шаруашылықтарының жүйесiн қайта өркендету үшiн жағдайлар жасау жөнiнде шаралар қабылданады;
      - малды қолдан ұрықтандыру тұқымдық жануарларды тауар өндiрушiлер мен халыққа одан әрi сату үшiн көбейту жөнiнде қызмет көрсетуге маманданған құрылымдарды дамытуға жағдайлар жасалады;
      - Қазақтан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгi жүйесiнiң тұқым iсi және тұқым шаруашылығы жөнiндегi инспекторларының мәртебесi мен өкiлеттiлiгi белгiленген тәртiппен айқындалады және бекiтiледi.

5. Қажеттi ресурстар және бағдарламаны қаржыландыру
көздерi

      Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлары мен микроорганизмдердiң гендiк қорын сақтауға, дамыту мен пайдалануға бағытталған iргелi және қолданбалы сипаттағы ғылыми зерттеулер бағдарламалары конкурстық негiзде қалыптастырылатын болады.
      2001-2005 жылдарға арналған бағдарламаны ғылыммен қамтамасыз ету үшiн республикалық бюджеттен 1850,0 млн. теңге талап етiледi. Бағдарламаның осы бөлiгiн жыл сайын қаржыландыруды Қазақстан Республикасының Білiм және ғылым министрлiгi республикалық бюджетте ғылымды қаржыландыруға көзделген қаражаттың есебiнен жүзеге асырады.

3-кесте

         Бағдарламаны ғылыми қамтамасыз етудi қаржыландырудың көлемi               
(млн.теңге)                  

---------------------------------------------------------------------------
Бағ.! Жұмыстардың          ! Бар. !  Оның ішінде жылдар бойынша
дар.! бағыттары            !лығы  !---------------------------------------
лама!                      !2001- ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005
    !                      !2005  !
    !                      !жылдар!
---------------------------------------------------------------------------
30  01. Өсімдіктердің
         гендік қоры

     01.01. Сақтау            273    32     61     60     60     60

     01.02. Дамыту            297    34     66     66     66     65

     01.03. Пайдалану         466    64    101    101    100    100

     Жиынтығы                1036   130    228    227    226    225

     30  02. Жануарлардың
         гендік қоры

     02.01. Сақтау            206    23     46     46     46     45

     02.02. Дамыту            224    25     49     50     50     50

     02.03. Пайдалану         351    48     76     76     75     76

     Жиынтығы                 781    96    171    172    171    171

30  03. Микроорганизмдердің
         гендік қоры

     03.01. Сақтау              9    1.0   2.0    2.0     2.0    2.0

     03.02. Дамыту              9    1.0   2.0    2.0     2.0    2.0

     03.03. Пайдалану          15    2.0   3.0    3.0     3.0    4.0

     Жиынтығы                  33    4.0   7.0    7.0     7.0    8.0

     Барлығы                 1850    230   406    406     404    404
---------------------------------------------------------------------------
     Селекциялық-генетикалық орталықтарының, элиталық-тұқым шаруашылықтары мен асыл тұқымды мал шаруашылықтарының (бiрегей және элиталық тұқымдар, асыл тұқымды малдың, асыл тұқымды төл, ұрығы, асыл тұқымды жұмыртқа, эмбриондар) өнiмдерiн сататын, осындай қызметке арнайы рұқсаты бар, отандық ауыл тауар өндiрушілерге сататын өнiмдерi қолданылып жүрген нормативтiк-құқықтық актiлерде айқындалған тәртiппен арзандатылады. 2001-2005 жылдарға арналған субсидиялаудың қажеттiлiгi 5585 млн. теңгенi құрайды.

4-кесте

                   Бағдарламаны іске асыру кезінде ауыл шаруашылығы өнімін
            отандық өндірушілерге жәрдемақы берудің көлемі
---------------------------------------------------------------------------
Бағ.! Бағдарламаның          !Барлы.!  Оның ішінде жылдар бойынша
дар.! субсидияланатын        !ғы    !--------------------------------------
лама! міндеттері             !2001- ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005
    !                        !2005  !
    !                        !жыл.  !
    !                        !дарға,!
    !                        !млн.  !
    !                        !теңге !
---------------------------------------------------------------------------
  1 !          2             !  3   !  4   !  5   !   6  !   7  !  8
---------------------------------------------------------------------------
39  Ауыл шаруашылығы дақыл.    3873   728    728    728    844    845
     дарының элиталық тұқым.
     дарын өндіруді субсидия.
     лау (отандық ауыл шаруа.
     шылығы тауар өндірушіле.
     рінің сатып алатын тұқым.
     дарының өзіндік құнын
     40% арзандату)

39  Коллекциялық табын құру     228    96     66     66      -      -
     үшін сатып алынатын мал.
     дың және арнаулы жабдық.
     тың құнын өтеу;
     СГЦ және СПС тұқымдық      1484   240    240    334     335    335
     малдарын өсіруді субсидия.
     лау (отандық ауыл шаруа.
     шылығы тауар өндірушіле.
     ріне сатылған тұқымдық
     өнімнің құнын ішінара
     арзандату)
---------------------------------------------------------------------------
     Барлығы                    5585  1064    1034   1128    1179    1180

     Элиталық тұқым шаруашылығы мен асыл тұқымды мал шаруашылығын ғылыми зерттеулердi қаржыландыру мен субсидиялаудың жыл сайынғы көлемi тиiстi жылға арналған "Республикалық бюджет туралы" Заңға сәйкес нақтыланатын болады.

               6. Бағдарламаны iске асырудан күтiлетiн нәтижелер

     Бағдарламаны iске асыру:
      - бағалы гендiк қорды ғылымнан ауыл тауар өндiрушiлерiне қарай жылжытудың жүйесiн ретке келтiруге;
      - қызметi бағалы гендiк қорды пайдалануға байланысты барлық заңды және жеке тұлғаларды аттестациядан өткiзуге және олардың қызметiн лицензия беру арқылы регламенттеуге;
      - мемлекеттiк қолдау жүйесiн құруға және бағалы гендiк қорды сақтау, дамыту және пайдалануға мемлекеттiк бақылауды күшейтуге;
      - бағалы гендiк қорды сақтау, дамыту және пайдалану саласындағы қызметтiң заңдық базасын жетiлдiруге;
      - өсiмдiк шаруашылығы бойынша - 8, мал шаруашылығы бойынша - 8, құс шаруашылығы бойынша - 1, балық шаруашылығы бойынша - 1 селекциялық-генетикалық орталық және мал шаруашылығы бойынша дистрибьюторлық жүйесi бар 2 селекциялық тұқым асылдандыру орталығын ұйымдастыруға;
      - өсiмдiктердiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қорына арналған орталық және аймақтық сақтау орындарын құруға;
      - қолда бар гендiк қорды түгендеудi, тiркеудi, құжаттауды аяқтау, шаруашылықтық бағалы көрсеткiштерi бар донорларды бөлiп алуға;
      - ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң гендiк қоры туралы деректердiң ақпараттық банкiн құруға;
      - жеміс-жидектердiң сорттары мен будандарының, ағаштардың қуаңшылық және дәрілік дақылдардың аса бағалы түрлері мен сорттарының жиынтығын табиғи жағдайда сақтап қалуға;
      - дәндi-дақылдардың, дәндi-бұршақты және техникалық дақылдардың 67, көкөнiс-бақша дақылдары мен картоптың - 18, жемiс-жидек дақылдары мен жүзiмнiң - 41, жемдiк дақылдардың - 21 сорты мен буданын шығаруға және мемлекеттiк сорт сынағына жiберуге;
      - селекциялық-генетикалық орталықтарда iрi қараның, қой мен ешкiнiң, жылқының, түйенiң, балықтың бiрегей және жойылып бара жатқан және құс кросстарының коллекциялық тобын қалыптастыруға және сақтауға;
      - сүттi сауын сиырының: қара ала, қызыл, қуқыл сары ала және қоңыр аймақтық типтерiн; еттi iрi қараның, қойдың ұзын жұмсақ жүндi және сауын ешкiлерiнiң мол өнiмдi тұқымдары мен типтерiн шығаруға;
      - шошқа, жылқы, түйе, маралдардың, құстардың, балықтар мен аралардың тұқымдарын жетiлдiруге;
      - жыл сайын элиталық тұқым мен асыл тұқымды мал өнiмдерiн республикалық ауылшаруашылық тауар өндiрушiлерiнiң сұранымын қамтамасыз ететiндей көлемде өндiруге және сатуға мүмкiндiк бередi.

5-кесте           

              Асыл тұқымды жануарлардың, құстар мен балықтардың
               элиталық тұқымдарын өндірудің жыл сайынғы көлемі
---------------------------------------------------------------------------
     Өнім түрлері                   ! Өлшем    ! Республика  ! Оның ішінде
                                    ! бірлігі  ! бойынша     !  ҰААЗО
                                    !          ! барлығы     ! бойынша
---------------------------------------------------------------------------
Ауыл шаруашылығы дақылдарының      
элиталық тұқымдары                   мың тонна     50,0         40,0

Сауын малы                           мың бас       10,0          1,8

Етті мал                             мың бас        6,8          4,8

Қой мен ешкі                         мың бас       87,0         46,2

Түйе                                 мың бас        0,5         0,03

Тұқым асылдандыру мақсатына          млн.           2,5          1,3
арналған жұмыртқа                    дана

Қазақстан тұқысының шабақтары        млн. дана       -           2,0
---------------------------------------------------------------------------

                                    ***
      Бағдарламада белгiленген кешендi шаралар гендiк қорды, сол сияқты бөлiнетiн бюджеттiк қаражатты да қалыптастыруды, сақтауды, дамыту мен тиiмдi пайдалануды қамтамасыз етедi, сондай-ақ iшкi және сыртқы рыноктарда бәсекелестiк қабiлеттi ғылыми және ауыл шаруашылығы өнiмiн ғылыми қамтамасыз ету, басқару мен бақылау жүйесiнiң ұйымдастыру құрылымдарын қалыптастыруға мүмкiндiк бередi.

Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің,       
жануарлар мен микроорганизмдердің       
гендік қорын сақтаудың, дамыту мен       
пайдаланудың 2001-2005 жылдарға        
арналған" республикалық мақсатты        
бағдарламасына                
1-қосымша                    

      "Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң
     гендiк қорын сақтаудың, дамыту мен пайдаланудың 2001-2005 жылдарға
       арналған" республикалық мақсатты бағдарламасының негізгі ғылыми
         міндеттері мен көрсеткіштері және олардың орындалу кезеңдері

---------------------------------------------------------------------------
  Ішкі бағдарлама,  !      Бағдарлама кезеңдерінің орындалу нәтижелері
     міндеттер      !                 (нақты көрсеткіштер)
                    !------------------------------------------------------
                    !      2001-2003 жылдар     !    2004-2005 жылдар
---------------------------------------------------------------------------
         1          !             2             !             3
---------------------------------------------------------------------------
Сыртқы ортаның
стресстік факторла.
рына төзімді, мол
өнімді жаңа сорттар
мен будандар шығару
үшін ауыл шаруашылы.
ғы өсімдіктерінің
генетикалық ресур.
старын жасау,
сақтау, дамыту және
пайдалану, олардың
тұқымы шаруашылығын
ұйымдастыру.
---------------------------------------------------------------------------
01.01. Ауыл шаруашы.   Ауыл шаруашылығы өсімдік.    Ауыл шаруашылығы өсім.
лығы өсімдіктерінің    тері мен олардың жабайы      діктерінің қолда бар
гендік ресурстарын     туыстастарының қолда бар     гендік қорын түгендеу,
қалыптастыру және      гендік қорын түгелдеу,       тіркеу және оларды құ.
сақтау, құжаттау,      оларды құжаттау жұмыста.     жаттау, шаруашылықтық
деректерінің ақпа.     ры жүргізіледі, деректе.     бағалы белгілері
раттық банкін жасау,   рінің ақпараттық банкі       (өнімділігі, сапасы,
гендік қорын сақтауды  құрылады. Жетекші ғылыми.    қысты күнгі суыққа,
ұйымдастыру            зерттеу институттарында      құрғақшылыққа, бакте.
                       гендік қорды сақтаудың       рияға, зиянкестерге
                       тәсілдері мен режимдерін     төзімділігі және т.б.)
                       жасау және жетілдіру,        бар гендік көздерді -
                       қолда бар гендік қорды       донорларды бөлу; ген.
                       сақтауды ұйымдастыру         дік қорды маңызды био.
                       жөніндегі жұмыстарды         логиялық, шаруашылық.
                       бастау көзделінеді.          тық - бағалы белгілері
                                                    бойынша бағалау
                                                    принциптері мен тәсіл.
                                                    дерін әзірлеу және
                                                    олардың гендік қоры
                                                    деректерінің ақпарат.
                                                    тық банкін құру жөнін.
                                                    дегі жұмыстар аяқтала.
                                                    ды. Ауыл шаруашылығы
                                                    өсімдіктері мен олар.
                                                    дың жабайы туыстаста.
                                                    рының бұрыннан бар
                                                    гендік қорын сақтайтын
                                                    ұлттық сақтау орны
                                                    ұйымдастырылып, өсім.
                                                    дік тұқымының 40 мың
                                                    үлгісін сақтауға қою
                                                    көзделінеді.
---------------------------------------------------------------------------
01.02. Қажетті         Елдің ішіндегі ғылыми        Екпе өсімдіктердің
шаруашылықтық          ұйымдармен және халықара.    жабайы туыстастарын
- бағалы белгілері     лық ғылыми орталықтармен     экспедициялық жинау
бар донорларды         гендік алмасуды жолға қою;   жұмыстары жалғастырыла.
жинау, жерсіндіру,     екпе өсімдіктерінің жабайы   ды. Селекциялық жұмыс.
кешенді зерделеу       туыстастарын экспедициялық   тар үшін құнды шаруа.
және бөлу, қазіргі     жинауды, оларды зерделеуді   шылықтық - бағалы бел.
бар коллекцияларды     ұйымдастыру, оларды прак.    гілері бар донорлар мен
қолдауды               тикалық селекцияда пайда.    қолдағы бар ген көзде.
ұйымдастыру.           лану үшін құндылығы бойынша  рінің сақталуы қолда.
                       бағалау көзделінеді. Ген     нылады. Гендік қорды
                       көздерінің қажетті типтерін  бағалау тәсілдері же.
                       тауып, іріктеудің тәсілде.   тілдіріледі. Табылған
                       мелік негіздері мен прин.    ген көздері ауыл шаруа.
                       циптері жасалып, бұрыннан    шылығы дақылдарының
                       бар коллекцияларды тірі      анағұрлым өнімді жаңа
                       күйінде қолдау жұмыстары     сорттары мен будандарын
                       жүргізілді. Осы мақсатта     шығару мақсатында прак.
                       жыл сайын шаруашылықтық      тикалық селекцияда қол.
                       бағалы белгілері бар 1       дану үшін селекционер.
                       мыңға дейін донорлар мен     лерге беріледі. Ауыл
                       ген көздері бөліне отырып,   шаруашылығы өсімдікте.
                       10,0 мыңнан астам коллекция  рінің гендік қоры ката.
                       үлгілері зерделенеді және    логына толықтыру басын
                       деректердің ақпараттық       шығаруға дайындалды.
                       банкіне қажетті толықтырулар
                       енгізіледі.
---------------------------------------------------------------------------
01.03. Селекция,       Күздік жұмсақ бидайдың - 3,  Күздік жұмсақ бидайдың
ауыл шаруашылығы       қатты бидайдың - 1, жаздық   - 2, қатты бидайдың -
дақылдарының           жұмсақ бидайдың - 6, қатты   1, жаздық жұмсақ бидай.
сыртқы ортаның         бидайдың - 6, арпаның - 9,   дың - 5, қатты бидайдың
стресстік фак.         сұлының - 2, дәнді-бұршақты  - 5, арпаның - 10, сұ.
торларына төзімді      дақылдардың - 2, жарма да.   лының - 3, дәнді-бұрша.
мол өнімді жаңа        қылдардың - 1, жүгері буда.  қты дақылдардың - 2,
сорттары мен           нының - 3, техникалық дақыл. жарма дақылдарының - 1,
будандарын шығару:     дардың - 2 және сорголық да. жүгері буданының - 2,
- дәнді дақылдар,      қылдардың - 3 сортын шыға.   техникалық дақылдардың
дәнді-бұршақты,        рып, мемлекеттік сорт сына.  - 2 және сорголық да. 
жарма және             ғына (МСС) жіберу қарастыры. қылдардың 3 сортын шы.
техникалық дақылдар    луда. Самоклондар мен        ғару және мемлекеттік
                       дигаплоидтар негізінде       сорт сынағына беру; 60
                       алынған 3 сорт мемлекеттік   бидай-эгилопсты будан.
                       сорттау сынағына беріледі.   дардың, F3-F9 алло және
                                                    жетіплазмалық кешен.
                                                    дерінің инфекциялық
                                                    фонда иммунитет фак.
                                                    торларының пайда болу
                                                    заңдылығын зерделеу
                                                    және ауруларға төзім.
                                                    ділігі бойынша болаша.
                                                    ғы зор нысандарды бө.
                                                    ліп алу үшін инфекция.
                                                    лық фонда 3-5 мың үл.
                                                    гіні тесттен өткізу
                                                    қарастырылады. Селек.
                                                    ция үшін бастапқы ма.
                                                    териал ретінде 20-30
                                                    константты нысан шыға.
                                                    рылып, бидай мен арпа.
                                                    ның 2 сомаклоны мен
                                                    дигаплоиды МСС-на
                                                    беріледі.
---------------------------------------------------------------------------
- көкөніс-бақша        Дәстүрлі селекция жолымен    Картоптың дәстүрлі се.
дақылдары              картоптың ыстыққа да,        лекция жолымен алынған
                       жапырақ ширатқыш вируске     2 сорты және гендік
                       де төзімді 2 сорты, клет.    инженерияның негізінде
                       калық селекцияның негізінде  алынған 1 сорты; қор.
                       картоптың сор жерлерге       ғалған жер қабаты үшін
                       төзімді 1 сорты, томат пен   томаттың 1 сорты, қияр,
                       қиярдың бір-бір сорты,       пияз, сарымсақ, қарбыз,
                       пияздың саңырауқұлақ және    асқабақтың бір-бір сор.
                       бактериялар тудыратын        ты; қауынның 2 сорты
                       ауруларға төзімді, топырақ   шығарылып, МСС-на бе.
                       -климат жағдайларының        ріледі. Небары картоп
                       қолайсыздығына жерсінген 6   пен көкөніс-бақша да.
                       сорты шығарылып, МСС-на      қылдарының 12 сорты шы.
                       беріледі. Фермерлік шаруа.   ғарылды. Олар вирус жә.
                       шылықтар үшін картоп тұқымы  не саңырауқұлақ тудыра.
                       шаруашылығының жүйесін       тын ауруларға төзімді.
                       жасау көзделінеді.           лігімен, жергілікті
                                                    жағдайларға бейімділі.
                                                    гімен ерекшеленеді.
                                                    Биотехнология негізін.
                                                    де көкөніс-бақша дақыл.
                                                    дарының, сондай-ақ кар.
                                                    топтың аса сапалы тұ.
                                                    қымдық, материалын өсі.
                                                    ру технологиясын жасау
                                                    көзделінеді.
---------------------------------------------------------------------------
- жеміс-жидек          Алманың - 5, алмұрттың - 3,  Алманың - 7, алмұрттың
дақылдары және         шиенің - 2, тәтті шиенің     - 3, шиенің - 2, тәтті
жүзім                  - 2, қара өріктің - 2,       шиенің - 3, қара өрік.
                       қарақаттың - 2,              тің - 2, қарақаттың -
                       таңқурайдың - 2, жүзімнің    1, таңқурайдың - 1, жү.
                       - 1 (барлығы 9 сорт) мол     зімнің - 3 (барлығы 22
                       өнімді және шаруашылық       сорт) шаруашылықтық ба.
                       үшін бағалы белгілері        ғалы белгілерінің (мол
                       (жергілікті жағдайға         өнімді, бөрікбасы ша.
                       тасымалдауға шыдамды және    ларға төзімді, ұзақ
                       т.б.) бар сорттары шығары.   сақталатын, тасымал.
                       лып, МСС-на беріледі;        дауға шыдамды және
                       қалемшелері ағаштанып        т.б.) деңгейі өте жо.
                       кеткен жеміс дақылдарының    ғары сорттары шығары.
                       телітушілерін көбейту        лып, МСС-на беріледі.
                       технологиясы жасалды және
                       алмұрт үшін аласа өсетін
                       тұқымдық телітуші бөлініп,
                       ҚР МСС-на беріледі.    
---------------------------------------------------------------------------
- жемдік дақылдар      Көп жылдық бұршақ тұқымдас   Көп жылдық бұршақ тұ.
                       дақылдардың - 5 және көп     қымдастардың - 7 және
                       жылдық астық тұқымдас да.    көп жылдық астық тұқым.
                       қылдардың - 4 (барлығы 9     дас шөптердің - 5 (бар.
                       сорт) мол өнімді, жемдік     лығы 12 сорт) шаруашы.
                       сапасы өте жақсы, жергілік.  лықтық-биологиялық бел.
                       ті жағдайда өсіруге бейім    гілері (мол өнімді, қо.
                       сорты шығарылып, МСС-на      ректі, жақсы желінеді,
                       беріледі. Шөл жерлердің      тұяқкестілік пен оруға
                       фитогенетикалық ресурстары   төзімді, ұзақ жылдар
                       жиналады және зерттеледі.    өсе береді және т.б.)
                                                    өте жоғары сорты шыға.
                                                    рылады және МСС-на
                                                    беріледі.
---------------------------------------------------------------------------
01.04. Бастапқы        ҰААЗО-ның ғылыми ұйымдарын.  Ауыл шаруашылығы да.
көшеттік тұқымдар      да Р-1, Р-2, суперэлита      қылдарының бұрынғы және
және аудандастырыл.    және ҰААЗО-ның ҚР АШМ бе.    жаңадан шығарылған ау.
ған ауыл шаруашылығы   кіткен тәжірибе шаруашылық.  дандастырылған супер.
дақылдарының элиталық  тары мен элиталық тұқым      элиталық және элиталық
тұқымдарын өндіру      шаруашылықтарында физикалық  сорттарын МЕМСТ талап.
                       және себу сапасы бойынша     тарына сай келетін себу
                       1-сынып, сорттық тазалығы    дәрежесіне жеткізе оты.
                       жағынан 1-санат талаптарына  рып, түпкі көшіттіктер.
                       сай келетін элиталық тұқымын де тұқым өндіру жұмысы
                       облыстардың, тіпті тұтастай  жалғастырылды. Ауыл
                       республика қажетін өтейтін.  шаруашылығы дақылдары.
                       дей көлемде өндіру. Тазарту, ның элиталық тұқымын
                       сақтау және одан әрі         жыл сайын өндіру мен
                       репродукциялау үшін тұқым    өткізуді 50 мың тоннаға
                       шаруашылықтарына өткізу      жеткізу көзделінеді.
                       ұйымдастырылды.
---------------------------------------------------------------------------
02. Ауыл шаруашылығы
жануарларының, құстар
мен балықтардың гендік
қорының жаңаларын
шығару және бұрыннан
бар тұқымдарын,
типтерін, желілері
мен кросстарын
жетілдіру үшін
қалыптастыру, сақтау,
дамыту және пайдалану,
оларды сату үшін өсіру
---------------------------------------------------------------------------
02.01. Қазақстанның    Ауыл шаруашылығы жануарла.   Ауыл шаруашылығы жану.
ауыл шаруашылығы       рының типтері мен желілерін  арларының, құстардың
жануарларының, құс.    зерделеу және іріктеу мақ.   және балықтардың бұрын.
тары мен балықтарының  сатында республика аймақ.    нан бар гендік қорын
түрлері мен тұқымда.   тарына тексеру жүргізіледі.  сипаттау мен тіркеу
рының және жеке түрле. Селекциялық зерттеулерде     жұмыстары аяқталады.
рінің иммуногендік,    және тұқым асылдандыру       Қазақстанның гендік қор
фено- және цитогендік  ісінде одан әрі пайдалану    жануарларының, құстары.
мониторингін жүргізу.  үшін гендік қор мал табынын  ның және балықтарының
                       қалыптастыру көзделінеді.    альбомын дайындау, жа.
                                                    нуарлардың, құстарының
                                                    және балықтарының ген.
                                                    дік қоры жөніндегі де.
                                                    ректердің ақпараттық
                                                    банкін құру және ұрық
                                                    пен эмбриондарды сақ.
                                                    тау мен пайдалану жө.
                                                    ніндегі жұмыстарды
                                                    бастау көзделініп отыр.
---------------------------------------------------------------------------
02.02. Жануарлардың    Ауыл шаруашылығы жануарла.   Селекциялық-тұқым
гендік қорын клетка.   рының, құстары мен балық.    асылдандыру ісіне аса
лық деңгейде (хромо.   тардың тұқымдарының, түр.    керекті гендік қорды
сомдар, гендер) кө.    лері мен желілерінің гендік  жануарларды, құстарды,
бейтудің, сақтаудың    қорын сақтау, көбейту мақ.   балықтарды селекциялық-
(гаметаларды, эмбри.   сатында республика аймақтары генетикалық зерделеу
ондарды криосақтау)    бойынша жеті селекциялық-    жұмыстары жалғастырыла.
биотехнологиялық       генетикалық орталық құрыла.  ды. Қазақстанның аса
тәсілдерін жетілдіру.  ды. Селекциялық-тұқым асыл.  бағалы және гендік қор.
                       дандыру жұмыстарында пайда.  ды жануарлардың, құс.
                       лану үшін малдың жеке түр.   тардың және балықтардың
                       лерінің жинақталу барысын    топтарын құру, негізгі
                       тездету мақсатында ұрық пен  мал түліктерінің 30 мың
                       эмбриондар банкін қалыптас.  шәуеті мен 2850 эмбри.
                       тыру, малды көбейтудің био.  онын сақтауға қою қара.
                       технологиялық тәсілдерін     стырылады.
                       жетілдіру жағы қарастырылуда.
---------------------------------------------------------------------------
02.03. Жануарлардың,   Майлылығы 3,8%-4,0% 5,0-6,0  ҚР оңтүстік-шығыс және
балықтардың қазіргі    мың кг сүт сауылатын сауын   солтүстік аймақтарында
бар және жаңадан       сиырының жаңа қоңыр типін    қоңыр, қара ала сиыр
жасалған тұқымдарын,   жетілдіру кезіндегі селек.   және қызыл сиырлардың
желілерін, типтерін    цияның әдістері мен тәсіл.   майлылығы 3,6-3,9% 4,5
және құстардың крос.   дері; меншіктің жекеменшік   -5,0 мың кг сүт сауыла.
старын жетілдіру:      нысанындағы шаруашылықтар.   тын аймақтық типтері;
- ірі қара мен         да ірі қараны өз төлінен     ҚР солтүстік-шығыс ай.
шошқа                  өсіру жүйесі;                мағында майлылығы 3,7-
                       эмбрионды көшіру негізінде   3,8% 4,0-4,5 мың кг сүт
                       табынды өз төлінен өсірудің  сауылатын аймақтық типі
                       биологиялық және биотехно.   шығарылады:
                       логиялық тәсілдері;          Қазақтың ақбас сиыры.
                       қазақтың ақбас сиырын        ның аймақтар бойынша
                       жетілдіру негізінде селекция гендік қоры табыны;
                       әдістері мен тәсілдері,      Қазақстанның оңтүсті.
                       Қазақстанның солтүстік       гінде галловей малының
                       өңірінде аймақтық тип        гендік қоры табыны;
                       құрылымын қалыптастыру;      Батыс Қазақстанда етті
                       Қазақстанның оңтүстік-шығы.  ірі қараның герефорд
                       сы үшін санта-гертруда       малының гендік қоры
                       тұқымының негізінде етті     табыны; етті ірі қара.
                       ірі қараның жаңа тұқымын     ның әулиеқол, санта-
                       шығару кезінде селекция      гертруда, қалмақ сиыры
                       әдістері; шошқа              тұқымдарының коллекция.
                       шаруашылығында тұқым-аралық  лық гендік қоры табыны;
                       будандастырудың тиімді       Қазақстанның оңтүстік
                       әдістері мен тәсілдері       шығысында шошқаның
                       әзірленеді.                  ақсай қара ала тобының
                                                    массиві құрылады.
---------------------------------------------------------------------------
- қой, ешкі, жылқы     Көп салалы экономика         Асыл тұқымды мал кәсі.
және түйе              жағдайында қойдың еділбай,   порындары мен фермерлік
                       қазақтың биязы жүнді құй.    шаруашылықтарында эк.
                       рықты қойлары және сарыарқа  стремальды жағдайларға
                       тұқымдарының өнімділік       тез көндігетін, тез
                       сапасын арттырудың селек.    жетілуімен, ет өнімді.
                       циялық-генетикалық тәсіл.    лігімен ерекшеленетін,
                       дерін әзірлеу;               әрқайсысының тірі сал.
                       - мал тобын құру бағытында:  мағы 55-60 кг тартып,
                       а) (түгі 400 г, жіңішкелігі  әрқайсысынан 2,2-3,0 кг
                       18-19 Мкм) және кашимир      жүн қырқылатын, жалпы
                       (түгі 150-200 г, жіңішкелігі саны 3,5 мың саулық 
                       16,5 Мкм дейін) түріне жата. тобы құрылады.
                       тын түбітті ешкілер;         Қошқарларының тірідей
                       в) өнімділік сапасын саланы  салмағы 100 кг және
                       жүргізу технологиясының      одан да астам тартатын,
                       жасалған элементтерімен      жуылған 7,0 кг жүн қыр.
                       үйлестіргенде ұрғашыларынан  қылатын, жүнінің ұзын.
                       600-800 кг сүт сауылып,      дығы 10 сантиметрден
                       әрқайсысынан 40 кг ет        кем түспейтін, ал сау.
                       алынатын сүт бағытындағы     лықтары тиісінше 56 кг
                       ешкілер шығара отырып, қыл.  тартып, 3,0 кг жуылған
                       шық жүнді ешкілерді сапалық  жүн қырқылатын, жүнінің
                       жағынан өзгертудің теориялық ұзындығы 9,5 см тұқым
                       негіздері тәсілдерін жасау;  қуалағыштығы нығайтыл.
                       - эмбрион көшіру және ұрық   ған аса бағалы мал то.
                       клеткаларымен микроманипуля. бын құру көзделінеді,
                       циялау жолымен қойдың аса    сондай-ақ қойдың жүні.
                       құнды тектік түрлерін        нің талшығы өте жіңіш.
                       көбейтудің жеделдетілген     ке (10-14 Мкм) жеке
                       тәсілін жасау, гендік ресур. түрі шығарылатын бола.
                       старды сақтау мақсатында     ды.
                       қой мен ешкінің түрлі        Қойдың өсімтал үлгісі
                       тұқымдары мен түрлерінің     шығарылады, оның көр.
                       коллекциялық тобын құру;     сеткіштері мынадай:
                       - еркек қозыларын өсіру жә.  саулықтарының төлшіл.
                       не жыл сайын 100-ден астам   дігі 170%, қошқарлары.
                       басын сату мақсатында таза   ның тірілей салмағы -
                       қанды австралия мериносын    75-80 кг, саулықтарі.
                       репродукциялауды жалғастыру; нікі - 53-55 кг, өсі.
                       сондай-ақ шаруашылықтарда    руге қалдырылған еркек
                       селекциялық тұқым асылдан.   тоқтылары - 55-57, ұр.
                       дыру жұмыстарын жүргізу      ғашы тоқтылары - 35-37,
                       тәсілдерін жасау;            қозылары енелерінен
                       - қаракөл қойы индивидуумда. айырар кезде 25-27 кг
                       рының жыныстық арақатынасы,  тартады.
                       жеке түрлер реңдерінің әр    Ұзын қылшық - түбіт
                       түрлілік себептері мен       жүнді ешкілердің қыр.
                       салдарларын және Қазақстан.  қылатын жүні бойынша
                       ның түрлі табиғи-климаттық   әлемдік ұқсастарына
                       аймақтарындағы тұқым қуалау  сай келетін, ал тірілей
                       ауытқушылығының кездесу      салмақтары олардан 15-
                       жиілігін айқындау;           20% асып түсетін жаңа
                       - мұғалжар, адай, қабы       тұқымы шығарылады және
                       жылқыларының интенсивтік     олардың күйітінің түрлі
                       түрлері мен зауыттық аталық  мерзімдік технологиясы
                       іздерін құру мен шығарудың   мен одан әрі өсіруге
                       селекциялық-генеологиялық    қалдырылған төл өсіру
                       және технологиялық тәсіл.    технологиясы жасалды.
                       дерін, сондай-ақ қазақтың    Қаракөл қойы тұқымдары.
                       қос өркешті түйелерінің      ның жыныстық арақатына.
                       генеалогиялық тобы мен       сын реттеудің қолайлы
                       олардың қалмақ түйелерімен   әдістерін жасау көзде.
                       будандарының өнімділігін     луде, қаракөл қойының
                       және сыныптық құрамын        түсін генетиканың берік
                       зерделеу;                    теориясымен реңдендіру.
                       - қазақтың қос өркешті       дің жаңа жүйесіне ұсы.
                       түйесінің селекциялық-асыл   ным беріліп, тұқым қу.
                       тұқымды сапасын жетілдіру    алау ауытқушылығын
                       және бураларының тірілей     сақтау тәсілдері ұсы.
                       салмағы 900-1100 кг тарта.   нылды.
                       тын, інгендерінен 12 ай      Қошқалар мен текелер.
                       сауғанда 1000-1200 кг сүт    дің ұрықтарын сақтаудың
                       сауылатын генеалогиялық      қазіргі заманғы биотех.
                       тобын құру көзделеді.        нологиялық тәсілдері
                                                    жасалады. Қазақтың
                                                    жалғыз өркешті түйесі.
                                                    нің жаңатұқымы үшін
                                                    негіз және түйе өнімді.
                                                    лігін ерте бастан анық.
                                                    тау үшін цитогенети.
                                                    калық маркер пайдалану
                                                    тәсілдері жасалатын
                                                    болады.
---------------------------------------------------------------------------
- тауықтар мен         Табиғи жарықтандыру кезінде  Тауықтар мен үйректер.
үйректердің            терезелі құс қораларының     дің бұрыннан бар крос.
кросстары              клеткалық бөліктерінде       стары жетілдіріледі
                       мекиендеріне мол өнімділік   және мол өнімді жаңа
                       дарыған таңдаулы үйір мен    кросстары шығарылды.
                       олардың туыстастарынан       Тұқым асылдандыру мақ.
                       селекциялық ұя іріктеліп,    сатында жыл сайын жұ.
                       көбейтілетін болады,         мыртқа саны 2,5 млн.
                       үйректердің түбіт-қауырсыны. данаға жеткізілді.
                       ның өсуі және жетілуі, олар.
                       ды үйректердің тірі кезінде
                       жұлу мүмкіндіктерін анықтау
                       бойынша зерделеу жұмыстары
                       басталды.
                       Жыл сайын тұқым асылдандыру
                       мақсатында 1,3-1,5 млн.
                       дана жұмыртқа сатылады.
---------------------------------------------------------------------------
- балықтар             Сату үшін Қазақстан тұқысы.  Сату үшін Қазақстан
                       ның жыл сайын 5 млн. шабағы  тұқысының 20 млн. ша.
                       өсірілетін болады.           бағы өсірілетін болады.
---------------------------------------------------------------------------
02.04. Асыл тұқымды    Жыл сайын СГО-да мынадай     Жыл сайын СГО-да мына.
жануарлар, құстар      мал түліктері өсіріліп,      дай мал түліктері
мен балықтар өсіру,    сатуға дайындалады:          өсіріліп, сатуға дайын.
мал шаруашылығы        асыл тұқымды 900 бас сауын   далады: асыл тұқымды
бойынша коллекциялық   сиыры, 2460 бас етті ірі     сүтті ірі қара - 1800
мал тобын, селекция.   қара, 15000 бас биязы жүнді  бас, етті ірі қара -
лық-генетикалық, се.   қой тұқымы, 2000 бас         4820 бас, 29000 бас
лекциялық-тұқым асыл.  биязылау жүнді қой тұқымы,   биязы жүнді қой тұқымы,
дандыру орталықтарын   6000 бас етті-майлы қой,     4000 бас биязылау жүнді
ұстау                  1400 бас қаракөл қой тұқымы, қой, 12000 бас етті-
                       500 бас ешкі, 25 бас түйе,   майлы қой, 2100 бас қа.
                       230 бас жылқы.               ракөл қойы, 1200 бас
                       Құс: 50000 дана тауық        ешкі, 30 бас түйе, 250
                       жұмыртқасы, 3000 дана үйрек  бас жылқы,
                       жұмыртқасы.                  құс: 900000 дана тауық
                       Қазақ тұқысының 800 бас      жұмыртқасы, 400000 дана
                       жөндеу үйірі құрылады.       үйрек жұмыртқасы.
                                                    Қазақ тұқысының 1000
                                                    бас жөндеу үйірі
                                                    құрылады.
---------------------------------------------------------------------------
03. Микроорганизмдер.
дің гендік қорын құру,
сақтау және агроөнер.
кәсіп кешенінде тиімді
пайдалану.
---------------------------------------------------------------------------
03.01. Биотехнология.  Микроорганизмдердің          Микроорганизмдердің
да пайдаланылатын      тіршілік және физиологиялық  өнеркәсіптік мәдени
микроорганизмдердің    қабілетіне әсер ететін       түрлерін сақтау бойынша
штаммалары туралы      факторлар зерделеніп,        биотехнологиялық өнді.
деректердің ақпарат.   микроорганизмдер штаммаларын ріске арналған практи.
тық банкін құру,       сақтаудың қолайлы тәсілдері  калық ұсыныстар беріле.
түрлі анықтау тобына   жасалады, микроорганизмдер.  тін болады және коллек.
жататын микрооргани.   дің пайдалы штаммаларын сақ. циялық мәдени түрлерді
змдердің өнеркәсіпке   тап қалуға және Қазақстан    құжаттауды бір ізге
бағалы мәдени түрле.   микроорганизмдері туралы     түсіру жүйесі жасалады.
рін ұзақ сақтау        деректер банкін құруға       Биотехнологияда пайда.
тәсілдерін жасау.      арналған ұсыныстар беріледі. ланылатын микроорга.
                                                    низмдер штаммалары
                                                    жайлы деректердің ақпа.
                                                    раттық банкін жасау жұ.
                                                    мыстары аяқталады.
---------------------------------------------------------------------------
03.02. Қолда бар       Микроорганизмдер штаммала.   Халықаралық талаптарға
коллекциялардың        рының бұрыннан бар коллек.   сәйкес микроорганизм.
негізінде микроор.     циясы мен оларды ұзақ сақ.   дердің бірыңғай Ұлттық
ганизмдер мәдени түр.  тауға талдау жасау көзде.    коллекциясын қалыптас.
лерінің бірегей        луде және коллекциялық       тыру және жұмыс істеу.
ұлттық коллекциясын    мәдени түрлеріне деген ха.   іне арналған норматив.
жасау және биотехно.   лықаралық талаптарға сәйкес  тік-техникалық құжат.
логия үшін құнды       оларды бағалаудың өлшемі,    тама әзірлеуді аяқтау
микроорганизмдер       сондай-ақ микроорганизм.     көзделуде.
штаммаларын құжаттау;  дердің бірыңғай Ұлттық
коллекцияны жаңадан    коллекциясын құру үшін
шығарылған штаммалар.  ұсыныстар жасалды.
мен толықтыру және
оларды сақтаудың
қазіргі кезге сай
тәсілдерін жасау.
Халықаралық ынтымақ.
тастық ауқымында
микроорганизмдер
мәдени түрлерімен
алмасу.
---------------------------------------------------------------------------
03.03. Агроөнеркәсіп   Өсімдіктер мен жануарларды   Биопрепараттар мынадай
кешені үшін            аурулардан қорғау дәрі-дәр.  жағдайларда пайдаланы.
биопрепараттар өндіру  мектерін өндіру кезінде      латын болады: өсімдікті
                       микроорганизмдердің бел.     аурулардан қорғау
                       сенді штаммаларын, тамақ     ісінде - 3 вакцина,
                       және қайта өңдеу өнеркәсіп.  диагностикумдарда - 5;
                       тері үшін биопрепараттар     тамақ және қайта өңдеу
                       пайдалану жөнінде ұсыныстар  өнеркәсібінің түрлі
                       дайындалатын болады.         салаларында: нан пісіру
                                                    ісінде - 1, консерві.
                                                    леу ісінде - 1, алько.
                                                    голсіз сыра қайнату
                                                    ісінде - 1, дермитика.
                                                    лық дәрі-дәрмектер
                                                    рама жемге арналған
                                                    дәрі-дәрмектер өндіру
                                                    ісінде - 1.
---------------------------------------------------------------------------

Қазақстан Республикасы Үкіметінің                
2000 жылғы 1 тамыздағы                      
N 1167 қаулысымен                          
бекітілген                             

      "Ауыл шаруашылығы өсiмдiктерiнiң, жануарлар мен микроорганизмдердiң
     гендiк қорын сақтаудың, дамыту мен пайдаланудың 2001-2005 жылдарға
    арналған" республикалық мақсатты бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі
                                  іс-шаралар

---------------------------------------------------------------------------
N !      Іс-шаралардың атауы     ! Аяқтау нысаны !   Жауапты   ! Орындалу
р/с!                              !               ! орындаушылар! мерзімі
---------------------------------------------------------------------------
1   Қазақстан Республикасы Үкіме.   ҚР Үкіметінің  Үкімет жанын.   2000 ж.
    тінің Жоғары ғылыми-техникалық  жанындағы Жо.  дағы Жоғары     І тоқсан
    комиссиясы жанынан Ауыл шаруа.  ғары ғылыми-   ғылыми-техни.
    шылығы өсімдіктерін, жануарла.  техникалық     калық комиссия
    ры мен микроорганизмдерінің     комиссиясының
    гендік қоры жөніндегі ұлттық    нормативтік
    кеңес құру                      құжаты    
---------------------------------------------------------------------------
2   Ауыл шаруашылығы өсімдіктері.      ҚР ҰААЗО    Ұлттық акаде.   2000 ж.
    нің, жануарлар мен микроор.       нормативтік  миялық аграр.   І тоқсан
    ганизмдердің гендік қоры            бұйрығы    лық зерттеулер
    жөніндегі үйлестіру және                       орталығы
    аймақтық кеңестерін құру
---------------------------------------------------------------------------
3   Селекциялау ісінде және ауыл     Нормативтік   Ұлттық акаде.   2000 ж.
    шаруашылығы дақылдарының тұ.       бұйрық      миялық аграр.     ІV
    қым шаруашылығында және асыл                   лық зерттеулер   тоқсан
    тұқымды мал шаруашылығында                     орталығы
    ғылыммен қамтамасыз етудің,
    сақтаудың, дамыту мен
    пайдаланудың белгіленген
    тәртіппен 2001-2005 жылдарға
    арналған кеңейтілген тақырыптық
    жоспарын жасау
---------------------------------------------------------------------------
4   Елімізде бар бүкіл гендік        Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.   2001 ж.
    қорға түгендеу жүргізу және      шылығы өсім.  миялық аграр.     ІІІ
    гендік құндылығына баға беру,    діктерінің,   лық зерттеулер   тоқсан
    ген көздерін - шаруашылықтық     жануарлар     орталығы
    бағалы белгілері бар донор.      мен микроор.
    ларды табу және бөліп шығару     ганизмдердің
                                     гендік қоры
                                     жөніндегі
                                     ұлттық кеңес.
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
5   Ауыл шаруашылығы өсімдіктер.     Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.   2001 ж.
    інің, жануарлары мен микро.      шылығы өсім.  миялық аграр.     ІV
    организмдерінің гендік қорын     діктерінің,   лық зерттеулер   тоқсан
    құжаттау және мемлекеттік        жануарлар     орталығы
    тіркеу жүргізу                   мен микроор.
                                     ганизмдердің
                                     гендік қоры
                                     жөніндегі
                                     ұлттық кеңес.
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
6   Жетекші ғылыми ұйымдардың және   Білімғылым.    Білім және      2001 ж.
    асыл тұқымды мал шаруашылықта.   мині мен Ауыл. ғылым министр.
    рының жанынан ауыл шаруашылығы   шарминінің     лігі, Ауыл
    дақылдарының негізгі түрлері     нормативтік    шаруашылығы
    және мал тұқымдары бойынша       бұйрығы        министрлігі,
    селекциялық-генетикалық орта.                   Ұлттық акаде.
    лықтар, сондай-ақ тұқым сақтау                  миялық аграр.
    орындары мен дистрибьютерлік                    лық зерттеулер
    желісі бар селекциялық-тұқым                    орталығы
    асылдандыру орталықтарын құру
---------------------------------------------------------------------------
7   Ғылыми зерттеу жұмысында пай.    Білімғылым.   Ұлттық акаде.   2001 ж.
    даланатын ауыл шаруашылығы       минінің       миялық аграр.
    дақылдарының тұқымдарына, жа.    нормативтік   лық зерттеулер
    нуарлардың, құстардың, балық.    бұйрығы       орталығы
    тардың ұрықтары мен эмбрион.
    дарына арналған орталық және
    аймақтық сақтау орындарын
    құру
---------------------------------------------------------------------------
8   Қолда бар ген көздері мен        Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.   Тұрақты
    шаруашылықтық бағалы белгілері   шылығы өсім.  миялық аграр.
    бар донорларды үнемі қолдау      діктерінің,   лық зерттеулер
    және оларды отандық және әлем.   жануарлар     орталығы
    дік жаңа көздерден толықтыру     мен микроор.
                                     ганизмдердің
                                     гендік қоры
                                     жөніндегі
                                     ұлттық кеңес.
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
9   Ауыл шаруашылығы өсімдіктер.     Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.   Тұрақты
    інің, жануарлар мен микроор.     шылығы өсім.  миялық аграр.
    ганизмдердің гендік қор дерек.   діктерінің,   лық зерттеулер
    терінің ақпараттық банкін жа.    жануарлар     орталығы
    сау және оны гендік қор туралы   мен микроор.
    жаңа мәліметтермен тұрақты       ганизмдердің
    толықтыру және оларды ауық-      гендік қоры
    ауық тұтынушыларға жеткізіп      жөніндегі
    отыру                            ұлттық кеңес.
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
10  Ғылыми-зерттеу жұмыстарында      Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.     2001-
    пайдалану үшін өсімдіктер        шылығы өсім.  миялық аграр.     2005
    тұқымдарының 40 мың дана         діктерінің,   лық зерттеулер    ж.ж.
    үлгісін, 310,0 мың шәуһетті      жануарлар     орталығы
    және 2850 эмбрион мен микро.     мен микроор.
    организмдердің 1,0 мыңға         ганизмдердің
    жуық штаммасын сақтауға қою      гендік қоры
                                     жөніндегі
                                     ұлттық кеңес.
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
11  Ірі қара малдың, қой, ешкінің,   Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.     2001-
    жылқының, түйенің, балықтардың   шылығы өсім.  миялық аграр.     2005
    және құс кросстарының сирек      діктерінің,   лық зерттеулер     ж.ж.
    кездесетін және жойылып бара     жануарлар     орталығы, Ауыл
    жатқан тұқымдарының коллекция.   мен микроор.  шаруашылығы
    лық тобын қалыптастыру мен       ганизмдердің  министрлігі
    сақтау                           гендік қоры
                                     жөніндегі
                                     ұлттық кеңес.
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
12  Элиталық-тұқым шаруашылығы       Ауылшармині   Ауыл шаруашы.    2000 ж.
    және асыл тұқымды мал шаруа.     мен Білім.    лығы министр.      ІІІ
    шылықтарын аттестациялау         ғылымминінің  лігі, Білім      тоқсан
    жөніндегі ведомствоаралық        бірлескен     және ғылым
    сараптық комиссиялар құру        бұйрығы       министрлігі,
                                                   Ұлттық
                                                   академиялық
                                                   аграрлық
                                                   зерттеулер
                                                   орталығы
---------------------------------------------------------------------------
13  Ауыл шаруашылығы дақылдары       Ауылшармині   Ауыл шаруашы.    2001 ж.
    мен жануарларының гендік         мен Білім.    лығы министр.      І
    қорын пайдалану жоспарын         ғылымминінің  лігі, Білім      тоқсан
    әзірлеу                          бірлескен     және ғылым
                                     бұйрығы       министрлігі
---------------------------------------------------------------------------
14  Республикалық бюджеттен          Ауылшармині   Ауыл шаруашы.     Жыл
    бастапқы элиталық тұқым          мен Қаржы.    лығы министр.     сайын
    шаруашылығы мен асыл тұқымды     минінің       лігі, Қаржы
    мал шаруашылығын қолдауға        нормативтік   министрлігі
    қаражат бөлудің тәртібін         құқықтық
    әзірлеу                          актісі
---------------------------------------------------------------------------
15  Ауыл шаруашылығы дақылдарының    Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.     2001-
    мол өнімді, ортаның стресстік    шылығы өсім.  миялық аграр.     2005
    факторларына төзімді сорттары    діктерінің,   лық зерттеулер    ж.ж.
    мен гендік қорларын шығару       жануарлар     орталығы
                                     мен микроор.
                                     ганизмдердің
                                     гендік қоры
                                     жөніндегі
                                     ұлттық кеңес.
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
16  Помологиялық бақтарда жеміс-     Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.     2001-
    жидек дақылдарының сорттары      шылығы өсім.  миялық аграр.     2005
    мен будандары коллекциясының,    діктерінің,   лық зерттеулер    ж.ж.
    қорға қалдырылған көшеттік.      жануарлар     орталығы
    терде - ағаш дақылдарының си.    мен микроор.
    рек кездесетін тұқымдарын және   ганизмдердің
    коллекциялық көшеттіктерде -     гендік қоры
    қуаңшылық өсімдіктері мен        жөніндегі
    дәрілік өсімдіктердің аса        ұлттық кеңес.
    құнды түрлері мен сорттарын      ке есеп
    сақтап қалу
---------------------------------------------------------------------------
17  Дәнді-дақылдардың, дәнді-бұр.    Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.     2001-
    шақты және техникалық дақыл.     шылығы өсім.  миялық аграр.     2005
    дардың - 67, көкөніс-бақша       діктерінің,   лық зерттеулер    ж.ж.
    дақылдары мен картоптың - 18,    жануарлар     орталығы
    жеміс-жидек дақылдары мен        мен микроор.
    жүзімнің - 41, жемдік дақыл.     ганизмдердің
    дардың - 21 сорты мен буданын    гендік қоры
    шығару және мемлекеттік сорт     жөніндегі
    сынағына жіберу                  ұлттық кеңес.
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
18  Сауын сиырының: қара ала,        Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.     2001-
    қызыл, қуқыл сары ала және       шылығы өсім.  миялық аграр.     2005
    қоңыр аймақтық типтерін, етті    діктерінің,   лық зерттеулер    ж.ж.
    ірі қараның, қойдың ұзын би.     жануарлар     орталығы
    язы жүнді және сауын ешкіле.     мен микроор.
    рінің мол өнімді типтері мен     ганизмдердің
    желілерін шығару                 гендік қоры
                                     жөніндегі
                                     ұлттық кеңес.
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
19  Бәсекелестік секторында жаппай   Ауыл шаруа.   Ауыл шаруа.      Тұрақты
    көбейтетін тұқым шаруашылықта.   шылығы өсім.  шылығы министр.
    ры жүйесін қайта өркендету       діктерінің,   лігі, Білім
    үшін жағдай жасау жөнінде        жануарлар     және ғылым
    шаралар қолдану                  мен микроор.  министрлігі,
                                     ганизмдердің  Ұлттық академи.
                                     гендік қоры   ялық аграрлық
                                     жөніндегі     зерттеулер
                                     ұлттық кеңес. орталығы
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
20  Малды қолдан ұрықтандыру,        Ауыл шаруа.   Ауыл шаруа.      Тұрақты
    асыл тұқымды малды одан әрі      шылығы өсім.  шылығы министр.
    тауар өндірушілерге сату үшін    діктерінің,   лігі, Білім
    көбейту жөнінде қызмет көрсе.    жануарлар     және ғылым
    туге маманданған құрылымдарды    мен микроор.  министрлігі,
    дамытуға жағдай жасау            ганизмдердің  Ұлттық академи.
                                     гендік қоры   ялық аграрлық
                                     жөніндегі     зерттеулер
                                     ұлттық кеңес. орталығы
                                     ке есеп
---------------------------------------------------------------------------
21  Республикалық және аймақтық      Ауыл шаруа.   Ұлттық акаде.     2001-
    ғылыми-практикалық конферен.     шылығы өсім.  миялық аграр.     2005
    циялар, семинарлар, көрмелер,    діктерінің,   лық зерттеулер    ж.ж.
    аукциондар өткізуді ұйымдасты.   жануарлар     орталығы,
    ру, оқулықтар, плакаттар, бук.   мен микроор.  Аграрлық уни.
    леттер, кітапшалар шығару,       ганизмдердің  верситеттер,
    фермерлерді, агроқұралымдардың   гендік қоры   ғылыми ұйымдар,
    басшылары мен мамандарын         жөніндегі     жергілікті
    оқыту                            ұлттық кеңес. атқарушы
                                     ке есеп       органдар
---------------------------------------------------------------------------
22  ҚР, ТМД елдерінің ғылыми         Ауыл шаруа.   Білім және        2001-
    орталықтары мен халықаралық      шылығы өсім.  ғылым министр.    2005
    ғылыми орталықтарда аспиран.     діктерінің,   лігі, Ұлттық      ж.ж.
    тура, докторантура, тағлым.      жануарлар     академиялық
    дамалар арқылы жоғары білікті    мен микроор.  аграрлық
    ғылыми кадрлар даярлауды         ганизмдердің  зерттеулер
    ұйымдастыру                      гендік қоры   орталығы
                                     жөніндегі
                                     ұлттық кеңес.
                                     ке жыл сайын.
                                     ғы есеп
---------------------------------------------------------------------------
23  Ассоциацияларды ауыл шаруашы.    Құрылтай.     Ұлттық акаде.     2001-
    лығы дақылдары мен жануарла.     шылық         миялық аграр.     2005
    рының гендік қорымен айналы.     құжаттары     лық зерттеулер    ж.ж.
    сатын заңды және жеке тұлғалар                 орталығы, Ауыл
    бірлестіктеріне жәрдем көрсету                 шаруашылығы
                                                   министрлігі
---------------------------------------------------------------------------
24  - "Селекциялық жетістіктерді     Нормативтік-  Ауыл шаруашылы.  2001 ж.
    қорғау туралы" ҚР Заңының        құқықтық      ғы министрлігі,
    жобасын іске асыру үшін          кесімдер      Білім және ғы.
    нормативік-құқықтық актіні;                    лым министрлігі,
    - "Асыл тұқымды мал              Қазақстан     Ұлттық академи.
    шаруашылығы туралы" ҚР Заңына    Республикасы  ялық аграрлық
    өзгерістер мен толықтырулар      заңдарының    зерттеулер
    енгізу туралы" Қазақстан         жобалары      орталығы
    Республикасының Заңының                        Ауыл шаруашылы.  2001 ж.
    жобасын;                                       ғы министрлігі,
    - "Тұқым шаруашылығы туралы"                   Білім және ғы.
    ҚР Заңының жобасын әзірлеу                     лым министрлігі
---------------------------------------------------------------------------
25  Қазақстан Республикасының         Қазақстан    Ауыл шаруашылы.  2002 ж.
    Әкімшілік құқық бұзушылықтар     Республикасы  ғы министрлігі,
    туралы кодексіне гендік қорды      Заңының     Ұлттық академи.
    сақтау және пайдалану жөніндегі     жобасы     ялық аграрлық
    заңдарды бұзғаны үшін                          зерттеулер
    жауапкершілікті көздейтін                      орталығы
    өзгерістер мен толықтырулар
    әзірлеу
---------------------------------------------------------------------------