О внесении изменений и дополнения в приказ Министра транспорта и коммуникаций Республики Казахстан от 28 марта 2011 года № 173 "Об утверждении Типовых инструкций по управлению безопасностью полетов эксплуатантов гражданских воздушных судов, в аэропортах, при обслуживании воздушного движения, при техническом обслуживании воздушных судов"

Приказ и.о. Министра индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан от 24 марта 2023 года № 176. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 27 марта 2023 года № 32125

      ПРИКАЗЫВАЮ:

      1. Внести в приказ Министра транспорта и коммуникаций Республики Казахстан от 28 марта 2011 года № 173 "Об утверждении Типовых инструкций по управлению безопасностью полетов эксплуатантов гражданских воздушных судов, в аэропортах, при обслуживании воздушного движения, при техническом обслуживании воздушных судов" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 6855) следующие изменения и дополнение:

      заголовок изложить в следующей редакции:

      "Об утверждении Типовых инструкций по управлению безопасностью полетов эксплуатантов гражданских воздушных судов, в аэропортах, при обслуживании воздушного движения, при техническом обслуживании воздушных судов, авиационных учебных центров гражданской авиации, деятельность которых связана с выполнением полетов воздушных судов в ходе предоставления услуг";

      преамбулу изложить в следующей редакции:

      "В соответствии с подпунктом 14) пункта 1 статьи 14 Закона Республики Казахстан от 15 июля 2010 года "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации", ПРИКАЗЫВАЮ:";

      пункт 1 изложить в следующей редакции:

      "1. Утвердить прилагаемые:

      1) Типовую инструкцию по управлению безопасностью полетов эксплуатантов гражданских воздушных судов;

      2) Типовую инструкцию по управлению безопасностью полетов в аэропортах;

      3) Типовую инструкцию по управлению безопасностью полетов при обслуживании воздушного движения;

      4) Типовую инструкцию по управлению безопасностью полетов при техническом обслуживании воздушных судов;

      5) Типовую инструкцию по управлению безопасностью полетов авиационных учебных центров гражданской авиации, деятельность которых связана с выполнением полетов воздушных судов в ходе предоставления услуг.";

      2. Утвердить Типовую инструкцию по управлению безопасностью полетов авиационных учебных центров гражданской авиации, деятельность которых связана с выполнением полетов воздушных судов в ходе предоставления услуг.

      3. Комитету гражданской авиации Министерства индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан обеспечить в установленном порядке:

      1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

      2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан.

      4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан.

      5. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

      Исполняющий обязанности
Министра индустрии
и инфраструктурного развития
Республики Казахстан
И. Шархан

      "СОГЛАСОВАН"
Министерство национальной экономики
Республики Казахстан

  Приложение к приказу
Исполняющего обязанности
Министра индустрии
и инфраструктурного развития
Республики Казахстан
от 24 марта 2023 года № 176
  Утверждена
приказом Министра
транспорта и коммуникаций
Республики Казахстан
от 28 марта года 2011 года № 173

Об утверждении Типовой инструкции по управлению безопасностью полетов авиационных учебных центров гражданской авиации, деятельность которых связана с выполнением полетов воздушных судов в ходе предоставления услуг

Глава 1. Общие положения

      1. Настоящая Типовая инструкция по управлению безопасностью полетов авиационных учебных центров гражданской авиации, деятельность которых связана с выполнением полетов воздушных судов в ходе предоставления услуг (далее - Типовая инструкция) разработана в соответствии с подпунктом 14) пункта 1 статьи 14 Закона Республики Казахстан от 15 июля 2010 года "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации" (далее – Закон), Приложением 19 к Конвенции о международной гражданской авиации (далее – Конвенция), Программой по безопасности полетов в сфере гражданской авиации (далее – ПБП), утвержденной постановлением Правительства Республики Казахстан от 11 марта 2016 года № 136 и ИКАО Doc.9859 "Руководство по управлению безопасностью полетов", ИКАО Doc.9841 "Руководство по утверждению учебных организаций".

      2. Настоящая Типовая инструкция детализирует порядок организации и применения системы управления безопасностью полетов (далее - СУБП) поставщиками обслуживания.

      3. Настоящая Типовая инструкция устанавливает концептуальные рамки, отражающие минимальные требования для внедрения и поддержания функционирования эффективной СУБП поставщика обслуживания:

      1) политика и цели в области безопасности полетов, включая обязательства руководства, ответственность и обязанности по обеспечению безопасности полетов, назначение ведущих сотрудников, ответственных за безопасность полетов, координацию планирования мероприятий на случай аварийной обстановки, документацию по СУБП);

      2) управление факторами риска для безопасности полетов, включая выявление опасных факторов, оценку и уменьшение факторов риска для безопасности полетов;

      3) обеспечение безопасности полетов, включая мониторинг и измерение эффективности обеспечения безопасности полетов, управление изменениями, постоянное совершенствование СУБП;

      4) популяризация вопросов безопасности полетов, включая подготовку и обучение персонала, обмен информацией о безопасности полетов.

      4. Основные понятия, используемые в настоящей Типовой инструкции:

      1) справедливая культура – принцип обеспечения безопасности полетов, при котором авиационный персонал и иные работники в сфере гражданской авиации сообщают об ошибках или проступках и не несут ответственности за совершенные ошибки или проступки в сфере гражданской авиации, за исключением случаев, предусмотренных Законом;

      2) воздушное судно – аппарат, поддерживаемый в атмосфере за счет его взаимодействия с воздухом, исключая взаимодействие с воздухом, отраженным от земной (водной) поверхности;

      3) ответственный руководитель - единоличное, идентифицируемое должностное лицо, несущее ответственность за действенное и эффективное выполнение СУБП поставщика обслуживания;

      4) программа по безопасности полетов в сфере гражданской авиации Республики Казахстан (далее - ПБП) - единый комплекс правил и мероприятий, направленных на повышение уровня безопасности полетов;

      5) опасность или опасный фактор - состояние или объект, которые могут вызвать авиационный инцидент или авиационное происшествие или способствовать его возникновению;

      6) поставщик обслуживания – авиационный учебный центр, деятельность которого связана с выполнением полетов воздушных судов в ходе предоставления услуг;

      7) система управления безопасностью полетов поставщика обслуживания (далее - СУБП поставщика обслуживания) - совокупность осуществляемых поставщиком обслуживания мероприятий по выявлению потенциальных и фактических опасных факторов, по оценке риска их проявления, по разработке и принятию корректирующих действий, необходимых для поддержания приемлемого уровня безопасности полетов, по оценке эффективности мер по управлению безопасностью полетов;

      8) анализ полетных данных – процесс анализа зарегистрированных полетных данных в целях повышения уровня безопасности полетов;

      9) безопасность полетов – состояние, при котором риск причинения вреда жизни или здоровью людей или нанесения ущерба имуществу снижен до приемлемого уровня и поддерживается на этом либо более низком уровне посредством непрерывного процесса выявления источников опасности и контроля факторов риска;

      10) информация о безопасности полетов - данные о безопасности полетов, обработанные, систематизированные или проанализированные в конкретном контексте с тем, чтобы сделать их пригодными для целей управления безопасностью полетов;

      11) данные о безопасности полетов - определенный набор фактов или значимых результатов, касающихся безопасности полетов и полученных из различных связанных с авиацией источников, используемый для поддержания или повышения уровня безопасности полетов, сбор которых осуществляется в ходе связанных с безопасностью полетов мероприятий проактивного или реагирующего характера, включая, расследования авиационных происшествий или инцидентов; отчетность в области безопасности полетов; представление данных о поддержании летной годности; мониторинг эксплуатационных характеристик; инспекции, проверки, обследования; исследования и обзоры состояния безопасности полетов;

      12) система сбора и обработки данных о безопасности полетов (далее - ССОДБП) – система, реализуемая в целях обеспечения сбора, хранения, агрегирования и анализа информации о безопасности полетов;

      13) анализ данных о безопасности полетов - процесс использования, представленных из системы сбора и обработки данных о безопасности полетов (далее – ССОДБП) и иных соответствующих баз, данных о безопасности полетов для выявления распространенных проблем или тенденций, которые могут послужить основанием для дальнейшего расследования. Анализ данных о безопасности полетов осуществляется как уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации, так и поставщиком обслуживания;

      14) риск для безопасности полетов - предполагаемая вероятность и серьезность последствий или результатов опасности;

      15) система управления безопасностью полетов (далее - СУБП) - системный подход к управлению безопасностью полетов, включая необходимую организационную структуру, иерархию ответственности, обязанности, руководящие принципы и процедуры;

      16) руководство по системе управления безопасностью полетов (далее - РУБП) – документ поставщика обслуживания, описывающий организацию системы управления безопасностью полетов;

      17) эффективность обеспечения безопасности полетов - достигнутый уполномоченным органом в сфере гражданской авиации или поставщиком обслуживания уровень безопасности полетов, определяемый установленными ими целевыми уровнями эффективности обеспечения безопасности полетов и показателями эффективности обеспечения безопасности полетов;

      18) показатель эффективности обеспечения безопасности полетов (ПЭБП) - основанный на фактических данных параметр безопасности полетов, используемый для мониторинга и оценки эффективности обеспечения безопасности полетов;

      19) целевой уровень эффективности обеспечения безопасности полетов- планируемая или предполагаемая уполномоченным органом в сфере гражданской авиации или поставщиком обслуживания целевая установка для показателя эффективности обеспечения безопасности полетов на заданный период, отражающий цели в области безопасности полетов;

      20) анализ безопасности полетов – процесс применения статистических или иных аналитических методов для проверки, изучения, описания, преобразования, сжатия, оценки и визуализации данных и информации о безопасности полетов в целях выявления полезной информации, формулирования заключений и поддержки основанного на данных процесса принятия решений;

      21) приемлемый уровень обеспечения эффективности безопасности полетов (Acceptable Level of Safety Performance - ALoSP) – согласованный с уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации и установленный программой по безопасности полетов (ПБП) уровень обеспечения эффективности безопасности полетов, которого предполагается достичь в гражданской авиации Республики Казахстан, выраженный в виде целевого уровня и показателей эффективности обеспечения безопасности полетов.

Глава 2. Внедрение системы управления безопасностью полетов

      5. Авиационный учебный центр (далее – АУЦ), использующий воздушные суда для летной подготовки или проводящий обучение курсантов-диспетчеров управления воздушным движением, в ходе которого фактически осуществляется управление воздушными судами в зоне аэродрома (вертодрома), эксплуатируемого АУЦ, внедряет и поддерживает функционирование СУБП в соответствии с главой 5 ИКАО Doc.9841 "Руководство по утверждению учебных организаций" и проводит оценку рисков безопасности полетов в зависимости от утвержденных учебных программ.

      6. Подготовка членов летных экипажей в АУЦ по утвержденной программе с использованием только пилотажных тренажеров не представляет непосредственный риск для безопасной эксплуатации воздушного судна, разработка СУБП не является обязательной.

      СУБП АУЦ, выполняющих тренировки на тренажерах, отличных от категории полнопилотажных (Full Flight Simulator - FFS) (включая тренаж в кабине обесточенного воздушного судна), включает оценку рисков безопасности полетов, связанных с невозможностью использования тренажера данного типа или класса гражданского воздушного судна. АУЦ в качестве мер по снижению рисков безопасности полетов разрабатывают учебные программы с увеличением объема учебных часов и/или количества дисциплин или упражнений.

      7. Для этапов проведения практической подготовки и стажировки (On-the-job training - OJT) на рабочем месте организации по техническому обслуживанию и ремонту авиационной техники и поставщики аэронавигационного обслуживания проводят в рамках собственной СУБП оценку рисков безопасности полетов, связанных с привлечением (временным допуском) несертифицированного неквалифицированного авиационного персонала к работе на авиационной технике (воздушных судах) и управлению воздушным движением соответственно.

      8. Некоммерческие организации, объединяющие эксплуатантов воздушных судов, участвующих в профессиональной подготовке авиационного персонала, проводят оценку рисков безопасности полетов, связанной с эксплуатацией несертифицируемых и временных аэродромов (вертодромов) и посадочных площадок, и принимают меры по снижению потенциальных воздействий на безопасность полетов.

      9. Внедрение СУБП поставщика обслуживания осуществляется согласно Плана реализации СУБП, разработанного на основе применимых действующих нормативных правовых актов Республики Казахстан, стандартов и рекомендуемой практики ИКАО, а также плана обеспечения безопасности полетов Республики Казахстан. План реализации СУБП утверждается ответственным руководителем поставщика обслуживания.

      10. Разработка плана реализации СУБП способствует:

      1) подготовке реалистичной стратегии реализации СУБП, которая будет отвечать целям поставщика обслуживания в области безопасности полетов;

      2) планированию ряда контролируемых шагов, необходимых для реализации СУБП;

      3) определению границ ответственности для реализации СУБП.

      11. План реализации СУБП включает в себя следующие этапы:

      1) планирование реализации СУБП;

      2) реагирующие процессы управления безопасностью полетов;

      3) проактивные процессы управления безопасностью полетов;

      4) обеспечение безопасности полетов в эксплуатационных условиях.

      12. В целях планирования реализации СУБП ответственный руководитель поставщика обслуживания:

      1) назначает руководителя, ответственного за СУБП поставщика обслуживания или группу по безопасности полетов для разработки плана реализации СУБП;

      2) проводит описание авиационной системы поставщика обслуживания и анализ пробелов.

      Описание авиационной системы включает в себя область деятельности, применяемые средства и организационные структуры поставщика обслуживания, на которые распространяется область действия СУБП, а также взаимодействия внутри собственной авиационной системы и с другими системами в сфере гражданской авиации.

      На основании результатов анализа пробелов назначенный руководитель, ответственный за СУБП или группа по безопасности полетов разрабатывает, утверждает и доводит до сведения заинтересованных сторон план реализации СУБП с учетом выявления потенциальных пробелов, которые могут воспрепятствовать реализации СУБП и разработки мер по устранению таких пробелов.

      13. Работа по определению цели в области безопасности полетов включает в себя:

      1) установление для СУБП цели в области безопасности полетов путем определения уровня безопасности полетов в виде показателей эффективности обеспечения безопасности полетов; целевых задач безопасности полетов; планов действий;

      2) установление требований СУБП для подрядчиков в виде установления порядка включения в подряды требований СУБП;

      3) предусмотрения требований СУБП в тендерной документации на получение подрядов.

      14. Формирование организационной структуры СУБП включает в себя следующие действия:

      1) определение ответственного руководителя, который несет общую ответственность за безопасность полетов и наличие эффективной СУБП у поставщика обслуживания;

      2) создание координационного органа - совета по безопасности полетов (Safety Review Board - SRB) - под руководством ответственного руководителя поставщика обслуживания и органа оперативного управления СУБП - группы по безопасности полетов (Safety Action Group - SAG) - под контролем назначенного руководителя, ответственного за СУБП поставщика обслуживания. Поставщик обслуживания обеспечивает работу группы и совета, состоящих из числа работников и иных заинтересованных лиц при необходимости.

      3) назначение руководителя, ответственного за СУБП поставщика обслуживания, который является ответственным лицом и координатором по вопросам разработки и обеспечения эффективного функционирования СУБП. В зависимости от размера, характера и сложности организации поставщик при необходимости создает постоянно действующее структурное подразделение для обеспечения непрерывной операционной работы по обеспечению безопасности полетов в виде инспекции, службы, отдела (офиса) или департамента.

      4) установление порядка взаимодействия между органами управления СУБП, структурными подразделениями и ответственным руководителем;

      5) обеспечение соответствия функциональных линий связи масштабам организации и сложности предоставляемых услуг;

      6) документальное оформление полномочий в области безопасности полетов и доведение их до сведения всей организации, определив при этом уровень руководителей, обладающих полномочиями принимать решения относительно допустимости факторов риска для безопасности полетов.

      15. Работы по разработке плана реализации СУБП включают в себя:

      1) назначение ответственных за разработку плана реализации СУБП лиц;

      2) проведение регулярных совещаний с руководящим составом для рассмотрения хода выполнения;

      3) актуализация плана развития поставщика обслуживания на основе плана реализации СУБП;

      4) утверждение первоначального бюджета для реализации СУБП;

      5) представление плана реализации СУБП на утверждение ответственному руководителю поставщика обслуживания;

      6) составление проекта РУБП согласно главе 11 настоящей Типовой инструкции с целью доведения до сведения личного состава подхода к организации безопасности полетов;

      7) по мере осуществления поэтапного подхода к СУБП расширение, пересмотр и изменение содержания РУБП.

      16. Результаты, получаемые при окончании планирования реализации СУБП:

      1) подписанный ответственным руководителем поставщика обслуживания документ, содержащий план реализации СУБП;

      2) доведение до сведения всех сотрудников утвержденного плана реализации СУБП;

      3) создание организационной структуры СУБП;

      4) опубликование первоначального варианта РУБП, согласованного с уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации;

      5) создание средств распространения организационной информации по вопросам безопасности полетов.

      17. Выявление и анализ опасных факторов на основе реагирующих и проактивных подходов управления безопасностью полетов включают в себя:

      1) определение внутренних и внешних источников, для дальнейшего использования их при сборе реагирующей и прогностической информации об опасных факторах;

      2) реализацию упорядоченного подхода к реагирующему и проактивному выявлению опасных факторов.

      18. Для управления рисками для безопасности полетов на основе реагирующих и проактивных процессов, включающее в себя оценку риска для безопасности полетов поставщики обслуживания разрабатывают и утверждают матрицу оценки рисков, соответствующую эксплуатационной среде организации и процедуру по оценке и управлению рисками для безопасности полетов.

      19. Программа подготовки поставщика обслуживания в области безопасности полетов для руководящего состава, назначенного руководителя, ответственного за СУБП, персонала ИБП, членов группы по БП обеспечивается в соответствии с требованиями Типовых программ профессиональной подготовки авиационного персонала, участвующего в обеспечении безопасности полетов, утвержденных приказом Министра транспорта и коммуникаций Республики Казахстан от 28 сентября 2013 года № 764 "Об утверждении Типовых программ профессиональной подготовки авиационного персонала, участвующего в обеспечении безопасности полетов" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов Республики Казахстан под № 8785) (далее – Типовые программы).

      Программа подготовки поставщика обслуживания в области безопасности полетов для остального персонала включает:

      1) политика, обязанности и ответственность в области безопасности полетов;

      2) выявление опасных факторов для безопасности полетов и форма представления данных об опасных факторах;

      3) анализы по безопасности полетов, результаты расследований, извлеченные уроки.

      20. Результаты и документация, получаемые при реализации реагирующих процессов управления безопасностью полетов:

      1) создание базы данных о безопасности полетов, разработка документации по обеспечению безопасности полетов в эксплуатационных условиях;

      2) сбор информации о реагирующих процессах управления факторами риска для безопасности полетов в РУБП;

      3) формирование требований в отношении основанного на реагирующих процессах выявления опасных факторов и управления факторами риска для безопасности полетов в тендерную документацию для подрядчиков и уведомление об этом в письменном виде подрядчиков и субподрядчиков.

      4) управление факторами риска для безопасности полетов на основе реагирующих процессов;

      5) распространение в организации критической для безопасности полетов информации на основе аналитических данных, собранных в ходе реагирующих процессов;

      6) достигнутое соглашение с уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации по показателям эффективности обеспечения безопасности полетов и задачам обеспечения безопасности полетов.

      21. Результаты и документация, получаемые при реализации проактивных процессов управления безопасностью полетов:

      1) включение в базу данных о безопасности полетов сведений и информации, полученных в результате управления факторами риска для безопасности полетов на основе проактивных процессов;

      2) включение в РУБП информации о проактивных процессах управления факторами риска для безопасности полетов;

      3) разработка показателей эффективности и целевых уровней обеспечения безопасности полетов;

      4) введение требований в отношении выявления опасных факторов и управления факторами риска для безопасности полетов на основе проактивных процессов в тендерную документацию для получения подрядов и письменно уведомить об этом подрядчиков и субподрядчиков;

      5) распространение критичной для безопасности полетов информации, основанной на данных о безопасности полетов, собранных с помощью реагирующих, проактивных процессов.

Глава 3. Системы сбора и обработки данных и информации о безопасности полетов

      22. Уполномоченный орган в сфере гражданской авиации совместно с уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации в соответствии с пунктом 11 статьи 92-1 Закона, ПБП и главой 7 Правил представления данных и расследования авиационных происшествий и инцидентов в гражданской и экспериментальной авиации, утвержденных приказом Министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 27 июля 2017 года № 505 "Об утверждении Правил расследования авиационных происшествий и инцидентов в гражданской и экспериментальной авиации" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов Республики Казахстан под № 15597) (далее – ПРАПИ), создают механизм для независимого сбора, оценки, обработки, анализа и хранения данных и информации о безопасности полетов (далее - ССОДБП).

      ССОДБП означает систему обработки и представления данных, базы данных о безопасности полетов, методы обмена информацией и зарегистрированную информацию, включая, в частности:

      1) данные и информацию, относящиеся к расследованиям авиационных происшествий и инцидентов;

      2) данные и информацию, относящиеся к расследованиям в области безопасности полетов, проводимым полномочным органом по расследованию или поставщиками обслуживания;

      3) системы обязательного представления данных об авиационных событиях;

      4) системы добровольного представления данных об авиационных событиях;

      5) системы представления данных на индивидуальной основе, включая автоматизированные системы сбора данных и неавтоматизированные системы сбора данных.

      23. На уровне поставщика обслуживания создаются аналогичные соразмерные ССОДБП, включающие указанную выше информацию, а также другую информацию в соответствии с утвержденным РУБП поставщика обслуживания.

      ССОДБП поставщика обслуживания является основным источником данных о безопасности полетов для ССОДБП уполномоченного органа и уполномоченной организации в сфере гражданской авиации.

      24. Поставщик обслуживания определяет тип и вид данных и информации о безопасности полетов, подлежащих сбору для поддержания процесса управления эффективностью обеспечения безопасности полетов и принимать решения по обеспечению безопасности полетов для более точной оценки воздействия (степени вероятности и серьезности) и определения соответствующих факторов риска либо в целях содействия созданию или доработке ПЭБП.

      Поставщики обслуживания для более точного представления о своих факторах риска для безопасности полетов и о ходе достижения своих целей в области безопасности полетов рассматривают возможность применения интегрированного подхода к сбору данных о безопасности полетов, поступающих из внутренних и внешних источников.

      25. ССОДБП поставщиков обслуживания (авиационных учебных центров) содержит следующие типовые данные и информацию о безопасности полетов: обязательные отчеты о событиях, добровольные отчеты, реестр опасностей и (или) рисков, анализ ПЭБП, анализ тенденций, данные, связанные с подготовкой курсантов, отчеты по обеспечению качества.

      Во избежание дублирования усилий поставщик обслуживания координирует работу своих структурных подразделений в целях оптимизации деятельности по представлению и сбору данных о безопасности полетов.

      26. В СУБП поставщика обслуживания описывается порядок и ответственность должностных лиц по представлению качественных классифицированных согласно системы ИКАО Accident/Incident Data Reporting (далее - ADREP) данных и информации о безопасности полетов поставщика обслуживания.

      27. Поставщики обслуживания представляют данные о безопасности полетов, включая данные об авиационных событиях, в порядке, установленном ПРАПИ и РУБП поставщика обслуживания.

      28. Поставщики обслуживания проводят обработку полученных данных о безопасности полетов в целях анализа и получения содержательной информации о безопасности полетов в форме диаграмм, отчетов или таблиц.

      29. Поставщик обслуживания осуществляет управление полученными данными и информацией о безопасности полетов в целях оценки достижения целей в области безопасности полетов и эффективности СУБП, а также для принятия обоснованных решений по обеспечению безопасности полетов в организации. Поставщик обслуживания обобщает доступные данные из ССОДБП в анализ состояния безопасности полетов, порядок разработки которого приведен в пункте 53 настоящей Типовой инструкции.

Глава 4. Защита данных и информации о безопасности полетов и соответствующих источников

      30. Данные или информацию о безопасности полетов, собранные, хранящиеся или анализируемые в рамках ССОДБП не предоставляют или не используют в целях, не относящихся к поддержанию или повышению уровня безопасности полетов, за исключением случаев, когда уполномоченный орган или уполномоченная организация в сфере гражданской авиации определяет, что применяется принцип освобождения. Уполномоченный орган или уполномоченная организация в сфере гражданской авиации используют данные или информацию о безопасности полетов для принятия предупредительных, корректирующих мер или мер по устранению недостатков, которые необходимы для поддержания или повышения уровня безопасности полетов.

      31. Поставщики обслуживания указывают в РУБП и принимают меры, включая содействие формированию справедливой культуры безопасности полетов, направленные на поощрение представления данных о безопасности полетов.

Глава 5. Политика и цели в области безопасности полетов

      32. Поставщик обслуживания определяет свою политику в области безопасности полетов в соответствии с требованиями применимых действующих нормативных правовых актов Республики Казахстан и стандартов и рекомендуемой практики ИКАО, которая:

      1) отражает обязательство поставщика обслуживания по обеспечению безопасности полетов, включая содействие формированию справедливой культуры безопасности полетов;

      2) направлена на постоянное повышение эффективности обеспечения безопасности полетов;

      3) содержит заявление о предоставлении ресурсов, необходимых для реализации политики в области безопасности полетов;

      4) гарантирует, что обеспечение безопасности полетов является первоочередной обязанностью всех руководителей;

      5) отражает обязательство поставщика обслуживания по обеспечению на всех организационных уровнях понимание, внедрение и соблюдение политики в области обеспечения безопасности полетов;

      6) включает процедуры отчетности в области безопасности полетов;

      7) определяет виды недопустимого поведения при осуществлении поставщиком обслуживания авиационной деятельности, и обстоятельства, при которых не будут приниматься дисциплинарные меры;

      8) подписывается ответственным руководителем поставщика обслуживания;

      9) рассылается по всей организации и доступна на видном месте в любое время;

      10) периодически пересматривается на предмет сохранения актуальности и соответствия деятельности поставщика обслуживания.

      33. Поставщик обслуживания с учетом положений политики в области обеспечения безопасности полетов, определяет цели обеспечения безопасности полетов, которые:

      1) создают основу для мониторинга эффективности обеспечения безопасности полетов и определения ее показателей;

      2) отражают обязательство поставщика обслуживания по поддержанию или постоянному повышению общей эффективности СУБП;

      3) доводятся до сведения всех сотрудников поставщика обслуживания;

      4) периодически, не реже одного раза в год, пересматриваются на предмет сохранения актуальности и соответствия деятельности поставщика обслуживания.

      34. В организационном плане поставщик обслуживания при разработке политики в области безопасности полетов:

      1) определяет ответственного руководителя, который, независимо от других выполняемых им функций, несет ответственность от имени организации за внедрение и поддержание функционирования эффективной СУБП;

      2) устанавливает четкую иерархию ответственности во всей организации, включая прямую ответственность всех руководителей за безопасность полетов;

      3) определяет обязанности всех руководителей, независимо от других выполняемых ими функций, а также сотрудников в отношении эффективности организации в области обеспечения безопасности полетов;

      4) документально оформляет и доводит до сведения всех сотрудников организации, иерархию ответственности, обязанности и полномочия в области обеспечения безопасности полетов;

      5) определяет уровень руководителей, уполномоченных принимать решения относительно приемлемости рисков для безопасности полетов.

      В соответствии со статьей 58 Закона поставщик обслуживания назначает руководителя, отвечающего за безопасность полетов и обеспечивающего внедрение и поддержание функционирования эффективной СУБП.

      В зависимости от масштабов деятельности поставщика обслуживания и сложности предоставляемых им авиационных услуг обязанности по внедрению и поддержанию функционирования СУБП возлагаются на одно или нескольких лиц, выполняющих функцию назначенного руководителя, ответственного за СУБП, является их единственной функцией или функцией, совмещенной с выполнением других служебных обязанностей, если при этом не возникает конфликта интересов.

      Поставщик обслуживания, от которого согласно главе 12 настоящей Типовой инструкции требуется создание и поддержание актуальности плана мероприятий на случай аварийной обстановки (далее – ПМАО), обусловленной авиационным происшествием или инцидентом, связанным с эксплуатацией воздушных судов, или другой чрезвычайной ситуацией в авиации, обеспечивает надлежащую координацию ПМАО с планами мероприятий на случай аварийной обстановки организаций, с которыми он взаимодействует при предоставлении своих услуг.

      35. Поставщик обслуживания разрабатывает и, не реже одного раза в год, обновляет документацию по СУБП, содержащую следующую информацию:

      1) политику и цели в области обеспечения безопасности полетов;

      2) требования к СУБП;

      3) процессы и процедуры СУБП;

      4) иерархию ответственности, обязанности и полномочия в отношении процессов и процедур СУБП.

      Поставщик обслуживания разрабатывает и обновляет документацию оперативного учета по СУБП, являющееся частью документации по СУБП. В целях описания СУБП применительно к сертифицируемой области деятельности и в развитие плана реализации СУБП в зависимости от масштабов деятельности поставщика обслуживания и сложности предоставляемых им авиационных услуг РУБП и документация оперативного учета по СУБП могут представлять собой отдельные документы или являться составной частью других документов (или документации) организации.

      36. В соответствии с ПБП поставщики обслуживания разрабатывают и вводят в действие внутренние документы в исполнение требований нормативных правовых актов в сфере гражданской авиации Республики Казахстан. Поставщики обслуживания направляют в установленном порядке на согласование с уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации, следующие документы СУБП:

      1) РУБП, содержащее Политику и цели СУБП, Обязательство ответственного руководителя, Процедуру управления рисками, Процедуру аудитов безопасности полетов, Процедуру доклада об авиационных событиях);

      2) План реализации СУБП с установленными показателями эффективности и целевыми уровнями обеспечения безопасности полетов;

      3) ПМАО.

Глава 6. Управление эффективностью обеспечения безопасности полетов и СУБП

      37. Уполномоченная организация в сфере гражданской авиации в рамках исполнения контрольно-надзорных функций разрабатывает инструктивный материал по оценке уровня соответствия СУБП поставщика обслуживания применительно к утвержденной области деятельности.

      Инструктивный материал по оценке СУБП основывается на сертификационных требованиях к поставщикам обслуживания, а также применимых требованиях стандартов и рекомендуемой практики ИКАО.

      38. Результаты оценки соответствия СУБП применяются при периодическом пересмотре показателей эффективности обеспечения безопасности полетов, установленных поставщиками обслуживания в РУБП.

      39. Поставщик обслуживания в зависимости от политики в области безопасности полетов, масштабов деятельности и сложности предоставляемых им авиационных услуг принимает решение об объединении СУБП, систему качества и другие системы менеджмента в единую функцию менеджмента по обеспечению безопасности полетов, качества услуг и других процессов (интегрированная система менеджмента) с целью оптимизации ресурсов и внедрения структурированного подхода к обеспечению того, чтобы эти процессы и процедуры функционировали должным образом, исправлению любых несоответствий.

      40. Эффективность обеспечения безопасности полетов в рамках СУБП включает в себя:

      1) установление и согласование с уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации показателей эффективности обеспечения безопасности полетов;

      2) установление целевых задач безопасности полетов;

      3) разработку планов действий по повышению эффективности обеспечения безопасности полетов;

      4) определение по мере необходимости мер оценки надежности, готовности и/или точности планов действий.

      41. Поставщик обслуживания осуществляет постоянный мониторинг и представляет согласно пункта 53 настоящей Типовой инструкции в уполномоченную организацию в сфере гражданской авиации анализ состояния безопасности полетов.

      Уполномоченная организация совместно с уполномоченным органом в сфере гражданской авиации готовит и выпускает ежеквартальный, полугодовой и годовой анализы состояния безопасности полетов воздушных судов гражданской авиации Республики Казахстан на основании представленных анализов состояния безопасности полетов поставщиков обслуживания.

      42. Поставщик обслуживания в зависимости от вида деятельности и сложности выполняемых работ разрабатывает, внедряет и контролирует применимые показатели эффективности обеспечения безопасности полетов (далее – ПЭБП), установленные в РУБП поставщика обслуживания.

      Поставщик обслуживания контролирует достижение целевых уровней эффективности обеспечения безопасности полетов через оценку ПЭБП, включающую в себя определение и установление источника информации о ПЭБП для мониторинга.

Глава 7. Управление факторами риска для безопасности полетов

      43. Поставщик обслуживания определяет и осуществляет процесс выявления источников опасности, связанных с авиационными услугами, которые он предоставляет. Выявление источников опасности основывается на сочетании реагирующих и проактивных методов.

      Поставщик обслуживания определяет и осуществляет процесс, обеспечивающий анализ, оценку и контроль рисков для безопасности полетов, связанных с выявленными источниками опасности.

      44. Уполномоченная организация в сфере гражданской авиации согласовывает приемлемые показатели эффективности обеспечения безопасности полетов и целевые уровни ПБП, которые учитываются при оценке СУБП поставщика обслуживания.

      Уполномоченная организация в сфере гражданской авиации контролирует критерии внедрения и уровень соответствия СУБП в рамках регулярного инспекционного контроля и надзора за деятельностью поставщика обслуживания.

      45. В рамках СУБП поставщики обслуживания:

      1) устанавливают порядок внутреннего расследования авиационных происшествий и инцидентов в целях содействия управлению безопасностью полетов в Республике Казахстан.

      2) создают и осуществляют процесс выявления источников опасности из собранных данных о безопасности полетов;

      3) разрабатывают и осуществляют процесс, обеспечивающий оценку рисков для безопасности полетов, связанных с выявленными опасностями и при изменениях в организации;

      4) устанавливают механизмы разрешения проблем безопасности полетов;

      5) разрабатывают и осуществляют процесс, обеспечивающий управление рисками для безопасности полетов;

      6) устанавливают подлежащий достижению приемлемый уровень обеспечения эффективности безопасности полетов, соответствующий ПБП;

      7) способствуют повышению осведомленности о безопасности полетов и совместному использованию информации о безопасности полетов и обмену ею в рамках авиационного сообщества в целях содействия поддержанию и повышению уровня безопасности полетов и формирования справедливой культуры безопасности полетов.

      46. Действия, предпринимаемые при управлении рисками для безопасности полетов, включают принятие риска, уменьшение уровня риска, избежание риска или перевод риска.

      47. СУБП поставщика обслуживания:

      1) создается в соответствии с элементами концептуальных рамок, содержащимися в настоящей Типовой инструкции;

      2) соответствует масштабам деятельности поставщика обслуживания и сложности предоставляемых им авиационных услуг.

      3) подлежит согласованию с уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации.

Глава 8. Анализ безопасности полетов

      48. Поставщик обслуживания в рамках собственной СУБП, исходя из объема и сложности своей деятельности, проводит анализ безопасности полетов для проверки, изучения, описания, преобразования, сжатия, оценки и визуализации данных и информации о безопасности полетов в целях выявления полезной информации, формулирования заключений и поддержки основанного на данных процесса принятия решений. Анализ безопасности полетов обеспечивает практически полезную информацию о безопасности полетов в форме статистических показателей, графиков, карт и презентаций в целях развития культуры безопасности поставщика обслуживания.

      Анализ безопасности полетов проводят с целью:

      1) определения причин и способствующих факторов, связанных с опасными факторами и элементами, препятствующими постоянному повышению уровня безопасности полетов;

      2) изучения областей, подлежащих улучшению, и повышения эффективности средств контроля за обеспечением безопасности полетов;

      3) поддержания постоянного мониторинга эффективности обеспечения безопасности полетов и тенденций в этой области.

      Анализ безопасности полетов осуществляется назначенным руководителем, ответственным за СУБП или группой по безопасности полетов поставщика обслуживания. При этом поставщик обслуживания обеспечивает требуемую квалификацию и навыки персонала, вовлеченного в выполнение такого анализа.

      49. При анализе безопасности полетов поставщик обслуживания принимает во внимание различные источники данных и информации о безопасности полетов, определенные в РУБП, включая, но не ограничиваясь:

      1) выявленными рисками и опасными факторами безопасности полетов,

      2) данными об авиационных событиях, представленными в обязательном и добровольном порядке в соответствии с ПРАПИ и РУБП поставщика обслуживания,

      3) сведениями об авиационных происшествиях и инцидентах, имеющих отношение к СУБП поставщика обслуживания,

      4) изменения внутренних и внешних факторов риска поставщика обслуживания.

      50. Результат анализа безопасности полетов представляются в порядке, определенном в РУБП, таким образом, что результаты анализа безопасности полетов отражаются в планах действий, реализуются в решениях ответственных лиц в организации, постановке приоритетных задач или рекомендаций.

Глава 9. Обеспечение безопасности полетов

      51. Поставщик обслуживания согласно собственного РУБП разрабатывает и применяет методы проверки эффективности обеспечения организацией безопасности полетов и подтверждения действенности средств контроля рисков для безопасности полетов.

      Оценка эффективности обеспечения безопасности полетов поставщика обслуживания достигается путем:

      1) инспекторских проверок уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации, других внешних проверок обеспечения безопасности полетов,

      2) проведения внутренних аудитов по безопасности полетов поставщиком обслуживания,

      3) внутренние расследования авиационных событий,

      4) обязательного и добровольного представления данных о безопасности полетов,

      5) управление изменениями в организации.

      Эффективность обеспечения поставщиком обслуживания безопасности полетов устанавливается по отношению к показателям и целевым уровням эффективности обеспечения безопасности полетов в рамках СУБП в целях обеспечения выполнения задач организации в области безопасности полетов.

      52. Поставщик обслуживания проводит мониторинг и оценку процессов в рамках своей СУБП в целях поддержания или дальнейшего повышения общей эффективности СУБП. Процесс внутреннего аудита является одним из средств контроля за соблюдением нормативных положений по безопасности полетов, являющимся основой, на которой строится СУБП, и осуществляется для оценки действенности мер контроля рисков для обеспечения безопасности полетов и эффективности СУБП.

      53. В соответствии с ПБП и РУБП поставщик обслуживания предоставляет в уполномоченную организацию в сфере гражданской авиации анализ состояния безопасности полетов, включающий основные данные и информацию по безопасности полетов:

      1) сведения о принятых мерах по результатам расследования авиационных событий, имевших место у поставщика обслуживания;

      2) состояние профилактической работы (информацию о выявлении, оценке и анализу, управлению факторами риска для безопасности полетов, установлению причин несоответствий и принятию реагирующих мер и предупреждающих действий по выявленным факторам риска, показатели безопасности полетов);

      3) результаты анализа выявленных операционных рисков, связанных с безопасностью полетов и оценки по уровням серьезности факторов риска и вероятности наступления,

      4) характер повторяемости несоответствий и нарушений по результатам проведенных внутренних аудитов по безопасности полетов и инспекционного надзора контролирующих органов и организаций, внутренних проверок и внешних аудитов;

      5) обучение и обмен информацией, включая качество проведенных разборов авиационных событий;

      6) анализ полетных данных (если применимо).

      54. Поставщик обслуживания своевременно выявляет изменения, которые могут повлиять на уровень рисков для безопасности полетов, связанных с предоставляемыми им авиационными услугами, определяет риски для безопасности полетов, которые могут быть вызваны этими изменениями, и управляет такими рисками.

      Контроль, за осуществлением изменений поставщика обслуживания включает в себя:

      1) разработку процесса контроля осуществления изменений с учетом критичности систем и видов деятельности, стабильности систем и эксплуатационной среды, эффективности деятельности в прошлом;

      2) определение изменений, возможно влияющих на сложившиеся процессы, процедуры, продукцию и услуги;

      3) определение мероприятий, гарантирующих эффективное обеспечение безопасности полетов до осуществления изменений.

      Поставщики обслуживания сообщают уполномоченной организации в сфере гражданской авиации о любых изменениях функций или смене назначенных руководителей и обеспечивают контроль в соответствующих структурах организации при отсутствии назначенных руководителей, а также сообщают об изменениях, охватываемых областью действия сертификата, выдаваемого уполномоченной организацией в соответствии с сертификационными требованиями к поставщикам обслуживания согласно приказу исполняющего обязанности Министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 6 февраля 2015 года № 115 "Об утверждении Правил сертификации и выдачи сертификата авиационного учебного центра гражданской авиации" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов Республики Казахстан под № 10486).

      55. Поставщик обслуживания поддерживает и постоянно совершенствует СУБП вследствие постоянных изменений организации и ее эксплуатационных условий. Оценка постоянного совершенствования производится путем отслеживания ПЭБП в организации и непосредственно связана с уровнем развития и эффективности СУБП.

      56. Совершенствование СУБП включает в себя:

      1) разработку методов оценки эффективности СУБП и обеспечение их независимости от оцениваемых технических процессов;

      2) определение процессов внутренней проверки эксплуатационной деятельности поставщика обслуживания для оценки всех функций управления безопасностью полетов во всей организации;

      3) определение процессов внешней проверки, проводимых другими организациями;

      4) установление графика оценки служб и средств, оборудования, документации и процедур;

      5) разработку документации по обеспечению безопасности полетов в эксплуатационных условиях.

      6) оценка культуры обеспечения безопасности полетов.

      7) мониторинг повторяющихся событий, в том числе авиационных происшествий и инцидентов, а также ошибок и ситуаций нарушения правил.

      8) анализ эффективности СУБП на уровне руководства по достижению целей в области безопасности полетов и определить общих тенденций.

      9) использование извлеченных уроков, основанных на информации, полученной из систем представления данных о безопасности полетов и результатах проводимых поставщиком обслуживания расследований в области безопасности полетов.

      57. Поставщик обслуживания проводит количественную оценку безопасности полетов, включая, где применимо:

      1) анализ полетных данных,

      2) анализ надежности авиационной техники,

      3) анализ состояния безопасности полетов в организации,

      4) расчет коэффициента безопасности перронных проверок воздушных судов.

Глава 10. Популяризация вопросов безопасности полетов

      58. Популяризация безопасности полетов, включающая в себя подготовку в области безопасности полетов, состоит из:

      1) разработки документально оформленного процесса для определения требований к подготовке;

      2) разработки процесса подтверждения и оценки эффективности подготовки;

      3) разработки программы подготовки персонала в области безопасности полетов в соответствии с параграфом 9 главы 29 Типовых программ;

      4) организации обучения;

      5) определения расходов, связанных с подготовкой;

      6) ведения личных дел на каждого сотрудника, включая руководство, по учету прохождения подготовки.

      59. Поставщик обслуживания разрабатывает и выполняет программу подготовки персонала в области безопасности полетов, которая обеспечивает надлежащую подготовку и квалификацию сотрудников для выполнения ими своих обязанностей в рамках СУБП, включая изучение международного и национального законодательства.

      Рамки программы подготовки в области безопасности полетов соответствуют степени участия каждого сотрудника в обеспечении функционирования СУБП:

      1) специфическая для занимаемой должности начальная подготовка (общие вопросы безопасности полетов);

      2) начальный или ознакомительный курс подготовки, включающей СУБП, в том числе человеческие и организационные факторы;

      3) периодическая переподготовка.

      60. СУБП поставщика обслуживания обеспечивает развитие культуры обеспечения безопасности полетов, основным элементом которой является принятие и внедрение принципов справедливой культуры в повседневную деятельность поставщика обслуживания.

      Поставщик обслуживания включают заявление о развитии справедливой культуры безопасности в свою политику в области безопасности полетов, подписанную ответственным руководителем поставщика обслуживания и доведенную до сведения всего персонала и заинтересованных сторон.

      Весь персонал несет ответственность за все свои действия и учитывает их возможные последствия для безопасности полетов. Все решения, принимаемые на всех уровнях управления поставщика обслуживания, учитываются соответствующие последствия для безопасности полетов.

      61. Поставщик обслуживания внедряет систему обязательного и добровольного представления данных об авиационных событиях, которая основывается на принципе справедливой культуры согласно требованиям статьи 92-1 Закона.

      Поставщик обслуживания разрабатывает и применяет официальные средства обмена информацией о безопасности полетов, которые:

      1) обеспечивают ознакомление сотрудников с СУБП в объеме, соразмерном занимаемым ими должностям;

      2) предоставляют важную с точки зрения безопасности полетов информацию;

      3) разъясняют причины принятия конкретных действий в целях повышения уровня безопасности полетов;

      4) разъясняют причины введения или изменения процедур обеспечения безопасности полетов.

      Популяризация безопасности полетов, включающая в себя обмен информацией о безопасности полетов, состоящая в создании средств распространения организационной информации по обеспечению безопасности полетов в эксплуатационных условиях по реагирующим и проактивным процессам управления безопасностью полетов в том числе:

      информационные сводки, уведомления и бюллетени в области безопасности полетов;

      интернет ресурсы;

      электронная почта.

Глава 11. Разработка руководства по СУБП

      62. Разработка руководства по СУБП (далее - РУБП) в качестве внутреннего нормативного документа является ответственностью поставщика обслуживания. РУБП служит для определения концептуальных рамок и соответствующих элементов СУБП и представления информации о них как сотрудникам поставщика обслуживания, так и соответствующим внешним организациям.

      Допускается разработка отдельного РУБП или раздела (главы) по СУБП, включенного в утвержденные руководящие документы поставщика обслуживания.

      63. Для создания РУБП поставщик обслуживания использует формат и содержание, предлагаемые в настоящей главе, а также руководствуется нормативными правовыми актами, устанавливающими конкретные сертификационные требования к поставщику обслуживания, включая требования к РУБП, и адаптирует их в соответствии со спецификой деятельности и собственными целями в области безопасности полетов. Содержание РУБП зависит от конкретных компонентов и элементов концептуальных рамок СУБП и особенностей деятельности поставщика обслуживания. Описание каждого компонента и элемента соответствует масштабу и сложности процессов СУБП поставщика обслуживания.

      64. Для принятия СУБП в качестве официального документа поставщик обслуживания направляет РУБП на согласование уполномоченную организацию в сфере гражданской авиации. При этом поставщик обслуживания несет полную ответственность за качество и полноту разработанного им РУБП.

      65. Содержание РУБП включает следующие разделы:

      1) контроль документооборота;

      2) нормативные требования к СУБП;

      3) сфера деятельности и интеграция СУБП;

      4) политика в области безопасности полетов;

      5) цели обеспечения безопасности полетов;

      6) роли и обязанности персонала;

      7) представление данных о безопасности полетов и корректирующие действия;

      8) выявление опасных факторов и оценка факторов риска;

      9) мониторинг и измерение эффективности обеспечения безопасности полетов;

      10) расследования и корректирующие действия в области обеспечения безопасности полетов;

      11) подготовка и обмен информацией в области обеспечения безопасности полетов;

      12) постоянное совершенствование и проверка СУБП;

      13) ведение документации СУБП;

      14) контролирование осуществления изменений;

      15) план мероприятий на случай аварийной обстановки (ПМАО).

      66. Ниже приводится пример информации, которая включается в каждый раздел РУБП.

      1) Контроль документооборота:

      цель:

      описать, как будет осуществляться обновление (актуализация) РУБП и каким образом организация обеспечит, чтобы все сотрудники, участвующие в обеспечении безопасности полетов, получали актуальный вариант РУБП;

      критерии:

      документы на бумажных носителях или созданные в контролируемой электронной среде и список для рассылки документов;

      взаимосвязь между РУБП и другими существующими руководствами, такими как руководство по контролю технического обслуживания или руководство по летной эксплуатации;

      процесс периодического обзора РУБП и соответствующих форм и документов для обеспечения их соответствия требованиям и эффективности;

      процесс реализации, согласования уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации.

      2) Нормативные требования к СУБП:

      цель:

      представить существующие нормативные положения и инструктивный документ по СУБП для справок, ссылок и ознакомления всех участников процесса;

      критерии:

      разъяснить существующие нормативные положения и стандарты СУБП, включить сроки их соблюдения и ссылки на консультативные материалы в соответствующих случаях;

      там, где необходимо, разъяснить значение и последствия применения нормативных положений для организации;

      при необходимости, установить взаимосвязь с другими требованиями и стандартами, связанными с безопасностью полетов.

      3) Сфера деятельности и интеграция СУБП:

      цель:

      описать направления и объем деятельности и ресурсов организации в авиационной отрасли, к которым применимы положения СУБП. Также необходимо описание масштаба эксплуатационных процессов и оборудования, необходимых для выполнения программы организации по выявлению опасных факторов и управлению факторами риска (Hazard Identification and Risk Management - HIRM);

      критерии:

      определить характер авиационной деятельности организации и ее положение или роль в отрасли в целом;

      определить основные области, отделы, производственные участки и объекты организации, в которых применяется СУБП;

      определить основные процессы, виды деятельности и оборудование, необходимые для выполнения программы организации по HIRM, в особенности те, что связаны с безопасностью полетов;

      если СУБП будет применяться в группе взаимосвязанных организаций или подрядчиков, необходимо определить и документировать такую интеграцию и связанную с этим ответственность в установленном порядке;

      если у организации имеются другие соответствующие системы контроля и управления, такие как система менеджмента качества, система охраны труда, окружающей среды и техники безопасности и система авиационной безопасности, необходимо определить их взаимосвязь с СУБП, если таковая имеется.

      4) Политика в области безопасности полетов:

      цель:

      описать намерения, принципы управления и обязательства организации в области повышения уровня безопасности полетов в контексте поставщика обслуживания. Политика в области безопасности полетов описывается так же кратко, как программное заявление поставщика обслуживания;

      критерии:

      политика в области безопасности полетов соответствует масштабу деятельности и сложности структуры организации;

      политика в области безопасности полетов содержит изложение намерений, принципов управления и обязательств организации по постоянному совершенствованию безопасности полетов;

      политика в области безопасности полетов утверждается и визируется ответственным руководителем;

      политика в области безопасности полетов популяризуется ответственным руководителем и другими членами руководства;

      политика в области безопасности полетов периодически пересматривается;

      сотрудники всех уровней участвуют в создании и поддержании СУБП;

      политику в области безопасности полетов доводят до сведения всех сотрудников, чтобы ознакомить их с индивидуальными обязательствами по обеспечению безопасности полетов.

      5) Цели обеспечения безопасности полетов:

      цель:

      описать цели обеспечения безопасности полетов организации. Цели обеспечения безопасности полетов представляются в виде краткого заявления, в котором общими словами описано, что организация надеется достичь;

      критерии:

      цели обеспечения безопасности полетов формулируются четко и конкретно отвечают критериям измеримости для отслеживания прогресса, реалистичности и достижимости, значимости, ограниченности по выполнению во времени (подход SMART);

      цели обеспечения безопасности полетов выражаются в общем заявлении с описанием обязательств организации по обеспечению безопасности полетов;

      определяется официальный процесс разработки ряда взаимосвязанных целей по обеспечению безопасности полетов;

      цели обеспечения безопасности полетов доводятся до всех заинтересованных сторон;

      выделяются ресурсы для достижения целей;

      обеспечивается связь показателей безопасности полетов с целями чтобы выполнять соответствующий мониторинг и измерение достижения целей.

      6) Роли и обязанности персонала:

      цель:

      описать полномочия, обязанности и ответственность персонала, участвующего в реализации СУБП, в обеспечении безопасности полетов;

      критерии:

      ответственный руководитель несет ответственность за реализацию и функционирование СУБП в соответствии с требованиями во всех сферах деятельности организации;

      назначены в установленном порядке руководитель (подразделение), ответственный за СУБП, группа по безопасности полетов;

      определены и документально оформлены полномочия, обязанности и ответственность персонала, участвующего в реализации СУБП, на всех уровнях организации;

      все сотрудники знают свои полномочия, обязанности и ответственность в отношении любых решений и действий в сфере управления безопасностью полетов;

      имеется схема иерархии ответственности в сфере СУБП в организации.

      7) Представление данных о безопасности полетов и корректирующие действия:

      цель:

      система обязательного и добровольного представления данных об авиационных событиях включает как реагирующий (донесения об авиационном происшествии или инциденте), так и проактивный (донесения об опасных факторах) компоненты. Необходимо описать соответствующие системы обязательного и добровольного представления данных об авиационных событиях. Необходимо рассмотреть следующие элементы: формат отчета (донесения), конфиденциальность, адресаты, процедуры расследования и оценки, корректирующие и предупреждающие меры и распространение отчета (донесения);

      критерии:

      организация имеет процедуру фиксирования внутренних авиационных событий, входящие в сферу действия СУБП;

      необходимо делать различие между обязательными донесениями (при авиационных происшествиях, серьезных инцидентах, существенных неисправностях), о которых необходимо уведомлять уполномоченную организацию в сфере гражданской авиации, и представлением информации об обычных незначительных происшествиях, которая не выходит за пределы поставщика обслуживания;

      имеются процедуры добровольного и конфиденциального представления данных об опасных факторах и происшествиях, предусматривающая защиту данных и личности информатора от раскрытия;

      процедуры представления данных о безопасности полетов просты, доступны и соответствуют масштабу деятельности поставщика обслуживания;

      представление данных в секторе происшествий с серьезными последствиями и соответствующие рекомендации адресуются руководителям соответствующего уровня и рассматриваются ими;

      донесения собираются в соответствующей базе данных, чтобы облегчить проведение необходимого анализа.

      8) Выявление опасных факторов и оценка факторов риска:

      цель:

      описать процесс выявления опасных факторов и сопоставления этих данных. Описать процесс распределения опасных факторов и факторов риска по категориям и их дальнейшую приоритизацию по степени значимости с целью подготовки документированной оценки безопасности полетов. Описать, как проводится оценка безопасности полетов и как реализуются планы предупреждающих мер;

      критерии:

      выявленные опасные факторы оцениваются, распределяются по степени значимости и обрабатываются для надлежащей оценки факторов риска;

      имеется структурированный процесс оценки факторов риска, включающий оценку степени их серьезности, вероятности и допустимости, а также профилактических средств контроля;

      основной задачей выявления опасных факторов и оценки факторов риска является обеспечение безопасности полетов;

      при оценке факторов риска используются рабочие журналы, формы или компьютерные программы, соответствующие сложности структуры и эксплуатационной деятельности организации;

      подготовленная оценка безопасности полетов визируется руководителем соответствующего уровня;

      существует процесс оценки эффективности разработанных корректирующих, предупреждающих и восстановительных мер;

      существует порядок регулярного рассмотрения оценок безопасности полетов и документального оформления их выводов.

      9) Мониторинг и измерение эффективности обеспечения безопасности полетов:

      цель:

      описать компонент СУБП, касающийся мониторинга и измерения эффективности обеспечения безопасности полетов, включая показатели эффективности обеспечения безопасности полетов (ПЭБП);

      критерии:

      формальный процесс разработки и обновления ряда показателей эффективности обеспечения безопасности полетов и соответствующих целевых показателей;

      установление соответствия между ПЭБП и целями организации по обеспечению безопасности полетов, если применимо, и процесс одобрения регламентирующими органами ПЭБП, при необходимости;

      процесс отслеживания эффективности этих ПЭБП, включая проведение корректирующих действий при возникновении неприемлемых или ненормальных тенденций;

      любые другие дополнительные критерии или процедуры мониторинга и измерения эффективности СУБП или обеспечения безопасности полетов.

      10) Расследования и корректирующие действия в области обеспечения безопасности полетов:

      цель:

      описать, как проводятся расследования и обработка данных об авиационных событиях внутри организации, включая их соответствие системе выявления опасных факторов и управления факторами риска в СУБП поставщика обслуживания;

      критерии:

      процедуры, обеспечивающие внутреннее расследование авиационных событий, о которых была представлена информация;

      распространение в организации и предоставление в уполномоченную организацию в сфере гражданской авиации отчетов о завершенных расследованиях в установленном порядке;

      процедура, обеспечивающая осуществление установленных или рекомендованных корректирующих действий и оценку их результатов и эффективности;

      порядок дисциплинарного расследования и действий, предпринимаемых по выводам отчетов о расследованиях;

      четко определенные условия, при которых рассматриваются дисциплинарные меры (незаконные действия, безответственная неосторожность, грубая небрежность или умышленное нарушение);

      процедура, обеспечивающая выявление активных отказов в работе, а также сопутствующих факторов и опасных факторов;

      процедура и формат расследования предусматривают обработку результатов выявления содействующих факторов или опасных факторов для дальнейших действий системы организации по выявлению опасных факторов и управлению факторами риска, при необходимости.

      11) Подготовка и обмен информацией в области обеспечения безопасности полетов:

      цель:

      описать вид полученной персоналом подготовки в области СУБП и других мер по обеспечению безопасности полетов и процесс обеспечения эффективности этой подготовки. Описать документальное оформление проведения подготовки. Описать процессы и каналы обмена информацией о безопасности полетов внутри организации;

      критерии:

      учебная программа, потенциальные участники и требования к подготовке документально оформлены;

      существует процесс аттестации для оценки эффективности подготовки;

      подготовка включает начальную подготовку, переподготовку и повышение квалификации, при необходимости;

      подготовка в области СУБП организации является частью общей программы обучения в организации;

      ознакомление с СУБП включено в подготовку сотрудника при найме в организацию или в учебную программу;

      процессы и каналы обмена информацией о безопасности полетов внутри организации.

      12) Постоянное совершенствование и проверка СУБП:

      цель:

      описать процесс постоянного пересмотра и совершенствования СУБП;

      критерии:

      процесс регулярных внутренних проверок и перепроверок СУБП организации с целью обеспечить ее соответствие требованиям и эффективность;

      описать другие программы, содействующие постоянному совершенствованию СУБП организации и эффективности обеспечения безопасности полетов, такие как, Средства обеспечения решений при ошибках в техническом обслуживании (Maintenance Error Decision Aid - MEDA), исследования в области безопасности полетов, системы международной организации по стандартизации (ИСО).

      13) Ведение документации СУБП:

      цель:

      описать метод хранения документации, связанной с СУБП;

      критерии:

      организация имеет систему учета или архивации документации СУБП, которая обеспечивает сохранение всех документов, созданных в связи с реализацией и функционированием СУБП;

      документы, подлежащие хранению, включают отчеты об опасных факторах, отчеты об оценке факторов риска, протоколы заседаний группы по безопасности полетов, таблицы показателей эффективности обеспечения безопасности полетов, отчеты о проверках СУБП и документы о подготовке персонала в области СУБП;

      документы отслеживаются для всех элементов СУБП и доступными для повседневного управления СУБП, а также для целей внутренних и внешних проверок.

      14) Контролирование осуществления изменений:

      цель:

      описать процессы управления изменениями, которые могут влиять на факторы риска для безопасности полетов, и интеграцию этих процессов в СУБП;

      критерии:

      процедуры, обеспечивающие, что при проведении существенных организационных изменений или изменений в эксплуатационной деятельности будет учтено любое возможное влияние на существующие факторы риска для безопасности полетов;

      процедуры, обеспечивающие проведение надлежащей оценки безопасности полетов до внедрения нового оборудования или процессов, которые могут повлиять на факторы риска для безопасности полетов;

      процедуры пересмотра существующих оценок безопасности полетов при изменениях в соответствующих процессах или оборудовании.

      15) План мероприятий на случай аварийной обстановки (глава 12 настоящей Типовой инструкции):

      цель:

      описать цели и обязательства организации при возникновении аварийных ситуаций или чрезвычайных ситуаций и соответствующие восстановительные меры. Описание ролей и обязанностей ведущих сотрудников. Допускается разработка ПМАО в виде отдельного документа или в составе РУБП;

      критерии:

      организация имеет ПМАО, в котором описаны роли и обязанности в случае серьезного инцидента, кризисной ситуации или авиационного происшествия;

      существует порядок оповещения, который включает наличие мобилизационного списка и внутренний мобилизационный процесс;

      организация имеет договоренности с другими организациями об оказании помощи и предоставлении услуг в чрезвычайной ситуации при необходимости;

      организация имеет установленный порядок действий в условиях чрезвычайной ситуации;

      существует процедура наблюдения за состоянием всех пострадавших лиц и оповещения их родственников;

      организация имеет установленный порядок решения вопросов, связанных со средствами массовой информации (далее – СМИ) и страховыми организациями;

      в организации определены обязанности и ответственность за расследование авиационных происшествий;

      четко определены требования в отношении сохранения вещественных доказательств, безопасности пораженной зоны и обязательного представления информации о безопасности полетов официальным органам;

      существует программа подготовки по обучению персонала действиям в чрезвычайной ситуации;

      план эвакуации выведенного из строя воздушного судна или оборудования разработан организацией в ходе консультаций с владельцами воздушного судна и оборудования, эксплуатантами аэродрома (вертодрома) или другими организациями, если применимо;

      существует процедура фиксирования действий, осуществляемых в ходе мероприятий в случае аварийной обстановки или чрезвычайной ситуации.

Глава 12. Разработка Плана мероприятий на случай аварийной обстановки

      67. В целях эффективной подготовки поставщика обслуживания к наступлению к возможной аварийной обстановке необходима разработка эффективного плана действий во время или после аварийной обстановки или кризиса. Положение, в котором организация оказывается после происшествия или другой аварийной ситуации, зависит от эффективности ее действий в течение первых нескольких часов и дней после крупного события, связанного с безопасностью полетов. Поставщик обслуживания, чьи услуги могут влиять на безопасность полетов, разрабатывает План мероприятий на случай аварийной обстановки (ПМАО) для планирования мероприятий на случай непредвиденных обстоятельств. ПМАО излагается в письменной форме и содержит действия после происшествия и ответственность персонала за каждое действие.

      68. Планирование мероприятий на случай аварийной обстановки применимо ко всем типам поставщиков обслуживания. ПМАО является неотъемлемым компонентом управления факторами риска для безопасности полетов, направленным на разрешение всех возможных связанных с безопасностью полетов и качеством чрезвычайных обстоятельств, кризисных ситуаций и событий, которым могут способствовать или с которыми могут быть связаны продукция или услуги поставщика обслуживания. В ПМАО учитываются все возможные или вероятные сценарии и предусмотрены надлежащие корректирующие меры, чтобы поставщик обслуживания, потребители, население и/или отрасль в целом могли иметь более высокий уровень обеспечения безопасности полетов и бесперебойное обслуживание.

      69. В целях эффективного планирования ПМАО обеспечивает основу для системного подхода к решению проблем организации после серьезного непредвиденнного события или крупного авиационного происшествия.

      70. Цель ПМАО заключается в обеспечении:

      1) делегирования чрезвычайных полномочий;

      2) распределения обязанностей в условиях аварийной обстановки;

      3) документирования мероприятий на случай аварийной обстановки;

      4) координации усилий по устранению аварийной ситуации внутри организации и с внешними партнерами;

      5) безопасного продолжения основных операций после преодоления кризисной ситуации;

      6) проактивного выявления всех возможных пороговых ситуаций и сценариев и определения соответствующих корректирующих мероприятий.

      71. Для обеспечения эффективности ПМАО:

      1) соответствует масштабу и характеру деятельности и сложности структуры организации;

      2) доступен всему соответствующему персоналу и, при необходимости, другим организациям;

      3) включает проверочные листы и процедуры, относящиеся к конкретным аварийным ситуациям;

      4) содержит контактную информацию для быстрой связи с соответствующим персоналом;

      5) регулярно отрабатывается в рамках учебных мероприятий;

      6) периодически пересматривается и обновляется в случае каких-либо изменений.

      72. Координация ПМАО включает в себя:

      1) внутреннюю координацию:

      рассмотрение положений ПМАО, касающихся делегирования и распределения полномочий и ответственности должностных лиц;

      установление порядка координации действий ответственных лиц на всех этапах взаимодействия в чрезвычайной ситуации от подготовки и входа в процесс, разрешение чрезвычайной обстановки, выход из чрезвычайной ситуации и перехода к штатной работе;

      2) внешнюю координацию:

      определение организаций, которые будут взаимодействовать во время аварийных ситуаций;

      оценка ПМАО взаимодействующих организаций;

      координирование ПМАО между организациями;

      введение в РУБП порядка взаимодействия между организациями в соответствии с их ПМАО.

      73. ПМАО оформляется в виде внутреннего нормативного документа поставщика обслуживания, в котором определены сферы ответственности, роль и действия различных органов и персонала, которые привлекаются в случае чрезвычайных обстоятельств. ПМАО учитывает такие аспекты, как:

      1) руководящие принципы. ПМАО направляет действия в случае аварийных ситуаций, содержит информацию о нормативно-правовых положениях, регулирующих проведение расследований, соглашения с местными органами власти, политику и приоритеты поставщика обслуживания;

      2) организация. В ПМАО излагаются намерения руководства по отношению к задействованным организациям путем:

      назначения руководителей и определения состава аварийных групп;

      определения обязанностей и сфер ответственности персонала, включенного в состав аварийных групп;

      установления иерархии отчетности при представлении данных о безопасности полетов;

      создания центра управления кризисной ситуацией;

      установления порядка обработки большого числа запросов информации, особенно в течение первых нескольких дней после крупного авиационного происшествия;

      назначения корпоративного представителя для связи со средствами массовой информации;

      определения располагаемых ресурсов, включая финансовые полномочные органы, для принятия незамедлительных мер;

      назначения представителя поставщика обслуживания для участия в любых официальных расследованиях, предпринятых полномочными должностными лицами;

      составления плана мобилизации ключевого персонала.

      Для пояснения организационных функций и системы взаимодействия используется схема организационной структуры;

      3) оповещение. В плане указывается, кого из сотрудников данной организации следует оповестить об аварийной ситуации, а также кто и каким образом будет оповещать внешние организации. Следует учитывать необходимость оповещения:

      руководства;

      государственных полномочных органов (служба поиска и спасания, регламентирующий полномочный орган, комиссия по расследованию авиационных происшествий и инцидентов);

      местных аварийных служб (администрация аэропорта, противопожарная служба, полиция, служба скорой помощи, медицинские учреждения);

      родственников пострадавших (полиция);

      персонала поставщика обслуживания;

      СМИ;

      представителей юридических, бухгалтерских, страховых и прочих организаций;

      4) оперативное реагирование. В зависимости от обстоятельств к месту происшествия направляется группа оперативного реагирования для усиления ресурсов на местах и обеспечения соблюдения интересов организации. Ниже приводится ряд факторов, которые необходимо учитывать при формировании такой группы:

      лицо, возглавляющее группу оперативного реагирования;

      лицо, включенное в состав группы оперативного реагирования;

      лицо, выступающее от имени организации на месте происшествия;

      потребности в специальном оборудовании, одежде, документации, транспортных средствах, размещении;

      5) дополнительная помощь. Служащие с надлежащей подготовкой и опытом способны оказать нужную помощь в процессе подготовки, учебной отработки и актуализации ПМАО поставщика обслуживания. Их опыт и знания могут быть полезными при планировании и осуществлении таких задач, как:

      выполнение роли пассажиров или клиентов в учебной отработке;

      оказание помощи оставшимся в живых или внешним сторонам;

      связь с родственниками, властными структурами;

      6) центр управления кризисной ситуацией (обычно в режиме готовности) создается в штаб-квартире организации, если соблюдены условия для приведения его в действие. Кроме того, на месте происшествия или возле него оборудуется командный пункт. ПМАО предусматривает выполнение следующих требований:

      укомплектование персоналом (с учетом возможного круглосуточного режима работы 7 дней в неделю в течение начального периода ликвидации последствий происшествия);

      наличие средств связи (телефоны, факс, интернет);

      документация, ведение журналов регистрации аварийных мер;

      изъятие всех документов поставщика обслуживания, имеющих отношение к аварийной ситуации;

      наличие офисного оборудования и канцелярских принадлежностей;

      наличие справочной документации (проверочные листы и описания процедур на случай аварийной ситуации, различные руководства поставщика обслуживания, ПМАО на аэродроме (вертодроме) и списки телефонов).

      При необходимости заключения договора с какой-либо авиакомпанией или иной специализированной организацией о создании ими антикризисного центра для защиты интересов эксплуатанта в случае кризисной ситуации, возникшей вдали от места его базирования. Такой центр в кратчайшие возможные сроки пополняется персоналом данной компании;

      7) документация. Помимо необходимости ведения журнала регистрации событий и действий от организации потребуется также определенная информация для комиссии по расследованию авиационных происшествий и инцидентов. В ПМАО предусматривается предоставление сотрудникам по расследованию следующих видов информации:

      вся соответствующая документация по соответствующим услугам;

      перечень контактных пунктов и список всего персонала, связанного с данным событием;

      записи бесед со всеми лицами (и их заявления), связанными с данным событием;

      любые фотографии или другие документальные свидетельства;

      8) место происшествия. После крупного авиационного происшествия законное основание для доступа к месту происшествия имеют представители многих сфер юрисдикции, полиция, противопожарные службы, медицинские службы, администрация аэропорта, следователи (судебно-медицинские эксперты) в случае человеческих жертв, члены комиссии по расследованию авиационных происшествий и инцидентов, учреждения гуманитарной помощи и СМИ. Хотя ответственность за координацию действий этих заинтересованных сторон лежит на полиции и/или государственном полномочном органе по расследованию авиационных происшествий и инцидентов, поставщик обслуживания уточняет следующие аспекты деятельности на месте происшествия:

      назначение старшего представителя компании на месте происшествия, если оно произошло в основном месте базирования или за пределами основного места базирования или в открытом море или в иностранном государстве;

      уход за оставшимися в живых пассажирами;

      удовлетворение потребностей родственников пострадавших;

      охрана обломков;

      сохранение останков и личной собственности погибших;

      сохранение улик;

      оказание содействия (по мере необходимости) полномочным органам по расследованию авиационных происшествий;

      удаление и утилизация обломков;

      9) средства массовой информации. От того, как поставщик обслуживания взаимодействует со средствами массовой информации, зависит, насколько успешно он восстановится от последствий этого события. Необходимы четкие указания:

      какая информация защищена Законом (данные FDR, записи CVR и записи переговоров с управлением воздушным движением, заявления свидетелей);

      кто выступает от имени головной организации в штаб-квартире и на месте происшествия (ответственный за связь с общественностью, высшее должностное лицо или другой член старшего руководства, руководитель, владелец);

      подготовленные заявления для оперативного ответа на вопросы СМИ;

      какую информацию допускается или не допускается публиковать;

      определение срока выпуска и содержания предварительного заявления поставщика обслуживания;

      обеспечение регулярного обновления информации для СМИ;

      10) официальные расследования. Персоналу поставщика обслуживания, который будет поддерживать связь с комиссией по расследованию авиационных происшествий и инцидентов и полицией, необходимо дать соответствующие указания;

      11) помощь семьям. ПМАО включает инструктивные указания относительно подхода поставщика обслуживания к оказанию помощи семьям пострадавших в авиационном происшествии (членов экипажа и пассажиров). Упомянутые инструктивные указания включают:

      государственные требования в отношении предоставления помощи семьям;

      условия проезда и размещения для посещения места происшествия;

      фамилию координатора программы и указание контактного пункта(ов) для пострадавших и клиентов;

      предоставление последней имеющейся информации;

      временную помощь пострадавшим и их семьям;

      12) анализ после происшествия. ПМАО содержит указания, предусматривающие проведение ключевым персоналом после происшествия всестороннего разбора событий и документирование всех важных уроков, извлеченных из происшествия, в результате чего вносятся изменения в ПМАО и соответствующие процедуры.

      74. Каждый, кто задействован в группе оперативного реагирования в случае крупного авиационного происшествия, испытает определенную степень потери ориентации. Поэтому в процессе осуществления аварийных мероприятий используются проверочные листы. Такие проверочные листы являются неотъемлемой частью имеющихся у поставщика обслуживания руководств по производству полетов или по действиям в условиях аварийной обстановки. Для обеспечения эффективности проверочные листы регулярно пересматриваются и обновляются (мобилизационные списки и контактные данные), а также проверяются в ходе практических учений.

      75. ПМАО представляет собой изложенные в письменном виде намерения. Для гарантии того, что изложенные в ПМАО намерения подкреплены эксплуатационными возможностями, необходима соответствующая подготовка. Тренировки и учения рекомендуется проводить на регулярной основе. Планы мобилизации и установления связи, проверяются в процессе теоретических учений. Ряд других аспектов, таких как мероприятия "на месте происшествия" (практические), в которых задействованы другие агентства, необходимо отрабатывать в ходе практических учений через регулярные промежутки времени. Проведение учений позволяет продемонстрировать недостатки плана, которые необходимо устранить, до того, как возникнет реальная аварийная ситуация. Для некоторых поставщиков обслуживания, таких как аэропорт, периодические проверки соответствия плана и проведение полномасштабных учений на случай аварийной обстановки являются обязательными.

"Әуе қозғалысына қызмет көрсету кезінде, әуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету кезінде әуежайларда азаматтық әуе кемелерін пайдаланушылардың ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгі нұсқаулықтарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2011 жылғы 28 наурыздағы № 173 бұйрығына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің м.а. 2023 жылғы 24 наурыздағы № 176 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2023 жылғы 27 наурызда № 32125 болып тіркелді

      БҰЙЫРАМЫН:

      1. "Әуе қозғалысына қызмет көрсету кезінде, әуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету кезінде әуежайларда азаматтық әуе кемелерін пайдаланушылардың ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгі нұсқаулықтарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2011 жылғы 28 наурыздағы № 173 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6855 болып тіркелген) бұйрығына мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін:

      тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:

      "Әуе қозғалысына қызмет көрсету кезінде, әуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету кезінде, әуежайларда, азаматтық әуе кемелерін пайдаланушылардың, қызметі көрсетілетін қызметтерді ұсыну барысында әуе кемелерінің ұшуын орындаумен байланысты азаматтық авиацияның авиациялық оқу орталықтарының ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгі нұсқаулықтарды бекіту туралы";

      кіріспе мынадай редакцияда жазылсын:

      "Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабы 1-тармағының 14) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:";

      1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "1. Қоса беріліп отырған:

      1) Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушылардың ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгі нұсқаулық;

      2) Әуежайларда ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгі нұсқаулық;

      3) Әуе қозғалысына қызмет көрсету кезінде ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгі нұсқаулық;

      4) Әуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету кезінде ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгі нұсқаулық;

      5) Әуе кемелерінің ұшуын орындаумен байланысты көрсетілетін қызметтерді ұсыну барысында азаматтық авиацияның қызметтер көрсететін авиациялық оқу орталықтардың ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгі нұсқаулық бекітілсін.";

      2. Әуе кемелерінің ұшуын орындаумен байланысты көрсетілетін қызметтерді ұсыну барысында азаматтық авиацияның қызметтер көрсететін авиациялық оқу орталықтардың ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгі нұсқаулық бекітілсін.

      3. Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Азаматтық авиация комитеті белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

      2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

      4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму вице-министріне жүктелсін.

      5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасы
Индустрия және инфрақұрылымдық
даму министрінің міндетін атқарушы
И. Шархан

      "КЕЛІСІЛДІ"

      Қазақстан Республикасы

      Ұлттық экономика министрлігі

  Қазақстан Республикасы
Индустрия және
инфрақұрылымдық
даму министрі міндетін
атқарушының
2023 жылғы 24 наурыздағы
№ 176 Бұйрыққа
қосымша
  ҚазақстанРеспубликасы
Көлік және коммуникация
министрінің
2011 жылғы 28 наурыздағы
№ 173 бұйрығымен
бекітілген

Әуе кемелерiнiң ұшуын орындаумен байланысты көрсетілетін қызметтерді ұсыну барысында азаматтық авиацияның қызметтер көрсететiн авиациялық оқу орталықтардың ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгi нұсқаулық

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Осы Әуе кемелерiнiң ұшуын орындаумен байланысты көрсетілетін қызметтерді ұсыну барысында азаматтық авиацияның қызметтер көрсететiн авиациялық оқу орталықтардың ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгi нұсқаулық (бұдан әрі – Үлгі нұсқаулық) "Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабы 1-тармағының 14) тармақшасына (бұдан әрі – Заң), Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияға (бұдан әрі – Конвенция) 19-қосымшаға, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2016 жылғы 11 наурыздағы № 136 қаулысымен бекітілген Азаматтық авиация саласындағы ұшу қауіпсіздігі жөніндегі бағдарламаға (бұдан әрі – ҰҚБ) және ИКАО "Ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі нұсқаулық" Doc.9859 мен ИКАО "Оқу ұйымдарын бекіту жөніндегі нұсқаулық" Doc.9841 сәйкес әзірленген.

      2. Осы Үлгі нұсқаулық қызмет көрсетуді берушілердің ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесін (бұдан әрі – ҰҚБЖ) ұйымдастыру және қолдану тәртібін нақтылайды.

      3. Осы Үлгі нұсқаулық қызмет көрсетуді берушінің тиімді ҰҚБЖ енгізу және жұмыс істеуін қолдау үшін ең төменгі талаптарды көрсететін тұжырымдамалық шеңберлерді белгілейді:

      1) басшылықтың міндеттемелерін, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі жауапкершілік пен міндеттерді, ұшу қауіпсіздігіне жауапты жетекші қызметкерлерді тағайындауды, авариялық жағдай жағдайында іс-шараларды жоспарлауды үйлестіруді, ҰҚБЖ жөніндегі құжаттаманы қоса алғанда, ұшу қауіпсіздігі саласындағы саясат пен мақсаттар;

      2) қауіпті факторларды анықтауды, ұшу қауіпсіздігі үшін тәуекел факторларын бағалау мен азайтуды қоса алғанда, ұшу қауіпсіздігі үшін тәуекел факторларын басқару;

      3) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің мониторингі мен өлшеуін, өзгерістерді басқаруды, ҰҚБЖ-ны тұрақты жетілдіруді қоса алғанда, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету;

      4) персоналды даярлау мен оқытуды қоса алғанда, ұшу қауіпсіздігі мәселелерін насихаттау, ұшу қауіпсіздігі туралы ақпаратпен алмасу.

      4. Осы Үлгі нұсқаулықта пайдаланылатын негізгі ұғымдар:

      1) әділ мәдениет – Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, авиация персоналы мен азаматтық авиация саласындағы өзге де қызметкерлер қателіктер немесе теріс қылықтар туралы хабарлайтын және азаматтық авиация саласында жасалған қателіктер немесе теріс қылықтар үшін жауап бермейтін ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету қағидаты.

      2) әуе кемесі – жер (су) бетінен шағылған ауамен өзара іс-қимылды болдырмай, оның ауамен өзара іс-қимылы есебінен атмосферада ұсталатын аппарат;

      3) жауапты басшы – қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ пәрменді және тиімді орындауға жауапты жеке, сәйкестендірілетін лауазымды адам.

      4) Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясы саласындағы ұшу қауіпсіздігі жөніндегі бағдарлама (бұдан әрі – ҰҚБ) – ұшу қауіпсіздігінің деңгейін арттыруға бағытталған қағидалар мен іс-шаралардың бірыңғай кешені;

      5) қауiптiлік немесе қауiптi фактор – авиациялық оқыс-оқиғаны немесе авиациялық оқиғаны тудыруы мүмкiн немесе оның туындауына ықпал ететiн жай-күй немесе объект.

      6) қызмет көрсетуді беруші – халықаралық коммерциялық әуе тасымалдарын жүзеге асыратын пайдаланушы және халықаралық ұшуларды орындауға жіберілген жалпы мақсаттағы авиацияның ауыр немесе турбоден қоятын ұшақтарын пайдаланушы;

      7) қызмет көрсетуді берушінің ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесі (бұдан әрі – қызмет көрсетуді берушілердің ҰҚБЖ) – әлеуетті және нақты қауіптерді анықтау бойынша, олардың туындау қаупін бағалау бойынша, ұшу қауіпсіздігінің қолайлы деңгейін қолдау үшін қажетті түзету іс-қимылдарын әзірлеу және қабылдау бойынша, ұшу қауіпсіздігін басқару шараларының тиімділігін бағалау бойынша қызмет көрсетуді беруші жүзеге асыратын іс-шаралар жиынтығы.

      8) ұшу деректерін талдау – ұшу қауіпсіздігінің деңгейін арттыру мақсатында тіркелген ұшу деректерін талдау процесі;

      9) ұшу қауіпсіздігі – адамдардың өміріне немесе денсаулығына зиян келтіру немесе мүлікке залал келтіру тәуекелі шекті деңгейге дейін төмендетілген және қауіп көздерін анықтау және тәуекел факторларын бақылау үздіксіз процесі арқылы осындай не бұдан да төмен деңгейде сақталатын жағдай;

      10) ұшу қауіпсіздігі туралы ақпарат – ұшу қауіпсіздігін басқару мақсаттары үшін жарамды ету үшін нақты мәнмәтінде өңделген, жүйеленген немесе талданған ұшу қауіпсіздігі туралы деректер;

      11) ұшу қауіпсіздігі туралы деректер – жинау авиациялық оқиғаларды немесе оқыс оқиғаларды тергеп-тексеруді қоса алғанда, ұшу қауіпсіздігіне байланысты алдын ала белсенді немесе ден қоятын сипаттағы іс-шаралар барысында жүзеге асырылатын ұшу қауіпсіздігін қолдау немесе ұшу қауіпсіздігінің деңгейін арттыру үшін пайдаланылатын ұшу қауіпсіздігіне және авиациямен байланысты әртүрлі көздерден алынған фактілердің немесе елеулі нәтижелердің белгілі бір жиынтығы; ұшу қауіпсіздігі саласындағы есептілік; ұшу жарамдылығын қолдау туралы деректерді ұсыну; пайдалану сипаттамаларының мониторингі; инспекциялар, тексерулер, зерттеп-қарау; ұшу қауіпсіздігі жай-күйін зерттеу және шолулар;

      12) ұшу қауiпсiздiгi туралы деректердi жинау және өңдеу жүйесi (бұдан әрi – ҰҚДЖӨЖ) – ұшу қауiпсiздiгi туралы ақпаратты жинауды, сақтауды, жинақтауды және талдауды қамтамасыз ету мақсатында іске асырылатын жүйе.

      13) ұшу қауіпсіздігі туралы деректерді талдау – одан әрі тергеп-тексеру үшін негіз бола алатын жалпы проблемаларды немесе үрдістерді анықтау үшін ұшу қауіпсіздігі туралы деректерді жинау және өңдеу жүйесінен (бұдан әрі - ҰҚДЖӨЖ) және өзге де тиісті базалардан, ұшу қауіпсіздігі туралы деректерден ұсынылған пайдалану процесі. Ұшу қауіпсіздігі туралы деректерді талдауды азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым да, қызмет көрсетуді жеткізуші де жүзеге асырады;

      14) ұшу қауіпсіздігі үшін тәуекел – қауіптілік салдарларының немесе нәтижелерінің болжамды ықтималдығы мен салмақтылығы;

      15) ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесі (бұдан әрі – ҰҚБЖ) – қажетті ұйымдық құрылымды, жауапкершілік иерархиясын, міндеттемелерді, басшылық қағидаттары мен рәсімдерді қоса алғанда, ұшу қауіпсіздігін басқаруға жүйелі көзқарас.

      16) ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесінің нұсқаулығы (бұдан әрі – ҰҚБЖН) – ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесін ұйымдастыруды сипаттайтын қызмет көрсетуді берушінің құжаты;

      17) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігі – азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган немесе қызмет көрсетуді жеткізуші қол жеткізген ұшу қауіпсіздігінің деңгейі, олар белгілеген ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің нысаналы деңгейлерімен және ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің көрсеткіштерімен айқындалады;

      18) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің көрсеткіші (бұдан әрі – ҰҚҚТК) – ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігін мониторингілеу және бағалау үшін пайдаланылатын ұшу қауіпсіздігінің нақты деректерге негізделген параметрі;

      19) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің нысаналы деңгейі – азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган немесе қызмет көрсетуді жеткізуші жоспарлайтын немесе болжайтын, ұшу қауіпсіздігі саласындағы мақсаттарды көрсететін, белгіленген кезеңге ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің көрсеткіші үшін нысаналы қондырғы;

      20) ұшу қауіпсіздігін талдау – пайдалы ақпаратты анықтау, қорытындыларды тұжырымдау және деректерге негізделген шешімдер қабылдау процесін қолдау мақсатында ұшу қауіпсіздігі туралы деректер мен ақпаратты тексеру, зерделеу, сипаттау, түрлендіру, қысу, бағалау және визуализациялау үшін статистикалық немесе өзге де талдамалық әдістерді қолдану процесі;

      21) ұшу қауіпсіздігінің тиімділігін қамтамасыз етудің қолайлы деңгейі (бұдан әрі - Acceptable Level of Safety Performance – ALoSP) – азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйыммен келісілген және ұшу қауіпсіздігі жөніндегі бағдарламамен (ҰҚБ) белгіленген, Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясында ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етудің нысаналы деңгейі мен тиімділік көрсеткіштері түрінде көрсетілген ұшу қауіпсіздігінің тиімділігін қамтамасыз етудің деңгейі;

2-тарау. Ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесін енгізу

      5. Әуе кемелерін ұшуды дайындау үшін пайдаланатын немесе курсанттар-диспетчерлер үшін оқуды жүргізетін, оның барысында әуе кемесін басқарылатын әуеайлақтың (тікұшақ айлағының) ауданында іс жүзінде басқару жүзеге асырылатын авиациялық оқу орталығы (бұдан әрі – АОО) ИКАО Doc.9841 "Оқу ұйымдарын бекіту жөніндегі нұсқаулық" 5-тарауына сәйкес ҰҚБЖ жұмысын жүзеге асырады және жұмыс істейді және бекітілген оқу бағдарламаларына байланысты ұшу қауіпсіздігінің тәуекелдерін бағалауды жүргізеді.

      6. Бекітілген бағдарлама бойынша АОО ұшу экипажының мүшелерін тек ұшу тренажерларын пайдалана отырып оқыту әуе кемесінің қауіпсіз жұмысына тікелей қауіп төндірмейді, сондай-ақ ҰҚБЖ әзірлеу міндетті емес.

      Толық ұшу санатынан басқа тренажерларда жаттығуларды орындайтын ӘҚК үшін ҰҚБЖ (Full Flight Simulator - FFS) (соның ішінде өлі әуе кемесінің кабинасындағы тренажер), азаматтық әуе кемелерінің берілген типіндегі немесе сыныптағы тренажерды пайдалану мүмкін еместігімен байланысты ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін бағалауды қамтиды. Ұшу қауіпсіздігінің тәуекелдерін азайту шарасы ретінде АОО оқу сағаттарының көлемін және/немесе пәндер немесе жаттығулар санын ұлғайту арқылы оқу бағдарламаларын әзірлейді.

      7. Тәжірибелік оқу және тағылымдамадан өту кезеңдері үшін (On-the-job training - OJT) жұмыс орнында авиациялық техникаға техникалық қызмет көрсету және жөндеу ұйымдары мен аэронавигациялық қызмет көрсетуді берушілер өз ҰҚБЖ шеңберінде ұшу қауіпсіздігінің тәуекелдерін бағалауды сертификатталмаған біліктілігі жоқ авиациялық персоналды жұмысқа тартумен (уақытша жіберумен) жүргізеді. тиісінше авиациялық техника (ұшақ) және әуе қозғалысын басқару.

      8. Авиация персоналын кәсіби даярлаумен айналысатын әуе кемелерін пайдаланушыларды біріктіретін коммерциялық емес ұйымдар сертификатталмаған және уақытша әуеайлақтарды (тікұшақ айлақтарын) және қону алаңдарын пайдалануға байланысты ұшу қауіпсіздігінің тәуекелдеріне бағалау жүргізеді, әлеуетті төмендету бойынша шаралар қабылдайды. ұшу қауіпсіздігіне әсер етеді.

      9. Қызмет көрсетуді берушінің ҰҚЖБ енгізу Қазақстан Республикасының қолданыстағы нормативтік құқықтық актілері мен халықаралық стандарттар және ИКАО-ның ұсынылатын практикасы негізінде әзірленген ҰҚЖБ іске асыру жоспарына, сондай-ақ Қазақстан Республикасының ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. ҰҚЖБ іске асыру жоспарын қызмет көрсетуді берушінің жауапты басшысы бекітеді.

      10. ҰҚБЖ енгізу жоспарын әзірлеу мыналарға ықпал етеді:

      1) қызмет көрсетуді беруші ұшу қауіпсіздігі мақсаттарына жауап беретін нақты ҰҚБЖ енгізу стратегиясын дайындау;

      2) ҰҚБЖ іске асыру үшін қажетті бақыланатын қадамдар кешенін жоспарлау;

      3) ҰҚБЖ іске асыру үшін жауапкершілік шекараларын анықтау.

      11. ҰҚБЖ енгізу жоспары мынадай қадамдарды қамтиды:

      1) ҰҚБЖ енгізуді жоспарлау;

      2) ұшу қауіпсіздігін басқарудың жауап беру процестері;

      3) ұшу қауіпсіздігін басқарудың алдын ала белсенді процестері;

      4) пайдалану жағдайында ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету.

      12. Қызмет көрсетуді берушінің жауапты басшысы ҰҚБЖ енгізуді жоспарлау мақсатында:

      1) ҰҚБЖ енгізу жоспарын әзірлеу үшін қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ менеджерін немесе ұшу қауіпсіздігі тобын тағайындау;

      2) қызмет көрсетуді берушінің авиациялық жүйесінің сипаттамасын және алшақтықты талдауды жүргізу.

      Авиациялық жүйенің сипаттамасы ҰҚБЖ қолдану аясына жататын қызмет көрсетуді берушінің көлемін, құралдарын және ұйымдық құрылымдарын, сондай-ақ өзінің авиациялық жүйесі шеңберінде және азаматтық авиацияның басқа жүйелерімен өзара іс-қимылдарын қамтиды.

      Алшақтықтарды талдау нәтижелері бойынша тағайындалған ҰҚБЖ менеджері немесе ұшу қауіпсіздігі тобы ҰҚБЖ іске асыруға кедергі келтіруі мүмкін ықтимал олқылықтарды анықтауды ескере отырып, ҰҚБЖ іске асыру жоспарын әзірлейді, бекітеді және мүдделі тараптарға хабарлайды.

      13. Ұшу қауіпсіздігі мақсатын анықтау жұмысы мыналарды қамтиды:

      1) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету көрсеткіштері бойынша ұшу қауіпсіздігі деңгейін анықтау арқылы ҰҚБЖ үшін ұшу қауіпсіздігі мақсатын қою; ұшу қауіпсіздігі мақсаттары; іс-шаралар жоспарлары;

      2) келісім-шарттарға ҰҚБЖ талаптарын енгізу тәртібін белгілеу нысанында мердігерлерге ҰҚБЖ талаптарын белгілеу;

      3) шарттарды алу бойынша конкурстық құжаттамада ҰҚБЖ талаптарын қамтамасыз ету.

      14. ҰҚБЖ ұйымдық құрылымын қалыптастыру мынадай іс-шараларды қамтиды:

      1) ұшу қауіпсіздігі және қызмет көрсетуді берушіде тиімді ҰҚБЖ болуы үшін жалпы жауап беретін жауапты басшыны анықтау;

      2) үйлестіруші орган – ұшу қауіпсіздігі жөніндегі кеңес құру (Safety Review Board - SRB) – қызмет көрсетуді берушінің жауапты басшысының жетекшілігімен және ҰҚБЖ – ұшу қауіпсіздігі тобының жедел басшылығымен (Safety Action Group - SAG) – қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ жауапты тағайындалған басшының бақылауында. Қызмет көрсетуді беруші қажет болған жағдайда қызметкерлер тобын және кеңесін және басқа да мүдделі тараптарды қолдайды.

      3) тиімді жұмыс істеуін әзірлеу және қамтамасыз ету үшін жауапты тұлға және үйлестіруші болып табылатын қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ жауапты басшыны тағайындау. Ұйымның көлеміне, сипатына және күрделілігіне байланысты жабдықтаушы қажет болған жағдайда инспекция, қызмет, бөлім (кеңсе) немесе бөлімше нысанында ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша үздіксіз жедел жұмыстарды қамтамасыз ету үшін тұрақты жұмыс істейтін құрылымдық бөлімше құрады.

      4) ҰҚБЖ басқару органдарының, құрылымдық бөлімшелердің және жауапты басшының өзара іс-қимыл тәртібін белгілеу;

      5) функционалдық байланыс желілерінің ұйым масштабына және көрсетілетін қызметтердің күрделілігіне сәйкес келуін қамтамасыз ету;

      6) қауiпсiздiк саласындағы өкiлеттiктердi құжаттау және оларды бүкiл ұйымның назарына жеткiзу, сонымен бiрге қауiпсiздiк тәуекелдерiнiң қолайлылығы туралы шешiм қабылдау құқығы бар басшылардың деңгейiн анықтау.

      15. ҰҚБЖ енгізу жоспарын әзірлеу бойынша жұмыс мыналарды қамтиды:

      1) ҰҚБЖ енгізу жоспарын әзірлеуге жауапты адамдарды тағайындау;

      2) жұмыс барысын қарау үшін басшылықпен тұрақты кездесулер өткізу;

      3) ҰҚБЖ енгізу жоспары негізінде қызмет көрсетуді берушінің даму жоспарын жаңарту;

      4) ҰҚБЖ іске асырудың бастапқы бюджетін бекіту;

      5) ҰҚБЖ іске асыру жоспарын қызмет көрсетуді берушінің жауапты басшысына бекітуге ұсыну;

      6) персоналдың назарына ұшу қауіпсіздігін ұйымдастыру тәсілдерін жеткізу мақсатында осы Үлгі нұсқаулыққа 11-тарауға сәйкес ҰҚБЖН жобасын әзірлеу;

      7) ҰҚБЖ кезең-кезеңімен енгізуге қарай ҰҚБЖН мазмұнын кеңейту, қайта қарау және өзгерту.

      16. ҰҚБЖ енгізуді жоспарлаудың соңында алынған нәтижелер:

      1) қызмет көрсетуді берушінің жауапты басшысы қол қойған ҰҚБЖ іске асыру жоспары бар құжат;

      2) бекітілген ҰҚБЖ енгізу жоспарын барлық қызметкерлерге жеткізу;

      3) ҰҚБЖ ұйымдық құрылымын құру;

      4) азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйыммен келісілген ҰҚБЖН бастапқы нұсқасын жариялау;

      5) ұшу қауіпсіздігі мәселелері бойынша ұйымдастырушылық ақпаратты тарату құралдарын құру.

      17. Ұшу қауіпсіздігін басқарудың ден қоятын және белсенді тәсілдеріне негізделген қауіпті анықтау және талдау мыналарды қамтиды:

      қауіпті факторлар туралы ден қоятын және болжамдық ақпаратты жинау кезінде оларды одан әрі пайдалану үшін ішкі және сыртқы көздерді анықтау;

      қауіпті ден қоятын және алдын ала белсенді сәйкестендіруге тәртіпті тәсілді енгізу .

      18. Ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін бағалауды қоса алғанда, ден қоятын және белсенді процестерге негізделген ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін басқару үшін қызмет көрсетуді берушілер ұйымның жұмыс ортасына сәйкес тәуекелдерді бағалау матрицасын және ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін бағалау және басқару тәртібін әзірлейді және растайды.

      19. Ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуді берушіні басқару тобын, ҰҚБЖ үшін жауапты тағайындалған басшыны, инспекция персоналын, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі топ мүшелерін даярлау бағдарламасы "Ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысатын авиация персоналының кәсіптік даярлығының үлгілік бағдарламасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2013 жылғы 28 қыркүйектегі № 764 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8785 болып тіркелген) (бұдан әрі – Үлгі бағдарламасы) Ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысатын авиация персоналының кәсіптік даярлығының үлгі бағдарламасының талаптарына сәйкес қамтамасыз етіледі.

      Қалған қызметкерлер үшін ұшу қауіпсіздігі қызметтерін көрсетуді берушілерді оқыту бағдарламасы мыналарды қамтиды:

      1) ұшу қауіпсіздігі саласындағы саясат, міндеттер мен жауапкершіліктер;

      2) ұшу қауіпсіздігі үшін қауіпті факторларды анықтау және қауіпті факторлар туралы деректерді ұсыну нысаны;

      3) ұшу қауіпсіздігі талдаулары, тергеу нәтижелері, алынған сабақтар.

      20. Ден қоятын ұшу қауіпсіздігін басқару процестерін енгізуден алынған нәтижелер мен құжаттама:

      1) ұшу қауіпсіздігі бойынша деректер базасын құру, дамыту пайдалану жағдайында ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі құжаттама;

      2) ҰҚБН ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін басқарудың ден қоятын процестері туралы ақпаратты жинау;

      3) мердігерлерге арналған конкурстық құжаттамада ден қоятын процестер негізінде қауіп-қатерді сәйкестендіру және ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін басқару бойынша талаптарды қалыптастыру және бұл туралы мердігерлер мен қосалқы мердігерлерге жазбаша түрде хабарлау.

      4) жауап беру процестеріне негізделген ұшу қауіпсіздігі үшін қауіп факторларын басқару;

      5) жауап беру процестері барысында жиналған талдамалық деректер негізінде ұшу қауіпсіздігі үшін маңызды ақпаратты ұйымда тарату;

      6) азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйыммен ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің көрсеткіштері және ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету міндеттері бойынша қол жеткізілген келісім.

      21. Ұшу қауіпсіздігін басқарудың алдын ала белсенді процестерін енгізу нәтижесінде алынған нәтижелер мен құжаттама:

      1) алдын ала белсенді процестер негізінде ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін басқару нәтижесінде алынған деректер мен ақпаратты ұшу қауіпсіздігінің дерекқорына енгізу;

      2) ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін басқарудың алдын ала белсенді процестері туралы ақпаратты ҰҚБЖН енгізу;

      3) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша тиімділік көрсеткіштерін және мақсатты деңгейлерін әзірлеу;

      4) қауіп-қатерлерді анықтауға қойылатын талаптарды енгізу шарттарды алу бойынша тендерлік құжаттамадағы алдын ала белсенді процестер негізінде ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін басқару және мердігерлер мен қосалқы мердігерлерді жазбаша хабардар ету;

      5) жауап беретін, белсенді процестер арқылы жиналған ұшу қауіпсіздігі туралы деректерге негізделген ұшу қауіпсіздігі үшін маңызды ақпаратты тарату.

3-тарау. Ұшу қауіпсіздігі туралы мәліметтер мен ақпаратты жинау және өңдеу жүйелері

      22. Азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйыммен бірлесіп, Заңның 92-1-бабының 11-тармағына, ҚБП және "Азаматтық және экперименттік авиациядағы авиациялы оқиғалар мен оқыс оқиғаларды тергеп-тексеру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2017 жылғы 27 шілдедегі № 505 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15597 болып тіркелген), Азаматтық және эксперименттік авиациядағы авиациялық оқиғалар мен оқыс оқиғаларды тергеп-тексеру қағидаларының 7-тарауына сәйкес ұшу қауіпсіздігі туралы деректерді тәуелсіз жинау, бағалау, өңдеу, талдау және сақтау үшін тетік (бұдан әрі – ҰҚДЖӨЖ) құрады.

      ҰҚДЖӨЖ деректерді өңдеу және есеп беру жүйесін, ұшу қауіпсіздігі дерекқорларын, ақпарат алмасу әдістерін және жазылған ақпаратты, соның ішінде, бірақ олармен шектелмей:

      1) авиациялық оқиғалар мен инциденттерді тергеп-тексеруге қатысты деректер мен ақпарат;

      2) тергеу жөніндегі уәкілетті орган немесе қызмет көрсетуді берушілер жүргізетін ұшу қауіпсіздігі саласын тексеруге қатысты деректер мен ақпарат;

      3) авиациялық оқиғалар туралы мәліметтерді міндетті түрде хабарлау жүйелері;

      4) авиациялық оқиғалар туралы деректердің ерікті есеп беру жүйелері;

      5) деректер жинаудың автоматтандырылған жүйелерін және автоматтандырылмаған деректерді жинау жүйелерін қоса алғанда, жеке негізде деректер есептілігі жүйелері.

      23. Қызмет көрсетуді беруші деңгейінде жоғарыда көрсетілген ақпаратты, сондай-ақ қызмет көрсетуді берушінің бекітілген ҰҚБЖН сәйкес басқа да ақпаратты қамтитын ұқсас пропорционалды ҰҚДЖӨЖ жасалады.

      Азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органның және уәкілетті ұйымның ҰҚДЖӨЖ үшін ұшу қауіпсіздігі деректерінің бастапқы көзі қызмет көрсетуді берушінің ҰҚДЖӨЖ болып табылады.

      24. Қызмет көрсетуді беруші ұшу қауіпсіздігі көрсеткіштерін басқару процесін қолдау және әсерді (ықтималдық пен ауырлық) жақсырақ бағалау және байланысты тәуекел факторларын анықтау үшін ұшу қауіпсіздігі шешімдерін қабылдау үшін жиналатын ұшу қауіпсіздігі деректері мен ақпараттың түрі мен түрін анықтайды. көрсеткіш құруға немесе дамытуға жәрдемдесу.

      Ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін және олардың ұшу қауіпсіздігі мақсаттарына жету жолындағы ілгерілеуді жақсырақ түсіну үшін қызмет көрсетуді берушілері ішкі және сыртқы көздерден ұшу қауіпсіздігі деректерін жинаудың кешенді тәсілін қарастыруда.

      25. Қызмет көрсетуді берушілердің (авиациялық оқу орталықтарының) ҰҚДЖӨЖ ұшу қауіпсіздігі бойынша мынадай типтік деректер мен ақпаратты қамтиды: міндетті оқиғалар туралы есептер, ерікті есептер, қауіптер және (немесе) тәуекелдер тізілімі, көрсеткіш талдауы, трендтерді талдау, ұшу қауіпсіздігіне қатысты деректер, курсанттарды оқыту, сапаны қамтамасыз ету бойынша есептер.

      Күш салудың қайталануын болдырмау үшін қызмет көрсетуді беруші ұшу қауіпсіздігі деректерін ұсыну және жинау жөніндегі қызметті оңтайландыру мақсатында өзінің құрылымдық бөлімшелерінің жұмысын үйлестіреді.

      26. Қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ ИКАО Accident/Incident Data Reporting (ADREP) құпия деректерін және қызмет көрсетуді берушінің қауіпсіздігі туралы ақпаратты сапалы ұсыну бойынша лауазымды тұлғалардың рәсімдері мен міндеттерін сипаттайды.

      27. Қызмет көрсетуді берушілер азаматтық және эксперименттік авиациядағы әуе кемелерінің оқиғалары мен оқыс оқиғалары туралы хабарлау және тергеп-тексеру қағидаларында және қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖН белгіленген тәртіппен ұшу қауіпсіздігі деректерін, оның ішінде авиациялық оқиғалар туралы деректерді ұсынады.

      28. Қызмет көрсетуді берушілер алынған ұшу қауіпсіздігі деректерін диаграммалар, есептер немесе кестелер түріндегі ұшу қауіпсіздігі туралы маңызды ақпаратты талдау және алу мақсатында өңдейді.

      29. Қызмет көрсетуді беруші ұшу қауіпсіздігі мақсаттарына қол жеткізуді және ҰҚБЖ өнімділігін бағалау және ұйымдық ұшу қауіпсіздігі шешімдерін ақпараттандыру үшін алынған ұшу қауіпсіздігі деректері мен ақпаратты басқарады. Қызмет көрсетуді беруші ҰҚДЖӨЖ қол жетімді деректерді ұшу қауіпсіздігі талдауына (ҰҚБЖН өнімділігі туралы есеп) біріктіреді, оны әзірлеу процесі осы Үлгі нұсқаулықтардың 53-тармағында келтірілген.

4-тарау. Ұшу қауіпсіздігі туралы деректер мен ақпаратты және тиісті көздерді қорғау

      30. ҰҚБЖН шеңберінде жиналған, сақталатын немесе талданатын ұшу қауіпсіздігі туралы деректер немесе ақпарат, уәкілетті орган немесе азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым босату қағидаты қолданылатынын айқындайтын жағдайларды қоспағанда, ұшу қауіпсіздігінің деңгейін ұстап тұруға немесе арттыруға қатысы жоқ мақсаттарда ұсынылмайды немесе пайдаланылмайды. Азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган немесе уәкілетті ұйым ұшу қауіпсіздігі деңгейін ұстап тұру немесе арттыру үшін қажетті алдын алу, түзету шараларын немесе кемшіліктерді жою жөніндегі шараларды қабылдау үшін ұшу қауіпсіздігі туралы деректерді немесе ақпаратты пайдалануға құқылы.

      31. Қызмет көрсетуді беруші ҰҚБЖН көрсетеді және ұшу қауіпсіздігі деректері туралы есеп беруді ынталандыру үшін ұшу қауіпсіздігінің әділ мәдениетін көтеруді қоса алғанда, шараларды қабылдайды.

5-тарау. Ұшу қауіпсіздігі саясаты мен мақсаттары.

      32. Қызмет көрсетуді беруші өзінің ұшу қауіпсіздігі саясатын Қазақстан Республикасының қолданыстағы қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптарына және ИКАО халықаралық стандарттары мен ұсынылатын тәжірибелеріне сәйкес айқындайды , олар:

      1) қызмет көрсетуді берушінің қауiпсiздiкке, оның iшiнде әдiлеттi қауiпсiздiк мәдениетiн көтермелеуге бейiмдiлiгiн көрсетедi;

      2) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігін ұдайы арттыруға бағытталған;

      3) ұшу қауіпсіздігі саясатын іске асыру үшін қажетті ресурстармен қамтамасыз ету туралы мәлімдемені қамтиды;

      4) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету барлық басшылардың басты міндеті екенін қамтамасыз етеді;

      5) барлық ұйымдық деңгейлердің ұшу қауіпсіздігі саясатын түсінуін, іске асыруын және сақтауын қамтамасыз ету бойынша қызмет берушінің міндеттемесін көрсетеді;

      6 ) ұшу қауіпсіздігі саласындағы есептілік рәсімдерін қамтиды;

      7) қызмет көрсетуді берушінің авиациялық қызметті жүзеге асыру кезінде жол берілмейтін мінез-құлық түрлерін және тәртіптік жаза қолданылмайтын мән-жайларды айқындайды;

      8) қызмет көрсетуді берушінің жауапты басшысы қол қояды;

      9) ұйымның барлық аумағында таратылады және кез келген уақытта көрнекті жерде болады;

      10) оның өзектілігін сақтау және қызмет көрсетуді берушінің қызметіне сәйкес болуын қамтамасыз ету үшін мерзімді түрде қаралады.

      33. Қызмет көрсетуді беруші ұшу қауіпсіздігі саласындағы саясаттың ережелерін ескере отырып, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсаттарын айқындайды, ол:

      1) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігін бақылау және оның көрсеткіштерін айқындау үшін негіз жасайды;

      2) қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ жалпы тиімділігін қолдау немесе үнемі жақсарту жөніндегі міндеттемесін көрсету;

      3) қызмет көрсетуді берушінің барлық қызметкерлеріне хабарланады;

      4) олардың қызмет көрсетуді берушінің қызметі үшін өзектілігін және сәйкестігін сақтау үшін мерзімді түрде қаралады.

      34. Ұйымдастырушылық тұрғыда қызмет көрсетуді беруші ұшу қауіпсіздігі саясатын әзірлеу кезінде:

      1) жауапты басшыны тағайындайды, ол өзі атқаратын басқа функцияларға қарамастан, ұйым атынан тиімді ҰҚБЖ енгізу және қолдау үшін жауапты болады;

      2) барлық басшылардың ұшу қауіпсіздігі үшін тікелей жауапкершілігін қоса алғанда, бүкіл ұйым бойынша жауапкершіліктің нақты иерархиясын белгілейді;

      3) олар орындайтын басқа да функцияларға қарамастан барлық басшылардың, сондай-ақ қызметкерлердің ұшу қауіпсіздігі саласындағы ұйым қызметінің тиімділігіне қатысты міндеттерін айқындайды;

      4) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы жауапкершілік иерархиясын, міндеттері мен өкілеттіктерін құжаттау және ұйымның барлық қызметкерлеріне жеткізу;

      5) ұшу қауiпсiздiгi үшiн тәуекелдердiң қолайлылығына қатысты шешiмдер қабылдауға уәкiлеттi басшылардың деңгейiн айқындайды.

      Заңның 58-бабына сәйкес қызмет көрсетуді берушіҰҚБЖ тиімді орындалуын және сақталуын қамтамасыз ету үшін ұшу қауіпсіздігі жөніндегі менеджерді тағайындайды.

      Қызмет көрсетуді берушінің көлеміне және ол ұсынатын авиациялық қызметтердің күрделілігіне байланысты ҰҚБЖ енгізу және пайдалану үшін жауапкершілік ҰҚБЖ жауапты тағайындалған басқарушы ретінде әрекет ететін бір немесе бірнеше тұлғаға жүктелуі мүмкін. мүдделер қақтығысы болмаса, олардың жалғыз функциясы немесе басқа қызметтік міндеттерді орындаумен біріктірілген функция болуы.

      Әуе кемесінің апаты немесе әуе кемесін пайдаланумен байланысты инцидент немесе басқа да төтенше жағдайлар салдарынан туындаған төтенше жағдайлар жоспарын (бұдан әрі – АЖІШЖ) құруға осы Үлгі нұсқаулыққа 12-тарауға сәйкес және өзектілігін қолдауға міндетті қызмет көрсетуді беруші. Авиацияда АЖІШЖ өз қызметтерін көрсету кезінде өзара әрекеттесетін ұйымдардың төтенше жағдайлар жоспарларымен тиісті үйлестіруін қамтамасыз етеді.

      35. Қызмет көрсетуді беруші келесі ақпаратты қамтитын ҰҚБЖ құжаттаманы әзірлейді және жаңартады:

      1) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы саясат пен мақсаттар;

      2) ҰҚБЖ талаптары;

      3) ҰҚБЖ процестері мен рәсімдері;

      4) ҰҚБЖ процестері мен рәсімдеріне қатысты жауапкершіліктер, міндеттер мен өкілеттіктер иерархиясы.

      Қызмет көрсетуді беруші ҰҚБЖ құжаттамасының бөлігі ретінде ҰҚБЖ операциялық жазбаларын әзірлейді және жүргізеді. Сертификатталған қызмет саласына қатысты ҰҚБЖ сипаттау мақсатында және қызмет көрсетуді берушінің көлеміне және оның авиациялық қызметтерінің күрделілігіне байланысты ҰҚБЖ іске асыру жоспарына сәйкес ҰҚБЖ және ҰҚБЖ операциялық жазбалар жеке құжаттар болуы немесе ұйымдардың басқа құжаттарының (немесе құжаттамасының) құрамдас бөлігі болуы мүмкін.

      36. Қызмет көрсетуді берушілер ҰҚЖБ сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтық авиация саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын сақтай отырып, ішкі құжаттарды әзірлейді және қолданысқа енгізеді. Қызмет көрсетуді берушілер азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымның келісуіне белгіленген тәртіппен келесі ҰҚБЖ құжаттарды жолдайды:

      1) ҰҚБЖ саясаты мен мақсаттары, есеп беретін атқарушы міндеттемесі, Тәуекелдерді басқару рәсімдері, Ұшу қауіпсіздігі аудиті рәсімдері, Оқыс оқиғалар туралы есеп беру рәсімдері бар ҰҚБЖН;

      2) белгіленген тиімділік көрсеткіштері мен ұшу қауіпсіздігі мақсатты көрсеткіштері бар ҰҚБЖ іске асыру жоспары;

      3) АЖІШЖ.

6-тарау. Ұшу қауіпсіздігі өнімділігін басқару және ҰҚБЖ

      37. Азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым бақылау-қадағалау функцияларын орындау шеңберінде бекітілген қызмет саласына қатысты қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ сәйкестік деңгейлерін бағалау үшін тексеру парақтарын әзірлейді.

      ҰҚБЖ бағалауды тексеру тізімдері қызмет көрсетуді берушінің сертификаттау талаптарына және қолданыстағы ИКАО стандарттарына және ұсынылған тәжірибелерге негізделген.

      38. ҰҚБЖ сәйкестігін бағалау нәтижелері қызмет көрсетуді берушілер ҰҚБЖН белгілеген ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету көрсеткіштерін кезеңді қарауға қолданылады.

      39. Қызмет көрсетуді берушіұшу қауіпсіздігі саласындағы саясатқа, қызмет ауқымына және ол ұсынатын авиациялық қызметтердің күрделілігіне қарай, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін ҰҚБЖ, сапа жүйесі және басқа да менеджмент жүйелерін бірыңғай басқару функциясына біріктіру туралы шешім қабылдайды. ресурстарды оңтайландыру және осы процестер мен рәсімдердің дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ету, кез келген сәйкессіздіктерді түзету үшін құрылымдық тәсілді енгізу мақсатында ұшу қауіпсіздігі, қызметтердің сапасы және басқа процестер (біріктірілген жүйені басқару).

      40. ҰҚБЖ ұшу қауіпсіздігі көрсеткіштері мыналарды қамтиды:

      1) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша тиімділік көрсеткіштерін белгілеу және азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйыммен келісу;

      2) ұшу қауіпсіздігінің нысаналы көрсеткіштерін белгілеу;

      3) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу;

      4) қажет болған жағдайда іс-шаралар жоспарларының сенімділігін, дайындығын және/немесе дұрыстығын бағалау бойынша шараларды айқындау.

      41. Қызмет көрсетуді беруші тұрақты мониторингті жүзеге асырады және осы Үлгі нұсқаулықтың 53-тармағына сәйкес азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымға ұшу қауіпсіздігінің талдауын ұсынады.

      Уәкілетті ұйым азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органмен бірлесіп қызмет көрсетуді жеткізушілердің ұшу қауіпсізідігінің жай-күйіне ұсынылған талдаулар негізінде Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясы әуе кемелерінің ұшу қауіпсіздігінің жай-күйіне тоқсан сайынғы, жартыжылдық және жылдық талдаулар дайындайды және шығарады.

      42. Қызмет көрсетуді беруші қызмет түріне және орындалатын жұмыстың күрделілігіне байланысты қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖН белгіленген қолданыстағы ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің көрсеткіштерін (бұдан әрі – ҰҚТК ) әзірлейді, енгізеді және бақылайды.

      Қызмет көрсетуді беруші ұшу қауіпсіздігі көрсеткіштерінің мақсатты деңгейлеріне қол жеткізуді ҰҚТК бағалау арқылы бақылайды, ол мониторинг үшін ҰҚТК бойынша ақпарат көзін анықтауды және белгілеуді қамтиды.

7-тарау. Ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін басқару

      43. Қызмет көрсетуді беруші өзі ұсынатын авиациялық қызметтерге байланысты қауіптерді анықтау процесін айқындайды және жүзеге асырады. Қауіпті анықтау ден қоятын және белсенді әдістердің жиынтығына негізделген.

      Қызмет көрсетуді беруші анықталған қауіптермен байланысты ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін талдауды, бағалауды және бақылауды қамтамасыз ету үшін процесті анықтайды және жүзеге асырады.

      44. Азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ бағалау кезінде ескерілетін ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің қолайлы көрсеткіштерін және көрсеткіш нысаналы деңгейлерін келіседі.

      Азаматтық авиация саласындағы уәкiлеттi орган қызметтi берушiнiң қызметiне кезектi инспекциялық бақылау және қадағалау шеңберiнде ҰҚБЖ жүзеге асырылу өлшемдерi мен сәйкестiк деңгейiн бақылауды жүзеге асырады.

      45. ҰҚБЖ шеңберінде қызмет көрсетуді берушілер:

      1) Қазақстан Республикасында ұшу қауіпсіздігін басқаруды жеңілдету мақсатында авиациялық оқиғалар мен оқыс оқиғаларды қызметтік тергеп-тексеру тәртібін белгілейді.

      2) ұшу қауіпсіздігі туралы жиналған деректерден қауіптерді анықтау процесін құру және енгізу;

      3) анықталған қауіптермен және ұйымдағы өзгерістермен байланысты ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін бағалауды қамтамасыз ететін процесті әзірлеу және енгізу;

      4) ұшу қауіпсіздігі мәселелерін шешу тетіктерін белгілейді;

      5) ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін басқаруды қамтамасыз ететін процесті әзірлеуге және енгізуге;

      6) ҰҚЖБ сәйкес келетін ұшу қауіпсіздігі көрсеткіштерінің қолайлы деңгейін белгілейді;

      7) ұшу қауіпсіздігі деңгейін қолдауға және жақсартуға және ұшу қауіпсіздігінің әділ мәдениетін қалыптастыруға көмектесу үшін авиация қоғамдастығы ішінде ұшу қауіпсіздігі туралы хабардар болуға және ұшу қауіпсіздігі туралы ақпаратпен бөлісуге және алмасуға жәрдемдесу.

      46. Ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін басқару кезінде қабылданатын іс-әрекеттер тәуекелді қабылдауды, тәуекелді азайтуды, тәуекелді болдырмауды немесе тәуекелді беруді қамтиды.

      47. Қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ:

      1) Үлгі нұсқаулықта қамтылған тұжырымдамалық негіздің элементтеріне сәйкес құрылады;

      2) қызмет көрсетуді берушінің көлеміне және ол көрсететін авиациялық қызметтердің күрделілігіне сәйкес келеді.

      3) азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйыммен келісуге жатады.

8-тарау. Ұшу қауіпсіздігін талдау

      48. Қызмет көрсетуді берушіөз қызметінің ауқымы мен күрделілігіне негізделген өз ҰҚБЖ шеңберінде пайдалы ақпаратты анықтау, тұжырымдау мақсатында ұшу қауіпсіздігі деректері мен ақпаратты тексеру, зерттеу, сипаттау, түрлендіру, қысу, бағалау және визуализациялау үшін ұшу қауіпсіздігі талдауын жүргізеді. қорытындылар және деректерге негізделген шешім қабылдауды қолдау. Ұшу қауіпсіздігін талдау қызмет көрсетуді берушінің ұшу қауіпсіздігі мәдениетін дамыту үшін статистика, графиктер, карталар және презентациялар түріндегі әрекетке жарамды ұшу қауіпсіздігі ақпаратын береді.

      Ұшу қауіпсіздігін талдау мынадай мақсаттар үшін жүргізіледі:

      1) ұшу қауiпсiздiгiн ұдайы жақсартуға кедергi келтiретiн қауіптер мен элементтермен байланысты себептер мен ықпал етушi факторларды анықтау;

      2) ұшу қауіпсіздігін қадағалауды жетілдіру және тиімділігін арттыру бағыттарын зерделеу;

      3) ұшу қауіпсіздігінің тиімділігіне және осы саладағы тенденцияларға үздіксіз мониторинг жүргізуді қамтамасыз ету.

      Ұшу қауіпсіздігін тексеруді ҰҚБЖ жауапты тағайындалған менеджер немесе қызмет көрсетуді берушінің ұшу қауіпсіздігі тобы жүзеге асырады. Бұл ретте қызмет көрсетуді беруші мұндай талдауды жүргізуге тартылатын персоналдың қажетті біліктілігі мен дағдыларын қамтамасыз етеді.

      49. Ұшу қауіпсіздігін қарау кезінде қызмет көрсетуді берушіұшу қауіпсіздігі деректерінің әртүрлі көздерін және ҰҚБЖН анықталған ақпараттарды, соның ішінде, бірақ олармен шектелмей:

      1) анықталған қауіптер мен ұшу қауіпсіздігі қауіптері;

      2) азаматтық және эксперименттік авиациядағы әуе кемелерінің авариялары мен оқыс оқиғалары туралы хабарлау және тергеу қағидаларына және қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБН сәйкес міндетті және ерікті негізде ұсынылатын авиациялық оқиғалар туралы мәліметтерді;

      3) қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ қатысты жазатайым оқиғалар мен оқиғалар;

      4) қызмет көрсетуді берушінің ішкі және сыртқы тәуекел факторларының өзгеруі.

      50. Ұшу қауіпсіздігі талдауының нәтижесі ҰҚБЖН белгіленген тәртіппен және ұшу қауіпсіздігін талдау нәтижелері іс-шаралар жоспарында көрсетілетін, ұйымдағы жауапты тұлғалардың шешімдерінде іске асырылатын, басымдықтарды белгілейтін немесе ұсыныстар.

9-тарау. Ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету

      51. Қызмет көрсетуді беруші өзінің ҰҚБЖН сәйкес ұйымның ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігін тексеру және ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін бақылау тиімділігін растау әдістерін әзірлейді және қолданады.

      Қызмет көрсетуді берушінің ұшу қауіпсіздігі қызметін бағалау мына жолдармен жүзеге асырылады:

      1) азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымның тексерулері, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де сыртқы аудиттер;

      2) қызмет көрсетуді берушінің ішкі ұшу қауіпсіздігі аудитін жүргізуі;

      3) авиациялық оқиғаларды ішкі тергеулер;

      4) ұшу қауіпсіздігі бойынша мәліметтерді міндетті және ерікті ұсыну;

      5) ұйымдағы өзгерістерді басқару.

      Қызмет көрсетуді берушінің ұшу қауіпсіздігі көрсеткіштері ұйымның ұшу қауіпсіздігі мақсаттарының орындалуын қамтамасыз ету үшін ҰҚБЖ ішіндегі ұшу қауіпсіздігі көрсеткіштері мен мақсаттарына қатысты белгіленеді.

      52. Қызмет көрсетуді беруші ҰҚБЖ жалпы тиімділігін қолдау немесе одан әрі жақсарту мақсатында өзінің ҰҚБЖ шеңберіндегі процестерді бақылайды және бағалайды. Ішкі аудит процесі ҰҚБЖ құрылған іргетас болып табылатын ұшу қауіпсіздігі ережелерінің сақталуын қадағалау құралдарының бірі болып табылады және ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін тәуекелдерді бақылаудың тиімділігін және ҰҚБЖ тиімділігін бағалау үшін жүзеге асырылады.

      53. ҰҚЖБ және ҰҚБЖН сәйкес қызмет көрсетуді беруші сәйкес азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымға негізгі деректер мен ақпаратты қамтитын ұшу қауіпсіздігінің жай-күйін талдауды ұсынады:

      1) қызмет көрсетуді берушіде болған авиациялық оқиғаларды тергеп-тексеру нәтижесінде қабылданған шаралар туралы мәліметтер;

      2) профилактикалық жұмыстардың жай-күйі (ұшу қауіпсіздігінің қауіп факторларын анықтау, бағалау және талдау, басқару, сәйкессіздіктердің себептерін анықтау және анықталған қауіп факторлары, ұшу қауіпсіздігі көрсеткіштері және т.б. бойынша ден қоятын шаралар мен алдын алу шараларын қабылдау туралы ақпарат);

      3) ұшу қауiпсiздiгiмен байланысты анықталған пайдалану тәуекелдерiн талдау және тәуекел факторларының ауырлық деңгейi мен туындау ықтималдылығы бойынша бағалау нәтижелерi;

      4) ұшу қауіпсіздігі бойынша жүргізілген ішкі аудиттерінің және бақылаушы органдар мен ұйымдардың инспекциялық қадағалауының, ішкі тексерулер мен сыртқы аудиттердің нәтижелері бойынша сәйкессіздіктердің бұзушылықтардың тексерілу сипаты;

      5) авиациялық оқиғаларды талдау сапасын қоса алғанда, оқыту және ақпарат алмасу;

      6) ұшу деректерін талдау (бар болса).

      54. Қызмет көрсетуді беруші өзі ұсынатын авиациялық қызметтерге байланысты ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерінің деңгейіне әсер етуі мүмкін өзгерістерді жедел анықтайды, осы өзгерістерден туындауы мүмкін ұшу қауіпсіздігі тәуекелдерін анықтайды және осындай тәуекелдерді басқарады.

      Қызмет көрсетуді беруші өзгерістерінің орындалуын бақылау мыналарды қамтиды:

      1) жүйелер мен қызметтердің маңыздылығын, жүйелер мен жұмыс ортасының тұрақтылығын және өткен өнімділікті ескере отырып, өзгерістерді енгізу мониторингі процесін әзірлеу;

      2) қолданыстағы процестерге, рәсімдерге, өнімдер мен қызметтерге әсер етуі мүмкін өзгерістерді анықтау;

      3) өзгерістер енгізілгенге дейін ұшу қауіпсіздігін тиімді қамтамасыз етуге кепілдік беретін іс-шараларды айқындау.

      Қызмет көрсетуді берушілер азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымға функциялардың кез келген өзгерістері немесе тағайындалған басшылардың ауысуы туралы хабарлайды және тағайындалған басшылар болмаған кезде ұйымның тиісті құрылымдарында бақылауды қамтамасыз етеді, сондай-ақ "Азаматтық авиацияның авиациялық оқу орталығын сертификаттау және сертификат беру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 6 ақпандағы № 115 бұйрығына сәйкес (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10486 болып тіркелген) қызмет көрсетуді берушілерге қойылатын сертификаттық талаптарға сәйкес уәкілетті ұйым беретін сертификаттың қолданылу саласы қамтитын өзгерістер туралы хабарлайды.

      55. Қызмет көрсетуді беруші ұйымның және оның жұмыс ортасының тұрақты өзгеруіне байланысты ҰҚБЖ қызмет көрсетеді және үздіксіз жетілдіріп отырады. Ұдайы жетілдіруді бағалау ұйымдағы көрсеткіш қадағалау жолымен жүргізіледі және ҰҚБЖ даму деңгейі мен тиімділігімен тікелей байланысты.

      56. ҰҚБЖ жақсарту мыналарды қамтиды:

      1) ҰҚБЖ тиімділігін бағалау әдістерін әзірлеу және олардың бағаланатын техникалық процестерден тәуелсіздігін қамтамасыз ету;

      2) ұйымдағы ұшу қауіпсіздігін басқарудың барлық функцияларын бағалау үшін қызмет көрсетуді беруші үшін ішкі операциялық шолу процестерін анықтау;

      3) басқа ұйымдар жүргізетін сыртқы сараптама процестерін анықтау;

      4) қызметтер мен құрылыстарды, жабдықты, құжаттаманы және рәсімдерді бағалау кестесін белгілеу;

      5) пайдалану жағдайында ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі құжаттаманы әзірлеу.

      6) ұшу қауіпсіздігі мәдениетін бағалау.

      7) қайталанатын оқиғаларды, соның ішінде авариялар мен оқыс оқиғаларды, сондай-ақ қателер мен ережелерді бұзуды бақылау.

      8) ұшу қауіпсіздігі мақсаттарына қол жеткізудегі басқару деңгейінде ҰҚБЖ тиімділігін талдау және жалпы тенденцияларды анықтау.

      9) ұшу қауіпсіздігі туралы есеп беру жүйелерінің ақпараты және қызмет көрсетуді берушінің ұшу қауіпсіздігі зерттеулерінің нәтижелері негізінде алынған сабақтарды пайдалану.

      57. Қызмет көрсетуді беруші ұшу қауіпсіздігін сандық бағалауды жүргізеді, оның ішінде қажет болған жағдайда:

      1) ұшу деректерін талдау,

      2) авиациялық техниканың сенімділігін талдау;

      3) ұйымдағы ұшу қауіпсіздігінің жай-күйін талдау;

      4) әуе кемелерінің перрондық тексерулері үшін ұшу қауіпсіздігі коэффициентін есептеу.

10-тарау. Ұшу қауіпсіздігі мәселелерін танымал ету

      58. Ұшу қауіпсіздігі техникасы бойынша оқытуды қамтитын ұшу қауіпсіздігін танымал ету мыналардан тұрады:

      1) оқыту талаптарын анықтаудың құжатталған процесін әзірлеу;

      2) оқытудың тиімділігін растау және бағалау процесін әзірлеу;

      3) үлгі бағдарламалардың 29-тараудың 9-тармағына сәйкес ұшу қауіпсіздігі саласындағы персоналды даярлау бағдарламасын әзірлеу;

      4) оқытуды ұйымдастыру;

      5) дайындауға байланысты шығындарды анықтау;

      6) оқуды есепке алу үшін әрбір қызметкердің, оның ішінде басшылықтың жеке істерін жүргізу.

      59. Қызметкерлердің халықаралық және ұлттық заңнаманы зерделеуді қоса алғанда, ҰҚБЖ бойынша өз міндеттерін орындау үшін барабар оқытылуын және біліктілігін қамтамасыз ететін персоналды ұшу қауіпсіздігі техникасы бойынша оқыту бағдарламасын әзірлейді және жүргізеді.

      Авиациялық ұшу қауіпсіздігі бойынша оқыту бағдарламасының көлемі әрбір қызметкердің ҰҚБЖ жұмысына қатысу дәрежесіне сәйкес келеді:

      1) лауазымдық бастапқы дайындық (жалпы ұшу қауіпсіздігі мәселелері);

      2) адамдық және ұйымдастырушылық факторларды қоса алғанда, ҰҚБЖ қамтитын бастапқы немесе бағдарлау тренингі;

      3) мерзімді қайта даярлау.

      60. Қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ ұшу қауіпсіздігі мәдениетін дамытуды қамтамасыз етеді, оның негізгі элементі қызмет көрсетуді берушінің күнделікті қызметіне әділ мәдениетті енгізу және енгізу болып табылады.

      Қызмет көрсетуді беруші өзінің ұшу қауіпсіздігі саясатына қызмет берушінің жауапты басшысы қол қойған және барлық персонал мен мүдделі тараптарға хабарланған әділ ұшу қауіпсіздігі мәдениетін дамыту туралы мәлімдемені қамтуы керек.

      Барлық персонал өздерінің барлық әрекеттері үшін жауап береді және ұшу қауіпсіздігі үшін олардың ықтимал салдарын ескереді. Қызмет көрсетуді берушіні басқарудың барлық деңгейлерінде қабылданатын барлық шешімдер ұшу қауіпсіздігінің тиісті салдарын ескереді.

      61. Қызмет көрсетуді беруші авиациялық оқиғалар туралы деректерді міндетті және ерікті түрде ұсыну жүйесін енгізеді, ол Заңның 92-1-бабының талаптарына сәйкес әділ мәдениет қағидатына негізделеді.

      Қызмет көрсетуді беруші ұшу қауіпсіздігі байланысының ресми құралдарын әзірлейді және қолдайды, ол:

      1) қызметкерлердiң лауазымдарына сәйкес ҰҚБЖ танысуын қамтамасыз етуге;

      2) ұшу қауіпсіздігі тұрғысынан маңызды ақпаратты беруге;

      3) ұшу қауiпсiздiгiнiң деңгейiн арттыру мақсатында нақты iс-қимылдарды қабылдау себептерiн түсiндiруге;

      4) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету рәсімдерін енгізу немесе өзгерту себептерін түсіндіреді.

      Ұшу қауіпсіздігін басқарудың әрекет етуші және белсенді процестері бойынша пайдалану жағдайларында ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі ұйымдастырушылық ақпаратты тарату құралдарын құрудан тұратын ұшу қауіпсіздігі туралы ақпарат алмасуды қамтитын ұшу қауіпсіздігін дәріптеу, оның ішінде:

      ұшу қауіпсіздігі техникасы бойынша нұсқаулықтар, хабарламалар мен бюллетеньдер;

      интернет ресурстары;

      электрондық пошта.

11-тарау. ҰҚБЖ нұсқаулығын әзірлеу

      62. Ішкі нормативтік құжат ретінде (бұдан әрі - ҰҚБЖН) ҰҚБЖ жөнінде нұсқаулықты әзірлеу қызмет көрсетуді берушінің жауапкершілігі болып табылады. ҰҚБЖ тұжырымдамалық шеңберлері мен тиісті элементтерін анықтауға және олар туралы ақпаратты қызмет көрсетушінің қызметкерлеріне де, тиісті сыртқы ұйымдарға да ұсынуға қызмет етеді.

      Қызмет көрсетуді берушінің бекітілген нұсқаулық құжаттарға енгізілген жеке ҰҚБЖ немесе ҰҚБЖ бөлімді (тарауды) әзірлеуге жол беріледі.

      63. ҰҚБЖН жасау үшін қызмет көрсетуді берушіге осы тараудағы ұсынылған формат пен мазмұнды пайдалану, сондай-ақ қызмет көрсетуді берушіге арнайы сертификаттау талаптарын белгілейтін нормативтік құқықтық актілерді басшылыққа алу ұсынылады, оның ішінде ҰҚБЖ қойылатын талаптарды және оларды ұшу қауіпсіздігі саласындағы қызметтің ерекшеліктеріне және өз мақсаттарына сәйкес бейімдеу. ҰҚБЖН мазмұны ҰҚБЖ шеңберінің нақты құрамдас бөліктері мен элементтеріне және қызмет көрсетуді беруші қызметінің ерекшеліктеріне байланысты. Әрбір құрамдас пен элементтің сипаттамасы қызмет көрсетуді берушінің ҰҚБЖ процестерінің ауқымы мен күрделілігіне сәйкес келеді.

      64. ҰҚБЖ хабарламаны ресми құжат ретінде қабылдау үшін қызмет көрсетуді беруші ҰҚБЖ-хабарламаны азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымға келісу үшін жолдайды. Бұл ретте әзірленген ҰҚБЖН сапасы мен толықтығы үшін қызмет көрсетуді беруші толық жауапкершілікте болады.

      65. ҰҚБЖН мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) құжаттар айналымын бақылау;

      2) ҰҚБЖ-ға қойылатын нормативтік талаптар;

      3) ҰҚБЖ қызмет саласы мен интеграциясы;

      4) ұшу қауіпсіздігі саласындағы саясат;

      5) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсаттары;

      6) персоналдың рөлдері мен міндеттері;

      7) ұшу қауіпсіздігі деректерін және түзету әрекеттерін хабарлау;

      8) қауіпті факторларды анықтау және қауіп факторларын бағалау;

      9) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігін мониторингілеу және өлшеу;

      10) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы тергеп-тексеру және түзету әрекеттері;

      11) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласында ақпарат дайындау және алмасу;

      12) ҰҚБЖ тұрақты жетілдіру және тексеру;

      13) ҰҚБЖ құжаттамасын жүргізу;

      14) өзгерістердің жүзеге асырылуын бақылау;

      15) апатты жағдайдағы іс-шаралар жоспары (АЖІШЖ)

      66. Төменде әрбір бөлімге қосуға болатын ақпараттың мысалы келтірілген:

      1) құжаттар айналымын бақылау:

      мақсаты:

      ҰҚБЖН қалай жаңартылатынын (жаңартылатынын) және ұйымның авиациялық ұшу қауіпсіздігіне қатысты барлық персоналдың ҰҚБЖН-тың жаңартылған нұсқасын алуын қалай қамтамасыз ететінін сипаттау;

      критерийлер:

      қағаз жеткізгіштегі немесе бақыланатын электрондық ортада жасалған құжаттар және құжаттарды тарату тізімі;

      ҰҚБЖН-ғы мен техникалық қызмет көрсетуді басқару жөніндегі нұсқаулық немесе ұшуды пайдалану жөніндегі нұсқаулық сияқты басқа қолданыстағы нұсқаулықтар арасындағы байланыс;

      олардың орынды және тиімді екендігіне көз жеткізу үшін ҰҚБЖН-ты және оған қатысты нысандар мен құжаттарды мерзімді түрде қарап шығу процесі;

      азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымымен іске асыру, келісу және бекіту процесі;

      2) ҰҚБЖ-ға қойылатын нормативтік талаптар:

      мақсаты:

      процестің барлық қатысушыларын анықтама, анықтама және таныстыру үшін ҰҚБЖ бойынша қолданыстағы ережелер мен нұсқаулық материалды ұсыну;

      критерийлер:

      қолданыстағы нормативтік ережелер мен ҰҚБЖ стандарттарын түсіндіру, оларды орындау мерзімдерін және тиісті жағдайларда кеңес беру материалдарына сілтемелерді қосу;

      қажет болған жағдайда ұйым үшін нормативтік ережелерді қолданудың мәні мен салдарын түсіндіру;

      қажет болған жағдайда ұшу қауіпсіздігіне байланысты басқа талаптармен және стандарттармен қарым-қатынас орнату;

      3) ҰҚБЖ қызмет саласы мен интеграциясы:

      мақсаты:

      ҰҚБЖ ережелері қолданылатын авиациялық саладағы ұйым қызметінің бағыттары мен көлемін және ресурстарын сипаттау. Сондай-ақ қауіпті факторларды анықтау және қауіп факторларын басқару (Hazard Identification and Risk Management-HIRM) ұйымының бағдарламасын орындау үшін қажетті операциялық процестер мен жабдықтардың ауқымын сипаттау қажет;

      критерийлер:

      ұйымның авиациялық қызметінің сипатын және оның жалпы саладағы орнын немесе рөлін анықтау;

      ҰҚБЖ қолданылатын ұйымның негізгі бағыттарын, бөлімдерін, учаскелерін және нысандарын анықтау;

      ұйымның HIRM бағдарламасын орындау үшін қажетті негізгі процестерді, әрекеттерді және жабдықты анықтау, әсіресе ұшу қауіпсіздігіне қатысты;

      егер ҰҚБЖ байланысты ұйымдар немесе мердігерлер тобына қолданылса, мұндай интеграция мен байланысты жауапкершіліктер сәйкесінше анықталуы және құжатталуы керек;

      егер ұйымда сапа менеджменті жүйесі, еңбекті қорғау, ұшу қауіпсіздігі және ұшу қауіпсіздігі жүйесі және авиациялық ұшу қауіпсіздігі жүйесі сияқты басқа да тиісті бақылау және басқару жүйелері болса, олардың ҰҚБЖ-ке қатысы бар болса, анықталуы керек;

      4) ұшу қауіпсіздігі саласындағы саясат:

      мақсаты:

      қызмет көрсетуді беруші контекстінде ұйымның ниеттерін, басқару қағидаттарын және ұшу қауіпсіздігін жақсарту жөніндегі міндеттемелерін сипаттау. Ұшу қауіпсіздігі саясатының сипаттамасы қызмет көрсетуді берушінің миссиясы туралы мәлімдемесі сияқты қысқа болуы керек;

      критерийлер:

      ұшу қауіпсіздігі саясаты ұйымның ауқымы мен күрделілігіне сәйкес болуы керек;

      ұшу қауіпсіздігі саясаты ұйымның ұшу қауіпсіздігін үздіксіз жақсартуға ниеті, басқару принциптері және міндеттемесі туралы мәлімдемені қамтиды;

      ұшу қауіпсіздігі саясатын жауапты басшы бекітеді және бекітеді;

      ұшу қауіпсіздігі саясатын жауапты басшы және басқарма мүшелері көтереді;

      ұшу қауіпсіздігі саясаты кезеңді түрде қайта қаралады;

      барлық деңгейдегі қызметкерлер ҰҚБЖ құруға және қызмет көрсетуге қатысады;

      ұшу қауіпсіздігі саясаты барлық қызметкерлерге олардың жеке ұшу қауіпсіздігі міндеттемелері туралы хабардар ету үшін хабарланады;

      Анықтамалық құжаттар: Еңбекті қорғау, ұшу қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау саясаты және т.б.;

      5) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсаттары:

      мақсаты:

      ұйымның ұшу қауіпсіздігі мақсаттарын сипаттау. Ұшу қауіпсіздігі мақсаттары ұйымның қол жеткізуге үміттенетінін кең мағынада сипаттайтын қысқаша мәлімдеме ретінде ұсынылады;

      критерийлер:

      ұшу қауіпсіздігі мақсаттары нақты көрсетілген және өлшенетіндік критерийлеріне арнайы сәйкес келеді прогресті, орындалу мүмкіндігін және қол жеткізуді, маңыздылығын, уақыт шектеулерін қадағалау (SMART тәсілі);

      ұшу қауіпсіздігі мақсаттары ұйымның ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету міндеттемесін сипаттайтын жалпы мәлімдемеде көрсетіледі;

      өзара байланысты ұшу қауіпсіздігі мақсаттарының жиынтығын әзірлеу үшін ресми процесс белгіленеді;

      ұшу қауіпсіздігі мақсаттары барлық мүдделі тараптарға хабарланады.

      мақсаттарға жету үшін ресурстар бөлінеді;

      ұшу қауіпсіздігі көрсеткіштері мақсаттарға қол жеткізуді тиісті бақылау мен өлшеуге мүмкіндік беретін мақсаттармен байланысты;

      6) персоналдың рөлдері мен міндеттері:

      мақсаты:

      ұшу қауіпсіздігі саласындағы ҰҚБЖ жүзеге асыруға қатысатын персоналдың өкілеттіктерін, міндеттерін және жауапкершілігін сипаттау;

      критерийлер:

      жауапты менеджер ұйымның барлық салаларындағы талаптарға сәйкес ҰҚБЖ-ның орындалуына және жұмыс істеуіне жауап береді;

      ҰҚБЖ жауапты басшы (бөлімше), ұшу қауіпсіздігі тобы белгіленген тәртіппен тағайындалған;

      ұйымның барлық деңгейлерінде ҰҚБЖ іске асыруға қатысатын персоналдың өкілеттігі, міндеттері мен жауапкершілігі айқындалады және құжатталады;

      барлық қызметкерлер ұшу қауіпсіздігін басқару саласындағы кез келген шешімдер мен әрекеттерге қатысты өздерінің өкілеттіктерін, міндеттері мен жауапкершілігін біледі;

      ұйымның ҰҚБЖ жауапкершілігі иерархиясының диаграммасы бар;

      7) ұшу қауіпсіздігі деректерін және түзету әрекеттерін хабарлау:

      мақсаты:

      авиациялық оқиғалар туралы деректерді міндетті және ерікті түрде ұсыну жүйесі әрекет етуші (авиациялық оқиға немесе инцидент туралы хабарламалар), сондай-ақ проактивті (қауіпті факторлар туралы хабарламалар) компоненттерді қамтиды. Авиациялық оқиғалар туралы деректерді міндетті және ерікті түрде ұсынудың тиісті жүйелерін сипаттау қажет. Келесі элементтерді қарастыру қажет: есеп (хабарлама) форматы, құпиялылық, адресаттар, тергеу және бағалау процедуралары, түзету және алдын алу шаралары және есептің (хабарламаның) таралуы;

      критерийлер:

      ұйымның ҰҚБЖ -ның қолданылу аясына кіретін ішкі авиациялық оқиғаларды тіркеу рәсіміне ие;

      азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымға хабарлау қажет міндетті хабарламалар (авиациялық оқиғалар, елеулі инциденттер, елеулі ақаулар кезінде) мен қызмет көрсетуші шегінен шықпайтын әдеттегі болмашы оқиғалар туралы ақпарат беру арасында айырмашылық жасау қажет;

      ақпарат берушінің деректері мен жеке басын ашудан қорғауды көздейтін қауіпті факторлар мен оқиғалар туралы деректерді ерікті және құпия ұсыну рәсімдері бар;

      ұшу қауіпсіздігі туралы деректерді ұсыну процедуралары қарапайым, қол жетімді және қызмет көрсетуші қызметінің ауқымына сәйкес келеді;

      ауыр зардаптары бар оқиғалар секторында деректерді ұсыну және тиісті ұсынымдар тиісті деңгейдегі басшыларға жолданады және олар қарайды;

      қажетті талдауды жеңілдету үшін хабарламалар тиісті мәліметтер базасында жиналады;

      8) қауіпті факторларды анықтау және қауіп факторларын бағалау:

      мақсаты:

      қауіпті факторларды анықтау және осы деректерді салыстыру процесін сипаттау. Ұшу қауіпсіздігін құжатталған бағалауды дайындау мақсатында қауіпті факторлар мен қауіп факторларын санаттар бойынша бөлу процесін және олардың маңыздылық дәрежесі бойынша одан әрі басымдылығын сипаттау. Ұшу қауіпсіздігін бағалау қалай жүргізілетінін және ескерту шараларының жоспарлары қалай жүзеге асырылатынын сипаттау;

      критерийлер:

      анықталған қауіпті факторлар бағаланады, маңыздылығы бойынша бөлінеді және қауіп факторларын тиісті бағалау үшін өңделеді;

      тәуекел факторларын бағалаудың құрылымдық процесі бар, олардың ауырлығы, ықтималдығы мен рұқсат етілу дәрежесін, сондай-ақ профилактикалық бақылауды бағалауды қамтиды;

      қауіпті факторларды анықтау мен қауіп факторларын бағалаудың негізгі міндеті ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады;

      тәуекел факторларын бағалау кезінде ұйымның құрылымы мен пайдалану қызметінің күрделілігіне сәйкес келетін жұмыс журналдары, нысандары немесе компьютерлік бағдарламалар пайдаланылады;

      ұшу қауіпсіздігінің дайындалған бағасына тиісті деңгейдегі басшы бұрыштама қояды;

      әзірленген түзету, ескерту және қалпына келтіру шараларының тиімділігін бағалау процесі бар;

      ұшу қауіпсіздігін бағалауды үнемі қарау және олардың қорытындыларын құжаттау тәртібі бар;

      9) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігін мониторингілеу және өлшеу:

      мақсаты:

      ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің көрсеткіштерін қоса алғанда, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің мониторингі мен өлшеуіне қатысты ҰҚБЖ компонентін сипаттау;

      критерийлер:

      ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігінің бірқатар көрсеткіштерін және тиісті нысаналы көрсеткіштерді әзірлеу мен жаңартудың ресми процесі;

      қажет болған жағдайда ЭБЖМ мен ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі ұйымның мақсаттары мен ЭБЖМ регламенттеуші органдарының мақұлдау процесі арасындағы сәйкестікті белгілеу;

      қолайсыз немесе қалыптан тыс үрдістер туындаған кезде түзету іс-қимылдарын жүргізуді қоса алғанда, осы ЭБЖЖ тиімділігін қадағалау процесі;

      ҰҚБЖ тиімділігін мониторингілеу мен өлшеудің немесе ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етудің кез келген басқа қосымша критерийлері немесе рәсімдері;

      10) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы тергеп-тексеру және

      түзету әрекеттері:

      мақсаты:

      ұйым ішіндегі авиациялық оқиғалар, оның ішінде қауіпті факторларды анықтау және қызмет көрсетушінің ҰҚБЖ тәуекел факторларын басқару жүйесіне сәйкестігі туралы мәліметтерді тергеу және өңдеу қалай жүргізілетінін сипаттау;

      критерийлер:

      ақпарат ұсынылған авиациялық оқиғаларға ішкі тергеуді қамтамасыз ететін рәсімдер;

      азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымға белгіленген тәртіппен аяқталған тергеулер туралы есептерді тарату және беру;

      белгіленген немесе ұсынылған түзету әрекеттерін жүзеге асыруды және олардың нәтижелері мен тиімділігін бағалауды қамтамасыз ететін рәсім;

      тәртіптік тергеп-тексеру және тергеп-тексеру туралы есептердің қорытындылары бойынша қабылданатын іс-қимылдар тәртібі;

      тәртіптік шаралар қарастырылатын нақты анықталған шарттар (заңсыз әрекеттер, жауапсыз абайсыздық, өрескел немқұрайлылық немесе қасақана бұзушылық);

      жұмыста белсенді бас тартуларды, сондай-ақ ілеспе факторлар мен қауіпті факторларды анықтауды қамтамасыз ететін рәсім;

      тергеп-тексеру рәсімі мен форматы, қажет болған жағдайда, қауіпті факторларды анықтау және қауіп факторларын басқару жөніндегі ұйым жүйесінің одан әрі іс-қимылдары үшін ықпал етуші факторларды немесе қауіпті факторларды анықтау нәтижелерін өңдеуді көздейді;

      11) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласында ақпарат дайындау және алмасу:

      мақсаты:

      ҰҚБЖ саласында персонал алған даярлықтың түрін және ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі басқа да шараларды және осы даярлықтың тиімділігін қамтамасыз ету процесін сипаттау. Дайындықтың құжаттық рәсімделуін сипаттаңыз. Ұйым ішіндегі ұшу қауіпсіздігі туралы ақпарат алмасу процестері мен арналарын сипаттау;

      критерийлер:

      оқу бағдарламасы, әлеуетті қатысушылар және дайындыққа қойылатын талаптар құжатталған;

      дайындықтың тиімділігін бағалау үшін сертификаттау процесі бар;

      дайындық қажет болған жағдайда бастапқы дайындықты, қайта даярлауды және біліктілікті арттыруды қамтиды;

      ұйымның ҰҚБЖ саласындағы дайындық ұйымдағы оқытудың жалпы бағдарламасының бөлігі болып табылады;

      ҰҚБЖ мен танысу ұйымға немесе оқу бағдарламасына жалдау кезінде қызметкерді даярлауға енгізілген;

      ұйым ішіндегі ұшу қауіпсіздігі туралы ақпарат алмасу процестері мен арналары;

      12) ҰҚБЖ тұрақты жетілдіру және тексеру:

      мақсаты:

      ҰҚБЖ -ні үнемі қайта қарау және жетілдіру процесін сипаттаңыз;

      критерийлер:

      оның талаптарға сәйкестігі мен тиімділігін қамтамасыз ету мақсатында ұйымның қосалқы құрамын үнемі ішкі тексеру және қайта тексеру процесі;

      ұйымның қосалқы құрамын және ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігін үнемі жетілдіруге ықпал ететін басқа бағдарламаларды сипаттаңыз, сондай-ақ, техникалық қызмет көрсетудегі қателіктер кезінде шешімдерді қамтамасыз ету құралдары (Maintenance Error Decision Aid - MEDA), ұшу қауіпсіздігі саласындағы зерттеулер, Халықаралық стандарттау ұйымының жүйелері (ISO);

      13) ҰҚБЖ құжаттамасын жүргізу:

      мақсаты:

      ҰҚБЖ-мен байланысты құжаттаманы сақтау әдісін сипаттау;

      критерийлер:

      ұйымда ҰҚБЖ-тің іске асырылуына және жұмыс істеуіне байланысты жасалған барлық құжаттардың сақталуын қамтамасыз ететін ҰҚБЖ-тің құжаттамасын есепке алу немесе мұрағаттау жүйесі бар;

      сақтауға жататын құжаттарға қауіпті факторлар туралы есептер, тәуекел факторларын бағалау туралы есептер, ұшу қауіпсіздігі жөніндегі топ отырыстарының хаттамалары, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімділігі көрсеткіштерінің кестелері, ҰҚБЖ тексерулері туралы есептер және ҰҚБЖ саласындағы персоналды даярлау туралы құжаттар кіреді;

      құжаттар ҰҚБЖ барлық элементтері үшін және ҰҚБЖ күнделікті басқару үшін, сондай-ақ ішкі және сыртқы тексеру мақсаттары үшін бақыланады;

      14) өзгерістердің жүзеге асырылуын бақылау:

      мақсаты:

      ұшу қауіпсіздігі үшін қауіп факторларына әсер етуі мүмкін өзгерістерді басқару процестерін және осы процестердің ҰҚБЖ-не интеграциялануын сипаттау;

      критерийлер:

      пайдалану қызметінде елеулі ұйымдастырушылық өзгерістер немесе өзгерістер жүргізу кезінде ұшу қауіпсіздігі үшін қолданыстағы қауіп факторларына кез келген ықтимал әсер ескерілетінін қамтамасыз ететін рәсімдер;

      ұшу қауіпсіздігі үшін қауіп факторларына әсер етуі мүмкін жаңа жабдық немесе процестер енгізілгенге дейін ұшу қауіпсіздігін тиісті бағалауды жүргізуді қамтамасыз ететін рәсімдер;

      тиісті процестердегі немесе жабдықтағы өзгерістер кезінде ұшу қауіпсіздігінің қолданыстағы бағалауларын қайта қарау рәсімдері;

      15) апатты жағдайдағы іс-шаралар жоспары (осы Үлгілік нұсқаулықтың 12-тарауы):

      мақсаты:

      Төтенше жағдайлар немесе төтенше жағдайлар туындаған кезде ұйымның мақсаттары мен міндеттемелерін және тиісті қалпына келтіру шараларын сипаттаңыз. Жетекші қызметкерлердің рөлдері мен міндеттерін сипаттау; АЖІШЖ жеке құжат немесе ҰҚБЖН-тың бөлігі болып табылады;

      критерийлер:

      ұйымда ауыр оқиға, дағдарыстық жағдай немесе авиациялық оқиға болған жағдайда рөлдер мен міндеттерді сипаттайтын АЖІШЖ бар;

      жұмылдыру тізімінің болуын және ішкі жұмылдыру процесін қамтитын ескерту тәртібі бар;

      ұйым қажет болған жағдайда төтенше жағдайда көмек көрсету және қызмет көрсету туралы басқа ұйымдармен уағдаластықтарға ие;

      ұйымның төтенше жағдай кезінде іс-қимылдың белгіленген тәртібі бар;

      барлық зардап шеккен адамдардың жағдайын бақылау және олардың туыстарына хабарлау процедурасы бар;

      ұйымның бұқаралық ақпарат құралдарымен (бұдан әрі – БАҚ) және сақтандыру ұйымдарымен байланысты мәселелерді шешудің белгіленген тәртібі бар;

      ұйымда авиациялық оқиғаларды тергеу үшін міндеттер мен жауапкершілік айқындалған;

      заттай дәлелдемелерді сақтауға, зардап шеккен аймақтың қауіпсіздігіне және ресми органдарға ұшу қауіпсіздігі туралы ақпаратты міндетті түрде ұсынуға қатысты талаптар нақты анықталған;

      қызметкерлерді төтенше жағдайда әрекет етуге үйрету бойынша дайындық бағдарламасы бар;

      істен шығарылған әуе кемесін немесе жабдықты эвакуациялау жоспарын ұйым әуе кемесі мен жабдығының иелерімен, әуеайлақты (тікұшақ айлағын) пайдаланушылармен немесе егер қажет болса, басқа да ұйымдармен консультациялар барысында әзірледі;

      төтенше жағдай немесе төтенше жағдай кезінде іс-шаралар барысында жүзеге асырылатын әрекеттерді тіркеу процедурасы бар.

12-тарау. Авариялық жағдайдағы іс-шаралар жоспарын әзірлеу

      67. Қызмет көрсетушіні ықтимал апаттық жағдайға тиімді дайындау мақсатында апаттық жағдай немесе дағдарыс кезінде немесе одан кейін тиімді іс-қимыл жоспарын әзірлеу қажет. Ұйымның оқиғадан немесе басқа төтенше жағдайдан кейінгі жағдайы оның ұшу қауіпсіздігіне байланысты ірі оқиғадан кейінгі алғашқы бірнеше сағат пен күндердегі әрекеттерінің тиімділігіне байланысты. Қызметтері ұшу қауіпсіздігіне әсер етуі мүмкін қызмет көрсетуші төтенше жағдайларды жоспарлау іс-шараларының жоспарын (АЖІШЖ) әзірлейді. АЖІШЖ жазбаша түрде баяндалады және оқиғадан кейінгі әрекеттерді және әрбір әрекет үшін қызметкерлердің жауапкершілігін қамтиды.

      68. Төтенше жағдайды жоспарлау қызмет көрсетушілердің барлық түрлеріне қолданылады. АЖІШЖ ұшу қауіпсіздігі мен сапасына байланысты барлық ықтимал төтенше жағдайларды, дағдарыстық жағдайларды және қызмет көрсетушінің өнімдері немесе қызметтері ықпал етуі немесе байланысты болуы мүмкін оқиғаларды шешуге бағытталған ұшу қауіпсіздігі үшін қауіп факторларын басқарудың ажырамас бөлігі болып табылады. АЖІШЖ барлық ықтимал немесе ықтимал сценарийлерді ескереді және қызмет көрсетушіні, тұтынушыларды, халықты және/немесе жалпы саланы ұшу қауіпсіздігінің жоғары деңгейіне және үздіксіз қызмет көрсетуге мүмкіндік беретін тиісті түзету шараларын ұсынады.

      69. Тиімді жоспарлау мақсатында АЖІШЖ маңызды күтпеген оқиғадан немесе ірі авиациялық оқиғадан кейін ұйымның мәселелерін шешуге жүйелі көзқарастың негізін қамтамасыз етеді.

      70. АЖІШЖ мақсаты мыналарды қамтамасыз ету болып табылады:

      1) төтенше өкілеттіктерді беру;

      2) төтенше жағдай кезінде міндеттерді бөлу;

      3) төтенше жағдай кезіндегі іс-шараларды құжаттау;

      4) ұйым ішіндегі және сыртқы әріптестермен авариялық жағдайды жою жөніндегі күш-жігерді үйлестіру;

      5) дағдарыстық жағдайды еңсергеннен кейін негізгі операцияларды қауіпсіз жалғастыру;

      6) барлық ықтимал шекті жағдайлар мен сценарийлерді белсенді анықтау және тиісті түзету іс-шараларын айқындау.

      71. АЖІШЖ тиімділігін қамтамасыз ету үшін:

      1) ұйым қызметінің ауқымы мен сипатына және құрылымының күрделілігіне сәйкес келеді;

      2) барлық тиісті персоналға және қажет болған жағдайда басқа ұйымдарға қолжетімді;

      3) нақты авариялық жағдайларға қатысты тексеру парақтары мен рәсімдерді қамтиды;

      4) тиісті персоналмен жылдам байланысу үшін байланыс ақпаратын қамтиды;

      5) оқу іс-шаралары шеңберінде ұдайы пысықталады;

      6) қандай да бір өзгерістер болған жағдайда мерзімді түрде қайта қаралады және жаңартылады.

      72. АЖІШЖ үйлестіру мыналарды қамтиды:

      1) ішкі үйлестіру:

      лауазымды тұлғалардың өкілеттіктері мен жауапкершіліктерін беру мен бөлуге қатысты АЖІШЖ ережелерін қарау;

      төтенше жағдайдағы өзара іс-қимылдың барлық кезеңдерінде дайындалудан және процеске кіруден, төтенше жағдайды шешуден, төтенше жағдайдан шығудан және штаттық жұмысқа көшуден жауапты тұлғалардың іс-қимылдарын үйлестіру тәртібін белгілеу;

      2) сыртқы үйлестіру:

      Төтенше жағдайлар кезінде өзара әрекеттесетін ұйымдарды анықтау;

      АЖІШЖ өзара әрекеттесетін ұйымдарды бағалау;

      ұйымдар арасындағы АЖІШЖ-ні үйлестіру;

      АЖІШЖ сәйкес ұйымдар арасындағы өзара іс-қимыл тәртібін ҰҚБН-ға енгізу.

      73. АЖІШЖ қызмет көрсетушінің ішкі нормативтік құжаты түрінде ресімделеді, онда төтенше жағдайлар кезінде тартылатын әртүрлі органдар мен персоналдың жауапкершілік салалары, рөлі мен іс-әрекеттері айқындалады. АЖІШЖ мынадай аспектілерді ескереді:

      1) басқарушы қағидаттары. АЖІШЖ Төтенше жағдайлар кезіндегі әрекеттерді басқарады, тергеу жүргізуді реттейтін нормативтік-құқықтық ережелер, жергілікті өзін-өзі басқару органдарымен келісімдер, қызмет көрсетушінің саясаты мен басымдықтары туралы ақпаратты қамтиды;

      2) ұйымдастыру. АЖІШЖ басшылықтың тартылған ұйымдарға қатысты ниеттерін келесі жолдармен сипаттайды:

      авариялық топтардың басшыларын тағайындау және құрамын айқындау;

      авариялық топтардың құрамына енгізілген персоналдың міндеттері мен жауапкершілік салаларын айқындау;

      ұшу қауіпсіздігі туралы деректерді ұсыну кезінде есептілік иерархиясын белгілеу;

      дағдарысты басқару орталығын құру;

      көптеген ақпарат сұрауларын өңдеу тәртібін белгілеу, әсіресе ірі авиациялық оқиғадан кейінгі алғашқы бірнеше күн ішінде;

      бұқаралық ақпарат құралдарымен байланысу үшін корпоративтік өкілді тағайындау;

      жедел шаралар қабылдау үшін қаржы өкілетті органдарын қоса алғанда, қолда бар ресурстарды айқындау;

      уәкілетті лауазымды тұлғалар қабылдаған кез келген ресми тергеулерге қатысу үшін қызмет көрсетушінің өкілін тағайындау;

      негізгі персоналды жұмылдыру жоспарын жасау.

      Ұйымдастырушылық функциялар мен өзара әрекеттесу жүйесін түсіндіру үшін Ұйымдық құрылым схемасын қолданады;

      3) хабардар ету. Жоспарда осы ұйымның қызметкерлерінің қайсысы авариялық жағдай туралы хабардар етілуі тиіс, сондай-ақ сыртқы ұйымдарды кім және қалай хабардар ететіні көрсетіледі. Ескерту қажеттілігін ескеру қажет:

      нұсқаулықтар;

      мемлекеттік өкілетті органдардың (іздестіру және құтқару қызметі, авиациялық оқиғалар мен инциденттерді тергеп-тексеру жөніндегі уәкілетті органды регламенттейтін комиссия);

      жергілікті авариялық қызметтер (әуежай әкімшілігі, өртке қарсы қызмет, полиция, жедел жәрдем қызметі, медициналық мекемелер);

      зардап шеккендердің туыстары (полиция);

      қызмет көрсетуші персоналының;

      БАҚ;

      заңды, бухгалтерлік, сақтандыру және өзге де ұйымдардың өкілдері;

      4) Жедел жауап беру. Жағдайларға байланысты жергілікті жерлерде ресурстарды күшейту және ұйым мүдделерінің сақталуын қамтамасыз ету үшін жедел әрекет ету тобы оқиға орнына жіберіледі. Төменде осындай топты құру кезінде ескеру қажет бірқатар факторлар келтірілген:

      жедел ден қою тобын басқаратын тұлға;

      жедел ден қою тобының құрамына енгізілген тұлға;

      оқиға орнында ұйымның атынан сөйлейтін адам;

      арнайы жабдыққа, киімге, құжаттамаға, көлік құралдарына, орналастыруға қажеттіліктер;

      5) қосымша көмек. Тиісті дайындығы мен тәжірибесі бар қызметшілер қызмет көрсетушінің пмао-ны дайындау, оқыту және өзектендіру процесінде қажетті көмек көрсете алады. Олардың тәжірибесі мен білімі мынадай тапсырмаларды жоспарлау және орындау кезінде пайдалы болуы мүмкін:

      оқу тәжірибесінде жолаушылардың немесе клиенттердің рөлін орындау;

      тірі қалғандарға немесе сыртқы тараптарға көмек көрсету;

      туыстарымен, билік құрылымдарымен байланыс;

      6) дағдарысты басқару орталығы (әдетте дайындық режимінде) ұйымның штаб-пәтерінде құрылады, егер оны іске қосу шарттары сақталса. Сонымен қатар, оқиға орнында немесе оның жанында командалық пункт жабдықталады. АЖІШЖ мынадай талаптардың орындалуын қамтамасыз етеді:

      персоналмен жасақтау (оқиға салдарын жоюдың бастапқы кезеңі ішінде аптасына 7 күн тәулік бойы жұмыс істеу мүмкіндігін ескере отырып);

      байланыс құралдарының болуы (телефондар, факс, интернет);

      апаттық шараларды тіркеу журналдарын жүргізу, құжаттама;

      авариялық жағдайға қатысы бар қызмет көрсетушінің барлық құжаттарын алып қою;

      кеңсе жабдықтары мен кеңсе керек-жарақтарының болуы;

      анықтамалық құжаттаманың болуы (авариялық жағдайда тексеру парақтары мен рәсімдердің сипаттамасы, қызмет көрсетушінің әртүрлі басшылықтары, әуеайлақтағы (тікұшақ айлағындағы) АЖІШЖ және телефондар тізімі).

      Қандай да бір авиакомпаниямен немесе өзге де мамандандырылған ұйыммен олардың орналасқан жерінен алыс жерде туындаған дағдарыстық жағдай туындаған жағдайда пайдаланушының мүдделерін қорғау үшін дағдарысқа қарсы орталық құру туралы шарт жасасу қажеттілігі туындайды. Мұндай орталық мүмкіндігінше қысқа мерзімде осы компанияның қызметкерлерімен толықтырылады;

      7) құжаттама. Оқиғалар мен әрекеттерді тіркеу журналын жүргізу қажеттілігінен басқа, ұйымнан авиациялық оқиғалар мен оқиғаларды тергеу комиссиясы үшін белгілі бір ақпарат қажет болады. АЖІШЖ-да тергеу қызметкерлеріне келесі ақпарат түрлерін ұсыну қарастырылған:

      тиісті қызметтер бойынша барлық тиісті құжаттама;

      байланыс пункттерінің тізбесі және осы оқиғаға байланысты барлық персоналдың тізімі;

      осы оқиғаға байланысты барлық адамдармен әңгімелесу жазбалары (және олардың мәлімдемелері);

      кез келген фотосуреттер немесе басқа құжаттық дәлелдер;

      8) оқиға орны. Ірі авиациялық оқиғадан кейін юрисдикцияның көптеген салаларының өкілдері, полиция, өртке қарсы қызметтер, медициналық қызметтер, әуежай әкімшілігі, адам шығыны болған жағдайда тергеушілер (сот-медициналық сарапшылар), авиациялық оқиғалар мен оқиғаларды тергеу комиссиясының мүшелері, гуманитарлық көмек мекемелері және тіпті бұқаралық ақпарат құралдары оқиға орнына кіруге заңды негізге ие. Осы мүдделі тараптардың әрекеттерін үйлестіру жауапкершілігі полицияға және/немесе авиациялық оқиғалар мен оқиғаларды тергеу жөніндегі мемлекеттік өкілетті органға жүктелгенімен, қызмет көрсетуші оқиға орнындағы қызметтің келесі аспектілерін нақтылайды:

      оқиға орнында компанияның аға өкілін тағайындау, егер ол негізгі орналасқан жерінде немесе негізгі орналасқан жерінен тыс жерде немесе ашық теңізде немесе шет мемлекетте болған болса;

      тірі қалған жолаушыларға күтім жасау;

      зардап шеккендердің туыстарының қажеттіліктерін қанағаттандыру;

      қоқыстарды қорғау;

      қаза тапқандардың қалдықтары мен жеке меншігін сақтау;

      дәлелдемелерді сақтау;

      авиациялық оқиғаларды тергеп-тексеру жөніндегі уәкілетті органдарға көмек көрсету (қажеттілігіне қарай);

      қоқыстарды жою және жою;

      9) бұқаралық ақпарат құралдары. Қызмет берушінің бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара әрекеттесуі оның осы оқиғаның салдарынан қаншалықты сәтті қалпына келетініне байланысты болуы мүмкін. Нақты нұсқаулар қажет:

      қандай ақпарат Заңмен қорғалған (FDR деректері, CVR жазбалары және әуе қозғалысын басқару келіссөздерінің жазбалары, куәгерлердің мәлімдемелері);

      бас ұйымның атынан штабта және оқиға орнында кім сөйлей алады (қоғаммен байланыс үшін жауапты, жоғары лауазымды тұлға немесе аға басшылықтың басқа мүшесі, басшы, иесі);

      БАҚ сұрақтарына жедел жауап беру үшін дайындалған өтініштер;

      қандай ақпаратты жариялауға болады немесе мүмкін емес;

      қызмет көрсетушінің алдын ала өтінішін шығару мерзімін және мазмұнын айқындау;

      БАҚ үшін ақпаратты үнемі жаңартып отыруды қамтамасыз ету;

      10) ресми тергеулер. Авиациялық оқиғалар мен инциденттерді тергеу комиссиясымен және полициямен байланыста болатын қызмет көрсетуші персоналға тиісті нұсқаулар берілуі керек;

      11) отбасыларға көмек көрсету. АЖІШЖ авиациялық оқиғадан зардап шеккендердің отбасыларына (экипаж мүшелері мен жолаушыларға) көмек көрсетуге қызмет көрсетушінің көзқарасына қатысты нұсқаулық нұсқауларды қамтиды. Аталған нұсқауларға мыналар кіреді:

      отбасыларға көмек көрсетуге қатысты мемлекеттік талаптар;

      оқиға орнына бару үшін жол жүру және орналастыру шарттары;

      бағдарлама үйлестірушісінің тегі және зардап шеккендер мен клиенттер үшін байланыс пунктін (лерін) көрсету;

      қолда бар соңғы ақпаратты беру;

      зардап шеккендерге және олардың отбасыларына уақытша көмек;

      12) оқиғадан кейінгі талдау. АЖІШЖ оқиғадан кейін негізгі персоналдың оқиғаларды жан-жақты талдауын және оқиғадан алынған барлық маңызды сабақтарды құжаттауды көздейтін нұсқауларды қамтиды, нәтижесінде АЖІШЖ -ға өзгерістер мен тиісті рәсімдер енгізіледі.

      74. Ірі авиациялық оқиға болған жағдайда жедел әрекет ету тобына тартылған әрбір адам бағдарлануды жоғалтудың белгілі бір дәрежесін бастан кешіреді. Сондықтан апаттық шараларды жүзеге асыру барысында тексеру парақтары қолданылады. Мұндай тексеру парақтары қызмет көрсетушіде бар ұшуларды жүргізу жөніндегі немесе авариялық жағдайдағы іс-қимылдар жөніндегі нұсқаулықтардың ажырамас бөлігі болады. Тиімділікті қамтамасыз ету үшін тексеру парақтары үнемі қайта қаралып, жаңартылып отырады (жұмылдыру тізімдері мен байланыс деректері), сонымен қатар практикалық жаттығулар кезінде тексеріледі.

      75. АЖІШЖ жазбаша түрде айтылған ниеттерді білдіреді. АЖІШЖ-да көрсетілген ниеттердің пайдалану мүмкіндіктерімен қамтамасыз етілуін қамтамасыз ету үшін тиісті дайындық қажет. Жаттығулар мен жаттығуларды жүйелі түрде жүргізу ұсынылады. Жұмылдыру және байланыс жоспарларын теориялық ілімдер барысында тексереді. Басқа агенттіктер қатысатын "оқиға орнындағы" іс-шаралар (практикалық) сияқты бірқатар басқа аспектілерді практикалық жаттығулар барысында белгілі бір уақыт аралығында пысықтау қажет. Оқу-жаттығуларды өткізу нақты төтенше жағдай туындағанға дейін жоюға болатын жоспардың кемшіліктерін көрсетуге мүмкіндік береді. Әуежай сияқты кейбір қызмет провайдерлері үшін жоспардың сәйкестігін мезгіл-мезгіл тексеріп отыру және төтенше жағдайда толық ауқымды жаттығулар өткізу міндетті болып табылады.