"Азық-түлiк келiсiм-шарт корпорациясы" жабық акционерлiк қоғамының 2004-2006 жылдарға арналған даму жоспарын бекiту туралы

Жаңа

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 20 сәуірдегі N 436 қаулысы

      "Қазақстан Республикасының әлеуметтiк-экономикалық дамуының индикативтiк жоспарларын әзiрлеудiң ережесiн бекiту туралы" Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2002 жылғы 14 маусымдағы N 647  қаулысына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкiметi қаулы етеді:

      1. Қоса берiлiп отырған:
      1) "Азық-түлiк келiсiм-шарт корпорациясы" жабық акционерлiк қоғамының 2004-2006 жылдарға арналған даму жоспары;
      2) "Азық-түлiк келiсiм-шарт корпорациясы" жабық акционерлiк қоғамының мемлекеттiк ресурстарды басқару бойынша дамуының 2004 жылға арналған аса маңызды көрсеткiштерi;
      3) "Азық-түлiк келiсiм-шарт корпорациясы" жабық акционерлiк қоғамының өз қызметi бойынша дамуының 2004 жылға арналған аса маңызды көрсеткiштерi бекiтiлсiн.

      2. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Премьер-Министрiнiң орынбасары - Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрi А.С.Есiмовке жүктелсін.

      3. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап күшiне енедi.

      Қазақстан Республикасының
      Премьер-Министрі

Қазақстан Республикасы  
Үкіметінің         
2004 жылғы 20 сәуірдегі 
N 436 қаулысымен    
бекітілген       

  "Азық-түлiк келiсiм-шарт корпорациясы"
жабық акционерлiк қоғамының 2004-2006 жылдарға
арналған даму жоспары 1. "Азық-түлiк келiсiм-шарт корпорациясы"
жабық акционерлік қоғамының жай-күйi мен даму
перспективалары туралы баяндама

       1.1. Кiрiспе

      "Азық-түлiк келiсiм-шарт корпорациясы" жабық акционерлiк қоғамы (бұдан әрi - Корпорация) миссиясы мемлекеттiк астық ресурстарын жаңарту мен сақтауды, сондай-ақ елдiң азық-түлiктiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз етуге бағытталған астықтың және оның өңделген өнiмi бағасының iшкi конъюнктурасын реттеудi қамтамасыз ету болып табылады.
      Корпорация Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң тапсырмасы бойынша және Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiмен арадағы келiсiмге сәйкес мемлекеттiк астық ресурстарын сатып алуды, қалыптастыруды, есепке алуды, сақтауды ұйымдастыруды, жаңарту мен сатуды, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкiметi анықтаған өзге де функцияларды жүзеге асырады.
      Корпорация "Мемлекеттiк азық-түлік келiсiм-шарт корпорациясын қайта құру туралы" Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 1997 жылғы 24 ақпандағы N 260  қаулысына сәйкес құрылды және Мемлекеттiк азық-түлiк келiсiм-шарт корпорациясының құқықтық мирасқоры болып табылады. Корпорация 1997 жылғы 11 сәуiрде Алматы қаласының Әдiлет басқармасында тiркелдi.
      Корпорация 100 пайыз мемлекеттiң қатысуымен акционерлiк қоғам түрiнде құрылған заңды тұлға болып табылады және өзiнiң құзыретi шегiнде мемлекеттiк астық ресурстарын басқару агентiнiң уәкiлдiгiн жүзеге асырады. Оның жарғылық қоры 45,7 млн. теңге мөлшерiнде қалыптасқан және әрқайсысының номиналдық құны 1000 теңге 45762 атаулы қарапайым акцияға бөлiнген.
      Мемлекеттiк акциялар пакетiн басқару құқығынсыз оған ие болу және пайдалану құқығы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiне берiлген.
      Корпорацияның қаржылық және өндiрiстiк қызметi оның шаруашылық дербестiгi және Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң шешiмдерi негiзiнде жүзеге асырылады.

       Басқару құрылымы

      Корпорация өзiнiң жарғылық қызметiн жүзеге асыру үшiн облыстарда 8 өкiлдiк және Астана қаласында 1 өкiлдiк ашты. 2003 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Корпорация қызметкерлерiнiң жалпы саны, облыстық өкiлдiктердi қоса алғанда 239 адамнан тұрады. Сатып алу мен астықты экспортқа шығару көлемiнiң 500 мың тоннадан 1,5 млн. тоннаға дейiн ұлғаюына байланысты жұмыс көлемi де ұлғайды. Осыған байланысты штаттағы қызметкерлер саны 22 бiрлiкке өстi. Директорлар кеңесiнiң 2003 жылғы 15 қаңтардағы хаттама шешiмiмен Корпорация қызметкерлерiнiң штаты бекiтiлдi. Қызметкерлердiң жалпы саны 239 адамды құрайды, оның iшiнде орталық аппаратта 95 адам.
__________________________________________________________________
Р/с|             Құрылымдық бөлiмшелер          | Штат бiрлiгiнiң
N |                                            |        саны
__________________________________________________________________
1  Ақтөбе облыстық өкiлдiгi                                8
2  Ақмола облыстық өкiлдiгi                               17
3  Шығыс-Қазақстан облыстық өкілдiгi                       9
4  Батыс Қазақстан облыстық өкiлдiгi                      10
5  Қарағанды облыстық өкiлдiгі                             9
6  Қостанай облыстық өкiлдiгi                             24
7  Солтүстiк Қазақстан облыстық өкiлдiгі                  18
8  Оңтүстiк аймақ өкiлдiк                                 30
9  Астана қаласындағы Іс басқармасы өкiлдiгi              19
10  Орталық аппарат (Астана қаласы)                        95
    Барлығы:                                              239
__________________________________________________________________

      Астықты сатып алу көлемiнiң және оны экспортқа шығарудың ұлғаюына, соған орай жұмыс көлемiнiң көбеюiне байланысты 2004 жылы Корпорация қызметкерлерiнiң штаттық санын 51 бiрлiкке көбейту жоспарланып отыр.

Кестені қағаздағы мәтіннен қараңыз

      Кейiнгi онжылдықта Қазақстанда рыноктық экономиканы қалыптастыруға бағытталып жүргiзiлген реформаның нәтижесiнде аграрлық сектордың инфрақұрылымы түбегейлi өзгердi. Осыған байланысты елiмiздiң стратегиялық маңызы бар облыстарында өкiлдiктердi ашу қажеттiгi туындады. Астық саласы түгелдей бәсекелi секторға көштi. Бұл Корпорацияны басқару моделiндегi құрылымдық өзгерiстерге әкеп соқтырды.

       1.2. Рынокты талдау (қызмет ету саласы)

       1.2.1. Iшкi астық рыногын талдау

       Компанияның жалпы рыноктағы бәсекелестерi мен үлесi

      Ауыл шаруашылығы салаларын қайта қалыптастыру егiс алаңдарының, астықты өндiру және экспортқа шығару көлемiнiң құрылымдық өзгерiсiне әкеп соқтырды. Ауыл шаруашылығы өнiмдерiн өндiру көлемiнде мемлекеттiк кәсіпорындардың үлесi күрт қысқарды және ол бар болғаны 1% құрайды.
      Мемлекет тарапынан қабылданған шаралар астық саласының, әсіресе, бидай өндiрiсiнiң тұрақтануы мен көтерiлуiне септiгiн тигiздi.
      Сонымен 1999-2002 жылдары астықтың орташа жылдық жиналымы шамамен 14,4 млн. тоннаны (1999 жылы - 14,2 млн. тоннаны, 2000 жылы - 11,6 млн. тоннаны, 2001 жылы - 15,9 млн. тоннаны, 2002 жылы - 16,0 млн. тоннаны) құрады. Астықты экспортқа шығару 3,5-4 млн. тонна деңгейiнде белгiлендi. Қазақстан астығын дәстүрлi импортқа алатын елдердегi астықтың жоғары шығымдылығы және отандық астық бизнесiнiң дүниежүзiлiк рынокқа тәуелдiлiгінiң күшеюі салдарынан экспортқа шығару географиясы өзгердi.
      Iшкi рыноктың келеңсiз жағы артық өндiру мен баға демпингi дағдарысының қаупi болып отыр. Барлық осы факторлар елдiң теңгерiмдi өндiрiстiк және экспорттық саясатын қамтамасыз етуге, өндiрiлетiн өнiмнiң сапасын жақсарту саласында мемлекеттiң реттеушiлiк рөлiн күшейтуге, астық бизнесi инфрақұрылымын қалыптастыру облысында iшкі тұтыну мен экспорт көлемiн ұлғайтуға бағытталған бiрқатар шараларды қабылдау қажеттiгiн көрсетiп отыр.
      Соңғы 10 жыл iшiнде егiс алаңдарының көлемi 1990 жылы 23,3 млн. гектардан 2002 жылы 14 млн.гектарға дейiн қысқарды. Бұл ретте бидайға арналған егіс алаңдары 1990 жылы 14 млн.гектардан 2002 жылы 10,8 млн. гектарға дейін қысқарды, бидайға арналған егiстiк жерлердiң ең төмен көрсеткiшi 1999 жылғы 9 млн.гектар болды, бұл 1998 жылғы егiн шығымсыздығының салдары. Мұндай жағдайлар арпа егiстiктерiнде де болды, осы кезең iшiнде ауытқушылық 5 млн. гектарды құрады.

1990-2002 жылдардағы астыққа бөлінген егiс алаңдары
(қағаз мәтінінен қараңыз)

      Соңғы үш жылға жасалған талдау астықтың жалпы жиналымының бiршама тұрақтанғандығын көрсетiп отыр. Оның сыртында қазақстан астығының дәстүрлi тұтынушыларында - шектес жатқан мемлекеттерде егiн түсiмiнiң көбеюiне байланысты оны импортқа алу құрылымы өзгердi.
      Өткен он жыл iшiнде егiн түсiмi айқын ауытқып отырды, шығымсыз 1998 жылы ол 1 гектардан 5,6 центнердi құрады, оның iшiнде бидай - 5,2, арпа - 6,2. Астықтың ең жоғарғы түсiмдiлiгi 13 ц/га 1999 жылы байқалды.

1990-2002 жылдардағы астықтың шығымдылығы
(қағаз мәтінінен қараңыз)

      2002 жылы бидай 11,7 млн.га жердi алып жатты, статистикалық деректер бойынша бiр гектардан 10,9 центнер түсiм алынды. Бұл соңғы бес жыл iшiндегi орташа деректерден бiршама жоғары.
      Қазақстан астығының iшкi және экспорттық бағасының қалыптасу динамикасын қарай отырып баға конъюнктурасының дүниежүзiлiк рынокқа тәуелдiлiгiнiң өсуi туралы қорытынды жасауға болады.
      Бiрiншi кезекте Ресей Федерациясымен және Украинамен арадағы бәсекелестiктiң күшеюi астық саудасының логистикасы мәселесiнде отандық экспортшыларды тәуелдi жағдайға душар етедi, және бұл қазақстанның iшкi бағасының әлемдiк рынокқа теңбе-тең тәуелдiлiгiн бұрмалайды.

2001/2002-2002/2003 жылдардағы астық теңгерiмi
және 2003/2004 маркетингтiк жылға болжам

                                                        млн. тонна
__________________________________________________________________
    Жыл  |       Кiрiс*     |        шығыс       |          |Ауыс.
         |__________________|____________________|__________|палы
         |Астық.|Ауыс.|Егiн.|    Iшкi тұтыну     |Экс.|Басқа|қал.
         |тың   |палы |нен  |____________________|порт|шы.  |дық
         |жиын. |қал. |түс. |Азық-|Тұ.|жем |өнер.|    |ғын. |
         |тық   |дық  |кен  |түлік|қым|    |кә.  |    |дар  |
         |ұсы.  |     |астық|қа.  |   |    |сiп. |    |     |
         |нысы  |     |     |жет. |   |    |тiк  |    |     |
         |      |     |     |тiлi.|   |    |қайта|    |     |
         |      |     |     |гiне |   |    |өңдеу|    |     |
__________________________________________________________________
2001/2002  17,6   1,7  15,9   4,1  1,9  2,5  0,3  3,9   0,6  4,3
2002/2003  20,3   4,3  16,0   3,7  1,9  3,0  0,3  5,2   1,4  4,5
2003/2004  17,1   2,6  14,5   3,7  1,9  2,9  0,3  5,5   0,6  2,2
(болжам)
__________________________________________________________________
      * - ҚРАШМ мониторингi деректерi бойынша

      Республика ауыл шаруашылығы өндiрiсiнiң негiзгi дақылы статистикалық деректер бойынша 2002 жылы өнiм көлемi 12,7 млн. тоннаға жеткен азық-түлiктiк бидай. Астық қабылдау кәсiпорнына сақтауға түскен астықтың сапалық құрамы мынадай болуы керек:
      1-сыныпты жұмсақ бидай - 0,1%;
      2-сыныпты жұмсақ бидай - 0,2 %;
      3-сыныпты жұмсақ бидай - 70,4%;
      4-сыныпты жұмсақ бидай - 22,5%;
      5-сыныпты жұмсақ бидай - 2,8%;
      сыныбы жоқ жұмсақ бидай - 4,1%.
      Негiзгi экспорттық дақыл - 3 сыныпты жұмсақ бидайдың басым көпшiлiгiнiң маңыздылығы (ұлпалылығы) өте төмен. Маңыздылық (ұлпасының) саны бойынша 3 сыныпты жұмсақ бидайдың құрамы пайыздық қатынаста мына түрде көрiнедi: маңыздылығы (ұлпасы) 23-24% - 64,8%, маңыздылығы (ұлпасы) 25-28% - 32,2%, маңыздылығы (ұлпасы) 28% - 3,1% аса.
      Астықты экспортқа шығару теңгерiмiнен көрiнiп отырғандай 2001-2002 маркетингтiк жылы астықты экспортқа шығару 3,9 млн.тоннаны құрады, 2002-2003 маркетингтiк жылы 5,2 млн.тоннаны құрады.

       1.2.2. Әлемдiк астық рыногындағы жағдай.
             Корпорацияның экспорттық саясаты

      Соңғы 5 жыл iшiнде әлемдiк астық рыногында астық өндiрiсiн азайту қарқыны байқалып отыр. Бұл жағдай негiзгi экспортер елдердегi қолайсыз ауа-райы жағдайынан, атап айтқанда Еуропа қауымдастығындағы су тасқынынан, америка, австрия және азия континенттерiндегi қуаңшылықтан, Ресей мен Украинаның күздiк егiстiк жерлерiнiң үсуiнен туып отыр.
      Әлемдегi егiстiк жерлер 1990 жылдың аяғынан бастап АҚШ пен Канададағы көрсеткiштердiң төмендеуiнен қысқарып қалды. Олардың 2001 жылы көбейе бастауына қарамастан 2003 жылға берiлген баға 1990 жылдардың ортасында және көбiнесе 1980 жылдарда тiркелген деңгейден бiршама төмен болмақ. Одан басқа әлемнiң көптеген елдерiнде болып жатқан экономикалық құлдырау өндiрiске керi әсерiн тигiзедi.
      Халықаралық Астық одағының деректерiне сәйкес 2003/2004 маркетингтiк жылда бидайдың әлемдiк өндiрiсi тағы да 556 млн.тоннаға дейiн төмендедi. Бұл көрсеткiш 1996 жылдан берi қарайғы ең төмен баға және өткен жылмен салыстырғанда 10 млн.тоннаға аз болып табылады. Болжамдар түгел дерлiк Еуропалық одақтың және Шығыс Еуропаның барлық елдерi, Ресей, Украина үшiн төмендеген.
      2003/2004 маркетингтiк жылдың аяғында бидайдың әлемдiк ауыспалы қорын бағалау бiр жыл бұрынғы 161 млн.тоннаға қарағанда 132 млн.тоннаға дейiн төмендеген. Әсiресе төмендеу бес жетекшi экспортшы елдердегi ауыспалы қорларды бағалаудың 4 млн.тоннадан 35 млн.тоннаға дейiн төмендеуiмен айқындалған, және бұл 1995/1996 маркетингтiк жылдан да өте төмен көрсеткiш болып табылады.

                         Бидай (млн.тонна)
__________________________________________________________________
           | 1999/2000| 2000/2001| 2001/2002| 2002/2003| 2002/2003
           |          |          |          |          |(болжам)
__________________________________________________________________
Өндiрiс         585        582        579         566      556
Тұтыну          582        583        587         602      585
Сауда           109        101        107         103       96
Қорлар          201        200        193         161      132
__________________________________________________________________

                   Мал азықтық астық (млн.тонна)
__________________________________________________________________
           | 1999/2000| 2000/2001| 2001/2002| 2002/2003| 2002/2003
           |          |          |          |          |(болжам)
__________________________________________________________________
Өндiрiс         885         870        901       873      893
Tұтыну          889         893        915       904      923
Caуда           102         108        106       107      104
Қорлар          216         193        180       154      128
__________________________________________________________________

      Еуропалық Одақ елдерiнiң экспортқа шығаруды 65 %-ға 9,5 млн.тоннаға дейiн, (соңғы 25 жыл iшiндегi ең аз көрсеткiш) Қытайдың 0,5 млн.тоннаға дейiн қысқарту және Солтүстiк Африка елдерiнiң, Иран және Бразилияның импортты азайту себебiнен бидайды сатудың дүниежүзiлiк болжамы 95,6 млн.тоннаға (2002/2003 маркетингтiк жылы 103 млн.тонна) төмендеген, бұл 1986 жылмен салыстырғанда ең төмен көрсеткiш болып табылады.
      Қазақстан Республикасының Статистика жөнiндегi агенттiгiнiң деректерi бойынша Қазақстан 2002 жылы әлемнiң 41 елiне 4,4 млн.тоннадан артық астықты экспортқа шығарды, бұл 2001 жылмен салыстырғанда 13%-ға артық. Экспорттың өсуiне негiзінен жоғары сапалы бидайды шығаруды көбейту себеп болып отыр. 2002 жылы бiздiң астықты импортқа алушы iрi елдер мыналар болды: Әзiрбайжан - 448,9 мың тонна, Түркия - 209,8 мың тонна және Иордания - 277,1 мың тонна. Бiрiншi рет африка континентiне жеткiзу жүзеге асырылды: Туниске - 328,9 мың тонна, Мароккоға - 94,8 мың тонна, Суданға - 108,8 мың тонна, Нигерияға - 31,5 мың тонна.
      Жалпы экспорт көлемiнiң 867,6 мың тоннасын Корпорация тиедi. Жалпылай алғанда 1999 жылдан бастап 2003 жылғы қаңтарға дейiн Корпорация 1516,7 мың тонна астық тиедi.

"Азық-түлiк корпорациясы" ЖАҚ-тың
экспорты туралы деректер

__________________________________________________________________
          |1999-2000| % |2000-2001| % |2001-2002| % |2002-2003| %
__________________________________________________________________
Ресей       117056   46    67 496  31      -          40 723    5
Иран        22 613    9    48 529  22    67 481  38      -
Өзбекстан   89 497   35   100 210  47    99 810  57      -
Италия        -              -             -         158 486   19
Иордания      -              -             -         389 693   46
Судан         -              -             -          87 719   10
Түркия        -              -             -          29 091    3
Ауғанстан     -              -            9 000    5
Бельгия       -              -             -          37 413    4
Тунис         -              -             -          53 472    6
Украина      3 499    1      -             -           2 389    2
Беларусь    18 895    7      -             -            -
Әзiрбайжан    -              -             -          10 059    1
Моңғолия     4 965    2      -             -            -
Сауд
Арабиясы      -              -             -          39 653    4
Жиыны:     256 525        216 235       176 291      867 698
__________________________________________________________________

      Экспорттық саясаттың маңызды бағыттарының бірі жаңа рыноктарды игеру болып табылады. Корпорация азық-түлiктiк астықтың ең үлкен импорттық рыногының бiрi - Иран Ислам Республикасына экспортшы ретінде орнығуын жалғастыруда. (6 млн.тонна). Қазақстанның бұл бағытта тасымалдаудың барлық техникалық мүмкiндiктерiн барынша пайдалана отырып темiр жолмен де, Каспий теңiзiмен де 1 млн.тоннадай бидайды жеткiзудi жүзеге асыруға мүмкiншiлiгi бар. Жеткiзiлетiн астық сапасы аса маңызды мәселелердiң бiрi болып қалады - бiрқатар экспортерлер ылғалдылығы мол және маңыздылығының пайызы аз, сапасы төмен астықты тиейдi. Жеткiзiлетiн бидай сапасының нашарлауы жеткiзушiлердiң кiм екендiгiне қарамастан Қазақстанның беделiне нұқсанын келтiредi. Сондықтан бұл мәселе мемлекет тарапынан қатаң бақылауға алынуы тиiс.
      Бидай өндiру Қазақстан мен Өзбекстанды қоспағанда астық өндіретін барлық ТМД елдерiнде біршама төмендеуге ұшырап отыр. 2003 жылғы бидай түсiмiне деген алдын-ала баға және 2003/2004 маркетингтiк жылдағы сауда перспективасы және 2003 жылғы егiндi алдын-ала бағалау төмендегiдей болады:

ТМД елдерiндегi астықтың жалпы жиналымын
талдау және оны импорт пен экспортқа
шығару жөнiндегi болжам

                                                       млн. тонна
__________________________________________________________________
     Ел        |      Жалпы жиналым    |     2003/2004 ж-ға
               |_______________________|    арналған болжам
               | 2002/2003 | 2003/2004 |__________________________
               |           |           |   Экспорт  |   Импорт
__________________________________________________________________
Әзiрбайжан          2,4         1,9           -         0,6
Армения             0,4         0,3           -         0,1
Беларусь            6,1         5,2           -         0,6
Грузия              0,5         0,6           -         0,4
Қазақстан          16,0        14,5          5,5         -
Қырғызстан          1,7         1,8          0,04       0,2
Молдова             2,3         2,5           -         0,3
Россия             85,3        69,9           3         2-2,5
Тәжiкстан           0,5         0,8           -         0,4
Түркмения           2,1         1,8           -         0,1
Өзбекстан           5,1         5,2           -         0,4
Украина            36,3        24,5          0,5        3,0
Барлығы           159,0       129,0          9,04     8,1-8,6
__________________________________________________________________

      Қазақстандық астықты экспортқа шығарудың оң қарқындарымен қатар бiрқатар проблемалар да бар.
      Бiрiншiден, теңiз порттары тораптарына тiкелей шығу жолы болмағандықтан көлiктiк шығындар жоғары. Каспий маңындағы мемлекеттерге жатпайтын үшiншi елдерге экспортқа шығару Ақтау портындағы терминал арқылы тек Әзiрбайжан мен Иран арқылы транзиттi пайдаланғанда ғана мүмкiн болады. Волга-Дон каналының мүмкiндiгiн пайдалана отырып тiкелей экспортқа шығару мүмкiн емес және мына себептер бойынша кездейсоқ сипатта болуы мүмкiн:
      а) канал кеме қатынасы үшiн мамырдан бастап қыркүйек айы iшiндегi кезеңде ғана ашық (қалған уақытта Волга көлiнiң бассейнi қатып жатады);
      б) Каспий теңiзiнде және Волга-Дон каналы жүйесiнде қолданылып жүрген кемелер ашық мұхитта жүзуге арналмаған (тек каботаж).
      Екiншiден, қазақстан астығын сату импортшы елдердiң (Өзбекстан, Иран және басқалар) iшкi астық өндiрiсiн ұлғайту және өздерiнiң азық-түлiк қауiпсiздiгiн өздерi қамтамасыз ету секiлдi бiрбеткей беталысынан соң дәстүрлі сату рыноктарында сұраныстың қысқаруына кез болып отыр. Осыған байланысты кейiнгi жылдары аталған елдерге астықты экспортқа шығару өте қиынға түседi.
      Yшiншiден, экспортшылардың қызметiн қиындата түсетiн бiрқатар проблемалар бар. Атап айтқанда, нормативтiк базаның жетiлмегендiгi, оның iшiнде стратегиялық және инвестициялық жоспарлау, қазақстан астығының шектес мемлекеттердiң аумақтары арқылы транзитi кезiнде көлiктiк және порттық қызмет көрсетулердiң болжап бiлмейтiн тарифтерi, вагон паркiнiң тозуы мен жетiспеушiлiгi, экспорт кезiндегі ҚҚС-н қайтарудың кешiктiрiлуi.
      Сапаны бақылау жүйесi де жетiлдiрудi қажет етедi. Қазiргi кезде ол халықаралық стандарттарға толық сай келмейдi және оны әлемдiк астық рыногының талаптарына бейiмдеу қажет.
      Бұл контексте аталған проблемалар экспортшылардың тәуекелi мен шығындарынан жөнсiз асып түседi.
      Аса мол табиғи ресурстарға және өңдеуге жарайтын кең егiстiк жерлерге, сондай-ақ экологиялық таза топыраққа ие Қазақстанның өз астығының экспорттық әлеуетiн нығайтуға барлық мүмкiншiлiгi бар.
      Алайда, әлемдiк астық рыногында қалыптасқан жағдай Қазақстанның экспортер ел ретiнде экспортқа шығаруды ұлғайту жөнiнде аса белсендi iс-шараларды қолдануын талап етедi, ол үшiн мыналарды жасау қажет:
      бiрiншiден, көлiктiк-логистикалық инфрақұрылымды дамыту бойынша бiрқатар шараларды жүргiзу қажет. Атап айтқанда, Қара және Балтық теңiздерiнiң порттарынан астық терминалдарын сатып алу аса өзектi мәселелердiң бiрi болып қалады;
      екiншiден, мемлекеттiк деңгейде қазақстандық астық компанияларының оның iшiнде маркетинг, астық экспортын қаржыландыру мен сақтандыру желiсi бойынша қызметiн жүйелi қолдау бағдарламасын әзiрлеу қажет;
      үшiншiден, Корпорация шет елдерде өзiнiң өкiлдiктерiн ашу қажет деп есептейдi. Басқа ұлттық компаниялар өкiлдiктерiнiң жұмыс тәжiрибесi олардың қызметiнiң экономикалық жағынан да саяси жағынан да тиiмдiлiгi жоғары екендiгiн көрсетiп отыр.
      Өкiлдiктердi Мәскеуде, Ташкентте, Тегеранда, Лондонда және Пекинде, яғни Қазақстан үшiн стратегиялық мәнi бар және дәстүрлi әрiптестер елдерiнде ашу ұсынылып отыр. Өкiлдiктердi ашу Корпорацияға қазақстан астығының дәстүрлi импортшы елдердiң мемлекеттiк және коммерциялық сатып алушы ұйымдарымен өзара пайдалы ынтымақтастықты орнату және оны күшейту, теңiз порттарында астықты өткiзу мәселелерiн үйлестiру, қазақстан астығының презентацияларын өткiзу бойынша тұрақты жұмысты жүргiзуге мүмкiндiк бередi. Корпорация жоғарыда баяндалған жобаны жарғылық капиталды 85753 мың теңгеге ұлғайту жолымен республикалық бюджет қаржысы есебiнен жүзеге асыруды жоспарлап отыр;
      төртiншiден, "Қазақстан темiр жолы" ҰК ЖАҚ-тың астық тасушы вагондарын Корпорацияның меншiгiне беру үдерiсiн жеделдету қажет.
      Тұрақты түрде Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң патронаждығымен қазақстан астығын таныту-жарнамалау мақсатында Қазақстанда және шет елдерде PR науқандарын - яғни, симпозиумдар, көрмелер мен семинарлар өткiзу қажет.
      Аталған шараларды Корпорацияның тiкелей қатысу жолымен iске асыру қажет. Бұл ретте мемлекет өзiне анықтаушы рөлiн алуы тиiс.
      Түпкi нәтижесiнде аталған шаралар экономикалық жағынан астықты тиiмдi сатуға ғана мүмкiндiк берiп қоймайды, бiздiң әлеуеттi шет елдiк әрiптестерiмiз қазақстан астығының сапасына да бағасына да қанағаттанады. Сондай-ақ Қазақстанның әлемдiк астық рыногына үнемi қатысуы әлемдiк аренадағы елiмiздiң саяси мәртебесiне оң әсерiн тигiзедi.

       1.3. Корпорацияның өндiрiстiк-қаржылық қызметiн талдау

       1.3.1. 2001-2002 жылға арналған қаржы-экономикалық
              қызметiнiң қорытындысы және 2003 жылы
              күтiлетiн нәтижелер

      2001 жылы таза табыс 8708,2 млн.теңгенi құрайды, оның iшiнде:
      мемлекеттiк астық ресурстарын басқару бойынша табыстар - 8408,2 млн.теңге;
      дербес қаржы-шаруашылық қызмет бойынша табыстар - 300,0 млн.теңге.
      2001 жылы жалпы шығын 8519,6 млн.теңгені құрады, оның iшiнде мемлекеттiк астық ресурстарын басқару бойынша шығындар - 8281,2 млн.теңге;
      дербес қаржы-шаруашылық қызмет бойынша шығындар - 238,4 млн.теңге.
      2001 жылғы салық салынатын табыс 188,6 млн.теңгенi құрады.
      Табыс салығы бойынша шығындар 61,8 млн.теңгенi құрады.
      Таза табыс 126,7 млн.теңгенi құрады.
      2002 жылы жалпы табыс 11345,7 млн. теңгенi құрады, оның iшiнде:
      мемлекеттiк астық ресурстарын басқару бойынша табыстар - 6403,4 млн.теңге;
      дербес қаржы-шаруашылық қызмет бойынша табыстар - 4942,3 млн.теңге.
      2002 жылы жалпы шығын 10722,2 млн.теңгені құрады, оның iшiнде:
      мемлекеттiк астық ресурстарын басқару бойынша шығындар - 6384,1 млн.теңге;
      дербес қаржы-шаруашылық қызмет бойынша шығындар - 4338,1 млн.теңге, оның iшiнде әкiмшiлiк шығындар - 264,4 млн.теңге.
      2002 жылғы салық салынатын табыс 565,6 млн.теңгенi құрайды.
      Корпоративтiк табыс салығы бойынша шығындар 200,3 млн.теңгенi құрады.
      Таза табыс 365,4 млн.теңгені құрады.
      2002 жылы бюджетке 1887,78 мың теңге жер салығы, 3061,98 мың теңге мүлiк салығы, 1287,54 мың теңге көлiк салығы, 1455153,78 мың теңге ҚҚС, 27032,50 мың теңге әлеуметтiк салық, 18552,68 мың теңге жеке табыс салығы аударылды.
      2003 жылы 2002 жылдың қорытындылары бойынша Корпорация дивиденд түрiнде республикалық бюджетке 183,4 млн.теңге аударды, бұл 2001 жылғы көрсеткiштерден 9,4 есе көп.
      2001 жылмен салыстырғанда Корпорацияның таза табысы 2002 жылы 3 есеге өстi, бұл астықты сату, оның iшiнде тартылған қаржылар есебiнен сату көлемдерiн ұлғайтуға байланысты.
      2003 жылға 17663,4 млн. теңге мөлшерiнде жалпы табыс жоспарланды, оның iшiнде:
      мемлекеттiк астық ресурстары басқару бойынша жалпы табыс - 7043,6 млн.теңге;
      дербес қаржы-шаруашылық қызмет бойынша табыс - 10619,8 млн.теңге.
      2003 жылға 17211,4 млн.теңге мөлшерiнде жалпы шығын жоспарланды, оның iшiнде:
      мемлекеттiк астық ресурстарын басқару шығыны - 7026,5 млн.теңге;
      дербес қаржы-шаруашылық қызмет бойынша шығын - 10184,8 млн.теңге.
      2003 жылғы салық салынатын табыс - 452,0 млн.теңге мөлшерінде жоспарланып отыр.
      2003 жылы бюджетке 1208,11 мың теңге жер салығын, 2203,35 мың теңге мүлiк салығын, 1505,23 мың теңге көлiк салығын, 40564,0 мың теңге әлеуметтiк салық, 63401,74 мың теңге жеке табыс салығын аудару жоспарланып отыр.
      2003 жылы 316,4 млн.теңге мөлшерiнде таза табыс алу жоспарланып отыр. Оның iшiнде дербес қызметтен түскен таза табыс 304,5 млн.теңгенi, мемлекеттiк ресурстарды басқарудан түскен табыс 11,9 млн.теңге құрайды.
      Жалпы табыстар мен шығындардың болжамдық көрсеткiшiнiң өсуi 2003 жылы астықты сатып алу мен сату көлемдерiнiң өсуiне байланысты. "2003 жылғы егiннiң астығын сатып алудың кейбiр мәселелерi туралы" Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2003 жылғы 27 наурыздағы N 301  қаулысына сәйкес Корпорация тартылған кредиттiк ресурстар есебiнен 2,0 млн. тоннаға дейiнгi көлемде астық сатып алуды жүзеге асырды. Сондай-ақ iшкi және сыртқы рынокта сатылатын астық көлемi көбейдi. Соған орай шығындар көбейді: оның iшiнде сатылған өнiмдердiң өзiндiк құн, еңбекақы қоры, iссапар шығындары, байланыс қызметтерi, кеңселік және баспаханалық шығындар баптары бойынша. 2002 жылғы деректермен салыстырғанда 2003 жылы жоспарланған салық салынатын табыс пен корпоративтiк салықтардың азаюы мыналарға байланысты: экспортқа жiберiлетiн астық көлемiн ұлғайту жоспарланды, соған орай шығындар, оның iшiнде өнiмнiң өзiндiк құны мен оны сату бойынша шығындар өстi. Сонымен қатар, 2002 жылы мемлекеттiк ресурстарды басқару бойынша қаржылық шаруашылық қызметтiң нәтижелерi шығынды болды (1397,11 мың теңге), 2003 жылы жоспарланған таза табыс 11955,03 мың теңгенi құрайды, яғни өткен жылмен салыстырғанда 855%-ға өстi. 2002 жылы 2001 жылмен салыстырғанда табыстардың 30,29%-ға, шығындардың 25,86%-ғa өсуi байқалып отыр. Сондай-ақ 2002 жылы 365,4 млн.теңгенi құраған таза табыс 2001 жылмен салыстырғанда 188%-ға артты. Негiзгi көрсеткiштердiң өсуiне коммерциялық астық сатып алу ықпал еттi.

       1.3.2. Мемлекеттiк астық ресурстары

      "Астық туралы" 2001 жылғы 19 қаңтардағы Қазақстан Республикасының заңына сәйкес Қазақстан Республикасының мемлекеттiк астық ресурстары құрамына мыналар енедi:
      Мемлекеттiк азық-түлiктiк астық резервтерi;
      Мемлекеттiк тұқымдық астық ресурстары;
      Мемлекеттiк сатылатын астық ресурстары;
      Мемлекеттiк жемдiк астық ресурстары.
      2003 жылғы 1 қаңтарға Корпорация 1132,86 мың тонна көлемiнде мемлекеттiк астық ресурстарын қалыптастырды.
      Ескерту. "Астық туралы" Қазақстан Республикасы Заңының, "Мемлекеттiк астық ресурстарын қалыптастыру, сақтау және пайдалану ережесiн бекiту туралы" Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2001 жылғы 28 наурыздағы N 394  қаулысының негiзiнде мемлекеттiк астық ресурстарын есепке алу төрт түрде жүргiзiледi.
      Мемлекеттiк астық ресурстары негiзiнен Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгi мен Корпорация конкурстық негiзде таңдап алған 82 iрi астық қабылдау кәсiпорындарында орналастырылады.

Мемлекеттiк астық ресурстарын сақтайтын
элеваторлардың саны туралы ақпарат
(қағаз мәтінінен қараңыз)

      Мемлекеттiк астық ресурстарының сандық-сапалық сақталуына бақылауды жүзеге асыру бойынша жүктелген функциялар негiзiнде Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгi мен Корпорация уәкiлеттi астық қабылдау кәсiпорындарын тексерудi жүзеге асырудың тоқсан сайынғы кестесiн әзiрледi және бекiттi.

       1.3.3. Мемлекеттiк азық-түлiктiк астық резервi

      Соғыс, астық шығымсыздығы, зiлзала нәубаты және басқа да төтенше оқиғалар жағдайында мемлекеттiң азық-түлiктiк қамсыздығына сөзсiз кепiлдiк беруiн қамтамасыз ету үшiн мемлекеттiк азық-түлiктiк астық қоры құрылады, оның ең аз мөлшерi тауарлық рынокта тапшылық бола қалған жағдайда халықты астықпен және одан өңделген өнiмдермен қамтамасыз етуге кепiлдiк беруi тиiс.
      Бұл резерв 2003 жылғы 1 шiлдеде 500 мың тонна астық көлемiнде қалыптастырылды және Алматы, Ақмола, Ақтөбе, Қостанай, Солтүстiк Қазақстан, Қарағанды, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан және Қызылорда облыстарындағы 35 астық қабылдау кәсiпорындарында орналастырылған.
      Қалыптастырылған көлемнiң 5,8 мың тоннасы (1%) - 2000 жылғы егiннiң астығы, 55,2 мың тоннасы (11%) - 2001 жылғы егiннiң астығы және 439,0 мың тоннасы (88%) - 2002 жылғы егiннiң астығы.

2000-2002 ж-ғы егіннен құралған
мемлекеттік резервтiң құрылымы
(қағаз мәтінінен қараңыз)

      "Мемлекеттiк астық ресурстарын қалыптастыру, сақтау және пайдалану ережесiн бекiту туралы" 2001 жылғы 28 наурыздағы N 394 қаулысымен бекiтiлген Мемлекеттiк астық ресурстарын қалыптастыру, сақтау және пайдалану ережесiне сәйкес оларды сақтау және жыл сайын жаңартып отыру жүзеге асырылады.
      2002 жылы 047 "Мемлекеттiк астық қорларын сақтау" бағдарламасы бойынша оларды сақтауға республикалық бюджеттен 770,5 миллион теңге бөлiндi. 2002 жылдың iшiнде Корпорация мемлекеттік астық резервтерiн сақтау үшiн астық қабылдау кәсiпорындарына төлеуге 770,2 млн.теңгенi алды және игердi.
      Осы бағдарлама бойынша 2003 жылға Қазақстан Республикасы Ауылшаруашылық министрлiгiн жасаған 2003 жылғы 29 наурыздағы N ДЗ-5 шарттың негiзiнде 801,6 миллион теңге бөлу көзделген.

       1.3.4 Мемлекеттiк тұқымдық астық ресурстары

      Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң "Мемлекеттiк тұқымдық астық ресурстары туралы" 1999 жылғы 14 қыркүйектегi N 1390  қаулысына сәйкес Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлiгi мен Корпорация бiрiншi рет 100 мың тонна көлемiнде мемлекеттiк тұқымдық астық ресурстарын қалыптастырды. "Астық туралы" Қазақстан Республикасының  заңына сәйкес мемлекеттiк тұқымдық астық ресурстары Қазақстан Республикасының азық-түлiктiк қауiпсiздiгi мен жұмылдырушылық дайындығы мақсатында республиканың тұқымға деген қажеттiгiн нақты қамтамасыз етуге және астық өндiрiсiн тұрақты дамытуға арналған.
      Мемлекеттiк астық ресурстарын қалыптастыру, сақтау және пайдалану ережесiнiң талаптарына сәйкес тұқымдық астықтың пайдалану көлемi жыл сайын Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң қаулысымен анықталады және оларды тұқымдық несие түрiнде беру екiншi деңгейдегi банктердiң кепiлдiгi болған жағдайда қайтарылатын болып немесе Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң тиiстi шешiмi болған жағдайда қамтамасыз етудiң басқа түрлерiмен жүргізіледі.
      "2002 жылғы егiс жұмыстарын қамтамасыз ету үшiн мемлекеттің тұқымдық астық ресурстарын пайдалану туралы" 2002 жылғы 2 сәуiрдегi N 103 бұйрығының негiзiнде 2002 жылы 24,5 мың тонна көлемiнде тұқымдық несие берiлдi, оның iшiнде Ақмола облысына - 16,2 мың тонна, Қостанайға - 2,9 мың тонна, Солтүстiк Қазақстанға - 2 мың тонна, Шығыс Қазақстанға - 1,7 мың тонна және Ақтөбеге - 1,7 мың тонна.
      2003 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша мемлекеттiк тұқымдық астық ресурстарында 112,9 мың тонна болды, оның iшiнде:
      сортты тұқымдар - 103,7 мың тонна;
      тауарлық партияның тұқымдық материалы - 9,2 мың тонна.

Мемлекеттiк тұқымдық астық ресурстарының саны
(қағаз мәтінінен қараңыз)

       1.3.5 Мемлекеттiк жемдiк астық ресурстары

      Мемлекеттiк жемдiк астық ресурстары жемдiк астықтың мемлекеттік запасы болып табылады және мал шаруашылығы мен құс шаруашылығының азықтық қажеттiгiн қамтамасыз етуге арналған.
      Тиiстi жылға мемлекеттiк жемдiк астық ресурстарын қалыптастыру және пайдалану көлемi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң шешiмiмен анықталады.
      "2003 жылға мемлекеттiк астық ресурстары көлемiн және мемлекеттiк жемдiк және тұқымдық ресурстардың көлемдерiн белгiлеу туралы" Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2003 жылғы 24 ақпандағы N 187  қаулысына сәйкес 2003 жылға мемлекеттiк жемдiк астық ресурстарын қалыптастыру мен пайдалану көлемi 10 мың тонна көлемiнде көзделдi және олар Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгi анықтаған тiзбеге сәйкес ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге бөлiндi.
      Мемлекеттік жемдiк астық ресурстарын пайдалану банктiк кепiлдiктi тапсырған жағдайда жемдiк несие беру жолымен немесе сату жолымен жүзеге асырылады.

       1.3.6 Мемлекеттiк сатылатын астық ресурстары

      "Мемлекеттiк астық ресурстарын қалыптастыру, сақтау және пайдалану ережелерiн бекiту туралы" Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2001 жылғы 28 наурыздағы N 394 қаулысымен бекiтiлген Мемлекеттiк астық ресурстарын қалыптастыру, сақтау және пайдалану ережесiне сәйкес Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгi мемлекеттік сатылатын астық ресурстарын қалыптастыруды Корпорация арқылы Қазақстан Республикасының "Ауыл шаруашылығы өнiмiнiң жеке түрлерiн мемлекеттiк сатып алудың кейбiр мәселелерi туралы" Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2004 жылғы 27 наурыздағы N 371  қаулысымен бекiтiлген Астықты және оны сақтау мен тасу қызметтерiн мемлекеттiк сатып алуды ұйымдастыру мен өткізу ережелерiне сәйкес жыл сайын астық сатып алу жолымен жүзеге асырады.
      Мемлекеттік сатылатын астық ресурстары астықтың iшкi рыногын реттеуге, мемлекетаралық келiсiмдердiң орындалуын қамтамасыз етуге және мемлекеттiк азық-түлiктiк астық ресурстарын, мемлекеттiк жемдiк және тұқымдық астық ресурстарын толықтыру мен жаңалауға арналған.

       1.3.7 Астықты сатып алу

      1998 жылдан бастап Корпорация жыл сайын мемлекеттiк азық-түлiктiк астық қорын жаңарту және отандық ауыл шаруашылық тауарын өндiрушiлерді қолдау мақсатында мемлекеттiк астық сатып алуды жүргiзедi. Астықты сатып алу бағасы мен көлемi Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң шешімімен белгiленедi.
      2002 жылы мемлекеттiк сатып алумен қатар сырттан тартылған кредиттiк қаражаттар есебiнен 1 миллион тонна көлемiнде коммерциялық астық сатып алу жүргізілді.

Корпорация астығын сатып алу көлемiнiң динамикасы
(қағаз мәтінінен қараңыз)

Астықты мемлекеттiк сатып алу

      2002 жылы мемлекеттiк астық ресурстарына астық сатып алу "Мемлекеттiк азық-түлiктiк астық қорына 2002 жылғы егiннiң астығын мемлекеттiк сатып алу туралы" Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2002 жылғы 27 наурыздағы N 356  қаулысына сәйкес жүргiзiлдi. Бұл мақсатқа республикалық бюджеттен 5313,6 млн.теңге сомасында ақша қаржысы бөлiндi. Астықты сатып алу 2001 жылғыдай екi кезеңмен жүзеге асырылды: жеткiзiп беру шартының негiзiнде көктемгi-жазғы кезеңде қаржыландыру арқылы және күзде тiкелей сатып алу арқылы.
      Жеткiзiп беру шартының негiзiнде көктемгi-жазғы кезеңде астықты сатып алуды қаржыландыру екiншi деңгейдегi орнықты банктердiң кепiлдiктерiмен қамтамасыз етiледi. Астық сатып алудың осы бағдарламасы ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге ақша қаржысын ең қажеттi уақытта - жанар-жағар майды, тыңайтқыштарды, тұқымдық материалдарды, ауыл шаруашылығы техникасын, қосалқы бөлшектердi, басқа да тауарлық-материалдық ресурстарды сатып алу үшiн астықты егу мен жинау жұмыстарының алдында алуға және өндiрiлетiн өнiмнiң өзiндiк құнын төмендетуге және бiр-бiрiмен байланысты салалардың - ауыл шаруашылық химиясы мен ауыл шаруашылығы машинасын жасаудың дамуына жағдай жасауға мүмкiндiк бередi.
      2002 жылдың егiнiнен Корпорация барлығы 489,1 мың тонна астық сатып алды, оның iшiнде жұмсақ сортты бидай - 401,6 мың тонна, қатты сортты бидай - 22,5 мың тонна және арпа - 65 мың тонна.

Қазақстан Республикасы Yкiметінің 2002 жылғы
27 наурыздағы N 358 қаулысына сәйкес астық
сатып алуға қатысқан кәсiпорындар құрылымы

__________________________________________________________________
Кәсiпорын. |                  Оның iшiнде:
дардың саны|______________________________________________________
           |Шаруа қо.|Жауапкершілігі|Акционерлiк, Жабық  |Басқа.
           |жалықтары|    шектеулі  |акционерлiк қоғамдар|лары
           |         | серiктестiк  |                    |
__________________________________________________________________
    349        148         177                 7             17
__________________________________________________________________

                      (қағаз мәтінінен қараңыз)

Коммерциялық астық сатып алу

      "2002 жылғы егiннiң астығын сатып алудың кейбiр мәселелерi туралы" Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2002 жылғы 3 қыркүйектегi N 961  қаулысын орындау үшiн, сондай-ақ отандық тауар өндiрушiлердi қолдау және iшкi рынокта баға демпингiне жол бермеу мақсатында Корпорация 2002 жылғы егiннiң астығынан 1 млн. тоннаға дейiн сатып алуды жүзеге асырды. Астық сатып алуды қаржыландыру тартылған кредит ресурстарының есебiнен жүзеге асырылды.
      Астықты сатып алу сапалық көрсеткiштерге байланысты дифференциялдық баға бойынша жүргiзiлдi.

Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2002 жылғы
3 қыркүйектегi N 961 қаулысына сәйкес жұмсақ сортты
азық-түлiктiк бидайды сатып алудың бағасы мен көлемi
(қағаз мәтінінен қараңыз)

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2002 жылғы
3 қыркүйектегi N 961 қаулысына сәйкес маңыздылығы
(ұлпасы) бойынша жұмсақ сортты азық-түлiктiк
бидайды сатып алу көлемi
(қағаз мәтінінен қараңыз)

Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2002 жылғы
3 қыркүйектегi N 961 қаулысына сәйкес астық сатып
алуға қатысқан кәсiпорындар құрылымы

__________________________________________________________________
Кәсiпорын. |                  Оның iшiнде:
дардың саны|______________________________________________________
           |    ШҚ   |      ЖШС     |       АҚ, ЖАҚ    |Басқалары
__________________________________________________________________
    1156       717         378                28            33
__________________________________________________________________

                      (қағаз мәтінінен қараңыз)

2003 жылғы егiннен астық сатып алу

      Корпорация 2003 жылы 2,368 млн.тоннаға дейiнгi көлемде ауыл шаруашылығы дақылдарының астығын сатып алды.

I. Мемлекеттiк астық сатып алудың
көлемi және оны ұйымдастыру тәртiбi

      1. 2003 жылы 043 "Мемлекеттiк астық ресурстарын жаңарту үшiн сатып алуды қамтамасыз ету" бюджеттiк бағдарламасына сәйкес 5500,0 мың. теңге сомаға 368,2 мың тонна көлемiнде екi деңгейлi сұлба бойынша астық сатып алу жүргiзiлiп отыр:
      көктемгi-жазғы қаржыландыру жолымен:
      - 215,5 мың тоннаға дейiнгi көлемде жұмсақ азық-түлiктiк бидайды 3167,8 мың тонна сомаға;
      - 30,0 мың тоннаға дейiнгi қатты азық-түлiктiк бидайды 507,2 мың теңге;
      күзде тікелей сатып алу жолымен:
      - 121,7 мың тоннаға дейiнгi көлемде жұмсақ азық-түлiктiк бидайды 1789,7 мың теңге сомаға;
      - 1 мың тоннаға дейiнгi көлемде қытай бұршағының тұқымын 35,3 мың теңгеге.
      2. Көктемгi сатып алу шарттарын жасаған кезде кредиттiк қаржыларды алуға артықшылық құқығы мемлекеттiк астық сатып алу бағдарламасына бiрнеше рет және тиiмдi қатысқан және жоғары сапалы астық өндiрген шаруашылықтарға берiлдi.

II. Коммерциялық астық сатып алудың
көлемi және оны ұйымдастыру тәртiбi

      1. Корпорация өзiнiң ақша қаржысының және банктен тартылған кредиттердiң есебiнен 2003 жылғы егіннiң астығын коммерциялық сатып алу көлемiн 2,0 млн.тоннаға дейiн жеткiзудi жоспарлап отыр. Алға қойылған мiндеттердi жүзеге асыру үшiн 216 млн. АҚШ доллары қажет.
      2. Басқа ауыл шаруашылығы дақылдарын өндiруге жағдай жасау мақсатында коммерциялық астық сатып алу бағдарламасына арпа, күрiш және күнбағыс қосылды.
      3. Коммерциялық астық сатып алу екi кезеңмен жүзге асырылады: көктемгi-жазғы кезеңде Қазақстан Республикасының екiншi деңгейдегi банктерiнiң кепiлдiгiмен ақша қаржысымен қаржыландыру арқылы және күзде тiкелей сатып алу арқылы.

2003 жылғы егiннiң астығын көктемгi коммерциялық
сатып алуды қаржыландыру сұлбасы
(қағаз мәтінінен қараңыз)

      Корпорация 2004 жылы 2 млн.тоннаға дейiнгi көлемде коммерциялық астық сатып алуды жүзеге асыруды жоспарлап отыр. Сатып алуды қаржыландыру банк кредиттерi, облигацияларды орналастырудан түскен қаржылар есебiнен жүргiзу жоспарланып отыр. Бұл ретте кредиттiк кепiлдiктердi сатып алынатын астық, банктiк кепiлдiктер және экспорттық келiсiм-шарттар қамтамасыз етедi.
      4. Соңғы жылдары сыртқы рынокта астық сапасына деген талап бiршама өстi. Бәсекелестiк күресте экологиялық таза және жоғары сапалы астықты ұсынатын өндiрушiлер ұтады. Маңыздылығы (ұлпасы) 24%-дан кем бидайға деген сұраныс өте төмен. Сыртқы рынокта Қазақстанның ұстанған жолын сақтау және төмен сапалы астықты артық өндiру дағдарысын болдырмау үшiн астық рыногының барлық субъектiлерi сапалық көрсеткiштерге деген талаптардың жоғарылағаны туралы хабардар етiлдi.
      Коммерциялық астық сатып алулар үшiн сапалық көрсеткiштерге қарай азық-түлiктiк жұмсақ бидайға дифференциялдық баға белгiленедi: (маңыздылығы (ұлпасы) бойынша: 23-25, 26-27, 28 және одан жоғары, табиғи салмағы бойынша: 730, 770, 780 және одан жоғары, протеинi бойынша: 12, 13.5, 14.5 және одан жоғары) және сатып алу бағасы рынок конъюнктурасын ескергенде ыңғайлы болуы тиiс.
      5. Жыл сайын облыстық әкiмдермен бiрлесе отырып келешекте астық сатып алу бағдарламасына қосылуы мүмкiн жоғары сапалы жұмсақ және қатты бидайды, күрiштi, қытай бұршағын және басқа да дақылдарды егуге аса қолайлы аумақтарды анықтау мақсатында барлық аймақтарда шаруашылықтың егжей-тегжейлi мониторингi өткiзiледi. Қолдарында сүрi жерi, жоғары өнiмдердiң тұқымы бар және минералды тыңайтқыштарды сатушылармен шарт жасаған шаруашылықтар туралы ақпарат жиналады.

       1.3.8 Мемлекеттiк астық базалары

      "Азық-түлiк келiсiм шарт корпорациясы" жабық акционерлiк қоғамының кейбiр мәселелерi туралы" Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2003 жылғы 9 қыркүйектегi N 912  қаулысына сәйкес қазiргi кезде Корпорацияның теңгерiмiндегi 5 астық базасының мүлкiн тапсыру есебiнен Корпорацияның жарғылық қорын ұлғайту көзделiп отыр. Осы астық базалары сот тәртiбiмен мемлекеттiк астық ресурстарының жетiспеушiлiгін өтеу есебiмен және Корпорациясының алдындағы шарттық мiндеттемелерiн орындамағандықтан мемлекетке қайтарылған 5 астық базасының мүлкi базасында құрылды. (N 1 кестенi қараңыз).
                                                     N 1 кесте
__________________________________________________________________
Астық   |Жетiс. |Соттың шешiмi| Сотпен   |Актімен   |Сауда жолы.
базалары|пейтiн |             | анықтал. |Тапсырылды| мен сатып
        | астық,|             |  ды, тг  |          |  алынды
        |  тн.  |             |          |          |
__________________________________________________________________
АБ N 1     4907   14.07.1999ж.   22729900   22729900
АБ N 2    16704   25.06.1999ж.   219003664  116880512
АБ N 4     4000   05.04.1999ж.   46094716               43405440
АБ N 5   3280,8   30.06.2000ж.   53383860   29569086
АБ N 6     5082   28.06.2000ж.   101640400  9125054
Жиыны   33973,8                 442852560  178304552    43405440
__________________________________________________________________

      Осылай сот мемлекеттiң пайдасына сомасы 442,8 мың теңге сомасына 33,9 тонна көлемiндегі астық жетiспеушiлiгін анықтады, iс жүзiнде алыс-берiс актiсiмен берiлдi және мүлiк саудасы алаңында 221,7 мың теңгеге алынды.
      Астық базаларын Корпорацияға беру кезiнде астық базаларында 102,6 мың тонна астық сақтаулы болды. 1999 жыл мен 2003 жылғы 1 қаңтар аралығы кезеңiнде астық базалары 1017,8 мың тонна астықты, оның iшiнде 294,1 мың тонна мемлекеттік астықты қабылдады. 782,8 тонна, оның iшiнде 184,1 мың тонна мемлекеттiк астық тиелiп жiберiлдi. (N 2 кестенi қараңыз (астықты қабылдау), N 3 (астықты тиеу).

Астық базаларының астықты қабылдауы

                                               N 2 кесте (тонна)
__________________________________________________________________
Астық базалары | 1999 ж  | 2000 ж  | 2001 ж  | 2002 ж  |Барлығы
                | қабыл.  | қабыл.  | қабыл.  | қабыл.  |
                | данды   | данды   | данды   | данды   |
__________________________________________________________________
N 1 АБ барлығы:     56644     82956     92908     95852    328360
N 2 АБ барлығы:     69525     52845    237097    216150    575617
N 4 АБ барлығы:       -        3761     25774     15404     44938
N 5 AБ барлығы:       -        3300     27417     33478     64195
N 6 AБ барлығы:       -        4331       181       188      4700
Жиыны:             123169    147193    383377    361072   1017810
__________________________________________________________________

                                                N 3 кесте (тонна)
__________________________________________________________________
Астық базалары | 1999 ж  | 2000 ж  | 2001 ж  | 2002 ж  |Барлығы
                | тиелді  | тиелді  | тиелді  | тиелді  |
__________________________________________________________________
N 1 АБ барлығы:      9784     89323    33459      56023  188589
N 2 АБ барлығы:     72851    120228   153909     189419  536404
N 4 АБ барлығы:       -         785     5316      12907   19008
N 5 AБ барлығы:       -        2376     7573      25485   35434
N 6 AБ барлығы:       -         426     1483       1503    3412
Жиыны:              82635    213138   201737     285337  782847
__________________________________________________________________

      Мемлекеттiк астық базалары астықты қабылдауды, сұрыптауды, сақтауды және берудi қоса алғанда, қалыпты сақтауды қамтамасыз ету үшiн барлық технологиялық кешендi жүзеге асырады.
      Көрсетiлген іс-шараларды орындауға және көрсетiлетiн қызмет көлемі өсуіне байланысты астық базалары қызметкерлерiнiң саны да өстi. Егер Корпорация құрамына кiру сәтiнде астық қабылдау кәсiпорындары қызметкерлерiнiң саны 390 адам болса, ал 2003 жылғы 1 қаңтарда 484 адамға жеттi, астықты жаппай дайындау кезеңiнде 600 адамға дейiн жетедi.
      Корпорация астық қабылдау кәсiпорындарын теңгерiмiне қабылдағаннан кейiн астықты қабылдау, орналастыру, сақтау жағдайын жақсарту және оның сандық-сапалық сақталуын қамтамасыз ету жөнiндегi жұмыстарды үнемi жүргiзедi. Алға қойылған мiндеттердi орындау үшiн материалдық-техникалық базаларды нығайту және барлық астық базаларының мүлiктiк кешенiн қалпына келтiру жөнiндегi бiрiншi кезектегi iс-шаралар әзiрлендi және бекiтiлдi. (N 4 кестенi қараңыз).

       Астық базаларының өндiрiстiк-техникалық сипаттамасы
                                                         N 4 кесте
__________________________________________________________________
Астық |Жұмыс.|Элева.| Ыдыстың  |     Кептiру     |    Тазалау
база. |қа қо.| тор  | барлығы  |_________________|________________
лары  |сылған| түрі | мың тн.  |Астықты кептiргiш|  Сепаратор
      | жылы |      |__________|_________________|________________
      |      |      |Бар.|О.і  |Марка|саны|Сатып |Марка|саны|Сатып
      |      |      |лығы|Элев |     |    | алу  |     |    | алу
__________________________________________________________________
N 1 АБ  1979 ЛВС-4- 198,2 198,2 РД-     1   -     БЦС     1    -
             175-71             2/25
N 2 АБ  1956 ЛВ-3-   137   75   ДСП     1   -     БИС     7    4
             175                Цел-
                                50
N 4 АБ  1969 ЛВ-3-  46,4   46,4 ДСП     1   -     БИС     1    1
             176
N 5 АБ  1968 ЛВ-3-  84,5   46,5 Цел-50  1   -     БИС     1    -
             177
N 6 АБ  1954 Астық  19                  -   -     БИС     2    -
             қойма.
             лары
Барлығы             485,1  366,1                         12    5
__________________________________________________________________

      Кестенің жалғасы
__________________________________________________________________
Триерн блоктары|Автомобильден |Аумақтың жалпы|Кіре берістегі
               |жүкті түсіргіш|Ауданы, га    |т/ж жолдары км
__________________________________________________________________
        2             6             11,1              2,7
                     14             32,0              3,1
                      5             23,0              6,9
        2             7             14,9              3,5
                      3              3,5
        4            35             84,5              16,2
__________________________________________________________________

      N 1 және N 2 астық базаларында астықты есепке алуды жақсарту үшiн өлшейтiн шар