Байланыс формасы

Есеп саясатын бекіту туралы

Жаңартылған

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 7 қыркүйектегі N 444 Бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2010 жылғы 22 қыркүйекте Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне N 6505 болып енгізілді.

      Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінің 116-бабының 2-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      1. Қоса берілген Есеп саясаты бекітілсін.

      2. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Бухгалтерлік есептің, аудиторлық қызметтің әдістемесі департаменті (А.О. Төлеуов) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және заңнамада белгіленген тәртіппен ресми жариялануын қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрық 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді.

      Министр Б. Жәмішев

  Қазақстан Республикасы
Қаржы министрінің
2010 жылғы 7 қыркүйектегі
№ 444 бұйрығымен
бекітілген

Есеп саясаты
1. Кіріспе

      1. Есеп саясаты Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 3 тамыздағы № 393 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепті жүргізудің ережелеріне (Нормативтік құқықтық актілердің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6443 болып тіркелген) сәйкес әзірленген (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп ережесі).

      2. Есеп саясаты мемлекеттік мекемелерде қаржы есептілігін құрастырғанда және ұсынғанда қолданылатын, барлық мемлекеттік мекемелерге бірыңғай болып табылатын принциптерді, негіздерді, ережелерді, қағидалар мен практиканы қамтиды.

2. Бухгалтерлік есеп пен қаржы есептілігін жасаудың
принциптері мен негізгі сапалық сипаттамасы

      3. Есептеу және қызметтің үздіксіздігі бухгалтерлік есепті жүргізу мен қаржы есептілігін жасаудың принциптері болып табылады.

      4. Есептеу принципі төлем уақытына қарамастан, оларды жасау фактісі бойынша операция қорытындыларын танумен қамтамасыз етіледі.

      5. Қызметтің үздіксіздік принципі мемлекеттік мекеме көз жетерлік болашақта жұмыс істеуге ниеті бар екенін, қызмет ауқымын тарату немесе елеулі қысқарту қажеттігі болмайтындығын білдіреді.

      6. Түсініктілік, орындылық, сенімділік және салыстыруға келетіндік қаржы есептілігінің негізгі сапалы сипаттамасы болып табылады.

      Түсініктілік – қаржы есептілігінде ұсынылатын ақпарат пайдаланушыларға түсінікті болуы тиіс.

      Орындылық – шешім қабылдайтын пайдаланушылар үшін ақпарат орынды және оларға оқиғаны бағалауға көмектесуі, олардың өткен бағалауларын растайтын немесе түзететін болуы тиіс.

      Сенімділік – пайдаланушылар ақпаратты ақиқат сияқты қабылданғанда елеулі қателер мен бұрмалаулардың болмауы.

      Салыстыруға келетіндік - әр кезеңде және әртүрлі мемлекеттік мекемелерде ақпаратты салыстыру мүмкіндігінің болуы. Біркелкі операциялардың қаржылық нәтижелері барлық мемлекеттік мекемелерге бір болып табылады әдіснама бойынша есептеледі.

3. Қаржылық есептілік элементтері мен оларды тану

      7. Активтер, міндеттемелер және таза активтер/капитал қаржы жағдайын бағалауға байланысты қаржылық есептілік элементтері болып табылады.

      Активтерге өткен оқиғалар нәтижесінде мемлекеттік мекеменің бақылауындағы ресурстар жатқызылады, олардан болашақта экономикалық пайда немесе сервистік әлеует күтіледі.

      Мемлекеттік мекеменің реттелуі экономикалық пайданы немесе сервистік әлеуетті қамтитын ресурстардың шығып қалуына әкеп соқтыратын өткен оқиғалардан туындайтын елеулі міндеті міндеттеме болып табылады.

      Барлық міндеттемелерді алып тастағаннан кейін қалатын активтердегі үлес таза активтер/капитал болып табылады.

      8. Кірістер мен шығыстар қаржы қызметінің қорытындылары туралы есепте қызмет нәтижелерінің өлшемдеріне тікелей байланысты элементтері болып табылады.

      Активтердің қосылуы немесе өсімі нысанында есепті кезең ішінде экономикалық пайданың немесе сервистік әлеуеттің өсуі немесе капиталға қатысатын тұлғалардың жарналарына байланысты өсуден өзгеше таза активтердің/капиталдың өсуіне әкеп соғатын міндеттемелердің азаюы кірістер болып табылады.

      Активтердің азаюы немесе кетуі түрінде есепті кезең ішінде экономикалық пайданың немесе сервистік әлеуеттің азаюы немесе капиталға қатысатын тұлғалардың арасында бөлінуге байланысты азаюдан өзгеше таза активтердің/капиталдың азаюына әкелетін міндеттемелердің пайда болуы шығыстар болып табылады.

      9. Қаржы есептілігі элементтерінің анықтамасына жауап беретін бап, егер:

      1) бапқа байланысты кез келген болашақтағы экономикалық пайданы немесе сервистік әлеуетті мемлекеттік мекеме алады деген ықтималдық болса;

      2) сатып алуға арналған нақты шығындар немесе объектінің құны сенімді түрде өлшене алатын болса актив ретінде танылады.

      Қаржылық есептілік элементінің анықтамасына жауап беретін бап, егер:

      1) субъектінің өткен оқиғаның нәтижесінде қазіргі міндеттемелері бар болса;

      2) міндеттемені өтеу үшін өзінде экономикалық пайданы немесе сервистік әлеуетті қамтитын ресурстарды шығару талап етіледі деген ықтималдық бар болса;

      3) міндеттемені сенімді айқындау мүмкін болса, міндеттеме ретінде танылады.

      Ескерту. 9-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      10. Актив келесі кез келген критерийлерге сәйкес келген жағдайда айналымды ретінде жіктеледі:

      1) оның өткізілуі немесе сатылуы немесе қалыпты операциялық топтама барысында тұтыну үшін болжанады;

      2) ол негізінен сауда мақсатына арналған;

      3) есепті күннен кейінгі 12 ай ішінде оны сату болжанады;

      4) есепті күннен кейінгі ең болмағанда 12 айға оны айырбастауға немесе міндеттеме бойынша есептеу үшін қолдануға тыйым салынбаса, бұл ақшалай қаражаттар немесе ақша баламалары.

      Өзге активтер ұзақ мерзімді ретінде жіктеледі.

      11. Міндеттеме мына критерийлердің кез келгенін қанағаттандырғанда, қысқа мерзімді ретінде:

      1) оны өтеу қалыпты операциялық цикл шегінде жүргізу болжанған болса;

      2) ол негізінен сауда мақсатына арналған болса;

      3) ол есеп мерзімінен кейін 12 ай ішінде өтелуі тиіс болса;

      4) мемлекеттік мекеме есепті күннен кейінгі ең болмағанда, 12 айға міндеттемені өтеуді кейінге қалдырудың шартсыз құқығына ие болса жіктеледі.

      Өзге активтер ұзақ мерзімді ретінде жіктеледі.

      12. Есепті жылдың соңында ұзақ мерзімді берешек ұзақ мерзімді берешектің қысқа мерзімді (ағымдағы) бөлігін бөліп шығару мақсатымен қайта қаралады.

4. Қаржылық есептілік

      13. Мемлекеттік мекемелердің қаржылық есептілікті жасауы және беруі бекітілген нысандарға және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 8 шілдедегі № 325 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6352 болып тіркелген) Қаржы есептілігін жасаудың және ұсынудың ережесіне сәйкес жүзеге асырылады.

      Бюджеттік бағдарламалар әкiмшiлерiнің шоғырландырылған қаржылық есептілікті жасауы және ұсынуы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2013 жылғы 30 қазандағы № 500 бұйрығымен бекітілген Бюджеттік бағдарламалар әкiмшiлерiнің және бюджеттi атқару

      жөнiндегi жергілікті уәкiлеттi органдардың шоғырландырылған

      қаржылық есептілікті жасау ережесіне (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8913 болып тіркелген) сәйкес жүзеге асырылады.

      Ескерту. 13-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Премьер-Министрінің Орынбасары - ҚР Қаржы министрінің 16.06.2014 № 275 бұйрығымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      14. Жылдық қаржылық есептілік үшін есепті кезең қаржы жылы болып табылады.

      Қайта құрылған мемлекеттік мекеме үшін бірінші есептілік жыл оның мемлекеттік тіркеу кезінен сол жылдың 31 желтоқсанын қоса алғандағы кезден басталады.

      Жылдық қаржылық есептілік есептіден кейінгі жылдың

      1 қаңтарындағы жағдай бойынша жасалады. Жарты жылдық қаржылық есептілік ағымдағы қаржы жылының 1 шілдесіндегі жағдай бойынша жасалады.

      Қаржылық есеп беру Қазақстан Республикасының ұлттық валютасында ұсынылады.

      Ескерту. 14-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Премьер-Министрінің Орынбасары - ҚР Қаржы министрінің 16.06.2014 № 275 бұйрығымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

5. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру

      15. Республикалық және жергілікті бюджеттер есебінен ұсталатын мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепті жүргізудің тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесімен және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 15 маусымдағы № 281 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілердің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6314 болып тіркелген) Мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебі шоттарының жоспарына (бұдан әрі - Шоттар жоспары) сәйкес жүзеге асырылады.

      16. Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісім бойынша өз жүйесінің мемлекеттік мекемелерінде олардың қызметінің ерекшелігін ескере отырып және мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп жүргізуді және осы есеп саясатын сақтай отырып, бухгалтерлік есеп жөніндегі жалпы ережелерді қолдану тәртібі туралы нұсқаулар беруі мүмкін.

      Мемлекеттік мекеме бухгалтерлік есепті Бухгалтерлік есеп ережесіне сәйкес бухгалтерлік есептің мемориалдық-ордерлік нысаны бойынша жүзеге асырады.

      Ескерту. 16-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Премьер-Министрінің Орынбасары - ҚР Қаржы министрінің 16.06.2014 № 275 бұйрығымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

6. Ақша қаражаттары мен олардың баламалары

      17. Мемлекеттік мекемелермен ақшалай қаражаттарды қолдану қатаң мақсатты тағайындау бойынша жүзеге асырылады. Ағымдағы қаржы жылының 31 желтоқсанының аяғына дейінгі мерзімді қоса алғандағы қолданылмаған жоспарлы тағайындаулардың қалдықтары жойылады. Мемлекеттік мекеме тура әдісті қолдана отырып, қаржыландыру көздері бойынша мемлекеттік мекеменің ақшалай қозғалысы туралы есепте операциялық қызметтен ақшалай қаражаттарының қозғалысы туралы деректерді ұсынады.

      18. Мемлекеттік мекемеде ақша қаражатын және олардың баламаларын есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Ақша қаражатын және олардың баламаларын есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

7. Қаржы инвестициялары

      19. Қаржылық инвестициялар (квазимемлекеттік сектор субъектілеріне инвестициялардан басқа) бастапқы танылған кезде қаржылық нәтиже арқылы әділ құны бойынша есепке алынбайтын қаржылық актив жағдайында осы қаржылық активті сатып алумен тікелей байланысты мәміле бойынша шығындарды қосқанда әділ құны бойынша бағаланады.

      Ескерту. 19-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      20. Кейіннен бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі:

      1) қаржылық нәтижені танығанда әділ құны бойынша ескерілетін қаржы инвестициялары;

      2) таза активтерді\капиталды танығанда әділ құны бойынша – сатуға қолда бар қаржы инвестицияларының таза активтерді\капиталды;

      3) пайыздың тиімді мөлшері әдісін қолдану арқылы амортизацияланған құн бойынша – өтегенге дейін ұсталатын қаржы инвестициялары;

      4) квазимемлекеттік сектор субъектілеріне қаржылық инвестициялар – нақты жұмсалған шығындар (өзіндік құны) бойынша;

      5) бюджеттік кредиттеу бойынша берілген қарыздар – өзіндік құны бойынша.

      Ескерту. 20-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      21. Белсенді нарық болмаған жағдайда үлестік құралдарға қаржылық инвестициялар құнсызданудан болған шығындарға шегерім жасалғаннан кейін өзіндік құны бойынша ескеріледі.

      Ескерту. 21-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      22. Мемлекеттік мекемелердің қаржы инвестициялары мен қаржы міндеттемелерін есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Қаржы инвестициялары мен қаржы міндеттемелерін есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

8. Дебиторлық берешек

      23. Нысаналы трансферттер бойынша дебиторлық берешектің сомалары қаражаттардың мақсатты қолдануы бойынша есептерді ұсынғанға дейін төменде тұрған бюджеттерге аударған кезден бастап бюджеттік бағдарламалардың әкімшілерінің есебінде танылады.

      23-1. Салық түсімдері бойынша төлеушілермен есеп айырысу бойынша дебиторлық берешек сомалары салықтың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің түсуін қамтамасыз ету саласындағы басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік органға (бұдан әрі – уәкілетті орган) басқа да мемлекеттік мекемелерді, заңды және жеке тұлғаларды қоса алғанда басқа тұлғалардан тиесілі, шаруашылық операциялар мен бюджетке түсетін салық түсімдері операцияларын есепке алу салдарынан пайда болған сома ретінде уәкілетті органның есебінде танылады.

      Салықтық емес түсімдер, негізгі капиталды сатудан, мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер және Ұлттық қордан бюджетке түсетін трансферттер түсімдері бойынша төлеушілермен есеп айырысу бойынша дебиторлық берешек сомалары бюджетке түсетiн түсiмдердiң алынуына, артық (қате) төленген салықтық емес түсiмдер, негiзгi капиталды сатудан түсетiн, мемлекеттiң қаржы активтерiн сатудан түсетiн түсiмдер сомаларының бюджеттен қайтарылуына және (немесе) есепке алынуына жауапты уәкiлеттi орган ретінде Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігіне (бұдан әрі – ҚР ҚМ) басқа да мемлекеттік мекемелерді, заңды және жеке тұлғаларды қоса алғанда басқа тұлғалардан тиесілі, шаруашылық операциялар мен салықтық емес түсімдер, негізгі капиталды сатудан түсетін, мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер мен Ұлттық қордан республиқалық бюджетке түсетін трансферттер түсімдері операцияларын есепке алу салдарынан пайда болған сома ретінде ҚР ҚМ есебінде танылады.

      Ескерту. 8-тарау 23-1-тармақпен толықтырылды – ҚР Қаржы министрінің 13.01.2017 № 15 (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      24. Әдеттегі операциялық цикл шеңберінде тіпті олардың есепті күннен бастап он екі айдың ішінде өтелуі күтілмесе де, дебиторлық берешек (атап айтқанда, сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің, қызметкерлердің алатын сыйақылары бойынша) айналым активтеріне жатады.

      Ескерту. 24-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      25. Зейнетақы мен әлеуметтік жәрдемақыны төлеуге бағытталған қаражаттар зейнетақы төлеу бойынша Мемлекеттік Орталыққа аударған сәттен бастап жеке тұлғаларға зейнетақы мен әлеуметтік жәрдемақыны төлеу туралы есептердің негізінде есептен шығарғанға дейін халықты әлеуметтік қорғау саласында реттеуді жүзеге асыратын мемлекеттік органда көрсетіледі.

      26. Мемлекеттік мекеме дебиторлармен есептеулерді түгендеу нәтижелері бойынша есеп кезеңінің соңында сатушылар мен тапсырыс берушілердің шарттары бойынша күмәнді берешектерді өндіріп алу жөніндегі жұмыс нәтижелерін ескере отырып, түгендеу комиссиясының актісіне сәйкес қабылданған мемлекеттік мекеме басшысының шешімі негізінде:

      1) төлеу мерзімінің өтуі туындаған кезде күмәнді борыштар бойынша резервтер құрады:

      180 күннен 1 жылға дейін - берешек сомасынан 50% көлемінде;

      1 жылдан асқанда - берешек сомасынан 100% көлемінде.

      Кейіннен күмәндіге жататын дебиторлық берешекті қайтару жүзеге асырылса, онда күмәнді дебиторлық берешек бойынша резервтерді құру жөніндегі бұрын танылған шығынды қалпына келтіру керек;

      2) мынадай:

      өндіріп алудан сот бас тартқан, оның ішінде талап арыздың мерзімі өтіп кету себебі бойынша;

      оның мүлкінің жетпеуіне байланысты борышкерді жойғанда, сондай-ақ таратушы балансты бекіткенге дейін кредитормен шағымдалмағанда қанағаттандырылмаған;

      борышкердің қайтыс болуына байланысты міндеттеме тоқтаған жағдайда, егер орындау борышкердің жеке қатысуынсыз жүргізіле алмаса немесе міндеттеме өзге жағдаймен борышкердің тұлғасымен байланысты болса өндіріп алуға үмітсіз дебиторлық берешекті есептен шығарады.

      Ескерту. 26-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      27. Бюджеттік төлемдер, бюджетпен есеп айырысу, сатушылар мен тапсырыс берушілер, ведомстволық есеп айырысулар бойынша дебиторлық және кредиторлық берешекті есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Дебиторлық және кредиторлық берешекті есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

9. Қорлар

      28. Қорлар бастапқы танылғанда, жас төлдің төлдеуі мен салмақ өсімін қоспағанда, олардың кіріске жазылуы жоспарланған өзіндік құн бойынша жүзеге асырылатын, олардың нағыз орны мен жағдайына қорлар келтіру үшін тартылған сатып алуға, қайта өндіруге және өзге де шығындарды қамтитын олардың нақты өзіндік құны бойынша көрсетіледі.

      29. Басқа мемлекеттік мекемеден алынған қорлар тапсыратын мемлекеттік мекеме қорларының баланстық құны бойынша танылады. Мемлекеттік мекемелермен өтеусіз негізде үшінші тараптардан алынған қорлардың өзіндік құны болып оларды алған күнгі қорлардың әділ өзіндік құны танылады.

      30. Ақысыз бөліп беру немесе номиналдық құны бойынша бөліп беру, өндіру процесінде ақысыз бөліп беру немесе номиналдық құны бойынша бөліп беруге жататын тауарларды тұтыну үшін сақталатын қорлар өзіндік құн мәндерінің ең азы бойынша және ағымдағы қалпына келтіру құны бойынша бағаланады. Қалған қорлар екі мәннің ең азы бойынша: өзіндік құны және таза сатылу құны бойынша бағаланады.

      Ескерту. 30-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      31. Қорларды сатудан, алмастырудан немесе беруден кейін олар есепке алынған сома тиісті табыс танылған кезеңде шығыс ретінде танылады. Егер осыған байланысты табыс жоқ болса, тауарлар берілген немесе қызметтер көрсетілген кезде шығыстар танылады.

      Ескерту. 31-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      32. Теңгерімнен қорларды есептен шығару таңдау бойынша мынадай:

      1) ерекшелікті сәйкестендіру;

      2) орташа өлшем құны әдістерін қолдана отырып жүргізіледі.

      Ескерту. 32-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Премьер-Министрінің Орынбасары - ҚР Қаржы министрінің 16.06.2014 № 275 бұйрығымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      33. Қорларды есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Қорларды есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

10. Негізгі құралдар

      34. Негізгі құралдардың объектісі бастапқы танылғанда өзіндік құны бойынша, яғни нақты шығындары бойынша көрсетіледі.

      Мемлекеттік мекеме басқа мемлекеттік мекемеден алынған негізгі құралдардың өзіндік құны ретінде негізгі құралдардың тапсырылатын баланстық құнын таниды. Үшінші тараптан қайтарусыз негізде мемлекеттік мекемемен алынған негізгі құралдардың өзіндік құны болып негізгі құралдардың түсу күніндегі әділ құны танылады.

      35. Негізгі құралдардың келесі есебін мемлекеттік мекеме нақты шығындар бойынша есептеу моделін қолдана отырып жүзеге асырады: актив ретінде бастапқы танылғаннан кейін негізгі құралдар объектісін есепке алу оның кез келген амортизациясын немесе құнсызданудың нәтижесінде кез келген жинақталған шығындарды алып тастағанда оның өзіндік құны бойынша жүргізіледі.

      36. Негізгі құралдардың алғашқы құнының өзгеруі Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешіміне сәйкес жүргізілетін активтерді бағалау жағдайларында рұқсат етіледі.

      37. Объектінің техникалық жәй-күйін сақтап қалу мақсатында жүргізілетін ағымдағы жөндеуге арналған негізгі құрал объектілеріне қызмет көрсетуге және негізгі құралдарды пайдалануға арналған шығындар бастапқы құнды ұлғайтпайды, ал олардың пайда болу кезінде ағымдағы шығыстар ретінде танылады.

      Негізгі құрал объектілерін салып бітіру, жабдықтап бітіру немесе реконструкциялау бойынша жұмыстарды жүргізу кезіндегі мемлекеттік мекеменің шығындары олардың құнын ұлғайтады. Кейін күрделі салымдардың нәтижесінде негізгі құралдар объектілерінің баланстық құнын ұлғайту, егер бастапқы бағаланған нормалардан артық болашақтағы экономикалық пайда мемлекеттік мекемеге түскен жағдайда жүргізіледі.

      Болашақ экономикалық пайданы (күрделі салымдар) ұлғайтатын шығындардың мысалы:

      оның қуаттылығын арттыруды қоса алғанда, пайдалы қолданылу мерзімін ұзарту үшін негізгі құрал объектісін түрлендіруге;

      өнім сапасын елеулі жақсартуға қол жеткізу үшін машиналардың бөлшектерін жетілдіруге;

      бұрын бағаланған шығындарды елеулі қысқартуға мүмкіндік беретін жаңа өндірістік процестерді енгізуге жұмсалатын шығындар болып табылады.

      Ескерту. 37-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      38. Аяқталмаған құрылыс нақты шығындар бойынша өлшенеді.

      Аяқталмаған және аяқталған, бірақ пайдалануға тапсырылмаған құрылыс және реконструкциялау объектілері бойынша шығындар келесі жылдың балансына ауысады. Пайдалануға тапсырылған және аяқталған құрылыстың объектілері қабылдау актілері негізінде оларға жүргізілген шығындардың толық көлемінде ұзақ мерзімді активтерді есепке алу шотына жатқызылады.

      39. Мемлекеттік мекеме Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің "Мемлекеттiк мекемелерде бухгалтерлiк есеп жүргiзу ережесiн бекiту туралы" 2010 жылғы 3 тамыздағы № 393 бұйрығымен бекітілген (Нормативтiк құқықтық актілерді мемлекеттік тiркеу тiзiлiмiнде № 6443 болып тіркелген) (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп қағидалары) амортизацияның жылдық нормаларын қолдана отырып, біркелкі есептеу әдісі бойынша негізгі құралдардың амортизациясын ай сайын есептейді.

      Сатып алынған негізгі құралдардың амортизациясын есептеу мынадай:

      1) монтаж жүргізу талап етілмесе, сатып алулар;

      2) егер монтаж өткізу керек болса, пайдалануға енгізу есептеу айының 1-інен бастап жүргізіледі.

      Шығып қалған негізгі құралдардың амортизациясын есептеу негізгі құралдар объектісінің шығып қалған айынан, айдың 1-нен тоқтатылады.

      Ескерту. 39-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді); 10.02.2016 № 59бұйрықтарымен.

      40. Мемлекеттік мекеменің негізгі құралдарының таратушы құны нөлге тең.

      Негізгі құралдың құнынан 100% асқан амортизацияға есептеу жүргізілмейді. Әрі қарай пайдалануға жарамды, негізгі құралдар объектілерінің құны 100% көлемде жинақталған амортизация толық тозу себебі бойынша есептен шығаруға негіз бола алмайды.

      41. Негізгі құралдың объектісі тұрып қалса немесе белсенді қолданылмаса және шығып қалу үшін ұсталынса, амортизация толық амортизацияланғанға дейін тоқтатылмайды.

      42. Негізгі құралдарды түгендеу мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептілігі саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      Негізгі құралдар құнының құнсыздану есебі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Активтердің құнсыздануы" бөлімінің қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      Ескерту. 42-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      43. Негізгі құралдарды баланстан шығару мемлекеттік мүлікті басқару және мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептілігі саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      Мемлекеттік мүлікті басқару саласында негізгі құралдардың есептен шығарылуы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      44. Мемлекеттік мекеме негізгі құралдардың объектілерін Бухгалтерлік есеп ережесінің "Негізгі құралдарды есепке алу тәртібі" бөлімінің қағидаларына сәйкес ескереді.

11. Инвестициялық жылжымайтын мүлік

      45. Инвестициялық жылжымайтын мүлiк бастапқы танылғанда өзiндiк құн бойынша, яғни нақты шығындар бойынша көрсетіледі.

      Егер объектінің бөлігі жалақы алу үшін немесе капиталды өсіру үшін қолданылса, ал бөлігі – әкімшілік мақсаттарға, онда объектінің мұндай бөліктері бір-біріне қатыссыз іске асырылуы мүмкін болса, мемлекеттік мекеме объектінің көрсетілген бөліктерін бөлек-бөлек ескереді. Егер де объект бөліктерін жеке-жеке іске асыру мүмкін болмаса, онда объект инвестициялық жылжымайтын мүлік болып, тек оның анағұрлым бөлігі әкімшілік мақсаттарға ғана арналады.

      46. Инвестициялық жылжымайтын мүлікті келесі есепке алуды мемлекеттік мекеме нақты шығындар бойынша модельді қолдана отырып жүзеге асырады: актив ретінде танылғаннан кейін инвестициялық жылжымайтын мүлік объектісін есепке алу кез келген жинақталған амортизацияны және шығындардың құнсыздануы нәтижесінде жинақталған кез келген оның өзіндік құны бойынша жүргізіледі.

      47. Мемлекеттік мекеме Бухгалтерлік есеп қағидаларымен бекітілген негізгі құралдар үшін амортизацияның жылдық нормаларын қолдана отырып ай сайын инвестициялық жылжымайтын мүліктің амортизациясын біркелкі есептеу әдісімен есептейді.

      Ескерту. 47-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 10.02.2016 № 59 бұйрығымен.

      48. Инвестициялық жылжымайтын мүліктің таратушы құны нөлге тең.

      Инвестициялық жылжымайтын мүліктің құнынан 100% асқан амортизацияға есептеу жүргізілмейді.

      49. Инвестициялық жылжымайтын мүліктің объектісі тұрып қалғанда немесе белсенді қолданылмаса және шығып қалу үшін ұсталынса, амортизация толық амортизацияланғанға дейін тоқтатылмайды.

      50. Есеп жылының соңында өткізілген түгендеу қорытындылары бойынша, бюджеттік бағдарламалар әкімшілерімен келісілген, мемлекеттік мекеме басшысы бұйрығына сәйкес құрылған түгендеу комиссиясының актісі негізінде егер орны толтырылатын құн осы активтің баланстық құнынан төмен болса, есепте инвестициялық жылжымайтын мүлік объектісінің құнсыздану фактісі жазылады. Түгендеу актісінде құнсызданудың себептері көрсетілу тиіс.

      Негізгі инвестициялық жылжымайтын мүліктерді түгендеу мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептілігі саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      Активтер құнының құнсыздану есебі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Активтердің құнсыздануы" бөлімінің қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      51. Инвестициялық жылжымайтын мүлік санатына ауыстыру немесе одан алып тастау тек оны қолдану тағайындауы өзгергенде жүргізіледі. Инвестициялық жылжымайтын мүлікті негізгі құралдар немесе қорлар не керісінше санатқа ауыстыру ауыстырылатын объектілердің баланстық құнын өзгертусіз жүргізіледі.

      Ескерту. 51-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      52. Негізгі инвестициялық жылжымайтын мүліктерді мемлекеттік мүлікті басқару және мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептілігі саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      53. Инвестициялық жылжымайтын мүлікті есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Инвестициялық жылжымайтын мүлікті есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

12. Биологиялық активтер

      54. Бастапқы тану кезінде және әрбір есеп кезеңінде биологиялық актив сатуға қосымша шығындарды есептемегенде әділ құны бойынша өлшенеді.

      Нарықтық баға немесе басқа да құн көрсеткіштері болмаған жағдайда биологиялық активті жинақталған амортизация мен оның құнсыздануынан шығындарды алып тастағандағы өзіндік құн бойынша бағалаған жөн (нақты шығындар бойынша есептеу моделі).

      55. Биологиялық активтерді сату не тапсыру негізгі құралдармен жүргізілетін операцияларға ұқсас ескеріледі.

      Малдың құны сойғанда алынған өнімді кейіннен кіріске жазу арқылы есептен шығарылады.

      56. Негізгі биологиялық активтерді түгендеу мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептілігі саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      57. Биологиялық активтер мен ауыл шаруашылығы өнімдерін есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Биологиялық активтерді есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

13. Материалдық емес активтер

      58. Материалдық емес активтер бастапқыда нақты баға бойынша, яғни нақты шығындар бойынша танылады.

      Мемлекеттік мекеме материалдық емес активтердің құны ретінде басқа мемлекеттік мекемеден алынған материалдық емес активтердің тапсырылатын баланстық құнын таниды. Үшінші тараптан өтеусіз негізде мемлекеттік мекемемен алынған материалдық емес активтердің өзіндік құны болып материалдық емес активтерді алу күніндегі әділ құны танылады.

      59. Мемлекеттік мекемемен материалдық емес актив құрылғанда:

      1) зерттеу кезеңінде ғылыми әзірлемелер бойынша шығындар үнемі шығындар болып танылады;

      2) әзірлеу сатысындағы ғылыми әзірлемелер бойынша жұмыстарға арналған шығындар активтерді танудың критерийлеріне сәйкес келген кезде күрделі салымдар есебінің шотына жатқызылады.

      Ескерту. 59-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      60. Күрделі салымдар нақты шығындар бойынша өлшенеді.

      Аяқталмаған және аяқталған, бірақ ғылыми әзірлемелердің қабылданбаған нәтижелері бойынша күрделі шығындар келесі жылдың балансына ауысады.

      Ғылыми жұмыстардың аяқталған және қабылданған қорытындылары қабылдау актілері негізінде тану критерийлерін сақтағанда материалдық емес есептің шотына жатады. Материалдық емес активтер тану критерийлеріне сәйкес болмаған жағдайда шегілген шығындар шығыстарға жатқызылады.

      61. Материалдық емес активті кейіннен есепке алу нақты шығындар жөніндегі есептеу моделі бойынша: жинақталған амортизацияны және құнсызданудан жиналған шығындарды алып тастағанда өзіндік құн бойынша жүргізіледі.

      62. Мемлекеттік мекеме Бухгалтерлік есеп қағидаларымен бекітілген негізгі құралдар үшін амортизацияның жылдық нормаларын қолдана отырып ай сайын материалдық емес активтердің амортизациясын біркелкі есептеу әдісімен есептейді.

      Ескерту. 62-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 10.02.2016 № 59 бұйрығымен.

      63. Материалдық емес активтің жойылу бағасы нөлге тең.

      Материалдық емес активтің құнынан 100% асқанда амортизацияны есептеу жүргізілмейді.

      64. Есеп жылының соңында өткізілген түгендеу қорытындылары бойынша, бюджеттік бағдарламалар әкімшілерімен келісілген, мемлекеттік мекеме басшысы бұйрығына сәйкес құрылған түгендеу комиссиясының актісі негізінде, егер орны толтырылатын құн осы активтің баланстық құнынан төмен болса, есепте материалдық емес активтің құнсыздану фактісі жазылады. Түгендеу актісінде құнсыздану себептері көрсетіледі.

      Негізгі материалдық емес активтерді түгендеу мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептілігі саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      65. Материалдық емес активтерді есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Активтердің құнсыздануын есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

      Материалдық емес активтер құнының құнсыздануын есепке алу Бухгалтерлік есеп ережесінің "Активтердің құнсыздануы" бөліміне сәйкес жүзеге асырылады.

      66. Негізгі материалдық емес активтерді мемлекеттік мүлікті басқару және мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептілігі саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

14. Қаржылық міндеттемелер

      67. Қаржылық міндеттемелер бастапқы танылған кезде қаржылық нәтиже арқылы әділ құны бойынша есепке алынбайтын қаржылық міндеттеме жағдайында осы қаржылық міндеттемені сатып алумен тікелей байланысты мәміле бойынша шығындарды қосқанда әділ құны бойынша бағаланады.

      Ескерту. 67-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      68. Мемлекеттік мекеме бастапқы танығаннан кейін қаржылық міндеттемелер ескерілген қаржылық нәтижеге арналған қаржылық міндеттемелерді қоспағанда пайыздың тиімді ставкасы әдісін пайдалана отырып амортизациялық құны және алынған қарыздар бойынша бағаланады. Алынған қарыздарды есепке алу өзіндік құны бойынша және/немесе номиналдық құны бойынша жүргізіледі.

      Ескерту. 68-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      69. Мемлекеттік мекеме қаржылық міндеттемені (немесе қаржылық міндеттеменің бөлігін) ол толық өтелгенде, яғни шартта көрсетілген міндеттеме орындалғанда, жойылғанда немесе қызмет ету мерзімі өтіп кеткенде есептен шығарып тастайды.

      70. Қаржылық міндеттемелерді есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Қаржы инвестициялары мен қаржы міндеттемелерін есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

15. Кредиторлық берешек

      71. Мемлекеттік мекеме салықтар мен басқа да төлемдер сомаларын есептеуді Қазақстан Республикасының салықтық заңнамасына сәйкес жүзеге асырады.

      Жалақы және басқа операциялық шығындар сияқты қысқа мерзімді міндеттемелер мемлекеттік мекеменің операциялық циклында пайдаланылатын айналым капиталының бір бөлігін құрайды. Мұндай операциялық баптар, тіпті егер оларды есепті күннен бастап он екі айдан астамнан кейін өтеуге жатса да қысқа мерзімді міндеттемелер ретінде жіктеледі.

      Ескерту. 71-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      71-1. Салық түсімдері бойынша төлеушілермен есеп айырысу бойынша кредиторлық берешек сомалары уәкілетті орган заңды және жеке тұлғаларға төлеуі тиіс, бюджетке салық түсімдері бойынша операциялардың салдарынан пайда болған сома ретінде уәкілетті органның есебінде танылады.

      Салықтық емес түсімдер, негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер мен Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан түсетін трансферттер түсімдері бойынша төлеушілермен есеп айырысу бойынша кредиторлық берешек сомалары ҚР ҚМ заңды және жеке тұлғаларға төлеуі тиіс, салықтық емес түсімдер, негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер мен Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан республиқалық бюджетке түсетін трансферттер түсімдері бойынша операциялардың салдарынан пайда болған сома ретінде ҚР ҚМ есебінде танылады.

      Ескерту. 15-тарау 71-1-тармақпен толықтырылды – ҚР Қаржы министрінің 13.01.2017 № 15 (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      72. Мемлекеттік мекеменің басшысы Есеп айырудың түгендеу актісі дебиторлармен және кредиторлармен Есеп айырудың актісіне анықтама сондай-ақ Түгендеу комиссиясының хаттамасы негізінде кредиторлық берешекті есептен шығару туралы бюджеттік бағдарламалардың әкімшісіне ол туралы он күннің мерзімінде хабарлай отырып шешім қабылдайды.

      Түгендеу комиссиясының актісіне сәйкес мемлекеттік мекеме басшысының қабылданған шешімі негізінде мемлекеттік мекеме есеп жылының соңында өндіріп мүмкін емес кредиторлық берешекті есептен шығарады:

      1) кредитор жойылған жағдайда;

      2) егер қарыздан босату туралы шешім кредитор мүлігінің иесімен немесе соған уәкілетті тұлғамен қабылданған жағдайда кредитормен берешек кешірілгенде;

      3) мемлекеттік мекемеден өндіріп алудан сот бас тартқанда, оның ішінде талаптың мерзімі өтіп кету себебіне байланысты.

      73. Кредиторлық берешекті есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Дебиторлық және кредиторлық берешектерді есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

16. Қызметкерлермен есеп айырысу

      74. Мемлекеттік мекеме есеп жылының соңында қызметкерлермен қолданылмаған демалыстар бойынша резервті таниды.

      Резерв мөлшері ағымдағы жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша демалыстың қолданылмаған күндері үшін демалыс ақысы сомаларын қайта есептеу жолымен анықталады.

      75. Қызметкерлер алдындағы кредиторлық берешекті есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Қызметкерлермен айырысуды есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

17. Бағалау міндеттемелері, шартты міндеттемелер
мен шартты активтер

      76. Бағалау міндеттемелері жыл соңында қайта қаралады және ағымдағы ең жақсы есептеу бағасын көрсету үшін түзетіледі. Егер бағалау міндеттемелері тану талаптарына жауап бермесе, онда бағалау міндеттемелері жойылады.

      Мемлекеттік мекеме бағалау міндеттемелері мен шартты активтерді танымайды, қаржылық есептілікке олар туралы ақпаратты түсініктеме жазбада береді.

      77. Бағалау міндеттемелерін есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Бағалау міндеттемелерін, шартты міндеттемелерді және шартты активтерді анықтау" бөлімінде анықталған.

18. Өзге активтер мен өзге де міндеттемелер

      78. Мемлекеттік мекеменің өзге активтеріне берілген аванстар, болашақ кезеңдердің шығыстары мен өзге де активтер кіреді.

      Мемлекеттік мекеменің өзге міндеттемелеріне алынған аванстар, болашақ кезеңдердің кірістері мен өзге де міндеттемелер кіреді.

      79. Мемлекеттік мекемелер өзге активтер мен міндеттемелерді есепке алу тәртібін Бухгалтерлік есеп ережесінің "Өзге активтер мен міндеттемелерді есепке алу тәртібі" бөлімінің қағидаларына сәйкес жүзеге асырады.

      79-1. Концессия шарттары бойынша активтер мен міндеттемелерді есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Концессия шарттары бойынша активтер мен міндеттемелерді есепке алу тәртібі" бөліміне сәйкес жүзеге асырылады.

      Ескерту. Бұйрық 79-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің Орынбасары - ҚР Қаржы министрінің 16.06.2014 № 275 бұйрығымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

19. Валюталық бағамдардың өзгеруінің ықпалы

      80. Бастапқыда бухгалтерлік есепте көрсетілгенде шетел валютасындағы операциялар шетел валютасындағы сомаға операция жасалған күнге валюта айырбастаудың нарықтық бағамын қолдану жолымен функционалдық валютада көрсетіледі.

      Әрбір есепті күнге мемлекеттік мекеме есепте:

      түпкі бағамды (есеп күндегі ағымдағы валюта бағамын) пайдалана отырып қайта есептелген - ақшалай (монетарлық) баптарды;

      операция жасалған күнге айырбастау бағамы бойынша – шетел валютасындағы ақшалай емес (монетарлық емес) баптарды;

      әділ құнын айқындау күніне қолданыстағы болған айырбастау бағамы бойынша қайта есептелген, әділ құны бойынша бағаланған шетел валютасындағы ақшалай емес (монетарлық емес) баптарды көрсетеді.

      Шетел валютасындағы операцияларды және шетелдік қызметті есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есепке алу қағидаларының "Валюта бағамдары өзгерістерінің әсері" бөлімінде айқындалған.

      Ескерту. 80-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді); өзгеріс енгізілді - ҚР Премьер-Министрінің Орынбасары - ҚР Қаржы министрінің 16.06.2014 № 275 (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.

20. Жалдық операциялар

      81. Қаржылық жалға актив алған мемлекеттік мекеме жал мерзімінің басында өз балансында:

      1) активтердің объектілері ретінде – қаржылық жал шегінде сатып алынған активтерді;

      2) жалдың міндеттемелеріне қатысты міндеттемелер ретінде таниды.

      Активтер мен міндеттемелер жыл басындағы мерзімдегі жалданатын мүліктің әділ құнына тең сомада танылады.

      Қаржылық жалға алынған актив өзіндік амортизациялау активтері үшін қабылданған амортизациялық саясатқа сәйкес жалға алушымен амортизацияланады.

      82. Мемлекеттік мекемемен активті жалға тапсыру операциялық жал ретінде ескеріледі. Операциялық жалға берілген активтер жалға берушінің балансында ескеріледі. Операциялық жалдан жалдық кіріс бюджеттің кірісі болып табылады.

      Жалға алушылар жалдық төлемдерді жал мерзімі бойы тура негізде бөлінген шығыстар ретінде таниды.

      Жалға алушыда жалданған активтер жалға берушімен берілген түгендеу нөмірлерімен балансталған 01 "Жалданған активтер" шотында ескеріледі.

      83. Жалдық операцияларды есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Жалдауды есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

21. Қаржыландыру мен резервтер

      84. Сыртқы қарыздар мен байланысты гранттар есебінен күрделі салымдарды қаржыландыру мемлекеттік мекемеге сыртқы қарыздар мен күрделі сипаттағы байланысты гранттар есебінен жобалар бойынша міндеттемелер қабылдауға жоспарлы тағайындауларды бөлген кезде танылады.

      Ескерту. 84-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Қаржы министрінің 13.01.2017 № 15 (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      85. Ұзақ мерзімді активтерді қайта бағалауға резервтерді мемлекеттік мекеме Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша ұзақ мерзімді активтерді қайта бағалау кезінде қалыптастырады.

      86. Күрделі салымдар мен мемлекеттік мекеменің ұзақ мерзімді активтерін қайта бағалауға резервтерді қаржыландырудың есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің "Таза активтер\капиталдарды есепке алу тәртібі" бөлімінде анықталған.

22. Кірістер мен шығыстар

      87. Мемлекеттік мекеме айырбасталмайтын және айырбасталатын операциялардан кірістер алады.

      Айырбасталмайтын операциялардан түсетін кірістерге мыналар:

      ағымдағы қызметті қаржыландыру;

      күрделі салымдарды қаржыландыру;

      сыртқы қарыздар есебінен қаржыландыру;

      трансферттер мен субсидиялар;

      гранттар;

      салықтық және салықтық емес түсімдер;

      демеушілік және қайырымдылық көмек;

      өзге де айырбасталмайтын операциялар жатады.

      Айырбасталатын операциялардан түсетін кірістерге мыналар:

      активтерді басқару операциялары;

      тауарларды (жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді) сатудан түсетін түсімдер;

      негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер;

      мемлекеттің активтерін сатудан түсетін түсімдер жатады.

      Кірістерді тану сәті салық операциясының нәтижесінде туындайды және өткен оқиға активке бақылау бойынша негіз болатын сәт болып табылады.

      Корпоративтік табыс салығы (бұдан әрі – КТС) бойынша кірістер сомасын бағалау үшін уәкілетті орган кірістерді жеке шоттардан алынатын тиісті мәліметтердің есепті күнге КТС бойынша негізінде таниды.

      Қосылған құн салығы (бұдан әрі – ҚҚС) бойынша кірістер сомасын бағалау үшін есепке алуға есепті кезеңдегі салық төлеушілердің декларациялары бойынша ҚҚС-тен түсетін кірістерді есептеу фактісін тіркейтін жеке шоттардағы жазбалар болып табылады.

      Дәл осындай тәсіл салық кезеңі күнтізбелік ай немесе күнтізбелік тоқсан болып белгіленген салық түсімдерінің басқа да түрлеріне қолданылады (мысалы, акциздер, пайдалы қазбаларды өндіру салығы, ойын бизнесі салығы).

      Бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер (мемлекеттік баж, алым, төлемақы) бойынша кірістер ақша қаражатының бюджетке түсу сәтінде танылады.

      Салықтық емес түсімдер мен негізгі капиталды сатудан, мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер бойынша кірісті уәкілетті орган ақша қаражатының республиқалық бюджетке түсу сәтінде таниды.

      Ескерту. 87-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 13.01.2017 № 15 (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      88. Активтерді сатудан түскен, түгендеу барысында анықталған жетіспеушіліктерді өтеу мен келтірілген залалдардан түскен, өткен жылдардың дебиторлық берешегін өтеуден түскен, тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатудан түскен ақшаның түсуі мен жұмсалуы жоспарымен қарастырылған сомалардан тыс түскен қаражаттар бюджет кірісі болып табылады.

      89. Активтерді басқарудан кірістер, оның ішінде инвестиция объектісінің таза кірісі бөлігінің, акцияның мемлекеттік пакеттеріне дивидендтердің түсімі мен заңды тұлғаларда қатысудың үлесіне кірістер, мүлікті жалға беруден түскен кірістер Қазақстан Республикасы бюджетінің кірістері болып табылады.

      89-1. Мемлекеттік мекеме операциялық шығыстарды, бюджеттік төлемдер бойынша шығыстарды, активтерді басқару бойынша шығыстарды және өзге де шығыстарды жүргізеді.

      Қарыздар бойынша шығындар олар жүргізілген кезеңдегі шығыстардың құрамында танылады.

      Ескерту. 22-тарау 89-1-тармақпен толықтырылды – ҚР Қаржы министрінің 13.01.2017 № 15 (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      90. Есеп кезеңі аяқталған соң мемлекеттік мекеме есеп кезеңінің қаржылық қорытындысына кірістер мен шығыстар шоттарының жабылуын жүргізеді.

      91. Ақылы қызметтер көрсетуге байланысты кірістерді, шығыстар мен шығындарды, есепке алу тәртібі Бухгалтерлік есеп ережесінің мынадай "Кірістерді есепке алу тәртібі", "Шығыстарды есепке алу тәртібі" мен "Өндіріске шығындар мен басқа мақсаттарды есепке алу тәртібі" бөлімдерінде анықталған.

23. Есепті күннен кейінгі оқиғалар

      92. Мемлекеттік мекеменің міндеттемелеріне немесе активтеріне елеулі қаржылық ықпалы бар есепті күннен кейінгі түзетпейтін оқиғалар Бухгалтерлік есепке алу қағидаларының "Есепті күннен кейінгі оқиғалар" бөлімінің ережелеріне сәйкес тиісті ақпаратты ашып көрсету жолымен көрсетіледі. Қаржылық есептілікте есепті күннен кейінгі түзетуші оқиғаларды көрсету үшін танылған сомалар түзетілуге жатады.

      Ескерту. 92-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

24. Баланстан тыс шоттар

      93. Мемлекеттік мекеме мемлекеттік мекемедегі уақытша және оған тиесілі емес, балансталған шоттардағы активтердің есебін жүргізеді.

      Баланстан тыс шоттардағы есеп жалғыз (қарапайым) жазу бойынша жүргізіледі.

      Негізгі баланстан тыс шоттарда есепке алынған активтерді түгендеу мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептілігі саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

25. Ауыспалы ережелер

      94. Алып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 07.12.2015 № 619 бұйрығымен.

      95. Алып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 07.12.2015 № 619 бұйрығымен.

      96. Алып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 07.12.2015 № 619 бұйрығымен.

      97. Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері квазимемлекеттік сектор субъектілеріне инвестицияларды есептеу әдісі бойынша дайындалған 2013 жылға арналған жылдық қаржылық есептіліктегі квазимемлекеттік сектор субъектілерінің жарғылық капиталын қалыптастыруға және/немесе толықтыруға арналған Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімдеріне сәйкес жүргізілген мөлшерде таниды.

      Есептеу әдісі бойынша 2013 жылға арналған жылдық қаржылық есептіліктегі бухгалтерлік есепке алу шеңберінде мемлекеттік мекемелер бұрын кассалық есепке алу әдісі бойынша танылмаған активтер мен міндеттемелерді осы Есеп саясаты мен Бухгалтерлік есепке алу қағидаларына сәйкес таниды.

      Ескерту. 97-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.09.21 № 433 (2013.01.01 бастап күшіне енеді) Бұйрығымен.

      98. Алып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 07.12.2015 № 619 бұйрығымен.

26. Қорытынды ережелер

      99. Есеп саясатына өзгерістер мен толықтырулар бюджеттің орындалуы бойынша орталық уәкілетті органмен енгізіледі.

Егер Сіз беттен қате тапсаңыз, тінтуірмен сөзді немесе фразаны белгілеңіз және Ctrl+Enter пернелер тіркесін басыңыз

 

бет бойынша іздеу

Іздеу үшін жолды енгізіңіз

Кеңес: браузерде бет бойынша енгізілген іздеу бар, ол жылдамырақ жұмыс істейді. Көбінесе, ctrl-F пернелері қолданылады