Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы

Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 16 ақпандағы № 561-IV Заңы.

      Қолданушылар назарына!
      Қолданушыларға ыңғайлы болуы үшін РҚАО мазмұнды жасады.

МАЗМҰНЫ

      РҚАО-ның ескертпесі!
      Осы Заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 55-б. қараңыз.
      Ескерту. Бүкіл мәтін бойынша "ауылдардың (селолардың), ауылдық (селолық)", "ауылдың (селоның), ауылдық (селолық)", "ауылдық (селолық)" деген сөздер тиісінше "ауылдардың, ауылдық", "ауылдың, ауылдық", "ауылдық" деген сөздермен ауыстырылды - ҚР 03.07.2013 № 121-V Конституциялық заңымен (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      Осы Заң Қазақстан Республикасы азаматтарының әскери қызметті өткеруі саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді және әскери қызметшілерді әлеуметтік қамсыздандыру жөніндегі мемлекеттік саясат негіздерін айқындайды.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

      1) адъюнкт – жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын шетелдік əскери оқу орнында білім алып жатқан офицерлер жəне сержанттар (старшиналар) құрамдарының əскери қызметшісі;

      2) ауыспалы құрам – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің (бұдан əрі – Қарулы Күштер) штат санына кірмейтін əскери оқу орындарында білім алып жатқан Қарулы Күштер əскери қызметшілерінің санаты;

      3) əскерге шақыру бойынша əскери қызмет өткеретін əскери қызметшілер – осы Заңда айқындалатын мерзімге Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріне, басқа да əскерлері мен əскери құралымдарына (бұдан əрі – Қарулы күштер, басқа да əскерлер мен əскери құралымдар) əскери қызметке шақырылған Қазақстан Республикасының азаматтары;

      4) əскерге шақыруды кейінге қалдыру – осы Заңда көзделген негіздер бойынша азаматтарды əскери қызметке шақыру мерзімін ауыстыру;

      5) əскерге шақыру жасына дейінгілер – əскери есепке алынғанға дейін əскери қызметке даярлықтан өтетін Қазақстан Республикасының ер азаматтары;

      6) əскерге шақырылушылар – жергілікті əскери басқару органдарының əскерге шақыру учаскелеріне тіркелген жəне мерзімді əскери қызметке шақырылуға жататын Қазақстан Республикасының ер азаматтары;

      7) əскери атақ – əскери қызметшіге жəне əскери міндеттіге берілетін əскери айырым белгісі;

      8) əскери билет – азаматтың əскери қызметке тиесілігін жəне əскери міндеттілікке қатыстылығын айқындайтын бірыңғай мерзімсіз жеке есептік-əскери құжаты;

      9) əскери бөлімнің штаты – жеке құрамның құрамын, ұйымдастырушылық-штаттық құрылымын, санын жəне қару-жарақ кадастрына сəйкес бекітіп берілген негізгі қару-жарақ пен əскери техника санын айқындайтын құжат;

      10) əскери есепке алу – əскерге шақырылушылар, əскери қызметшілер мен жұмылдыру ресурстары туралы сандық жəне сапалық деректерді есепке алу жəне талдау жүйесі;

      11) əскери жиындар – əскери міндеттілер мен азаматтардың əскери білім алуы жəне оны жетілдіруі мақсатында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де жағдайларда əскери басқару органдары, уəкілетті мемлекеттік органдар əскери даярлық бойынша өткізетін іс-шаралар.

      Əскери жиындар:

      оқу-жаттығу жиындары – əскери міндеттілерді, əскери оқу орындарына түскен кезде əскерге шақырылушыларды жəне əскери кафедралардың студенттерін даярлау жəне қайта даярлау мақсатында өткізілетін əскери жиындар түрі;

      тексеру жиындары – соғыс уақытының ұйымдастырушылық-штаттық құрылымында міндеттерді орындауға арналған, əскери бөлімдердің əзірлігін тексеру мақсатында өткізілетін əскери жиындар түрі;

      арнайы жиындар – төтенше жағдай режимін енгізу жəне қамтамасыз ету, төтенше жағдайлар мен олардың салдарын жою жөніндегі іс-шараларды орындау мақсатында жəне Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын өзге де жағдайларда өткізілетін əскери жиындар түрі болып бөлінеді;

      12) əскери интерн – əскери интернатурада білім алып жатқан əскери қызметші;

      13) əскери интернатура – жоғары əскери оқу орнының құрылымдық бөлімшесі жүзеге асыратын, клиникалық практикаға рұқсат алу үшін əскери қызметшілерді базалық жоғары медициналық білім беру шеңберінде клиникалық мамандықтар бойынша даярлау нысаны;

      14) əскери кафедра – запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша азаматтарды əскери даярлауды жүзеге асыратын, Қазақстан Республикасы жоғары оқу орнының жанындағы кафедра;

      15) əскери киім нысаны – Қазақстан Республикасының Президенті бекіткен, əскери қызметшілердің Қарулы Күштерге, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарға тиесілігін айқындайтын, ерекшелік жəне айырым белгілері бар нысанды киім (киім-кешек) жəне жабдық;

      16) əскери қызмет – егемендікті, аумақтық тұтастықты жəне Қазақстан Республикасы Мемлекеттік шекарасының қол сұғылмаушылығын қарулы қорғаумен байланысты əскери қауіпсіздікті тікелей қамтамасыз етуге бағытталған Қарулы Күштер, басқа да əскерлер мен əскери құралымдар əскери қызметшілерінің мемлекеттік қызметінің ерекше түрі;

      17) əскери қызмет мерзімі – Қарулы Күштерде, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарда əскери қызметші мəртебесінде əскери қызмет өткерудің бүкіл кезеңі;

      18) əскери қызмет өткеру туралы келісімшарт – уəкілетті орган мен Қазақстан Республикасының азаматы арасындағы азаматтың əскери қызметті өткеру кезеңіне тараптардың құқықтарын, міндеттерін жəне жауапкершілігін белгілейтін ерікті түрде əскери қызмет өткеру туралы шарт;

      19) əскери қызметтен шығару – əскери қызметшіні осы Заңда көзделген негіздер бойынша запасқа қойып немесе отставкаға шығара отырып, əскери бөлімнің тізімдерінен алып тастау;

      20) əскери қызметшілер – Қарулы Күштерде, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарда əскери қызметте болатын Қазақстан Республикасының азаматтары;

      21) əскери лауазым – əскери қызмет функцияларын орындау үшін лауазымдық өкілеттіктер мен лауазымдық міндеттер жүктелген Қарулы Күштер, басқа да əскерлер мен əскери құралымдар мемлекеттік мекемесінің штаттық бірлігі;

      22) əскери міндеттілер – əскери есепте тұратын жəне əскери есепте тұрудың шекті жасына дейін запаста болатын Қазақстан Республикасының азаматтары;

      23) əскери міндеттілер запасы (бұдан əрі – запас) – аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті əскери басқару органдарында əскери есепте тұратын, соғыс уақытында Қарулы Күштерді, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарды толық жасақтау, жұмылдыра өрістету жəне олардың шығынының орнын толтыру мақсатында пайдаланылатын, осы Заңда белгіленген жастағы əскери міндеттілер;

      24) əскери міндеттілік – Қазақстан Республикасы азаматтарының Қазақстан Республикасын қорғау жөніндегі конституциялық міндеті;

      25) əскери оқу орны – Қорғаныс министрлігіне, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметіне жəне Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланына ведомстволық бағынысты жəне əртүрлі деңгейдегі білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымы;

      25-1) әскери оқу орындарының профессор-оқытушылар құрамы – Қарулы Күштердің білім беру, ғылыми, әдістемелік қызметпен айналысатын әскери қызметшілері мен азаматтық персонал адамдары;

      26) бастапқы əскери жəне технологиялық даярлық – орта, техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдарында білім беру саласындағы уəкілетті орган айқындайтын əскери іс негіздері, робот техникасы жəне ІТ-технологиялар бойынша міндетті оқыту пəні (оқу пəні);

      27) далалық шығу – далалық жағдайларда жауынгерлік, жұмылдыру жəне жедел дайындық бағдарламалары бойынша сабақтар, сондай-ақ Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың мүддесінде арнайы далалық жұмыстарды орындау;

      28) докторант – докторантурада білім алып жатқан əскери қызметші;

      29) еңбек сіңірген жылдары – азаматтың əскери қызметте, арнаулы мемлекеттік жəне құқық қорғау органдарындағы қызметте, фельдъегерлік қызметте, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де жағдайларда қызметте болуының күнтізбелікпен де, жеңілдікпен де есептеп шығарылатын ұзақтығы;

      30) жалпыға бірдей əскери оқыту – Қазақстан Республикасының азаматтарын соғыс жағдайы енгізілген кезеңде əскери даярлыққа міндетті оқыту;

      31) жеке құрам – Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың əскери қызметшілері мен азаматтық персонал адамдары;

      32) кадет – техникалық жəне кəсіптік немесе орта білімнен кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орнында білім алып жатқан əскери қызметші;

      33) келісімшарт бойынша əскери қызмет өткеретін əскери қызметшілер – осы Заңда айқындалатын мерзімге Қарулы Күштерге, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарға əскери қызметке ерікті түрде тұрған Қазақстан Республикасының азаматтары;

      34) курсант – жоғары білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орнында немесе шетелдік əскери оқу орнында білім алып жатқан, оны бітіргеннен кейін офицерлік құрамның бірінші əскери атағы берілетін əскери қызметші;

      35) курстық даярлық – халықаралық шарттарға немесе шақыруларға сəйкес шет мемлекеттердің əскери оқу орындарында, оқу орталықтарында немесе білім беру ұйымдарында жүзеге асырылатын, Қарулы Күштердің əскери қызметшілері мен азаматтық персонал адамдарына қосымша білім беру нысаны;

      35-1) Қарулы Күштердің жоғары қолбасшылығының президенттік резерві – Қарулы Күштердің жоғары қолбасшылығының лауазымдарына ұсыну үшін Қазақстан Республикасының Президенті бекітетін Қарулы Күштерде, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда әскери қызмет өткеру қағидаларында (бұдан әрі – Әскери қызмет өткеру қағидалары) айқындалған ерекше іріктеу тәртібінен өткен Қарулы Күштер әскери қызметшілерінің тізімі;

      36) қолданыстағы резерв – барлау қызметі шеңберінде жүктелген жедел міндеттерді орындайтын əскери қызметшілер;

      37) Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымы – əскерге шақырылушыларды, əскери міндеттілерді өтеусіз, өтеулі негіздерде оқыту мақсатында əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша, сондай-ақ шаруашылық қызметі негізінде көлік құралдарын басқару бойынша жəне техникалық жəне кəсіптік білімнің білім беру бағдарламалары бойынша азаматтарды даярлауды, қайта даярлауды жүзеге асыратын ұйым;

      38) магистрант – магистратурада білім алып жатқан əскери қызметші;

      39) мерзімді əскери қызмет – ер азаматтарды осы Заңда айқындалған тəртіппен Қарулы Күштерге, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарға қатардағы жəне сержанттық құрамдардың əскери лауазымдарына шақыруға негізделген əскери қызмет;

      40) отставка – əскери қызметтен шығарылған немесе əскери есептен алып тасталған, запаста болудың шекті жасына толған адамдардың не əскери есептен алып тасталып, əскери қызметке жарамсыз деп танылған адамдардың жағдайы;

      41) офицерлер – офицерлік құрамның тиісті əскери атақтары берілген əскери қызметшілер;

      42) психофизиологиялық жəне полиграфологиялық зерттеулер – Қазақстан Республикасының əскери қызметшілері мен азаматтарының жеке психологиялық жəне психофизиологиялық қасиеттерін жан-жақты бағалауға бағытталған, тізбесін уəкілетті органның басшысы бекітетін лауазымдарда əскери қызмет өткеру үшін іріктеу кезінде жүзеге асырылатын тексеру іс-шараларының жиынтығы;

      43) ротация – əскери қызметшілерді Қарулы Күштердегі, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардағы тең жəне өзге де лауазымдарға ауыстыру;

      44) сарбаздар (матростар) – сарбаздар (матростар) құрамының əскери лауазымдарын атқаратын əскери қызметшілер;

      45) сержанттар (старшиналар) – сержанттық (старшиналық) лауазымдарды атқаратын əскери қызметшілер;

      46) тəрбиеленушілер – əскери даярлық бойынша қосымша білім беру бағдарламалары бар жалпы орта, техникалық жəне кəсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында білім алып жатқан Қазақстан Республикасының азаматтары;

      47) теңізге шығу – міндеттерді орындау үшін корабльдер мен кемелер экипаждарының, əскери қызметшілердің ашық теңізге шығуы;

      48) уәкілетті лауазымды адам – Әскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалатын тәртіппен әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт жасасу құқығы берілген лауазымды адам;

      49) уəкілетті орган – құрылымында əскери қызмет өткеру көзделген мемлекеттік орган;

      50) ұйымдастырушылық-штаттық іс-шаралар – Қарулы Күштерде, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарда мемлекеттік мекемелерді жəне олардың құрылымдық бөлімшелерін құру, тарату, қайта ұйымдастыру, орнын ауыстыру, бағыныстылығын өзгерту, штаттарын өзгерту бойынша, сондай-ақ Қарулы Күштердің, басқа да əскерлермен əскери құралымдардың құрамы мен штат санын өзгерту бойынша жүргізілетін іс-шаралар;

      51) ұлан – негізгі орта білім беру базасында техникалық жəне кəсіптік білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын, əскери оқу орнының бірінші немесе екінші курсында білім алып жатқан адам.

      Ескерту. 1-бап жаңа редакцияда - ҚР 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 02.07.2018 № 165-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.07.2018 № 171-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-бап. Қарулы Күштердегі әскери қызметтің құқықтық негізі

      1. Қарулы Күштердегі, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардағы әскери қызметтің құқықтық негізін Қазақстан Республикасының Конституциясы, осы Заңда көзделген ерекшеліктерімен Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі, құқық қорғау органдарының қызметін реттейтін Қазақстан Республикасының заңдары және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілері құрайды.

      2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңда көзделгеннен өзге қағидалар белгіленсе, онда халықаралық шарттың қағидалары қолданылады.

      Ескерту. 2-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

3-бап. Әскери қызмет және әскери қызметшілер мәртебесінің қағидаттары

      Әскери қызмет және әскери қызметшілер мәртебесінің қағидаттары:

      1) заңдылық;

      2) әскери қызметшілердің алдына қойылған міндеттерді орындау үшін әскери қызмет өткеру шарттарын ескере отырып, оларды толық, жеткілікті және уақтылы қамтамасыз ету;

      3) әскери қызметшінің құқықтары мен бостандықтарын қылмыстық және өзге де заңға қарсы қол сұғушылықтан қорғау, әскери қызмет міндеттерін орындау кезінде оған қол сұғылмаушылық;

      4) дара басшылық және дәреже сатысы;

      5) саяси партиялар және өзге де қоғамдық бірлестіктер қызметіне тәуелді болмау болып табылады.

4-бап. Осы Заңның қолданылу аясы

      Осы Заң Қазақстан Республикасының барлық әскери қызметшілеріне, оның ішінде Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сәйкес біріккен (коалициялық) қарулы күштер, сондай-ақ бітімгершілік күштер құрамында әскери қызмет өткеретін Қазақстан Республикасының әскери қызметшілеріне және әскери жиындарға шақырылған әскери міндеттілерге қолданылады.

      Осы Заңның күші мемлекеттік қызмет туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін бөлігінде саяси мемлекеттік қызметшілерге қолданылады.

      Осы Заңның әскери қызметшілерді әлеуметтік қамсыздандыру туралы жекелеген ережелері мен нормалары олардың отбасы мүшелеріне, әскери қызметтен шығарылған адамдарға, сондай-ақ әскери қызмет өткеру кезеңінде қаза тапқан, қайтыс болған, хабар-ошарсыз кеткен немесе әскери қызмет міндеттерін орындау нәтижесінде мүгедек болып қалған әскери қызметшілердің отбасы мүшелеріне қолданылады.

      Қарулы Күштердегі, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардағы әскери қызметтен шығарылған және басқа мемлекеттерге тұрақты тұруға қоныс аударған Қазақстан Республикасы азаматтарының мәртебесі тұрақты тұру үшін таңдалған мемлекеттермен жасалған Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарымен айқындалады.

      Ескерту. 4-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

5-бап. Әскери қызметшінің мәртебесі

      1. Әскери қызметшінің мәртебесі заңдарда белгіленген алып тастауларымен және шектеулерімен Қазақстан Республикасының азаматы ретінде әскери қызметшінің жалпы құқықтарын, бостандықтары мен міндеттерін, сондай-ақ әскери қызмет ерекшеліктерімен негізделген оның құқықтарын, міндеттері мен жауаптылығын қамтиды.

      Әскери қызметшілердің құқықтары мен бостандықтарын алып тастаулар мен шектеулер, ерекше міндеттері мен жауаптылығы осы Заңда белгіленген қосымша құқықтармен және жеңілдіктермен өтеледі.

      Әскери қызметші мәртебесіне мына азаматтар:

      әскери қызметке (жиындарға) шақырылғандар – жергілікті әскери басқару органынан әскери қызмет (жиындарды) өткеру орнына кету туралы тиісті бастықтың бұйрығы шыққан күннен бастап;

      келісімшарт бойынша әскери қызметке түскендер – әскери бөлім (мекеме) командирінің (бастығының) бөлім жеке құрамының тізіміне қабылдау туралы бұйрығы шыққан күннен бастап;

      техникалық жəне кəсіптік, орта білімнен кейінгі жəне жоғары білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орындарына түскендер, егер бұған дейін олар əскери қызметшілер болып табылмаса – əскери оқу орындары үшін, ұландарды қоспағанда, оқу құрамының тізімдеріне қабылдау туралы əскери оқу орны бастығының бұйрығы шыққан күннен бастап, ал шетелдік əскери оқу орнына түскен кезде – уəкілетті орган басшысының оқуға жіберу туралы бұйрығы шыққан күннен бастап;

      негізгі орта білім беру базасында техникалық жəне кəсіптік білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орындарында оқудың екінші курсын аяқтаған ұландар əскери оқу орны бастығының оқуды жалғастыру, үшінші курсқа ауыстыру жəне ауыспалы құрамның кадеті əскери лауазымына тағайындау туралы бұйрығы шыққан күннен бастап ие болады.

      Азамат əскери қызметтен шығарылуға (əскери жиындардың аяқталуына) байланысты əскери бөлімнің тізімдерінен алып тасталған күннен бастап, сондай-ақ Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік жəне құқық қорғау органдарына ауыстырылған жағдайда əскери қызметші мəртебесін жоғалтады.

      2. Әскери қызметшілер әскери қызмет міндеттерін орындау кезінде мемлекеттің қорғауында болады. Олар жалпы әскери жарғыларға сәйкес олар үшін бастықтар болып табылатын адамдарға ғана бағынады және Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, басқа ешкім де олардың қызметтік істеріне араласуға құқылы емес.

      3. Әскери қызметші:

      1) лауазымдық міндеттерін орындаған;

      2) жауынгерлік іс-қимылдарға қатысқан, төтенше немесе соғыс жағдайында, сондай-ақ қарулы жанжалдар жағдайларында міндеттер орындаған;

      3) бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау жөніндегі бітімгершілік операцияларына қатысқан;

      4) террорға қарсы операцияларға қатысқан;

      5) төтенше жағдайларды жоюға қатысқан;

      6) далалық шығуда (теңізге шығуда) болған оқу-жаттығуларға немесе корабльдердің жорықтарына қатысқан;

      7) күн тәртібімен белгіленген қызмет уақыты ішінде немесе қызметтік қажеттіліктен туындаған басқа да уақытта әскери бөлімнің аумағында болған;

      8) қызметтік іссапарда болған;

      9) қызмет орнына барған және кері қайтқан;

      10) емделуде болған, емделу орнына барған және кері қайтқан;

      11) әскери жиындардан өткен;

      12) тұтқында, кепілде немесе еркінен айырылу жағдайында болған;

      13) адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, құқықтық тәртіпті күзету және қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша құқық қорғау органдарына көмек көрсеткен;

      14) қолданыстағы резервте болған;

      15) біліктілігін арттыруда, қайта даярлауда, қайта мамандандыруда, оқуда, әскери тағылымдамада болған;

      16) зерттеулер жүргізген, әскери және басқа сынақтарда болған жағдайларда әскери қызмет міндеттерін орындауда болады.

      Офицерлер құрамын әскерге шақыру бойынша әскери қызметшілердің мәртебесі келісімшарт бойынша әскери қызметшілердің мәртебесімен айқындалады.

      Мерзімді қызмет әскери қызметшісі мерзімді қызмет өткерудің барлық уақыты ішінде, ал әскери міндетті – әскери жиындарды өткерудің барлық уақыты ішінде әскери қызмет міндеттерін орындайды.

      4. Командирлерге (бастықтарға) әскери қызмет міндеттерін орындауға қатысы жоқ немесе Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзуға бағытталған бұйрықтар (бұйырулар) мен өкімдер беруге тыйым салынады.

      5. Əскери қызметшілерге олардың мəртебесін куəландыру үшін уəкілетті орган белгілеген тəртіппен жеке нөмірлері бар жетондар, əскери қызметшінің жеке куəліктері (əскери билеттер) жəне (немесе) қызметтік куəліктер беріледі.

      6. Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің əскери барлау органдарының жедел-іздестіру жəне барлау қызметін жүзеге асыруға уəкілеттік берілген офицерлік құрамының əскери қызметшілеріне олардың жеке басын жəне өкілеттіктерін растау үшін Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі əскери барлау органдарының қызметтік куəліктері беріледі.

      Қызметтік куəлікті беру, пайдалану тəртібін жəне оның сипаттамасын Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі айқындайды.

      Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің əскери барлау органы əскери қызметшісінің қызметтік куəлігі оның қаруды, арнайы құралдарды алып жүру жəне сақтау құқығын, Қазақстан Республикасының заңдарына сəйкес оған берілген өзге де өкілеттіктерін растайды.

      7. Заңнамалық тұрғыдан бекітіп берілген міндеттерді орындау мақсатында əскери полиция, əскери прокуратура органдарының жəне əскери-тергеу органдарының əскери қызметшілері мен қызметкерлеріне өздерінің жеке басын жəне өкілеттіктерін растау үшін қызметтік куəліктер мен жетондар беріледі.

      Қызметтік куəліктер мен жетонды беру, пайдалану тəртібін жəне олардың сипаттамасын уəкілетті органның басшысы айқындайды.

      Əскери полиция, əскери прокуратура органдарының жəне əскери-тергеу органдарының əскери қызметшілері мен қызметкерлерінің қызметтік куəлігі олардың қаруды, арнайы құралдарды алып жүру жəне сақтау құқығын, Қазақстан Республикасының заңдарына сəйкес əскери қызметшілер мен қызметкерлерге берілген өзге де өкілеттіктерді растайды.

      Ескерту. 5-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 11.04.2014 № 189-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.11.2015 № 398-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

6-бап. Әскери қызметшілердің құқықтары

      1. Әскери қызметшілер Қазақстан Республикасының Конституциясында және заңнамасында көзделген барлық құқықтар мен бостандықтарды Қазақстан Республикасының заңдарымен айқындалған шектеулерді ескере отырып пайдаланады.

      Әскери қызметшілердің:

      1) Қазақстан Республикасының Президентімен келісу бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін мемлекеттік бюджет есебінен қамтылатын Қазақстан Республикасы органдары жұмыскерлерінің еңбегіне ақы төлеудің бірыңғай жүйесі негізінде уəкілетті органдардың бірінші басшылары көздеген тəртіппен мемлекет есебінен ақшалай ризықпен қамтамасыз етілуге;

      2) бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша уәкілетті мемлекеттік органдардың бірінші басшылары бекіткен нормалар бойынша мемлекет есебінен заттай және басқа да мүлік түрлерімен қамтамасыз етілуге.

      3) біліктілігін, қабілетін, өз лауазымдық міндеттерін адал орындауын ескере отырып, қызметі бойынша жоғарылатылуға;

      3-1) өздерінің құқықтарының бұзылғаны туралы білген күннен бастап өздеріне қатысты қабылданатын шешімдер мен əрекеттерге үш айдан кешіктірмей жоғары тұрған лауазымды адамдарға жəне (немесе) сотқа шағым жасауға;

      4) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен, уəкілетті лауазымды адаммен келісу бойынша əскери оқу орындарына түсуге, курстық даярлаудан, кəсіптік даярлаудан, қайта даярлаудан жəне біліктілігін арттырудан өтуге, сондай-ақ техникалық жəне кəсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына əскери емес мамандықтар бойынша түсуге (мерзімді қызметтегі əскери қызметшілерден, курсанттар мен кадеттерден басқа);

      5) денсаулығын сақтауға және қауіпсіздік техникасы мен гигиена талаптарына сай келетін қызмет жағдайларына;

      6) Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен әскери қызмет міндеттерін орындаған кезде өмірі мен денсаулығына немесе жеке мүлкіне келтірілген зиянның өтелуіне;

      7) осы Заңға сәйкес әскери қызмет өткеру кезеңінде тұрғын үймен қамтамасыз етілуге;

      8) әскери қызмет міндеттерін орындау кезінде қаруды сақтауға, алып жүруге және қолдануға құқығы бар.

      2. Әскери қызметшілердің қару алып жүру қағидалары жалпы әскери жарғыларда айқындалады. Әскери қызметшілердің соңғы шара ретінде мынадай:

      1) күзетілетін әскери және азаматтық объектілерге, қарауылдарға, әскери бөлімдердің үй-жайлары мен құрылыстарына қарулы шабуыл жасауға тойтарыс беру;

      2) қаруды және әскери техниканы күшпен тартып алу әрекетінің жолын кесу;

      3) әскери қызметшілер мен азаматтық адамдарды, егер өзге тәсілдермен және құралдармен оларды қорғау мүмкін болмаса, олардың өміріне немесе денсаулығына қатер төндіретін шабуыл жасаудан, оның ішінде жануарлардың шабуыл жасауынан қорғау;

      4) егер өзге тәсілдермен және құралдармен қылмыскердің қарсылығын еңсеру, ұстау немесе қаруын алу мүмкін болмаса, қылмыстық құқық бұзушылық жасаған, қарулы қарсылық көрсететін не ауыр, аса ауыр қылмыс жасау кезінде қолға түскен адамды, сондай-ақ қаруды тапсыру туралы заңды талаптарды орындаудан бас тартқан қаруланған адамды ұстап алу;

      5) кепілге алынғандарды, басып алынған күзетілетін объектілерді, құрылыстар мен арнайы (әскери) жүктерді босату;

      6) өздеріне қатысты күзетпен ұстау түрінде бұлтартпау шарасы таңдалған адамдардың күзеттен қашуының жолын кесу, бас бостандығынан айыруға сотталған адамдардың қашып кетуінің жолын кесу, сондай-ақ оларды күштеп босатуға жасалған әрекеттердің жолын кесу;

      7) дабыл белгілерін беру немесе көмекке шақыру;

      8) қажетті қорғаныс және аса қажеттілік жағдайларында жеке немесе бөлімше құрамында қару қолдануға құқығы бар.

      Кенеттен қарулы шабуыл жасауды, жауынгерлік техниканы, көлік құралдарын, теңіз және өзен кемелерін пайдалана отырып шабуыл жасауды, сондай-ақ қамаудан қарумен қашып шығуды қоспағанда, қару қолданбай тұрып, оны қолдану ниеті туралы ескерту жасау көзделуге тиіс.

      Әскери қызметші қаруды қолданған және пайдаланған кезде айналасындағы азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін барлық мүмкін болатын шараларды қолдануға, ал қажет болған жағдайда зардап шеккендерге шұғыл медициналық көмек көрсетуге міндетті.

      Әйелдер мен кәмелетке толмағандар әскери қызметшінің немесе басқа да адамдардың өміріне қатер төндіретін терроризм актісін, қарулы шабуыл жасаған, қарулы қарсылық көрсеткен не топтасып шабуыл жасаған, егер ондай шабуыл жасауға өзге де тәсілдермен және құралдармен тойтарыс беру мүмкін болмаған жағдайларды қоспағанда, оларға қатысты қару қолдануға тыйым салынады.

      Әскери қызметші қару қолданудың немесе пайдаланудың әрбір жағдайы туралы командирге (бастыққа) баяндайды.

      3. Əскери қызметшілердің өзге де құқықтары Қазақстан Республикасының заңдарында жəне Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде белгіленуі мүмкін.

      Ескерту. 6-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.07.2014 № 233-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

7-бап. Әскери қызметшілердің жалпы міндеттері

      1. Әскери қызметші:

      1) Қазақстан Республикасының Конституциясын және басқа да нормативтік құқықтық актілерін сақтауға, сондай-ақ жалпыәскери жарғылардың талаптарын сақтауға;

      2) белгіленген тәртіппен әскери ант қабылдауға;

      3) командирлердің (бастықтардың) бұйрықтарын дәлме-дәл және мерзімінде орындауға;

      3-1) Əскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалатын тəртіппен жəне мерзімдерде өзін ротациялау туралы уəкілетті орган басшысының шешімін орындауға;

      4) Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың әскери бөлімдері мен бөлімшелері, халықаралық шарттарға сәйкес біріккен (коалициялық) қарулы күштер құрамында қарулы жанжалдарға қатысуға;

      5) тәртіпті, қырағы болуға және мемлекеттік құпиялардың жария етілуіне жол бермеуге;

      6) әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт талаптарын сақтауға;

      7) əскери киім нысанын киіп жүру қағидаларын сақтауға;

      8) уәкілетті органдардың басшылары бекітетін дене дайындығы жөніндегі нормативтердің талаптарын сақтауға және орындауға;

      9) өзіне сеніп берілген қаруды, қару-жарақ пен әскери техниканы қолдана білуге, оның сақталуын және дұрыс пайдаланылуын қамтамасыз етуге міндетті.

      2. Қарулы Күштер, басқа да əскерлер мен əскери құралымдар лауазымды адамдарының міндеттері жалпы әскери жарғыларда айқындалады.

      3. Келісімшарт бойынша әскери қызметші әскери қызметке кіргеннен кейін бір ай ішінде әскери қызмет өткеру кезеңіне әскери қызметшінің меншігінде болатын оған заңды түрде тиесілі ақшаны, облигацияларды, пайлық инвестициялық қорлардың ашық және аралық пайларын, сондай-ақ оған мүліктік жалға берілген өзге де мүлікті қоспағанда, оларды пайдаланудан кіріс алынатын коммерциялық ұйымдардың акцияларын (жарғылық капиталдағы қатысу үлестерін) және өзге де мүлікті сенімгерлік басқаруға беруге міндетті. Мүлікті сенімгерлік басқару шартын нотариат куәландыруға тиіс.

      4. Əскери қызметшілердің өзге де міндеттері Қазақстан Республикасының заңдарында жəне Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде белгіленуі мүмкін.

      Ескерту. 7-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

8-бап. Әскери қызмет өткерумен байланысты әскери қызметшілердің құқықтарын шектеу

      Әскери қызметші:

      1) өкілді органдардың депутаты және жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшесі болуға, саяси партияларда, кәсіптік одақтарда, діни бірлестіктерде тұруға, қандай да бір саяси партияға қолдау білдіруге;

      2) әскери қызмет міндеттерін орындауға кедергі келтірмейтін педагогтік, ғылыми және өзге де шығармашылық қызмет болмаса, басқа ақылы қызметпен айналысуға;

      3) кәсіпкерлік қызметпен айналысуға, оның ішінде коммерциялық ұйымның ұйымдастыру-құқықтық нысанына қарамастан, оны басқаруға қатысуға;

      4) заңдарда көзделген жағдайларды қоспағанда, үшінші адамдардың істері бойынша өкіл болуға;

      5) әскери мүлік пен оның қызметтік істерін қамтамасыз ететін басқа да құралдарды, басқа да мемлекеттік мүлікті және қызметтік ақпаратты қызметтік емес мақсаттарда пайдалануға;

      6) ереуілдерді, пикеттерді және өзге де наразылық акцияларын ұйымдастыруға және оған қатысуға;

      7) өзінің қызметтік жағдайын пайдакүнемдік мақсаттарда, оның ішінде лауазымды және өзге де адамдармен сөз байласу жолымен пайдалануға;

      8) өзінің жақын туысқандары (ата-аналары, балалары, бала асырап алушылар, асырап алынған балалар, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері, аталары, әжелері, немерелері) немесе жұбайы (зайыбы) атқаратын лауазымға тікелей бағынысты лауазым атқаруға;

      9) уəкілетті басшының жіберуі бойынша мамандандырылған медициналық мекемелерде (наркологиялық диспансерлерде) алкогольдік, есірткілік немесе өзге де масаң күйді туғызатын заттарды тұтыну тұрғысынан медициналық куəландырудан өтуден бас тартуға немесе жалтаруға құқылы емес.

      Куəландырудан өтуден бас тарту немесе жалтару əскери қызметтен шығаруға алып келеді.

      Ескерту. 8-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

2-тарау. АЗАМАТТАРДЫ ӘСКЕРИ ҚЫЗМЕТКЕ ДАЯРЛАУ

9-бап. Азаматтарды әскери қызметке даярлау

      1. Азаматтарды əскери қызметке даярлау – бұл мемлекеттік органдар əскерге шақыру жасына дейінгі жəне əскерге шақыру жасындағы азаматтармен оларды əскери қызмет негіздеріне оқыту мақсатында, сондай-ақ əскери қызмет өткеру үшін əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша даярлау жəне қайта даярлау мақсатында əскери міндеттілермен жүргізетін міндетті іс-шаралар кешені.

      2. Азаматтарды әскери қызметке даярлау:

      1) бастапқы әскери даярлықты;

      2) қосымша білім беру бағдарламалары бойынша әскери даярлықты;

      3) əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша даярлауды;

      4) запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша әскери даярлықты қамтиды.

      3. Азаматтарды әскери қызметке даярлауды Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі бекітетін, Азаматтарды әскери қызметке даярлау қағидаларына сәйкес мемлекеттік органдар ұйымдастырады және қамтамасыз етеді.

      4. Ұйымдардың басшылары әскерге шақыру жасына дейінгілердің және әскерге шақырылушылардың әскери қызметке даярлықтан өту мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндетті.

      Ескерту. 9-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

10-бап. Бастапқы әскери даярлық

      1. Азаматтармен бастапқы әскери даярлық жалпы орта білімнің жалпы білім беретін бағдарламаларын және техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында жүргізiледі.

      2. Әскерге шақырылуға жататын және бастапқы әскери даярлықтан өтпеген азаматтар Азаматтарды әскери қызметке даярлау қағидаларына сәйкес мерзiмдi әскери қызметке шақырылар алдында одан өтедi.

      3. Бастапқы әскери даярлықты ұйымдастыру және жүргізу, сондай-ақ оның оқу-материалдық базасын қалыптастыру тәртібін Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі айқындайды.

      Ескерту. 10-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.11.2015 № 398-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

11-бап. Азаматтарды білім беру ұйымдарында қосымша білім беру бағдарламалары бойынша әскери даярлау

      1. Қазақстан Республикасының азаматтарын қосымша білім беру бағдарламалары бойынша әскери даярлау жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын және техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында жүргізіледі.

      2. Тәрбиеленушілердің әскери даярлықтан өту және барлық үлес түрлерімен қамтамасыз етілу тәртібі Азаматтарды әскери қызметке даярлау қағидаларында айқындалады.

      Ескерту. 11-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.11.2015 № 398-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

12-бап. Азаматтарды əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша даярлау

      Ескерту. 12-баптың тақырыбы жаңа редакцияда- ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      1. Азаматтарды əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша даярлау Қарулы Күштердің қажеттілігіне сəйкес өтеусіз негізде жəне оқуға арналған шығыстар толық немесе ішінара өтеле отырып, өтеулі негізде Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында жүргізіледі.

      Оқуға арналған шығыстарды ішінара өтеу кезінде оқу-жаттығу атыстарын өткізу жəне жанар-жағармай материалдарымен қамтамасыз ету Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің (бұдан əрі – Қорғаныс министрлігі) есебінен жүзеге асырылады.

      2. Өтеусіз негізде əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша даярлауға денсаулық жағдайы бойынша əскери қызметке жарамды, он жеті жас алты айдан жиырма алты жасқа дейінгі, даярлықты бітіргеннен кейін мерзімді əскери қызметке шақырылуға жататын немесе жұмылдыру резервіне алынатын азаматтар тартылады. Кіші мамандарды даярлауға бөлінген тапсырысты Қорғаныс министрлігі қалыптастырады.

      3. Өтеулі негізде əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша даярлауға:

      денсаулық жағдайы бойынша əскери қызметке жарамды əскери міндеттілер;

      денсаулық жағдайы бойынша əскери қызметке жарамды немесе шектеулі жарамды, соның ішінде əскери қызметке шақыру кейінге қалдырылған жиырма төрт жастан жиырма жеті жасқа дейінгі əскерге шақырылушылар тартылады.

      4. Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша əскерге шақырылушыларды, əскери міндеттілерді жинау, оларды жіберу жəне өтеусіз жəне өтеулі негіздерде оқыту, оқу-тəрбие процесін ұйымдастыру тəртібін, сондай-ақ оқу мерзімдерін Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі айқындайды.

      5. Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша білім алатын əскерге шақырылушылардың, əскери міндеттілердің санын Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі жұмылдыру ресурстарына не кіші мамандарға қажеттілікті негізге ала отырып айқындайды.

      6. Əскерге шақырылушыларды, əскери міндеттілерді əскери- техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша оқытудың басталуы мен аяқталуы болып Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымы басшысының оқуға қабылдау жəне оны бітіру туралы бұйрықтары шыққан күн есептеледі.

      Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында оқып жатқан азаматтар оқу кезеңінде əскери қызметші мəртебесіне ие болмайды.

      7. Алып тасталды - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
      8. Алып тасталды - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
      9. Алып тасталды - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
      10. Алып тасталды - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      11. Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында сабақтар өткізілетін уақытта көрсетілген ұйымдарда оқытудан өтіп жатқан қызметкерлерге жұмыс берушілер оқу демалыстарын беруге міндетті.

      12. Əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша оқу кезеңінде əскерге шақырылушылардың, əскери міндеттілердің жұмыс орны (лауазымы) сақталады. Осы кезеңде олар, заңды тұлға таратылған жағдайларды қоспағанда, жұмыс берушінің бастамасы бойынша жұмыстан шығарылмайды, сондай-ақ білім беру ұйымы басшысының бастамасы бойынша білім беру ұйымынан шығарып жіберілмейді.

      Ескерту. 12-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

13-бап. Азаматтарды жоғары білім беру ұйымдарында запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша әскери даярлау

      1. Азаматтарды запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша әскери даярлау Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың жұмылдыру қажеттілігіне сүйене отырып, Қорғаныс министрлігінің тапсырысына сәйкес жүргізіледі.

      2. Запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша әскери даярлықтың толық курсын аяқтаған азаматтарға Әскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалған тәртіппен "запастағы лейтенант" әскери атағы беріледі.

      3. Азаматтардың запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша әскери даярлықтан өту тәртібі Азаматтарды әскери қызметке даярлау қағидаларында айқындалады.

      Ескерту. 13-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

14-бап. Азаматтарды жалпыға бірдей әскери оқыту

      1. Халықты азаматтық қорғаныс іс-шараларына тарту және соғыс уақытында Қарулы Күштерді жасақтау үшін қажетті контингентті даярлау мақсатында:

      1) ерлер – он алты жастан алпыс жасқа дейінгілерді қоса алғанда;

      2) балалары жоқ немесе он жастан асқан балалары бар әйелдер – он сегіз жастан қырық бес жасқа дейінгілерді қоса алғанда, жалпыға бірдей әскери оқыту жүргізіледі.

      Азаматтарды жалпыға бірдей әскери оқытуды азаматтардың жұмыс, оқу орны және тұрғылықты жері бойынша жергілікті әскери басқару органдары жүзеге асырады.

      2. Жалпыға бірдей әскери оқыту бағдарламасын Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі бекітеді.

      3. Қорғаныс министрлігі азаматтарды жалпыға бірдей әскери оқыту жөніндегі бағдарламаны әзірлейді және іс-шараларға бақылауды жүзеге асырады.

      Ескерту. 14-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 29.09.2014 N 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi).

3-тарау. ӘСКЕРИ ЕСЕПКЕ АЛУ. АЗАМАТТАРДЫ ӘСКЕРГЕ ШАҚЫРУ УЧАСКЕЛЕРІНЕ ТІРКЕУ

15-бап. Әскери есепке алу

      1. Әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушылар:

      1) әскери-есептік мамандығы жоқ әйелдерді;

      2) осы Заңға сәйкес әскери міндеттерін орындаудан босатылған адамдарды;

      3) бас бостандығынан айыру түрінде жазасын өтеп жүрген адамдарды;

      4) Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде тұрақты тұратындарды қоспағанда, әскери есепке алуға жатады.

      2. Әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушыларды әскери есепке алуды олардың тұрғылықты жерлері бойынша жергілікті әскери басқару органдары жүзеге асырады, ал олар жоқ елді мекендерде әскери есепке алуды кенттердің, ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдері қамтамасыз етеді.

      3. Әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушыларды әскери есепке алу қағидаларын Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі бекітеді.

      4. Қарулы Күштерде, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарда әскери қызмет өткеретін әскери қызметшілер уәкілетті орган белгілеген тәртіпте тиісті әскери басқару органдарында (басқару органдарында), әскери бөлімдерде (бөлімдерде) және мекемелерде есепке алуға жатады.

      Ескерту. 15-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

16-бап. Азаматтарды әскерге шақыру учаскелеріне тіркеу

      1. Азаматтарды әскерге шақыру учаскелеріне тіркеу – бұл әскерге шақыру жасына дейінгілерді әскери есепке қою үшін жергілікті әскери басқару органдарымен бірлесіп, тиісті жергілікті атқарушы органдар жүргізетін әскери есепке алу іс-шаралары.

      2. Тіркелу жылы он жеті жасқа толатын Қазақстан Республикасының ер азаматтары әскерге шақыру учаскелеріне тіркелуге жатады.

      3. Азаматтарды əскерге шақыру учаскелеріне тіркеуді жəне медициналық куəландыруды Қорғаныс министрлігі бекітетін Əскери міндеттілер мен əскерге шақырылушыларды əскери есепке алу қағидаларына жəне Қарулы Күштерде əскери-дəрігерлік сараптама жүргізу қағидаларына сəйкес облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың əкімдері ұйымдастырады жəне қамтамасыз етеді.

      4. Азаматтар әскерге шақыру учаскелеріне тіркеу кезінде әскери қызметке жарамдылық дәрежесін белгілеу үшін Әскери-дәрігерлік сараптаманы жүргізу қағидаларында айқындалған тәртіппен медициналық комиссиядан өтеді.

      Медициналық (əскери-дəрігерлік) комиссия əскери қызметке жарамсыз деп танып, əскери есептен алып тасталған азаматтар əскери есепке қабылданбайды.

      Әскери-дәрігерлік комиссия әскери есептен шығарып, әскери қызметке жарамсыз деп таныған азаматтар әскери есепке қабылданбайды.

      5. Азаматтар, олардың жұмыс (оқу) орындарын, атқаратын лауазымы мен орташа жалақысын сақтай отырып, әскерге шақырылуға дейінгілерді әскери есепке қоюға байланысты міндеттерді орындау үшін қажетті уақытта жұмыстан (оқудан) босатылады.

      6. Азаматтарды әскерге шақыру учаскелеріне тіркеуді жүргізу үшін аудандарда (облыстық маңызы бар қалаларда) ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органдарының (әкімдіктерінің) шешімімен мынадай құрамда тіркеу комиссиясы құрылады:

      1) комиссия төрағасы – ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органы басшысының (əкімінің) орынбасары;

      2) комиссия мүшелері:

      ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті əскери басқару органының өкілі;

      ішкі істер органдарының тиісті аумақтық бөлімшесінің өкілі; мемлекеттік денсаулық сақтау басқармасының тиісті жергілікті органы бастығының (бас дəрігердің) орынбасары – медициналық комиссияның төрағасы;

      хатшы.

      Аудандық (қалалық) тіркеу жөніндегі комиссияның дербес құрамы, осы жұмысты жүргізу және қамтамасыз ету тәртібі ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы орган басшысының (әкімнің) шешімімен жыл сайын бекітіледі.

      Азаматтарды əскерге шақыру пункттеріне (учаскелеріне) тіркеу графигін жергілікті атқарушы органның басшысы бекітеді.

      Ескерту. 16-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

17-бап. Лауазымды адамдардың, мемлекеттік органдардың, ұйымдардың, әскери міндеттілердің және әскерге шақырылушылардың Әскери міндеттілер мен әскерге шақырушыларды әскери есепке алу қағидаларын орындау жөніндегі міндеттері

      1. Ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың, ауылдық округтің əкімдері, сондай-ақ əскери міндеттілер мен əскерге шақырылушылар жұмыс істейтін ұйымдардың басшылары өз құзыреті шегінде:

      1) әскери міндеттілерді және әскерге шақырылушыларды, оларды жергілікті әскери басқару органдарына шақырылғаны туралы хабардар етуге;

      2) алып тасталды - ҚР 2013.01.08 № 64-V (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      3) аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) тиісті жергілікті әскери басқару органдарына әскери міндеттілердің, әскерге шақырылушылардың және әскер жасына дейінгілердің сандық және сапалық құрамын растайтын құжаттарды беруге;

      4) əскерге шақыру жасына дейінгілерді тіркеген жəне азаматтарды əскери қызметке шақырған кезде азаматтарды басқа жергілікті жерлерден облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың əскерге шақыру (жиын) пункттеріне жеткізуді қамтамасыз етуге міндетті.

      2. Жергілікті әскери басқару органдары өз құзыреті шегінде мемлекеттік мекемелердің, ұйымдардың, әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушылардың Әскери есепке алу қағидаларын сақтауына бақылауды жүзеге асыруға міндетті.

      3. Ішкі істер органдары өз құзыреті шегінде әскери міндеттілікті орындаудан жалтарған адамдарды іздестіруді жүзеге асыруға міндетті.

      4. Азаматтық хал актілерін жазу органдары жеті жұмыс күні ішінде аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті әскери басқару органдарына әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушылардың тегін, аты мен әкесінің атын (ол болған кезде), туған күні мен жерін өзгерткені туралы, сондай-ақ әскери міндеттінің немесе әскерге шақырылушының қайтыс болғаны тіркелген жағдайлар туралы хабарлауға міндетті.

      5. Анықтау және алдын ала тергеу органдары жеті жұмыс күні ішінде аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергіліктi әскери басқару органдарына оларға қатысты анықтау немесе алдын ала тергеу жүргізіліп жатқан әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушылар туралы, ал соттар оларға қатысты қылмыстық істерді сот қарап жатқан әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушылар туралы, сондай-ақ оларға қатысты заңды күшiне енген үкімдер туралы хабарлауға мiндетті.

      6. Халықты әлеуметтiк қорғау органдары жетi жұмыс күні ішінде аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергiлiктi әскери басқару органдарына мүгедек деп танылған барлық әскери мiндеттілер мен әскерге шақырылушылар туралы хабарлауға міндетті.

      7. Денсаулық сақтау ұйымдары әскерге шақыру басталар алдында жергілiкті әскери басқару органдарының сұрау салулары бойынша стационарлық емделуде болатын және диспансерлік есепте тұрған әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушылар туралы мәліметтердi хабарлауға міндетті.

      8. Азаматтарды тұрғылықты жері бойынша тіркеу және тіркеу есебінен шығару туралы мәліметтер ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергiлiктi әскери басқару органдарына мемлекеттік органдардың мемлекеттік ақпараттық жүйелерінің өзара іс-қимыл жасауын қамтамасыз ету арқылы беріледі.

      9. Алып тасталды - ҚР 2013.01.08 № 64-V (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      10. Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу саласындағы уəкілетті орган жергілікті əскери басқару органдарының сұрау салулары бойынша адамның қылмыстық құқық бұзушылық жасағаны туралы мəліметтердің бар-жоғы туралы анықтаманы жеті жұмыс күні ішінде ұсынуға міндетті.

      Ескерту. 17-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2013.01.08 № 64-V (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

4-тарау. ӘСКЕРИ ҚЫЗМЕТ ӨТКЕРУ

18-бап. Әскери қызметтің мазмұны

      1. Әскери қызмет:

      1) әскерге шақыру бойынша әскери қызметті;

      2) келісімшарт бойынша әскери қызметті қамтиды.

      Әскерге шақыру бойынша әскери қызметке:

      1) сарбаздар (матростар) құрамының мерзімді әскери қызметі;

      2) осы Заңның 32-бабына сәйкес әскерге шақырылған офицерлердің әскери қызметі;

      3) жұмылдыру, соғыс жағдайы кезіндегі, соғыс уақытындағы және әскери жиындарды өткеру кезіндегі әскери қызмет жатады.

      Келісімшарт бойынша әскери қызметке:

      1) сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) және офицерлер құрамының лауазымдарында келісімшарт бойынша әскери қызмет өткеретін әскери қызметшілердің әскери қызметі;

      2) əскери оқу орындары кадеттерінің, курсанттарының, адъюнкттерінің, магистранттарымен докторанттарының, əскери интерндерінің əскери қызметі жəне оқуы жатады.

      2. Әскери жиындарға шақырылған азаматтар әскери қызмет міндеттерін атқарады.

      3. Мерзiмдi қызмет өткеруге азаматтардың құқық қорғау және арнайы мемлекеттік органдар оқу орындарының күндiзгi оқу бөлiмдерiнде оқыған уақыты, сондай-ақ Қорғаныс министрлігінің әскери оқытылған резервті даярлау бағдарламасы жөніндегі мамандандырылған ұйымдарында әскери даярлықтан өту уақыты теңестiріледi.

      4. Әскери қызметшілер Қазақстан Республикасының халқына адалдығы туралы әскери ант қабылдайды.

      Бұрын әскери ант қабылдамаған әскери мiндеттiлер оны әскери жиындарға және жұмылдыруға шақырылған кезде қабылдайды.

      5. Осы Заңда айқындалған жағдайларда және тәртiппен азаматтарды әскери қызметке шақыру кейiнге қалдырылуы немесе әскери қызметтен босатылуы мүмкiн.

      Ескерту. 18-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

19-бап. Әскери қызметшілер мен әскери міндеттілердің құрамы. Әскери атақтар

      1. Әскери қызметшілер мен әскери міндеттілер:

      1) сарбаздар (матростар);

      2) сержанттар (старшиналар);

      3) офицерлер құрамына бөлінеді.

      2. Қарулы Күштерде, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда мынадай әскери атақтар белгiленедi:

әскери

корабльдік

1) сарбаздар (матростар) құрамы

қатардағы жауынгер

матрос

ефрейтор

аға матрос

2) сержанттар (старшиналар) құрамы

кіші сержанттар құрамы

кiшi сержант

екiншi сатылы старшина

сержант

бiрiншi сатылы старшина

аға сержант

бас старшина

аға сержанттар құрамы

үшiншi сыныпты сержант

үшiншi сыныпты старшина

екiншi сыныпты сержант

екiнші сыныпты старшина

бiрiншi сыныпты сержант

бiрiншi сыныпты старшина

жоғары сержанттар құрамы

штаб-сержант

штаб-старшина

шебер-сержант

шебер-старшина

3) офицерлер құрамы

кiшi офицерлер құрамы

лейтенант

лейтенант

аға лейтенант

аға лейтенант

капитан

капитан-лейтенант

аға офицерлер құрамы

майор

үшiншi дәрежелi капитан

подполковник

екiншi дәрежелi капитан

полковник

бiрiншi дәрежелi капитан

жоғары офицерлер құрамы

генерал-майор

контр-адмирал

генерал-лейтенант

вице-адмирал

генерал-полковник

адмирал

армия генералы



      3. Медициналық немесе заңгер мамандығы бар офицерлер үшiн әскери атақтарының алдына тиiсiнше "медицина қызметiнiң", "әдiлет" деген сөздер қосылады.

      4. Авиацияның жоғары офицерлер құрамы үшiн (инженерлiк-авиациялық даярлығы бар ұшқыштық инженерлiк) әскери атақтарының алдына тиісінше "авиация" деген сөз қосылады.

      5. Запаста тұратын азаматтардың әскери атақтарының алдына тиісінше "запастағы" деген сөз, ал отставкадағыларға "отставкадағы" деген сөз қосылады.

      Ескерту. 19-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 91-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

20-бап. Әскери атақты беру, төмендету, одан айыру және әскери атағын қалпына келтіру тәртібі

      Әскери қызметшiлер мен әскери мiндеттілерге әскери атақтарды мерзiмiнен бұрын берудi қоса алғанда, оларды беру, төмендету, әскери атағынан айыру Әскери қызмет өткеру қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      Жоғары офицерлер құрамын қоспағанда, әскери атағынан айырылған адамның әскери атағы тек сот ақтау үкімін шығарған немесе ақтау негіздемелері бойынша қылмыстық істі тоқтату туралы шешім қабылдаған жағдайларда қалпына келтiрiледі. Жоғары офицерлер құрамының әскери атағынан айырылған адамға әскери атағы Қазақстан Республикасы Президентінің шешімі бойынша қалпына келтіріледі.

      Әскери атағы төмендетілген әскери қызметшілерге әскери атағы Әскери қызмет өткеру қағидаларына сәйкес беріледі.

      Әскери атақтарда еңбек сiңiрген мерзiмi мынадай:

      1) сержанттар (старшиналар) құрамына:

      кіші сержанттарға - бір жыл;

      сержанттарға - екі жыл;

      аға сержанттарға - үш жыл;

      3-сыныпты сержанттарға - төрт жыл;

      2-сыныпты сержанттарға - бес жыл;

      1-сыныпты сержанттарға - алты жыл;

      2) офицерлер құрамына:

      лейтенанттарға - екі жыл;

      аға лейтенанттарға - үш жыл;

      капитандарға (капитан-лейтенанттарға) - төрт жыл;

      майорларға (үшiншi дәрежелi капитандарға) - бес жыл;

      подполковниктерге (екiншi дәрежелi - жеті жыл;

      капитандарға)

      болып белгіленеді.

      Сарбаздар (матростар) құрамына, жоғары сержанттық құрамға, полковниктерге (бірінші дəрежелі капитандарға) жəне жоғары офицерлік құрамға əскери атақтарындағы еңбек сіңірген жылдары белгіленбейді.

      Қарулы Күштердегі, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардағы әскери қызметке қызметін ауыстыру тәртібімен кіретін құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлеріне әскери атақ уәкілетті органның бірінші басшысы айқындайтын қайта аттестаттау тәртібімен, қазіргі бар арнайы атағынан төмендетілмей беріледі.

      Ескерту. 20-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

21-бап. Әскери лауазымдар

      1. Әскери лауазым Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың алдына қойылған негізгі мiндеттер мен функцияларға сүйене отырып айқындалады.

      2. Қарулы Күштердегі, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардағы әскери лауазымдар мен оларға сәйкес келетін әскери атақтар тізбесін Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

      3. Әскери лауазымдар:

      1) қатардағы жауынгерлер құрамының;

      2) сержанттар құрамының;

      3) офицерлер құрамының;

      4) жоғары офицерлер құрамының лауазымдарына бөлiнеді.

      4. Əскери қызметшiлерді жасақтау, əскери лауазымдарға тағайындау, орнын ауыстыру, əскери лауазымдарынан босату, мемлекеттік, арнаулы мемлекеттік жəне құқық қорғау органдарына ауыстыру жəне қызметтен шығару Əскери қызмет өткеру қағидаларына сəйкес жүргiзіледi.

      Тізбесін уəкілетті органның басшысы бекіткен лауазымдарға тағайындалатын Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың əскери қызметшілері мен азаматтық персонал адамдарына қатысты уəкілетті органның басшысы айқындаған тəртіппен психологиялық-физиологиялық жəне полиграфологиялық зерттеулер қолданыла отырып, тексеру жүргізіледі.

      4-1. Техникалық және кәсіптік, жоғары білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын әскери оқу орнына (әскери факультетке) түскен Қазақстан Республикасының азаматы және әскери қызметші тиісінше кадет және курсант әскери лауазымына тағайындалады.

      Жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламасы бойынша әскери оқу орнына түскен келісімшарт бойынша әскери қызметші бұрын атқарған әскери лауазымынан босатылады және магистрант, докторант немесе адъюнкт әскери лауазымына тағайындалады.

      4-2. Оқудың үшінші курсына ауыстырылған ұлан, сондай-ақ жалпы орта білім беру базасындағы азамат немесе техникалық жəне кəсіптік, жоғары білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орындарына қабылданған əскери қызметші Қарулы Күштердің кадеті не курсанты немесе əскери интерні ауыспалы құрамының əскери лауазымына тиісінше тағайындалады.

      Қашықтықтан білім беру технологияларын пайдалана отырып білім алушыларды қоспағанда, жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орнына келісімшарт бойынша қабылданған əскери қызметші бұрын атқарған əскери лауазымынан босатылады жəне Қарулы Күштердің магистранты не докторанты немесе адъюнкті ауыспалы құрамының əскери лауазымына тағайындалады.

      5. Әскери қызметшi мынадай:

      1) оны басқа лауазымға тағайындаған кезде командирдiң (бастықтың) қарамағында болған – екi айдан аспайтын;

      2) ұйымдық-штаттық iс-шараларды жүргізуге байланысты командирдiң (бастықтың) қарамағында болған – үш айдан аспайтын;

      3) әскери қызметшіге қатысты күдіктінің іс-әрекетін саралау туралы қаулы шығарылуына не қылмыс туралы қылмыстық іс бойынша бұлтартпау шарасы қолданылуына байланысты командирдің (бастықтың) қарамағында болған жағдайда – қылмыстық іс бойынша түпкілікті шешім шығарылғанға дейін;

      4) Əскери қызмет өткеру қағидаларына сəйкес мемлекеттің қорғанысы мен қауіпсiздігі мүддесінде жұмыстарды орындау мақсатында мемлекеттік органдарға, халықаралық жəне басқа да ұйымдарға iссапарға жiберілуіне байланысты уəкілетті орган басшысының қарамағында болған;

      5) Қазақстан Республикасы әскери атташесі аппаратындағы лауазымға тағайындалуға байланысты командирдің (бастықтың) қарамағында болған – Қазақстан Республикасының шегінен тыс шығуға рұқсат ету құжаттарын алғанға дейін;

      6) шетелге қызметке, оқуға жіберілген əскери қызметші жұбайымен (əскери қызметші зайыбымен) бірге болған кезде уəкілетті орган басшысының қарамағында болған;

      7) алып тасталды - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      8) əскери тағылымдама аяқталғанға дейін – оқып жатқан елдің заңнамасына сəйкес оқу бағдарламасы əскери тағылымдаманы көздейтін шет мемлекеттің жоғары əскери оқу орнын бітіруіне байланысты офицерлік құрамның "лейтенант" бірінші əскери атағы берілген əскери қызметшілер уəкілетті органның бірінші басшысының қарамағында болған;

      9) оқу уақытында – күндізгі оқу нысаны бойынша жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына жіберілген жəне түскен əскери қызметшілер командирдің (бастықтың) қарамағында болған;

      10) жиындар өткізу уақытында – əскери жиындар кезеңінде уəкілетті органның бірінші басшысының қарамағында болған жағдайларда, əскери емес лауазымдарда əскери қызмет өткереді.

      6. Əскери лауазымдарда болу мерзімдері Əскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалады.

      7. Əскери қызметші жыл сайынғы негізгі демалыстарда, əскери-медициналық (медициналық) мекемелерде емделуде болған кезеңдер қарамағында болу мерзіміне есептелмейді.

      Ескерту. 21-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.07.2014 № 233-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 13.11.2015 № 398-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

22-бап. Ротация

      1. Әскери қызметшілерді ротациялау қызметтік қажеттілік немесе олардың кәсіби әлеуетін анағұрлым тиімді пайдалануды қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырылады.

      2. Әскери қызметшілердің ротациясы Әскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалатын тәртіппен және мерзімдерде уәкілетті орган басшысының шешімі бойынша жүзеге асырылады.

      3. Басқа жергілікті жерге ауыстыруға байланысты ротациялауға мүгедек зайыбы (жұбайы) бар, мүгедек балалары (қамқоршысы болып табылатын), оның ішінде асырап алған мүгедек балалары бар немесе асырауында қартайған ата-анасы болатын адамдар жатпайды. Көрсетілген мəн-жайлар Əскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалған тəртіппен актімен расталуы тиіс.

      Ескерту. 22-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

22-1-бап. Әскери қызметшілерді аттестаттау

      1. Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың келісімшарт бойынша әскери қызметшілерін аттестаттау Әскери қызмет өткеру қағидаларымен айқындалады.

      Əскери прокуратура органдарының əскери қызметшілері Əскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалатын тəртіппен жəне мерзімдерде уəкілетті орган басшысының шешімі бойынша аттестаттау кезінде полиграфологиялық зерттеуден өтеді.

      2. Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың келісімшарт бойынша әскери қызметшілерін кезектен тыс аттестаттау оның тәртібін, мерзімдерін және аттестатталатын әскери қызметшілердің санаттарын айқындайтын Қазақстан Республикасы Президентінің шешімі бойынша өткізіледі.

      Кезектен тыс аттестаттаудың қорытындылары бойынша аттестаттау комиссиясы мынадай шешімдердің бірін қабылдайды:

      1) атқаратын лауазымына сай келеді және жоғары тұрған лауазымға жылжытуға ұсынылады;

      2) атқаратын лауазымына сай келеді;

      3) атқаратын лауазымына сай келмейді және лауазымын төмендетуге ұсынылады;

      4) атқаратын лауазымына сай келмейді және ротациялауға ұсынылады;

      5) атқаратын лауазымына сай келмейді және қызметтен шығаруға ұсынылады.

      Кәсіби жарамдылықты айқындау бойынша нормативтерді тапсырмаған және тестілеу кезінде шектi мәннен төмен баға алған жағдайда, аттестаттау комиссиясы осы тармақтың 3), 4) және 5) тармақшаларында көзделген шешiмдердiң бiрiн қабылдайды.

      Аттестаттау комиссиясының отырысына дәлелсіз себеппен екі рет келмей қалған әскери қызметшілер осы Заңда белгіленген тәртіппен қызметтен шығарылуға ұсынылады.

      Кезектен тыс аттестаттаудан өтпеген және (немесе) өзге де лауазымдарда, оның ішінде төмен тұрған лауазымдарда әскери қызметін жалғастырудан бас тартқан әскери қызметшілер осы Заңда белгіленген тәртіппен қызметтен шығарылуға жатады.

      Ескерту. 4-тарау 22-1-баппен толықтырылды - ҚР 2013.01.16 № 71-V (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

23-бап. Әскери қызметшілердiң әскери киiм нысаны мен айырым белгiлерi

      1. Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың әскери киiм нысаны мен айырым белгiлерiн Қазақстан Республикасының Президентi бекiтедi.

      Әскери қызметшiлер салтанатты, күнделікті, далалық, арнайы киім нысанымен және арнайы киім-кешек заттарымен қамтамасыз етіледі.

      Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың əскери киiм нысанын киіп жүру жəне айырым белгілерін, сондай-ақ басқа да белгілерді тағып жүру қағидаларын – Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрi, ал əскери киiм нысанының жекелеген заттарын киіп жүру жəне айырым белгiлерiн тағып жүру ерекшелiктерiн уəкілетті органдардың бiріншi басшылары белгілейдi.

      Осы Заңның 26-бабы 1-тармағының 13) жəне 14) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша қызметтен шығарылған адамдардан басқа, Қарулы Күштерде, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарда күнтізбелік есептеумен жиырма бес жəне одан көп жыл мінсіз қызмет еткен азаматтарға запасқа немесе отставкаға шығарылған кезде əскери киім нысанын киіп жүруге рұқсат етіледі.

      2. Әскери киiм нысанын киіп жүруге құқығы жоқ адамдарға оларды киіп жүруге тыйым салынады және заңда белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.

      Ескерту. 23-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

24-бап. Әскери қызмет мерзiмдері. Еңбек сіңірген жылдары

      1. Әскери қызмет мерзiмдерi күнтiзбелік есеппен:

      1) мерзiмдi қызмет әскери қызметшiлерi үшiн – он екi ай;

      2) әскерге шақыру бойынша әскери қызмет өткеретін офицерлер үшін – жиырма төрт ай;

      3) келiсiмшарт бойынша әскери қызмет өткеретiн әскери қызметшiлер үшiн – әскери қызмет өткеру туралы келiсiмшартта көрсетілген мерзiмге белгіленеді.

      2. Еңбек сіңірген жылдары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленетін тәртіппен, зейнетақыға құқық беретін әскери қызмет ұзақтығын есептеу мақсатында есептеледі. Әскери қызметшілерге еңбек сіңірген жылдарын есептеу Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен жүргізіледі.

      Әскери емес лауазымдарда әскери қызмет өткеру уақыты еңбек сіңірген жылдарға есептеледі. Еңбек сіңірген жылдар жалпы еңбек өтіліне және мемлекеттік қызмет өтіліне есептеледі.

      Əскери қызметші жұбайының (əскери қызметші зайыбының) одан əрі əскери қызмет өткеруіне (оқуға түсуіне) байланысты шетелге кеткен əскери қызметшілердің шетелде болу уақыты еңбек сіңірген жылдарына есептеледі.

      Қарулы Күштердегі, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардағы әскери қызметке түскенге дейін құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдарда қызмет өткерген әскери қызметшілерге еңбек сіңірген жылдары олардың құқық қорғау және мемлекеттік арнайы органдардағы әскери немесе арнайы атақтар, сыныптық шендер беру көзделген лауазымдардағы жұмыс істеген уақытын ескере отырып есептеледі.

      Мемлекеттік қызмет, соның ішінде құқық қорғау қызметі өтіліне мемлекеттік қызметші, құқық қорғау органының қызметкері құрылымында əскери қызмет өткеру көзделген мемлекеттік органда əскери лауазымға уақытша тағайындалған кезеңдегі уақыт, сондай-ақ олардың бір мемлекеттік органнан басқа мемлекеттік органға ауысу уақыты есептеледі.

      Мемлекеттік қызметке кірген адамдар үшін əскери қызмет өткеру уақыты мен əскери лауазымға тағайындалу кезеңі мемлекеттік қызмет өтіліне есептеледі.

      Ескерту. 24-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 91-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

25-бап. Әскери қызметшiлердiң әскери қызметте болуының шектi жасы

      1. Әскери қызметшiлердiң әскери қызметте болуының шектi жасы:

      1) сарбаздар мен кіші сержанттар құрамының әскери қызметшілеріне – қырық бес жас;

      2) майорға (үшіншi дəрежелi капитанға) дейiнгіні қоса алғанда, аға сержанттық құрамның жəне офицерлік құрамның əскери қызметшілеріне – қырық жеті жас;

      2-1) подполковниктерге – қырық сегіз жас;

      3) жоғары сержанттар құрамының әскери қызметшілеріне және полковниктерге (бiрiншi дәрежелi капитандарға) – елу бес жас;

      4) генерал-майорларға (контр-адмиралдарға), генерал-лейтенанттарға (вице-адмиралдарға) – алпыс жас;

      5) генерал-полковниктерге, адмиралдарға және армия генералдарына – алпыс үш жас болып белгіленеді.

      2. Шектi жасқа толған әскери қызметшiлер Әскери қызмет өткеру қағидаларында белгiленген тәртiппен запасқа немесе отставкаға шығарылуға жатады.

      Шекті жасқа толған əскери қызметшіге баянаты бойынша уəкілетті органның басшысы:

      1) ғылыми дəрежесі, ғылыми атағы, магистр немесе доктор дəрежесі болған жəне ол əскери оқу орындарында, əскери кафедраларда оқытушылық немесе ғылыми қызметті жүзеге асырған;

      2) денсаулық жағдайы бойынша əскери қызмет өткеруге жарамды, емдеу қызметін жүзеге асыратын медицина персоналы лауазымында немесе мемлекеттік авиацияда ұшу құрамының лауазымында не əскери прокуратура органдары офицерлік құрамының лауазымында əскери қызмет өткерген, жоғары кəсіби даярлығы, атқаратын лауазымында жұмыс тəжірибесі болған жағдайларда, онымен жаңа келісімшарт жасасу арқылы əскери қызмет мерзімін бес жылға дейінгі мерзімге ұзартады.

      Ескерту. 25-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

26-бап. Әскери қызметтен шығару

      1. Мыналар:

      1) әскери қызметте болудың шектi жасына толу;

      2) әскерге шақыру бойынша әскери қызмет мерзiмінің аяқталуы;

      3) келісімшарт мерзімінің аяқталуы;

      4) әскери-дәрiгерлiк комиссияның әскери қызметке жарамсыз немесе шектеулі жарамды деп танығаны туралы қорытындысына байланысты денсаулық жағдайы бойынша;

      5) әскери қызметшіні басқа тең лауазымдарға тағайындау мүмкін болмаған және ол төмен лауазымға тағайындалудан бас тартқан кезде санын немесе штаттарды қысқарту;

      6) Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріне, басқа да əскерлері мен əскери құралымдарына, арнаулы мемлекеттік немесе құқық қорғау органдарына ауысуды қоспағанда, мемлекеттік органдарға немесе мемлекеттік мекемелерге мемлекеттік қызметке ауысу;

      7) əскери қызметшіге қатысты келісімшарт талаптарын елеулі жəне (немесе ) жүйелі түрде (екі жəне одан көп рет) бұзу;

      8) мынадай отбасы жағдайлары бойынша:

      медициналық көрсеткіштер бойынша әскери қызметші әскери қызмет өткеретін жергілікті жерде әскери қызметшi отбасы мүшесiнiң тұруы мүмкін болмауы және оны жаңа әскери қызмет орнына ауыстыру мүмкіндiгі болмауы;

      отбасын басқа елді мекенге көшiру қажеттiгiне байланысты әскери қызметшi-жұбайының (әскери қызметшi-зайыбының) әскери қызмет орнын өзгертуі;

      тұрғылықты жерi бойынша медициналық ұйымның қорытындысына сәйкес денсаулық жағдайы бойынша тұрақты күтiмге мұқтаж не бiрiншi немесе екiншi топтағы мүгедектер болып табылатын әйелiне (күйеуiне), жақын туыстарына немесе жалпыға бірдей белгіленген зейнетақы жасына толған немесе он сегiз жасқа толмаған, заң бойынша аталған азаматтарды асырауға мiндеттi басқа адамдар болмаған кезде тұрақты күтім жасау қажеттігі;

      әскери қызметшi анасыз (әкесiз) тәрбиелеп отырған он сегiз жасқа толмаған балаға күтім жасау қажеттігі;

      9) Қазақстан Республикасының өкілді органдарына сайлану немесе тағайындалу;

      10) судья лауазымына сайлану немесе тағайындалу;

      11) Қазақстан Республикасының азаматтығын тоқтату;

      12) арнаулы тексеруден өтуден бас тарту;

      13) мынадай теріс себептер бойынша:

      қылмыс жасағаны үшін соттың айыптау, оның ішінде шартты түрде айыптау үкімінің заңды күшіне енуі;

      қылмыс жасағаны үшін қылмыстық жауаптылықтан Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігі 3), 4), 9), 10) және 12) тармақтарының немесе 36-бабының негізінде босатылуы;

      Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен әскери атағынан айыру;

      əскери қызмет міндеттерін атқару кезінде алкогольдік, есірткілік немесе өзге де масаң күйде болу, сондай-ақ мамандандырылған медициналық мекемелерде (наркологиялық диспансерлерде) алкогольдік, есірткілік немесе өзге де масаң күйді туғызатын заттарды тұтыну тұрғысынан медициналық куəландырудан өтуден бас тарту немесе жалтару;

      әскери қызметшінің келісімшарттың талаптарын жүйелі түрде бұзуы;

      осы Заңның 38-бабының 2-тармағында көрсетілген мəліметтерді ұсынбау немесе бұрмалау;

      педагогтік, ғылыми және өзге де шығармашылық қызметтен басқа, кез келген ақылы қызмет түрлерімен айналысу;

      арнаулы мемлекеттік орган немесе ішкі істер органы əскери қызметшісінің қатарынан үш жəне одан көп сағат бойы дəлелсіз себептермен қызметте болмауы;

      мемлекеттік құпияларды құрайтын мәліметтерді, оларды тасығыштарды жария етуге немесе жоғалтуға әкеп соқтырған құпиялылық режимін қамтамасыз ету жөніндегі белгіленген талаптардың бұзылуы;

      "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында айқындалған жағдайлар;

      осы адамға заңды түрде тиесілі ақшаны, сондай-ақ мүліктік жалдауға берілген мүлікті қоспағанда, коммерциялық ұйымдардың жарғылық капиталындағы меншік құқығымен тиесілі үлестерін, акцияларын (акциясын) жəне пайдалану кіріс алуға əкелетін өзге де мүлікті сенімгерлік басқаруға бермеу;

      14) аттестаттау қорытындылары бойынша анықталған қызметіне сай келмеу;

      15) техникалық жəне кəсіптік білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орындарының түлектерін, сондай-ақ əскери интерндерді, магистранттарды, докторанттарды жəне адъюнкттерді жоғары əскери оқу орындарынан шығарып жіберу жағдайларын қоспағанда, əскери оқу орнынан шығарып жіберу əскери қызметшілерді əскери қызметтен шығару үшін негіздер болып табылады.

      Əскерге шақыру бойынша əскери қызметшiлер – осы баптың 1-тармағы бірінші бөлігінің 2), 4), 9), 10) жəне 11) тармақшаларында, 13) тармақшасының екінші жəне үшінші абзацтарында көзделген негіздер бойынша, ал офицерлік құрамның əскерге шақыру бойынша əскери қызметшілер осы баптың 1-тармағы бірінші бөлігінің 12) тармақшасында жəне 13) тармақшасының екінші абзацында да көзделген негіздер бойынша əскери қызметтен шығарылады.

      2. Мерзімді қызмет әскери қызметшісі:

      1) осы Заңның 35-бабының 9-тармағына сәйкес әскерге шақыруды кейiнге қалдырудан бас тарту туралы өтінiш берген адамдарды қоспағанда, отбасы жағдайының өзгеруi салдарынан әскерге шақыруды кейінге қалдыру немесе әскерге шақырудан босату құқығы туындаған;

      2) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес шет елге шығуға құқық берілетінін растайтын құжаттары болған кезде отбасы құрамында немесе Қазақстан Республикасының шегiнен тыс жерде тұрақты тұратын отбасына қосылу үшiн шетелде тұрақты тұруға кеткен жағдайларда мерзімінен бұрын шығарылуға құқылы.

      3. Офицерлер құрамының әскерге шақыру бойынша әскери қызметшісі 35-баптың 2-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көзделген жағдайлар болған кезде әскери қызметтен мерзiмiнен бұрын шығарылуға құқылы.

      4. Қайтыс болған (қаза тапқан) әскери қызметшi қайтыс болған (қаза тапқан) күні құжатпен расталған күннен кейiнгі күннен бастап, ал сот хабар-ошарсыз кетті деп таныған немесе қайтыс болған деп жарияланған әскери қызметші сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап әскери бөлім жеке құрамының тiзiмдерінен шығарылады.

      5. Белгіленген мерзiмдi өткерген адамдарды әскери қызметтен босату төтенше немесе соғыс жағдайы енгiзілген жағдайда ол қолданылған кезеңге уақытша тоқтатылады.

      6. Əскери қызмет мерзімі 2013 жылдың 1 қаңтарында он жылдан аз болған немесе көрсетілген күннен кейін əскери қызметке алғаш кірген келісімшарт бойынша əскери қызметшілерге əскери қызметте болудың шекті жасына толуына, денсаулық жағдайына не штаттардың қысқартылуына байланысты əскери қызметтен шығарылған кезде жұмыстан шығу жəрдемақысы əскери қызмет мерзімі:

      күнтізбелік 10 жылдан аз болғандарға – үш айлық ақшалай қамтылым;

      күнтізбелік 10 жылдан 15 жылға дейін болғандарға – төрт айлық ақшалай қамтылым;

      күнтізбелік 15 жылдан 20 жылға дейін болғандарға – бес айлық ақшалай қамтылым;

      күнтізбелік 20 жылдан 25 жылға дейін болғандарға – алты айлық ақшалай қамтылым;

      күнтізбелік 25 жылдан 30 жылға дейін болғандарға – жеті айлық ақшалай қамтылым;

      күнтізбелік 30 жылдан астам болғандарға – сегіз айлық ақшалай қамтылым мөлшерінде төленеді.

      Келісімшарт бойынша əскери қызметке қайтадан кірген кезде жұмыстан шығу жəрдемақысының мөлшері, осы жұмыстан шығу жəрдемақысы бұрын қызметтен шығарылған кезде төленбеген жағдайларды қоспағанда, бұрын төленген жұмыстан шығу жəрдемақысы ескеріле отырып айқындалады.

      Әскерге шақыру бойынша әскери қызмет мерзімі өткен соң немесе денсаулық жағдайына байланысты әскери қызметтен шығарылған кезде мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерге жұмыстан шығу жәрдемақысы – бір айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде, ал жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар арасынан болған аталған адамдарға – бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде төленеді.

      Жауынгерлік іс-қимылдарға, террорға қарсы және бітімгершілік операцияларына қатысқаны үшін орденмен (ордендермен) наградталған әскери қызметшілерге жұмыстан шығу жәрдемақысы ақшалай қаражаттың екі жалақысына арттырылады.

      Әскери қызметте болудың шекті жасына толғаннан кейін, денсаулық жағдайы бойынша немесе штаттарды қысқартуға байланысты еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемін алу құқығынсыз қызметтен шығарылған офицерлік құрамның әскери қызметшілеріне қызметтен шығу жәрдемақысымен қатар әскери атақ бойынша айлықақылар төлеу қызметтен шығарылған күннен бастап бір жыл бойына сақталады.

      Бұл ретте, егер көрсетілген мерзім ішінде қызмет атқарып жүрген әскери қызметшілердің әскери атақ бойынша айлықақылары өсетін болса, тиісінше офицерлік құрамның әскери қызметшілеріне қызметтен шығарылғаннан кейін бір жыл өткенше төленетін осы айлықақылар мөлшері де ұлғаяды. Әскерге шақыру бойынша әскери қызметте тұратын офицерлік құрамның қызметтен шығарылған әскери қызметшілерінің әскери атақ бойынша айлықақылары қызметтен шығарылған күннен бастап бір жыл бойы төлеуге жатпайды.

      7. Бір жылдан аз қызмет өткерген немесе оқыған жəне келісімшарт бойынша əскери қызметтен шығарылған немесе əскери оқу орындарынан шығарып жіберілген, осы Заңның 37-бабының 6-тармағына сəйкес келісімшарт бойынша əскери қызметке кірген сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) құрамының əскери қызметшілері, мерзімді қызметтің белгіленген мерзімін өткермеген, жиырма алты жасқа толмаған, бірақ он сегіз жастан кіші емес əскери оқу орындарының курсанттары мен кадеттері мерзімді қызметтің қалған мерзімін өткеру үшін белгіленген тəртіппен əскери бөлімдерге, бірақ кемінде үш ай мерзімге жіберіледі.

      Бұрын мерзімді қызмет өткермеген, он сегіз жасқа толмаған, бір жылдан аз оқыған жəне шығарып жіберілген əскери оқу орындарының курсанттары мен кадеттері мерзімді қызметтің қалған мерзімін өткеру үшін белгіленген тəртіппен əскери қызметке шақыруға əскерге шақырылушыларды əскери есепке қою үшін тұрғылықты жері бойынша жергілікті əскери басқару органдарына, бірақ кемінде үш ай мерзімге жіберіледі.

      Əскери оқу орнынан шығарып жіберілген курсанттар мен кадеттер үшін əскери қызметшілер мəртебесінде əскери оқу орындарында оқыту уақыты мерзімді қызмет мерзіміне есептеледі.

      Үлгерімсіздігі, тəртіпсіздігі үшін, өз бастамасы бойынша, теріс себептермен əскери қызметтен босату салдарынан əскери оқу орнынан шығарып жіберілген, сондай-ақ əскери қызмет өткеру туралы келісімшарт жасасудан бас тартқан əскери қызметші əскери қызметші мəртебесінде оқытудың бірінші жылының шығындарын қоспағанда, әскери оқу орындарының курсанттары мен кадеттерін әскери оқу орнында əскери қызметші мəртебесінде оқыту кезеңінде тамақтандыруды қамтамасыз етуге, оларға стипендия төлеуге және олардың жол жүруіне арналған шығындарға сәйкес келетін бюджет қаражатын мемлекетке өтеуге міндетті.

      Көрсетілген міндеттемелер әскери оқу орнында əскери қызметші мəртебесінде оқытудың бірінші жылы ішінде оқудан шығарып жіберілген және келесі курсқа көшірілмеген, мерзімді әскери қызметтің қалған мерзімін өткеру үшін белгіленген тәртіппен әскери бөлімдерге жіберілген курсанттар мен кадеттерге қолданылмайды.

      Оқудан шығарып жіберілген курсанттар мен кадеттерден мемлекет кірісіне қаражатты өндіріп алу мәселелері бойынша 2018 жылғы 1 қаңтарға дейін күшіне енген сот актілері бойынша қозғалған атқарушылық іс жүргізулер "Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен тоқтатылады.

      Осы тармақтың төртінші бөлігінде көзделген қаражатты мемлекет кірісіне өндіріп алу туралы талап қоюлар 2018 жылғы 1 қаңтардан кейін оқудан шығарып жіберілген курсанттар мен кадеттерге қатысты беріледі.

      Əскери оқу орнына қайта қабылдау немесе келісімшарт бойынша әскери қызметке шақырту оқу және (немесе) келісімшарт бойынша әскери қызметті өткеру кезеңінде оқытуға жұмсалған бюджет қаражатын өндіріп алуды тоқтата тұруға негіз болып табылады. Әскери оқу орнында оқыту кезеңі есепке алынбастан, күнтізбелік есептеумен келісімшарт бойынша он жыл әскери қызмет өткергеннен кейін оны оқытуға жұмсалған бюджет қаражатын өндіріп алу тоқтатылады.

      Əскери оқу орнын бітірген əскери қызметші теріс себептермен əскери қызметтен шығарылған жағдайда, әскери қызметші мәртебесінде оқытудың бірінші жылының шығындарын қоспағанда, әскери оқу орындарының курсанттары мен кадеттерін әскери оқу орнында əскери қызметші мəртебесінде оқыту кезеңінде тамақтандыруды қамтамасыз етуге, оларға стипендия төлеуге және олардың жол жүруіне арналған шығындарға сәйкес келетін қаражатты мемлекетке келісімшарт мерзімі аяқталғанға дейін қызмет өткерілмеген əрбір толық ай үшін пропорционалды түрде өтеуге міндетті.

      Техникалық және кәсіптік білім беру (негізгі орта білім беру базасында) бағдарламаларын іске асыратын әскери оқу орнының түлегі жоғары білім беру бағдарламаларын іске асыратын әскери оқу орнына түспеген және әскери қызметті одан әрі өткеруден бас тартқан жағдайда, өзін оқытуға жұмсалған бюджет қаражаты өтелместен, мерзімді қызметтің қалған мерзімін өткеру үшін әскери бөлімдерге, бірақ кемінде үш ай мерзімге жіберіледі.

      Əскери оқу орындарында əскери қызметшілерді оқытуға жұмсалған бюджет қаражатын мемлекетке өтеу тəртібін уəкілетті органның бірінші басшысы айқындайды.

      8. Əскери қызметтен шығарылған адамдар қызметтен шығару туралы шешімге тиісті бұйрықтан үзінді көшірмемен танысқан күннен бастап үш айдан кешіктірмей, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен жоғары тұрған қолбасшылыққа не сотқа шағым жасауға құқылы.

      Ескерту. 26-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2013.01.16 № 71-V (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 23.04.2014 N 200-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.07.2014 № 233-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.12.2017 № 114-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); 04.07.2018 № 171-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

26-1-бап. Қарулы Күштердің жоғарғы қолбасшылығының президенттік резерві

      1. Қарулы Күштердің жоғарғы қолбасшылығының президенттік резерві Қарулы Күштердің жоғарғы қолбасшылығының лауазымдарына орналасу үшін әскери қызметшілерді сапалы іріктеу мақсатында қалыптастырылады.

      2. Қарулы Күштердің жоғарғы қолбасшылығының президенттік резервін қалыптастыру тәртібі Әскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалады.

      Ескерту. 4-тарау 26-1-баппен толықтырылды - ҚР 02.07.2018 № 165-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

5-тарау. ӘСКЕРГЕ ШАҚЫРУ БОЙЫНША ӘСКЕРИ ҚЫЗМЕТ

27-бап. Азаматтарды әскери қызметке шақыру

      1. Азаматтарды әскери қызметке шақыру – бұл әскери міндеттілік негізінде Қарулы Күштерді, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарды жеке құраммен жасақтауға бағытталған мемлекеттік органдар жүргізетін iс-шаралар кешенi.

      2. Азаматтарды әскери қызметке шақыру:

      1) азаматтарды мерзiмдi әскери қызметке шақыруды;

      2) запастағы офицерлердi әскери қызметке шақыруды;

      3) әскери жиындарға шақыруды;

      4) жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында әскерге шақыруды қамтиды.

      3. Азаматтарды әскери қызметке шақыруды жергіліктi атқарушы органдар ұйымдастырады және қамтамасыз етеді.

      Жергілікті атқарушы органдар әскери басқару органдарын жабдықталған әскерге шақыру (жиын) пункттерімен, оларды күтіп-ұстауды, дәрі-дәрмектермен, керек-жарақтармен, өртке қарсы, медициналық және шаруашылық мүлкімен, автомобиль көлігімен, сондай-ақ байланыс және күзет құралдарымен қамтамасыз етеді.

      Азаматтарды әскери қызметке шақыру үшін осы Заңда белгіленген тәртіппен әскерге шақыру комиссиялары құрылады.

      Азаматтарды әскери қызметке шақыруды ұйымдастыру мен жүргiзу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметi айқындайды.

      4. Ұйымдардың басшылары әскерге шақырылуға жататын азаматтарды iссапарлардан шақыртып алуға, оларды хабардар етуді және азаматтарды, олар әскери қызметке шақырылған кезде медициналық куәландырудан өткізу үшін әскерге шақыру пунктіне уақтылы келуiн ұйымдастыруға міндетті.

      5. Уақытша шетелде тұрып жатқан Қазақстан Республикасының азаматтарын әскери қызметке шақыру олар Қазақстан Республикасына тұрақты тұрғылықты жеріне қайтып келгеннен кейін әскерге шақыруды кейінге қалдыру немесе одан босату құқығы болмаса, осы Заңда белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.

      6. Азамат облыстың (республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың) жергiлiктi әскери басқару органы бастығының оны әскери қызметке шақыру туралы бұйрығы шыққан сәттен бастап әскери қызметке шақырылды деп есептеледi.

      7. Мерзімді əскери қызметке шақырылуға жататын азаматтардың медициналық комиссиядан өту кезеңінде жергілікті əскери басқару органдарына шақырту туралы шақыру қағазы болған кезде – жұмыс орны (лауазымы), жұмыс орны бойынша жалақысы, ал мерзімді əскери қызмет өткеру кезеңінде жұмыс орны (лауазымы) сақталады.

      Ескерту. 27-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

28-бап. Әскерге шақыру комиссиялары

      1. Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың əскерге шақыру комиссиялары жергіліктi атқарушы органдардың шешiмi бойынша əскерге шақыруды жүргізу кезеңiнде мынадай құрамда құрылады:

      1) комиссия төрағасы – ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, жергілікті атқарушы органы басшысының (əкімінің) орынбасары;

      2) комиссия мүшелері:

      ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті əскери басқару органының бастығы;

      ішкі істер органдарының тиісті аумақтық бөлімшесінің өкілі;

      ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың денсаулық сақтау басқармасының тиісті жергілікті органы бастығының (бас дəрігердің) орынбасары – медициналық комиссия төрағасы;

      хатшы.

      Əскерге шақыру комиссияларының құрамына мемлекеттiк органдар мен қоғамдық бірлестіктердің өзге де өкiлдерi кiруi мүмкiн. Əскерге шақыру комиссиясының сандық құрамы тақ болуға тиiс.

      Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың əскерге шақыру комиссиясының құрамына Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің аумақтық органы басшысының орынбасары кіреді.

      Азаматтарды əскери қызметке шақыруды жүргізу графигін жергiлiктi атқарушы орган бекiтедi.

      Əскерге шақыру комиссиясының мүшелері азаматтарды мерзімді əскери қызметке заңсыз шақырғаны үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сəйкес жауапты болады.

      2. Облыстық (республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың) әскерге шақыру комиссиясы:

      1) аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) әскерге шақыру комиссияларының қызметiне басшылық жасау мен бақылауды жүзеге асырады;

      2) азаматтарды әскери қызметке шақыруды кейiнге қалдыру және одан босату дұрыстығын тексереді;

      3) алып тасталды - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
      4) алып тасталды - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      5) аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) әскерге шақыру комиссияларының шешiмдерiне азаматтар берген шағымдар мен өтiнiштердi қарайды;

      6) аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) әскерге шақыру комиссиялары шешiмдерiнің күшiн жояды.

      3. Медициналық куәландыру нәтижелерi бойынша аудандық (облыстық маңызы бар қалалардың) әскерге шақыру комиссиясы әскерге шақырылушыға қатысты:

      1) әскери қызметке шақырылуға жатқызылады;

      2) әскери қызметке шақыру кейінге қалдырылсын;

      3) әскери қызметке шақырылудан босатылсын;

      4) әскери міндеттiлiкті атқарудан босатылсын деген шешімдердің бірін қабылдайды.

      Әскерге шақыру комиссиясының шешiмi бір күн ішінде әскери қызметке шақырылуға жатқызылатын азаматқа хабарланады, шешім көшiрмесi оның қалауы бойынша қолына берiледi.

      Азамат әскерге шақыру комиссиясының шешiмiне сот тәртiбiмен немесе облыстық (республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың) әскерге шақыру комиссиясына шағымдана алады. Облыстық (республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың) әскерге шақыру комиссиясына алдын ала жүгіну сотқа жүгiну үшін мiндеттi шарт болып табылмайды.

      Арыздар облыстық (республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың) әскерге шақыру комиссиясында және сотта бiр уақытта қаралған кезде облыстық (республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың) әскерге шақыру комиссиясы арызды қарауды соттың шешiмi заңды күшiне енгенге дейiн тоқтата тұрады.

      Заңды күшіне енген соттың шешімін тиiстi әскерге шақыру комиссияларының орындауы міндеттi.

      4. Уәкілетті органдардың басшылары денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке жарамсыз адамдарға қатысты әскерге шақыру туралы әскерге шақыру комиссиясы шешімінің күшін жояды және олар әскери ант қабылдағанға дейін оның орнын басқа адаммен ауыстыра отырып, әскерге шақыру комиссиясына қайтарады.

      Ескерту. 28-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2013.01.16 № 71-V (2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

29-бап. Медициналық комиссиялар

      1. Азаматтардың əскери қызметке жарамдылық дəрежесін айқындау үшін облыстарда, республикалық маңызы бар қалаларда, астанада, қалалармен аудандарда жергілікті атқарушы органдардың шешімімен тұрақты негізде медициналық комиссиялар құрылады, олар:

      1) əскерге шақыру жасына дейінгілерді;

      2) əскерге шақырылушыларды;

      3) əскери жиындарға шақырылатын əскери міндеттілерді;

      4) əскери оқу орындарына, əскери кафедраларға, Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарына келісімшарт бойынша əскери қызметке кіретін азаматтарды медициналық куəландырудан өткiзеді.

      2. Алып тасталды - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      3. Медициналық куәландыру тәртiбi және медициналық комиссиялардың құрамы Әскери-дәрiгерлiк сараптама жүргізу қағидасында айқындалады.

      Ескерту. 29-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

30-бап. Әскери қызметке шақырылуға жататын азаматтардың мiндеттері

      Әскери қызметке шақырылуға жататын азаматтар жергiлiктi әскери басқару органының шақыру қағазы бойынша әскерге шақыру комиссиясына келуге міндетті. Шақыру қағазын азаматтың жеке өзіне жергілiкті әскери басқару органдарының лауазымды адамдары немесе жұмыс (оқу) орны бойынша ұйымның басшысы қол қойғызып тапсырады.

      Шақыру қағазын азаматтың жеке өзiне тапсыру мүмкін болмаған жағдайда, оның келуін қамтамасыз ету тиiстi iшкi iстер органына жүктеледі.

31-бап. Азаматтарды мерзiмдi әскери қызметке шақыру

      Азаматтарды мерзiмдi әскери қызметке шақыру Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы және Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң қаулысы негiзiнде жылына екi рет жүргiзіледi.

      Он сегіз жастан жиырма жеті жасқа дейінгі, әскерге шақыруды кейінге қалдыруға немесе әскерге шақырылудан босатылуға құқығы жоқ азаматтар Қарулы Күштердi, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарды жасақтау үшін қажетті санында мерзiмдi әскери қызметке шақырылуға жатады.

      Ескерту. 31-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

32-бап. Запастағы офицерлерді әскери қызметке шақыру

      Жиырма тоғыз жасқа дейінгi, әскери қызметке жарамды запастағы офицерлер уәкілеттi органдардың өтiнiмдерi бойынша Қазақстан Республикасы Үкiметінің қаулысы негiзінде бейбiт уақытта офицерлер құрамының лауазымдарында әскери қызмет өткеру үшін әскерге шақырылады.

33-бап. Әскери мiндеттілердi әскери жиындарға шақыру

      Əскери мiндеттiлер:

      1) орталық атқарушы органдар жүргізетін жұмылдыру дайындығы жөніндегі республикалық іс-шаралар шеңберінде – Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің бұйрығы негізiнде;

      2) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары жүргізетін жұмылдыру дайындығы, аумақтық қорғаныс дайындығы жөніндегі іс-шаралар шеңберінде – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Бас штабымен келісу бойынша облыс, республикалық маңызы бар қала, астана əкімдігінің қаулысы негізінде əскери жиындарға шақырылады.

      Ескерту. 33-бап жаңа редакцияда - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

34-бап. Азаматтарды жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында әскерге шақыру

      1. Азаматтарды жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында әскери қызметке шақыру Қазақстан Республикасы Президентiнің Жарлығы негiзiнде және осы Заңда белгiленген тәртіппен жүргiзiледi.

      2. Жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында әскери қызметке шақырылған әскери міндеттiлер мен әскерге шақырылушыларға жұмыс (қызмет) орны бойынша толық есеп айырысу жүргізiледі, нақты жұмыс iстеген уақыты үшін жалақы, жұмыстан шығу жәрдемақысы және пайдаланылмаған демалысы үшін өтемақы төлемдері төленеді. Жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында шақырылған азаматтардың өздерi тұрған тұрғын алаңы сақталады. Жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында әскери қызметке шақырылған азаматтардың отбасыларын мемлекеттік қамсыздандыру (жәрдемақылар, зейнетақылар) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүргiзiледi.

      3. Жергіліктi атқарушы органдар, ұйымдар жұмылдыруды жүргiзу кезiнде, соғыс жағдайы енгізілген және соғыс уақыты кезінде әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушыларды уақтылы хабардар етуді және оларды шақыру пункттеріне немесе әскери бөлiмдерге жеткiзуді қамтамасыз етуге міндеттi.

35-бап. Әскери қызметке шақыруды кейiнге қалдыру

      1. Азаматтарды әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыру аудандық (облыстық маңызы бар қаланың) әскерге шақыру комиссиясының шешiмi бойынша беріледі.

      Кейінге қалдыру мынадай негіздер бойынша:

      1) отбасы жағдайлары бойынша;

      2) білім алуды жалғастыру үшін;

      3) денсаулық жағдайы бойынша;

      4) басқа да себептер бойынша беріледі.

      2. Отбасы жағдайлары бойынша әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыру:

      1) басқа адамның көмегiне мұқтаж және толық мемлекеттiк қамсыздандыруға алынбаған отбасы мүшелерiн күтумен айналысатын, Қазақстан Республикасының аумағында онымен бiрге немесе бөлек тұратын жақын туыстары немесе басқа да адамдар болмаған кезде заң бойынша аталған отбасы мүшелерін асырауға мiндетті азаматтарға беріледі.

      Басқа адамның көмегiне және күтіміне мұқтаж отбасы мүшелерi:

      әкесi, анасы, әйелi, сондай-ақ әскерге шақырылушының ата-анасы болмаған жағдайда, зейнеткер жасына толған немесе бiрiншi немесе екiншi топтағы мүгедектер болып табылатын атасы мен әжесi, егер олар оның асырауында болса;

      ата-анасы болмаған жағдайда, бiрiншi немесе екiншi топтағы мүгедектер болып табылатын немесе он сегіз жасқа толмаған аға-інілерi, апа-сіңлілері;

      әскерге шақырылушыдан басқа бiріншi немесе екiншi топтағы мүгедектер болып табылатын немесе он сегiз жасқа толмаған бiр және одан да көп балалары бар және оларды күйеусiз (әйелсiз) тәрбиелеп отырған анасы (әкесi);

      өзінің асырауында жасы бойынша еңбекке қабiлетсiз немесе бiрiншi немесе екiншi топтағы мүгедектер болып табылатын бiр және одан да көп жалғызiлiктi туыстары (әкесi, анасы, аға-інілерi, апа-қарындастары) бар және оларды күйеусiз (әйелсiз) асырап отырған анасы (әкесi);

      бiріншi немесе екiншi топтағы мүгедек болып табылатын, екіншiсiн өзi асырайтын және әскерге шақырылушыдан басқа он сегiз жасқа дейінгі бiр және одан да көп бала тәрбиелеп отырған ата-анасының бiрi;

      отбасы мүшелерінің бірінің мүгедектігі бар және әскерге шақырылушы отбасында жалғыз ер бала болып табылады;

      2) өзiнiң асырауында:

      анасыз тәрбиелеп отырған баласы (балалары);

      ата-анасының қайтыс болуына немесе олардың ата-ана құқығынан айырылуына немесе сот бас бостандығынан айыруға соттауына байланысты кемiнде екi жыл тәрбиесiнде және асырауында болған адамдар бар азаматтарға;

      3) некеде тұрған және бiр және одан да көп баласы бар азаматтарға беріледі.

      3. Білім алуды жалғастыру үшін әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыру:

      1) білім беру ұйымдарында жалпы орта білiм алып жүрген азаматтарға – оқу кезеңіне;

      2) тиiстi білім беру ұйымдарында күндiзгі оқу нысаны бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі немесе жоғары білім, діни білім беру ұйымдарында, сондай-ақ басқа мемлекеттердің жоғары оқу орындарында күндізгі білім алып жүрген азаматтарға оқитыны туралы растайтын құжаттарды ұсынған ретте – бiр жоғары оқу орнын аяқтағанға дейiн;

      3) жоғары оқу орнынан кейiнгі кәсiби білім алып жүрген азаматтарға – оқу кезеңіне беріледі.

      4. Денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыру азаматтарға әскерге шақыру комиссиясының шешiмiмен бiр жылға дейінгi мерзiмге беріледi.

      5. Басқа себептер бойынша әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыру:

      1) ауылдық жерде орналасқан білiм беру ұйымдарының орта білімнен кейінгі немесе жоғары педагогтік білiмi бар және мамандығы бойынша жұмыс iстейтiн оқытушыларына – жұмыс iстеп жүрген барлық кезеңiне;

      2) тиiстi бiлiмi бар, мамандығы бойынша ауылдық жерлерде тұрақты жұмыс iстейтiн дәрiгерлерге – денсаулық сақтау ұйымдарында жұмыс iстеп жүрген барлық кезеңiне;

      3) Қазақстан Республикасы Парламентiнiң немесе жергiлiктi өкiлдi органдардың депутаттарына – олардың депутаттық өкілеттігi мерзiміне;

      4) өздеріне қатысты анықтау, алдын ала тергеу жүргiзiліп жатқан немесе соттар қылмыстық iстерiн қарап жатқан адамдарға – тиiсiнше анықтау, тергеу аяқталғанға немесе сот үкiмi күшіне енгенге дейiн;

      4-1) азаматтық әуе кемелерінің ұшу экипажының мүшелеріне, тиісті білімі бар азаматтық авиация инженерлеріне, механиктеріне және техниктеріне азаматтық авиация ұйымдарында жұмыс істеген бүкіл кезеңге;

      5) кемелер экипаждарының тиісті білімі бар мүшелеріне су көлігі ұйымдарында жұмыс істеген бүкіл кезеңге беріледі.

      6. Офицерлер құрамының әскери атағын бере отырып, запасқа қойылған азаматтарға отбасы жағдайлары бойынша, денсаулық жағдайы бойынша, жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіптік білім алуды жалғастыру үшін және басқа да себептер бойынша әскери қызметке шақыру кейiнге қалдырылады.

      7. Әскери жиындарға шақыру кейінге қалдырылмайды.

      8. Денсаулық жағдайы бойынша әскерге шақыруды кейінге қалдыруды қоспағанда, жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында әскери қызметке шақыру кезiнде азаматтарды әскерге шақыруды кейінге қалдыру тоқтатыла тұрады.

      9. Денсаулық жағдайы бойынша әскерге шақыруды кейінге қалдыруды қоспағанда, жеке өтiнішін және мүдделi адамдар мен халықты әлеуметтiк қорғау органдарынан нотариат куәландырған тиiстi құжатты ұсынған кезде азаматтар әскерге шақыруды кейiнге қалдырудан бас тартуға құқылы және әскери қызметке шақырылуы мүмкін.

      10. Осы бапта көзделген әскерге шақыруды кейiнге қалдыру үшін негiздерінің күші жойылған азаматтар осы Заңда белгіленген тәртiппен әскерге шақырылуға жатады.

      Ескерту. 35-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.07.2013 № 132-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.10.2015 № 363-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.12.2015 № 433-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

36-бап. Әскери қызметке және әскери жиындарға шақырудан босату

      1. Бейбiт уақытта әскери қызметке шақырудан:

      1) денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке жарамсыз деп танылған;

      2) жиырма жеті жасқа толған, заңды негiздер бойынша мерзiмдi әскери қызметке шақырылмаған;

      3) туыстарының бiрi (әкесi, анасы, аға-інілерi немесе апа-сіңлілері) әскери қызмет өткеру кезеңiнде қызметтік мiндеттерiн атқару кезiнде қаза тапқан, қайтыс болған немесе бiрiншi немесе екінші топтағы мүгедек болып қалған;

      4) басқа мемлекетте әскери (баламалы) қызмет өткерген;

      4-1) "Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 51-бабының 9-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдарында қызмет өткергендер;

      5) ғылыми дәрежесi бар азаматтар;

      6) тіркелген діни бірлестіктердің дін қызметкерлері босатылады.

      2. Әскери жиындарға шақырудан:

      1) Қазақстан Республикасының мемлекеттiк органдарында қорғанысты, қауiпсiздiк пен құқықтық тәртiпті қамтамасыз етуге байланысты лауазымдарда жұмыс iстейтiн адамдар;

      2) мемлекеттiк, азаматтық және эксперименттік авиацияның авиациялық персоналы;

      3) ауыл шаруашылығында және ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу ұйымдарында жұмыс iстейтiн адамдар, егіс және егiн жинау жұмыстары кезеңiне;

      4) күндiзгi нысанда оқытатын бiлiм беру ұйымдарының педагог қызметкерлерi, оқу жылы кезеңiне;

      5) күндiзгi нысанда оқытатын бiлiм беру ұйымдарында оқитындар;

      6) әскери мiндеттi әйелдер;

      7) әскери мiндеттілер, запасқа шығарылғаннан кейiнгі екi жыл ішінде;

      8) он сегiз жасқа дейiнгі үш және одан да көп баласы бар адамдар;

      9) оларға қатысты анықтау, алдын ала тергеу жүргiзiлiп жатқан немесе сот қылмыстық iсін қарап жатқан адамдар;

      10) Қазақстан Республикасы Парламентiнiң немесе жергіліктi өкілді органдардың депутаттары болып сайланған әскери міндеттілер босатылады.

      3. Осы баптың 2-тармағының 7) тармақшасында көрсетілген әскери міндеттілер арнаулы жиындардан өтуден босатылмайды.

      4. Денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке жарамсыз деп танылған азаматтар жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында әскери қызметке шақырудан босатылады.

      5. Әскери қызметке шақырудан босатылуға құқығы бар азаматтар, осы баптың 1-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген азаматтардан басқа, мүдделі адамдардан нотариат куәландырған тиісті құжаттарды және өтінішін ұсынған кезде олардың қалауы бойынша әскери қызметке шақырылуы мүмкiн.

      6. Соттылығы бар азаматтар бейбiт уақытта әскери қызметке шақырылуға жатпайды.

      7. Осы баптың 1-тармағының 1) тармақшасында көзделген әскерге шақырудан босату үшін негiздерiнің күші жойылған азаматтар осы Заңда белгiленген тәртіппен әскерге шақырылуға жатады.

      Ескерту. 36-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

6-тарау. КЕЛІСІМШАРТ БОЙЫНША ӘСКЕРИ ҚЫЗМЕТ

37-бап. Әскери қызмет өткеру туралы келiсімшарт

      1. Қазақстан Республикасының азаматы Қарулы Күштердiң, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың уәкілеттi лауазымды адамымен Әскери қызмет өткеру туралы келісiмшарт жасасады.

      2. Келiсiмшарт ерiктi түрде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес екi тарап арасында жазбаша жасалады және өз қолданысын:

      1) мерзiмнің өтуi бойынша;

      2) әскери қызметшiнiң мерзiмiнен бұрын босатылуына байланысты;

      3) әскери қызметшiнiң әскери қызмет өткеру туралы басқа келiсiмшарт жасасқан күнінен бастап;

      4) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де жағдайларда тоқтатады.

      3. Әскери қызмет өткеру туралы келісiмшартта азаматтың әскери қызметке кiруiнiң ерiктілiгi, азаматтың әскери қызметті өткеруге мiндеттенген мерзiмi және келiсiмшарттың басқа да талаптары бекiтіледi.

      4. Әскери қызмет өткеру туралы келiсiмшарттың талаптары азаматтың келiсiмшартта белгiленген мерзiм ішінде Қарулы Күштерде, басқа да əскерлер мен əскери құралымдарда әскери қызмет өткеру мiндеттiлiгiн қамтиды. Келiсiмшарт талаптарында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жеңілдіктер, кепiлдiктер мен өтемақылар алуды қоса алғанда, азаматтың өз құқықтары мен өзiнің отбасы мүшелерi құқықтарының сақталу құқығы көзделеді.

      5. Қазақстан Республикасының Президентi лауазымға тағайындаған әскери қызметшілер тиiстi лауазымдағы әскери қызметтi әскери қызмет өткеру туралы келісiмшарт жасаспастан өткередi. Осы әскери қызметшілерге келісімшарт бойынша әскери қызметшілерге қатысты осы Заңның талаптары қолданылады.

      Аталған әскери қызметшiлер лауазымнан босатылғаннан кейiн Әскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалған тәртiппен әскери қызмет өткеру туралы жаңа келісiмшарт жасасады немесе әскери қызметтен шығарылады.

      6. Техникалық жəне кəсіптік, жоғары білімі бар жəне алты ай қызмет өткерген мерзiмдi əскери қызметтегі əскери қызметшілер Əскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалатын тəртіппен келiсiмшарт бойынша əскери қызметке кiруге құқылы.

      Ұлан оқудың үшінші курсына ауысқан кезде əскери қызмет өткеру туралы келісімшарт жасасады.

      7. Офицерлік құрамды əскерге шақыру бойынша əскери қызметшілер əскери қызмет мерзімі өткеннен кейін Əскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалатын тəртіппен келiсiмшарт бойынша əскери қызметке кiруге құқылы.

      Ескерту. 37-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

38-бап. Келiсімшарт бойынша әскери қызметке кіретін адамдарға қойылатын талаптар

      1. Келiсiмшарт бойынша əскери қызметке кіретін адамдар мынадай талаптарға сай келуге:

      1) Қазақстан Республикасының азаматтығына ие болуға;

      2) қажетті жеке, моральдық жəне кəсіби қасиеттерге, білім деңгейіне ие болуға, денсаулық жағдайы бойынша əскери қызметке жарамды болуға;

      3) курсанттарды, кадеттерді қоспағанда, он сегіз жастан кіші болмауға жəне əскери қызметте болудың шекті жасына толуға:

      келісімшарт бойынша əскери қызметке алғаш кіретіндер немесе сарбаздар (матростар) құрамының жəне кіші сержанттық құрамның лауазымдарына тағайындалу үшін – он бес жас;

      кіші офицерлік жəне аға сержанттық құрамдардың лауазымдарына тағайындалу үшін – он жас;

      аға офицерлік немесе жоғары сержанттық құрамның лауазымдарына – бес жас қалғанға дейін;

      4) əйелдерді қоспағанда, мерзімді əскери қызметті өткеруге не əскери кафедрада оқудан немесе əскери-техникалық мамандарды даярлау бойынша Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында əскери даярлықтан өтеулі негізде өтуге тиіс.

      Келісімшарт бойынша əскери қызметке кіретін адамдар əскери қызмет өткеруге байланысты заңдармен белгіленген шектеулерді жəне "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді өзіне қабылдайды, олар жазбаша нысанда тіркеледі.

      2. Келiсiмшарт бойынша əскери қызметке:

      1) сот əрекетке қабiлетсiз немесе əрекет қабілеті шектеулi деп таныған;

      2) əскери-дəрiгерлiк комиссияның қорытындысына сəйкес əскери қызметміндеттерін орындауға кедергі келтiретін ауруы бар;

      3) сот белгілі бір мерзім ішінде мемлекеттік лауазымдарды атқару құқығынан айырған;

      4) əскери қызметшінің əскери қызметте болуына байланысты заңдарда белгіленген шектеулерді жəне "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді өзіне қабылдаудан бас тартқан;

      5) заңда белгіленген тəртіппен өтелмеген немесе алынбаған сотталғандығы бар;

      6) қылмыс жасағаны үшін бұрын сотталған немесе Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 3), 4), 9), 10) жəне 12) тармақтары немесе 36-бабы негізінде қылмыстық жауаптылықтан босатылған;

      7) əскери қызметке кіргенге дейін үш жыл ішінде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін сот тəртібімен əкімшілік жаза қолданылған;

      8) сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған;

      9) тізбесін уəкілетті органның басшысы бекітетін лауазымдар үшін психологиялық-физиологиялық немесе полиграфологиялық зерттеуден не медициналық куəландырудан өтпеген;

      10) қызметке кірер алдындағы үш жыл ішінде қылмыстық теріс қылық жасағаны үшін өзіне қатысты соттың айыптау үкімі шыққан немесе қызметке кірер алдындағы үш жыл ішінде қылмыстық теріс қылық жасағаны үшін Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 3), 4), 9), 10) жəне 12) тармақтары немесе 36-бабы негізінде қылмыстық жауаптылықтан босатылған;

      11) мемлекеттік немесе əскери қызметтен, арнаулы мемлекеттік органдардан, құқық қорғау органдарынан, соттардан жəне əділет органдарынан терiс уəждер бойынша шығарылған;

      12) арнайы тексеруден өтпеген жəне (немесе) өзі туралы не өзінің жақын туыстары (ата-анасы, балалары, асырап алушылары, асырап алынғандар, ата-анасы бір жəне ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері (қарындастары), аталары, əжелері, немерелері) туралы немесе жұбайы (зайыбы) жəне оның жақын туыстары туралы көрінеу жалған мəліметтер хабарлаған;

      13) уəкілетті органның басшысы бекіткен дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді орындамаған;

      14) қылмыстық топ құрамында қылмыс жасаған;

      15) өзіне қатысты қылмыстық топ құрамындағы қылмыс туралы қылмыстық істі Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексі Ерекше бөлігінің тиісті бабында көзделген бас бостандығынан айыру түріндегі жазаның төменгі шегінің мерзімі өткенге дейін Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 3), 4), 9), 10) жəне 12) тармақтары немесе 36-бабы негізінде қылмыстық қудалау органы немесе сот тоқтатқан адам қабылданбайды.

      Əскери қызметке кіретін адамға қатысты арнайы тексеру жүргізiледi.

      Тізбесін уəкілетті органның басшысы бекіткен лауазымдарға келісімшарт бойынша əскери қызметке кіретін адамдарға қатысты уəкілетті органның басшысы айқындаған тəртіппен психологиялық-физиологиялық жəне полиграфологиялық зерттеулер қолданыла отырып, тексеру жүргізіледі.

      3. Адамның белгiленген талаптарға сәйкестігін айқындау үшiн Әскери-дәрiгерлiк сараптаманы жүргізу қағидасына сәйкес медициналық куәландыру жүргiзiледi.

      4. Сондай-ақ мыналар:

      1) осы баптың 2-тармағында көрсетілген мəліметтерді ұсынбау немесе бұрмалау;

      2) кандидаттың әскери-есептiк мамандығы бойынша бос лауазымдардың болмауы;

      3) психикалық-физиологиялық және полиграфологиялық зерттеулердің теріс нәтижелері келiсiмшарт бойынша әскери қызметке кiретiн адамнан бас тарту үшін негiздер болып табылады.

      5. Келісімшарт бойынша əскери қызметке кіретін кезде азамат жəне оның зайыбы (жұбайы) "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес кірістері мен мүлкі туралы декларацияны тапсырғаны туралы мəліметтерді ұсынуға міндетті.

      Ескерту. 38-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.07.2014 № 233-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

39-бап. Азаматтардың əскери оқу орындарына түсуі, сондай-ақ шығарып жіберу жəне қайта қабылдау. Əскери оқу орындарында білім алып жатқан азаматтармен əскери қызмет өткеру туралы келiсімшарттар жасасу

      1. Жалпы орта білім беру базасында жоғары, техникалық жəне кəсіптік білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орындарына түсуге:

      1) əскери қызмет өткермеген, оқуға түсетін жылы он жеті жасқа толған, бірақ жиырма екі жастан аспаған азаматтардың;

      2) əскери қызмет өткерген азаматтардың жəне мерзiмдi əскери қызмет өткерiп жүрген əскери қызметшілердің оқуға түсетін жылы жиырма төрт жасқа толғанға дейін;

      3) жиырма бес жасқа толғанға дейін келісiмшарт бойынша əскери қызмет өткерiп жүрген əскери қызметшiлердің құқығы бар.

      Азаматтардың əскери оқу орындарына түсуі уəкілетті орган бекітетін Əскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына сəйкес конкурстық негізде жүзеге асырылады.

      Кадеттер, курсанттар құрамына қабылдауға конкурс өткізу кезінде көрсеткіштері бірдей болған жағдайда:

      жетім-балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың;

      əскери даярлық бойынша қосымша бағдарламалары бар білім беру ұйымдары түлектерінің;

      қызмет өткеру уақытында қаза тапқан, хабар-ошарсыз кеткен немесе əскери қызмет өткерген кезеңде мүгедек болып қалған əскери қызметшілер балаларының;

      "Алтын белгі" белгісімен наградталған адамдардың;

      тізбесін білім беру саласындағы уəкілетті орган айқындайтын, соңғы үш жылда жалпы білім беретін пəндер бойынша халықаралық олимпиадалар мен ғылыми жобалар конкурстарының (ғылыми жарыстардың), орындаушылардың республикалық жəне халықаралық конкурстарының жəне спорттық жарыстардың бірінші – үшінші дəрежелі дипломдармен наградталған жеңімпаздарының, өздері таңдаған мамандық олимпиаданың немесе конкурстың пəніне сəйкес келген жағдайда, ағымдағы жылы жалпы білім беретін пəндер бойынша президенттік, республикалық олимпиадалар мен ғылыми жобалар конкурстарының бірінші – үшінші дəрежелі дипломдармен наградтталған жеңімпаздарының артықшылықты құқығы бар.

      Шетелдік əскери оқу орындарына оқуға жіберілген əскери қызметшілер Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына жəне келісімшарттарға, сондай-ақ оқуға шақыруға сəйкес білім алады.

      2. Негізгі орта білім беру базасында техникалық жəне кəсіптік білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орындарына түсуге оқуға түсетін жылы он бес жасқа толған, бірақ он жеті жастан аспаған азаматтардың құқығы бар.

      3. Əскери-дəрігерлік комиссияның оң қорытындысы негізінде қайта қабылданған адамдарды қоспағанда, егер шығарып жіберілген күнінен бастап бір жыл өтпесе, адамның əскери оқу орнына қайта қабылдануына рұқсат берілуі мүмкін.

      4. Əскери қызметтен теріс себептермен шығарылған адам əскери оқу орнына қайта қабылданбайды.

      5. Жоғары бiлiмнiң бiлiм беру бағдарламаларын iске асыратын əскери оқу орындарының түлектеріне "лейтенант" əскери атағы беріледі.

      Техникалық жəне кəсіптік білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орындарын бітіргеннен кейін əскери қызметшілерге "кіші сержант" əскери атағы беріледi.

      Əскери-медициналық факультеттің курсанттарына "медицина қызметінің лейтенанты" əскери атағы бакалавриат бағдарламасы бойынша оқуды бітіргеннен кейін беріледі.

      Əскери интернатура бағдарламалары бойынша оқуды жалғастыратын əскери қызметшілер ауыспалы құрамның əскери интерні əскери лауазымында əскери қызмет өткереді.

      Ескерту. 39-бап жаңа редакцияда - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

39-1-бап. Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті –Елбасы атындағы Ұлттық қорғаныс университеті

      1. Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы атындағы Ұлттық қорғаныс университеті (бұдан әрі – Ұлттық қорғаныс университеті) жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымы болып табылады.

      2. Ұлттық қорғаныс университетіне түсуге өздерінің кадр органдарының жолдамасы бойынша əскери қызметшілердің, арнаулы мемлекеттік органдардың офицерлік құрамы қызметкерлерінің, сондай-ақ мемлекеттік құпияларға рұқсаты болған кезде Қарулы Күштердің, мемлекеттік органдардың азаматтық персонал адамдарының құқығы бар. Бұл ретте Қарулы Күштердің және мемлекеттік органдардың азаматтық персонал адамдары қашықтықтан білім беру технологияларын қолдану арқылы ғана білім алады.

      3. Ұлттық қорғаныс университетіне оқуға қабылданған адамдар әскери қызметші немесе қызметкер мәртебесі сақтала отырып, магистрант немесе докторант лауазымына тағайындалады.

      4. Магистрант немесе докторант лауазымына тағайындалған əскери қызметшілер, арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері Қазақстан Республикасының Президентімен келісу бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін мемлекеттік бюджет есебінен қамтылатын Қазақстан Республикасы органдары жұмыскерлерінің еңбегіне ақы төлеудің бірыңғай жүйесіне сəйкес ақшалай ризықпен қамтамасыз етіледі.

      5. Әскери оқу орындарының профессор-оқытушылар құрамы кемінде үш жылда бір рет біліктілігін арттырудан өтуге тиіс.

      Ескерту. 6-тарау 39-1-баппен толықтырылды - ҚР 13.11.2015 № 398-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгерістер енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 91-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.07.2018 № 171-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

40-бап. Келiсiмшарт мерзімі және оны жасасу тәртiбi

      1. Әскери қызметті өткеру туралы келісімшарт:

      1) үш жылға – келісімшарт бойынша əскери қызметке алғаш кіретін адамдар үшін;

      2) бес жылға;

      3) он жылға;

      4) әскери қызметте болудың шекті жасына толғанға дейін;

      5) курсанттар, кадеттер жəне əскери интерндер үшін – əскери оқу орнындағы оқу мерзіміне жəне оны бітіргеннен кейiн əскери қызметтің он жылына (ұшу құрамының курсанттары үшін – оны бітіргеннен кейін əскери қызметтің он бес жылына);

      6) тыңдаушылар, магистранттар, докторанттар, адъюнкттер үшін – оқу мерзіміне жəне əскери оқу орнын бітіргеннен кейін əскери қызметтің бес жылына не əскери қызметте болудың шекті жасына толғанға дейін жасалады.

      2. Кандидаттарды iрiктеу және олардың келiсімшарт бойынша әскери қызметке кiру тәртiбi Әскери қызмет өткеру қағидаларында айқындалады.

      Ескерту. 40-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

7-тарау. ЗАПАСТА ТҰРУ

41-бап. Запасқа қою

      1. Мынадай:

      1) запасқа алына отырып, əскери қызметтен жəне Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінен шығарылған;

      1-1) арнаулы мемлекеттік органдардың:

      қатардағы жəне сержанттық құрам қатарынан;

      Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінен;

      теріс себептер бойынша;

      келісімшарт талаптарын орындамауына байланысты қызметтен шығарылған қызметкерлері;

      2) әскери қызметке шақырудан босатылуына байланысты әскери қызметтен өтпеген;

      3) жиырма жеті жасқа толған, әскерге шақыру кейінге қалдырылуына байланысты әскери қызмет өткермеген;

      4) әскери-есептік мамандығы бар әйелдер;

      5) жоғары оқу орындарының әскери кафедраларында запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша даярлықтан өткен;

      6) Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында өтеулі негізде əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша оқудан өткен адамдар запасқа алынды деп есептеледі.

      2. Запаста тұратын адамдар әскери қызметке жарамдылығын айқындау үшін Әскери-дәрігерлік сараптаманы жүргізу қағидаларына сәйкес медициналық куәландырудан өтедi.

      3. Мерзiмдi əскери қызметке шақырудан босатылған жəне жиырма жеті жасқа толуына байланысты əскерге шақыруды кейінге қалдырудың берілуімен əскери қызмет өткермеген адамдарды, сондай-ақ Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында əскери-техникалық жəне өзге де мамандықтар бойынша өтеулі негізде оқудан өткен азаматтарды ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергiлiктi əскери басқару органдары запастағы "қатардағы жауынгер" ("матрос") əскери атағын бере отырып, запасқа алады.

      4. Запасқа қойған кезде адамдардың әскери-есептік мамандығын ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергiлiктi әскери басқару органдары айқындайды.

      5. Ұлттық қауіпсiздiк органдары және сыртқы барлау саласындағы уәкілетті орган үшін әскери міндеттілердiң запасы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жасалады.

      5-1. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінен шығарылған қызметкерлер өздерінің арнаулы атағына тең запастағы əскери атақ беріле отырып, запасқа алынып, жергiлiктi əскери басқару органдарына есепке алуға жіберіледі.

      6. Запаста болу әскери жиындардан өтудi, әскери қызметке шақыру қағидаларын орындауды және әскери есеп бойынша мiндеттердi сақтауды қамтиды.

      7. Қорғаныс министрлігінің əскери барлау органдары əскери қызметшілерінің қолданыстағы резервте болуы барлау қызметі шеңберінде жүктелген жедел міндеттерді орындау кезінде əскери қызмет өткеруді қамтиды. Қорғаныс министрлігінің əскери барлау органдары əскери қызметшілерінің қолданыстағы резервте болу тəртібін Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі айқындайды.

      8. Запасқа қойылған әскери міндеттілер әскери жиындардан өткен немесе келісімшарт бойынша әскери қызмет өткерген кезде олар резервке қойылған әскери міндеттілер санатына ауыстырылады.

      Ескерту. 41-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

42-бап. Запаста тұрудың шектi жасы

      1. Әскери міндеттілердің запаста тұруының шектi жасы мынадай болады:

      1) сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) құрамы – елу жасты қоса алғанда;

      2) офицерлер құрамы үшін – алпыс жасты қоса алғанда.

      2. Әскери мiндетті әйелдердің запаста тұруының шектi жасы мынадай болады:

      1) сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) құрамы үшiн – отыз бес жасты қоса алғанда;

      2) офицерлер құрамының адамдары үшiн – қырық бес жасты қоса алғанда.

      3. Запаста тұрудың шектi жасына толған әскери мiндеттілер немесе денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке жарамсыз деп танылған адамдар әскери есептен шығарыла отырып, отставкаға ауыстырылады.

      4. Соғыс уақытында Қазақстан Республикасының Президентi запаста тұрудың шекті жасын бес жылға дейін ұзартуы мүмкін.

43-бап. Әскери жиындардан өту

      1. Әскери міндеттілер оқу-жаттығу, тексеру және арнайы әскери жиындарға шақырылады, сондай-ақ әскери даярлық бойынша сабақтарға тартылады.

      2. Ұзақтығы екі айға дейінгі оқу-жаттығу жиындарына әскери міндеттілер бес жылда бір рет шақырылады.

      3. Әскери міндеттілер оқу-жаттығу жиындары арасындағы кезеңде он бес күнге дейінгі мерзімге тексеру жиындарына тартылуы мүмкін.

      4. Запаста тұру уақытындағы жиындардың жалпы мерзімі әскери міндеттілер үшін он сегіз айдан аспауға тиіс. Бұл ретте оқу-жаттығу жиындарында болудың жалпы мерзіміне тексеру жиындарында болған уақыт та есептеледі.

      5. Арнайы жиындар ұзақтығы үш айға дейін жүргізіледі.

      6. Әскери жиындар кезеңінде әскери міндеттілердің жұмыс орны мен атқаратын лауазымы сақталады, оларға мемлекет есебінен орташа жалақы, ал жұмыс істемейтіндерге ең төменгі жалақы төленеді.

      Әскери міндеттінің дәлелсіз себептермен жиындар орналасқан жерден тыс болған уақыты әскери жиындардан өту мерзіміне есептелмейді.

8-тарау. ӘСКЕРИ ҚЫЗМЕТШІЛЕРДІ ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМСЫЗДАНДЫРУ

44-бап. Әскери қызметшілерді әлеуметтік қамсыздандыру

      1. Əскери жиындар кезеңіндегі əскери міндеттілерді қоспағанда, əскери қызметшілер Қазақстан Республикасының Президентімен келісу бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін мемлекеттік бюджет есебінен қамтылатын Қазақстан Республикасы органдары жұмыскерлерінің еңбегіне ақы төлеудің бірыңғай жүйесі негізінде белгіленетін ақшалай ризықпен қамтамасыз етіледі.

      Мерзімді қызметтегі əскери қызметшілерді, əскери оқу орындарының кадеттері мен курсанттарын қоспағанда, əскери қызметшілердің ақшалай ризығы ақшалай жабдықталымды (лауазымдық айлықақыны жəне əскери атағы бойынша айлықақыны), қызмет өткерудің ерекше жағдайлары үшін үстемеақыларды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да үстемеақылар мен қосымша ақыларды қамтиды.

      Мерзімді қызметтегі əскери қызметшілердің, əскери оқу орындарының кадеттері мен курсанттарының ақшалай ризығы (стипендиясы) лауазымдық айлықақыны ғана қамтиды.

      Лауазымдық айлықақыны есептеу үшін қызмет өтіліне:

      1) еңбек сіңірген жылдары;

      2) мемлекеттік қызметте болу уақыты;

      3) əскери қызметке кірер алдында соңғы мемлекеттік ұйымда басшылық лауазымдардағы немесе сəйкес мамандықтар бойынша лауазымдардағы жұмыс уақыты кіреді.

      Келісімшарт бойынша əскери қызметшілердің лауазымдық айлық ақыларымен əскери атақтары бойынша айлық ақыларының мөлшері тиісті лауазымдардағы мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық айлықақыларының мөлшерінен жəне тиісті арнаулы атақтар мен сыныптық шендерге қосымша ақылар мөлшерінен төмендетілмей белгіленеді.

      Əскери қызметшілерге ақшалай ризық:

      1) дəлелсіз себептермен əскери қызметте болмаған;

      2) осы Заңның 21-бабы 5-тармағының 6), 8) жəне 9) тармақшаларында көзделген жағдайларда əскери емес лауазымдарда əскери қызмет өткерген;

      3) қамақта болған кезеңдерде;

      4) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда төленбейді.

      Ақшалай ризықты, жəрдемақылар мен басқа да төлемдерді төлеу тəртібін уəкілетті органдар белгілейді.

      2. Әскери қызметшілерге жарылу қаупі бар заттарды және өзге де жарылғыш құрылғыларды іздеу, тасымалдау, залалсыздандыру және жою жөніндегі жауынгерлік міндеттерді орындаған кезде уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен тәулігіне бір айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде жәрдемақы төленеді.

      3. Радиоактивті материалдарды, иондаушы сәулелену көздерін, аса жоғары жиілікті және (немесе) зымыран отынының құрамдастарын пайдаланумен, сақтаумен байланысты лауазымдарда қызмет өткеретін, сондай-ақ көрсетілген жұмыстарға және объектілерде радиоактивті материалдарды, иондаушы сәулелену көздерін, аса жоғары жиілікті және (немесе) зымыран отынының құрамдастарын пайдаланумен, сақтаумен байланысты авария салдарларын жою жөніндегі жұмыстарға уақытша тартылатын әскери қызметшілерге нақты жұмыс істеген уақытына тепе-тең ұзақтығы жылына он екі тәулікке дейін қосымша демалыс беріледі.

      4. Келісімшарт бойынша әскери қызметшілерге жабық және оқшауланған әскери қалашықтарда, шекара заставаларында және комендатураларда тұратындарды қоспағанда, коммуналдық қызметтерге арналған шығыстарды төлеу үшін уәкілетті органдардың бірінші басшылары айқындайтын тәртіппен, тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген мөлшерде ақшалай өтемақы төленеді.

      РҚАО-ның ескертпесі!
      5-тармақ жаңа редакцияда көзделген - ҚР 30.06.2017 № 80-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

      5. Әскери қызметшілерді әскери-медициналық мекемелерде (ұйымдарда) медициналық қамтамасыз ету мемлекет есебінен жүзеге асырылады.

      Әскери қызметшілердің қызмет орны немесе тұрғылықты жері бойынша әскери-медициналық мекемелер болмаған немесе оларда тиісті бөлімшелер не медициналық көрсеткіштер бойынша арнайы жабдық болмаған кезде медициналық көмек ведомстволық тиесілігіне қарамастан, мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымдарында, жеке меншік құқығына негізделген денсаулық сақтау ұйымдарында және жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғаларда тегін медициналық көмектің кепілді көлемі шегінде көрсетіледі.

      Жеке меншік құқығына негізделген денсаулық сақтау ұйымдарына жəне жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғаларға, тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шегінде əскери қызметшілерге медициналық көмек көрсету жөніндегі шығындарды өтеу денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті орган айқындаған тəртіппен бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

      Денсаулық сақтау ұйымдарында ақылы қызметтер көрсету тəртібі мен шарттарына сəйкес көрсетілген медициналық қызметтерді қоспағанда, емделуге жұмсалған қаражатты əскери қызметшілерге тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шегінде құрылымында олар əскери қызмет өткеретін уəкілетті орган өтейді.

      Әскери қызмет міндеттерін орындау кезінде жараланған, контузия, жарақат алған, мертіккен немесе ауырған әскери қызметшілер, олар құрылымында әскери қызмет өткеретін Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың қаражаты есебінен санаторийге жіберіледі.

      Мерзімді қызметтің әскери қызметшілері және әскери оқу орындарының курсанттары медициналық көрсеткіштері болған кезде мемлекет есебінен санаторлық-курорттық емделумен қамтамасыз етіледі.

      РҚАО-ның ескертпесі!
      44-бапты 5-1-тармақпен толықтыру көзделген - ҚР 30.06.2017 № 80-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

      6. Әскери қызметшілер мемлекет есебінен бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша уәкілетті мемлекеттік органдардың бірінші басшылары бекіткен нормалар бойынша және уәкілетті органның бірінші басшысы айқындайтын тәртіппен заттай мүлікпен қамтамасыз етіледі.

      7. Әскери қызметшілер бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық мемлекеттік органмен келісу бойынша Қазақстан Республикасы уәкілетті мемлекеттік органдарының бірінші басшылары белгілейтін нормалар бойынша мынадай жағдайларда:

      1) жауынгерлік кезекшілікті атқарған кезде;

      2) қарауылдағы қызметті атқарған кезде;

      3) тәуліктік нарядты атқарған кезде;

      4) далалық шығуларға (теңізге шығуларға) қатысқан кезде;

      5) орналасқан орындарда дауылға қарсы әзірлік кезіндегі іс-шараларды жүзеге асырған кезде;

      6) маяктарда вахтада тұрған кезде;

      7) суасты міндеттерін (жұмыстарын) орындаған кезде;

      8) парашютпен секірген кезде;

      9) күзету бойынша əскери эшелон, қарауыл құрамында барған жəне əскери жүкпен қабылдау орнына дейін жəне кері қайтқанда ілесіп жүрген кезде;

      10) әскери-медициналық мекемелерде (ұйымдарда) стационарлық емделуде болған кезде;

      11) гауптвахтаға жапқан кезде;

      12) бітімгершілік операцияға қатысқан кезде, сондай-ақ бітімгершілік операция жүргізу аймағына (ауданына) бару және кері қайту кезінде тамақтандырумен қамтамасыз етіледі.

      Ұшқыштар құрамының әскери қызметшілері әскери қызмет өткеру уақытында тамақтанумен қамтамасыз етіледі.

      Авиациялық техникаға қызмет көрсетуге және ұшуларды қамтамасыз етуге рұқсат етілген инженерлік-техникалық құрам ұшуларды дайындау және орындау кезеңінде тамақтанумен қамтамасыз етіледі.

      Негізгі азық-түлік үлестерінің белгіленген нормалары бойынша тамақтандырумен қамтамасыз етуге мүмкін болмаған кезде келісімшарт бойынша əскери қызметшілерге уəкілетті органның басшысы айқындаған тəртіппен жалпы əскери үлес құны мөлшерінде ақшалай өтемақы төленеді.

      Оқу-жаттығу жиындары кезеңінде əскери кафедралардың студенттері, əскери оқу орындарына түскен кезінде əскерге шақырылушылар, сондай-ақ "Жас ұлан" республикалық мектептеріне оқуға түсу емтихандарын тапсыру үшін келген жəне казармалық жағдайда тұратын кандидаттар тиісті нормалар бойынша тамақтандырумен қамтамасыз етіледі.

      Тамақтандыруды ұйымдастыру тəртібін уəкілетті органның басшысы айқындайды.

      Ұдайы жауынгерлік əзірліктегі əскери бөлімдерде взвод (топ, есептоп) жəне рота (батарея, жеке взвод, 4-дəрежелі корабль) бөлімшелеріндегі офицерлік құрам лауазымдарындағы, сондай-ақ қатардағы жəне сержанттық құрамдар лауазымдарындағы Қарулы Күштердің əскери қызметшілері қызмет уақытының регламентінде белгіленген жұмыс күндері мемлекет есебінен тамақтандырумен (түскі аспен) қамтамасыз етіледі.

      Осы тармақта көрсетілген əскери бөлімдердің тізбесін Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі айқындайды.

      8. Уəкілетті орган айқындаған тəртіппен əскери қызметшілердің:

      1) əскери қызметке, əскери жиындарға шақырылған;

      2) басқа жергілікті жерге, оның ішінде əскери бөлімнің немесе бөлімшенің құрамында жаңа қызмет орнына ауысқан;

      3) уəкілетті орган жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орындарына, басқа да білім беру ұйымдарына, оның ішінде шетелдік оқу орындарына оқуға жіберген, сондай-ақ үлгерімсіздігі, тəртіпсіздігі үшін, басқа да теріс себептермен немесе өз бастамасы бойынша шығарып жіберу жағдайларын қоспағанда, оқу бітіргеннен кейін;

      4) əскери-медициналық бөлімшелер Қазақстан Республикасының шегінде стационарлық емдеу орнына, оның ішінде əскери-дəрігерлік (ұшу) комиссиядан өту үшін жіберген жəне кері қайтқан;

      5) қызметтік іссапармен жол жүрген жəне кері қайтқан;

      6) оқу-жаттығуларға, далалық шығуға (теңізге шығуға), əскерлер парадтарына жол жүрген жəне кері қайтқан;

      7) төтенше жағдайларды жоюға қатысқан жəне кері қайтқан;

      8) ұрыс қимылдарына, төтенше немесе соғыс жағдайларында, сондай-ақ қарулы қақтығыстар жағдайларында міндеттерді орындауға қатысқан;

      9) бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау жөніндегі бітімгершілік операцияларға қатысқан;

      10) терроризмге қарсы операцияларға қатысқан;

      11) əскери жүктерді, оның ішінде мемлекеттік құпияларды құрайтын мəліметтерден тұратын құжаттарды, бұйымдарды жəне əскери жүктерді күзету жəне ілесіп жүру бойынша қарауыл құрамында қабылдау (тапсыру) орындарына дейін барған жəне кері қайтқан;

      12) мыналармен:

      əскери шақырылғандар, əскери міндеттілер бар командалармен;

      қамаққа алынған, ұсталған əскери қызметшілермен, əскери міндеттілермен;

      қаза тапқан (қайтыс болған) əскери қызметшінің мəйіті салынған табытпен жерлеу орнына дейін ілесіп жүрген жəне кері қайтқан жағдайларда, теміржол, автомобиль жəне ішкі су көлігімен мемлекет есебінен жол жүруге құқығы бар.

      Әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерінің уәкілетті органның басшысы айқындайтын тәртіппен әуе көлігімен мемлекет есебінен жол жүруге құқығы бар.

      Курсанттарды, кадеттерді және мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерді қоспағанда, әскери қызметшілерге басқа жергілікті жерге жаңа қызмет орнына ауысқан кезде Қазақстан Республикасының шегінде өз мүлкін тасымалдау үшін ақша уәкілетті органның басшысы айқындайтын тәртіппен автомобиль жолының әрбір 20 километріне бір айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде мемлекет есебінен төленеді.

      Курсанттарды, кадеттерді жəне əскерге шақыру бойынша əскери қызметшілерді қоспағанда, əскери қызметшілер 100 километрден астам қашықтықтағы басқа жергілікті жерге жаңа қызмет орнына (оның ішінде əскери бөлім немесе бөлімше құрамында) ауысқан кезде оларға, əскери қызметшінің өзіне екі айлық ақшалай жабдықталым жəне əрбір отбасы мүшесіне бір айлық ақшалай жабдықталымның жартысы мөлшерінде көтерме жəрдемақы төленеді.

      Ескерту. 44-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 15.06.2015 № 321-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 02.07.2018 № 165-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

45-бап. Әскери қызметшілерді және олардың отбасы мүшелерін тұрғынжаймен қамтамасыз ету

      1. "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 13-1-тарауына сәйкес айқындалған тұрғынжайға мұқтаж әскери қызметшілер және олардың отбасы мүшелері әскери қызмет өткеру кезеңінде мемлекет есебінен тұрғынжаймен қамтамасыз етіледі.

      2. Әскери қызметшілерді және олардың отбасы мүшелерін тұрғынжаймен қамтамасыз ету "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген тәртіппен жүргізіледі.

      Ескерту. 45-бап жаңа редакцияда - ҚР 12.12.2017 № 114-VI Заңымен (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі).

46-бап. Әскери қызметшілердің демалыстары

      1. Келісімшарт бойынша əскери қызметшілерге екі лауазымдық айлықақы мөлшерінде сауықтыруға арналған жəрдемақы төлене отырып, жыл сайынғы негізгі демалыс беріледі, оның ұзақтығы еңбек сіңірген жылдарына қарай күнтізбелік есептеумен белгіленеді:

      1) кемінде он жыл – 30 тəулік;

      2) он жылдан он бес жылға дейін – 35 тəулік;

      3) он бес жылдан жиырма жылға дейін – 40 тəулік;

      4) жиырма жəне одан көп жыл – 45 тəулік.

      Ұшу жұмыстарында, корабльдік қызметте болатын, жауынгерлік кезекшілік, жауынгерлік қызмет атқаратын, Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі белгілейтін тізбе бойынша жергілікті жерлерде қызмет өткеретін əскери қызметшілерге жыл сайынғы негізгі демалысқа қосымша 10 тəулік демалыс беріледі.

      Жыл сайынғы негізгі демалыстың ұзақтығы демалыс күндеріне келетін мереке күндерді есептемей, күн тәртібіне және қызметтік уақыт регламентіне қарамастан, күнтізбелік күндермен есептеледі.

      Келісімшарт бойынша əскери қызметшілерге (əскери интерндерге, магистранттарға, докторанттарға, адъюнкттерге) жазғы каникулдық демалыс берумен, жыл сайынғы негізгі демалыс беріле отырып, екі лауазымдық айлықақы мөлшерінде сауықтыруға арналған жəрдемақы төлеу жүргізіледі.

      Əскери интерндердің, магистранттардың, докторанттардың, адъюнкттердің жазғы жəне қысқы каникулдық демалысының жиынтығы жыл сайынғы негізгі демалысқа теңестіріледі.

      Келісімшарт бойынша əскери қызметші теріс себептермен əскери қызметтен шығарылған жағдайда, ол сауықтыруға арналған жəрдемақы сомасын қызмет өткермеген уақытына пропорционалды түрде өтеуге міндетті.

      2. Әскери қызметшілерге жыл сайынғы негізгі демалыстан басқа Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген қосымша демалыстар беріледі.

      Мерзімді қызметтегі əскери қызметшілерден, кадеттер мен курсанттардан басқа, əскери қызметшіге оның баянаты бойынша Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінде айқындалатын тəртіппен бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты демалыс беріледі.

      Жыл сайынғы негізгі жəне қосымша демалыстардың жалпы ұзақтығы тиісті жылға 60 тəуліктен аспауға тиіс, бұл ретте демалыс орнына дейін жол жүру жəне кері қайту үшін қажетті уақыт қосымша беріледі. Демалыс орнына дейін жол жүру жəне кері қайту үшін қажетті уақытты беру тəртібі Əскери қызмет өткеру қағидаларында белгіленеді.

      Келісімшарт бойынша əскери қызметшінің демалысы қызмет мүддесі ескеріле отырып, бөліктерге бөлінуі мүмкін.

      3. Мерзімді қызмет әскери қызметшілеріне жалпыәскери жарғыларда айқындалған тәртіпте көтермелеу түрінде қысқа мерзімді демалыс беріледі.

      4. Қажет болған кезде әскери қызметшілерге ауыруы бойынша, отбасы жағдайлары бойынша қысқа мерзімді, ал әскери оқу орындарында (әскери факультеттерде) оқитындарға каникулдық демалыстар беріледі.

      Əскери қызметшілерге (мерзімді қызметтегі əскери қызметшілерден, кадеттер мен курсанттардан басқа) оқуға түсу емтихандарына дайындалу жəне тапсыру үшін жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында оқу кезеңінде оқу жоспарында айқындалған мерзімге оқу демалыстары беріледі, ал ғылым кандидаты, докторы ғылыми дəрежелерінің, философия докторы (PhD) жəне бейіні бойынша доктор дəрежелерінің ізденушілері болып табылатын əскери қызметшілерге Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен шығармашылық демалыстар беріледі.

      5. Жыл сайынғы негізгі демалыс жұмылдыру, соғыс немесе төтенше жағдай жарияланған жағдайда, соғыс уақытында және қызметтік қажеттілік жағдайында уәкілетті органның бірінші басшысы айқындайтын тәртіппен тоқтатылады. Бұл ретте демалыстың пайдаланылмаған бөлігі ағымдағы жылы немесе келесі жылы беріледі.

      Егер демалыстың пайдаланылмаған бөлігі он және одан астам күнтізбелік күнді құраса, әскери қызметшілерге демалыс өткізу орнына бару және кері қайту үшін қажетті уақыт қосымша беріледі.

      Демалыстың өткен жылы пайдаланылмаған бөлігі əскери қызметшіге оның баянаты бойынша ағымдағы жылы бөлек беріледі не жыл сайынғы негізгі ақы төленетін демалысына қосылады.

      6. Өздеріне жүктелген міндеттерді орындау үшін немесе оқуға Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге жіберілген әскери қызметшілер Қазақстан Республикасының аумағында қызмет өткеретіндердің демалысқа құқықтарын пайдаланады.

      7. Əскери қызметшілердің жұмыс істейтін əйелдеріне (күйеулеріне) жыл сайынғы демалыстар жұмыс берушімен келісу бойынша олардың күйеулерінің (əйелдерінің) кезекті демалысымен бір мезгілде берілуі мүмкін. Бұл ретте демалыс ұзақтығы жұмыс берушімен келісу бойынша жалақы сақталмайтын қосымша демалыс беру есебінен күйеуінің (əйелінің) демалыс ұзақтығына тең болуы мүмкін.

      Ескерту. 46-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.11.2015 № 398-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

47-бап. Қатардағы жауынгерлер мен сержанттар құрамының келісімшарт бойынша әскери қызметшілерін әлеуметтік қамсыздандыру ерекшеліктері

      Сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) лауазымдарында күнтізбелік есептеуде кемінде сегіз жыл қызмет өткерген келісімшарт бойынша әскери қызмет өткеретін әскери қызметшілер Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындарында ақылы негізде оқуға жұмсалатын шығындарын бюджет қаражаты есебінен оқыту құнының елу пайызы мөлшерінде өтетуге құқылы. Осы құқықты әскери қызметшілер бір рет пайдалана алады.

      Әскери қызметшіге көрсетілген шығындарды өтеуді құрылымында әскери қызметші әскери қызмет өткеретін уәкілетті орган жүргізеді.

      Әскери қызметшіні басқа білім беру ұйымына ауыстыру кезінде Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындарында оқуға жұмсалатын шығындарды өтеу мөлшері түзетілуге жатады.

      Әскери қызметшіге академиялық демалыс берілген кезде оның Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындарында оқуға жұмсалған шығындарды өтету құқығы сақталады.

      Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындарында оқуға жұмсалатын шығындарды өтетуге құқылы әскери қызметшіге, ол оқыған (оқитын) білім беру ұйымы таратылған және қайта ұйымдастырылған, әрекетін тоқтатқан, білім беру ұйымы лицензиясынан айырылған жағдайларда басқа жоғары оқу орындарында оқуға жұмсалатын шығындарды өтетуге кепілдік беріледі.

48-бап. Мерзімді қызметтегі əскери қызметшілерді, əскери оқу орындарының тəрбиеленушілерін, ұландарын, кадеттері мен курсанттарын əлеуметтік қамсыздандыру ерекшеліктері

      Ескерту. 48-баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      Мерзімді қызметтегі əскери қызметшілер, əскери оқу орындарының курсанттары, кадеттері, тəрбиеленушілері мен ұландары бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уəкілетті органмен келісу бойынша уəкілетті органдардың бірінші басшылары бекіткен нормалар бойынша заттай мүлікпен, тамақтандырумен қамтамасыз етіледі.

      Демалысқа, каникулға кеткен кезде оларға демалыс, каникул өткізу орнына дейін бару кезеңіне азық-түлік үлесі беріледі.

      Қысқа мерзiмдi демалысқа барған жəне керi қайтқан кезде мерзімді қызметтегі əскери қызметшілерге, каникулдық демалысқа жəне тағылымдамаға барған кезде, сондай-ақ керi қайтқанда əскери оқу орындарының курсанттарына, кадеттеріне темiржол, автомобиль жəне ішкі су көлiгiмен мемлекет есебiнен жол жүру құқығы берiледi. Шетелдік əскери оқу орындарында білім алып жатқан курсанттарға да оқуға жіберілген жəне каникулдық демалысқа барған кезде жəне керi қайтқанда əуе көлігімен мемлекет есебiнен жол жүру құқығы берiледi.

      Мерзімді қызметтің әскери қызметшілеріне, әскери оқу орындарының бірінші және екінші курстар курсанттарына тиісті уәкілетті мемлекеттік органдардың бірінші басшыларымен және бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі айқындайтын мөлшерде пошта жөнелтімдеріне арналған өтемақы да төленеді.

      Мерзімді əскери қызмет өткерген жəне əскери оқу орнында оқыған кезде тұру үшін əскери қызметшілер казармаларға орналастырылады. Курсанттарға, кадеттерге жəне ұландарға да əскери оқу орнында оқу уақытына жатақхана берілуі мүмкін.

      Ескерту. 48-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.02.2013 № 75-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

49-бап. Әскери қызметшілердің жекелеген санаттарын қосымша әлеуметтік қамсыздандыру

      Жауынгерлік іс-қимылдарға, террорға қарсы және бітімгершілік операцияларына қатысатын (қатысқан) әскери қызметшілерге және барлау қызметі шеңберінде жүктелген жедел міндеттерді орындауға қатысатын Қорғаныс министрлігі әскери барлау органдарының әскери қызметшілеріне жыл сайынғы демалысына қосылатын ұзақтығы екі апта қосымша демалыс беріледі.

      Жауынгерлік іс-қимылдарға және террорға қарсы операцияларға қатысатын (қатысқан) әскери қызметшілерге жауынгерлік іс-қимылдар және террорға қарсы операциялар кезеңінде жеңілдіктер шарттарымен еңбек сіңірген жылдарына қызметінің бір айы үш ай болып есептеледі.

      Бітімгершілік операцияларына қатысатын (қатысқан) әскери қызметшілерге бітімгершілік операцияларына қатысқан кезең жеңілдіктер шарттарымен қызметінің бір айы бір жарым ай болып есептеледі.

      Бітімгершілік операциядан қайтып оралғаннан кейін әскери қызметшілер құрылымында өздері әскери қызмет өткеретін Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қаражаты есебінен кемінде күнтізбелік жеті күн, бірақ жиырма бір тәуліктен аспайтын мерзімге санаторий-курорттық емделуге жіберіледі.

      Ескерту. 49-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 15.06.2015 № 321-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

50-бап. Әскери қызметтен шығарылған азаматтарды әлеуметтік қамсыздандыру

      1. Әскери қызметте болудың шекті жасына толуы бойынша, денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметтен шығарылған, әскери қызмет міндеттерін орындауға байланысты ауырған, сондай-ақ жиырма және одан да көп еңбек сіңірген жылдары бар адамдарға мемлекет есебінен Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған аурулар тізбесі бойынша көрсеткіштер бар болған кезде әскери-медициналық мекемелерде (ұйымдарда) медициналық қамтамасыз ету, ал жиырма бес және одан да көп еңбек сіңірген жылдары барларға – санаторлық-курорттық емделу беріледі.

      РҚАО-ның ескертпесі!
      1-тармақтың екінші бөлігін алып тастау көзделген - ҚР 30.06.2017 № 80-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

      Әскери-медициналық мекемелерде (ұйымдарда) медициналық көрсеткіштер бойынша тиісті бөлімшелер не арнайы жабдықтар болмаған кезде көрсетілген адамдарға медициналық көмек тегін медициналық көмектің кепілді көлемі шегінде:

      1) ведомстволық тиесілігіне қарамастан, мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымдарында;

      2) жеке меншік құқығына негізделген денсаулық сақтау ұйымдарында;

      3) жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғаларда көрсетіледі.

      РҚАО-ның ескертпесі!
      1-тармақтың үшінші бөлігін алып тастау көзделген - ҚР 30.06.2017 № 80-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

      Тегін медициналық көмектің кепілді көлемі шегінде емделуге жұмсалған қаражатты көрсетілген адамдарға құрылымында олар әскери қызмет өткерген уәкілетті орган Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен өтейді.

      РҚАО-ның ескертпесі!
      50-бапты 1-1-тармақпен толықтыру көзделген - ҚР 30.06.2017 № 80-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

      2. Осы баптың 1-тармағында көрсетілген адамдар Қарулы Күштерден шығарылған кезде, оның ішінде әскери қызмет өткерген кезеңде азаматтық мамандықтарды меңгеру мақсатында әлеуметтік бейімделумен қамтамасыз етіледі.

      3. Әскери қызметтен шығарылған адамдардың (Қазақстан Республикасының азаматтығын тоқтатуға байланысты, арнайы тексеруден бас тартқан кезде, теріс себептермен, аттестаттау қорытындысы бойынша анықталған қызметтік сəйкес келмеуі бойынша шығарылғандарды қоспағанда) Қазақстан Республикасының шегінде әскери есепке қойылатын жерге немесе таңдалған тұрғылықты жеріне теміржол, автомобиль және ішкі су көлігімен мемлекет есебінен жол жүруге құқығы бар.

      Әскери қызметтен шығарылған адамдарға (мерзімді әскери қызметтен, Қазақстан Республикасының азаматтығын тоқтатуға байланысты, арнайы тексеруден бас тартқан кезде, теріс себептермен, аттестаттау қорытындысы бойынша анықталған қызметтік сəйкес келмеуі бойынша шығарылғандарды қоспағанда) Қазақстан Республикасының шегінде өз мүлкін тасымалдау үшін ақша автомобиль жолының әрбір 20 километріне бір айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде мемлекет есебінен төленеді.

      Осы тармақтың күші 2017 жылғы 13 маусымнан кейін әскери қызметтен шығарылған адамдарға қолданылады.

      Ескерту. 50-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 02.08.2015 № 342-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.07.2018 № 165-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

51-бап. Қаза тапқан (қайтыс болған) немесе мертіккен жағдайда әскери қызметшілерге өтемақы төлеу

      1. Әскери қызметін өткеру кезеңінде әскери қызметші немесе әскери жиындарға шақырылған әскери міндетті қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, оған мүгедектік белгіленген кезде немесе ол әскери қызмет мiндеттерiн орындауға байланысты мертiккен жағдайда біржолғы өтемақы төлеу Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайтын тәртiппен жүргiзiледi.

      2. Әскери қызметші әскери қызмет өткеру кезеңінде не қызметтен шығарылғаннан кейін әскери қызмет өткеру кезеңінде алған мертігуі (жаралануы, жарақаттануы, контузиясы) немесе ауруы салдарынан қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, әскери қызметшінің мұрагерлеріне – қаза тапқан (қайтыс болған) күні соңғы атқарған лауазымы бойынша бес жылдық ақшалай қамтылым мөлшерінде, ал мерзімді қызметтегі әскери қызметшінің, әскери оқу орны курсантының, әскери жиындарға шақырылған әскери міндеттінің мұрагерлеріне 500 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде біржолғы ақшалай өтемақы төлеу жүргізіледі.

      3. Келісімшарт бойынша әскери қызметшіге, ол әскери қызмет өткерген кезеңде немесе әскери қызмет міндеттерін орындау нәтижесінде мертігуден (жараланудан, жарақаттанудан, контузия алудан), ауырудан туындаған мүгедектік белгіленген кезде біржолғы өтемақы әскери қызметтен шығарылған күннен бастап бір жыл өткенге дейін:

      1) I топтағы мүгедекке – отыз айлық ақшалай қаражат;

      2) II топтағы мүгедекке – он сегiз айлық ақшалай қаражат;

      3) III топтағы мүгедекке – алты айлық ақшалай қаражат мөлшерінде төленеді.

      Келісімшарт бойынша әскери қызметшiлер әскери қызмет мiндеттерiн орындау кезiнде мүгедектiкке әкеп соқтырмаған ауыр мертiгу (жаралану, жарақаттану, контузия алу) жағдайында оларға бiр жарым айлық ақшалай қаражат; жеңiл мертіккенде – жарты айлық ақшалай қаражат мөлшерiнде бiржолғы өтемақы төленедi.

      Мерзiмдi қызмет әскери қызметшiлеріне, әскери оқу орындарының (әскери факультеттердің) стипендия алатын курсанттарына, әскери жиындарға шақырылған әскери мiндеттiлерге осы тармақта көзделген жағдайларда:

      1) I топтағы мүгедекке – 250 айлық есептiк көрсеткiш;

      2) II топтағы мүгедекке – 150 айлық есептiк көрсеткiш;

      3) III топтағы мүгедекке – 50 айлық есептiк көрсеткiш;

      4) ауыр мертіккені үшiн – 12 айлық есептiк көрсеткiш;

      5) жеңiл мертіккені үшiн – 4 айлық есептiк көрсеткiш мөлшерінде бiржолғы өтемақылар төленедi.

      4. Егер әскери қызметшінің қаза табуы (қайтыс болуы) немесе ол алған мертігу:

      1) соттың заң күшіне енген үкімі болған кезде өзіне-өзі қол жұмсауға дейін жеткізген жағдайларды қоспағанда, өзіне-өзі қол жұмсау нәтижесінде;

      2) қылмыстық немесе әкімшілік құқық бұзушылық жасаған кезде;

      3) алкогольдік, есірткілік, психотроптық, уытқұмарлық масаң күйді туғызатын заттарды (сол тектестерді) тұтыну салдарынан;

      4) өзiне-өзі қасақана қандай да бiр дене жарақатын түсiру (денесiне зиян келтiру) немесе біржолғы өтемақы алу немесе әскери қызметтен жалтару мақсатында өз денсаулығына өзге де зиян келтiру нәтижесінде;

      5) әскери қызметшінің әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт талаптарын бұзған әрекеттері нәтижесінде туындағаны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте дәлелденсе, біржолғы өтемақы төленбейді.

      5. Әскери қызмет өткеру кезінде қаза тапқан немесе әскери қызмет міндеттерін орындау нәтижесінде алған мертігуден (жараланудан, жарақаттанудан, контузия алудан), ауырудан қайтыс болған әскери қызметшілерді, әскери жиындарға шақырылған әскери міндеттілерді жерлеу әскери қызмет (жиындар) орны бойынша немесе олардың туыстарының тілегі бойынша басқа жерде жүргізіледі. Мәйітті тасымалдауға дайындаумен, мәйітті тасымалдаумен, жерлеумен, құлпытасын жасаумен және орнатумен байланысты барлық шығыстар әскери қызметшілер, әскери жиындарға шақырылған әскери міндеттілер әскери қызмет (жиындар) өткерген уәкілетті орган есебінен Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген мөлшерлерде жүзеге асырылады.

      Осы тармақта көрсетілген ережелер әскери қызметте болудың шекті жасына толғаннан кейін, денсаулық жағдайы бойынша немесе штаттарды қысқартуға байланысты әскери қызметтен шығарылған, әскери қызметінің жалпы ұзақтығы жиырма бес және одан да көп азаматтарға, сондай-ақ әскери қызметтің жалпы ұзақтығына қарамастан, жауынгерлік іс-қимылдарға және терроризмге қарсы операцияларға қатысушыларға қолданылады.

      6. Әскери қызметшілер арасынан еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемін алушы қайтыс болған жағдайда, оның отбасына не жерлеуді жүзеге асырған адамға алушының қайтыс болған кезіне үш айлық зейнетақы төлемі мөлшерінде біржолғы төлем төленеді.

      Қайтыс болған, әскери қызметшілер арасынан еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемін алушылардың отбасы мүшелеріне асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша жәрдемақы тағайындалуына қарамастан: әйеліне (күйеуіне) – асыраушысының үш айлық зейнетақы төлемі мөлшерінде және отбасының еңбекке қабілетсіз әрбір мүшесіне – асыраушысының қайтқан күніне дейін төленіп тұрған бір айлық зейнетақы төлемі мөлшерінде біржолғы жәрдемақы төленеді.

      Осы тармақта көзделген біржолғы жәрдемақы мөлшерін айқындау кезінде жәрдемақыға құқығы бар отбасы мүшелерінің қатарына: жасына және еңбекке қабілеттілігіне қарамастан әйелі (күйеуі); он сегіз жасқа толмаған немесе бұл жастан асқан, егер олар он сегіз жасқа толғанға дейін мүгедек болып қалған немесе асыраушысы қайтыс болған күні күндізгі оқу орындарының оқушылары болып табылған және жиырма үш жасқа толмаған балалары; қайтыс болған адамның асырап-бағуында болып келген, заңнамада белгіленген зейнеткерлік жасқа толған не мүгедек болып табылатын ата-аналары енгізіледі.

      Ескерту. 51-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.02.2013 № 75-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 23.04.2014 N 200-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.07.2014 № 233-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.12.2017 № 114-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

52-бап. Әскери қызметшілердің отбасы мүшелерін әлеуметтік қамсыздандыру

      РҚАО-ның ескертпесі!
      1-тармақ жаңа редакцияда көзделген - ҚР 30.06.2017 № 80-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

      1. Келісімшарт бойынша әскери қызметшілердің отбасы мүшелерін әскери-медициналық мекемелерде медициналық қамтамасыз ету мемлекет есебінен жүзеге асырылады.

      Қызмет орны немесе тұрғылықты жері бойынша әскери-медициналық мекемелер болмаған немесе оларда медициналық көрсеткіштер бойынша тиісті бөлімшелер не арнайы жабдықтар болмаған кезде медициналық көмек ведомстволық тиесілігіне қарамастан, мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымдарында, жеке меншік құқығына негізделген денсаулық сақтау ұйымдарында және жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғаларда тегін медициналық көмектің кепілді көлемі шегінде көрсетіледі.

      2. Курсанттардың, кадеттердің жəне əскерге шақыру бойынша əскери қызметшілердің отбасы мүшелерін қоспағанда, əскери қызметшілердің өздерімен тұрақты бірге тұратын отбасы мүшелеріне:

      əскери қызметші басқа жергілікті жерге, оның ішінде əскери бөлімнің немесе бөлімшенің құрамында ауысқан;

      уəкілетті орган əскери қызметшіні əскери бөлім тізімдерінен алып тастап, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асыратын əскери оқу орындарына, басқа да білім беру ұйымдарына, оның ішінде шетелдік оқу орындарына оқуға жіберген, сондай-ақ үлгерімсіздігі, тəртіпсіздігі үшін, басқа да теріс себептермен немесе өз бастамасы бойынша шығарып жіберу жағдайларын қоспағанда, оқу бітіргеннен кейін;

      Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалтуға байланысты, арнайы тексеруден бас тартқан кезде, теріс себептермен, аттестаттау қорытындысы бойынша анықталған қызметтік сəйкес келмеуі бойынша қызметтен шығаруды қоспағанда, əскери қызметші əскери қызметтен шығарылған жағдайларда, теміржол, автомобиль жəне ішкі су көлігімен мемлекет есебінен жол жүру құқығы беріледі.

      3. Әскери қызметшілердің, оның ішінде қызмет өткеру уақытында қаза тапқандардың, қайтыс болғандардың немесе хабар-ошарсыз кеткендердің балаларына жергілікті атқарушы органдар тұрғылықты жері бойынша мектепке дейінгі балалар мекемелерінде кезектен тыс орындар береді.

      Әскери қызмет міндеттерін орындау кезінде қаза тапқан немесе мүгедек болып қалған, қызмет өткеру уақытында хабар-ошарсыз кеткен әскери қызметшілердің балалары әскери мектеп-интернаттарына, "Жас ұлан" республикалық мектебіне конкурстан тыс қабылдану құқығын пайдаланады.

      Ескерту. 52-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

9-тарау. ӘСКЕРИ ҚЫЗМЕТШІЛЕРДІҢ ЖАУАПТЫЛЫҒЫ

53-бап. Әскери қызметшілердің жауаптылығы

      1. Әскери тәртіпті бұзғаны үшін командир (бастық) әскери қызметшіге тәртіптік жазалардың:

      1) ескерту;

      2) сөгіс;

      3) қатаң сөгіс;

      4) қызметіне толық сәйкес еместігі туралы ескерту;

      5) лауазымында бір сатыға төмендету;

      6) әскери атағын бір сатыға төмендету;

      7) теріс себептер бойынша әскери қызметтен босату түрлерін қолданады.

      2. Осы баптың 1-тармағында көрсетілгендерден басқа, мерзімді қызмет әскери қызметшілеріне және әскери оқу орындарының (әскери факультеттердің) курсанттарына қатысты тәртіптік жазалардың мынадай түрлері қолданылады:

      1) әскери бөлім орналасқан жерден немесе корабльден жағалауға кезекті сейілге шығудан айыру;

      2) Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың кеуде айырым белгісінен айыру.

      3. Әскерге шақыру бойынша офицерлерге қатысты әскери атақты төмендету "кіші сержант" ("екінші дәрежелі старшина") әскери атағына дейін жүргізіледі. Бұл ретте осы әскери қызметші сержанттар (старшиналар) құрамына ауыстырылады және мерзімді қызметтің белгіленген мерзімі аяқталғанға дейін қызмет етеді.

      4. Теріс себептер бойынша әскери қызметтен босату әскерге шақыру бойынша әскери қызмет өткеретін әскери қызметшілерге қатысты қолданылмайды.

      5. Әскери қызметшілерді тәртіптік жауаптылыққа тарту жалпы әскери жарғыларда белгіленген тәртіппен жүргізіледі.

      Ескерту. 53-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

54-бап. Әскери қызметшiлердiң қылмыстар, теріс қылықтар және өзге де құқық бұзушылықтар үшiн жауаптылығы

      Әскери қызметшiлер қылмыстар, теріс қылықтар және өзге де құқық бұзушылықтар жасағаны үшiн Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қылмыстық, әкiмшiлiк, азаматтық-құқықтық және тәртіптік жауаптылықта болады.

      Əскери қызметшілердің əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен жоғары тұрған лауазымды адамдарға жəне (немесе) сотқа шағым жасалуы мүмкін.

      Ескерту. 54-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 13.06.2017 № 69-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

10-тарау. ӨТПЕЛІ ЕРЕЖЕЛЕР

55-бап. Өтпелi ережелер

      1. Осы Заң, 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 44-баптың 2, 4 және 7-тармақтарын және 45-бапты қоспағанда, алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      2. Осы Заң қолданысқа енгiзілгенге дейiн әскери атақтар берілген әскери қызметшілердің осы әскери атақтардағы еңбек сіңірген мерзімдері осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін қолданыста болған заңнамаға сәйкес есептеледі.

      Осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін өздеріне берілген "старшина", "аға кеме старшинасы", "прапорщик", "мичман", "аға прапорщик", "аға мичман" әскери атақтары бар, запаста тұрған немесе отставкадағы әскери қызметшілердің, сондай-ақ азаматтардың аталған әскери атақтары сақталады.

      3. Осы Заңда әскери қызметте болудың шектi жасы өзгертiлген әскери қызметшiлер мынадай шектi жасқа:

      1) подполковникті (екінші дәрежелі капитанды) қоса алғанда – қырық бес жасқа;

      2) полковниктер (бiрiншi дәрежелi капитандар) – елу үш жасқа;

      3) әскери атақ 2005 жылғы 21 шілдеге дейін берілген полковниктер (бiрiншi дәрежелi капитандар) – елу жасқа;

      4) әскери атақ осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін берілген генерал-майорлар (контр-адмиралдар) және генерал-лейтенанттар (вице-адмиралдар) – елу сегіз жасқа;

      5) әскери атақ 2005 жылғы 21 шілдеге дейін берілген генерал-майорлар (контр-адмиралдар) және генерал-лейтенанттар (вице-адмиралдар) – елу бес жасқа;

      6) әскери атақ осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін берілген генерал-полковниктер (адмиралдар) – алпыс жасқа толғаннан кейін жұмыстан шығуға немесе отставкаға шығуға құқылы.

      Егер мұндай əскери қызметшілерге осы Заң қолданысқа енгізілгеннен кейін кезекті əскери атақтар берілсе, онда əскери қызметте болудың шекті жастары осы Заңның 25-бабына сəйкес белгіленеді.

      3-1. Әскери қызметті "старшина", "аға кеме старшинасы", "прапорщик", "мичман", "аға прапорщик", "аға мичман" атақтарында өткерген әскери қызметшілер әскери қызметін Әскери қызметті өткеру қағидаларында айқындалатын тәртіппен өткереді. Әскери қызметшілердің аталған санаты үшін осы Заңның 25-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында белгіленген жас әскери қызметте болудың шектi жасы болып табылады.

      3-2. "Подполковник" əскери атағы осы Заң қолданысқа енгізілген күннен бастап жəне 2018 жылғы 1 қаңтарға дейін берілген əскери қызметшілер шекті жасқа – қырық жеті жасқа толғаннан кейін қызметтен шығуға немесе отставкаға кетуге құқылы.

      4. Осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін жасаған әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт, өз қолданысын осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін қолданылатын заңнамаға сәйкес мерзімі аяқталғаннан кейін тоқтатады.

      Əскери қызметте болудың шекті жасына толғанға дейінгі мерзімге осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін жасалған əскери қызмет өткеру туралы келісімшарттардың күші əскери қызметшілер осы Заңның 25-бабының 1-тармағында белгіленген шекті жастарға толғанға дейін қолданылады.

      5. Тұрғын үй төлемдері тұрғынжайға мұқтаж келісімшарт бойынша әскери қызметшілерге (Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің әскери қызметшілерін, әскери оқу орындарының курсанттары мен кадеттерін, әскери жиындарға шақырылған әскери міндеттілерді қоспағанда) олардың баянаты бойынша, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен Әскери қызметшілерді қызметтік тұрғынжаймен қамтамасыз ету, тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, тоқтата тұру және қайта бастау қағидаларына сәйкес жүргізіледі. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің әскери қызметшілеріне (мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерден басқа) тұрғын үй төлемдері Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен Қазақстан Республикасы арнаулы мемлекеттік органдарының қызметкерлеріне тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, тоқтата тұру және қайта бастау қағидаларына сәйкес жүргізіледі.

      РҚАО-ның ескертпесі!
      6-тармақ жаңа редакцияда көзделген - ҚР 12.12.2017 № 114-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

      6. 2013 жылғы 1 қаңтарға әскери қызметте күнтізбемен есептегенде он және одан да көп жыл болатын әскери қызметшілерге қызметтік тұрғын үй мемлекеттік тұрғын үй қорынан беріледі, олар оны Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасында көзделген шарттарда және тәртіппен (жабық және оқшауланған әскери қалашықтарда, шекара заставаларында және комендатураларда орналасқан тұрғын үйлерді қоспағанда) жекешелендіруге құқылы.

      6-1. Әскери қызметте күнтізбелік есептеумен он және одан көп жыл, бірақ жиырма жылдан аз болған және жекешелендіруге жатпайтын, оның ішінде жабық және оқшауланған әскери қалашықтардың, шекара заставаларының және өзге де жабық объектілердің аумағында орналасуы салдарынан жекешелендіруге жатпайтын қызметтік тұрғынжайда тұратын және әскери қызметте болудың шекті жасына толуына, денсаулық жағдайына немесе штаттардың қысқартылуына байланысты 2018 жылғы 1 қаңтарға дейін әскери қызметтен шығарылған адамдарға "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 96-бабында белгіленген мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжайлармен алмасу тәртібі қолданылады.

      7. Әскери қызметте күнтізбелік есептеумен жиырма және одан көп жыл болған, қызметтен шығару кезінде қызметтік тұрғынжаймен қамтамасыз етілмеген және тұрғынжайды жекешелендіру құқығын бұрын іске асырмаған, әскери қызметте болудың шекті жасына толуына, денсаулық жағдайына немесе штаттардың қысқартылуына байланысты 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап 2018 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңде әскери қызметтен шығарылған адамдардың Ақшалай өтемақыны жүзеге асыру қағидаларына сәйкес ақшалай өтемақы алуға құқығы бар.

      8. Əскери қызмет мерзімі 2013 жылдың 1 қаңтарында он жəне одан көп жыл болған келісімшарт бойынша əскери қызметшілерге əскери қызметте болудың шекті жасына толуына, денсаулық жағдайына немесе штаттардың қысқартылуына байланысты əскери қызметтен шығарылған кезде:

      еңбек сіңірген жылдары күнтізбелік 10 жылдан 15 жылға дейін болғандарға – төрт айлық ақшалай жабдықталым;

      15 жылдан 20 жылға дейінгілерге – бес айлық ақшалай қаражат;

      20 жылдан 25 жылға дейінгілерге – алты айлық ақшалай қаражат;

      25 жылдан 30 жылға дейінгілерге – жеті айлық ақшалай қаражат;

      30 жылдан астамдарға – сегіз айлық ақшалай қаражат мөлшерінде шығу жәрдемақысы төленеді.

      Келісімшарт бойынша əскери қызметке қайта кірген кезде жұмыстан шығу жəрдемақысының мөлшері, осы жұмыстан шығу жəрдемақысы бұрын қызметтен шығу кезінде төленбеген жағдайларды қоспағанда, бұрын төленген жұмыстан шығу жəрдемақысы ескеріле отырып айқындалады.

      Әскери қызмет өткеру кезеңінде орденмен (ордендермен) наградталған әскери қызметшілерге шығу жәрдемақысының мөлшері ақшалай қаражатының екі айлықақысына арттырылады.

      9. 2013 жылғы 1 қаңтарға дейін сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) лауазымдарына келісімшарт бойынша әскери қызметке алғаш рет кіретін азаматтарға жасасатын келісімшарт мерзіміне байланысты мынадай мөлшерде біржолғы ақшалай сыйақы төленеді:

      3 жылға – 1 лауазымдық айлықақы мөлшерінде;

      5 жылға – 10 лауазымдық айлықақы мөлшерінде;

      10 жылға – 20 лауазымдық айлықақы мөлшерінде.

      Көрсетілген ақшалай сыйақыларды төлеу келісімшарт жасаған күннен бастап үш айдан кешіктірілмей жүргізіледі.

      Алынған біржолғы ақшалай сыйақы:

      1) осы Заңның 26-бабы 1-тармағының 11), 12) және 13) тармақшаларында көзделген жағдайларда келісімшарт мерзімі аяқталғанға дейін әскери қызметтен шығарылған кезде;

      2) егер әскери қызметті одан әрі өткерумен сыйыспайтын жаралануы, контузиясы, жарақаты, мертігуі немесе ауруы әскери қызметші заңға қарсы іс-қимыл жасаған немесе алкогольдік, есірткілік, уытты масаңдануы немесе өзіне қандай да бір дене жарақатын (дене мүшесіне зақым келтіру) немесе әскери қызметтен жалтару мақсатында өз денсаулығына өзге де зиян келтіруі себебінен болғаны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен дәлелденсе, қайтаруға жатады.

      Төленген біржолғы ақшалай сыйақыны қайтару әскери қызметші әскери қызмет өткерген мемлекеттік органға әскери қызметтен шығарылған күннен бастап бір ай мерзімде жүргізіледі.

      Әскери қызметші әскери қызмет өткерген кезеңде қаза тапқан (қайтыс болған), әскери қызметті одан әрі өткерумен сыйыспайтын жараланған, контузия, жарақат алған, мертіккен немесе ауырған жағдайда біржолғы ақшалай сыйақыны қайтару жүргізілмейді.

      10. Осы Заң қолданысқа енгізілген сәттен бастап:

      1) "Әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерінің мәртебесі және оларды әлеуметтік қорғау туралы" 1993 жылғы 20 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы, 1993 ж., № 2, 32-құжат; № 18, 429-құжат; 1995 ж., № 20, 120-құжат; № 22, 133-құжат; Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1997 ж., № 7, 79-құжат; 1999 ж., № 8, 247-құжат; № 23, 920-құжат; 2001 ж., № 20, 257-құжат; 2003 ж., № 15, 135-құжат; 2004 ж., № 23, 142-құжат; 2007 ж., № 9, 67-құжат; № 10, 69-құжат; № 20, 152-құжат; 2009 ж., № 2-3, 8-құжат; 2011 ж., № 1, 7-құжат; № 16, 129-құжат);

      2) "Әскери міндеттілік және әскери қызмет туралы" 2005 жылғы 8 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2005 ж., № 14, 60-құжат; 2007 ж., № 9, 67-құжат; № 20, 152-құжат; 2008 ж., № 6-7, 27-құжат; 2010 ж., № 10, 48-құжат; № 24, 151-құжат; 2011 ж., № 1, 7-құжат; № 17, 136-құжат; 2011 жылғы 15, 16 қарашада "Егемен Қазақстан" және 2011 жылғы 15, 16 және 19 қарашада "Казахстанская правда" газеттерінде жарияланған "Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне құқық қорғау қызметін жетілдіру және қылмыстық заңнаманы одан әрі ізгілендіру мәселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы" 2011 жылғы 9 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңы) күші жойылды деп танылсын.

      Ескерту. 55-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 23.04.2014 N 200-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.12.2017 № 114-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

Қазақстан Республикасының


Президенті

Н. НАЗАРБАЕВ


О воинской службе и статусе военнослужащих

Закон Республики Казахстан от 16 февраля 2012 года № 561-IV ЗРК.

      Вниманию пользователей!
      Для удобства пользования РЦПИ создано ОГЛАВЛЕНИЕ
      Сноска. По всему тексту слова "аулов (сел)", "аульных (сельских)", "аула (села)", "аульного (сельского)", "аульной (сельской)" заменены соответственно словами "сел", "сельских", "села", "сельского", "сельской" Конституционным Законом РК от 03.07.2013 № 121-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

      Настоящий Закон регулирует общественные отношения в сфере прохождения воинской службы гражданами Республики Казахстан и определяет основы государственной политики по социальному обеспечению военнослужащих.

Глава 1. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ

Статья 1. Основные понятия, используемые в настоящем Законе

      В настоящем Законе используются следующие основные понятия:

      1) адъюнкт – военнослужащий составов офицеров и сержантов (старшин), обучающийся в иностранном военном учебном заведении, реализующем образовательные программы послевузовского образования;

      2) переменный состав – категория военнослужащих Вооруженных Сил Республики Казахстан (далее – Вооруженные Силы), обучающихся в военных учебных заведениях, не входящих в штатную численность Вооруженных Сил;

      3) военнослужащие, проходящие воинскую службу по призыву, – граждане Республики Казахстан, призванные на воинскую службу в Вооруженные Силы, другие войска и воинские формирования Республики Казахстан (далее – Вооруженные Силы, другие войска и воинские формирования) на срок, определяемый настоящим Законом;

      4) отсрочка – перенос срока призыва граждан на воинскую службу по основаниям, предусмотренным настоящим Законом;

      5) допризывники – граждане Республики Казахстан мужского пола, проходящие подготовку к воинской службе до принятия на воинский учет;

      6) призывники – граждане Республики Казахстан мужского пола, приписанные к призывным участкам местных органов военного управления и подлежащие призыву на срочную воинскую службу;

      7) воинское звание – знак воинского различия, присваиваемый военнослужащему и военнообязанному;

      8) военный билет – единый бессрочный личный учетно-воинский документ гражданина, определяющий его принадлежность к воинской службе и отношение к воинской обязанности;

      9) штат воинской части – документ, определяющий состав, организационно-штатную структуру, численность личного состава и количество закрепленного основного вооружения и военной техники в соответствии с кадастром вооружения;

      10) воинский учет – система учета и анализа количественных и качественных данных о призывниках, военнослужащих и мобилизационных ресурсах;

      11) воинские сборы – мероприятия, проводимые органами военного управления, уполномоченными государственными органами по военной подготовке в целях приобретения и совершенствования военных знаний военнообязанными и гражданами, а также в иных случаях, предусмотренных законами Республики Казахстан.

      Воинские сборы делятся на:

      учебные сборы – вид воинских сборов, проводимых в целях подготовки и переподготовки военнообязанных, призывников при поступлении в военные учебные заведения и студентов военных кафедр;

      поверочные сборы – вид воинских сборов, проводимых в целях проверки готовности воинских частей, предназначенных к выполнению задач в организационно-штатной структуре военного времени;

      специальные сборы – вид воинских сборов, проводимых в целях выполнения мероприятий по введению и обеспечению режима чрезвычайного положения, ликвидации чрезвычайных ситуаций и их последствий и в иных случаях, определяемых Президентом Республики Казахстан;

      12) военный интерн – военнослужащий, обучающийся в военной интернатуре;

      13) военная интернатура – форма подготовки военнослужащих по клиническим специальностям в рамках базового высшего медицинского образования для получения допуска к клинической практике, осуществляемая структурным подразделением высшего военного учебного заведения;

      14) военная кафедра – кафедра при высшем учебном заведении Республики Казахстан, осуществляющая военную подготовку граждан по программе офицеров запаса;

      15) военная форма одежды – утвержденная Президентом Республики Казахстан форменная одежда со знаками отличия и различия (обмундирование) и снаряжение, определяющие принадлежность военнослужащих к Вооруженным Силам, другим войскам и воинским формированиям;

      16) воинская служба – особый вид государственной службы военнослужащих Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований, направленной на непосредственное обеспечение военной безопасности, связанной с вооруженной защитой суверенитета, территориальной целостности и неприкосновенности Государственной границы Республики Казахстан;

      17) срок воинской службы – весь период прохождения воинской службы в статусе военнослужащего в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях;

      18) контракт о прохождении воинской службы – договор между уполномоченным органом и гражданином Республики Казахстан о прохождении воинской службы в добровольном порядке, устанавливающий права, обязанности и ответственность сторон на период прохождения гражданином воинской службы;

      19) увольнение с воинской службы – исключение военнослужащего из списков воинской части с зачислением в запас или отставку по основаниям, предусмотренным настоящим Законом;

      20) военнослужащие – граждане Республики Казахстан, состоящие на воинской службе в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях;

      21) воинская должность – штатная единица государственного учреждения Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований, на которую возложены должностные полномочия и должностные обязанности для выполнения функций воинской службы;

      22) военнообязанные – граждане Республики Казахстан, состоящие на воинском учете и пребывающие в запасе до предельного возраста состояния на воинском учете;

      23) запас военнообязанных (далее – запас) – военнообязанные установленного настоящим Законом возраста, состоящие на воинском учете в местных органах военного управления районов, городов областного значения, используемые в целях доукомплектования, мобилизационного развертывания и восполнения потерь Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований в военное время;

      24) воинская обязанность – конституционная обязанность граждан Республики Казахстан по защите Республики Казахстан;

      25) военное учебное заведение – организация образования, подведомственная Министерству обороны, Пограничной службе Комитета национальной безопасности и Национальной гвардии Республики Казахстан и реализующая образовательные программы различных уровней;

      25-1) профессорско-преподавательский состав военных учебных заведений – военнослужащие и лица гражданского персонала Вооруженных Сил, занимающиеся образовательной, научной, методической деятельностью;

      26) начальная военная и технологическая подготовка – обязательный предмет обучения (учебная дисциплина) по основам военного дела, робототехнике и IT-технологиям в организациях среднего, технического и профессионального образования, определяемых уполномоченным органом в области образования;

      27) полевой выход – занятия по программам боевой, мобилизационной и оперативной подготовки в полевых условиях, а также выполнение специальных полевых работ в интересах Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований;

      28) докторант – военнослужащий, обучающийся в докторантуре;

      29) выслуга лет – продолжительность нахождения гражданина на воинской службе, службе в специальных государственных и правоохранительных органах, фельдъегерской службе, а также в иных случаях, предусмотренных законами Республики Казахстан, исчисляемая как в календарном, так и льготном исчислении;

      30) всеобщее военное обучение – обязательное обучение граждан Республики Казахстан военной подготовке в период введения военного положения;

      31) личный состав – военнослужащие и лица гражданского персонала Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований;

      32) кадет – военнослужащий, обучающийся в военном учебном заведении, реализующем образовательные программы технического и профессионального или послесреднего образования;

      33) военнослужащие, проходящие воинскую службу по контракту, – граждане Республики Казахстан, добровольно поступившие на воинскую службу в Вооруженные Силы, другие войска и воинские формирования на срок, определяемый настоящим Законом;

      34) курсант – военнослужащий, обучающийся в военном учебном заведении, реализующем образовательные программы высшего образования, или в иностранном военном учебном заведении, после окончания которого присваивается первое воинское звание офицерского состава;

      35) курсовая подготовка – форма дополнительного образования военнослужащих и лиц гражданского персонала Вооруженных Сил, осуществляемая в военных учебных заведениях, учебных центрах или в организациях образования иностранных государств в соответствии с международными договорами или приглашениями;

      35-1) Президентский резерв высшего командования Вооруженных Сил – список военнослужащих Вооруженных Сил, прошедших особый порядок отбора, определенный Правилами прохождения воинской службы в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях, утверждаемыми Президентом Республики Казахстан (далее – Правила прохождения воинской службы), для выдвижения на должности высшего командования Вооруженных Сил;

      36) действующий резерв – военнослужащие, выполняющие возложенные оперативные задачи в рамках разведывательной деятельности;

      37) специализированная организация Министерства обороны – организация, осуществляющая подготовку, переподготовку граждан по военно-техническим и иным специальностям в целях обучения призывников, военнообязанных на безвозмездной, возмездной основах, а также по управлению транспортными средствами на основе хозяйственной деятельности и по образовательным программам технического и профессионального образования;

      38) магистрант – военнослужащий, обучающийся в магистратуре;

      39) срочная воинская служба – воинская служба граждан мужского пола, основанная на их призыве в Вооруженные Силы, другие войска и воинские формирования на воинские должности рядового и сержантского составов в порядке, определенном настоящим Законом;

      40) отставка – состояние лиц, уволенных с воинской службы или исключенных с воинского учета, достигших предельного возраста пребывания в запасе, либо лиц, признанных не годными к воинской службе с исключением с воинского учета;

      41) офицеры – военнослужащие, которым присвоены соответствующие воинские звания офицерского состава;

      42) психофизиологическое и полиграфологическое исследования – совокупность проверочных мероприятий, направленных на всестороннюю оценку индивидуально-психологических и психофизиологических качеств военнослужащих и граждан Республики Казахстан, осуществляемых при отборе для прохождения воинской службы на должностях, перечень которых утверждается руководителем уполномоченного органа;

      43) ротация – перемещение военнослужащих на равнозначные и иные должности в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях;

      44) солдаты (матросы) – военнослужащие, занимающие воинские должности состава солдат (матросов);

      45) сержанты (старшины) – военнослужащие, занимающие сержантские (старшинские) должности;

      46) воспитанники – граждане Республики Казахстан, обучающиеся в организациях образования, реализующих образовательные программы общего среднего, технического и профессионального, послесреднего образования с дополнительными образовательными программами по военной подготовке;

      47) выход в море – выход экипажей кораблей и судов, военнослужащих в открытое море для выполнения задач;

      48) уполномоченное должностное лицо – должностное лицо, которому предоставлено право заключения контракта о прохождении воинской службы в порядке, определяемом Правилами прохождения воинской службы;

      49) уполномоченный орган – государственный орган, в структуре которого предусмотрено прохождение воинской службы;

      50) организационно-штатные мероприятия – мероприятия, проводимые в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях по созданию, ликвидации, реорганизации, передислокации, переподчинению, изменению штатов государственных учреждений и их структурных подразделений, а также по изменению состава и штатной численности Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований;

      51) улан – лицо, обучающееся на первом или втором курсе в военном учебном заведении, реализующем образовательные программы технического и профессионального образования на базе основного среднего образования.

      Сноска. Статья 1 в редакции Закона РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными законами РК от 02.07.2018 № 165-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 04.07.2018 № 171-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 2. Правовая основа воинской службы в Вооруженных Силах

      1. Правовую основу воинской службы в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях составляют Конституция Республики Казахстан, Трудовой кодекс Республики Казахстан с особенностями, предусмотренными настоящим Законом, законы Республики Казахстан, регулирующие деятельность правоохранительных органов, и иные нормативные правовые акты Республики Казахстан.

      2. Если международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены в настоящем Законе, то применяются правила международного договора.

      Сноска. Статья 2 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 3. Принципы воинской службы и статуса военнослужащих

      Принципами воинской службы и статуса военнослужащих являются:

      1) законность;

      2) полное, достаточное и своевременное обеспечение военнослужащих с учетом условий прохождения воинской службы для выполнения поставленной перед ними задачи;

      3) защита прав и свобод военнослужащего от преступных и иных противоправных посягательств, его неприкосновенность при исполнении обязанностей воинской службы;

      4) единоначалие и субординация;

      5) независимость от деятельности политических партий и иных общественных объединений.

Статья 4. Сфера действия настоящего Закона

      Действие настоящего Закона распространяется на всех военнослужащих Республики Казахстан, в том числе на военнослужащих Республики Казахстан, проходящих воинскую службу в составе объединенных (коалиционных) вооруженных сил, а также миротворческих сил в соответствии с международными договорами, ратифицированными Республикой Казахстан, и военнообязанных, призванных на воинские сборы.

      Действие настоящего Закона распространяется на политических государственных служащих в части, не противоречащей законодательству Республики Казахстан о государственной службе.

      Отдельные положения и нормы настоящего Закона о социальном обеспечении военнослужащих распространяются на членов их семей, лиц, уволенных с воинской службы, а также членов семей военнослужащих, которые погибли, умерли, пропали без вести в период прохождения воинской службы или стали инвалидами в результате исполнения обязанностей воинской службы.

      Статус граждан Республики Казахстан, уволенных с воинской службы из Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований и переехавших на постоянное место жительства в другие государства, определяется международными договорами Республики Казахстан с государствами, избранными для постоянного проживания.

      Сноска. Статья 4 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 5. Статус военнослужащего

      1. Статус военнослужащего включает общие права, свободы и обязанности военнослужащего как гражданина Республики Казахстан с установленными законами изъятиями и ограничениями, а также его права, обязанности и ответственность, обусловленные особенностями воинской службы.

      Изъятия и ограничения прав и свобод, особые обязанности и ответственность военнослужащих компенсируются дополнительными правами и льготами, установленными настоящим Законом.

      Статус военнослужащего приобретают граждане:

      призванные на воинскую службу (сборы) – со дня издания приказа соответствующего начальника об убытии из местного органа военного управления к месту прохождения воинской службы (сборов);

      поступившие на воинскую службу по контракту – со дня издания приказа командира (начальника) воинской части (учреждения) о зачислении в списки личного состава части;

      поступившие в военные учебные заведения, реализующие программы технического и профессионального, послесреднего и высшего образования, если до этого они не являлись военнослужащими, – для военных учебных заведений со дня издания приказа начальника военного учебного заведения о зачислении в списки учебного состава, за исключением уланов, а при поступлении в иностранное военное учебное заведение – со дня издания приказа руководителя уполномоченного органа о направлении на учебу;

      уланы, завершившие второй курс обучения в военных учебных заведениях, реализующих образовательные программы технического и профессионального образования на базе основного среднего образования, – со дня издания приказа начальника военного учебного заведения о продолжении обучения, переводе на третий курс и назначении на воинскую должность переменного состава кадета.

      Статус военнослужащего гражданин утрачивает со дня исключения из списков воинской части в связи с увольнением с воинской службы (окончанием воинских сборов), а также в случае перевода в специальные государственные и правоохранительные органы Республики Казахстан.

      2. Военнослужащие при исполнении обязанностей воинской службы находятся под защитой государства. Они подчиняются только лицам, которые в соответствии с общевоинскими уставами являются для них начальниками, и никто другой не вправе вмешиваться в их служебную деятельность, за исключением случаев, предусмотренных законами Республики Казахстан.

      3. Военнослужащий находится при исполнении обязанностей воинской службы в случаях:

      1) исполнения должностных обязанностей;

      2) участия в боевых действиях, выполнения задач в условиях чрезвычайного или военного положения, а также в условиях вооруженных конфликтов;

      3) участия в миротворческих операциях по поддержанию мира и безопасности;

      4) участия в антитеррористических операциях;

      5) участия в ликвидации чрезвычайных ситуаций;

      6) полевых выходов (выходов в море), участия в учениях или походах кораблей;

      7) нахождения на территории воинской части в течение установленного распорядком дня служебного времени или в другое время, если это вызвано служебной необходимостью;

      8) нахождения в служебной командировке;

      9) следования к месту службы и обратно;

      10) нахождения на лечении, следования к месту лечения и обратно;

      11) прохождения воинских сборов;

      12) нахождения в плену, в положении заложника или интернированного;

      13) оказания помощи правоохранительным органам по защите прав и свобод человека и гражданина, охране правопорядка и обеспечению общественной безопасности;

      14) нахождения в действующем резерве;

      15) нахождения на повышении квалификации, переподготовке, переквалификации, учебе, войсковой стажировке;

      16) проведения исследований, нахождения на войсковых и других испытаниях.

      Статус военнослужащих по призыву офицерского состава определяется статусом военнослужащих по контракту.

      Военнослужащий срочной службы находится при исполнении обязанностей воинской службы в течение всего времени прохождения срочной службы, а военнообязанный – в течение всего времени прохождения воинских сборов.

      4. Командирам (начальникам) запрещается отдавать приказы (приказания) и распоряжения, не имеющие отношения к исполнению обязанностей воинской службы или направленные на нарушение законодательства Республики Казахстан.

      5. Военнослужащим для удостоверения их статуса в установленном уполномоченным органом порядке выдаются жетоны с личными номерами, удостоверения личности военнослужащего (военные билеты) и (или) служебные удостоверения.

      6. Военнослужащим офицерского состава органов военной разведки Министерства обороны Республики Казахстан, уполномоченным осуществлять оперативно-розыскную и разведывательную деятельность, в подтверждение их личности и полномочий выдаются служебные удостоверения органов военной разведки Министерства обороны Республики Казахстан.

      Порядок выдачи, использования и описание служебного удостоверения определяются Министром обороны Республики Казахстан.

      Служебное удостоверение военнослужащего органа военной разведки Министерства обороны Республики Казахстан подтверждает его право на ношение и хранение оружия, специальных средств, иные полномочия, предоставленные в соответствии с законами Республики Казахстан.

      7. Военнослужащим и сотрудникам органов военной полиции, военной прокуратуры и военно-следственных органов в целях выполнения законодательно закрепленных задач в подтверждение их личности и полномочий выдаются служебные удостоверения и жетоны.

      Порядок выдачи, использования и описание служебного удостоверения и жетона определяются руководителем уполномоченного органа.

      Служебное удостоверение военнослужащих и сотрудников органов военной полиции, военной прокуратуры и военно-следственных органов подтверждает их право на ношение и хранение оружия, специальных средств, иные полномочия, предоставленные военнослужащим и сотрудникам в соответствии с законами Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 5 с изменениями, внесенными законами РК от 11.04.2014 № 189-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.11.2015 № 398-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 6. Права военнослужащих

      1. Военнослужащие пользуются всеми правами и свободами, предусмотренными Конституцией и законодательством Республики Казахстан, с учетом ограничений, определенных законами Республики Казахстан.

      Военнослужащие имеют право:

      1) на обеспечение за счет государства денежным довольствием на основании единой системы оплаты труда работников органов Республики Казахстан, содержащихся за счет государственного бюджета, утверждаемой Правительством Республики Казахстан по согласованию с Президентом Республики Казахстан, в порядке, предусмотренном первыми руководителями уполномоченных органов;

      2) на обеспечение за счет государства вещевым и другими видами имущества по нормам, утвержденным первыми руководителями уполномоченных государственных органов по согласованию с центральным уполномоченным органом по бюджетному планированию;

      3) на продвижение по службе с учетом квалификации, способностей, добросовестного исполнения своих должностных обязанностей;

      3-1) на обжалование принимаемых в отношении их решений и действий вышестоящим должностным лицам и (или) в суд не позднее трех месяцев со дня, когда они узнали о нарушении своих прав;

      4) по согласованию с уполномоченным должностным лицом поступать в военные учебные заведения, проходить курсовую подготовку, профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации, а также поступать не по военным специальностям (кроме военнослужащих срочной службы, курсантов и кадетов) в организации образования, реализующие учебные программы технического и профессионального, послесреднего, высшего и послевузовского образования, в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;

      5) на охрану здоровья и условия службы, отвечающие требованиям техники безопасности и гигиены;

      6) на возмещение вреда, причиненного жизни и здоровью или личному имуществу при исполнении обязанностей воинской службы в порядке, определенном законодательством Республики Казахстан;

      7) на обеспечение жильем в период прохождения воинской службы в соответствии с настоящим Законом;

      8) на хранение, ношение и применение оружия при исполнении обязанностей воинской службы.

      2. Правила ношения военнослужащими оружия определяются общевоинскими уставами. Военнослужащие в качестве крайней меры имеют право применять оружие лично или в составе подразделения в случаях:

      1) отражения вооруженного нападения на охраняемые военные и гражданские объекты, караулы, помещения и сооружения воинских частей;

      2) пресечения попытки насильственного завладения оружием и военной техникой;

      3) защиты военнослужащих и гражданских лиц от нападения, угрожающего их жизни или здоровью, в том числе от нападения животных, если иными способами и средствами защитить их невозможно;

      4) задержания лица, совершившего уголовное правонарушение, оказывающего вооруженное сопротивление либо застигнутого при совершении тяжкого, особо тяжкого преступления, а также вооруженного лица, отказывающегося выполнить законные требования о сдаче оружия, если иными способами и средствами преодолеть сопротивление, задержать преступника или изъять оружие невозможно;

      5) освобождения заложников, захваченных охраняемых объектов, сооружений и специальных (воинских) грузов;

      6) пресечения побега из-под стражи лиц, в отношении которых избрана мера пресечения в виде содержания под стражей, пресечения побега осужденных к лишению свободы, а также для пресечения попыток их насильственного освобождения;

      7) подачи сигнала тревоги или вызова помощи;

      8) необходимой обороны и крайней необходимости.

      Применение оружия должно предусматривать предупреждение о намерении его применить, за исключением внезапного вооруженного нападения, нападения с использованием боевой техники, транспортных средств, морских и речных судов, а также побега из-под стражи с оружием.

      При применении и использовании оружия военнослужащий обязан принять все возможные меры для обеспечения безопасности окружающих граждан, а в случае необходимости оказать неотложную медицинскую помощь пострадавшим.

      Запрещается применять оружие в отношении женщин и несовершеннолетних, за исключением случаев совершения ими акта терроризма, вооруженного нападения, оказания ими вооруженного сопротивления либо совершения ими группового нападения, представляющего угрозу жизни военнослужащему или другим лицам, если иными способами и средствами отразить такое нападение невозможно.

      О каждом случае применения или использования оружия военнослужащий докладывает командиру (начальнику).

      3. Иные права военнослужащих могут устанавливаться законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 6 с изменениями, внесенными законами РК от 04.07.2014 № 233-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 7. Общие обязанности военнослужащих

      1. Военнослужащий обязан:

      1) соблюдать Конституцию и другие нормативные правовые акты Республики Казахстан, а также соблюдать требования общевоинских уставов;

      2) принять военную присягу в установленном порядке;

      3) точно и в срок выполнять приказы командиров (начальников);

      3-1) выполнить решение руководителя уполномоченного органа о его ротации в порядке и сроки, определяемые Правилами прохождения воинской службы;

      4) участвовать в составе воинских частей и подразделений Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований, объединенных (коалиционных) вооруженных сил в соответствии с международными договорами в вооруженных конфликтах;

      5) быть дисциплинированным, бдительным и не допускать разглашения государственных секретов;

      6) соблюдать условия контракта о прохождении воинской службы;

      7) соблюдать правила ношения военной формы одежды;

      8) соблюдать требования и выполнять нормативы по физической подготовке, утверждаемые руководителями уполномоченных органов;

      9) уметь применять вверенные ему оружие, вооружение и военную технику, обеспечивать его сохранность и правильную эксплуатацию.

      2. Обязанности должностных лиц Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований определяются общевоинскими уставами.

      3. Военнослужащий по контракту в течение месяца после поступления на воинскую службу обязан на период прохождения воинской службы передать в доверительное управление находящиеся в собственности военнослужащего акции (доли участия в уставном капитале) коммерческих организаций и иное имущество, использование которого влечет получение доходов, за исключением денег, облигаций, паев открытых и интервальных паевых инвестиционных фондов, законно принадлежащих ему, а также иного имущества, переданного в имущественный наем. Договор на доверительное управление имуществом подлежит нотариальному удостоверению.

      4. Иные обязанности военнослужащих могут устанавливаться законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 7 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 8. Ограничения прав военнослужащих, связанные с прохождением воинской службы

      Военнослужащий не вправе:

      1) быть депутатом представительных органов и членом органов местного самоуправления, состоять в политических партиях, профессиональных союзах, религиозных объединениях, выступать в поддержку какой-либо политической партии;

      2) заниматься другой оплачиваемой деятельностью, кроме педагогической, научной и иной творческой деятельности, не препятствующей исполнению обязанностей воинской службы;

      3) заниматься предпринимательской деятельностью, в том числе участвовать в управлении коммерческой организацией независимо от ее организационно-правовой формы;

      4) быть представителем по делам третьих лиц, за исключением случаев, предусмотренных законами;

      5) использовать в неслужебных целях военное имущество и другие средства обеспечения его служебной деятельности, другое государственное имущество и служебную информацию;

      6) организовывать и участвовать в забастовках, пикетировании и иных акциях протеста;

      7) использовать свое служебное положение в корыстных целях, в том числе путем сговора с должностными и иными лицами;

      8) занимать должность, находящуюся в непосредственной подчиненности должности, занимаемой его близкими родственниками (родителями, детьми, усыновителями, усыновленными, полнородными и неполнородными братьями и сестрами, дедушками, бабушками, внуками) или супругом (супругой);

      9) отказываться или уклоняться от прохождения по направлению уполномоченного руководителя медицинского освидетельствования в специализированных медицинских учреждениях (наркологических диспансерах) на предмет употребления веществ, вызывающих состояние алкогольного, наркотического или иного опьянения.

      Отказ или уклонение от прохождения освидетельствования влечет увольнение с воинской службы.

      Сноска. Статья 8 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 2. ПОДГОТОВКА ГРАЖДАН К ВОИНСКОЙ СЛУЖБЕ

Статья 9. Подготовка граждан к воинской службе

      1. Подготовка граждан к воинской службе – это комплекс обязательных мероприятий, проводимых государственными органами с гражданами допризывных и призывных возрастов в целях их обучения основам воинской службы, а также с военнообязанными в целях подготовки и переподготовки по военно-техническим и иным специальностям для прохождения воинской службы.

      2. Подготовка граждан к воинской службе включает в себя:

      1) начальную военную подготовку;

      2) военную подготовку по дополнительным образовательным программам;

      3) подготовку по военно-техническим и иным специальностям;

      4) военную подготовку по программе офицеров запаса.

      3. Подготовка граждан к воинской службе организуется и обеспечивается государственными органами в соответствии с Правилами подготовки граждан к воинской службе, утверждаемыми Министерством обороны Республики Казахстан.

      4. Руководители организаций обязаны обеспечить возможность прохождения допризывниками и призывниками подготовки к воинской службе.

      Сноска. Статья 9 с изменениями, внесенными законами РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 10. Начальная военная подготовка

      1. Начальная военная подготовка проводится с гражданами в организациях образования, реализующих общеобразовательные программы общего среднего образования и образовательные программы технического и профессионального, послесреднего образования.

      2. Граждане, подлежащие призыву и не прошедшие начальную военную подготовку, проходят ее перед призывом на срочную службу в соответствии с Правилами подготовки граждан к воинской службе.

      3. Порядок организации и проведения, а также формирования учебно-материальной базы начальной военной подготовки определяется Министерством обороны Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 10 с изменениями, внесенными законами РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.11.2015 № 398-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 11. Военная подготовка граждан по дополнительным образовательным программам в организациях образования

      1. Военная подготовка граждан Республики Казахстан по дополнительным образовательным программам производится в организациях образования, реализующих общеобразовательные учебные программы общего среднего образования и образовательные программы технического и профессионального, послесреднего образования.

      2. Порядок прохождения военной подготовки и обеспечения воспитанников всеми видами довольствия определяется Правилами подготовки граждан к воинской службе.

      Сноска. Статья 11 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.11.2015 № 398-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 12. Подготовка граждан по военно-техническим и иным специальностям

      Сноска. Заголовок статьи 12 в редакции Закона РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      1. Подготовка граждан по военно-техническим и иным специальностям производится в специализированных организациях Министерства обороны Республики Казахстан на безвозмездной основе в соответствии с потребностью Вооруженных Сил и на возмездной основе с полным или частичным возмещением расходов на обучение.

      При частичном возмещении расходов на обучение за счет Министерства обороны Республики Казахстан (далее – Министерство обороны) осуществляются проведение учебных стрельб и обеспечение горюче-смазочными материалами.

      2. На безвозмездной основе к подготовке по военно-техническим и иным специальностям привлекаются граждане, годные по состоянию здоровья к воинской службе, в возрасте от семнадцати лет шести месяцев до двадцати шести лет, подлежащие призыву на срочную воинскую службу после окончания подготовки или зачисляемые в мобилизационный резерв. Разнарядка на подготовку младших специалистов формируется Министерством обороны.

      3. На возмездной основе к подготовке по военно-техническим и иным специальностям привлекаются:

      военнообязанные, годные по состоянию здоровья к воинской службе;

      призывники в возрасте от двадцати четырех до двадцати семи лет, годные или ограниченно годные по состоянию здоровья к воинской службе, в том числе имеющие отсрочку от призыва на воинскую службу.

      4. Порядок набора призывников, военнообязанных, их направления и обучения на безвозмездной и возмездной основах, организации учебно-воспитательного процесса, а также сроки обучения по военно-техническим и иным специальностям в специализированных организациях Министерства обороны определяются Министром обороны Республики Казахстан.

      5. Количество обучаемых призывников, военнообязанных по военно-техническим и иным специальностям в специализированных организациях Министерства обороны определяется Министром обороны Республики Казахстан исходя из потребности в мобилизационных ресурсах либо младших специалистах.

      6. Началом и окончанием обучения призывников, военнообязанных по военно-техническим и иным специальностям считается дата издания приказов руководителя специализированной организации Министерства обороны о зачислении и окончании.

      Граждане, проходящие обучение в специализированных организациях Министерства обороны, в период обучения статус военнослужащего не приобретают.

      7. Исключен Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      8. Исключен Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      9. Исключен Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      10. Исключен Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      11. На время прохождения занятий в специализированных организациях Министерства обороны работодатели обязаны предоставить работникам, проходящим обучение в указанных организациях, учебные отпуска.

      12. За призывниками, военнообязанными в период обучения по военно-техническим и иным специальностям сохраняется место работы (должность). В этот период они не могут быть уволены по инициативе работодателя, за исключением случаев ликвидации юридического лица, а также отчислены из организации образования по инициативе руководителя организации образования.

      Сноска. Статья 12 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 13. Военная подготовка граждан по программе офицеров запаса в организациях высшего образования

      1. Военная подготовка граждан по программе офицеров запаса проводится в соответствии с разнарядкой Министерства обороны, исходя из мобилизационной потребности Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований.

      2. Гражданам, окончившим полный курс военной подготовки по программе офицеров запаса, присваивается воинское звание "лейтенант запаса" в порядке, определенном Правилами прохождения воинской службы.

      3. Порядок прохождения военной подготовки граждан по программе офицеров запаса определяется Правилами подготовки граждан к воинской службе.

      Сноска. Статья 13 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 14. Всеобщее военное обучение граждан

      1. В целях привлечения населения к мероприятиям гражданской обороны и подготовки необходимого контингента для комплектования Вооруженных Сил в военное время проводится всеобщее военное обучение:

      1) мужчин – в возрасте от шестнадцати до шестидесяти лет включительно;

      2) женщин, не имеющих детей или имеющих детей старше десяти лет, – в возрасте от восемнадцати до сорока пяти лет включительно.

      Всеобщее военное обучение граждан осуществляется местными органами военного управления по месту работы, учебы и жительства граждан.

      2. Программа всеобщего военного обучения утверждается Министерством обороны Республики Казахстан.

      3. Министерство обороны разрабатывает программу и осуществляет контроль за мероприятиями по всеобщему военному обучению граждан.

      Сноска. Статья 14 с изменением, внесенным Законом РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 3. ВОИНСКИЙ УЧЕТ. ПРИПИСКА ГРАЖДАН К ПРИЗЫВНЫМ УЧАСТКАМ

Статья 15. Воинский учет

      1. Воинскому учету подлежат военнообязанные и призывники, за исключением:

      1) женщин, не имеющих военно-учетной специальности;

      2) лиц, освобожденных от исполнения воинской обязанности в соответствии с настоящим Законом;

      3) лиц, отбывающих наказание в виде лишения свободы;

      4) постоянно проживающих за пределами Республики Казахстан.

      2. Воинский учет военнообязанных и призывников осуществляется по месту их жительства местными органами военного управления, а в населенных пунктах, где их нет, воинский учет обеспечивают акимы поселков, сел, сельских округов.

      3. Правила воинского учета военнообязанных и призывников утверждаются Министерством обороны Республики Казахстан.

      4. Военнослужащие, проходящие воинскую службу в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях, подлежат учету в соответствующих органах военного управления (органах управления), воинских частях (частях) и учреждениях в порядке, установленном уполномоченным органом.

      Сноска. Статья 15 с изменениями, внесенными законами РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 16. Приписка граждан к призывным участкам

      1. Приписка граждан к призывным участкам – это мероприятия воинского учета, проводимые соответствующими местными исполнительными органами совместно с местными органами военного управления для постановки на воинский учет допризывников.

      2. Приписке к призывным участкам подлежат граждане Республики Казахстан мужского пола, которым в год приписки исполняется семнадцать лет.

      3. Приписка граждан к призывным участкам и медицинское освидетельствование организуются и обеспечиваются акимами областей, городов республиканского значения, столицы, районов, городов областного значения в соответствии с Правилами воинского учета военнообязанных и призывников и Правилами проведения военно-врачебной экспертизы в Вооруженных Силах, утверждаемыми Министерством обороны.

      4. Граждане при приписке к призывным участкам для установления степени годности к воинской службе проходят медицинскую комиссию в порядке, определенном Правилами проведения военно-врачебной экспертизы.

      Граждане, признанные медицинской (военно-врачебной) комиссией не годными к воинской службе с исключением с воинского учета, на воинский учет не принимаются.

      Граждане, признанные военно-врачебной комиссией не годными к воинской службе с исключением с воинского учета, на воинский учет не принимаются.

      5. Граждане освобождаются от работы (учебы) на время, необходимое для выполнения обязанностей, связанных с постановкой допризывников на воинский учет, с сохранением за ними места работы (учебы), занимаемой должности и средней заработной платы.

      6. Для проведения приписки граждан к призывным участкам в районах (городах областного значения) решением местных исполнительных органов (акиматов) района (города областного значения) образуются приписные комиссии в составе:

      1) председателя комиссии – заместителя руководителя местного исполнительного органа (акима) района, города областного значения;

      2) членов комиссии:

      представителя местного органа военного управления района, города областного значения;

      представителя соответствующего территориального подразделения органов внутренних дел;

      заместителя начальника соответствующего местного органа государственного управления здравоохранением (главного врача) – председателя медицинской комиссии;

      секретаря.

      Персональный состав районной (городской) комиссии по приписке, порядок проведения и обеспечения этой работы ежегодно утверждаются решением руководителя местного исполнительного органа (акима) района (города областного значения).

      График приписки граждан к призывным пунктам (участкам) утверждается руководителем местного исполнительного органа.

      Сноска. Статья 16 с изменениями, внесенными законами РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 17. Обязанности должностных лиц, государственных органов, организаций, военнообязанных и призывников по выполнению Правил воинского учета военнообязанных и призывников

      1. Акимы района, города областного значения, поселка, села, сельского округа, а также руководители организаций, в которых работают военнообязанные и призывники, в пределах своей компетенции обязаны:

      1) оповещать военнообязанных и призывников о вызове их в местные органы военного управления;

      2) исключен Законом РК от 08.01.2013 № 64-V (вводится в действие с 01.01.2013);

      3) предоставлять в соответствующие местные органы военного управления районов (городов областного значения) документы, подтверждающие количественный и качественный состав военнообязанных, призывников и допризывников;

      4) обеспечить доставку граждан из других местностей в призывные (сборные) пункты областей, городов республиканского значения, столицы, районов, городов областного значения при проведении приписки допризывников и призыве граждан на воинскую службу.

      2. Местные органы военного управления в пределах своей компетенции обязаны осуществлять контроль за соблюдением Правил воинского учета военнообязанных и призывников государственными учреждениями, организациями, военнообязанными и призывниками.

      3. Органы внутренних дел в пределах своей компетенции обязаны осуществлять розыск лиц, уклоняющихся от выполнения воинской обязанности.

      4. Органы записи актов гражданского состояния обязаны в течение семи рабочих дней сообщать местным органам военного управления районов (городов областного значения) об изменении военнообязанными и призывниками фамилии, имени и отчества (при его наличии), даты и места рождения, а также о случаях регистрации смерти военнообязанного или призывника.

      5. Органы дознания и предварительного следствия обязаны в течение семи рабочих дней сообщать местным органам военного управления районов (городов областного значения) о военнообязанных и призывниках, в отношении которых ведется дознание или предварительное следствие, а суды – о военнообязанных и призывниках, в отношении которых судом рассматриваются уголовные дела, а также о вступивших в законную силу в их отношении приговорах.

      6. Органы социальной защиты населения обязаны в течение семи рабочих дней сообщать в местные органы военного управления районов (городов областного значения) обо всех военнообязанных и призывниках, которые признаны инвалидами.

      7. Организации здравоохранения по запросам местных органов военного управления перед началом проведения призыва обязаны сообщать сведения о военнообязанных и призывниках, находящихся на стационарном лечении и диспансерном учете.

      8. Сведения о регистрации и снятии с регистрационного учета граждан по месту жительства передаются в местные органы военного управления района (города областного значения) посредством обеспечения взаимодействия государственных информационных систем государственных органов.

      9. Исключен Законом РК от 08.01.2013 № 64-V (вводится в действие с 01.01.2013).

      10. Уполномоченный орган в области правовой статистики и специальных учетов обязан по запросам местных органов военного управления представлять в течение семи рабочих дней справки о наличии либо отсутствии сведений о совершении лицом уголовного правонарушения.

      Сноска. Статья 17 с изменениями, внесенными законами РК от 08.01.2013 № 64-V (вводится в действие с 01.01.2013); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 4. ПРОХОЖДЕНИЕ ВОИНСКОЙ СЛУЖБЫ

Статья 18. Содержание воинской службы

      1. Воинская служба включает в себя:

      1) воинскую службу по призыву;

      2) воинскую службу по контракту.

      К воинской службе по призыву относятся:

      1) срочная воинская служба составов солдат (матросов);

      2) воинская служба офицеров, призванных в соответствии со статьей 32 настоящего Закона;

      3) воинская служба при мобилизации, военном положении, в военное время и при прохождении воинских сборов.

      К воинской службе по контракту относятся:

      1) воинская служба военнослужащих, проходящих воинскую службу по контракту на должностях составов солдат (матросов), сержантов (старшин) и офицеров;

      2) воинская служба и обучение кадетов, курсантов, адъюнктов, магистрантов и докторантов, военных интернов военных учебных заведений.

      2. Граждане, призванные на воинские сборы, исполняют обязанности воинской службы.

      3. К прохождению срочной службы приравниваются время обучения граждан на очных отделениях учебных заведений правоохранительных и специальных государственных органов, а также время прохождения военной подготовки в специализированных организациях Министерства обороны по программе подготовки военно-обученного резерва.

      4. Военнослужащие принимают военную присягу на верность народу Республики Казахстан.

      Военнообязанные, ранее не принимавшие военную присягу, принимают ее при призыве на воинские сборы и по мобилизации.

      5. Гражданам в случаях и порядке, определенных настоящим Законом, предоставляются отсрочка или освобождение от воинской службы.

      Сноска. Статья 18 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 19. Состав военнослужащих и военнообязанных. Воинские звания

      1. Военнослужащие и военнообязанные подразделяются на составы:

      1) солдат (матросов);

      2) сержантов (старшин);

      3) офицеров.

      2. В Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях устанавливаются следующие воинские звания:

      войсковые корабельные

      1) состав солдат (матросов)

      рядовой матрос

      ефрейтор старший матрос

      2) состав сержантов (старшин)

      младший сержантский состав

      младший сержант старшина второй статьи

      сержант старшина первой статьи

      старший сержант главный старшина

      старший сержантский состав

      сержант третьего класса старшина третьего класса

      сержант второго класса старшина второго класса

      сержант первого класса старшина первого класса

      высший сержантский состав

      штаб-сержант штаб-старшина

      мастер-сержант мастер-старшина

      3) офицерский состав

      младший офицерский состав

      лейтенант лейтенант

      старший лейтенант старший лейтенант

      капитан капитан-лейтенант

      старший офицерский состав

      майор капитан третьего ранга

      подполковник капитан второго ранга

      полковник капитан первого ранга

      высший офицерский состав

      генерал-майор контр-адмирал

      генерал-лейтенант вице-адмирал

      генерал-полковник адмирал

      генерал армии

      3. Для офицеров, имеющих медицинскую или юридическую специальности, к воинским званиям добавляются слова "медицинской службы", "юстиции" соответственно.

      4. Для высшего офицерского состава авиации (летного инженерного, имеющего инженерно-авиационную подготовку) к воинским званиям добавляется слово "авиации".

      5. К воинским званиям граждан, пребывающих в запасе, добавляются слова "запаса", а находящихся в отставке – "в отставке".

      Сноска. Статья 19 с изменением, внесенным Законом РК от 11.07.2017 № 91-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 20. Порядок присвоения, снижения, лишения воинского звания и восстановления в воинском звании

      Присвоение, включая досрочное, снижение, лишение воинских званий военнослужащим и военнообязанным осуществляются в соответствии с Правилами прохождения воинской службы.

      Лицу, лишенному воинского звания, воинское звание, за исключением высшего офицерского состава, восстанавливается исключительно в случаях вынесения судом оправдательного приговора или принятия решения о прекращении уголовного дела по реабилитирующим основаниям. Лицу, лишенному воинского звания высшего офицерского состава, воинское звание восстанавливается по решению Президента Республики Казахстан.

      Военнослужащему, сниженному в воинском звании, воинское звание присваивается в соответствии с Правилами прохождения воинской службы.

      Сроки выслуги в воинских званиях устанавливаются:

      1) составу сержантов (старшин):

      младшим сержантам – один год;

      сержантам – два года;

      старшим сержантам – три года;

      сержантам 3-го класса – четыре года;

      сержантам 2-го класса – пять лет;

      сержантам 1-го класса – шесть лет;

      2) офицерскому составу:

      лейтенантам – два года;

      старшим лейтенантам – три года;

      капитанам (капитан-лейтенантам) – четыре года;

      майорам (капитанам третьего ранга) – пять лет;

      подполковникам (капитанам второго ранга) – семь лет.

      Составу солдат (матросов), высшему сержантскому составу, полковникам (капитанам первого ранга) и высшему офицерскому составу сроки выслуги в воинских званиях не устанавливаются.

      Сотрудникам правоохранительных и специальных государственных органов, поступившим на воинскую службу в Вооруженные Силы, другие войска и воинские формирования в порядке перевода, воинское звание присваивается в порядке переаттестации, определяемом первым руководителем уполномоченного органа, не ниже имеющегося специального звания.

      Сноска. Статья 20 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 21. Воинские должности

      1. Воинская должность определяется исходя из основных задач и функций, поставленных перед Вооруженными Силами, другими войсками и воинскими формированиями.

      2. Перечень воинских должностей и соответствующих им воинских званий в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях утверждается Президентом Республики Казахстан.

      3. Воинские должности подразделяются на должности:

      1) рядового состава;

      2) сержантского состава;

      3) офицерского состава;

      4) высшего офицерского состава.

      4. Комплектование, назначение на воинские должности, перемещение, освобождение от воинских должностей, перевод в государственные, специальные государственные и правоохранительные органы и увольнение военнослужащих производятся в соответствии с Правилами прохождения воинской службы.

      В отношении военнослужащих и лиц гражданского персонала Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований, назначаемых на должности, перечень которых утвержден руководителем уполномоченного органа, проводится проверка с применением психофизиологического и полиграфологического исследований в порядке, определенном руководителем уполномоченного органа.

      4-1. Гражданин Республики Казахстан и военнослужащий, зачисленные в военное учебное заведение, реализующее образовательные программы технического и профессионального, высшего образования (военный факультет), назначается на воинскую должность кадета и курсанта соответственно.

      Военнослужащий по контракту, зачисленный в военное учебное заведение по образовательной программе послевузовского образования, освобождается от ранее занимаемой воинской должности и назначается на воинскую должность магистранта, докторанта или адъюнкта.

      4-2. Улан, переведенный на третий курс обучения, а также гражданин на базе общего среднего образования или военнослужащий, зачисленные в военные учебные заведения, реализующие образовательные программы технического и профессионального, высшего образования, назначаются на воинскую должность переменного состава кадета либо курсанта или военного интерна Вооруженных Сил соответственно.

      Военнослужащий по контракту, зачисленный в военное учебное заведение, реализующее образовательные программы послевузовского образования, освобождается от ранее занимаемой воинской должности и назначается на воинскую должность переменного состава магистранта либо докторанта или адъюнкта Вооруженных Сил, за исключением обучающихся с использованием дистанционных образовательных технологий.

      5. Военнослужащий проходит воинскую службу не на воинских должностях в случаях:

      1) нахождения в распоряжении командира (начальника) при назначении его на другую должность – не более двух месяцев;

      2) нахождения в распоряжении командира (начальника) в связи с проведением организационно-штатных мероприятий – не более трех месяцев;

      3) нахождения в распоряжении командира (начальника) в связи с вынесением в отношении военнослужащего постановления о квалификации деяния подозреваемого либо применения меры пресечения по уголовному делу о преступлении – до вынесения окончательного решения по уголовному делу;

      4) нахождения в распоряжении руководителя уполномоченного органа в связи с прикомандированием к государственным органам, международным и другим организациям в целях выполнения работ в интересах обороны и безопасности государства в соответствии с Правилами прохождения воинской службы;

      5) нахождения в распоряжении командира (начальника) в связи с назначением на должность в аппарате военного атташе Республики Казахстан – до получения разрешительных документов на выезд за пределы Республики Казахстан;

      6) нахождения в распоряжении руководителя уполномоченного органа при пребывании вместе с супругом – военнослужащим (супругой – военнослужащей), направленным (направленной) на службу, учебу за границей;

      7) исключен Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      8) нахождения в распоряжении первого руководителя уполномоченного органа военнослужащих, которым присвоено первое воинское звание офицерского состава "лейтенант" в связи с окончанием высшего военного учебного заведения иностранного государства, программа обучения которого в соответствии с законодательством страны обучения предусматривает войсковую стажировку, – до окончания войсковой стажировки;

      9) нахождения в распоряжении командира (начальника) военнослужащих, направленных и поступивших в организации образования, реализующие образовательные программы послевузовского образования по очной форме обучения, – на время обучения;

      10) нахождения в распоряжении первого руководителя уполномоченного органа в период воинских сборов – на время прохождения сборов.

      6. Сроки нахождения на воинских должностях определяются Правилами прохождения воинской службы.

      7. В срок состояния в распоряжении не засчитываются периоды нахождения военнослужащего в ежегодных основных отпусках, на лечении в военно-медицинских (медицинских) учреждениях.

      Сноска. Статья 21 с изменениями, внесенными законами РК от 04.07.2014 № 233-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 13.11.2015 № 398-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 22. Ротация

      1. Ротация военнослужащих осуществляется в целях служебной необходимости или обеспечения более эффективного использования их профессионального потенциала.

      2. Ротация военнослужащих осуществляется по решению руководителя уполномоченного органа в порядке и сроки, определяемые Правилами прохождения воинской службы.

      3. Ротации, связанной с переездом в другую местность, не подлежат лица, имеющие супругу (супруга) – инвалида, имеющие (являющиеся опекунами) детей-инвалидов, в том числе усыновленных (удочеренных), или на иждивении которых находятся престарелые родители. Указанные обстоятельства должны быть подтверждены актом в порядке, определенном Правилами прохождения воинской службы.

      Сноска. Статья 22 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 22-1. Аттестация военнослужащих

      1. Аттестация военнослужащих Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований по контракту определяется Правилами прохождения воинской службы.

      Военнослужащие органов военной прокуратуры проходят полиграфологическое исследование при аттестации по решению руководителя уполномоченного органа в порядке и сроки, определяемые Правилами прохождения воинской службы.

      2. Внеочередная аттестация военнослужащих Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований по контракту проводится по решению Президента Республики Казахстан, определяющему ее порядок, сроки и категории аттестуемых военнослужащих.

      По итогам внеочередной аттестации аттестационная комиссия принимает одно из следующих решений:

      1) соответствует занимаемой должности и рекомендуется для выдвижения на вышестоящую должность;

      2) соответствует занимаемой должности;

      3) не соответствует занимаемой должности и рекомендуется к понижению в должности;

      4) не соответствует занимаемой должности и рекомендуется к ротации;

      5) не соответствует занимаемой должности и рекомендуется к увольнению.

      В случае несдачи нормативов по определению профессиональной пригодности и получения при тестировании оценки ниже порогового значения аттестационная комиссия принимает одно из решений, предусмотренных подпунктами 3), 4) и 5) настоящего пункта.

      Военнослужащие, дважды не явившиеся на заседание аттестационной комиссии без уважительной причины, рекомендуются к увольнению в порядке, установленном настоящим Законом.

      Военнослужащие, не прошедшие внеочередную аттестацию и (или) отказавшиеся продолжить воинскую службу на иных, в том числе на нижестоящих, должностях, подлежат увольнению в порядке, установленном настоящим Законом.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 22-1 в соответствии с Законом РК от 16.01.2013 № 71-V (вводится в действие с 01.01.2013); с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 23. Военная форма одежды и знаки различия военнослужащих

      1. Военная форма одежды и знаки различия Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований утверждаются Президентом Республики Казахстан.

      Военнослужащие обеспечиваются парадной, повседневной, полевой, специальной формой одежды и предметами специальной экипировки.

      Правила ношения военной формы одежды и знаков различия Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований, а также других знаков устанавливаются Министром обороны Республики Казахстан, а особенности ношения отдельных предметов военной формы одежды и знаков различия – первыми руководителями уполномоченных органов.

      Гражданам, безупречно прослужившим в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях двадцать пять лет и более в календарном исчислении, при увольнении в запас или в отставку разрешается ношение военной формы одежды, кроме лиц, уволенных по основаниям, предусмотренным подпунктами 13) и 14) пункта 1 статьи 26 настоящего Закона.

      2. Ношение военной формы одежды лицами, не имеющими на то права, запрещается и влечет установленную законом ответственность.

      Сноска. Статья 23 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 24. Сроки воинской службы. Выслуга лет

      1. Сроки воинской службы в календарном исчислении устанавливаются:

      1) для военнослужащих срочной службы – двенадцать месяцев;

      2) для офицеров, проходящих воинскую службу по призыву, – двадцать четыре месяца;

      3) для военнослужащих, проходящих воинскую службу по контракту, – на сроки, указанные в контракте о прохождении воинской службы.

      2. Выслуга лет исчисляется в порядке, устанавливаемом законодательством Республики Казахстан, в целях расчета продолжительности воинской службы, дающей право на пенсию. Исчисление выслуги лет военнослужащим производится в порядке, определяемом Правительством Республики Казахстан.

      Время прохождения воинской службы не на воинских должностях засчитывается в выслугу лет. Выслуга лет засчитывается в общий трудовой стаж и в стаж государственной службы.

      Военнослужащим, убывшим за границу в связи с дальнейшим прохождением воинской службы (поступлением на учебу) супруга – военнослужащего (супруги – военнослужащей), время пребывания за границей засчитывается в выслугу лет.

      Военнослужащим, до поступления на воинскую службу в Вооруженные Силы, другие войска и воинские формирования состоявшим на службе в правоохранительных и специальных государственных органах, выслуга лет засчитывается с учетом времени их работы в правоохранительных и специальных государственных органах на должностях, предусматривающих присвоение воинских или специальных званий, классных чинов.

      В стаж государственной службы, в том числе правоохранительной службы, засчитывается время, в период которого государственный служащий, сотрудник правоохранительного органа были временно назначены на воинскую должность в государственном органе, в структуре которого предусмотрено прохождение воинской службы, а также время их перевода из одного государственного органа в другой государственный орган.

      Для лиц, поступивших на государственную службу, время прохождения воинской службы и период назначения на воинскую должность засчитываются в стаж государственной службы.

      Сноска. Статья 24 с изменениями, внесенными законами РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 11.07.2017 № 91-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 25. Предельные возрасты военнослужащих на воинской службе

      1. Предельные возрасты военнослужащих на воинской службе устанавливаются:

      1) военнослужащим солдатского и младшего сержантского составов – сорок пять лет;

      2) военнослужащим старшего сержантского состава и офицерского состава до майора (капитана третьего ранга) включительно – сорок семь лет;

      2-1) подполковникам – сорок восемь лет;

      3) военнослужащим высшего сержантского состава и полковникам (капитанам первого ранга) – пятьдесят пять лет;

      4) генерал-майорам (контр-адмиралам), генерал-лейтенантам (вице-адмиралам) – шестьдесят лет;

      5) генерал-полковникам, адмиралам и генералам армии – шестьдесят три года.

      2. Военнослужащие, достигшие предельного возраста, подлежат увольнению в запас или отставку в порядке, установленном Правилами прохождения воинской службы.

      Военнослужащему, достигшему предельного возраста, по его рапорту продлевается срок воинской службы руководителем уполномоченного органа путем заключения с ним нового контракта на срок до пяти лет в случаях:

      1) наличия ученой степени, ученого звания, степени магистра или доктора и осуществления им преподавательской или научной деятельности в военных учебных заведениях, на военных кафедрах;

      2) прохождения воинской службы на должности медицинского персонала, осуществляющего лечебную деятельность, или на должности летного состава в государственной авиации либо на должности офицерского состава органов военной прокуратуры, имеющего высокую профессиональную подготовку, опыт работы на занимаемой должности, годному по состоянию здоровья для прохождения воинской службы.

      Сноска. Статья 25 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 26. Увольнение с воинской службы

      1. Основаниями для увольнения военнослужащих с воинской службы являются:

      1) достижение предельного возраста состояния на воинской службе;

      2) истечение срока воинской службы по призыву;

      3) истечение срока контракта;

      4) по состоянию здоровья в связи с заключением военно-врачебной комиссии о признании не годным или ограниченно годным к воинской службе;

      5) сокращение численности или штатов при невозможности назначения на другие равнозначные должности и отказе военнослужащего к назначению на низшую должность;

      6) переход на государственную службу в государственные органы или государственные учреждения, за исключением перевода в Вооруженные Силы, другие войска и воинские формирования, специальные государственные или правоохранительные органы Республики Казахстан;

      7) существенное и (или) систематические (два и более раз) нарушения в отношении военнослужащего условий контракта;

      8) по семейным обстоятельствам при:

      невозможности проживания члена семьи военнослужащего по медицинским показаниям в местности, в которой военнослужащий проходит воинскую службу, и при отсутствии возможности его перевода к новому месту воинской службы;

      изменении места воинской службы мужа – военнослужащего (жены – военнослужащей), связанного с необходимостью переезда семьи в другой населенный пункт;

      необходимости постоянного ухода за женой (мужем), близкими родственниками, нуждающимися по состоянию здоровья в соответствии с заключением медицинской организации по месту их жительства в постоянном уходе либо являющимися инвалидами первой или второй группы, или лицами, достигшими общеустановленного пенсионного возраста, или не достигшими возраста восемнадцати лет, при отсутствии других лиц, обязанных по закону содержать указанных граждан;

      необходимости ухода за ребенком, не достигшим возраста восемнадцати лет, которого военнослужащий воспитывает без матери (отца);

      9) избрание или назначение в представительные органы Республики Казахстан;

      10) избрание или назначение на должность судьи;

      11) прекращение гражданства Республики Казахстан;

      12) отказ в специальной проверке;

      13) по отрицательным мотивам в случаях:

      вступления в законную силу обвинительного приговора суда за совершение преступления, в том числе условно;

      освобождения от уголовной ответственности за совершение преступления на основании пунктов 3), 4), 9), 10) и 12) части первой статьи 35 или статьи 36 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан;

      лишения воинского звания в установленном законодательством Республики Казахстан порядке;

      нахождения при исполнении обязанностей воинской службы в состоянии алкогольного, наркотического или иного опьянения, а также отказа или уклонения от прохождения медицинского освидетельствования в специализированных медицинских учреждениях (наркологических диспансерах) на предмет употребления веществ, вызывающих состояние алкогольного, наркотического или иного опьянения;

      систематического нарушения военнослужащим условий контракта;

      непредставления или искажения сведений, указанных в пункте 2 статьи 38 настоящего Закона;

      занятия любыми видами оплачиваемой деятельности, кроме педагогической, научной и иной творческой деятельности;

      отсутствия военнослужащего специального государственного органа или органа внутренних дел на службе без уважительной причины в течение трех и более часов подряд;

      нарушения установленных требований по обеспечению режима секретности, повлекших разглашение или утрату сведений, составляющих государственные секреты, их носителей;

      определенных Законом Республики Казахстан "О противодействии коррупции";

      непередачи в доверительное управление принадлежащих на праве собственности долей, акций (акции) в уставном капитале коммерческих организаций и иного имущества, использование которого влечет получение доходов, за исключением денег, законно принадлежащих этому лицу, а также имущества, переданного в имущественный наем;

      14) служебное несоответствие, выявившееся по итогам аттестации;

      15) отчисление из военного учебного заведения, за исключением случаев отчисления из высших военных учебных заведений выпускников военных учебных заведений, реализующих программы технического и профессионального образования, а также военных интернов, магистрантов, докторантов и адъюнктов.

      Военнослужащие по призыву увольняются с воинской службы по основаниям, предусмотренным подпунктами 2), 4), 9), 10) и 11), абзацами вторым и третьим подпункта 13) части первой пункта 1 настоящей статьи, а военнослужащие по призыву офицерского состава – также по основаниям, предусмотренным подпунктом 12) и абзацем вторым подпункта 13) части первой пункта 1 настоящей статьи.

      2. Военнослужащий срочной службы имеет право на досрочное увольнение в случаях:

      1) возникновения права на отсрочку вследствие изменения семейного положения, за исключением лиц, подавших заявление об отказе от отсрочки в соответствии с пунктом 9 статьи 35 настоящего Закона или на освобождение от призыва;

      2) выезда на постоянное место жительства в составе семьи за границу или для воссоединения с семьей, постоянно проживающей за пределами Республики Казахстан, при наличии подтверждающих документов, дающих право на выезд в соответствии с законами Республики Казахстан.

      3. Военнослужащий по призыву офицерского состава имеет право на досрочное увольнение с воинской службы при наличии обстоятельств, предусмотренных подпунктами 1) и 2) пункта 2 статьи 35 настоящего Закона.

      4. Умерший (погибший) военнослужащий исключается из списков личного состава воинской части со следующего дня после документально подтвержденной даты смерти (гибели), а военнослужащий, признанный судом безвестно отсутствующим или объявленный умершим, – со дня вступления в законную силу решения суда.

      5. Увольнение с воинской службы лиц, выслуживших установленные сроки, приостанавливается в случае введения чрезвычайного или военного положения на период его действия.

      6. Военнослужащим по контракту, срок воинской службы которых на 1 января 2013 года составлял менее десяти лет или впервые поступившим на воинскую службу после указанной даты, при увольнении с воинской службы по достижении предельного возраста состояния на воинской службе, по состоянию здоровья либо в связи с сокращением штатов выходное пособие выплачивается в размере, имеющим срок воинской службы:

      менее 10 календарных лет, - трехмесячного денежного содержания;

      от 10 до 15 календарных лет, - четырехмесячного денежного содержания;

      от 15 до 20 календарных лет, - пятимесячного денежного содержания;

      от 20 до 25 календарных лет, - шестимесячного денежного содержания;

      от 25 до 30 календарных лет, - семимесячного денежного содержания;

      свыше 30 календарных лет, - восьмимесячного денежного содержания.

      При повторном поступлении на воинскую службу по контракту размер выходного пособия определяется с учетом ранее выплаченного выходного пособия, за исключением случаев, когда данное выходное пособие ранее при увольнении не выплачивалось.

      Военнослужащим срочной службы при увольнении с воинской службы по истечении срока воинской службы по призыву или по состоянию здоровья выходное пособие выплачивается в размере месячного расчетного показателя, а указанным лицам из числа детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, - в размере пяти месячных расчетных показателей.

      Военнослужащим, награжденным орденом (орденами) за участие в боевых действиях, антитеррористических и миротворческих операциях, размер выходного пособия увеличивается на два оклада денежного содержания.

      Военнослужащим офицерского состава, уволенным со службы по достижении предельного возраста состояния на воинской службе, по состоянию здоровья или сокращению штатов без права на пенсионную выплату за выслугу лет, наряду с выплатой выходных пособий в течение одного года со дня увольнения со службы сохраняются выплаты окладов по воинскому званию.

      При этом если в течение указанного срока повышаются оклады по воинскому званию военнослужащим, находящимся на службе, соответственно увеличиваются также размеры этих окладов, выплачиваемых военнослужащим офицерского состава, до истечения одного года после увольнения со службы. Уволенным военнослужащим офицерского состава, состоявшим на воинской службе по призыву, оклады по воинскому званию в течение одного года со дня увольнения со службы выплате не подлежат.

      7. Военнослужащие состава солдат (матросов), сержантов (старшин), поступившие на воинскую службу по контракту в соответствии с пунктом 6 статьи 37 настоящего Закона, курсанты и кадеты военных учебных заведений, не отслужившие установленный срок срочной службы, не достигшие двадцатишестилетнего возраста, но не моложе восемнадцати лет, прослужившие или проучившиеся менее одного года и уволенные с воинской службы по контракту или отчисленные из военных учебных заведений, в установленном порядке направляются в воинские части для прохождения оставшегося срока срочной службы, но не менее чем на три месяца.

      Курсанты и кадеты военных учебных заведений, ранее не проходившие срочную службу, не достигшие восемнадцатилетнего возраста, проучившиеся менее одного года и отчисленные, направляются в местные органы военного управления по месту жительства для постановки на воинский учет призывников для призыва установленным порядком на воинскую службу для прохождения оставшегося срока срочной службы, но не менее чем на три месяца.

      Время обучения в военных учебных заведениях в статусе военнослужащих для курсантов и кадетов, отчисленных из военного учебного заведения, засчитывается в срок срочной службы.

      Военнослужащий, отчисленный из военного учебного заведения за неуспеваемость, недисциплинированность, по своей инициативе, в результате увольнения с воинской службы по отрицательным мотивам, а также отказавшийся заключить контракт о прохождении воинской службы, обязан возместить государству бюджетные средства, соответствующие затратам на обеспечение питанием, выплату стипендии и проезд курсантов и кадетов военных учебных заведений в период их обучения в военном учебном заведении в статусе военнослужащего, за исключением затрат первого года обучения в статусе военнослужащего.

      Указанные обязательства не распространяются на курсантов и кадетов, отчисленных в течение первого года обучения в военном учебном заведении в статусе военнослужащего и не переведенных на следующий курс, направленных в установленном порядке в воинские части для прохождения оставшегося срока срочной воинской службы.

      Исполнительные производства, возбужденные по судебным актам, вступившим до 1 января 2018 года в законную силу, по вопросам взыскания в доход государства средств с отчисленных курсантов и кадетов, прекращаются в порядке, установленном Законом Республики Казахстан "Об исполнительном производстве и статусе судебных исполнителей".

      Иски о взыскании в доход государства средств, предусмотренных в части четвертой настоящего пункта, подаются на курсантов и кадетов, отчисленных после 1 января 2018 года.

      Восстановление в военном учебном заведении или призыв на воинскую службу по контракту является основанием для приостановления взыскания бюджетных средств, затраченных на обучение, на период обучения и (или) прохождения воинской службы по контракту. После десяти лет воинской службы по контракту в календарном исчислении без учета периода обучения в военном учебном заведении взыскание бюджетных средств, затраченных на его обучение, прекращается.

      Военнослужащий, окончивший военное учебное заведение, в случае увольнения с воинской службы по отрицательным мотивам обязан возместить государству средства, соответствующие затратам на обеспечение питанием, выплату стипендии и проезд курсантов и кадетов военных учебных заведений в период их обучения в военном учебном заведении в статусе военнослужащего, за исключением затрат первого года обучения в статусе военнослужащего, пропорционально за каждый полный недослуженный месяц до окончания срока контракта.

      Выпускник военного учебного заведения, реализующего программы технического и профессионального образования (на базе основного среднего образования), в случае непоступления в военное учебное заведение, реализующее программы высшего образования, и отказа от дальнейшего прохождения воинской службы направляется в воинские части для прохождения оставшегося срока срочной службы, но не менее чем на три месяца, без возмещения бюджетных средств, затраченных на его обучение.

      Порядок возмещения государству бюджетных средств, затраченных на обучение военнослужащих в военных учебных заведениях, определяется первым руководителем уполномоченного органа.

      8. Лица, уволенные с воинской службы, вправе обжаловать решение об увольнении не позднее трех месяцев со дня ознакомления с выпиской из соответствующего приказа вышестоящему командованию либо в суд в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 26 с изменениями, внесенными законами РК от 16.01.2013 № 71-V (вводится в действие с 01.01.2013); от 23.04.2014 № 200-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 04.07.2014 № 233-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 12.12.2017 № 114-VI (вводится в действие с 01.01.2018); от 04.07.2018 № 171-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 26-1. Президентский резерв высшего командования Вооруженных Сил

      1. Президентский резерв высшего командования Вооруженных Сил формируется в целях качественного отбора военнослужащих для занятия должностей высшего командования Вооруженных Сил.

      2. Порядок формирования Президентского резерва высшего командования Вооруженных Сил определяется Правилами прохождения воинской службы.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 26-1 в соответствии с Законом РК от 02.07.2018 № 165-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 5. ВОИНСКАЯ СЛУЖБА ПО ПРИЗЫВУ

Статья 27. Призыв граждан на воинскую службу

      1. Призыв граждан на воинскую службу – это комплекс мероприятий, проводимых государственными органами, направленных на комплектование личным составом Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований на основе воинской обязанности.

      2. Призыв граждан на воинскую службу включает:

      1) призыв граждан на срочную воинскую службу;

      2) призыв на воинскую службу офицеров запаса;

      3) призыв на воинские сборы;

      4) призыв по мобилизации, при военном положении и в военное время.

      3. Призыв граждан на воинскую службу организуют и обеспечивают местные исполнительные органы.

      Местные исполнительные органы обеспечивают органы военного управления оборудованными призывными (сборными) пунктами, их содержание, снабжение медикаментами, инструментарием, противопожарным, медицинским и хозяйственным имуществом, автомобильным транспортом, а также средствами связи и охраны.

      Для проведения призыва граждан на воинскую службу образуются призывные комиссии в порядке, установленном настоящим Законом.

      Порядок организации и проведения призыва граждан на воинскую службу определяется Правительством Республики Казахстан.

      4. Руководители организаций обязаны отозвать граждан, подлежащих призыву, из командировок, организовать оповещение и своевременное прибытие на призывной пункт для проведения медицинского освидетельствования граждан при призыве их на воинскую службу.

      5. Призыв на воинскую службу граждан Республики Казахстан, временно проживающих за границей, осуществляется в порядке, установленном настоящим Законом, по прибытию их на постоянное место жительства в Республику Казахстан при отсутствии права на отсрочку или освобождение от призыва.

      6. Гражданин считается призванным на воинскую службу с момента издания приказа начальника местного органа военного управления области (города республиканского значения или столицы) о его призыве на воинскую службу.

      7. Гражданам, подлежащим призыву на срочную воинскую службу, в период прохождения медицинской комиссии сохраняются место работы (должность), заработная плата по месту работы при наличии повестки о вызове в местные органы военного управления, а на период прохождения срочной воинской службы – место работы (должность).

      Сноска. Статья 27 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 28. Призывные комиссии

      1. Призывные комиссии районов, городов областного значения, областей, городов республиканского значения, столицы образуются на период проведения призыва по решению местных исполнительных органов в составе:

      1) председателя комиссии – заместителя руководителя местного исполнительного органа (акима) района, города областного значения, области, города республиканского значения, столицы;

      2) членов комиссии:

      начальника местного органа военного управления района, города областного значения, области, города республиканского значения, столицы;

      представителя соответствующего территориального подразделения органов внутренних дел;

      заместителя начальника соответствующего местного органа управления здравоохранением (главного врача) района, города областного значения, области, города республиканского значения, столицы – председателя медицинской комиссии;

      секретаря.

      В состав призывных комиссий могут также входить и иные представители государственных органов и общественных объединений. Численный состав призывной комиссии должен быть нечетным.

      В состав областной, города республиканского значения, столицы призывной комиссии включается заместитель руководителя территориального органа Комитета национальной безопасности Республики Казахстан.

      График проведения призыва граждан на воинскую службу утверждается местным исполнительным органом.

      Члены призывной комиссии за незаконный призыв граждан на срочную воинскую службу несут ответственность в соответствии с законами Республики Казахстан.

      2. Областная (города республиканского значения или столицы) призывная комиссия:

      1) осуществляет руководство и контроль за деятельностью районных (городов областного значения) призывных комиссий;

      2) проверяет правильность предоставления гражданам отсрочки и освобождения от призыва на воинскую службу;

      3) исключен Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);
      4) исключен Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      5) рассматривает жалобы и обращения граждан на решения районных (городов областного значения) призывных комиссий;

      6) отменяет решения районных (городов областного значения) призывных комиссий.

      3. По результатам медицинского освидетельствования районная (городов областного значения) призывная комиссия в отношении призывника принимает одно из следующих решений:

      1) подлежит призыву на воинскую службу;

      2) предоставить отсрочку от призыва на воинскую службу;

      3) освободить от призыва на воинскую службу;

      4) освободить от исполнения воинской обязанности.

      Решение призывной комиссии в течение одного дня объявляется гражданину, подлежащему призыву на воинскую службу, копия которого по его желанию выдается на руки.

      Решение призывной комиссии может быть обжаловано гражданином в судебном порядке или в областной (города республиканского значения или столицы) призывной комиссии. Предварительное обращение в областную (города республиканского значения или столицы) призывную комиссию не является обязательным условием для обращения в суд.

      При одновременном рассмотрении заявлений в областной (города республиканского значения или столицы) призывной комиссии и суде областная (города республиканского значения или столицы) призывная комиссия приостанавливает рассмотрение заявления до вступления в законную силу решения суда.

      Решение суда, вступившее в законную силу, обязательно для исполнения соответствующими призывными комиссиями.

      4. Руководители уполномоченных органов отменяют решение призывной комиссии о призыве в отношении лиц, не годных к воинской службе по состоянию здоровья, и до принятия ими военной присяги возвращают их в призывные комиссии с предоставлением замены.

      Сноска. Статья 28 с изменениями, внесенными законами РК от 16.01.2013 № 71-V (вводится в действие с 01.01.2013); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 29. Медицинские комиссии

      1. Для определения степени годности граждан к воинской службе на постоянной основе в областях, городах республиканского значения, столице, городах и районах решением местных исполнительных органов создаются медицинские комиссии, которые проводят медицинское освидетельствование:

      1) допризывников;

      2) призывников;

      3) военнообязанных, призываемых на воинские сборы;

      4) граждан, поступающих на воинскую службу по контракту, в военные учебные заведения, на военные кафедры, в специализированные организации Министерства обороны.

      2. Исключен Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      3. Порядок медицинского освидетельствования и состав медицинских комиссий определяются Правилами военно-врачебной экспертизы.

      Сноска. Статья 29 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 30. Обязанности граждан, подлежащих призыву на воинскую службу

      Граждане, подлежащие призыву на воинскую службу, обязаны явиться по повестке местного органа военного управления в призывную комиссию. Повестка вручается гражданину лично должностными лицами местных органов военного управления или по месту работы (учебы) руководителем организации под роспись.

      В случае невозможности вручить повестку гражданину лично обеспечение его прибытия возлагается на соответствующий орган внутренних дел.

Статья 31. Призыв граждан на срочную воинскую службу

      Призыв граждан на срочную воинскую службу проводится два раза в год на основании Указа Президента Республики Казахстан и постановления Правительства Республики Казахстан.

      Призыву на срочную воинскую службу подлежат граждане в возрасте от восемнадцати до двадцати семи лет, не имеющие права на отсрочку или освобождение от призыва, в количестве, необходимом для комплектования Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований.

      Сноска. Статья 31 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 32. Призыв на воинскую службу офицеров запаса

      Офицеры запаса в возрасте до двадцати девяти лет, годные к воинской службе, призываются в мирное время на основании постановления Правительства Республики Казахстан для прохождения воинской службы на должностях офицерского состава по заявкам уполномоченных органов.

Статья 33. Призыв военнообязанных на воинские сборы

      Военнообязанные призываются на воинские сборы:

      1) в рамках республиканских мероприятий по мобилизационной подготовке, проводимых центральными исполнительными органами, – на основании приказа Министра обороны Республики Казахстан;

      2) в рамках мероприятий по мобилизационной подготовке, подготовке территориальной обороны, проводимых местными исполнительными органами областей, городов республиканского значения, столицы, – на основании постановления акимата области, города республиканского значения, столицы по согласованию с Генеральным штабом Вооруженных Сил Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 33 в редакции Закона РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 34. Призыв граждан по мобилизации, при военном положении и в военное время

      1. Призыв граждан на воинскую службу по мобилизации, при военном положении и в военное время проводится на основании Указа Президента Республики Казахстан и в порядке, установленном настоящим Законом.

      2. С военнообязанными и призывниками, призванными на воинскую службу по мобилизации, при военном положении и в военное время, проводится полный расчет по месту работы (службы), выплачиваются заработная плата за фактически проработанное время, выходное пособие и компенсационные выплаты за неиспользованный отпуск. За гражданами, призванными по мобилизации, при военном положении и в военное время, сохраняется занимаемая ими жилая площадь. Государственное обеспечение (пособия, пенсии) семей граждан, призванных на воинскую службу по мобилизации, при военном положении и в военное время, производится в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

      3. Местные исполнительные органы, организации при проведении мобилизации, при введении военного положения и в военное время обязаны обеспечить своевременное оповещение и доставку военнообязанных и призывников на призывные пункты или в воинские части.

Статья 35. Отсрочка от призыва на воинскую службу

      1. Отсрочка от призыва на воинскую службу предоставляется гражданам по решению районной (города областного значения) призывной комиссии.

      Отсрочка предоставляется по следующим основаниям:

      1) по семейным обстоятельствам;

      2) для продолжения образования;

      3) по состоянию здоровья;

      4) по другим причинам.

      2. Отсрочка от призыва на воинскую службу по семейным обстоятельствам предоставляется:

      1) гражданам, занятым уходом за членами семьи, нуждающимися в посторонней помощи и не находящимися на полном государственном обеспечении, при отсутствии близких родственников или других лиц, проживающих на территории Республики Казахстан вместе с ними или отдельно, обязанных по закону содержать указанных членов семьи.

      Членами семьи, нуждающимися в посторонней помощи и уходе, являются:

      отец, мать, жена, а также дедушка и бабушка при отсутствии родителей призывника, если они находятся на его иждивении, достигшие пенсионного возраста или являющиеся инвалидами первой или второй группы;

      братья, сестры, являющиеся инвалидами первой или второй группы или не достигшие восемнадцатилетнего возраста, при отсутствии родителей;

      мать (отец), которая (который), кроме призывника, имеет одного и более детей, являющихся инвалидами первой или второй группы или не достигших восемнадцатилетнего возраста, и воспитывает их без мужа (жены);

      мать (отец), которая (который) имеет на своем иждивении одного и более одиноких родственников (отца, мать, брата, сестру), являющихся нетрудоспособными по возрасту или инвалидами первой или второй группы, и содержит их без мужа (жены);

      один из родителей, который содержит на своем иждивении второго, являющегося инвалидом первой или второй группы, и воспитывает, кроме призывника, одного и более детей до восемнадцати лет;

      один из членов семьи, имеющий инвалидность, и в которой призывник является единственным ребенком мужского пола;

      2) гражданам, которые имеют на своем иждивении:

      ребенка (детей), воспитываемого без матери;

      лиц, у которых они находились на воспитании и содержании не менее двух лет в связи со смертью своих родителей или лишением их родительских прав, или осуждением судом к лишению свободы;

      3) гражданам, состоящим в браке и имеющим одного и более детей.

      3. Отсрочка от призыва на воинскую службу для продолжения образования предоставляется:

      1) гражданам, получающим общее среднее образование в организациях образования, на период обучения;

      2) гражданам, получающим техническое и профессиональное, послесреднее или высшее образование по очной форме обучения в соответствующих организациях образования, очное образование в духовных (религиозных) организациях образования, а также в высших учебных заведениях других государств, до окончания одного высшего учебного заведения при предоставлении подтверждающих документов об обучении;

      3) гражданам, получающим послевузовское профессиональное образование, на период обучения.

      4. Отсрочка от призыва на воинскую службу по состоянию здоровья предоставляется гражданам решением призывной комиссии на срок до одного года.

      5. Отсрочка от призыва на воинскую службу по другим причинам предоставляется:

      1) преподавателям организаций образования, расположенных в сельской местности, имеющим послесреднее или высшее педагогическое образование и работающим по специальности, на весь период работы;

      2) врачам, имеющим соответствующее образование, постоянно работающим по специальности в сельской местности, на весь период работы в организациях здравоохранения;

      3) депутатам Парламента Республики Казахстан или местных представительных органов на срок их депутатских полномочий;

      4) лицам, в отношении которых ведется дознание, предварительное следствие или уголовные дела рассматриваются судами, соответственно до окончания дознания, следствия или вступления в силу приговора суда;

      4-1) членам летных экипажей гражданских воздушных судов, инженерам, механикам и техникам гражданской авиации, имеющим соответствующее образование, на весь период работы в организациях гражданской авиации;

      5) членам экипажей судов, имеющим соответствующее образование, на весь период работы в организациях водного транспорта.

      6. Гражданам, зачисленным в запас с присвоением воинского звания офицерского состава, предоставляется отсрочка от призыва на воинскую службу по семейным обстоятельствам, по состоянию здоровья, для продолжения послевузовского профессионального образования и по другим причинам.

      7. Отсрочка от призыва на воинские сборы не предоставляется.

      8. Отсрочка граждан при призыве на воинскую службу по мобилизации, при военном положении и в военное время приостанавливается, за исключением отсрочки по состоянию здоровья.

      9. Граждане имеют право отказаться от отсрочки, за исключением отсрочки по состоянию здоровья, и могут быть призваны на воинскую службу при предоставлении личного заявления и соответствующего нотариально засвидетельствованного документа от заинтересованных лиц и органов социальной защиты населения.

      10. Граждане, утратившие основания для отсрочки, предусмотренные настоящей статьей, подлежат призыву в порядке, установленном настоящим Законом.

      Сноска. Статья 35 с изменениями, внесенными законами РК от 04.07.2013 № 132-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 27.10.2015 № 363-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 03.12.2015 № 433-V (вводится в действие с 01.01.2016).

Статья 36. Освобождение от призыва на воинскую службу и воинские сборы

      1. От призыва на воинскую службу в мирное время освобождаются граждане:

      1) признанные не годными к воинской службе по состоянию здоровья;

      2) не призванные на законных основаниях на срочную воинскую службу, по достижении двадцати семи лет;

      3) у которых один из родственников (отец, мать, брат или сестра) погиб, умер или стал инвалидом первой или второй группы при исполнении служебных обязанностей в период прохождения воинской службы;

      4) прошедшие воинскую (альтернативную) службу в другом государстве;

      4-1) проходившие службу в специальных государственных органах Республики Казахстан, за исключением случаев, предусмотренных пунктом 9 статьи 51 Закона Республики Казахстан "О специальных государственных органах Республики Казахстан";

      5) имеющие ученую степень;

      6) священнослужители зарегистрированных религиозных объединений.

      2. От призыва на воинские сборы освобождаются:

      1) лица, работающие в государственных органах Республики Казахстан на должностях, связанных с обеспечением обороны, безопасности и правопорядка;

      2) авиационный персонал государственной, гражданской и экспериментальной авиации;

      3) лица, работающие в сельском хозяйстве и в организациях по ремонту сельскохозяйственной техники, на период посевных и уборочных работ;

      4) педагогические работники организаций образования очной формы обучения на период учебного года;

      5) обучающиеся в организациях образования очной формы обучения;

      6) военнообязанные-женщины;

      7) военнообязанные в течение двух лет после увольнения в запас;

      8) лица, имеющие трех и более детей в возрасте до восемнадцати лет;

      9) лица, в отношении которых ведется дознание, предварительное следствие или уголовное дело рассматривается судом;

      10) военнообязанные, избранные (назначенные) депутатами Парламента Республики Казахстан или местных представительных органов.

      3. Военнообязанные, указанные в подпункте 7) пункта 2 настоящей статьи, от прохождения специальных сборов не освобождаются.

      4. От призыва на воинскую службу по мобилизации, при военном положении и в военное время освобождаются граждане, признанные не годными к воинской службе по состоянию здоровья.

      5. Граждане, имеющие право на освобождение от призыва на воинскую службу, могут быть призваны на воинскую службу по их желанию при предоставлении соответствующих нотариально засвидетельствованных документов от заинтересованных лиц и заявления, кроме граждан, указанных в подпункте 1) пункта 1 настоящей статьи.

      6. Призыву на воинскую службу в мирное время не подлежат граждане, имеющие судимость.

      7. Граждане, утратившие основания для освобождения от призыва, предусмотренные подпунктом 1) пункта 1 настоящей статьи, подлежат призыву в порядке, установленном настоящим Законом.

      Сноска. Статья 36 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 6. ВОИНСКАЯ СЛУЖБА ПО КОНТРАКТУ

Статья 37. Контракт о прохождении воинской службы

      1. Контракт о прохождении воинской службы заключается гражданином Республики Казахстан с уполномоченным должностным лицом Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований.

      2. Контракт заключается письменно между двумя сторонами в добровольном порядке в соответствии с законодательством Республики Казахстан и прекращает свое действие:

      1) по истечении срока;

      2) в связи с досрочным увольнением военнослужащего;

      3) со дня заключения военнослужащим другого контракта о прохождении воинской службы;

      4) в иных случаях, установленных законодательством Республики Казахстан.

      3. В контракте о прохождении воинской службы закрепляются добровольность поступления гражданина на воинскую службу, срок, в течение которого гражданин обязуется проходить воинскую службу, и другие условия контракта.

      4. Условия контракта о прохождении воинской службы включают в себя обязанность гражданина проходить воинскую службу в Вооруженных Силах, других войсках и воинских формированиях в течение установленного контрактом срока. В условиях контракта содержится право гражданина на соблюдение его прав и прав членов его семьи, включая получение льгот, гарантий и компенсаций, установленных законодательством Республики Казахстан.

      5. Военнослужащие, назначенные на должность Президентом Республики Казахстан, проходят воинскую службу в соответствующей должности без заключения контракта о прохождении воинской службы. На данных военнослужащих распространяются требования настоящего Закона в отношении военнослужащих по контракту.

      После освобождения указанных военнослужащих от должности они заключают новый контракт о прохождении воинской службы или увольняются с воинской службы в порядке, определяемом Правилами прохождения воинской службы.

      6. Военнослужащие срочной воинской службы, имеющие техническое и профессиональное, высшее образование и прослужившие шесть месяцев, вправе поступить на воинскую службу по контракту в порядке, определяемом Правилами прохождения воинской службы.

      Улан при переводе на третий курс обучения заключает контракт о прохождении воинской службы.

      7. Военнослужащие по призыву офицерского состава после истечения срока воинской службы вправе поступить на воинскую службу по контракту в порядке, определяемом Правилами прохождения воинской службы.

      Сноска. Статья 37 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 38. Требования, предъявляемые к лицам, поступающим на воинскую службу по контракту

      1. Лица, поступающие на воинскую службу по контракту, должны отвечать следующим требованиям:

      1) иметь гражданство Республики Казахстан;

      2) обладать необходимыми личными, моральными и профессиональными качествами, уровнем образования, годные по состоянию здоровья к воинской службе;

      3) быть не моложе восемнадцати лет, за исключением курсантов, кадетов, и не позднее достижения ими предельного возраста состояния на воинской службе:

      для впервые поступающих на воинскую службу по контракту или назначения на должности состава солдат (матросов) и младшего сержантского состава – пятнадцати лет;

      для назначения на должности младшего офицерского и старшего сержантского составов – десяти лет;

      на должности старшего офицерского или высшего сержантского состава – пяти лет;

      4) отслужить срочную воинскую службу либо пройти обучение на военной кафедре или военную подготовку в специализированных организациях Министерства обороны по подготовке военно-технических специалистов на возмездной основе, за исключением женщин.

      Лица, поступающие на воинскую службу по контракту, принимают на себя установленные законами ограничения, связанные с прохождением воинской службы, и антикоррупционные ограничения, установленные Законом Республики Казахстан "О противодействии коррупции", которые фиксируются в письменной форме.

      2. На воинскую службу по контракту не принимается лицо:

      1) признанное судом недееспособным или ограниченно дееспособным;

      2) имеющее заболевание, препятствующее исполнению обязанностей воинской службы в соответствии с заключением военно-врачебной комиссии;

      3) лишенное судом права занимать государственные должности в течение определенного срока;

      4) отказавшееся принять на себя ограничения, установленные законами, связанные с пребыванием военнослужащего на воинской службе, и антикоррупционные ограничения, установленные Законом Республики Казахстан "О противодействии коррупции";

      5) имеющее судимость, не погашенную или не снятую в установленном законом порядке;

      6) ранее судимое или освобожденное от уголовной ответственности за совершение преступления на основании пунктов 3), 4), 9), 10) и 12) части первой статьи 35 или статьи 36 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан;

      7) на которое в течение трех лет до поступления на воинскую службу налагалось в судебном порядке административное взыскание за совершение коррупционного правонарушения;

      8) совершившее коррупционное преступление;

      9) не прошедшее психофизиологическое или полиграфологическое исследование для должностей, перечень которых утверждается руководителем уполномоченного органа, либо медицинское освидетельствование;

      10) в отношении которого в течение трех лет перед поступлением на службу за совершение уголовного проступка вынесен обвинительный приговор суда или которое в течение трех лет перед поступлением на службу освобождено от уголовной ответственности за совершение уголовного проступка на основании пунктов 3), 4), 9), 10) и 12) части первой статьи 35 или статьи 36 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан;

      11) уволенное по отрицательным мотивам с государственной или воинской службы, из специальных государственных органов, правоохранительных органов, судов и органов юстиции;

      12) не прошедшее специальную проверку и (или) сообщившее заведомо ложные сведения о себе либо о своих близких родственниках (родителях, детях, усыновителях, усыновленных, полнородных и неполнородных братьях и сестрах, дедушках, бабушках, внуках) или о супруге и ее (его) близких родственниках;

      13) не выполнившее нормативы по физической подготовке, утвержденные руководителем уполномоченного органа;

      14) совершившее преступление в составе преступной группы;

      15) в отношении которого уголовное дело о преступлении в составе преступной группы прекращено органом уголовного преследования или судом на основании пунктов 3), 4), 9), 10) и 12) части первой статьи 35 или статьи 36 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан до истечения срока нижнего предела наказания в виде лишения свободы, предусмотренного соответствующей статьей Особенной части Уголовного кодекса Республики Казахстан.

      В отношении лица, поступающего на воинскую службу, проводится специальная проверка.

      В отношении лиц, поступающих на воинскую службу по контракту на должности, перечень которых утвержден руководителем уполномоченного органа, проводится проверка с применением психофизиологического и полиграфологического исследований в порядке, определенном руководителем уполномоченного органа.

      3. Для определения соответствия лица установленным требованиям проводится медицинское освидетельствование в соответствии с Правилами военно-врачебной экспертизы.

      4. Основаниями для отказа лицу, поступающему на воинскую службу по контракту, также являются:

      1) непредставление или искажение сведений, указанных в пункте 2 настоящей статьи;

      2) отсутствие вакантных должностей по военно-учетной специальности кандидата;

      3) отрицательные результаты психофизиологического и полиграфологического исследований.

      5. При поступлении на воинскую службу по контракту гражданин и его супруга (супруг) обязаны представить сведения о сдаче декларации о доходах и имуществе в соответствии с Законом Республики Казахстан "О противодействии коррупции".

      Сноска. Статья 38 с изменениями, внесенными законами РК от 04.07.2014 № 233-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 39. Поступление граждан в военные учебные заведения, а также отчисление и восстановление. Заключение контрактов о прохождении воинской службы с гражданами, обучающимися в военных учебных заведениях

      1. В военные учебные заведения, реализующие образовательные программы высшего, технического и профессионального образования на базе общего среднего образования, имеют право поступать:

      1) граждане, не проходившие воинской службы, достигшие в год поступления возраста семнадцати лет, но не старше двадцати двух лет;

      2) граждане, прошедшие воинскую службу, и военнослужащие, проходящие срочную воинскую службу, до достижения ими в год поступления возраста двадцати четырех лет;

      3) военнослужащие, проходящие воинскую службу по контракту, до достижения ими возраста двадцати пяти лет.

      Поступление граждан в военные учебные заведения осуществляется на конкурсной основе в соответствии с Правилами приема в военные учебные заведения, утверждаемыми уполномоченным органом.

      В случае одинаковых показателей при проведении конкурса на зачисление в состав кадетов, курсантов преимущественное право имеют:

      дети-сироты и дети, оставшиеся без попечения родителей;

      выпускники организаций образования с дополнительными программами по военной подготовке;

      дети военнослужащих, погибших, пропавших без вести во время прохождения службы или получивших инвалидность в период прохождения воинской службы;

      лица, награжденные знаком "Алтын белгі";

      победители международных олимпиад и конкурсов научных проектов (научных соревнований) по общеобразовательным предметам, республиканских и международных конкурсов исполнителей и спортивных соревнований последних трех лет, награжденные дипломами первой – третьей степеней, перечень которых определяется уполномоченным органом в области образования, победители президентской, республиканских олимпиад и конкурсов научных проектов по общеобразовательным предметам текущего года, награжденные дипломами первой – третьей степеней при условии соответствия выбранной ими специальности предмету олимпиады или конкурса.

      Военнослужащие, направленные для обучения в иностранные военные учебные заведения, обучаются в соответствии с международными договорами Республики Казахстан и контрактами, а также приглашением на обучение.

      2. В военные учебные заведения, реализующие программы технического и профессионального образования на базе основного среднего образования, имеют право поступать граждане, достигшие в год поступления возраста пятнадцати лет, но не старше семнадцати лет.

      3. К восстановлению в военном учебном заведении может быть допущено лицо, если со дня его отчисления не прошло одного года, за исключением лиц, восстановленных на основании положительного заключения военно-врачебной комиссии.

      4. В военное учебное заведение не может быть восстановлено лицо, уволенное с воинской службы по отрицательным мотивам.

      5. Выпускникам военных учебных заведений, реализующих образовательные программы высшего образования, присваивается воинское звание "лейтенант".

      Военнослужащим по окончании военных учебных заведений, реализующих образовательные программы технического и профессионального образования, присваивается воинское звание "младший сержант".

      Курсантам военно-медицинского факультета воинское звание "лейтенант медицинской службы" присваивается после окончания обучения по программе бакалавриата.

      Военнослужащие, продолжающие обучение по программам военной интернатуры, проходят воинскую службу на воинской должности переменного состава военного интерна.

      Сноска. Статья 39 в редакции Закона РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 39-1. Национальный университет обороны имени Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы

      Сноска. Заголовок статьи 39-1 в редакции Закона РК от 11.07.2017 № 91-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      1. Национальный университет обороны имени Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы (далее – Национальный университет обороны) является организацией образования, реализующей образовательные программы послевузовского образования.

      2. В Национальный университет обороны имеют право поступать военнослужащие, сотрудники офицерского состава специальных государственных органов по направлению их кадровых органов, а также лица гражданского персонала Вооруженных Сил, государственных органов при наличии допуска к государственным секретам. При этом лица гражданского персонала Вооруженных Сил и государственных органов обучаются только с применением дистанционных образовательных технологий.

      3. Лица, зачисленные в Национальный университет обороны, назначаются на должности магистранта или докторанта с сохранением статуса военнослужащего или сотрудника.

      4. Военнослужащие, сотрудники специальных государственных органов, назначенные на должность магистранта или докторанта, обеспечиваются денежным довольствием в соответствии с единой системой оплаты труда работников органов Республики Казахстан, содержащихся за счет государственного бюджета, утверждаемой Правительством Республики Казахстан по согласованию с Президентом Республики Казахстан.

      5. Профессорско-преподавательский состав военных учебных заведений должен проходить повышение квалификации не менее одного раза в три года.

      Сноска. Глава 6 дополнена статьей 39-1 в соответствии с Законом РК от 13.11.2015 № 398-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными законами РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 11.07.2017 № 91-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 04.07.2018 № 171-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 40. Срок контракта и порядок его заключения

      1. Контракт о прохождении воинской службы заключается:

      1) на три года – для лиц, впервые поступающих на воинскую службу по контракту;

      2) на пять лет;

      3) на десять лет;

      4) до достижения предельного возраста состояния на воинской службе;

      5) для курсантов, кадетов и военных интернов – на срок обучения в военном учебном заведении и на десять лет воинской службы после его окончания (для курсантов летного состава – на пятнадцать лет воинской службы после его окончания);

      6) для слушателей, магистрантов, докторантов, адъюнктов – на срок обучения и на пять лет воинской службы после окончания военного учебного заведения либо до достижения предельного возраста состояния на воинской службе.

      2. Порядок отбора кандидатов и их поступления на воинскую службу по контракту определяется Правилами прохождения воинской службы.

      Сноска. Статья 40 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 7. ПРЕБЫВАНИЕ В ЗАПАСЕ

Статья 41. Зачисление в запас

      1. Лицами, зачисленными в запас, считаются:

      1) уволенные с воинской службы и из Службы государственной охраны Республики Казахстан с зачислением в запас;

      1-1) сотрудники специальных государственных органов, уволенные со службы:

      из числа рядового и сержантского составов;

      из Службы государственной охраны Республики Казахстан;

      по отрицательным мотивам;

      в связи с невыполнением условий контракта;

      2) не прошедшие воинской службы в связи с освобождением от призыва на воинскую службу;

      3) не прошедшие воинской службы в связи с предоставлением отсрочек от призыва по достижении возраста двадцати семи лет;

      4) женщины, имеющие военно-учетную специальность;

      5) прошедшие подготовку по программе офицеров запаса на военных кафедрах высших учебных заведений;

      6) прошедшие обучение по военно-техническим и иным специальностям на возмездной основе в специализированных организациях Министерства обороны.

      2. Лица, пребывающие в запасе, проходят медицинское освидетельствование для определения годности к воинской службе в соответствии с Правилами военно-врачебной экспертизы.

      3. Лица, освобожденные от призыва на срочную воинскую службу и не прошедшие воинскую службу в связи с предоставлением отсрочек от призыва по достижении возраста двадцати семи лет, а также граждане, прошедшие обучение по военно-техническим и иным специальностям в специализированных организациях Министерства обороны на возмездной основе, зачисляются в запас местными органами военного управления района, города областного значения с присвоением воинского звания запаса "рядовой" ("матрос").

      4. Лицам при зачислении в запас военно-учетная специальность определяется местными органами военного управления района (города областного значения).

      5. Запас военнообязанных для органов национальной безопасности и уполномоченного органа в сфере внешней разведки создается в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

      5-1. Сотрудники, уволенные из Службы государственной охраны Республики Казахстан, направляются на учет в местные органы военного управления с зачислением в запас с присвоением воинского звания запаса, равного имеющемуся у них специальному званию.

      6. Пребывание в запасе заключается в прохождении воинских сборов, выполнении правил призыва на воинскую службу и в соблюдении обязанностей по воинскому учету.

      7. Пребывание в действующем резерве военнослужащих органов военной разведки Министерства обороны заключается в прохождении воинской службы при выполнении возложенных оперативных задач в рамках разведывательной деятельности. Порядок пребывания в действующем резерве военнослужащих органов военной разведки Министерства обороны определяется Министром обороны Республики Казахстан.

      8. При прохождении военнообязанными, зачисленными в запас, воинских сборов или воинской службы по контракту они переводятся в категорию военнообязанных, зачисленных в резерв.

      Сноска. Статья 41 с изменениями, внесенными Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 42. Предельный возраст пребывания в запасе

      1. Предельный возраст пребывания в запасе военнообязанных составляет:

      1) состава солдат (матросов), сержантов (старшин) – до пятидесяти лет включительно;

      2) для офицерского состава – до шестидесяти лет включительно.

      2. Предельный возраст пребывания в запасе военнообязанных-женщин составляет:

      1) для составов солдат (матросов), сержантов (старшин) – до тридцати пяти лет включительно;

      2) для лиц офицерского состава – до сорока пяти лет включительно.

      3. Военнообязанные, достигшие предельного возраста пребывания в запасе, или лица, признанные не годными к воинской службе по состоянию здоровья с исключением с воинского учета, переводятся в отставку.

      4. В военное время Президентом Республики Казахстан может быть повышен предельный возраст пребывания в запасе до пяти лет.

Статья 43. Прохождение воинских сборов

      1. Военнообязанные призываются на учебные, поверочные и специальные воинские сборы, а также привлекаются на занятия по военной подготовке.

      2. На учебные сборы продолжительностью до двух месяцев призываются военнообязанные один раз в пять лет.

      3. Военнообязанные в период между учебными сборами могут привлекаться на поверочные сборы сроком до пятнадцати дней.

      4. Общий срок сборов за время пребывания в запасе не может превышать для военнообязанных восемнадцать месяцев. При этом в общий срок пребывания на учебных сборах засчитывается и время пребывания на поверочных сборах.

      5. Специальные сборы проводятся продолжительностью до трех месяцев.

      6. За военнообязанными на период воинских сборов сохраняются место работы и занимаемая должность, им выплачивается средняя заработная плата, а неработающим – минимальная заработная плата за счет государства.

      Время нахождения военнообязанного вне расположения места сборов без уважительных причин в срок прохождения воинских сборов не засчитывается.

Глава 8. СОЦИАЛЬНОЕ ОБЕСПЕЧЕНИЕ ВОЕННОСЛУЖАЩИХ

Статья 44. Социальное обеспечение военнослужащих

      1. Военнослужащие, за исключением военнообязанных в период воинских сборов, обеспечиваются денежным довольствием, устанавливаемым на основании единой системы оплаты труда работников органов Республики Казахстан, содержащихся за счет государственного бюджета, утверждаемой Правительством Республики Казахстан по согласованию с Президентом Республики Казахстан.

      Денежное довольствие военнослужащих, за исключением военнослужащих срочной службы, кадетов и курсантов военных учебных заведений, включает в себя денежное содержание (должностной оклад и оклад по воинскому званию), надбавки за особые условия прохождения службы и другие надбавки и доплаты, предусмотренные законодательством Республики Казахстан.

      Денежное довольствие (стипендия) военнослужащих срочной службы, кадетов и курсантов военных учебных заведений включает в себя только должностной оклад.

      В стаж службы для исчисления должностного оклада включаются:

      1) выслуга лет;

      2) время пребывания на государственной службе;

      3) время работы в последней государственной организации перед поступлением на воинскую службу на руководящих должностях или на должностях по идентичным специальностям.

      Размеры должностных окладов и окладов по воинским званиям военнослужащих по контракту устанавливаются не ниже размеров должностных окладов государственных служащих на соответствующих должностях и размеров доплат за соответствующие специальные звания и классные чины.

      Денежное довольствие военнослужащим не выплачивается за периоды:

      1) отсутствия на воинской службе без уважительных причин;

      2) прохождения воинской службы не на воинских должностях в случаях, предусмотренных подпунктами 6), 8) и 9) пункта 5 статьи 21 настоящего Закона;

      3) нахождения под арестом;

      4) в случаях, предусмотренных законодательством Республики Казахстан.

      Порядок выплаты денежного довольствия, пособий и прочих выплат устанавливается уполномоченными органами.

      2. Военнослужащим при выполнении боевых задач по поиску, перевозке, обезвреживанию и уничтожению взрывоопасных предметов и иных взрывных устройств выплачивается компенсация в размере одного месячного расчетного показателя в сутки в порядке, определяемом уполномоченным органом.

      3. Военнослужащим, проходящим службу на должностях, связанных с эксплуатацией, хранением радиоактивных материалов, источников ионизирующего излучения, сверхвысоких частот и (или) компонентов ракетного топлива, а также временно привлекаемым к указанным работам и работам по ликвидации последствий аварий на объектах, связанных с эксплуатацией, хранением радиоактивных материалов, источников ионизирующего излучения, сверхвысоких частот и (или) компонентов ракетного топлива, предоставляется дополнительный отпуск продолжительностью до двенадцати суток в год пропорционально фактически отработанному времени.

      4. Военнослужащим по контракту для оплаты расходов на коммунальные услуги, за исключением проживающих в закрытых и обособленных военных городках, на пограничных заставах и в комендатурах, выплачивается денежная компенсация в порядке, определяемом первыми руководителями уполномоченных органов, в размере, установленном законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год.

      Примечание РЦПИ!
      Пункт 5 предусмотрен в редакции Закона РК от 30.06.2017 № 80-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

      5. Медицинское обеспечение военнослужащих в военно-медицинских учреждениях (организациях) осуществляется за счет государства.

      При отсутствии по месту службы или проживания военнослужащих военно-медицинских учреждений или отсутствии в них соответствующих отделений либо специального оборудования по медицинским показаниям медицинская помощь оказывается в пределах гарантированного объема бесплатной медицинской помощи в государственных организациях здравоохранения независимо от ведомственной принадлежности, в организациях здравоохранения, основанных на праве частной собственности, и физическими лицами, занимающимися частной медицинской практикой.

      Возмещение затрат организациям здравоохранения, основанным на праве частной собственности, и физическим лицам, занимающимся частной медицинской практикой, по оказанию медицинской помощи в пределах гарантированного объема бесплатной медицинской помощи военнослужащим осуществляется за счет бюджетных средств в порядке, определенном уполномоченным органом в области здравоохранения.

      Затраченные на лечение средства возмещаются военнослужащим в пределах гарантированного объема бесплатной медицинской помощи уполномоченным органом, в структуре которого они проходят воинскую службу, за исключением медицинских услуг, оказанных в соответствии с порядком и условиями оказания платных услуг в организациях здравоохранения.

      Военнослужащие, получившие ранения, контузии, травмы, увечья или заболевания при исполнении обязанностей воинской службы, направляются в санатории за счет средств Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований, в структуре которых они проходят воинскую службу.

      Военнослужащие срочной службы и курсанты военных учебных заведений при наличии медицинских показаний обеспечиваются за счет государства санаторно-курортным лечением.

      Примечание РЦПИ!
      Статью 44 предусмотрено дополнить пунктом 5-1 в соответствии с Законом РК от 30.06.2017 № 80-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

      6. Военнослужащие обеспечиваются за счет государства вещевым имуществом по нормам, утвержденным первыми руководителями уполномоченных государственных органов по согласованию с центральным уполномоченным органом по бюджетному планированию, и в порядке, определяемом первым руководителем уполномоченного органа.

      7. Военнослужащие обеспечиваются питанием по нормам, устанавливаемым первыми руководителями уполномоченных государственных органов Республики Казахстан, по согласованию с центральным уполномоченным органом по бюджетному планированию, в случаях:

      1) несения боевого дежурства;

      2) несения службы в карауле;

      3) несения суточного наряда;

      4) участия в полевых выходах (выходах в море);

      5) осуществления мероприятий при штормовой готовности в местах базирования;

      6) несения вахты на маяках;

      7) выполнения подводных задач (работ);

      8) совершения прыжков с парашютом;

      9) следования в составе воинского эшелона, караула по охране и сопровождения воинского груза к месту приема и обратно;

      10) нахождения на стационарном лечении в военно-медицинских учреждениях (организациях);

      11) водворения на гауптвахту;

      12) участия в миротворческой операции, а также при проезде в зону (район) проведения миротворческой операции и обратно.

      Военнослужащие летного состава обеспечиваются питанием на время прохождения воинской службы.

      Инженерно-технический состав, допущенный к обслуживанию авиационной техники и обеспечению полетов, обеспечивается питанием на период подготовки и выполнения полетов.

      При отсутствии возможности обеспечения питанием по установленным нормам основных продовольственных пайков военнослужащим по контракту выплачивается денежная компенсация в размере стоимости общевойскового пайка в порядке, определенном руководителем уполномоченного органа.

      Студенты военных кафедр в период учебных сборов, призывники при поступлении в военные учебные заведения, а также кандидаты, прибывшие для сдачи вступительных экзаменов и находящиеся на казарменном положении в республиканских школах "Жас улан", обеспечиваются питанием по соответствующим нормам.

      Порядок организации питания определяется руководителем уполномоченного органа.

      Военнослужащие Вооруженных Сил в воинских частях постоянной боевой готовности на должностях офицерского состава в подразделениях взвода (группы, расчета) и роты (батареи, отдельного взвода, корабля 4 ранга), а также на должностях рядового и сержантского составов обеспечиваются питанием (обедом) за счет государства в рабочие дни, установленные регламентом служебного времени.

      Перечень воинских частей, указанных в настоящем пункте, определяется Министром обороны Республики Казахстан.

      8. Военнослужащие в порядке, определенном уполномоченным органом, имеют право на проезд за счет государства на железнодорожном, автомобильном и внутреннем водном транспорте в случаях:

      1) призыва на воинскую службу, воинские сборы;

      2) перевода к новому месту службы в другую местность, в том числе в составе воинской части или подразделения;

      3) направления уполномоченным органом на обучение в военные учебные заведения, другие организации образования, реализующие программы послевузовского образования, в том числе иностранные учебные заведения, а также по окончании обучения, за исключением случаев отчисления по неуспеваемости, недисциплинированности, по другим отрицательным мотивам или по своей инициативе;

      4) направления военно-медицинскими подразделениями к месту стационарного лечения и обратно в пределах Республики Казахстан, в том числе для прохождения военно-врачебной (летной) комиссии;

      5) проезда в служебную командировку и обратно;

      6) проезда на учения, полевые выходы (выходы в море), парады войск и обратно;

      7) участия в ликвидации чрезвычайных ситуаций и обратно;

      8) участия в боевых действиях, выполнении задач в условиях чрезвычайного или военного положения, а также в условиях вооруженных конфликтов;

      9) участия в миротворческих операциях по поддержанию мира и безопасности;

      10) участия в антитеррористических операциях;

      11) следования в составе караулов по охране и сопровождению воинских грузов, в том числе документов, изделий и воинских грузов, содержащих сведения, составляющие государственные секреты, к местам приема (сдачи) и обратно;

      12) сопровождения:

      команд с призывниками, военнообязанными;

      арестованных, задержанных военнослужащих, военнообязанных;

      гроба с телом погибшего (умершего) военнослужащего к месту погребения и обратно.

      Военнослужащие и члены их семей имеют право на проезд за счет государства на воздушном транспорте в порядке, определяемом руководителем уполномоченного органа.

      Военнослужащим, за исключением курсантов, кадетов и военнослужащих срочной службы, при переводе к новому месту службы в другую местность за счет государства выплачиваются деньги за перевозку собственного имущества в пределах Республики Казахстан в размере одного месячного расчетного показателя на каждые 20 километров автомобильной дороги в порядке, определяемом руководителем уполномоченного органа.

      При переводе военнослужащих, за исключением курсантов, кадетов и военнослужащих по призыву, к новому месту службы в другую местность на удалении более 100 километров (в том числе в составе воинской части или подразделения) им выплачивается подъемное пособие в размере двухмесячного денежного содержания на самого военнослужащего и половины месячного денежного содержания на каждого члена семьи.

      Сноска. Статья 44 с изменениями, внесенными законами РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 15.06.2015 № 321-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (порядок введения в действие см. ст. 2); от 02.07.2018 № 165-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 45. Обеспечение жилищем военнослужащих и членов их семей

      1. Нуждающиеся в жилище военнослужащие и члены их семей, определенные в соответствии с главой 13-1 Закона Республики Казахстан "О жилищных отношениях", обеспечиваются жилищем на период прохождения воинской службы за счет государства.

      2. Обеспечение жилищем военнослужащих и членов их семей производится в порядке, предусмотренном Законом Республики Казахстан "О жилищных отношениях".

      Сноска. Статья 45 в редакции Закона РК от 12.12.2017 № 114-VI (вводится в действие с 01.01.2018).

Статья 46. Отпуска военнослужащим

      1. Военнослужащим по контракту предоставляется ежегодный основной отпуск с выплатой пособия для оздоровления в размере двух должностных окладов, продолжительность которого устанавливается в зависимости от выслуги лет в календарном исчислении:

      1) менее десяти лет – 30 суток;

      2) от десяти до пятнадцати лет – 35 суток;

      3) от пятнадцати до двадцати лет – 40 суток;

      4) двадцать и более лет – 45 суток.

      Военнослужащим, находящимся на летной работе, корабельной службе, несущим боевое дежурство, боевую службу, проходящим службу в местностях по перечню, устанавливаемому Министром обороны Республики Казахстан, дополнительно к ежегодному основному отпуску предоставляется 10 суток отпуска.

      Продолжительность ежегодного основного отпуска исчисляется в календарных днях без учета праздничных дней, приходящихся на дни отпуска, независимо от распорядка дня и регламента служебного времени.

      С предоставлением ежегодного основного отпуска военнослужащим по контракту (военным интернам, магистрантам, докторантам, адъюнктам) с предоставлением летнего каникулярного отпуска производится выплата пособия для оздоровления в размере двух должностных окладов.

      Совокупность летнего и зимнего каникулярного отпуска военных интернов, магистрантов, докторантов, адъюнктов приравнивается к ежегодному основному отпуску.

      В случае увольнения военнослужащего по контракту с воинской службы по отрицательным мотивам он обязан возместить сумму пособия для оздоровления пропорционально недослуженному времени.

      2. Помимо ежегодного основного отпуска военнослужащим предоставляются дополнительные отпуска, предусмотренные законодательными актами Республики Казахстан.

      Военнослужащему, кроме военнослужащих срочной службы, кадетов и курсантов, по его рапорту предоставляется отпуск по уходу за ребенком до достижения им возраста трех лет в порядке, определяемом Трудовым кодексом Республики Казахстан.

      Общая продолжительность ежегодного основного и дополнительного отпусков не может превышать 60 суток за соответствующий год, при этом дополнительно предоставляется время, необходимое для проезда к месту отпуска и обратно. Порядок предоставления времени, необходимого для проезда к месту отпуска и обратно, устанавливается Правилами прохождения воинской службы.

      Отпуск военнослужащего по контракту может быть разделен на части с учетом интересов службы.

      3. Военнослужащим срочной службы в виде поощрения предоставляется краткосрочный отпуск в порядке, определенном общевоинскими уставами.

      4. Военнослужащим при необходимости предоставляются отпуска по болезни, краткосрочные по семейным обстоятельствам, а обучающимся в военных учебных заведениях (на военных факультетах) – каникулярные.

      Военнослужащим (кроме военнослужащих срочной службы, кадетов и курсантов) предоставляются учебные отпуска для подготовки и сдачи вступительных экзаменов, в период обучения в организациях образования, реализующих образовательные программы высшего и послевузовского образования, на срок, определенный учебным планом, а военнослужащим, являющимся соискателями ученых степеней кандидата, доктора наук, степеней доктора философии (PhD) и доктора по профилю, предоставляются творческие отпуска в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.

      5. Ежегодный основной отпуск прерывается в случае объявления мобилизации, военного или чрезвычайного положения, в военное время и в случае служебной необходимости в порядке, определяемом первым руководителем уполномоченного органа. При этом неиспользованная часть отпуска предоставляется в текущем году или следующем году.

      Если неиспользованная часть отпуска составляет десять календарных дней и более, военнослужащим дополнительно предоставляется время, необходимое для проезда к месту проведения отпуска и обратно.

      Не использованная в предыдущем году часть отпуска предоставляется военнослужащему по его рапорту отдельно в текущем году либо присоединяется к оплачиваемому ежегодному основному отпуску.

      6. Военнослужащие, направленные за пределы Республики Казахстан для выполнения возложенных на них обязанностей или на учебу, пользуются теми же правами на отпуск, что и проходящие службу на территории Республики Казахстан.

      7. Работающим женам (мужьям) военнослужащих ежегодные отпуска могут предоставляться одновременно с очередным отпуском их мужей (жен) по соглашению с работодателем. При этом продолжительность отпуска может быть равна продолжительности отпуска мужа (жены) за счет предоставления дополнительного отпуска без сохранения заработной платы по соглашению с работодателем.

      Сноска. Статья 46 с изменениями, внесенными законами РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.11.2015 № 398-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 47. Особенности социального обеспечения военнослужащих по контракту рядового и сержантского состава

      Военнослужащие, проходящие воинскую службу по контракту на должностях солдат (матросов), сержантов (старшин), прослужившие не менее восьми лет в календарном исчислении, имеют право на возмещение затрат на обучение в высших учебных заведениях Республики Казахстан на платной основе в размере пятидесяти процентов от стоимости обучения за счет бюджетных средств. Данным правом военнослужащий может воспользоваться один раз.

      Возмещение указанных затрат военнослужащему производится уполномоченным органом, в структуре которого военнослужащий проходит воинскую службу.

      При переводе военнослужащего в другую организацию образования размер возмещения затрат на обучение в высших учебных заведениях Республики Казахстан подлежит корректировке.

      При предоставлении военнослужащему академического отпуска за ним сохраняется право на возмещение затрат на обучение в высших учебных заведениях Республики Казахстан.

      Военнослужащему, имеющему право на возмещение затрат на обучение в высших учебных заведениях Республики Казахстан, гарантируется возмещение затрат на обучение в других высших учебных заведениях в случаях ликвидации и реорганизации организации образования, приостановления действия, лишения лицензии организации образования, в которой он обучался (обучается).

Статья 48. Особенности социального обеспечения военнослужащих срочной службы, воспитанников, уланов, кадетов и курсантов военных учебных заведений

      Сноска. Заголовок статьи 48 в редакции Закона РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Военнослужащие срочной службы, курсанты, кадеты, воспитанники и уланы военных учебных заведений обеспечиваются вещевым имуществом, питанием по нормам, утвержденным первыми руководителями уполномоченных органов по согласованию с центральным уполномоченным органом по бюджетному планированию.

      При убытии в отпуск, на каникулы им выдается продовольственный паек на период следования к месту проведения отпуска, каникул.

      Военнослужащим срочной службы при следовании в краткосрочный отпуск и обратно, курсантам, кадетам военных учебных заведений при следовании в каникулярный отпуск и на стажировку, а также обратно предоставляется право на проезд за счет государства на железнодорожном, автомобильном и внутреннем водном транспорте. Курсантам, обучающимся в иностранных военных учебных заведениях, предоставляется также право проезда за счет государства на воздушном транспорте при направлении на обучение и следовании в каникулярный отпуск и обратно.

      Военнослужащим срочной службы, курсантам первых и вторых курсов военных учебных заведений также выплачивается компенсация на почтовые отправления в размере, определяемом Министерством обороны Республики Казахстан по согласованию с первыми руководителями соответствующих уполномоченных государственных органов и центральным уполномоченным органом по бюджетному планированию.

      Для проживания на время прохождения срочной воинской службы и обучения в военном учебном заведении военнослужащие размещаются в казармах. Курсантам, кадетам и уланам также могут предоставляться общежития на время обучения в военном учебном заведении.

      Сноска. Статья 48 с изменениями, внесенными законами РК от 04.02.2013 № 75-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 49. Дополнительное социальное обеспечение отдельных категорий военнослужащих

      Военнослужащим, участвующим (принимавшим участие) в боевых действиях, антитеррористических и миротворческих операциях, и военнослужащим органов военной разведки Министерства обороны, участвующим в выполнении возложенных оперативных задач в рамках разведывательной деятельности предоставляется дополнительный отпуск продолжительностью две недели, который добавляется к ежегодному отпуску.

      Военнослужащим, участвующим (принимавшим участие) в боевых действиях и антитеррористических операциях, период боевых действий и антитеррористических операций в выслугу лет засчитывается на льготных условиях один месяц службы за три месяца.

      Военнослужащим, участвующим (принимавшим участие) в миротворческих операциях, период участия в миротворческих операциях военнослужащему засчитывается на льготных условиях один месяц за полтора месяца.

      По возвращении из миротворческой операции военнослужащие направляются на санаторно-курортное лечение за счет средств Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований Республики Казахстан, в структуре которых они проходят воинскую службу, на срок не менее семи календарных дней, но не более двадцати одних суток.

      Сноска. Статья 49 с изменениями, внесенными Законом РК от 15.06.2015 № 321-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 50. Социальное обеспечение граждан, уволенных с воинской службы

      1. Лицам, уволенным с воинской службы по достижении предельного возраста состояния на воинской службе, по состоянию здоровья, получившим заболевание в связи с исполнением обязанностей воинской службы, а также имеющим выслугу двадцать и более лет, за счет государства предоставляется медицинское обеспечение в военно-медицинских учреждениях (организациях), а имеющим выслугу двадцать пять и более лет – санаторно-курортное лечение при наличии показаний по перечню заболеваний, определенных Правительством Республики Казахстан.

      Примечание РЦПИ!
      Часть вторую пункта 1 предусмотрено исключить Законом РК от 30.06.2017 № 80-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

      При отсутствии в военно-медицинских учреждениях (организациях) соответствующих отделений либо специального оборудования по медицинским показаниям медицинская помощь указанным лицам оказывается в пределах гарантированного объема бесплатной медицинской помощи:

      1) в государственных организациях здравоохранения независимо от ведомственной принадлежности;

      2) в организациях здравоохранения, основанных на праве частной собственности;

      3) физическими лицами, занимающимися частной медицинской практикой.

      Примечание РЦПИ!
      Часть третью пункта 1 предусмотрено исключить Законом РК от 30.06.2017 № 80-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

      Затраченные на лечение средства в пределах размера гарантированного объема бесплатной медицинской помощи возмещаются указанным лицам уполномоченным органом, в структуре которого они проходили воинскую службу, в порядке, определяемом Правительством Республики Казахстан.

      Примечание РЦПИ!
      Статью 50 предусмотрено дополнить пунктом 1-1 в соответствии с Законом РК от 30.06.2017 № 80-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

      2. Лицам, указанным в пункте 1 настоящей статьи, обеспечивается социальная адаптация при увольнении из Вооруженных Сил, в том числе с целью приобретения гражданских специальностей в период прохождения воинской службы.

      3. Лица, уволенные с воинской службы (за исключением уволенных в связи с прекращением гражданства Республики Казахстан, при отказе в специальной проверке, по отрицательным мотивам, по служебному несоответствию, выявленному по итогам аттестации), имеют право на проезд за счет государства на железнодорожном, автомобильном и внутреннем водном транспорте к месту постановки на воинский учет или избранному месту жительства в пределах Республики Казахстан.

      Лицам, уволенным с воинской службы (за исключением уволенных со срочной воинской службы, в связи с прекращением гражданства Республики Казахстан, при отказе в специальной проверке, по отрицательным мотивам, по служебному несоответствию, выявленному по итогам аттестации), за счет государства выплачиваются деньги за перевозку собственного имущества в пределах Республики Казахстан в размере одного месячного расчетного показателя на каждые 20 километров автомобильной дороги.

      Действие настоящего пункта распространяется на лиц, уволенных с воинской службы после 13 июня 2017 года.

      Сноска. Статья 50 с изменениями, внесенными законами РК от 02.08.2015 № 342-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 02.07.2018 № 165-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 51. Компенсации военнослужащим в случае гибели (смерти) или получения увечья

      1. В случае гибели (смерти) военнослужащего в период прохождения им воинской службы или военнообязанного, призванного на воинские сборы, при установлении ему инвалидности или в случае получения им увечья, связанного с исполнением обязанностей воинской службы, выплата единовременной компенсации производится в порядке, определяемом Правительством Республики Казахстан.

      2. В случае гибели (смерти) военнослужащего в период прохождения воинской службы либо после увольнения со службы в результате увечья (ранения, травмы, контузии) или заболевания, полученного в период прохождения воинской службы, наследникам военнослужащего производится выплата единовременной денежной компенсации в размере пятилетнего денежного содержания по последней занимаемой должности на день гибели (смерти), а наследникам военнослужащего срочной службы, курсанта военного учебного заведения, военнообязанного, призванного на воинские сборы, - в размере 500 месячных расчетных показателей.

      3. Единовременная компенсация при установлении военнослужащему по контракту инвалидности в период прохождения им воинской службы или наступившей в результате увечья (ранения, травмы, контузии), заболевания, полученных в результате исполнения обязанностей воинской службы, до истечения одного года со дня увольнения с воинской службы выплачивается в размерах:

      1) инвалиду I группы – тридцатимесячного денежного содержания;

      2) инвалиду II группы – восемнадцатимесячного денежного содержания;

      3) инвалиду III группы – шестимесячного денежного содержания.

      В случае получения военнослужащими по контракту при исполнении обязанностей воинской службы тяжелого увечья (ранения, травмы, контузии), не повлекшего инвалидности, им выплачивается единовременная компенсация в размере полуторамесячного денежного содержания; легкого увечья – половины месячного денежного содержания.

      Военнослужащим срочной службы, курсантам военных учебных заведений (военных факультетов), получающим стипендию, военнообязанным, призванным на воинские сборы, выплачиваются единовременные компенсации в случаях, предусмотренных настоящим пунктом в размере:

      1) инвалиду I группы – 250 месячных расчетных показателей;

      2) инвалиду II группы – 150 месячных расчетных показателей;

      3) инвалиду III группы – 50 месячных расчетных показателей;

      4) за тяжелое увечье – 12 месячных расчетных показателей;

      5) за легкое увечье – 4 месячных расчетных показателей.

      4. Единовременная компенсация не выплачивается, если в установленном законодательством Республики Казахстан порядке доказано, что гибель (смерть) военнослужащего или полученное им увечье наступили:

      1) в результате самоубийства, за исключением случаев доведения до самоубийства при наличии вступившего в законную силу приговора суда;

      2) при совершении уголовных или административных правонарушений;

      3) в результате употребления веществ, вызывающих состояние алкогольного, наркотического, психотропного, токсикоманического опьянения (их аналогов);

      4) в результате умышленного причинения себе какого-либо телесного повреждения (членовредительства) или иного вреда своему здоровью с целью получения единовременной компенсации или уклонения от воинской службы;

      5) в результате действий военнослужащего, нарушившего условия контракта о прохождении воинской службы.

      5. Погребение военнослужащих, военнообязанных, призванных на воинские сборы, погибших при прохождении воинской службы или умерших в результате увечья (ранения, травмы, контузии), заболевания, полученных в результате исполнения обязанностей воинской службы, производится по месту воинской службы (сборов) или по желанию их родственников в другом месте. Все расходы, связанные с подготовкой к перевозке тела, перевозкой тела, погребением, изготовлением и установкой надгробного памятника, осуществляются за счет уполномоченного органа, в котором военнослужащие, военнообязанные, призванные на воинские сборы, проходили воинскую службу (сборы), в размерах, установленных Правительством Республики Казахстан.

      Указанные в настоящем пункте положения распространяются на граждан, уволенных с воинской службы по достижении предельного возраста состояния на воинской службе, по состоянию здоровья или в связи с сокращением штатов, имеющих общую продолжительность воинской службы двадцать пять лет и более, а также на участников боевых действий и антитеррористических операций независимо от общей продолжительности воинской службы.

      6. В случае смерти получателя пенсионных выплат за выслугу лет из числа военнослужащих его семье либо лицу, осуществившему погребение, выплачивается единовременная выплата на погребение в размере трехмесячной пенсионной выплаты на момент смерти получателя.

      Членам семьи умерших получателей пенсионных выплат за выслугу лет из числа военнослужащих независимо от назначения пособия по случаю потери кормильца выплачиваются единовременные пособия: жене (мужу) – в размере трехмесячной пенсии кормильца и на каждого нетрудоспособного члена семьи – в размере месячной пенсии кормильца, выплачивающейся ему ко дню смерти.

      При определении размера единовременного пособия, предусмотренного настоящим пунктом, в число членов семьи, имеющих право на пособие, включаются: жена (муж) независимо от возраста и трудоспособности; дети, не достигшие восемнадцати лет или старше этого возраста, если они стали инвалидами до достижения восемнадцатилетнего возраста или являлись на день смерти кормильца учащимися очных учебных заведений и не достигли двадцатитрехлетнего возраста; состоящие на иждивении умершего родители, достигшие установленного законодательством пенсионного возраста либо являющиеся инвалидами.

      Сноска. Статья 51 с изменениями, внесенными законами РК от 04.02.2013 № 75-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 23.04.2014 № 200-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 04.07.2014 № 233-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 12.12.2017 № 114-VI (вводится в действие с 01.01.2018).

Статья 52. Социальное обеспечение членов семей военнослужащих

      Примечание РЦПИ!
      Пункт 1 предусмотрен в редакции Закона РК от 30.06.2017 № 80-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

      1. За счет государства осуществляется медицинское обеспечение членов семей военнослужащих по контракту в военно-медицинских учреждениях.

      При отсутствии по месту службы или проживания военно-медицинских учреждений или отсутствии в них соответствующих отделений либо специального оборудования по медицинским показаниям медицинская помощь оказывается в пределах гарантированного объема бесплатной медицинской помощи в государственных организациях здравоохранения независимо от ведомственной принадлежности, в организациях здравоохранения, основанных на праве частной собственности, и физическими лицами, занимающимися частной медицинской практикой.

      2. Членам семей военнослужащих, за исключением членов семей курсантов, кадетов и военнослужащих по призыву, постоянно совместно проживающим с ними, предоставляется право на проезд за счет государства на железнодорожном, автомобильном и внутреннем водном транспорте в случаях:

      перевода военнослужащего в другую местность, в том числе в составе воинской части или подразделения;

      направления военнослужащего уполномоченным органом на обучение с исключением из списков воинской части в военные учебные заведения, другие организации образования, реализующие программы послевузовского образования, в том числе иностранные учебные заведения, а также по окончании обучения, за исключением случаев отчисления по неуспеваемости, недисциплинированности, по другим отрицательным мотивам или по своей инициативе;

      увольнения военнослужащего с воинской службы, за исключением увольнения в связи с утратой гражданства Республики Казахстан, при отказе в специальной проверке, по отрицательным мотивам, по служебному несоответствию, выявившемуся по итогам аттестации.

      3. Детям военнослужащих, в том числе тех, которые погибли, умерли или пропали без вести во время прохождения службы, местные исполнительные органы предоставляют вне очереди места в детских дошкольных учреждениях по месту жительства.

      Дети военнослужащих, погибших или получивших инвалидность при исполнении обязанностей воинской службы, пропавших без вести во время прохождения службы, пользуются правом внеконкурсного зачисления в военные школы-интернаты, Республиканскую школу "Жас Улан".

      Сноска. Статья 52 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 9. ОТВЕТСТВЕННОСТЬ ВОЕННОСЛУЖАЩИХ

Статья 53. Ответственность военнослужащих

      1. За нарушения воинской дисциплины командир (начальник) применяет к военнослужащему следующие виды дисциплинарных взысканий:

      1) замечание;

      2) выговор;

      3) строгий выговор;

      4) предупреждение о неполном служебном соответствии;

      5) снижение в должности на одну ступень;

      6) снижение в воинском звании на одну ступень;

      7) увольнение с воинской службы по отрицательным мотивам.

      2. В отношении военнослужащих срочной службы и курсантов военных учебных заведений (военных факультетов), кроме указанных в пункте 1 настоящей статьи, также применяются следующие виды дисциплинарных взысканий:

      1) лишение очередного увольнения из расположения воинской части или с корабля на берег;

      2) лишение нагрудного знака отличия Вооруженных Сил, других войск и воинских формирований.

      3. В отношении офицеров по призыву снижение в воинском звании производится до воинского звания "младший сержант" ("старшина второй статьи"). При этом данный военнослужащий переводится в состав сержантов (старшин) и служит до истечения установленного срока срочной службы.

      4. Увольнение с воинской службы по отрицательным мотивам не применяется в отношении военнослужащих, проходящих воинскую службу по призыву.

      5. Привлечение военнослужащих к дисциплинарной ответственности производится в порядке, установленном общевоинскими уставами.

      Сноска. Статья 53 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 54. Ответственность военнослужащих за преступления, проступки и иные правонарушения

      Военнослужащие за преступления, проступки и иные правонарушения несут уголовную, административную, гражданско-правовую и дисциплинарную ответственность в соответствии с законами Республики Казахстан.

      Действия (бездействие) военнослужащих могут быть обжалованы вышестоящим должностным лицам и (или) в суд в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 54 с изменением, внесенным Законом РК от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 10. ПЕРЕХОДНЫЕ ПОЛОЖЕНИЯ

Статья 55. Переходные положения

      1. Настоящий Закон вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования, за исключением пунктов 2, 4 и 7 статьи 44 и статьи 45, которые вводятся в действие с 1 января 2013 года.

      2. Военнослужащим, которым присвоены воинские звания до введения в действие настоящего Закона, сроки выслуги в данных воинских званиях исчисляются в соответствии с законодательством, действовавшим до введения в действие настоящего Закона.

      Военнослужащим, а также гражданам, пребывающим в запасе или находящимся в отставке, имеющим воинские звания "старшина", "главный корабельный старшина", "прапорщик", "мичман", "старший прапорщик", "старший мичман", присвоенные им до введения в действие настоящего Закона, сохраняются данные воинские звания.

      3. Военнослужащие, которым настоящим Законом изменены предельные возрасты состояния на воинской службе, вправе уволиться или уйти в отставку по достижении следующих предельных возрастов:

      1) до подполковника (капитана второго ранга) включительно – сорока пяти лет;

      2) полковники (капитаны первого ранга) – пятидесяти трех лет;

      3) полковники (капитаны первого ранга), которым воинское звание было присвоено до 21 июля 2005 года, – пятидесяти лет;

      4) генерал-майоры (контр-адмиралы) и генерал-лейтенанты (вице-адмиралы), которым воинское звание было присвоено до введения в действие настоящего Закона, – пятидесяти восьми лет;

      5) генерал-майоры (контр-адмиралы) и генерал-лейтенанты (вице-адмиралы), которым воинское звание было присвоено до 21 июля 2005 года, – пятидесяти пяти лет;

      6) генерал-полковники (адмиралы), которым воинское звание было присвоено до введения в действие настоящего Закона, – шестидесяти лет.

      В случае если таким военнослужащим присвоены очередные воинские звания после введения в действие настоящего Закона, то предельные возрасты состояния на воинской службе устанавливаются в соответствии со статьей 25 настоящего Закона.

      3-1. Военнослужащие, проходящие воинскую службу в воинских званиях "старшина", "главный корабельный старшина", "прапорщик", "мичман", "старший прапорщик", "старший мичман", проходят воинскую службу в порядке, определяемом Правилами прохождения воинской службы. Для названной категории военнослужащих предельным возрастом нахождения на воинской службе является возраст, установленный подпунктом 2) пункта 1 статьи 25 настоящего Закона.

      3-2. Военнослужащие, которым воинское звание "подполковник" присвоено со дня введения в действие настоящего Закона и до 1 января 2018 года, вправе уволиться или уйти в отставку по достижении ими предельного возраста – сорока семи лет.

      4. Контракты о прохождении воинской службы, заключенные до введения в действие настоящего Закона, прекращают свое действие по истечении срока в соответствии с законодательством, действовавшим до введения в действие настоящего Закона.

      Действие контрактов о прохождении воинской службы, заключенных до введения в действие настоящего Закона на срок до достижения предельного возраста состояния на воинской службе, распространяется до достижения военнослужащими предельных возрастов, установленных пунктом 1 статьи 25 настоящего Закона.

      5. Жилищные выплаты производятся военнослужащим по контракту (за исключением военнослужащих Службы государственной охраны Республики Казахстан, курсантов и кадетов военных учебных заведений, военнообязанных, призванных на воинские сборы), нуждающимся в жилище, по их рапорту в соответствии с Правилами обеспечения служебным жилищем военнослужащих, исчисления размера, назначения, перерасчета, осуществления, прекращения, приостановления и возобновления жилищных выплат, утвержденными Правительством Республики Казахстан. Военнослужащим Службы государственной охраны Республики Казахстан (кроме военнослужащих срочной службы) жилищные выплаты производятся в соответствии с Правилами исчисления размера, назначения, перерасчета, осуществления, прекращения, приостановления и возобновления жилищных выплат сотрудникам специальных государственных органов Республики Казахстан, утвержденными Правительством Республики Казахстан.

      Примечание РЦПИ!
Пункт 6 предусмотрен в редакции Закона РК от 12.12.2017 № 114-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

      6. Военнослужащим, состоявшим на воинской службе десять лет и более в календарном исчислении на 1 января 2013 года, предоставляется служебное жилище из государственного жилищного фонда, которое они имеют право приватизировать (за исключением жилищ, расположенных в закрытых и обособленных военных городках, на пограничных заставах и в комендатурах) на условиях и в порядке, предусмотренном жилищным законодательством Республики Казахстан.

      6-1. На лиц, состоявших на воинской службе десять и более лет, но менее двадцати лет в календарном исчислении, и проживающих в служебном жилище, которое не подлежит приватизации, в том числе вследствие его нахождения на территории закрытых и обособленных военных городков, пограничных застав и иных закрытых объектов, и уволенных с воинской службы до 1 января 2018 года по достижении предельного возраста состояния на воинской службе, по состоянию здоровья или в связи с сокращением штатов, распространяется порядок обмена жилищами из государственного жилищного фонда, установленный статьей 96 Закона Республики Казахстан "О жилищных отношениях".

      7. Лица, состоявшие на воинской службе двадцать и более лет в календарном исчислении, не обеспеченные при увольнении служебным жилищем и ранее не реализовавшие право приватизации жилища, уволенные с воинской службы в период с 1 января 2013 года до 1 января 2018 года по достижении предельного возраста состояния на воинской службе, по состоянию здоровья или в связи с сокращением штатов, имеют право на получение денежной компенсации в соответствии с Правилами осуществления денежной компенсации.

      8. Военнослужащим по контракту, срок воинской службы которых на 1 января 2013 года составлял десять лет и более, при увольнении с воинской службы по достижении предельного возраста на воинской службе, по состоянию здоровья или в связи с сокращением штатов выходное пособие выплачивается в размере:

      имеющим выслугу от 10 до 15 календарных лет, – четырехмесячного денежного содержания;

      от 15 до 20 лет – пятимесячного денежного содержания;

      от 20 до 25 лет – шестимесячного денежного содержания;

      от 25 до 30 лет – семимесячного денежного содержания;

      свыше 30 лет – восьмимесячного денежного содержания.

      При повторном поступлении на воинскую службу по контракту размер выходного пособия определяется с учетом ранее выплаченного выходного пособия, за исключением случаев, когда данное выходное пособие ранее при увольнении не выплачивалось.

      Военнослужащим, награжденным в период прохождения воинской службы орденом (орденами), размер выходного пособия увеличивается на два оклада денежного содержания.

      9. Гражданам, впервые поступившим на воинскую службу по контракту на должности солдат (матросов), сержантов (старшин) до 1 января 2013 года, выплачивается единовременное денежное вознаграждение в зависимости от срока заключаемого контракта в следующих размерах:

      на 3 года – в размере 1 должностного оклада;

      на 5 лет – в размере 10 должностных окладов;

      на 10 лет – в размере 20 должностных окладов.

      Выплата указанных денежных вознаграждений производится не позднее трех месяцев со дня заключения контракта.

      Полученное единовременное денежное вознаграждение подлежит возврату:

      1) при увольнении с воинской службы до истечения срока контракта в случаях, предусмотренных подпунктами 11), 12) и 13) пункта 1 статьи 26 настоящего Закона;

      2) если в установленном законодательством Республики Казахстан порядке доказано, что ранение, контузия, травма, увечье или заболевание, несовместимые с дальнейшим прохождением воинской службы, наступили при совершении военнослужащим противоправных действий или по причине алкогольного, наркотического, токсического опьянения или причинения себе какого-либо телесного повреждения (членовредительства) или иного вреда своему здоровью с целью уклонения от воинской службы.

      Возврат выплаченного единовременного денежного вознаграждения производится в государственный орган, в котором военнослужащий проходил воинскую службу, в месячный срок со дня его увольнения с воинской службы.

      В случае гибели (смерти), получения ранения, контузии, травмы, увечья или заболевания, несовместимых с дальнейшим прохождением воинской службы, в период прохождения военнослужащим воинской службы возврат единовременного денежного вознаграждения не производится.

      10. Признать утратившими силу с момента введения в действие настоящего Закона:

      1) Закон Республики Казахстан от 20 января 1993 года "О статусе и социальной защите военнослужащих и членов их семей" (Ведомости Верховного Совета Республики Казахстан, 1993 г., № 2, ст. 32; № 18, ст. 429; 1995 г., № 20, ст. 120; № 22, ст. 133; Ведомости Парламента Республики Казахстан, 1997 г., № 7, ст. 79; 1999 г., № 8, ст. 247; № 23, ст. 920; 2001 г., № 20, ст. 257; 2003 г., № 15, ст. 135; 2004 г., № 23, ст. 142; 2007 г., № 9, ст. 67; № 10, ст. 69; № 20, ст. 152; 2009 г., № 2-3, ст. 8; 2011 г., № 1, ст. 7; № 16, ст. 129);

      2) Закон Республики Казахстан от 8 июля 2005 года "О воинской обязанности и воинской службе" (Ведомости Парламента Республики Казахстан, 2005 г., № 14, ст. 60; 2007 г., № 9, ст. 67; № 20, ст. 152; 2008 г., № 6-7, ст. 27; 2010 г., № 10, ст. 48; № 24, ст. 151; 2011 г., № 1, ст. 7; № 17, ст. 136; Закон Республики Казахстан от 9 ноября 2011 года "О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам совершенствования правоохранительной деятельности и дальнейшей гуманизации уголовного законодательства", опубликованный в газетах "Егемен Қазақстан" 15, 16 ноября 2011 г. и "Казахстанская правда" 15, 16 и 19 ноября 2011 г.).

      Сноска. Статья 55 с изменениями, внесенными законами РК от 23.04.2014 № 200-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 13.06.2017 № 69-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 12.12.2017 № 114-VI (вводится в действие с 01.01.2018).

     
      Президент
Республики Казахстан
Н. НАЗАРБАЕВ