Қазақстан Республикасында мүгедек адамдардың құқықтарын қамтамасыз ету және тұрмыс сапасын жақсарту жөніндегі 2025 жылға дейінгі ұлттық жоспарды бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 28 мамырдағы № 326 қаулысы

      Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

      1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасында мүгедек адамдардың құқықтарын қамтамасыз ету және тұрмыс сапасын жақсарту жөніндегі 2025 жылға дейінгі ұлттық жоспар (бұдан әрі - Ұлттық жоспар) бекітілсін.

      2. Ұлттық жоспарды орындауға жауапты орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдар:

      1) Ұлттық жоспарды іске асыру бойынша қажетті шаралар қабылдасын;

      2) жылына бір рет, есепті жылдан кейінгі айдың 20-күнінен кешіктірмей Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне Ұлттық жоспардың орындалу барысы туралы ақпарат берсін.

      3. Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі есепті жылдан кейінгі 15 ақпаннан кешіктірмей Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Кеңсесіне Ұлттық жоспар іс-шараларының іске асырылу барысы туралы жиынтық ақпарат берсін.

      4. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне жүктелсін.

      5. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
Премьер-Министрі
А. Мамин

  Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2019 жылғы 28 мамырдағы
№ 326 қаулысымен
бекітілген

Қазақстан Республикасында мүгедек адамдардың құқықтарын қамтамасыз ету және тұрмыс сапасын жақсарту жөніндегі 2025 жылға дейінгі ұлттық жоспар

1-бөлім. Кіріспе

      Мүгедек адамдарды әлеуметтік қорғау шараларының тиімді жүйесін құру мемлекеттің әлеуметтік саясатының басым бағыттарының бірі болып табылады.

      Қазақстан Республикасында мүгедек адамдардың құқықтарын қамтамасыз ету және тұрмыс сапасын жақсарту жөніндегі 2025 жылға дейінгі ұлттық жоспардың (бұдан әрі - Ұлттық жоспар) мақсаты Мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияны ратификациялауға байланысты Қазақстан Республикасы алған міндеттемелерді іске асыру және Қазақстанның 2030 жылға дейінгі әлеуметтік жаңғыруы шеңберінде барлық осал топтар үшін қолайлы орта құру арқылы инклюзивті қоғам қалыптастыру болып табылады.

      Мүгедектердің құқықтары туралы конвенция нормаларының ережелерін имплементациялауға жағдай жасауға бағытталған Қазақстан Республикасында мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету және өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі 2012 - 2018 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарын (бұдан әрі - Іс-шаралар жоспары) үш кезеңде іске асыру аяқталды. Іс-шаралар жоспарының негізгі мақсаттары мен міндеттері орындалды.

      Мүгедек адамдардың өзін-өзі көрсетуі және елдің қоғамдық-экономикалық өміріне толыққанды интеграциялануы үшін жағдай жасауда негізгі басымдықтарды және кешенді интеграцияланған тәсілді айқындау үшін осы Ұлттық жоспар әзірленді.

      Заманауи жаһандық парадигма денсаулықтың шектеулі мүмкіндіктерін дәстүрлі түсінуден тұрмыс сапасы аспектісінде жеке ерекшеліктер мен әмбебап құқықтардың анағұрлым күрделі синтезіне көшуге негізделеді.

      Ұлттық жоспар мүгедек адамдарды әлеуметтік қорғау жүйесінің әлемдік даму үрдістерін ескере отырып, халықаралық стандарттарды имплементациялауға бағытталған.

      Ұлттық жоспарда белгіленген мақсаттар мен міндеттерді осы Ұлттық жоспарға қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында мүгедек адамдардың құқықтарын қамтамасыз ету және тұрмыс сапасын жақсарту жөніндегі 2025 жылға дейінгі іс-шаралар жоспарына сәйкес іске асыру көзделеді.

2-бөлім. Ағымдағы жағдайды талдау

2.1-тарау. Мүгедектіктің профилактикасы

      Қазіргі уақытта Қазақстанда ерекше қажеттіліктері бар 680 мыңнан астам адам тұрады, оның 61,5 %-ы еңбекке жарамды жаста, 25,7 %-ы зейнеткерлік жастағы адамдар, 12,8 %-ы 18 жасқа толмаған балалар.

      Ерекше қажеттіліктері бар адамдардың үлес салмағы салыстырмалы түрде тұрақты және соңғы үш жыл ішінде бүкіл халықтың 3,7 %-ын құрайды.

      Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша адам денсаулығының небәрі 10 %-ы денсаулық сақтау жүйесіне және 50 %-ы адамның қоршаған ортасының, таңдау құқығының, тұрмыс сапасының және денсаулықты нығайту мүмкіндіктеріне қолжетімділігінің әсерімен қалыптасатын өмір салтына тәуелді. Профилактика мүгедектіктің негізгі себебі болып табылатын инфекциялық емес аурулармен күресу үшін құны бойынша ең тиімді ұзақ мерзімді стратегияны ұсынады.

      Елдің орнықты әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз ету үшін халық денсаулығын нығайту Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2016 - 2019 жылдарға арналған "Денсаулық" мемлекеттік бағдарламасының мақсаты болып табылады.

      Аурулардың профилактикасына және оларды басқаруға интеграцияланған тәсіл негізінде қоғамның денсаулығын қорғау жөніндегі жаңа саясат енгізілуде, сондай-ақ тиімділікке, қаржылық орнықтылыққа және әлеуметтік-экономикалық өсуді қолдауға бағдарланған ұлттық денсаулық сақтау жүйесін жаңғырту жүргізілуде, бұл өз кезегінде мүгедектік көрсеткіштерінде де көрініс табады.

      Азаматтардың денсаулығын сақтау және мүгедектіктің профилактикасы бойынша шаралардың бірі скринингтік бағдарламаларды енгізу және жетілдіру болды. Көптеген елдерде скринингтік технологиялар сырқаттанушылық пен өлім-жітімді төмендету мақсатында аурулар мен аурулар тәуекелі факторларын анықтауға бағытталған денсаулық сақтаудың негізгі элементтері болып табылады.

      Республикада 2008 жылдан бастап қан айналымы жүйесінің аурулары; сүт безінің ісікалды жай-күйі және сүт безінің обыры; жатыр мойнының ісікалды процестері және жатыр мойны обыры аурулары ерте анықтау үшін нысаналы топ болып табылады.

      Скринингтерді іске асыру уақытында Қазақстанда ересек тұрғындарға 60 млн. астам скринингтік тексеру жүргізілді. 2,5 млн. астам ауруға шалдығу жағдайы анықталды (жүргізілген скринингтік зерттеулердің жалпы санының 4,2 %-ы), оның ішінде 1,5 млн. жағдай - қан айналымы жүйесінің аурулары, 245,8 мың жағдай - жатыр мойны обыры, 607,8 мың жағдай - сүт безі обыры, 62,2 мың жағдай - қант диабеті, 33,4 мың жағдай - глаукома және 11,5 мың жағдай - колоректалды обыр.

      2011 жылдан бастап қант диабетін, глаукоманы, ісікалды патологияны, тоқ және тік ішек обырын (колоректалды обыр) анықтау тұрғысынан нысаналы топтар енгізілді.

      Скринингтің жас топтары кеңейтілді және тексеру мерзімділігі айқындылығы:

      1) артериялық гипертония, жүректің ишемиялық ауруы және қант диабеті скринингін - 40-тан 70 жасқа дейінгі пациенттер екі жылда бір рет дүркінділікпен;

      2) жатыр мойны обырының скринингін - 30-70 жастағы әйелдер төрт жылда бір рет дүркінділікпен;

      3) сүт безі обырының скринингін - 40-тан 70 жасқа дейінгі әйелдер екі жылда бір рет дүркінділікпен өтеді.

      Скринингтік бағдарламалардың іске асырылуын тоғыз жылдық кезеңде талдау мынадай заңдылықтарды анықтауға мүмкіндік берді. Скринингке жататын адамдардың басым бөлігі халықты тексеріп-қараудан өтеді.

      Босануға дейінгі диагностиканы жетілдіру, балалардағы туа біткен және тұқым қуалайтын аурулардың профилактикасы, балалардың ауруға шалдығуы мен мүгедектігін төмендету мақсатында Қазақстан Республикасында жаңа туған балалар мен сәбилердің пренатальды, неонатальды және аудиологиялық скринингі, сәбилердің психофизикалық даму скринингі, шала туған нәрестелердің офтальмологиялық скринингі жүргізіледі.

      Мүгедек адамдардың ерекше қажеттіліктерін ескере отырып, медициналық ұйымдарды жабдықтармен және қосалқы құралдармен жарақтандыру жүргізілуде.

      Медициналық-санитариялық алғашқы көмектің (бұдан әрі - МСАК) профилактикалық бағытын күшейту мақсатында мынадай іс-шаралар жүргізілді:

      1) мамандандырылған қызметтерді интеграциялау шеңберінде емханаларда туберкулезге қарсы, онкология, маммология кабинеттері қосымша ашылды, психикалық денсаулық кабинеттері ашылды;

      2) әлеуметтік қызметкерлер институты құрылды (2014 жылы - 10 мың халыққа 1,2 адам, 2017 жылы - 10 мың халыққа 7,4 адам);

      3) жалпы практика дәрігерлерінің саны 2014 жылғы 3 101 адамнан 2017 жылы 5 382-ге дейін, яғни 70 %-дан артық көбейді;

      4) 2014 жылдан бастап жан басына шаққандағы кешенді норматив енгізілді, ол 2017 жылы 683 теңгені құрап, 2014 жылмен салыстырғанда 29,3 %-ға өсті. Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін қаржыландырудың жалпы көлемінде медициналық-санитариялық алғашқы көмекті қаржыландыру 2014 жылғы 33 %-дан 2017 жылы 37 %-ға дейін ұлғайды. 1 тұрғынға шаққандағы тариф ұлғайып, өңірлер арасында МСАК-ты қаржыландыру деңгейі (169-дан 683 теңгеге дейін) теңестірілді.

      Мүгедектіктің профилактикасы бойынша мемлекет жүргізіп жатқан шараларға және халық денсаулығы көрсеткіштерінің оң серпініне қарамастан, қазақстандықтардың күтілетін өмір сүру ұзақтығы Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (бұдан әрі - ЭЫДҰ) мүше елдерге қарағанда 10 жылға аз.

      Жыл сайын 50 мыңнан астам адам алғаш рет мүгедек деп танылады, соңғы 3 жылда алғашқы мүгедектік көрсеткіші орнықсыз, 2015 жылы - 28,5, 2016 жылы - 29,4, 2017 жылы - 28,9, ал 2018 жылдың қорытындысы бойынша өсіп, 10 мың тұрғынға шаққанда 29,2 жағдайды құрады.

      Балалар мүгедектігі проблемасы ерекше назар аударуды талап етеді, оның өсу үрдісі бар. Мәселен, 2008 жылы 18 жасқа дейінгі мүгедек балалардың үлесі мүгедектердің жалпы саны құрылымында 9,2 %-ды құраған болса, 2018 жылы 12,8 %-ға дейін немесе 3,6 пайыздық тармаққа өскен.

      Алғашқы мүгедектік көрсеткіштерінің, оның ішінде балалар арасында өсу үрдісі денсаулық сақтауды дамытудың профилактикалық бағыты, ұлттық денсаулықты нығайту, медициналық қызметтердің қолжетімділігі мен сапасын арттыру бойынша шараларды одан әрі күшейту қажеттігін талап етеді.

      Жалпы өлім-жітім мен мүгедектіктің құрылымында қан айналым жүйесінің аурулары (22,3 %) басты себеп болып қалуда, анағұрлым жиілері - жүректің ишемиялық ауруы, ми қан тамырларының зақымдануы, олардан жыл сайын 30 мыңға жуық адам қайтыс болады. Қан айналымы жүйесі ауруларымен алғаш сырқаттану көрсеткіші шамамен 16,4 %-ға (2015 жылы - 2429,7) өскен. Ересек халық арасында алғашқы мүгедектік құрылымында қан айналымы жүйесінің аурулары 26,9 %-ды құрайды.

      Екінші себеп қатерлі ісіктерден болатын өлім мен мүгедектік болып табылады (12,1 %), олардан жыл сайын 17 мыңға жуық адам қайтыс болады, оның ішінде 16,9 %-ы өкпе обырынан қайтыс болады.

      2018 жылдың қорытындысы бойынша қатерлі ісіктермен сырқаттанушылық көрсеткіші 18 %-ға артты (2015 жылы - 207,7, 2017 жылы - 253,4). Ересек халық арасындағы алғашқы мүгедектік құрылымында қатерлі ісіктер 21,4 %-ды құрайды.

      Үшінші орында - жазатайым оқиғалардан, жарақаттардан және уланудан болатын өлім (11,3 %), олардан жыл сайын 16 мыңға жуық адам қайтыс болады (2015 жылы - 100 мың тұрғынға 82,5, 2017 жылы - 100 мың тұрғынға 69,38). Барлық жердегі жарақаттар салдарынан алғашқы мүгедектік төмендеу үрдісіне ие және мүгедектіктің жалпы санының 10,6 %-ын құрайды.

      Қазақстанда денсаулық сақтау ұйымдарының барлық деңгейінде медициналық қызметтердің сапасын арттыруға бағытталған профилактика жұмысының, сектораралық өзара іс-қимылдың пәрменін арттыру мәселелері бастапқы кезеңде тұр.

      МСАК-тың басым дамуы бүкіл жүйенің басты үйлестірушісі болуға тиіс, ал біздің жүйеде қолданыстағы негізгі құрылым стационарлық сектор болып қала береді.

      ЭЫДҰ елдерінде дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді қаржыландырудың жалпы көлемінің орта есеппен 80 %-ы пациенттерді амбулаториялық деңгейде дәрілік заттармен қамтамасыз етуге бағытталады, ал Қазақстанда бұл көрсеткіш қаржыландырудың жалпы көлемінің шамамен 50%-ын құрайды.

2-тарау. Әлеуметтік оңалту

      Мүгедек адамдардың әлеуметтену деңгейін арттыру мақсатында техникалық көмекші (орнын толтырушы) құралдармен (протездік-ортопедиялық көмек, сурдо-, тифлоқұралдар, санаторий-курорттық емдеу, міндетті гигиеналық құралдар, жеке көмекші мен ымдау тілі маманы көрсететін қызметтер) қамтамасыз етіледі.

      Жыл сайын 200 мыңнан астам мүгедек адам оңалтудың техникалық құралдарымен (бұдан әрі - ОТҚ) және көрсетілетін қызметтермен қамтамасыз етіледі. ОТҚ-мен қамтамасыз ету үлесі 2018 жылы жалпы мұқтаждардың санының 57,8 %-ын құрады (2013 жылы - 88 %, 2015 жылы - 67 %, 2016 жылы - 67 %, 2017 жылы - 67,5 %).

      Соңғы 3 жылда ОТҚ тізбесі мүгедек адамдардың қажеттіліктерін ескере отырып, қазіргі заманғы сурдотехникалық және тифлотехникалық құралдарды қоса алғанда, атаулардың 32-ден 55 түріне дейін (1,7 есе) кеңейтілді.

      Шалғай ауылдарда тұратын 14 мыңнан астам мүгедек адамға ОТҚ-ны үйіне жеткізу жүзеге асырылды.

      Қамауда отырған және түзеу мекемелерінде жазасын өтеп жүрген мүгедек адамдарға техникалық құралдар мен арнайы жүріп-тұру құралдары Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы № 1088 бұйрығымен бекітілген Мүгедектігі бар және мекемелерде жазасын өтеп жүрген және күзетпен қамауда отырған сотталғандарға техникалық көмекші (компенсаторлық) құралдар мен арнайы жүріп-тұру құралдарын ұсыну қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      2015 жылдан бастап кохлеарлық импланттарға (бұдан әрі - КИ) сөйлеу процессорларын ауыстыру және теңшеу жүргізілуде, бұл көрсетілетін қызметті 2016 жылдан бастап 2018 жылды қоса алғанда 613 адам алды.

      КИ бар балаларды әлеуметтендірудің негізгі нәтижесі 153 баланы мектептерде жалпы білім беру процесіне қосу, 171 баланы арнайы білім беру ұйымдарына жіберу және 34 баланы үйде оқыту болды.

      Бұдан басқа, кохлеарлық импланттары бар балаларды ерте кезден тиімді оңалтуды дамыту қамтамасыз етілді. 2014 жылдан бастап 2018 жылға дейінгі кезеңде еліміздің әрбір өңірінен 990 бала күндізгі және тәулік бойы бақылау жағдайында есту-сөйлеуін бейімдеуден өтті, бұл ретте, егер бұрын оңалту бір жылда бар болғаны 15 күн жүргізілсе, ал 2018 жылдан бері оңалту жылына 40 күн, яғни тоқсан сайын 10 күннен жүзеге асырылады.

      Есту қабілеті бұзылған адамдарға 2017 жылдан бері ымдау тілі маманының қызмет көрсету уақыты 2 есеге (30 сағаттан 60 сағатқа дейін) ұлғайтылды.

      Стандарттар жетілдірілді және өндірістің жаңа технологиялары, протездік-ортопедиялық құралдар мен көрсетілетін қызметтердің жаңа модельдері енгізілді:

      1) есту аппараттарына арналған силиконнан жасалатын жеке құлақ жапсырмалары өндірісі;

      2) протездер өндірісінде, ортопедияда 3-D модельдеуді қолдану өндірісте іске қосылды;

      3) ең жаңа технологиялар бойынша протездер әзірленіп, өндіріске енгізілді.

      Протездік-ортопедиялық бұйымдардың 90-ға жуық атауы дайындалады.

      2015 жылы "Республикалық протездік-ортопедиялық орталық" акционерлік қоғамы мен "Травматология және ортопедия ғылыми-зерттеу институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорыны мүгедек адамдарды аяқ-қол ампутациясынан кейін бірнеше күннен соң протездеу бойынша пилоттық жоба жүргізді.

      Пилоттық жоба ампутация операциясы жүргізілген сәттен бастап протездеу кезеңі 76-дан 44 күнге дейін қысқаратынын көрсетті.

      2018 жылы протездік-ортопедиялық бұйымдар мен ілеспе оңалту, оның ішінде протезде өздігінен жүріп-тұру дағдыларына үйрету бойынша көрсетілетін қызметтерді 24 700 мүгедек алды.

      Көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын арттыру мақсатында 2018 жылы азаматтың жеке қатысуынсыз медициналық деректер негізінде "Мүгедектікті, еңбек ету қабілетінен айырылу дәрежесін белгілеу және қажетті әлеуметтік қорғау шараларын айқындау" мемлекеттік қызметін автоматтандырылған режимде көрсету бойынша пилоттық жоба сынақтан өткізілді. 2018 жыл бойы 495 адам сырттай куәландырылды.

3-тарау. Әлеуметтік маңызы бар объектілердің қолжетімділігін қамтамасыз ету

      Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті - Елбасының 2014 жылғы 17 қаңтардағы "Қазақстан жолы-2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ" атты Жолдауын іске асыру мақсатында Қазақстанның мүгедек азаматтарына кедергісіз орта құру үшін шаралар қабылданды.

      Мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияның нормаларын іске асыру мақсатында 24 заңнамалық актіге, оның ішінде 3 Кодекске әлеуметтік және көліктік инфрақұрылымның қолжетімділігін қамтамасыз ету, әлеуметтік саладағы (денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қорғау) көрсетілетін қызметтерді жетілдіру бойынша түзетулер енгізілді.

      Бүгінгі таңда мемлекеттік органдардың ресми интернет-ресурстарында көзі нашар көретін адамдарға арналған нұсқалар бар.

      Жергілікті билік органдарының қызметін реттеу және жауапкершілігін арттыру мақсатында мүгедек адамдардың мұқтаждығына бейімдеуге жататын нақты ғимараттар мен объектілердің тізбесін қамтитын мүгедек адамдар үшін кедергісіз орта құру жөніндегі өңірлік жоспарлар бекітіледі.

      Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты қорғау министрлігі (бұдан әрі - Министрлік) 2015 жылы "Қолжетімді орта" интерактивті қолжетімділік картасы" порталын (бұдан әрі - Портал) әзірледі.

      Портал Министрліктің сайтында (friendlybuilding.kz) орналасқан және онлайн-режимде елдің паспортталған және бейімделген объектілері бойынша ақпаратты енгізуге, объектінің бейімделу дәрежесін көруге және әрбір объектіге жүргізілген бейімдеу сапасын онлайн-режимде бағалауға мүмкіндік береді.

      Барлық тіркелген пайдаланушыларға әрбір объектіге жүргізілетін бейімделу сапасын бағалау және фотосуреттермен қоса пікір орналастыру мүмкіндігі берілген.

      Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының 2013 жылғы 5 ақпандағы № 64-од бұйрығымен бекітілген ҚР СТ 1525-2013 Қазақстан Республикасының Ұлттық стандарты (бұдан әрі - ұлттық стандарт) мүгедек адамдарға жағдай жасау жөніндегі талаптарды қамтиды.

      Бүгінгі таңда ел бойынша 247 теміржол вокзалы жұмыс істейді, олардың ішінде 91 вокзал немесе тек 37 %-ы ұлттық стандарт талаптарына сәйкес келтірілген:

      1) 91 вокзалда мүгедектерге арналған билет кассалары қайта жабдықталды;

      2) 210 вокзалда жүріп-тұру қиын жерлерде пандустар салынған;

      3) 34 вокзалда арнайы дәретханалар жабдықталған;

      4) 38 вокзалда нашар көретіндерге ыңғайлы болу үшін баспалдақтардың жоғары және төменгі сатылары сары түске боялған;

      5) 58 вокзалда күту залдарында мүгедектер үшін орындар бөлініп, олар пиктограммалармен белгіленген.

      Теміржол вокзалдарының қызметкерлері мен поездардың жолсеріктері поезда мүгедек жолаушыларды отырғызу/түсіру бойынша қызметтер көрсетеді.

      2014 - 2018 жылдар кезеңінде мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдар орналасқан жерлерде 17 270 бірлік жол белгілері мен көрсеткіштер орнатылды, 465 жаяу жүргіншілер жолы дыбыстық құрылғыларымен жабдықталды, 15 "Инватакси" қызметі құрылды, оларда 35 мың адамды қамтитын 280 мамандандырылған машина бар.

      Республика бойынша 36 автовокзал бар, оның ішінде 27 бірлік немесе 75 %-ы ұлттық стандартқа сәйкес келеді.

      Республика бойынша автостанциялардың саны 105 бірлікті құрайды, оның 63,8 %-ы (67 бірлік) Қазақстан Республикасының Ұлттық стандартының талаптарына сәйкес келтірілген.

      Республика бойынша 18 әуежай жұмыс істейді, олар мүгедек адамдардың мұқтаждықтары үшін толық бейімделген.

      "Қазақстан Республикасының әуежайларында жолаушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 189 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының әуежайларында жолаушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыру қағидаларында 2016 жылдан бастап автотұрақтарға, тұрақтарға, аялдамаларға, вокзал жанындағы алаңдағы кездесу орындарына, тұрмыстық көрсетілетін қызметтерге және сервистік қызмет көрсетуге талаптар қоятын PRM (Persons with Reduced Mobility) қызмет көрсету сапасының халықаралық стандартының болуы; жолаушылар авиатасымалдарына қызмет көрсетудің жылдамдығы мен жайлылығы, ақпараттық қызмет көрсету және персоналды даярлау бойынша талаптар көзделген.

      6 әуежайда (Алматы, Нұр-Сұлтан, Ақтау, Ақтөбе, Қарағанды, Көкшетау) арнайы лифтілер, эскалаторлар, үй-жайлар, мемлекеттік және орыс тілдеріндегі ақпараттық көрсеткіштер, жарық таблолары мен маңдайшалар, медицина қызметкерін шақыру батырмасымен жабдықталған дәретхана бөлмелері бар.

      9 әуежайда (Нұр-Сұлтан, Алматы, Ақтау, Ақтөбе, Қарағанды, Көкшетау, Шымкент, Өскемен, Жезқазған) кіру және шығу жолдарында пандустар орнатылған, мүгедектерге арналған арбаларды ұсыну көзделген, дәретхана бөлмелерінде арнайы тұтқалар орнатылған.

4-тарау. Білім берудің қолжетімділігі

      Қазақстанда мүгедек адамдардың басқа адамдармен тең дәрежеде білім алуға құқығы танылады.

      "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мемлекет мүгедек балалардың және бала кезінен мүгедек адамдардың білім алуы кезеңінде оларды күтіп-бағуға арналған шығыстарды толық немесе ішінара өтейді.

      Мәселен, көру және есту қабілеті бойынша мүгедек балалардың жоғарылатылған мемлекеттік стипендия алуға құқығы бар, сондай-ақ білім беру ұйымдарына оқуға түскен кезде бірінші, екінші топтағы мүгедек адамдар, бала кезінен мүгедек адамдар үшін бір пайыз қабылдау квотасы көзделеді.

      Мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияны ратификациялағаннан кейін көрсетілген Заңға мынадай:

      мүгедек балалардың құқықтарына құрметпен қарау туралы;

      білім беру ұйымдарында ақпараттық ресурстарды, оның ішінде мүгедектерге, мүмкіндіктері шектеулі балаларға қолжетімді нысанда тегін пайдалану, оқулықтармен, оқу-әдістемелік кешендермен және оқу-әдістемелік құралдармен қамтамасыз ету, оның ішінде мүгедектерге, мүмкіндіктері шектеулі балаларға дайындау туралы;

      ата-анасының біреуі немесе екеуі де мүгедек болып табылатын адамдарды мемлекеттік білім беру ұйымдарына және мемлекеттік медициналық ұйымдарға жұмысқа бірінші кезекте бөлу құқығы туралы нормалармен толықтырылды.

      Сонымен қатар, мүгедек балалардың ата-анасы баланың оқу орнын - әдеттегі немесе арнайы білім беру ұйымында - мамандардың ұсынымдарын ескере отырып таңдауға құқылы.

      Көзі көрмейтін балалар үшін 2017 жылдан бастап Брайль жүйесі бойынша және ірілендірілген қаріппен, сондай-ақ зияткерлік бұзушылықтары бар балаларға арналған оқулықтарды әзірлеу басталды (жыл сайын 140 млн. теңгеден астам қаражат бөлінеді). 0-1, 5 және 7-сыныптарға арналған оқулықтар әзірленді, ал 2020 жылға дейін 11-сыныпты қоса алғанда, барлық оқулықтарды әзірлеу жоспарлануда.

      Бүгінгі күні білім беру саласында ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар 153 230 бала (54 311 мектепке дейінгі және 98 919 мектеп жасындағы) анықталып тексерілді, оның ішінде 47 мыңға жуығы мүгедек балалар.

      Мәселен, мектепке дейінгі ұйымдарда ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар 42 мыңнан астам бала тәрбиеленуде, оның ішінде 15 мыңнан астамы инклюзивті білім алуда. Орта білім беру ұйымдарында ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар 91,5 мыңнан астам бала білім алуда, оның ішінде 46 мыңға жуық бала инклюзивті білім алуда. 2020 жылы балабақшалардың 30 %-ы мен мектептердің 70 %-ында инклюзивті білім беру үшін жағдай жасалатын болады.

      Бүгінгі күні жалпы білім беретін мектептердің 60 %-ында (7014 мектептің 4207-і), балабақшалардың 20 %-ында (6115 балабақшаның 1232-і) ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеу үшін жағдай жасалған.

      Техникалық және кәсіптік білім беру саласында колледждердің 30 %-ында (821 колледждің 247-сі) ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар 2928 баланы оқыту үшін жағдай жасалған, оның ішінде бала кезінен мүгедектер - 2 192, 1 және 2-топтағы мүгедек адамдар - 736. 71 сурдоаудармашы, 37 тифлоқұрал енгізілді, 44 арнайы жұмыс оқу жоспары әзірленді, олар бойынша кадрлар даярлау жүріп жатыр.

      Бүгінгі таңда ЖОО-ларда ерекше мүмкіндіктері бар студенттердің саны 1609 адамды, оның ішінде І дәрежедегі мүгедек студенттердің саны - 85 адамды құрайды.

      358 адам - II дәрежедегі мүгедек, 1151 адам - III дәрежедегі мүгедек, 15 адам - бала кезінен мүгедек.

      119 ЖОО-ның 70-і (58,8 %) ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар студенттерді оқыту үшін жағдай жасаған.

      Сонымен қатар, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және жоғары білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға түсу кезінде 2012 жылдан бастап мүгедектер үшін белгіленген квота мөлшері 1%-ды құрайды.

      2018 жылы конкурс нәтижесі бойынша 432 мүгедек балаға білім гранты, оның ішінде білім беру ұйымдарына оқуға түсу кезіндегі қабылдау квотасы шеңберінде - 312 грант берілді.

5-тарау. Жұмыспен қамтамасыз ету

      Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті - Елбасының 2012 жылғы 14 желтоқсандағы "Қазақстан-2050" Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты" атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру үшін жұмыс берушілердің халықтың әлеуметтік осал топтарын жұмысқа белсенді түрде тарта отырып, оларды жалақымен қамтамасыз ететіні атап өтілді.

      2019 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша еңбекке жарамды жастағы 411 мың мүгедек адамның 27 %-ынан астамы (111,5 мың адам) жұмыс істейді.

      Мүгедектік топтары бойынша еңбекке жарамды жастағы мүгедек адамдардың құрылымындағы қомақты үлес екінші топтағы мүгедек адамдарға (46 % немесе 191,9 мың адам) және үшінші топтағы мүгедек адамдарға тиесілі (45 % немесе 186,4 мың адам), бірінші топтағы мүгедек адамдардың үлесі болмашы (9 % немесе 39,7 мың адам).

      Мүгедек адамдарды жұмыспен қамтуды кеңейту мақсатында жұмысқа орналастыру квотасы қайта қаралды. Егер бұрын ол барлығы үшін үш пайызды құраса, бүгінгі күні ауыр жұмыстардағы, еңбек жағдайлары зиянды, қауіпті жұмыстардағы жұмыс орындарын есепке алмағанда, жұмыскерлердің санына байланысты 2-ден 4 пайызға дейін сараланған тәсілмен жүзеге асырылуда.

      Квота шеңберінде 7,4 мың мүгедек адам жұмысқа орналастырылды. Квота бойынша жұмысқа орналастырылған мүгедек адамдардың ең көп саны білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік көрсетілетін қызметтер, сауда, ауыл шаруашылығы және көлік салаларында жұмыс істейді.

      Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017 - 2021 жылдарға арналған "Еңбек" мемлекеттік бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) шеңберінде мүгедек адамдар халықтың басқа да осал топтарымен қатар халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына басым тәртіппен қатысуға құқылы.

      Бағдарламаға өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, жұмыссыздар және біліктілігі жоқ, оның ішінде мүгедек адамдар қатыса алады.

      2019 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Бағдарламаға қатысушылар құрамына 18,9 мың мүгедек адам қосылған, бұл Бағдарламаға қатысушылардың жалпы санының 2,8 %-ын құрайды, оның ішінде 16,6 мың адам жұмысқа орналастырылды.

      Мүгедек адамдарды жұмысқа орналастыру бойынша жұмыс берушілерді ынталандыру мақсатында 2018 жылдан бастап мүгедек адамдарды жұмысқа орналастыру үшін арнайы жұмыс орнын жабдықтауға байланысты жұмыс берушілердің шығындарын субсидиялау енгізілді.

      2019 жылғы 1 қаңтардан бастап "Мемлекеттік сатып алу туралы" Қазақстан Республикасының Заңына мүгедектердің қоғамдық бірлестіктері мен олар құрған ұйымдардың мемлекеттік сатып алуға қатысу рәсімдерін автоматтандыру бөлігінде түзетулер күшіне енді. Бұл шара мүгедектер қоғамдық бірлестіктерінің және олар құрған ұйымдардың тауарларды жеткізу, жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету кезінде бәсекеге қабілеттілігін арттыруды көздейді.

6-тарау. Әлеуметтік қызметтерді жетілдіру

      Мемлекет кепілдік беретін арнаулы әлеуметтік қызметтер азаматтарға тегін, ал арнаулы әлеуметтік қызметтердің кепілдік берілген қосымша көлемі төлем шартымен көрсетіледі. Бұл ретте стационар, жартылай стационар (күндізгі бөлімшелер), үйде күтім жасау, уақытша болу жағдайында әлеуметтік қызмет көрсету нысанын таңдау мүмкіндігі жасалған.

      Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесінің желісі арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін 893 субъектіден тұрады.

      Әлеуметтік қызмет көрсетудің басты қағидаттарының бірін сақтау - адамды отбасында қалдыру мақсатында мүгедек балаларға арналған күндізгі бөлімшелер желісін үкіметтік емес ұйымдарға (бұдан әрі - ҮЕҰ) аутсорсинг арқылы беру жолымен оны кеңейту; стационарлық үлгідегі медициналық-әлеуметтік мекемелерді әлеуметтік қызмет көрсету орталықтары етіп қайта құру бойынша жұмыс жолға қойылған.

      2015 - 2018 жылдар кезеңінде:

      қызмет алушылар саны 24,5 %-ға өсті (121 мың адам), оның ішінде қызмет көрсетудің ең көп саны үйде күтім көрсету жағдайында - 46,1 %, стационарлық ұйымдарда - 19,9 %;

      арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдардың саны 893 бірлікке дейін ұлғайды (2015 жылы - 797), олардың ішінде үйде қызмет көрсететін ұйымдар басым позицияларды ұстап отыр - 53 %, стационарлық үлгідегі ұйымдарда - 12,4 % және үкіметтік емес сектор ұйымдарында өсу серпіні байқалып отыр - 19,1 %.

      Жұмыс істеп тұрған интернат ұйымдарының желісін деинституцияландыру, көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру және азаматтардың социумға әлеуметтік бейімдеу мақсатында сыйымдылығы аз үйлерді дамыту басталды. Сыйымдылығы аз үйлер 8 өңірде: Ақтөбе, Алматы, Атырау, Қызылорда, Маңғыстау, Түркістан облыстарында, Шымкент және Нұр-Сұлтан қалаларында жоқ.

      Арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтер жүйесінде кемсітушілік дефиницияларға жол бермеу мақсатында 2016 жылдан бастап медициналық-әлеуметтік мекемелер әлеуметтік қызмет көрсету орталықтары болып қайта құрылды.

      Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде үкіметтік емес сектордың арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету нарығына қатысуы 2009 жылы 4 ҮЕҰ-дан 2018 жылы 177-ге дейін ұлғайды.

      Өмірде қиын жағдайдан шығу үшін жасалған жағдайлар 748 мүгедек баланы балалар интернат үйлерінен отбасына қайтаруға; мүгедек бала тәрбиелеп отырған 867 ата-ананы жұмысқа орналастыруға мүмкіндік берді.

      Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесінде 30 мыңнан астам қызметкер, оның ішінде 10 мыңнан астам әлеуметтік қызметкер еңбек етеді, олардың басым бөлігі - 79,8 %-ы үйде қызмет көрсету жүйесіне тиесілі.

      Әлеуметтік қызметкерлер денсаулық сақтау, білім беру жүйесінде, ішкі істер пенитенциарлық жүйесінде, жастар мекемелерінде, демалыс мекемелерінде және басқа да салаларда жұмыс істейді.

      Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы әлеуметтік қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптары бекітілген, оларда білім деңгейін ескере отырып, орындалатын жұмыстар үшін білімнің, машықтар мен дағдылардың қажетті көлемі айқындалған.

      2016 жылдан бастап азаматтық қызметшілерге еңбекақы төлеудің жаңа жүйесі енгізілді, оның шеңберінде әлеуметтік қызметкерлердің жалақысы орта есеппен 35 %-ға арттырылды.

      Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін одан әрі жаңғырту әрбір жүгінген адамның қажеттіліктерін ескере отырып, әлеуметтік қызмет көрсетудің барлық деңгейлерінде - стационарда, жартылай стационарда, уақытша болу ұйымдарында, үйдегі күтімде әлеуметтік жұмыстың жаңа сапасын болжайды.

7-тарау. Қоғамдық сананы жаңғырту

      Мүгедектікке қатысты қоғамды толғандыратын аса маңызды мәселелерді анықтау және міндеттер саласын түсіну үшін тұрақты негізде бірқатар әлеуметтік сауалнамалар жүргізіледі.

      Қоғамдық пікірді зерттеу - мүгедек адамдардың тұрмыс сапасын жақсарту және құқықтарын қорғау бағдарламасы шеңберіндегі іс-шараларды жоспарлаудың маңызды факторларының бірі.

      Қоғамдық пікірді сұрау нәтижелері мүгедек адамдардың қоғамның толыққанды мүшесі ретіндегі бейнесін қалыптастыруға бағытталған ағартушылық қызмет іс-шараларын түзетуге және толықтыруға мүмкіндік береді.

      Қазіргі уақытта елде бұқаралық ақпарат өкілдерін (бұдан әрі - БАҚ) және басқа да заманауи ақпарат құралдарын тарта отырып, мүгедек адамдардың тұрмыс сапасы мәселелерін жариялауға бағытталған кең ауқымды ағартушылық қызмет жүргізілуде.

      Соңғы үш жылда ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу үшін 100-ден астам республикалық және өңірлік БАҚ тартылды, олардың беттерінде мүгедектердің құқықтарын сақтау мәселелері және мүгедек адамдардың жетістіктері бойынша 24 мыңнан астам электрондық және баспа материалдары жарияланды.

      "Хабар" республикалық арнасында "Сильные духом" тележобасы іске асырылды, ондағы сюжеттердің кейіпкерлері беделді әрі айналасындағылардың құрметіне ие, өзінің достары мен жақындарына тірек болған мүгедек адамдар.

      Мүгедектік мәселелері бойынша қоғамды ағартудағы маңызды рөл ҮЕҰ-ға тиесілі, мүгедек адамдардың еңбегін көтермелеу үшін бірқатар сыйлықтар мен номинациялар белгіленген, бұдан басқа Қазақстан Республикасының аумағында қайырымдылық және әлеуметтік қызметті, оның ішінде мүгедек адамдарды қолдау үшін жүзеге асыратын коммерциялық ұйымдар мен жеке тұлғалар үшін номинациялар белгіленген.

      Алайда, мүгедектік, мүгедек адамдардың тұрмыс сапасы және олардың құқықтарын қорғау мәселелерінде қоғамды ағартудың төмен деңгейін атап өту қажет. Жергілікті деңгейде жұмыс берушілер арасында мүгедек адамдарды кемсітуді жою бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмысы жеткіліксіз жүргізілуде.

      Бағдарламаларды, телебағдарламаларды, тәрбиелік-таныстыру сипатындағы бұқаралық іс-шараларды ілгерілетуді және санын көбейтуді жалғастыру қажет.

      Лезде таралатын ақпарат пен жаңа технологиялар ғасырында осы шара Қазақстан халқының қамтылуын және осы мәселе бойынша оның ағартылуын арттыруға көмектеседі. БАҚ және ақпаратты таратудың басқа да заманауи құралдарының көмегімен мүгедек адамдардың қоғам өмірінің түрлі салаларына қосқан үлесі мен әлеуетін насихаттау қажет, бұл да мүгедек адамның жағымды бейнесін қалыптастыруға әсер етеді.

3-бөлім. Стратегиялық пайым: мақсаттар, міндеттер, табыстың сыни факторлары, нәтижелерді бағалау индикаторлары

      Ұлттық жоспардың мақсаты - мүгедек адамдардың тұрмысын жақсарту жолында жұмылдырылған барлық тараптардың үйлестірілген іс-қимылдарының стратегиясын, құрамын және жүйелігін тұжырымдау.

      Мыналар:

      1) мүгедектіктің профилактикасы және алдын алу;

      2) әлеуметтік оңалту және абилитация;

      3) кешенді қолжетімділік және кедергісіз орта;

      4) білімге қолжетімділік;

      5) мүгедек адамдардың экономикалық дербестігі және сапалы жұмыспен қамтылуы;

      6) әлеуметтік көрсетілетін қызметтер;

      7) қоғамдық сананы жаңғырту негізгі бағыттар болып табылады.

1-тарау. Ұлттық жоспарды іске асыру тәсілдері

      Қазақстан Республикасында ұлттық деңгейдегі стратегиялық міндеттерді іске асырудың табысты тәжірибесі негізінде, сондай-ақ халықаралық озық тәжірибеге сүйене отырып, қызметтің барлық бағыттары бойынша интеграцияланған тәсілді іске асыру шеңберінде ғана Ұлттық жоспардың мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізуге болады.

      Ұлттық жоспарды іске асыру:

      1) мүгедектіктің профилактикасы бойынша нақты шаралар жүргізу жолымен бастапқы мүгедектікті төмендетуді;

      2) білімге қолжетімділікті және білім берудің барлық деңгейлерінде (мектепке дейінгі, жалпы орта, жоғары) ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балаларға білім беру сапасын арттыруды;

      3) еңбек нарығында мүгедек адамдардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруды және сапалы жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуді;

      4) тыныс-тіршіліктің барлық салаларында толық кедергісіз орта құру жолымен қоғамға толық әлеуметтенуді және интеграциялауды;

      5) өмірде қиын жағдайда жүрген азаматтардың қажеттіліктерін саралауды ескере отырып, сапалы әлеуметтік қызмет көрсетудің қолжетімділігі мен атаулылығын;

      6) үздіксіз кәсіптік білім беру және біліктілікті бағалаудың тәуелсіз жүйесі негізінде кәсіби кадр құрамын қалыптастыруды;

      7) азаматтардың әлеуметтік мұқтаждықтарын ескере отырып, қызметтер көрсетудің сапалы нәтижесіне бағдарланған шығындарды басқару жүйесін енгізуді;

      8) Әлеуметтік қызмет көрсетудің бірыңғай ақпараттық жүйесі арқылы қажеттіліктер мен шығындарды тұрақты және жан-жақты талдауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

2-тарау. Ұлттық жоспар қызметінің басым бағыттары

1-параграф. Мүгедектіктің профилактикасы және оның алдын алу

      Елдің орнықты әлеуметтік-экономикалық дамуы мақсатында халық денсаулығын нығайту үшін шаралар қабылдануда. Аурудың алдын алуда профилактикалық іс-шаралар ерекше рөл атқарады.

      Қазақстан халқының мүгедек болу деңгейін төмендету мақсатында тиімді алдын алу, диагностика және ерте араласу жөнінде шаралар қабылданатын болады. Ол үшін:

      1. Профилактика мақсатында сырқаттанушылық пен мүгедектікті (балалар мен ересектерде) ерте анықтау бойынша шараларды күшейту.

      2. Мүгедектікті болдырмау үшін созылмалы ауруларды басқару бағдарламасын (бұдан әрі - АББ) кеңейту.

      3. Ерекше қажеттіліктері бар адамдарға көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін қамтамасыз ету мақсатында медициналық оңалту көмегі желісін кеңейту қажет.

      Көрсетілген шараларды іске асыру нәтижесінде мынадай нысаналы индикаторларға қол жеткізілетін болады:

      жүргізілген скринингтік зерттеулердің жалпы санына қатысты ауруды ерте диагностика (скрининг) кезінде анықтау;

      2025 жылға қарай 10,0 мың тұрғынға шаққанда алғашқы мүгедектіктің қарқынды көрсеткішіне қол жеткізу - 28 %;

      пациенттерді АББ-мен 100 % қамтуға қол жеткізу;

      жаңа стандарттар бойынша аккредитациядан өткен оңалту орталықтары - 100 %.

      Мүгедектігі жоқ, табысы төмен егде жастағы адамдарды ассистивті құралдармен (есту аппараттарымен, кресло-арбалармен, жүріс арбаларымен, балдақтармен, коммуникацияның көмекші құралдарымен, протездермен, таблеткаларға арналған органайзерлермен, еске салу құралдарымен және басқа да құралдармен) оларды тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне қосу жолымен қамтамасыз ету ұсынылады.

      Ассистивті құралдар егде жастағы адамдардың функционалдық мүмкіндіктерін бұрынғы деңгейде ұстап тұруға немесе арттыруға, сол арқылы олардың әл-ауқатына ықпал етуге арналған.

      Жалпы мүгедектіктің нозологиялық құрылымында психикасы бұзылған және мінез-құлқы бұзылған мүгедек адамдар басым.

      АББ - бұл денсаулық сақтау шығындарын азайтуға және интеграцияланған көмек арқылы аурудың салдарын болдырмау немесе азайту жолымен созылмалы аурулары бар адамдардың тұрмыс сапасын жақсартуға бағытталған бағдарлама. АББ үйлестірілген медициналық араласулар мен коммуникацияларды қамтиды және жекелеген адамдарға басқа медициналық қызмет көрсетушілермен бірге өз ауруын басқаруға және асқынуларды болдырмауға мүмкіндік береді.

      АББ-ны енгізу жұқпалы емес созылмалы аурулардың алдын алу және олармен күрес мәселелерінде, пациенттердің өз денсаулығы үшін ортақ жауапкершілігін арттыруда, медициналық персоналдың өзара іс-қимылын жақсартуда және ықтимал асқынуларды немесе жай-күйдің ауырлауын болдырмауға бағытталған қолда бар барлық ресурстарды пайдалануда елеулі өзгерістер қажеттігінен туындады.

      Жүргізіліп жатқан медициналық оңалту осы уақытқа дейін мүгедектіктің алдын алудың және оның профилактикасының өзара байланысы белгіленбегенін көрсетеді. Қабылданып жатқан шараларға қарамастан, медициналық оңалту бойынша жоспарланған көрсеткіштер 84%-ға орындалуда, бұл белгілі бір дәрежеде аудандық (қалалық) ауруханалар жанындағы медициналық оңалтудың стационарлық, амбулаториялық-емханалық бөлімшелерінің, мүгедектерді оңалту орталықтарының жеткіліксіз санына байланысты.

      Оңалту іс-шаралары тиімділігінің төмен болуы ересектер арасында (9,8 %), балалар арасында (0,7 %) ішінара оңалту көрсеткіштерінен көрінеді.

      Осыған байланысты амбулаториялық-емханалық медициналық ұйымдардың базасында қажеттілігі ерекше (тірек-қимыл аппараты бұзылған және т.б.) балаларды оңалту бойынша кабинеттер ашу жөніндегі жұмысты жалғастыру қажет.

      Сонымен қатар, дәрі-дәрмекпен емдеуді қоспағанда, ауылдық амбулаториялар базасында қажеттілігі ерекше балалар үшін оңалту спектрінің (физиотерапиялық көрсетілетін қызметтер, массаж және т.б.) қызметтерін көрсетудің маңызы зор деп пайымдаймыз.

      Мүгедектікті анықтау мен белгілеу тәсілдерін қайта қарау мәселесі және мүгедек адамдарды оңалту мен қолдаудың неғұрлым кешенді тәсілін қамтамасыз ету үшін мүгедек адамдарды оңалту мен қолдаудың барынша кешенді тәсілін қамтамасыз ету үшін Тыныс-тіршілік пен денсаулықтың қызмет етуінің, шектелуінің халықаралық сыныптамасының (сақтандыру элементтерін енгізу, білім беру, жұмысқа орналастыру) терминологиясын біртіндеп қатар пайдалану мүмкіндігі қарастырылуда.

      Сурдопедагогтердің жетіспеушілігі байқалады. Мысалы, жұмыс істеп тұрған 40 сурдологиялық кабинеттің (19 балалар, 12 ересектер және 9 аралас кабинет) 13 кабинетінде (32,5 %) ғана өздеріне жіберілген пациенттерді тереңдетілген аудиологиялық тексеруге және есту-сөйлеуін оңалтуға қатысатын сурдопедагогтер бар.

2-параграф. Әлеуметтік оңалту және абилитация

      Мүгедек адамдарды әлеуметтік оңалту мен абилитациялаудың кешенді тәсілін іске асыру оларды қоғамға толыққанды интеграциялау үшін жағдай жасауға мүмкіндік береді, ол мыналарды қамтиды:

      1. Қажеттілік түрлері бойынша әлеуметтік оңалту стандарттарын әзірлеу және енгізу (тіршілік әрекетінің шектелу түрлеріне байланысты)

      2. Жеке қажеттіліктер негізінде ОТҚ-мен және әлеуметтік оңалту қызметтерімен қамтамасыз етудің кешенді тәсілін іске асыру.

      3. Әлеуметтік қызметтер порталын енгізу арқылы ОТҚ таңдау құқығын және көрсетілетін қызметтермен қамтамасыз ету.

      4. Әлеуметтік оңалту орталықтарының инфрақұрылымын және материалдық-техникалық базасын дамыту.

      Әлеуметтік оңалту және абилитация тиімділігінің нысаналы индикаторлары:

      оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес ОТҚ-мен қамтамасыз етілу;

      мүгедек адамдарға әлеуметтік көрсетілетін қызметтерді ұсыну.

      Әлеуметтік оңалту негізінде қажеттілігі ерекше адамдардың әлеуметтік мәртебесін қалпына келтіру, олардың тіршілік әрекетінің барлық аспектілеріне толық тартылуын қамтамасыз ету және қосу жатыр. Бұл міндетке елдегі әртүрлі ұйымдар мен мекемелер кешенді оңалту және абилитациялық қызметтер көрсеткен кезде ғана қол жеткізуге болады. Мемлекет тарапынан әлеуметтік оңалту мен абилитация стандарттарын әзірлеу және енгізу осындай қажеттілік туындауы мүмкін барлық адамдар үшін осы қызметтерді көрсетудің тең-жоғары деңгейін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

      Әлеуметтік оңалту және абилитация стандарттары қажеттілік түрлерін, нозологиялардың нысандарын, адамдардың жынысы мен жасын ескере отырып әзірленетін болады, бұл мынадай маңызды бағыттарға бірыңғай тәсілдерді бекітуге мүмкіндік береді:

      - жеке қажеттіліктер негізінде әлеуметтік оңалтудың техникалық құралдары мен қызметтерін қамтамасыз етудің кешенді тәсілін іске асыру;

      - әлеуметтік көрсетілетін қызметтер порталын енгізу арқылы ОТҚ таңдау құқығын қамтамасыз ету;

      - әлеуметтік оңалту орталықтарының инфрақұрылымын және материалдық-техникалық базасын дамыту.

      Қолданыстағы заңнамаға сәйкес жергілікті атқарушы органдар оңалтудың жеке бағдарламасы (бұдан әрі - ОЖБ) бойынша мүгедектерді ОТҚ-мен мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырады. Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес өнім берушіні таңдаудың негізгі өлшемшарттары ең төмен шартты баға ұсынысы болып табылады, бұл сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің сапасына әсер ететіні сөзсіз.

      ОТҚ сапасы көп жағдайда мүгедек адамның тұрмыс сапасына ықпал етеді. Сондықтан мүгедек адамдардың жеке қажеттіліктері мен мүмкіндіктеріне барынша толық жауап беретін ОТҚ таңдау құқығын бекіту және қамтамасыз ету маңызды.

      ОТҚ ұсыну жүйесінің негізгі кемшіліктері қаржыландырудың жеткіліксіздігі, мемлекеттік сатып алудың уақтылы өткізілмеуі, ОТҚ төмен сапасының болып табылады.

      Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін жетілдіру, тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді алушылар мен жеткізушілердің тікелей өзара іс-қимылын қамтамасыз ету мақсатында Әлеуметтік көрсетілетін қызметтер порталы енгізілетін болады. Осы бірыңғай цифрлық алаңда мүгедек адамдарға жеке қажеттіліктерін ескере отырып, көрсетілетін қызметтер мен оңалту құралдарын өз бетінше таңдау мүмкіндігі берілетін болады.

      Бұдан басқа, оңалту орталықтары базасында мүгедектік белгіленгеннен кейінгі бірінші айда ОТҚ-ны пайдалануға оқыту бағдарламасын әзірлеу және қабылдау көзделеді. Оқыту жеке сабақтарды, бейнероликтер көрсетуді, инструктормен, топта (мүмкіндігінше), содан соң өз бетінше жаттығулар орындауды қамтиды. Практика көрсеткендей, бұл іс-шаралар кешені мүгедек адамдардың одан әрі әлеуметтік бейімделуінің жылдамдығы мен сапасына тікелей әсер етеді.

3-параграф. Кешенді қолжетімділік және кедергісіз орта

      Әлеуметтік интеграция және мүгедек адамдардың тәуелсіз өмір салты, тұратын жерінен қызмет көрсету орнына дейін инфрақұрылымның толық қолжетімділігін қамтамасыз ету көрсетілетін қызметтер мен объектілерге қолжетімділіктің ұлттық салааралық стандарттарын белгілеу жолымен жүзеге асырылуға тиіс:

      1. Көрсетілетін қызметтер мен объектілерге қолжетімділіктің ұлттық салааралық стандарттарын әзірлеу.

      2. Сертификаттау және мониторинг жүйесі негізінде көрсетілетін қызметтер мен объектілерге қол жетімділік сапасын бақылау, қолжетімділіктің ұлттық стандарттарын сақтау.

      3. Мүгедек азаматтар үшін коммуникациялық кедергілерді жоюға ықпал ететін қолжетімді ақпараттық инфрақұрылым құру.

      Кешенді қолжетімділік пен кедергісіз орта құру бойынша қойылған міндеттерге қол жеткізудің нысаналы индикаторлары:

      әлеуметтік және көліктік инфрақұрылым ұйымдары қызметтерінің қолжетімділігі;

      қоғамдық көлік бағыттарының қолжетімділігі;

      мүгедек адамдардың қолжетімді ортаға құқықтарын қорғау жөніндегі жұмыстарды орындау үшін сарапшыларды аккредиттеу;

      мүгедек адамдар және халықтың басқа да жүріп-тұруы шектелген топтары үшін басым әлеуметтік маңызы бар объектілердің қолжетімділігі.

      Мүгедек адамдар мен халықтың жүріп-тұруы шектелген басқа да топтары үшін қолжетімді ортаны қамтамасыз ету бойынша қол жеткізілген нәтижелерге қарамастан, жергілікті жерлерде мүгедектердің қазір бар және салынып жатқан тұрғын үйлерге, қоғамдық және өндірістік ғимараттарға, әлеуметтік инфрақұрылым объектілеріне кедергісіз қол жеткізуі жөніндегі іс-шаралар іске асырылмайды.

      Есту қабілеті бұзылған адамдар мен көру қабілеті бұзылған адамдар үшін халыққа қызмет көрсететін барлық ұйымдарда объектілер мен қызметтердің қолжетімділігі мәселелері жеткілікті деңгейде реттелмеген.

      Мүгедектерге немесе құрамында мүгедектер бар отбасыларға берілетін тұрғын үй-жайларды арнаулы жүріп-тұру құралдарымен және арнайы құрылғылармен жабдықтау жөніндегі норма іс жүзінде іске асырылмайды.

      Мүгедек адамдарға қызмет көрсететін объектілер: дүкендер, дәріханалар, сауда орталықтары, базарлар, кинотеатрлар, музейлер, тамақтандыру объектілері, сауда орталықтары және т.б. қолжетімділікті бағалаумен қамтылмаған.

      Ақпараттық қолжетімділік құралдары, олардың түрлері мен типтері, олардың мақсаты, дұрыс пайдаланылуы туралы білім жоқ. Қоғам "қолжетімді орта" терминін пандустың болмауы және біріншісі болмаған кезде шақыру кнопкасының болуы деп түсінеді.

      Әлеуметтік маңызы бар объектілерде стендтерде, оның ішінде көру қабілеті бұзылған адамдарға қолжетімді және Брайль қаріпі қолданылмаған ақпаратты орналастыру қажет. Халыққа қызмет көрсетумен айналысатын барлық ұйымдарда онлайн-сурдоаударма технологиясы енгізілетін болады.

      Қалалық, сондай-ақ ауылдық жерлерде (әлеуметтік және көлік инфрақұрылымы объектілері, сондай-ақ мәдениет, демалыс және спорт объектілері) әлеуметтік, мәдени және қоғамдық маңызы бар қызметтерге қол жеткізу үшін кедергілерді жою бойынша шаралар қабылдау қажет.

      Жалпы, қолжетімділік мониторингі, оны бақылау қалалық және әлеуметтік инфрақұрылымға қолжетімділікке халықтың жүріп-тұруы шектелген топтарының құқықтарын қорғаудың, әлеуметтік инфрақұрылым ұйымдарының, сондай-ақ жұмыс нәтижелері үшін атқарушы билік органдарының жауапкершілік деңгейін арттырудың, алынған міндеттемелер мен олардың орындалуы туралы халықтың хабардар болуының негізгі құралдарының бірі болып табылады.

      Сертификаттау тетіктері мен құралдарын, объектілер мен көрсетілетін қызметтердің қолжетімділік шарттарын пайдалана отырып, қолжетімділікті мониторингтеу мен бақылаудың ұлттық жүйесін дамыту мүгедек адамдардың көрсетілетін қызметтерге қолжетімділікке құқықтарын қорғауға және бақылау функцияларын орындауға қоғамдық ұйымдардың сарапшыларын тартуға ғана емес, сондай-ақ мониторинг, бағалау, бақылау функцияларын орындауға сертификаттау жөніндегі құзыретті органдарды тартуға мүмкіндік береді.

4-параграф. Білім берудің қолжетімділігі

      Балалар мен ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балаларға білім беру жүйесінің негізгі басым бағыттары мыналар болып табылады:

      1. Білім берудің барлық деңгейлерінде (мектепке дейінгі, жалпы орта, кәсіптік-техникалық, жоғары) ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балалар үшін білімге қолжетімділікті қамтамасыз ету.

      2. ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балалармен жұмыс бойынша педагогтердің біліктілігін арттыру.

      3. Оқулықтарды және оқу-әдістемелік кешендер мен құралдарды әзірлеу және білім беру процесіне қатысушыларды қамтамасыз ету.

      Білім беруге қолжетімділіктің нысаналы индикаторлары:

      ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балалардың жалпы санынан инклюзивті білім беруге қосылған балалардың үлесі;

      ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балалар үшін жағдай жасаған мектептер мен балабақшалардың үлесі;

      ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар студенттер үшін тең жағдай және кедергісіз қолжетімділік жасаған техникалық және кәсіптік білім беретін (бұдан әрі - ТжКБ) оқу орындарының үлесі;

      ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар студенттер үшін жағдай жасаған жоғары оқу орындарының үлесі.

      2020 жылға қарай ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар студенттер үшін тең жағдай және кедергісіз қолжетімділік жасаған ТжКБ оқу орындарының үлесі 40%-ды құрайды.

      Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар адамдар үшін ТжКБ жүйесінің қолжетімділігін қамтамасыз ету мақсатында ТжКБ мамандықтары мен біліктіліктерінің жіктеуішінде 70 мамандық бойынша кадрлар даярлау көзделген.

      Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 18 қазандағы № 578 бұйрығымен бекітілген Техникалық және кәсіптік білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгі қағидаларына колледждерге түсу кезінде (жеке аудитория, пән мұғалімі болып табылмайтын көмекші және (немесе) мүгедек балалар мен есту қабілеті бұзылған мүгедектер үшін ымдау тілін меңгерген маман беру) ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар адамдарға жағдай жасау бөлігінде толықтырулар енгізу талап етіледі.

Параграф 5. Экономикалық дербестік және сапалы жұмыспен қамту

      Мүгедек адамдардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында кәсіптік бағалау мен кәсіптік бағдар беруге міндетті тестілеуден өтуді қоса отырып, Бағдарлама шеңберінде кәсіптік оқыту және кәсіптік даярлау көзделеді.

      1. Оқытудың және қайта оқытудың жеке тәсілін әзірлеу жолымен мүгедек адамдардың еңбек нарығында бәсекеге қабілеттілігін арттыру.

      2. Жұмысқа орналасу кезінде мүгедек адамдарды сүйемелдеу институттарын енгізе отырып, жұмысқа орналасуға сапалы қолдау көрсету.

      3. Мүгедек адамдарды жұмысқа орналастыру мақсатында жұмыс берушілерді ынталандырудың қосымша және балама шараларын енгізу.

      Мүгедек адамдарды жұмыспен қамту жетістіктерінің нысаналы индикаторлары:

      еңбекке жарамды жастағы мүгедектердің жалпы санынан жұмыс істейтін мүгедек адамдардың санын ұлғайту;

      мемлекеттік мекемелердегі (ұлттық және жергілікті заң шығару органдарында, мемлекеттік қызметте және сот органдарында) мүгедектер атқаратын лауазымдар пайызын арттыру;

      мүгедек оқушыларды оқыту үшін соңғы 12 айда жұмыстан қол үзбей оқудан өткен жұмыс істейтін мұғалімдердің санын арттыруға қол жеткізу болып табылады.

      Жергілікті атқарушы органдар жұмысқа орналастырылатын мүгедек адамдарға арналған инфрақұрылымды бейімдеу шығындарын қаржыландыруды жергілікті бюджет қаражаты есебінен толық көлемде қамтамасыз етпейді (пандустар, есік ойықтары, санитариялық тораптар, аудио және тактильдік көрсеткіштер және жұмыс орындары құрылатын ұйымдардың ішінде және сыртында мүгедектерді бағдарлайтын басқа да құрылғылар).

      Бос орындар мен квота бойынша жұмысқа орналастыру, кәсіпкерлік негіздеріне оқыту, өз ісін ашуға микрокредит алу еңбек нарығында жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің негізгі шаралары болып табылады.

      Халықты жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі жергілікті органдардың жалпы орта, кәсіптік және техникалық, жоғары білім алғаннан кейін бітіруші мүгедек студенттердің жұмыспен қамтылуы туралы мәліметтерді қалыптастыруы қажет, бұл енгізілген инклюзивті білім берудің табыстылығын және ашық еңбек нарығында мүгедек адамдардың бәсекеге қабілеттілік деңгейін талдауға мүмкіндік береді.

      Елімізде әлеуметтік кәсіпкерлікті дамыту бойынша тәжірибе бар, ол әлі де елдің облыстары мен аудандарында кеңінен таралған жоқ. Әлеуметтік кәсіпкерліктің өз ерекшеліктері, әдістері бар екенін ескере отырып, оларды практикалық қолда бар тәжірибені ескере отырып, сондай-ақ халықтың өзге де әлеуметтік осал топтарына тарату қажет.

      Сондай-ақ, елімізде кәсіпкерлердің мүддесін қорғайтын институт құрылды.

      Осыған байланысты, бизнес-қоғамдастықпен мүгедек адамдардың барлық ұсынатын шараларын талқылауды жүргізген орынды, бұл орын алып отырған проблемаларды жою үшін қабылданатын шаралардың тиімділігін арттырады.

      "Жұмыспен қамту туралы" Қазақстан Республикасының Заңында лайықты жұмыс іздеу және жұмысқа орналасуға жәрдемдесу, оның ішінде жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шаралары; әлеуметтік-кәсіптік бағдарлау қызметтері көзделген.

      Мүгедек адамдар үшін кәсіп таңдау кезінде ОЖБ-да қамтылған ұсынымдар және кәсіптің мүгедек адамдарға қоятын талаптарын ашатын осы кәсіп бойынша кәсіптік-графикалық деректер ескеріледі. Бұл мәліметтерді жұмыспен қамту орталықтарының жұмыскерлері әрдайым ала алмайды.

      Жаңа бастамалар шеңберінде мүгедек адамдардың еңбекке деген мүмкіндіктерін диагностикалау және жаңа ақпараттық технологияларды пайдалана отырып, мамандық таңдау әдістері енгізілетін болады.

      Мүгедек адамдарды жұмысқа орналастыру үшін жұмыс орындарын құру және жұмыс берушілерді ынталандыру жөніндегі шараларды жетілдіру тұрақты негізде жүргізілетін болады. Мүгедек адамдар үшін жұмыс орындарын құруға, дотациялық жұмыс орындарын құруға арналған квотаны, жұмыс көлемін мүгедек адамдардың 50 %-дан астамы немесе 100 %-ы еңбек ететін қоғамдық бірлестіктерге беруді сақтайтын жұмыс берушілер үшін ынталандыру үстемақылары қаралатын болады.

      Қазақстанның еңбек нарығында құрылатын негізгі жұмыс орындары мүгедек адамдардың үш тобына - есту қабілеті бұзылған, көру қабілеті бұзылған және кресло-арбамен жүріп-тұратын адамдарға қатысты.

Параграф 6. Әлеуметтік қызметтер

      Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін жаңғырту әлеуметтік қызметтердің тиімді өзара іс-қимылы және қызметтер көрсетудің интеграцияланған моделін енгізу есебінен жүзеге асырылады.

      Әлеуметтік көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру мақсатында:

      1. Әлеуметтік көрсетілетін қызметтер порталы арқылы жан басына қаржыландыру әдістемесін қолдану жолымен сапалы әлеуметтік қызмет көрсетуге тең қолжетімділікті қамтамасыз ету.

      2. Атаулылықты және тең қолжетімділікті қамтамасыз ете отырып, әлеуметтік қызмет көрсету нысандарын жаңғырту, сондай-ақ әлеуметтік қызметкерлердің мәртебесі мен әлеуетін арттыру талап етіледі.

      Әлеуметтік көрсетілетін қызмет алушылардың көрсетілетін қызметтердің сапасына қанағаттануы үшін мынадай нысаналы индикаторларға қол жеткізу қажет:

      үздіксіз білім беру және сертификаттау жүйесі арқылы әлеуметтік қызметкерлерді кәсібилендіру;

      мүгедек адамдар үшін мемлекеттік емес сектор ұсынатын әлеуметтік қызметтердің тізбесін кеңейту;

      арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетудің интеграцияланған моделін енгізу.

      Қазіргі уақытта әлеуметтік қызмет көрсету ұйымдарының 71 %-ы ірі қалалар мен аудан орталықтарында орналасқан. Сонымен қатар, қызмет көрсетілетін мүгедек адамдардың 48,7 %-ы үйде әлеуметтік көмек көрсету бөлімшелері басым ауылдық жерлерде тұрады. Осыған байланысты жүйенің институционалдық базасын одан әрі кеңейтуге, қызмет алушыларды олардың жеке мүмкіндіктеріне байланысты санаттауға және көрсетілетін қызметтердің атаулылығын күшейтуге бағытталған шараларды қабылдау межеленген.

      Әлеуметтік қызметкерлердің төмен біліктілігі проблема болып қалып отыр. Арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтердің кепілдік берілген көлемінен тыс ақылы негізде ұсынылатын арнаулы әлеуметтік қызметтер тиісті дамымаған.

      Министрлік 2018 - 2019 жылдары әлеуметтік қызмет көрсетудің интеграцияланған моделін енгізу бойынша пилоттық жобаны іске асырды.

      Бастапқы кезеңде әлеуметтік көрсетілетін қызметтер мен әлеуметтік көмек көрсетудің интеграцияланған моделі Шығыс Қазақстан облысында сынақтан өтті.

      Арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтердің интеграцияланған моделін енгізу және сапасын мониторингтеу бойынша ведомствоаралық комиссиялар және отбасылармен тікелей жұмыс істейтін мамандардың ведомствоаралық командалары құрылды.

      Білім беру, денсаулық сақтау, халықты әлеуметтік қорғау, құқық қорғау саласында 103 маманды оқыту қамтамсыз етілді, өмірде қиын жағдайға тап болған адамдардың жекелеген санаттарымен жұмыс істеу кезінде ведомствоаралық өзара іс-қимылды ұйымдастыру бойынша, арнайы әлеуметтік көрсетілетін қызметтер мен көмек көрсетудің интеграцияланған моделін енгізу шеңберінде әдістемелік басшылық әзірленді.

      Шығыс Қазақстан облысының Глубокое ауданында және Өскемен қаласында жүргізілген жұмыстар барысында 54 отбасына қажеттілікті бағалау парағы жасалды. Ведомствоаралық жұмыс топтарының бағалау қорытындысы бойынша 30 отбасы есепке алынып, 68 қызмет көрсетілді.

      Жергілікті бюджет қаражаты және тартылған қаражат есебінен жалпы сомасы 1,7 млн.теңгеге көмек көрсетілді.

      Көрсетілген қызметтер жанұяларға өмірдегі қиын жағдайдан шығуға немесе жағдайды едәуір жақсартуға мүмкіндік берді.

      2018 жылдың желтоқсан және ақпан айында пилоттық жобаға тағы 10 өңір қосылды.

      Пилот қорытындысы бойынша білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау жүйелерінің және басқа да салалардың әлеуметтік қызметкерлерінің қызметін үйлестіру тетігі әзірленетін болады, бұл мұқтаж азаматтарға "бір терезе" қағидаты бойынша әлеуметтік қызметтер көрсетуге және барлық өңірлерде әлеуметтік қызметтер көрсетудің интеграцияланған моделін жаппай енгізуге мүмкіндік береді.

      Арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтерді жан басына қаржыландыру нормативтері енгізілетін болады. Халықаралық және отандық тәжірибені ескере отырып, тарифтер мемлекет кепілдік берген әлеуметтік көрсетілетін қызметтердің түрлері бойынша белгіленетін болады. Жалпы бейіндегі көрсетілетін қызметтер бойынша бірыңғай тарифтер белгіленетін болады; кешенді қызметтер бойынша құрамдастырылған тарифтерді қалыптастыру мүмкіндігі зерделенуде.

      Жүйені ақпараттандыру және қызмет алушылардың электрондық жеке карталарын (әлеуметтік қызмет көрсету тарихы) енгізу негізінде әлеуметтік қызмет көрсетуді ұйымдастыру шығыстарының мониторингі жүйесі іске асырылатын болады. Бұл нақты шығындар негізінде тарифтік саясаттың ашықтығы мен тиімділігін едәуір арттырады.

      Әлеуметтік қызмет көрсету ұйымдарының қаржылық орнықтылығын қамтамасыз ету және жаңа технологияларды енгізуді ынталандыру үшін көрсетілетін қызметтер тарифтеріне негізгі құралдарды жаңартуға арналған шығыстар кезең-кезеңімен енгізілетін болады.

      Отбасы, мемлекет, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, қоғамдық бірлестіктер мен қайырымдылық ұйымдары, басқа да коммерциялық емес ұйымдар, коммерциялық сектор әріптестігі технологияларын енгізе отырып, негізінен ауылдық елді мекендерде әлеуметтік қызмет көрсетілетін көп бейінді шағын үйлер құрылатын болады.

      Әлеуметтік қызмет көрсететін шағын үйлердің типтерін және оларда кешенді және мамандандырылған қызметтерді ұсыну шарттарын жергілікті атқарушы органдар қызмет көрсетілетін азаматтардың санаттарына және олардың жеке қажеттіліктеріне қарай айқындайтын болады.

      Жұмыс беруші есебінен үздіксіз мансаптық және кәсіби өсуді қамтамасыз ету мақсатында оқыту мүмкіндігі берілетін болады.

      Әлеуметтік қызметкерлердің біліктілігі, олар көрсететін қызметтердің түрлері, оларды ұсыну деңгейі және жұмыс нәтижелері туралы қажетті ақпаратпен әлеуметтік қызмет көрсету жүйесінде ("Кадрлар" ААЖ) қызметкерлер санының бірыңғай базасы құрылатын болады. Базаға қызметтердің барлық тұтынушылары қол жеткізе алады, бұл оларға әлеуметтік қызметкерлерді таңдау құқығын пайдалануға мүмкіндік береді. Әлеуметтік қызметкерлер қызметінің айқындығынан басқа, бұл сондай-ақ адал бәсекені тудырады және олардың еңбегіне ақы төлеуге әсер етеді.

      "Бір плюс екі" моделі қалыптастырылатын болады - бір әлеуметтік қызметкерге 2 волонтер көмектеседі. Әлеуметтік қызметтер қызметкерлері мен волонтерлік ұйымдардың тығыз өзара іс-қимылы әлеуметтік қызметкер мамандығының мәртебесі мен беделін көтеруге мүмкіндік береді.

      Қазіргі практика көрсетіп отырғандай, әлеуметтік қолдау көрсетудегі құрамдас бөлік отбасының / мүгедек адамның өмірде қиын жағдайдан шығу проблемасын толық көлемде шешуге мүмкіндік бермейді.

      Қызметтердің интеграцияланған моделінің тетігі әлеуметтік жұмыс жөніндегі ассистент (кейс-менеджер) пен құрамында мүгедек адамдар және/немесе мұқтаж азаматтардың басқа да санаттары бар отбасы арасында сенімді өзара қарым-қатынасты орнатуға негізделетін болады.

      Кейс-менеджер отбасы өміріндегі қиын жағдайды кешенді бағалап, оның алдағы теріс салдарын алдын алуға және оларды болдырмауға баса назар аудара отырып, осы жағдайдан шығу жолдарын табады.

      Сонымен қатар, коммуникация көздері мен тетіктерінің алуан түрлілігі, өнім берушілер арасында үйлестірудің болмауы мүгедек адамдарға өздері үшін қолжетімді көрсетілетін қызметтердің барлық алуан түрлілігі туралы толық көлемдегі көрініске ие болуға мүмкіндік бермейді.

      Әлеуметтік қызмет көрсету жүйелерін қаржыландыру әдісінің негізінде әлеуметтік көрсетілетін қызметтерді алуға жеке тәсіл, оның өмірлік қажеттіліктерін есепке алу және қызмет алудың неғұрлым қолайлы түрін (үйде, күндізгі стационарда, стационарлық мекемеде) таңдауды қамтамасыз ететін қаржыландыру схемалары арқылы қызметтерді ұсыну жатады. Қызметтерді жеке жоспарлау әлеуметтік қамсыздандыру қызметтеріне мүгедек адамдардың қажеттіліктеріне неғұрлым нақты сәйкес келуге көмектеседі және соның нәтижесінде бюджет қаражаты сметалық (баптар бойынша) бюджеттік қаржыландырудың қолданыстағы әдістерімен салыстырғанда неғұрлым ұтымды жұмсалатын болады.

      2009 жылы қабылданған "Арнаулы әлеуметтік қызметтер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы "әлеуметтік қызметкерді" дербес мамандық ретінде заңнамалық түрде бекітті.

      Бүгінгі күні әлеуметтік қызмет көрсету жүйесінде 10 мыңнан астам әлеуметтік қызметкер еңбек етуде, олардың басым бөлігі - 79,8 %-ы үйде қызмет көрсету жүйесіне тиесілі. Статистикалық тұрғыдан алғанда, республикада бір әлеуметтік қызметкерге орта есеппен алғанда қажеттіліктері ерекше 60 адамнан келеді (қажеттіліктері ерекше адамдардың жалпы саны есебінен - 608 мың адам).

      Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін одан әрі жаңғырту әлеуметтік қызмет көрсетудің барлық деңгейлерінде - стационарда, жартылай стационарда, уақытша болу ұйымдарында, үйдегі күтімде әрбір жүгінген адамның қажеттіліктерін ескере отырып, әлеуметтік жұмыстың жаңа сапасын болжайды. Әлеуметтік қызметкер өз саласында білікті, заманауи құралдарды меңгерген, сапалы заманауи оқыту әдістері бойынша оқыған білікті маман болуға тиіс. Бұл ретте, әлеуметтік қызметкер - бұл жанашырлық, көшбасшылық және іске берілгендік сияқты адами қасиеттері дамыған кәсіпқой маман.

7-параграф. Қоғамдық сананы жаңғырту

      Қоғамның мүгедек адамдардың проблемаларына деген көзқарасын өзгерту мақсатында мынадай шараларды қамтитын қоғамдық санамен жұмыс жөніндегі кешенді стратегияны іске асыру қажет:

      1. Бірқатар негізгі дефинициялар мен ұғымдарды қайта қарау және бекіту.

      2. Мүгедек азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуді басқарудың бірыңғай институтын құру.

      Көрсетілген шараларды іске асырудың нысаналы индикаторлары:

      мәдениет, телерадио хабарларын тарату объектілерін және Интернет-сайттарды есту және көру қабілеті бұзылған адамдар үшін қазіргі заманғы қолжетімділік құралдарымен жабдықтау;

      есту және көру қабілеті бұзылған адамдар үшін мемлекеттік ұйымдарда қолжетімді ақпараттық стендтер әзірлеу;

      БАҚ-та мүгедектік проблематикасы бойынша түсіндіру сипатындағы жарияланымдарды енгізу;

      сурдоаудармамен немесе титрі бар жүгіртпе лентамен сүйемелденетін республикалық және өңірлік теледидар арналары бағдарламаларының санын ұлғайту.

      Қоғамдық санамен кешенді жұмыс шеңберінде 2025 жылға қарай республикалық теледидарда сурдоаудармамен немесе титрі бар жүгіртпе таспамен сүйемелденетін бағдарламалар шығару жоспарлануда. Халықты мүгедектік мәселелері туралы хабардар ету және социумдағы қоғамдық стигматизацияны төмендету мақсатында әлеуметтік роликтерді орналастыру үшін мемлекеттік тапсырысты кеңейту. Осы роликтер шеңберінде жұртшылықты әртүрлі мүгедек адамдармен қарым-қатынас жасауға оқыту және хабардар ету жүргізіледі.

      Барлық әлеуметтік факультеттерде ымдау тілін оқыту курстарын енгізу, оның ішінде қызмет көрсету секторына жұмысқа қабылдау кезінде міндетті өлшемшартты енгізу, қарым-қатынастың ымдау тілін білу мүгедек адамдарды әлеуметтік қорғау бойынша шараларды іске асыруға мүмкіндік береді.

      Бұл ретте, ымдау тілін мемлекеттік тілге көшіру және компьютерлер мен оқығыш машиналар, ұялы телефондар үшін қазақ тілін электрондық синтездеу бағдарламасын әзірлеу мәселелерін қарау қажет.

      Мүгедектікпен байланысты әлеуметтік стигма мүгедектерге өз әлеуетін толық ашуға кедергі жасайтын және білім беру, жұмысқа орналастыру сияқты салалардағы нәтижелер мен қазақстандық қоғам өмірінің барлық салаларына қатысу тұрғысынан теңсіздікті күшейтетін негізгі кедергілердің бірі болып қалып отыр.

      Бұл міндетті шешу үшін білім беру жүйесінің барлық деңгейлерінде, оның ішінде барлық балаларды ерте жастан бастап мүгедек адамдардың құқықтарына, сондай-ақ қоғамның басқа мүшелеріне құрметпен қарауға тәрбиелеуді енгізу ұсынылады.

      Бұл шара мүгедек адамның бейнесін қоғамның толық құқылы және тең дәрежелі мүшесі ретінде дамытуға көмектеседі. Адам құқықтарына негізделген тәсілді мүгедектікке қолдану мәселелерінде жұртшылықты хабардар етуді және жаппай ағартуды арттыру жөніндегі кең ауқымды әрі атаулы науқандарды ұйымдастыру жөніндегі күш-жігерді жандандыру және жұмысты жалғастыру қажет.

      Жоғарыда аталған шараларды іске асыру алдымен стереотиптер мен ақылға сыймайтын ескі нанымдарды барынша азайтуды, ал кейіннен толық жоюды, әлеуметтік стигматизация мен кемсітуді жоюды қамтамасыз етеді және мүгедек адамдарға қатысты қоғамдық сананың табысты жаңғыруына алып келеді.

  Қазақстан Республикасында
мүгедек адамдардың тұрмыс
сапасын жақсарту және
құқықтарын қамтамасыз ету
жөніндегі 2025 жылға дейінгі
ұлттық жоспарға
қосымша

Қазақстан Республикасында мүгедек адамдардың тұрмыс сапасын жақсарту және құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі 2025 жылға дейінгі іс-шаралар жоспары

Р/с

Іс-шаралар

Аяқталу нысаны

Жауапты орындаушылар

Орындалу мерзімі

Болжамды шығыстар (мың теңге)

Қаржыландыру көзі

Нысаналы индикатор

1

2

3

4

5

6

7

8

1. Мүгедектіктің профилактикасы және алдын алу


1

"Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мүгедек адамдардың тұрмыс сапасын жақсарту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының жобасына тұжырымдама әзірлеу

Тұжырымдама жобасы

Еңбекмині, ДСМ, БҒМ, ИИДМ, МСМ, ЦДҚАӨМ, АҚДМ, ІІМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



2

Мүгедектікке әкелетін туа біткен даму кемістіктерін және тұқым қуалайтын ауруларды анықтау үшін балаларды ерте скринингпен:
1) ерте анықтау және емдеу мақсатында жаңа туған балаларда фенилкетонурия мен туа біткен гипотиреозды диагностикалау үшін неонатальды скринингпен;
2) ретинопатияны анықтау үшін шала туған нәрестелерді офтальмологиялық скринингпен;
3) жаңа туған балар мен ерте жастағы балалардың аудиологиялық скринингімен (үш жасқа дейін);
4) психикалық-физикалық дамуында артта қалу қаупі бар балалар тобын анықтау мақсатында үш жасқа дейінгі балаларды психофизикалық дамуы скринингімен жаппай қамтамасыз ету

Еңбекминіне ақпарат

ДСМ, ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді


қамту үлесі
2019 - 88%
2020 - 89%
2021 - 90%
2022 - 91%
2023 - 92%
2024 - 93%
2025 - 94%

3

Пациенттерді Созылмалы ауруларды басқару бағдарламасына тарту: пациенттерді өзіндік менеджментке оқыту

оқыту графигі

ДСМ, ЖАО

жыл сайын

көзделген қаражат шегінде

067 "Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін қамтамасыз ету" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде

қатысқандардың үлесі
2019 - 30%
2020 - 32%
2021 - 34%
2022 - 36%
2023 - 38%
2024 - 40%

4

Барлық 3 кезеңде (амбулаториялық, стационарлық, санаторий-курорттық) оңалту көмегінің сабақтастығы мен үздіксіздігін қамтамасыз ету

Еңбекминіне ақпарат

ДСМ, ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді


көрсетілген көмектің үлесі
2019 - 20%
2020 - 30%
2021 - 35%
2022- 40%
2023 - 45%
2024 - 50%

5

"Жүктілікті жасанды түрде үзу ережесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрі міндетін атқарушының 2009 жылғы 30 қазандағы № 626 бұйрығына әйелдердің репродуктивтік денсаулығын сақтау бөлігінде өзгерістер енгізу

бұйрық

ДСМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



6

Диагностика және емдеу хаттамаларын, оның ішінде психикалық ауытқулар бойынша жетілдіру

Еңбекминіне ақпарат

ДСМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



7

Санаторий-курорттық емдеу көрсетілетін аурулар мен денсаулықтың ауытқу тізбесін және санаторий-курорттық емдеуді ұсыну тәртібі әзірлеу жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Еңбекминіне ақпарат

ДСМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



8

Медициналық оңалту мәселелері бойынша медициналық-әлеуметтік сараптамаға жіберілетін адамдарға психологиялық консультация жүргізу

Еңбекминіне ақпарат

ДСМ, ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді


үлесі
2022 - 50%
2023- 55%
2024- 60%

2. Білім берудің қолжетімділігі


9

Білім беру ұйымдарында инклюзивті мәдениетті қалыптастыру жөнінде ұсынымдар әзірлеу

әдістемелік ұсынымдар

БҒМ, Еңбекмині, ЖАО

2019 жыл

талап етілмейді



10

Білім беру ұйымдарының Үлгілік оқу жоспарларына ымдау тілі пәнін енгізу бойынша мәселелерді пысықтау

Еңбекминіне ақпарат

БҒМ, ДСМ, ЖАО

2019 жыл

талап етілмейді



11

Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балаларды кәсіптік бағдарлау мәселелері бойынша отбасының, мектептің өзара іс-қимылын ұйымдастыру

ұсынымдар

БҒМ, ДСМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



12

Ауытқу дәрежесіне қарай ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балалар үшін үлгілік оқу бағдармаларын әзірлеу

бұйрық

БҒМ, ДСМ, Еңбекмині

2020 жыл

көзделген қаражат шеңберінде

099 "Сапалы мектеп біліміне қолжетімділікті қамтамасыз ету" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде


13

Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балаларды жаңартылған бағдарлама бойынша оқулықтармен қамтамасыз ету (ірі қаріппен, Брайль қарпімен, зияткерлік бұзушылықтары бар балаларға)

Еңбекминіне ақпарат

БҒМ

2019 - 2021 жылдар

көзделген қаражат шеңберінде

099 "Сапалы мектеп біліміне қолжетімділікті қамтамасыз ету" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде


14

Жалпы білім беру мектептерінде оқыту процесінде ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар оқушыларды психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Еңбекминіне ұсыныс

БҒМ, ДСМ, Еңбекмині,
ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



15

Өңірлер бөлінісінде ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балалар саны бойынша статистикалық деректерді қалыптастыру

статистикалық деректер

БҒМ, ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді



16

Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балаларға білім беруді іске асыратын, оның ішінде танылған халықаралық практикаларды енгізуді ескере отырып, жалпы білім беру ұйымдарының базасында инклюзивті білім беру ресурстық орталықтар жүйесін кеңейтуді мониторингтеу

Еңбекминіне ақпарат

БҒМ, ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді



17

Техникалық және кәсіптік білім, орта білімнен кейінгі және жоғары білім беретін оқу орындарында мүгедек адамдарды оқытуға арналған квотаның орындалуын мониторингтеу

Еңбекминіне ақпарат

БҒМ, ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді



18

Арнайы білім беру қызметтерін көрсететін білім беру ұйымдарының жүйесін кеңейтуді мониторингтеу

Еңбекминіне ақпарат

БҒМ, ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді



19

Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар адамдарды (балаларды) (мектепке дейінгі ұйымдарда, жалпы білім беретін мектептерде, колледждер мен жоғары оқу орындарында) оқыту үшін жағдай жасалуын мониторингтеу

Еңбекминіне ақпарат

БҒМ, ЖАО

2019 - 2023 жылдар

талап етілмейді



20

Үлгілік оқу жоспарлары мен техникалық және кәсіптік білім беру бағдарламалары негізінде ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар адамдарға жеке жұмыс оқу жоспарлары мен бағдарламаларын әзірлеу жөнінде әдістемелік ұсынымдарды әзірлеу

әдістемелік ұсынымдар

БҒМ, ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



21

Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балаларға білім беру процесін материалдық-техникалық сүйемелдеу жөнінде әдістемелік ұсынымдар әзірлеу

әдістемелік ұсынымдар

БҒМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



22

Үйде білім беру (қашықтан оқыту) көрсетілетін аурулар және денсаулықтың бұзылуы тізбесін әзірлеу жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Еңбекминіне ұсыныс

ДСМ, Еңбекмині, БҒМ, Қаржымині, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



23

Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар балаларға мамандандырылған автобустарды ұсыну мәселесін пысықтау

Еңбекминіне ақпарат

ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



24

Оқушының ерекше білім беру қажеттіліктерін ескере отырып, жеке білім беру бағдарламаларын және жоспарларын әзірлеу жөнінде әдістемелік ұсынымдар әзірлеу

әдістемелік ұсынымдар

БҒМ, Қаржымині, ЖАО

2022 жыл

талап етілмейді



25

Психологиялық-педагогикалық түзеу кабинеттерінің базасында ерте араласу жүйесін құру мәселесін пысықтау

Еңбекминіне ақпарат

БҒМ, ДСМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



3. Кешенді қолжетімділік және кедергісіз орта

26

Заңнамалық деңгейде "жүйелі бейімдеу" ұғымын бекіту

Еңбекминіне ақпарат

ИИДМ, Еңбекмині, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



27

Қазақстан Республикасының заңнамалық және заңға тәуелді актілерін мүгедек адамдар мен халықтың жүріп-тұруы шектеулі басқа да топтары үшін ғимараттар мен құрылыстардың, жалпы қолданыстағы жолдардың және елді мекендер көшелерінің міндетті қолжетімділігіне қойылатын талаптарды белгілеу бөлігінде жетілдіру

нормативтік құқықтық актілер

ИИДМ, Еңбекмині, ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



28

І топтағы мүгедек адамдарға және мүгедек балаларға теміржол көлігінде жүруге 50% мөлшерінде жеңілдік белгілеу

бұйрық

ИИДМ

2019 жыл

көзделген қаражат шегінде

015 "Әлеуметтік маңызы бар облысаралық қатынастар бойынша теміржол жолаушылар тасымалдарын субсидиялау" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде

теміржол көлігімен жүруге жеңілдік

29

"Интерактивті қолжетімділік картасы" ақпараттық порталында деректерді толтыру және өзектілендіру мониторингі

қолжетімділік картасы

ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді



30

Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы жергілікті атқарушы органдарға объектілердің қолжетімділігін бақылау функцияларын бекітіп беру мәселесін қарау

Мүгедектерді әлеуметтік қорғау саласындағы үйлестіру кеңесінің хаттамасы

Еңбекмині, ИИДМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



31

Мүгедек адамдарды флюорографиялық, маммографиялық зерттеулермен қамтуды және қолжетімділігін мониторингтеу

Еңбекминіне ақпарат

ДСМ, ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді


үлесі
2020 -70%
2021 -80%
2022- 90 %
2023- 100%

32

Өңірлерде медициналық ұйымдарды гидравикалық басқарылатын гинекологиялық креслолармен жабдықтау жөнінде ұсыныстар енгізу (өңірде кемінде екі амбулаториялық және стационарлық деңгейде)

Еңбекминіне ұсыныстар

ДСМ, ЖАО

2022 жыл

талап етілмейді



33

Сурдоаударма қызметтерін көрсету, оның ішінде онлайн-сурдоаударма технологияларын пайдалана отырып көрсету тәртібін әзірлеу жөнінде ұсыныстар енгізу

Еңбекминіне ұсыныстар

ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



4. Экономикалық дербестік және сапалы жұмыспен қамту

34

Көру қабілеті бұзылған адамдар қатарынан массаж жасаушылар курстарын ұйымдастыру жөнінде ұсыныстар енгізу

Еңбекминіне ұсыныстар

ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



35

Жұмысқа орналасу процесінде мүгедек адамдарды технологиялық сүйемелдеуді пайдаланумен кәсіптік оңалту орталықтарын құру жөнінде ұсыныстар енгізу

Еңбекминіне ұсыныстар

ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



36

Жұмыс берушілердің мүгедек адамдар үшін жұмыс орындарын құру шығындарын субсидиялау

есеп

ЖАО

2019 жыл

көзделген қаражат шегінде

062 "Облыстық бюджеттерге, республикалық маңызы бар қалалардың, астана бюджеттеріне мүгедектерді жұмысқа орналастыру үшін арнайы жұмыс орындарын құруға жұмыс берушінің шығындарын субсидиялауға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде


37

Мүгедек адамдар үшін жұмыс орындарын квоталандырудың қосымша немесе балама шараларын енгізу жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Еңбекминіне ақпарат

ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



5. Әлеуметтік оңалту және абилитация тиімділігін арттыру


38

Паралимпиадалық спорт түрлері бойынша ұлттық құрама командаларын арнайы спорттық құрал-жабдықтармен және спорттық протездеумен қамтамасыз ету жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Еңбекминіне ұсыныстар

МСМ, ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді



39

Мүгедек спортшыларға балалар-жасөспірімдерге арналған спорт мектептерінде, жоғары спорт шеберлігі мектептерінде, олимпиадалық дайындық орталықтарында және олимпиадалық резервті даярлау орталықтарында жаттығу процесін ұйымдастыруды қамтамасыз ету

Еңбекминіне ақпарат

МСМ, ЖАО

жыл сайын

көзделген қаражат шегінде

036 "Жоғары жетістіктер спортын дамыту" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде

спортшылар үлесі
2019 - 11,7%
2020 -12,2 %
2021- 12,7 %
 

40

"Медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы № 44 бұйрығына қайта куәландыруды қажет етпейтін аурулар тізбесін кеңейту бөлігінде өзгерістер мен толықтырулар енгізу

бұйрық

Еңбекмині, ДСМ, ЖАО

2019 жыл

талап етілмейді



41

Спорттық дәрігерді, спорт психологын, биомеханиктерді, массаж жасаушылар мен нутрициологты қамтитын клиникалық-ғылыми топтарды ұлттық құрамаға бекіту бойынша мәселені пысықтау

Еңбекминіне ақпарат

МСМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



42

Мүгедектікке немесе шешімдерді қабылдау машықтарына қарамастан, өмірдің барлық аспектілеріне мүгедек адамдардың әрекетке толық қабілеттілігін тану бойынша халықаралық тәжірибені зерттеу

талдамалық анықтама

Еңбекмині

2021 жыл

талап етілмейді



43

Паралимпиадалық спорт түрлері бойынша жаттығу процестерін ұйымдастыру әдістемесін әзірлеу және кейін паралимпиадалық спорт түрлері бойынша ұлттық құрама командалардың жаттықтырушыларын әдістемелік материалдармен қамтамасыз ету

әдістемелік ұсынымдар

МСМ, ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



44

Мүгедек әйелдерде 3 жасқа дейінгі балалары болған жағдайда бала күтімі бойынша жеке көмекшіні енгізу жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Еңбекминіне ұсыныстар

ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



45

Психологиялық қажуға жол бермеу үшін мүгедек адамдарға күтім жасайтын және көмек көрсететін адамдарға (отбасыларға) қолдау шараларын әзірлеу

Еңбекминіне ұсыныс

ДСМ, ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



46

Медициналық-әлеуметтік сараптама жүйесінде
Тіршілік-тынысы мен денсаулықтың қызмет етуінің, шектелуінің халықаралық жіктемесін бейімдеу мәселелері жөнінде ұсынымдар әзірлеу

ұсынымдар

Еңбекмині, ДСМ, ЖАО

2024 жыл

талап етілмейді


оқытылғандардың үлесі
2024 - 75%

47

"Мүгедектерге берілетін техникалық көмекші (орнын толтырушы) құралдар мен арнаулы жүріп-тұру құралдарының тізбесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 20 шілдедегі № 754 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

Еңбекмині, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



48

"Мүгедектердi оңалтудың кейбiр мәселелерi туралы"
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 26 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу

бұйрық

Еңбекмині, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



49

Мүгедектіктің профилактикасы шеңберінде мүгедектігі жоқ адамдарды оңалтудың техникалық құралдарымен қамтамасыз ету мәселесін пысықтау

Еңбекминіне ұсыныстар

ДСМ, ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



50

Министрлердің/өңірлер әкімдерінің мүгедектік мәселелері жөніндегі кеңесшілерін тағайындау тәртібін айқындау жөнінде әдістемелік ұсынымдар әзірлеу

бұйрық

Еңбекмині, ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



6. Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін жаңғырту


51

Әлеуметтік қызметтер жіктеуішін енгізу жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Еңбекминіне ұсыныстар

ДСМ, ІІМ, БҒМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



52

Интеграцияланған әлеуметтік қызметтерді көрсету кезінде ведомствоаралық өзара іс-қимыл әдіснамасын әзірлеу

әдістемелік ұсынымдар

Еңбекмині, ІІМ, ДСМ, БҒМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



53

Әлеуметтік қызметтер мен көмек көрсетудің интеграцияланған моделін енгізу

бұйрық

Еңбекмині, ІІМ, ДСМ, БҒМ, ЖАО

2024 жыл

талап етілмейді



54

Арнаулы әлеуметтік қызметтерді жан басына қаржыландыру нормативін енгізу жөнінде әдістемелік ұсынымдар әзірлеу

әдістемелік ұсынымдар

Еңбекмині, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



55

Пилоттық өңірлерде "Әлеуметтік қызметтер порталы" автоматтандырылған ақпараттық жүйесін және "Оңалтудың техникалық құралдары" автоматтандырылған ақпараттық жүйесін енгізу

әлеуметтік қызметтер порталы

Еңбекмині, ДСМ, ЖАО

2020 жыл

көзделген қаражат шегінде

Еңбекминінің 067 "Халықаралық ұйымдармен бірлесіп атқарылатын жобалардың іске асырылуын қамтамасыз ету" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде


56

Волонтерлік институтты дамыту

Еңбекминіне ұсыныстар

АҚДМ, ЖАО

жыл сайын

талап етілмейді



57

Бір әлеуметтік қызметкердің екі волонтермен өзара іс-қимыл моделін айқындау

әдістемелік ұсынымдар

Еңбекмині, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



58

Сыйымдылығы шағын әлеуметтік қызмет көрсету үйлерін дамыту жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Еңбекминіне ұсыныстар

ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



59

Мүгедек адамдардың міндетті оқудан өтуімен оларды отбасына орналастырудың баламалы нысандарын енгізу мәселені қарау

Еңбекминіне ұсыныстар

ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



60

"Қазақстан Республикасында әлеуметтік қызметкердің мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасы Заңы жобасының тұжырымдамасын әзірлеу

Тұжырымдама жобасы

Еңбекмині, ІІМ, ДСМ, БҒМ, ЖАО

2021 жыл

талап етілмейді



61

Әлеуметтік қызметкерлерді міндетті тіркеуді, сараптауды және сертификаттауды бақылау және енгізу тетігін ендіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Еңбекминіне ақпарат

ІІМ, ДСМ, БҒМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



62

Әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар кезінде мүгедектердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөнінде іс-шаралар әзірлеу

әдістемелік ұсынымдар

ІІМ, ЖАО

2020 жыл

талап етілмейді



7. Қоғамдық сананы жаңғырту

63

Бірыңғай республикалық медиа-жоспар шеңберінде бұқаралық ақпарат құралдарында мүгедек адамдардың проблемаларына қоғамның оң көзқарасын қалыптастыруға бағытталған жарияланымдар мен мақалаларды, телеарналарда сөз сөйлеулерді орналастыру

мақалалар, жарияланымдар, материалдар

АҚДМ, Еңбекмині, ЖАО

жыл сайын

көзделген қаражат шегінде

003 "Мемлекеттік ақпараттық саясатты жүргізу" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде

жариялынымдар саны
2019 - 5%
2020- 10%
2021-15%
2022-20%
2023-25%
2024-30%

64

Мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияға Факультативтік хаттаманы ратификациялау туралы мәселені Қазақстан Республикасының Үкіметі жанындағы Халықаралық гуманитарлық құқық және адам құқықтары жөніндегі ведомствоаралық комиссияның қарауына шығару

ВАК хаттамасы

Еңбекмині, ЖАО

2022 жыл

талап етілмейді



      Аббревиатуралардың толық жазылуы

      АҚДМ - Қазақстан Республикасының Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі

      БҒМ - Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

      ВАК - Қазақстан Республикасының Үкіметі жанындағы Халықаралық гуманитарлық құқық және адам құқықтары жөніндегі ведомствоаралық комиссия

      ДСМ - Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі

      Еңбекмині - Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі

      ЖАО - жергілікті атқарушы органдар

      ИИДМ - Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі

      Қаржымині - Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі

      МСМ - Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігі

      ЦДҚАӨМ - Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі

      ІІМ - Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі

Об утверждении Национального плана по обеспечению прав и улучшению качества жизни лиц с инвалидностью в Республике Казахстан до 2025 года

Постановление Правительства Республики Казахстан от 28 мая 2019 года № 326.

      Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

      1. Утвердить прилагаемый Национальный план по обеспечению прав и улучшению качества жизни лиц с инвалидностью в Республике Казахстан до 2025 года (далее – Национальный план).

      2. Центральным государственным и местным исполнительным органам, ответственным за исполнение Национального плана:

      1) принять необходимые меры по реализации Национального плана;

      2) один раз в год, не позднее 20 января, следующего за отчетным годом, представлять информацию о ходе исполнения Национального плана в Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан.

      3. Министерству труда и социальной защиты населения Республики Казахстан не позднее 15 февраля, следующего за отчетным годом, представлять в Канцелярию Премьер–Министра Республики Казахстан сводную информацию о ходе реализации мероприятий Национального плана.

      4. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан.

      5. Настоящее постановление вводится в действие со дня его подписания.

      Премьер–Министр
Республики Казахстан
А. Мамин

  Утвержден
постановлением Правительства
Республики Казахстан
от 28 мая 2019 года № 326

Национальный план
по обеспечению прав и улучшению качества жизни лиц с инвалидностью в Республике Казахстан до 2025 года

Раздел 1. Введение

      Создание эффективной системы мер социальной защиты лиц с инвалидностью является одним из приоритетных направлений социальной политики государства.

      Целями Национального плана по обеспечению прав и улучшению качества жизни лиц с инвалидностью в Республике Казахстан до 2025 года (далее – Национальный план) являются реализация принятых Республикой Казахстан обязательств в связи с ратификацией Конвенции о правах инвалидов и формирование инклюзивного общества через создание благоприятной среды для всех уязвимых групп в рамках социальной модернизации Казахстана до 2030 года.

      Завершилась трехэтапная реализация Плана мероприятий по обеспечению прав и улучшению качества жизни инвалидов в Республике Казахстан на 2012 – 2018 годы (далее – План мероприятий), направленного на создание условий к имплементации положений норм Конвенции о правах инвалидов. Основные цели и задачи Плана мероприятий исполнены.

      Для определения основных приоритетов и комплексного интегрированного подхода в создании условий для самореализации и полноценной интеграции лиц с инвалидностью в общественно–экономическую жизнь страны разработан настоящий Национальный план.

      Современная глобальная парадигма заключена в переходе от традиционного понимания ограниченных возможностей здоровья к более сложному синтезу индивидуальных отличий и универсальных прав в аспекте качества жизни.

      Национальный план направлен на имплементацию международных стандартов с учетом мировых тенденций развития системы социальной защиты лиц с инвалидностью.

      Намеченные в Национальном плане цели и задачи предусматривается реализовать в соответствии с Планом мероприятий по обеспечению прав и улучшению качества жизни лиц с инвалидностью в Республике Казахстан до 2025 года согласно приложению к настоящему Национальному плану.

Раздел 2. Анализ текущей ситуации

Глава 1. Профилактика инвалидности

      В настоящее время в Казахстане проживают более 680 тыс. лиц с особыми потребностями, из них 61,5% трудоспособного возраста, 25,7% лица пенсионного возраста, 12,8% дети до 18 лет.

      Удельный вес лиц с особыми потребностями относительно стабилен и среди всего населения составляет в течение последних трех лет – 3,7%.

      По данным Всемирной организаций здравоохранения здоровье человека зависит от системы здравоохранения всего на 10% и на 50% – от образа жизни, который формируется под воздействием окружения человека, права выбора, качества жизни и доступности возможностей укрепления здоровья. Профилактика предлагает самую эффективную по стоимости долгосрочную стратегию для борьбы с неинфекционными заболеваниями, являющимися основной причиной инвалидности.

      Укрепление здоровья населения для обеспечения устойчивого социально–экономического развития страны является целью Государственной программы развития здравоохранения Республики Казахстан "Денсаулық" на 2016 – 2019 годы.

      Внедряется новая политика по охране здоровья общества на основе интегрированного подхода к профилактике и управлению болезнями, также проводится модернизация национальной системы здравоохранения, ориентированной на эффективность, финансовую устойчивость и поддержку социально–экономического роста, что, в свою очередь, отражается и на показателях инвалидности.

      Одними из мер по охране здоровья граждан и профилактике инвалидности стали введение и совершенствование скрининговых программ. Скрининговые технологии во многих странах являются основными элементами здравоохранения, направленными на выявление заболеваний и факторов риска заболеваний с целью снижения заболеваемости и смертности.

      В республике с 2008 года целевой группой для раннего выявления заболеваний являются болезни системы кровообращения; предопухолевые состояния и рак молочной железы; предопухолевые процессы и рак шейки матки.

      За время реализации скринингов в Казахстане проведено более 60 млн. скрининговых обследований взрослого населения. Выявлено более 2,5 млн. случаев заболеваний (4,2% от общего количества проведенных скрининговых исследований), из них 1,5 млн. случаев – болезни системы кровообращения, 245,8 тыс. случаев – рак шейки матки, 607,8 тыс. случаев рак молочной железы, 62,2 тыс. случаев – сахарный диабет, 33,4 тыс. случаев – глаукома и 11,5 тыс. случаев – колоректальный рак.

      С 2011 года введены целевые группы на выявление сахарного диабета, глаукомы, предопухолевой патологии и рака толстой и прямой кишки (колоректальный рак).

      Расширены возрастные группы скрининга и определена периодичность обследования:

      1) скрининг артериальной гипертонии, ишемической болезни сердца и сахарного диабета проходят пациенты от 40 до 70 лет с периодичностью один раз в два года;

      2) скрининг рака шейки матки – женщины в возрасте 30–70 лет с периодичностью один раз в четыре года;

      3) скрининг рака молочной железы – женщины от 40 до 70 лет с периодичностью один раз в два года.

      Анализ реализации скрининговых программ за девятилетний период дал возможность выявить следующие закономерности. Осмотры населения проходит подавляющая численность лиц, подлежащих скринингу.

      В целях совершенствования дородовой диагностики, профилактики врожденных и наследственных заболеваний у детей, снижения детской заболеваемости и инвалидности в Республике Казахстан проводится пренатальный, неонатальный и аудиологический скрининг новорожденных и детей раннего возраста, скрининг психофизического развития детей раннего возраста, офтальмологический скрининг недоношенных новорожденных.

      Проводится оснащение медицинских организаций оборудованием и вспомогательными приспособлениями с учетом особых потребностей лиц с инвалидностью.

      В целях усиления профилактической направленности первичной медико–санитарной помощи (далее – ПМСП) проведены следующие мероприятия:

      1) в рамках интеграции специализированных служб в поликлиниках дополнительно были открыты противотуберкулезные, онкологические, маммологические кабинеты, открыты кабинеты психического здоровья;

      2) создан институт социальных работников (2014 год – 1,2 человек на 10 тысяч населения, в 2017 году – 7,4 человек на 10 тыс.населения);

      3) увеличилось количество врачей общей практики с 3 101 человек в 2014 году до 5 382 в 2017 году, т.е. более чем на 70%;

      4) с 2014 года внедрен комплексный подушевой норматив, который в 2017 году составил 683 тенге и вырос по сравнению с 2014 годом на 29,3%. Финансирование первичной медико–санитарной помощи в общем объеме финансирования гарантированного объема бесплатной медицинской помощи увеличилось с 33% в 2014 году до 37% в 2017 году. Выравнен уровень финансирования ПМСП между регионами с увеличением тарифа в расчете на 1 жителя (с 169 до 683 тенге).

      Несмотря на проводимые государством меры по профилактике инвалидности и позитивную динамику показателей здоровья населения, ожидаемая продолжительность жизни казахстанцев почти на 10 лет меньше, чем в странах–членах организации экономического сотрудничества и развития (далее – ОЭСР).

      Ежегодно более 50 тысяч лиц впервые признаются инвалидами, показатель первичной инвалидности за последние 3 года нестабилен, в 2015 году – 28,5, в 2016 году – 29,4, в 2017 году – 28,9, а по итогам 2018 года вырос и составил 29,2 случаев на 10 тыс. населения.

      Особого внимания требует проблема детской инвалидности, которая имеет тенденцию к росту. Так, если доля детей – инвалидов до 18 лет в структуре общей численности инвалидов в 2008 году составляла 9,2 %, то в 2018 году выросла до 12,8 % или на 3,6 процентных пункта.

      Тенденция роста показателей первичной инвалидности, в том числе среди детского населения, диктует необходимость дальнейшего усиления мер по профилактической направленности развития здравоохранения, укреплению национального здоровья, доступности и повышения качества медицинских услуг.

      В структуре общей смертности и инвалидности ведущей причиной остаются болезни системы кровообращения (22,3%), наиболее частые – ишемическая болезнь сердца, сосудистое поражение мозга, от которых ежегодно умирают около 30 тысяч человек. Рост первичной заболеваемости болезнями системы кровообращения почти на 16,4% (2015 год – 2429,7). В структуре первичной инвалидности среди взрослого населения болезни системы кровообращения составляют 26,9%.

      Второй причиной являются смертность и инвалидность от злокачественных новообразований (12,1%), от которых ежегодно умирают около 17 тысяч человек, из них 16,9% составляет рак легких.

      Показатель заболеваемости злокачественными новообразованиями увеличился по итогам 2018 года на 18 % (2015 год – 207,7, 2017 год – 253,4). Злокачественные образования в структуре первичной инвалидности среди взрослого населения составляют 21,4 %.

      На третьем месте – смертность от несчастных случаев, травм и отравлений (11,3%), от которых ежегодно умирает около 16 тысяч человек (2015 год – 82,5 на 100 тыс.населения, 2017 год – 69,38 на 100 тыс. населения). Первичная инвалидность вследствие травм всех локализаций имеет тенденцию к снижению и составляет 10,6 % от общего числа инвалидизации.

      В Казахстане вопросы профилактической работы, наращивание усилий межсекторального взаимодействия, направленных на повышение качества медицинских услуг на всех уровнях организаций здравоохранения находятся на начальном этапе.

      Преимущественное развитие ПМСП должно быть главным координатором всей системы, тогда как в нашей системе основной действующей структурой продолжает оставаться стационарный сектор.

      В странах ОЭСР в среднем 80 % средств от общего объема финансирования лекарственного обеспечения направляется на обеспечение пациентов лекарственными средствами на амбулаторном уровне, тогда как в Казахстане данный показатель составляет около 50 % от общего объема финансирования.

Глава 2. Социальная реабилитация

      В целях повышения уровня социализации лиц с инвалидностью, они обеспечиваются техническими вспомогательными (компенсаторными) средствами (протезно–ортопедическая помощь, сурдо–, тифло– средства, специальные средства передвижения, санаторно–курортное лечение, обязательные гигиенические средства, услуги индивидуального помощника и специалиста жестового языка).

      Ежегодно более 200 тысяч лиц с инвалидностью обеспечиваются техническими средствами и услугами реабилитации (далее – ТСР). Доля обеспечения ТСР в 2018 году составила 57,8 % от общего числа нуждающихся (2013 г. – 88 %, 2015 г. – 67 %, 2016 г. – 67 %, 2017 г. – 67,5 %).

      Перечень ТСР за последние 3 года с учетом потребностей лиц с инвалидностью расширен с 32 до 55 видов наименований (в 1,7 раза), включая современные сурдотехнические и тифлотехнические средства.

      Осуществлена доставка ТСР на дом более 14 тысячам лицам с инвалидностью, проживающим в отдаленных селах.

      Лицам с инвалидностью, находящимся под стражей и отбывающим наказание в исправительных учреждениях, предоставляются технические средства и специальные средства передвижения в соответствии с Правилами предоставления технических вспомогательных (компенсаторных) средств и специальных средств передвижения осужденным, имеющим инвалидность и отбывающим наказание в учреждениях, и находящимся под стражей, утвержденными приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 28 декабря 2015 года № 1088.

      С 2015 года проводятся замена и настройка речевых процессоров к кохлеарным имплантам (далее – КИ), данную услугу получили за период с 2016 по 2018 годы 613 человек.

      Основным результатом социализации детей с КИ стало включение 153 детей в общеобразовательный процесс в школах, направление 171 ребенка в специальные организации образования и обучение 34 детей на дому.

      Кроме того, обеспечено развитие эффективной реабилитации детей с КИ на ранней стадии. За период с 2014 по 2018 годы слухоречевую адаптацию прошло 990 детей в условиях дневного и круглосуточного наблюдения из разных регионов страны, при этом, если ранее реабилитация проходила всего 15 дней в год, то, начиная с 2018 года, реабилитация осуществляется 40 дней в год, т.е. ежеквартально по 10 дней.

      С 2017 года в 2 раза увеличено время оказания услуг специалиста жестового языка (с 30 до 60 часов) для лиц с нарушением слуха.

      Усовершенствованы стандарты и внедрены новые технологии производства, новые модели протезно–ортопедических средств и услуг:

      1) производство индивидуальных ушных вкладышей из силикона для слуховых аппаратов;

      2) запущено в производство применение 3–D моделирования в производстве протезов, ортопедии;

      3) разработаны и внедрены в производство протезы по новейшим инновационным технологиям.

      Изготавливается около 90 наименований протезно–ортопедических изделий.

      В 2015 году акционерным обществом "Республиканский протезно–ортопедический центр" и государственным предприятием на праве хозяйственного ведения "Научно–исследовательский институт травматологии и ортопедии" проведен пилотный проект по протезированию лиц, имеющих инвалидность, через несколько дней после ампутации конечностей.

      Пилотный проект показал, что период протезирования от момента проведения операции ампутации сокращается с 76 до 44 дней.

      В 2018 году протезно–ортопедические изделия и сопутствующие реабилитационные услуги, в том числе по обучению навыкам самостоятельного передвижения на протезах, получили 24 700 инвалидов.

      В целях повышения качества оказываемых государственных услуг в 2018 году апробирован пилотный проект по оказанию в автоматизированном режиме государственной услуги "Установление инвалидности и/или степени утраты трудоспособности и/или определение необходимых мер социальной защиты" без личного присутствия гражданина, на основании медицинских данных. В течение 2018 года были заочно освидетельствованы 495 человек.

Глава 3. Обеспечение доступности социально значимых объектов

      В реализацию Послания Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы от 17 января 2014 года "Казахстанский путь–2050: единая цель, единые интересы, единое будущее" предприняты меры для создания безбарьерной среды гражданам Казахстана с инвалидностью.

      В целях реализации норм Конвенции о правах инвалидов были внесены изменения и дополнения в 24 законодательных акта, в том числе 3 Кодекса по обеспечению доступности социальной и транспортной инфраструктуры, совершенствования услуг в социальной сфере (здравоохранение, образование и социальная защита).

      На сегодня официальные интернет–ресурсы государственных органов имеют версии для слабовидящих лиц.

      В целях упорядочения деятельности и повышения ответственности местных органов власти утверждаются региональные планы по созданию безбарьерной среды для лиц с инвалидностью, которые содержат перечень конкретных зданий и объектов, подлежащих адаптации под нужды лиц с инвалидностью.

      Министерством труда и социальной защиты населения Республики Казахстан (далее – Министерство) в 2015 году разработан портал "Интерактивная карта доступности "Доступная среда" (далее – портал).

      Портал размещен на сайте Министерства (friendlybuilding.kz) и позволяет в онлайн–режиме вносить информацию по паспортизированным и адаптированным объектам страны, видеть степень адаптации объекта и оценивать качество проводимой адаптации каждого объекта в онлайн режиме.

      Всем зарегистрированным пользователям предоставлена возможность оценивать качество проводимой адаптации каждого объекта и размещать комментарии с приложением фотографий.

      Национальный стандарт Республики Казахстан СТ РК 1525–2013, утвержденный приказом председателя Комитета технического регулирования и метрологии Министерства индустрии и новых технологий Республики Казахстан от 5 февраля 2013 года №64–од (далее – национальный стандарт) содержит требования по созданию условий для лиц с инвалидностью.

      На сегодняшний день по стране функционирует 247 железнодорожных вокзалов, из которых 91 вокзал, или лишь 37 % приведен в соответствие с требованиями национального стандарта:

      1) на 91 вокзале билетные кассы переоборудованы под условия для инвалидов;

      2) на 210 вокзалах в труднодоступных местах построены пандусы;

      3) на 34 вокзалах оборудованы специализированные туалеты;

      4) на 38 вокзалах для удобства слабовидящих верхние и нижние ступени лестниц окрашены в желтый цвет;

      5) на 58 вокзалах в залах ожидания выделены места для инвалидов, обозначенные пиктограммами.

      Работники железнодорожных вокзалов и проводники поездов оказывают услуги по посадке/высадке пассажиров с инвалидностью в поезде.

      За период 2014 – 2018 годы в местах расположения организаций, ориентированных на обслуживание инвалидов, установлены 17 270 единиц дорожных знаков и указателей, 465 пешеходных переходов оборудованы звуковыми устройствами, создано 15 служб "Инватакси", в которых имеются 280 специализированных машин с охватом 35 тыс. человек.

      По республике насчитывается 36 автовокзалов, из них 27 единиц или 75 % соответствуют национальному стандарту.

      Количество автостанций по республике составляет 105 единиц, из которых 63,8 % (67 единиц) приведены в соответствие с требованиями национального стандарта Республики Казахстан.

      По республике функционируют 18 аэропортов, которые полностью адаптированы для нужд лиц с инвалидностью.

      В Правилах организации обслуживания пассажиров в аэропортах Республики Казахстан, утвержденных приказом и.о. Министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 24 февраля 2015 года № 189, с 2016 года предусмотрены требования по наличию международного стандарта качества обслуживания PRM (Persons with Reduced Mobility), которые предъявляют требования к парковкам, стоянкам, остановкам, местам встречи на привокзальной площади, бытовым услугам и сервисному обслуживанию; скорости и комфортности обслуживания пассажирских авиаперевозок, информационному обслуживанию и подготовке персонала.

      В 6 аэропортах (Алматы, Нур–Султан, Актау, Актобе, Караганда, Кокшетау) имеются специальные лифты, эскалаторы, помещения, информационные указатели на государственном и русском языках, световые табло и вывески, туалетные комнаты, оборудованные кнопкой вызова медицинского работника.

      В 9 аэропортах (Нур–Султан, Алматы, Актау, Актобе, Караганда, Кокшетау, Шымкент, Усть–Каменогорск, Жезказган) на входах и выходах установлены пандусы, предусмотрено предоставление инвалидных колясок, в уборных комнатах установлены специальные поручни.

Глава 4. Доступность образования

      В Казахстане признается право людей с инвалидностью наравне с другими лицами на образование.

      В соответствии с Законом Республики Казахстан от 27 июля 2007 года "Об образовании" государство полностью или частично компенсирует расходы на содержание детей с инвалидностью и лиц с инвалидностью с детства в период получения ими образования.

      Так, дети с инвалидностью по зрению и слуху имеют право на получение повышенной государственной стипендии, а также при поступлении на учебу в организации образования предусматривается квота приема в один процент для лиц с инвалидностью первой, второй групп, лиц с инвалидностью с детства.

      После ратификации Конвенции о правах инвалидов указанный Закон дополнен следующими нормами:

      об уважительном отношении к правам детей с инвалидностью;

      о бесплатном пользовании информационными ресурсами в организациях образования, в том числе в доступной форме для инвалидов, детей с ограниченными возможностями, обеспечении учебниками, учебно–методическими комплексами и учебно–методическими пособиями, в том числе изготовление для инвалидов, детей с ограниченными возможностями;

      о праве на первоочередное распределение на работу в государственные организации образования и государственные медицинские организации лиц, у которых один или оба родителя с инвалидностью.

      Вместе с тем, родители детей с инвалидностью вправе выбирать место обучения ребенка – в обычной или специальной организации образования – с учетом рекомендаций специалистов.

      С 2017 года начата разработка учебников для незрячих детей по системе Брайля и укрупненным шрифтом, а также для детей с интеллектуальными нарушениями (ежегодно выделяется более 140 млн. тенге). Разработаны учебники для 0–1–х, 5 и 7 классов, а до 2020 года планируется разработать все учебники, включая 11 класс.

      На сегодня в сфере образования выявлено и обследовано 153 230 детей с особыми образовательными потребностями (54 311 дошкольного и 98 919 школьного возраста), из них около 47 тысяч детей с инвалидностью.

      Так, в дошкольных организациях воспитывается более 42 тысяч детей с особыми образовательными потребностями, из них более 15 тысяч обучаются инклюзивно. В организациях среднего образования обучается более 91,5 тысяч детей с особыми потребностями, из них порядка 46 тысяч детей обучается инклюзивно. В 2020 году в 30 % детских садов и 70 % школ будут созданы условия для инклюзивного образования.

      На сегодня 60 % (4207 из 7014 школ) общеобразовательных школ, 20 % (1232 из 6115 детских садов) создали условия для обучения и воспитания детей с особыми образовательными потребностями.

      В сфере технического и профессионального образования в 30 % колледжей (247 из 821 колледжей) созданы условия для обучения 2928 детей с особыми образовательными потребностями, из них инвалидов с детства – 2 192, лиц с инвалидностью 1 и 2 группы – 736. Введены 71 сурдопереводчик, 37 тифлосредств, разработаны 44 специальных рабочих учебных планов, по которым идет подготовка кадров.

      На сегодня в ВУЗах количество студентов с особыми возможностями составляет 1609 чел. Из них имеющих I степень инвалидности – 85 чел.,

      II степень инвалидности имеют 358 чел., 1151 чел. имеют III степень инвалидности, 15 чел. имеют инвалидность с детства.

      70 из 119 ВУЗов (58,8 %) создали условия для обучения студентов с особыми образовательными потребностями.

      Вместе с тем, при поступлении на учебу в организации образования, реализующие образовательные программы технического и профессионального, послесреднего и высшего образования, с 2012 года установленный размер квоты для инвалидов составляет 1 %.

      В 2018 году по результатам конкурса 432 детям–инвалидам присужден образовательный грант, в том числе в рамках квоты приема при поступлении на учебу в организации образования – 312 грантов.

Глава 5. Обеспечение занятости

      В реализацию Послания Первого Президента Республики Казахстан – Елбасы от 14 декабря 2012 года "Стратегия "Казахстан–2050": новый политический курс состоявшегося государства" отмечено о необходимости создания условий, при которых работодатели будут активно привлекать к работе социально уязвимые слои населения, обеспечив их заработной платой.

      По состоянию на 1 января 2019 года среди 411 тысяч лиц с инвалидностью трудоспособного возраста работают более 27% (111,5 тыс. чел.).

      В структуре лиц с инвалидностью трудоспособного возраста по группам инвалидности наибольший удельный вес занимают лица, имеющие вторую группу инвалидности (46 % или 191,9 тыс. чел.) и третью группу инвалидности (45 % или 186,4 тыс. чел.), незначительная доля (9% или 39,7 тыс. чел.) приходится на долю лиц 1 группы инвалидности.

      В целях расширения занятости лиц с инвалидностью пересмотрена квота трудоустройства. Если раньше она составляла три процента для всех, то на сегодняшний день осуществляется дифференцированный подход от 2–х до 4–х процентов в зависимости от численности работников и по отраслям без учета рабочих мест на тяжелых работах, работах с вредными, опасными условиями труда.

      В рамках квоты трудоустроены 7,4 тыс. лиц, имеющих инвалидность. Наибольшее количество лиц, имеющих инвалидность, трудоустроенных по квоте, работают в отраслях образования, здравоохранения и социальных услугах, торговле, в сельском хозяйстве и на транспорте.

      В рамках Государственной программы развития продуктивной занятости и массового предпринимательства на 2017 – 2021 годы "Еңбек" (далее – Программа), лица с инвалидностью, наряду с другими уязвимыми слоями населения имеют право в приоритетном порядке принимать участие в активных мерах содействия занятости населения.

      В Программе могут принять участие самозанятые, безработные и лица, не имеющие квалификации, в том числе и лица с инвалидностью.

      По состоянию на 1 января 2019 года в состав участников Программы включены 18,9 тыс. лиц с инвалидностью, что составляет 2,8% от общего количества участников Программы, из них трудоустроено 16,6 тыс. человек.

      В целях стимулирования работодателей по трудоустройству лиц с инвалидностью с 2018 года введено субсидирование затрат работодателей, связанных с оснащением специального рабочего места для трудоустройства лиц с инвалидностью.

      С 1 января 2019 года вступили в силу поправки в Закон Республики Казахстан "О государственных закупках" в части автоматизации процедур участия общественных объединений инвалидов и организаций, созданных ими, в государственных закупках. Данная мера предусматривает повышение конкурентоспособности общественных объединений инвалидов и организаций, созданных ими, при поставке товаров, выполнении работ и оказании услуг.

Глава 6. Совершенствование социальных услуг

      Гарантированные государством специальные социальные услуги предоставляются гражданам бесплатно, а сверх гарантированный объем специальных социальных услуг – на условиях оплаты. При этом создана возможность выбора формы социального обслуживания – в условиях стационара, полустационара (дневные отделения), ухода на дому, временного пребывания.

      Сеть системы социального обслуживания представлена 893 субъектами, оказывающими специальные социальные услуги.

      В целях соблюдения одного из главных принципов социального обслуживания – сохранения человека в семье, налажена работа по расширению сети дневных отделений для детей–инвалидов путем передачи их через аутсорсинг в неправительственные организации (далее – НПО); преобразованию медико–социальных учреждений стационарного типа в центры социального обслуживания.

      За период с 2015 по 2018 годы:

      возросло число получателей услуг на 24,5% (121 тыс. чел.), из которых наибольшее число приходится на обслуживание в условиях ухода на дому – 46,1 %, в стационарных организациях – 19,9%;

      увеличено количество организаций, оказывающих специальные социальные услуги до 893 единиц (в 2015 г. – 797), из которых преобладающие позиции продолжают сохранять организации надомного обслуживания – 53 %, организации стационарного типа – 12,4 % и динамика роста отмечена у организациях неправительственного сектора – 19,1 %.

      В целях деинституцализации действующей сети интернатных организаций, повышения качества оказываемых услуг и социальной адаптации граждан в социуме начато развитие домов малой вместимости. Дома малой вместимости отсутствуют в 8 регионах: в Актюбинской, Алматинской, Атырауской, Кызылординской, Мангистауской, Туркестанской, в городах Шымкент и Нур–Султан.

      С 2016 года медико–социальные учреждения преобразованы в центры социального обслуживания в целях исключения дискриминационных дефиниций в системе специальных социальных услуг.

      Увеличено участие неправительственного сектора на рынке оказания специальных социальных услуг в рамках государственного социального заказа с 4 НПО в 2009 году до 177 в 2018 году.

      Созданные условия для выхода из трудной жизненной ситуации позволили вернуть из детских домов–интернатов в семью 748 детей, имеющих инвалидность; трудоустроить 867 родителей, воспитывающих ребенка с инвалидностью.

      В системе социального обслуживания трудятся более 30 тыс. работников, в том числе более 10 тысяч социальных работников, преобладающее большинство которых приходится на систему надомного обслуживания – 79,8 %.

      Социальные работники представлены в здравоохранении, системе образования, пенитенциарной системе внутренних дел, молодежных учреждениях, учреждениях досуга и других сферах.

      Утверждены квалификационные требования к социальным работникам в сфере социальной защиты населения, определившие необходимый объем знаний, умений и навыков для выполняемых работ с учетом уровня образования.

      С 2016 года введена новая система оплаты труда гражданских служащих, в рамках которой заработная плата социальных работников, повышена была в среднем на 35%.

      Дальнейшая модернизация системы социального обслуживания предполагает новое качество социальной работы с учетом потребностей каждого обратившегося лица на всех уровнях предоставления социальных услуг – в стационаре, полустационаре, организациях временного пребывания, надомном уходе.

Глава 7. Модернизация общественного сознания

      Для выявления наиболее значимых вопросов, волнующих общество в отношении инвалидности, и понимания области задач на постоянной основе проводится ряд социальных опросов.

      Исследования общественного мнения – один из важных факторов планирования мероприятий в рамках программы улучшения качества жизни и защиты прав людей с инвалидностью.

      Результаты опроса общественного мнения позволят скорректировать и дополнить мероприятия просветительской деятельности, направленные на формирование образа людей с инвалидностью как полноправного члена общества.

      На данный момент в стране ведется широкая просветительская деятельность с привлечением средств массовой информации (далее – СМИ) и других современных средств информации, направленная на освещение вопросов качества жизни людей с инвалидностью.

      За последние три года для проведения информационно–разъяснительной работы было привлечено свыше 100 республиканских и региональных СМИ, на страницах которых опубликовано более 24 тысяч электронных и печатных материалов по вопросам соблюдения прав инвалидов и достижениях лиц с инвалидностью.

      На республиканском канале "Хабар" реализован телепроект "Сильные духом", в котором героями сюжетов стали люди с инвалидностью, имеющие авторитет и уважение окружающих, ставшие опорой своим друзьям и близким.

      Важная роль в просвещении общества по проблемам инвалидности принадлежит НПО, учреждены ряд премий и номинаций для поощрения заслуг людей с инвалидностью, кроме того учреждены номинации для коммерческих организаций и физических лиц, осуществляющих благотворительную и социальную деятельность на территории Республики Казахстан, в том числе в поддержку инвалидов.

      Однако необходимо отметить низкий уровень просвещения общества в вопросах инвалидности, качества жизни и защиту прав людей с инвалидностью. На местном уровне недостаточно проводится информационно–разъяснительная работа по устранению дискриминации лиц с инвалидностью среди работодателей.

      Необходимо продолжить продвижение и расширить количество программ, телепередач, массовых мероприятий воспитательно–ознакомительного характера.

      В век стремительно распространяющейся информации и новых технологий данная мера поможет увеличить охват населения Казахстана и его просвещения по данному вопросу. С помощью СМИ и других современных средств распространения информации необходимо пропагандировать потенциал и вклад людей с инвалидностью в различные сферы жизни общества, что также повлияет на формирование положительного образа человека с инвалидностью.

Раздел 3. Стратегическое видение: цели, задачи,
критические факторы успеха, индикаторы оценки результатов

      Цель Национального плана – сформулировать стратегию, состав и последовательность скоординированных действий всех вовлеченных сторон на пути к улучшению жизни людей с инвалидностью.

      Основными направлениями являются:

      1) профилактика и предупреждение инвалидности;

      2) социальная реабилитация и абилитация;

      3) комплексная доступность и безбарьерная среда;

      4) доступность образования;

      5) экономическая самостоятельность и качественная занятость лиц с инвалидностью;

      6) социальные услуги;

      7) модернизация общественного сознания.

Глава 1. Подходы к реализации Национального плана

      На основе успешного опыта реализации стратегических задач национального уровня в Республике Казахстан, а также ссылаясь на передовой международный опыт, достижение целей и задач Национального плана возможно только в рамках реализации интегрированного подхода по всем направлениям деятельности.

      Реализация Национального плана позволит обеспечить:

      1) снижение первичной инвалидности путем проведения конкретных мер по профилактике инвалидности;

      2) доступность образования и повышение качества образования детей с особыми образовательными потребностями на всех уровнях образования (дошкольное, общее среднее, высшее);

      3) повышение конкурентоспобности лиц с инвалидностью на рынке труда и обеспечения качественной занятостью;

      4) полную социализацию и интеграцию в общество путем создания полной безбарьерной среды во всех сферах жизнедеятельности;

      5) доступность и адресность предоставления качественных социальных услуг с учетом дифференциации потребностей граждан, находящихся в трудной жизненной ситуации;

      6) формирование профессионального кадрового состава на основе непрерывного профессионального образования и независимой системы оценки квалификации;

      7) введение системы управления затратами с учетом социальных нужд граждан, ориентированной на качественный результат оказания услуг;

      8) постоянный и всесторонний анализ потребностей и затрат через Единую информационную систему социального обслуживания.

Глава 2. Приоритетные направления деятельности Национального плана

Параграф 1. Профилактика и предупреждение инвалидности

      В целях устойчивого социально–экономического развития страны принимаются меры для укрепления здоровья населения. Особую роль в предупреждении заболеваемости определяют профилактические мероприятия.

      В целях снижения уровня инвалидизации населения Казахстана будут приняты меры по эффективному предупреждению, диагностике и раннему вмешательству. В этой связи необходимо:

      1. Усилить меры по раннему выявлению заболеваемости и инвалидности (у детей и взрослых) с целью профилактики.

      2. Расширить Программу управления хроническими заболеваниями (далее – ПУЗ) для недопущения инвалидизации.

      3. Расширить сеть медицинской реабилитационной помощи с целью обеспечения качества и доступности услуг лицам с особыми потребностями.

      В результате реализации указанных мер будут достигнуты следующие целевые индикаторы:

      выявление заболеваний при ранней диагностике (скрининге) в общем количестве проведенных скрининговых исследований;

      достижение к 2025 году интенсивного показателя первичной инвалидности на 10,0 тысяч населения – 28%;

      достижение 100% охвата пациентов ПУЗ;

      реабилитационные центры, прошедшие аккредитацию по новым стандартам – 100 %.

      Предлагается обеспечить лиц преклонного возраста с низким уровнем доходов, не имеющих инвалидность, ассистивными средствами (слуховыми аппаратами, кресла–коляскам, ходунками, костылями, вспомогательными средствами коммуникации, протезами органайзеры для таблеток и средствами напоминания и прочими средствами) путем включения их в гарантированный объем бесплатной медицинской помощи.

      Ассистивные средства предназначены для поддержания на прежнем уровне или повышения функциональных возможностей лиц преклонного возраста, тем самым способствуя их благополучию.

      В нозологической структуре общей инвалидности преобладают лица с инвалидностью с психическими расстройствами и расстройствами поведения.

      ПУЗ – это Программа, направленная на снижение затрат здравоохранения и улучшения качества жизни лиц с хроническими заболеваниями путем предотвращения или минимизации последствий заболевания с помощью интегрированной помощи. ПУЗ включает в себя скоординированные медицинские вмешательства и коммуникации и дает возможность отдельным лицам вместе с другими поставщиками медицинских услуг управлять своим заболеванием и предотвращать осложнения.

      Внедрение ПУЗ продиктовано необходимостью серьезных преобразований в вопросах профилактики и борьбы с хроническими неинфекционными заболеваниями, в повышении солидарной ответственности пациентов за свое здоровье, улучшения взаимодействия медицинского персонала и использования всех имеющихся ресурсов, направленных на предотвращение возможных осложнений или утяжеления состояний.

      Проводимая медицинская реабилитация показывает, что до настоящего времени не установлена взаимосвязь предупреждения инвалидности и ее профилактики. Несмотря на принимаемые меры, запланированные показатели по медицинской реабилитации выполняются на 84 %, что в определенной степени связано с недостаточным количеством стационарных, амбулаторно–поликлинических отделений медицинской реабилитации при районных (городских) больницах, центров реабилитации инвалидов.

      Отмечаем, что низкая эффективность реабилитационных мероприятий отражается на показателях частичной реабилитации как среди взрослого (9,8 %), так и среди детского населения (0,7 %).

      В этой связи, необходимо продолжить работу по открытию на базе амбулаторно–поликлинических медицинских организаций кабинетов по реабилитации детей с особыми потребностями (с нарушениями опорно–двигательного аппарата и т.д).

      Вместе с тем, полагаем большое значение имеет предоставление услуг реабилитационного спектра (физиотерапевтические услуги, массаж и т.д.) для детей, имеющих особые потребности на базе сельских амбулаторий, за исключением медикаментозного лечения.

      Рассматриваются вопрос по пересмотру подходов к определению и установлению инвалидности и возможность постепенного параллельного использования терминологии Международной классификации функционирования, ограничений жизнедеятельности и здоровья для обеспечения более комплексного подхода к реабилитации и поддержки людей с инвалидностью (включение элементов страхования, образование, трудоустройство).

      Отмечается недостаточность сурдопедагогов. Так, в 40 действующих сурдологических кабинетах (19 детских, 12 взрослых и 9 смешанных кабинетов), только в 13 кабинетах (32,5 %) имеются сурдопедагоги, принимающие участие в углубленном аудиологическом обследовании и слухоречевой реабилитации направленных к ним пациентов.

Параграф 2. Социальная реабилитация и абилитация

      Реализация комплексного подхода к социальной реабилитации и абилитации лиц с инвалидностью позволит создать условия для полноценной интеграции их в общество, которая включает в себя:

      1. Разработку и внедрение стандартов социальной реабилитации по видам потребностей (в зависимости от типов ограничения жизнедеятельности).

      2. Реализацию комплексного подхода к обеспечению ТСР и услуг социальной реабилитации на основе индивидуальных потребностей.

      3. Обеспечение права выбора ТСР и услугами посредством внедрения портала социальных услуг.

      4. Развитие инфраструктуры и материально–технической базы центров социальной реабилитации.

      Целевыми индикаторами эффективности социальной реабилитации и абилитации будут являться:

      обеспеченность ТСР в соответствии с индивидуальной программой реабилитации;

      предоставление полного спектра социальных услуг лицам с инвалидностью.

      В основе социальной реабилитации лежат восстановление социального статуса людей с особыми потребностями, обеспечение их полного вовлечения и включения во все аспекты жизнедеятельности. Достижение этой задачи возможно только при оказании комплексных реабилитационных и абилитационных услуг разными организациями и учреждениями в стране. Разработка и внедрение стандартов социальной реабилитации и абилитации со стороны государства позволят обеспечить равно–высокий уровень оказания этих услуг для всех, у кого может возникнуть такая потребность.

      Стандарты социальной реабилитации и абилитации будут разработаны с учетом типов потребностей, форм нозологий, пола и возраста людей, что позволит закрепить единые подходы к следующим важным направлениям:

      – реализация комплексного подхода к обеспечению технических средств и услуг социальной реабилитации на основе индивидуальных потребностей;

      – обеспечение права выбора ТСР посредством внедрения портала социальных услуг;

      – развитие инфраструктуры и материально–технической базы центров социальной реабилитации.

      Согласно действующему законодательству местные исполнительные органы в соответствии с индивидуальной программой реабилитации (далее – ИПР) обеспечивают инвалидов ТСР за счет средств государственного бюджета. В соответствии с законодательством Республики Казахстан о государственных закупках основным критерием выбора поставщика является предложение наименьшей условной цены, что, безусловно, влияет на качество закупаемых товаров, работ, услуг.

      Качество ТСР во многом способствует качеству жизни человека с инвалидностью. Именно поэтому важно закрепить и обеспечить право выбора ТСР, которое будет наиболее полно отвечать индивидуальным потребностям и возможностям лиц с инвалидностью.

      Основными недостатками системы предоставления ТСР являются недостаточное финансирование, несвоевременное проведение государственных закупок, ненадлежащее качество ТСР.

      В целях совершенствования системы социального обслуживания, обеспечения прямого взаимодействия получателей и поставщиков товаров и услуг будет внедрен портал социальных услуг. На данной единой цифровой площадке лицам с инвалидностью будет предоставлена возможность самостоятельного выбора услуг и средств реабилитации с учетом индивидуальных потребностей.

      Кроме того, предусматриваются разработка и принятие программы обучения использованию ТСР в первый месяц после установления инвалидности на базе реабилитационных центров. Обучение будет включать индивидуальные занятия, демонстрацию видеороликов, выполнение упражнений с инструктором, в группе (по возможности), а затем самостоятельно. Практика показывает, что данный комплекс мероприятий имеет прямое влияние на скорость и качество дальнейшей социальной адаптации людей с инвалидностью.

Параграф 3. Комплексная доступность и безбарьерная среда

      Социальная интеграция и независимый образ жизни, обеспечение полной доступности инфраструктуры для людей с инвалидностью от места проживания до места оказания услуг должны осуществляться путем:

      1. Разработки национальных межотраслевых стандартов доступности услуг и объектов.

      2. Контроля качества доступности услуг и объектов на основе системы сертификации и мониторинга, соблюдения национальных стандартов доступности.

      3. Создания доступной информационной инфраструктуры, способствующей устранению коммуникационных барьеров для граждан с инвалидностью.

      Целевыми индикаторами достижения поставленных задач по созданию комплексной доступности и безбарьерной среды являются:

      доступность услуг организаций социальной и транспортной инфраструктуры;

      доступность маршрутов общественного транспорта;

      аккредитация экспертов для выполнения работ по защите прав людей с инвалидностью на доступную среду;

      доступ приоритетных социально значимых объектов для лиц с инвалидностью и других маломобильных групп населения.

      Несмотря на достигнутые результаты по обеспечению доступной среды для лиц с инвалидностью и других маломобильных групп населения, на местах не в полной мере реализуются мероприятия по созданию беспрепятственного доступа инвалидам к имеющимся и строящимся жилым, общественным и производственным зданиям, объектам социальной инфраструктуры.

      На недостаточном уровне регулируются вопросы доступности объектов и услуг для лиц с нарушением слуха и лиц с нарушением зрения во все организации, оказывающие услуги населению.

      Практически не реализуется норма по оборудованию жилых помещений, предоставляемых инвалидам или семьям, имеющим в своем составе инвалидов, специальными средствами передвижения и специальными приспособлениями.

      Не охвачены оценкой доступности объекты, оказывающие услуги лицам, имеющим инвалидность: магазины, аптеки, торговые центры, рынки, кинотеатры, музеи, объекты питания, торговые центры и т.д.

      Отсутствуют знания о средствах информационной доступности, их видах и типах, их назначении, правильном использовании. Общество принимает под термином "доступная среда" наличие пандуса и кнопки вызова при отсутствии первого.

      В социально значимых объектах необходимо размещение информации на стендах, в том числе доступных для лиц с нарушением зрения, и без применения шрифта Брайля. Во всех организациях, занимающихся обслуживанием населения, будет введена технология онлайн–сурдоперевода.

      Необходимо принятие мер по устранению барьеров для доступа к услугам социальной, культурной и общественной значимости как в городской, так и сельской местности (объекты социальной и транспортной инфраструктуры, а также объекты культуры, досуга и спорта).

      В целом мониторинг, контроль доступности являются одним из основных инструментов защиты прав маломобильных групп населения на доступность городской и социальной инфраструктуры, повышение уровня ответственности как организаций социальной инфраструктуры, так и органов исполнительной власти за результаты работ, информированность населения о взятых обязательствах и их выполнении.

      Развитие национальной системы мониторинга и контроля доступности с использованием механизмов и инструментов сертификации, условий доступности объектов и услуг позволит не только защитить права лиц с инвалидностью на доступность услуг и привлечь экспертов общественных организаций к выполнению функций контроля, но и привлечь компетентные органы по сертификации к выполнению функций мониторинга, оценки, контроля.

Параграф 4. Доступность образования

      Основными приоритетными направлениями системы образования детей и лиц с особыми образовательными потребностями являются:

      1. Обеспечение доступности образования для детей с особыми образовательными потребностями на всех уровнях образования (дошкольное, общее среднее, профессионально–техническое, высшее).

      2. Повышение квалификации педагогов по работе с детьми с особыми образовательными потребностями.

      3. Разработка и обеспечение участников образовательного процесса учебниками и учебно–методическими комплексами и пособиями.

      Целевыми индикаторами доступности образования будут являться:

      доля детей, включенных в инклюзивное образование, от общего количества детей с особыми образовательными потребностями;

      доля школ и детских садов, создавших условия для детей с особыми образовательными;

      доля учебных заведений технического и профессионального образования (далее – ТиПО), создавших равные условия и безбарьерный доступ для студентов с особыми образовательными потребностями;

      доля ВУЗов, создавших условия для студентов с особыми образовательными потребностями.

      К 2020 году доля учебных заведений ТиПО, создавших равные условия и безбарьерный доступ для студентов с особыми образовательными потребностями, составит 40 %.

      В целях обеспечения доступности системы ТиПО для лиц с особыми образовательными потребностями в классификаторе специальностей и квалификаций ТиПО предусмотрена подготовка кадров по 70 специальностям.

      Требуется внесение дополнений в Типовые правила приема на обучение в в организации образования, реализующие образовательные программы технического и профессионального образования, утвержденные приказом Министра образования и науки Республики Казахстан от 18 октября 2018 года № 578, в части создания условий лицам с особыми образовательными потребностями при поступлении в колледжи (предоставления отдельной аудитории, помощника, не являющимся учителем предметов и (или) специалиста, владеющего жестовым языком для детей–инвалидов и инвалидов с нарушением слуха).

Параграф 5. Экономическая самостоятельность и качественная занятость

      В целях повышения конкурентоспособности лиц с инвалидностью предусматриваются профессиональное обучение и профессиональная подготовка в рамках Программы с включением обязательного прохождения тестирования на профоценку и профориентацию.

      1. Повышение конкурентоспособности на рынке труда лиц с инвалидностью путем разработки индивидуального подхода к обучению и переобучению.

      2. Качественная поддержка трудоустройства с внедрением институтов сопровождения лиц с инвалидностью при трудоустройстве.

      3. Внедрение дополнительных и альтернативных мер стимулирования работодателей в целях трудоустройства лиц с инвалидностью.

      Целевыми индикаторами достижения занятости лиц с инвалидностью будут являться:

      увеличение количества работающих лиц с инвалидностью от общего числа трудоспособного возраста;

      повышение процента должностей в государственных учреждениях (национальных и местных законодательных органах, государственной службе и судебных органах), занимаемых инвалидами;

      достижение повышения количества работающих учителей, прошедших обучение без отрыва от работы за последние 12 месяцев для обучения учащихся с инвалидностью.

      Местными исполнительными органами не в полной мере обеспечивается финансирование за счет средств местного бюджета затрат на адаптацию инфраструктуры для трудоустраиваемых лиц с инвалидностью (пандусы, дверные проемы, санузлы, аудио и тактильные указатели и другие устройства, ориентирующие инвалидов внутри и снаружи в организациях), где создаются рабочие места.

      Основными мерами содействия занятости на рынке труда являются трудоустройство на имеющие вакантные места и по квоте, обучение основам предпринимательства, получение микрокредитов на открытие собственного дела.

      Необходимо формирование местными органами по вопросам занятости населения сведений о занятости выпускников, имеющих инвалидность, после получения среднего общего, профессионального и технического, высшего образования, что позволит анализировать успешность введенного инклюзивного образования и уровень конкурентоспособности людей с инвалидностью на открытом рынке труда.

      В стране имеется опыт по развитию социального предпринимательства, которое еще не получило широкого распространения в областях и районах страны. Учитывая, что социальное предпринимательство имеет свои особенности, методы, необходимо их распространять с учетом практического имеющегося опыта, но и иных социально–уязвимых групп населения.

      Также в стране создан институт, лоббирующий интересы предпринимателей.

      В этой связи, целесообразно проводить обсуждение всех предлагаемых мер лиц с инвалидностью с бизнес–сообществом, что повысит эффективность принимаемых мер для устранения имеющихся проблем.

      Законом Республики Казахстан "О занятости населения" предусмотрены поиск подходящей̆ работы и содействие в трудоустройстве, в том числе на активные меры содействия занятости; услуги по социальной профессиональной ориентации.

      При выборе профессии для людей с инвалидностью учитываются рекомендации, содержащиеся в ИПР, и профессиографические данные по этой профессии, раскрывающие те требования, которые профессия предъявляет к людям с инвалидностью. Данные сведения не всегда могут получать работники центров занятости.

      В рамках новых инициатив будут внедрены методы диагностики возможностей людей с инвалидностью к труду и подбор профессии с использованием новых информационных технологий.

      На постоянной основе будет проводиться совершенствование мер по созданию рабочих мест и стимулированию работодателей для трудоустройства людей с инвалидностью. Будут рассмотрены стимулирующие надбавки для работодателей, соблюдающих квоту на создание рабочих мест для людей с инвалидностью, создание дотационных рабочих мест, передачу объемов работ в общественные объединения, где трудиться более 50% или 100 % людей с инвалидностью.

      Основные рабочие места, которые создаются на рынке труда Казахстана, касаются трех групп лиц с инвалидностью – нарушение слуха, нарушение зрения и передвижение на кресло–коляске.

Параграф 6. Социальные услуги

      Модернизация системы социального обслуживания осуществляется за счет эффективного взаимодействия социальных служб и внедрения интегрированной модели оказания социальных услуг.

      В целях повышения качества социальных услуг требуется:

      1. Обеспечить равный доступ к качественному социальному обслуживанию путем применения методики нормативного подушевого финансирования посредством портала социальных услуг.

      2. Модернизировать формы социального обслуживания с обеспечением адресности и равной доступности, а также повысить статус и потенциал социальных работников.

      Для удовлетворенности получателей социальных услуг качеством оказываемых услуг необходимо достижение следующих целевых индикаторов:

      профессионализация социальных работников через систему непрерывного образования и сертификацию;

      расширение перечня социальных услуг для людей с инвалидности, предоставляемого негосударственным сектором;

      внедрение интегрированной модели оказания специальных социальных услуг.

      В настоящее время 71 % организаций социального обслуживания размещены в крупных городах и районных центрах. В то же время 48,7 % обслуживаемых лиц с инвалидностью проживают в сельской местности, где доминируют отделения оказания социальной помощи на дому. В этой связи предстоит принять меры, направленные на дальнейшее расширение институциональной базы системы, категоризацию получателей услуг в зависимости от их индивидуальных возможностей и усиление адресности предоставляемых услуг.

      Проблемой остается низкая квалификация социальных работников. Не получили должного развития специальные социальные услуги, предоставляемые на платной основе сверх гарантированного объема специальных социальных услуг.

      Министерством был реализован пилотный проект по внедрению интегрированной модели оказания социальных услуг в 2018–2019 годах.

      На первоначальном этапе интегрированная модель предоставления социальных услуг и социальной помощи апробирована в Восточно–Казахстанской области.

      Были созданы областная межведомственная комиссия по внедрению и мониторингу качества интегрированной модели специальных социальных услуг, межведомственные комиссии и межведомственные команды специалистов, которые непосредственно работали с семьями.

      Было обеспечено обучение 103 специалистов в области образования, здравоохранения, социальной защиты населения, правоохранительных органов, разработано методическое руководство по организации межведомственного взаимодействия при работе с отдельными категориями лиц, попавших в трудную жизненную ситуацию, в рамках внедрения интегрированной модели предоставления специальных социальных услуг и помощи.

      В ходе проведенной работы в Глубоковском районе и г. Усть–Каменогорске Восточно–Казахстанской области на 54 семьи составлены листы оценки потребностей. По итогам оценки межведомственными рабочими группами были взяты на учет 30 семей и им оказаны порядка 68 услуг.

      За счет средств местных бюджетов и привлеченных средств помощь оказана на общую сумму 1,7 млн. тенге.

      Оказанные услуги позволили семьям выйти из трудной жизненной ситуации или существенно улучшить положение.

      В декабре 2018 и феврале 2019 года в пилотный проект включены еще 10 регионов.

      По итогам пилота будет выработан механизм координации деятельности социальных работников систем образования, здравоохранения, социальной защиты и других сфер, что позволит оказывать социальные услуги нуждающимся гражданам по принципу "одного окна" и повсеместное внедрение интегрированной модели оказания социальных услуг во всех регионах.

      Будут внедрены нормативы подушевого финансирования специальных социальных услуг. С учетом международного и отечественного опыта тарифы будут устанавливаться по видам гарантированных государством социальных услуг. По услугам общего профиля будут установлены единые тарифы; по комплексным услугам изучается возможность формирования комбинированных тарифов.

      Поэтапно на основе информатизации системы и внедрения электронных индивидуальных карт получателей услуг (история оказания социальных услуг) будет реализована система мониторинга расходов организации социального обслуживания. Это значительно повысит прозрачность и эффективность тарифной политики на основе фактических затрат.

      Для обеспечения финансовой устойчивости организации социального обслуживания и стимулирования внедрения новых технологий в тарифы услуг будут поэтапно включены расходы на обновление основных средств.

      Будут созданы многопрофильные малые дома социального обслуживания преимущественно в сельских населенных пунктах с внедрением технологий партнерства семьи, государства, органов местного самоуправления, общественных объединений и благотворительных организаций, других некоммерческих организаций, коммерческого сектора.

      Типы малых домов социального обслуживания и условия предоставления в них комплексных и специализированных услуг будут определяться местными исполнительными органами в зависимости от категорий обслуживаемых граждан и их индивидуальных потребностей.

      В целях обеспечения непрерывного карьерного и профессионального роста за счет работодателя будет предоставлена возможность обучения.

      Будет создана единая база численности работников в системе социального обслуживания (АИС "Кадры") с необходимой информацией о квалификации социальных работников, видах оказываемых ими услуг, уровне их предоставления и результатах работы. Доступ к базе будут иметь все потребители услуг, что позволит им воспользоваться правом выбора социальных работников. Кроме прозрачности деятельности социальных служащих, это также создаст здоровую конкуренцию и окажет влияние на оплату их труда.

      Будет сформирована модель "один плюс два" – одному социальному работнику помогают 2 волонтера. Тесное взаимодействие работников социальных служб и волонтерских организаций позволит поднять статус и престиж профессии социального работника.

      Существующая практика показывает, что само по себе составляющая в оказании социальной поддержки не позволяет в полной мере решить проблему выхода семьи/ лица с инвалидностью из трудной жизненной ситуации.

      Механизм интегрированной модели услуг будет основываться на установлении доверительных взаимоотношений между ассистентом по социальной работе (кейс–менеджером) и семьей, в составе которой представлены люди с инвалидностью и/другие категории нуждающихся граждан.

      Кейс–менеджер будет оценивать трудную жизненную ситуацию в семье в комплексе и находить пути выхода из этой ситуации с акцентом на профилактику и предупреждение дальнейших негативных последствий.

      В дополнение, многообразие источников и механизмов коммуникации, отсутствие координации между поставщиками услуг, зачастую не позволяют лицам с инвалидностью в полной мере иметь картину о всем многообразии доступных для них услуг.

      В основе метода финансирования систем социального обслуживания будут лежать индивидуальный подход к получению социальных услуг, учет жизненных потребностей лиц с инвалидностью и предоставление услуг через схемы финансирования, обеспечивающие выбор наиболее удобной для оказания формы получения услуги (на дому, в дневном пребывании, в стационарном учреждении). Индивидуальное планирование услуг поможет службам социального обеспечения более четко соответствовать нуждам, потребностям людей с инвалидностью и, как следствие, бюджетные средства будут потрачены более рационально в сравнении с существующим методом сметного (постатейного) бюджетного финансирования.

      Принятый в 2009 году Закон Республики Казахстан "О специальных социальных услугах" законодательно утвердил "социального работника" в качестве самостоятельной профессии.

      Сегодня в системе социального обслуживания трудятся более 10 тысяч социальных работников, преобладающее большинство которых приходится на систему надомного обслуживания, – 79,8 %. Статистически, на одного социального работника в республике приходится в среднем 60 людей с инвалидностью (из расчета общего количества людей с инвалидностью – 608 тысяч людей).

      Дальнейшая модернизация системы социального обслуживания предполагает новое качество социальной работы с учетом потребностей каждого обратившегося лица на всех уровнях предоставления социальных услуг – в стационаре, полустационаре, организациях временного пребывания, надомном уходе. Социальный работник должен быть компетентным, квалифицированным специалистом в своей области, владеющим современным инструментарием, обученным по качественным современным методикам обучения. При этом, социальный работник – это профессионал с наиболее развитыми человеческими качествами, такими как сопереживание, лидерство и преданность делу.

Параграф 7. Модернизация общественного сознания

      В целях изменения отношения общества к проблемам лиц с инвалидностью необходима реализации комплексной стратегии по работе с общественным сознанием, включающей следующие меры:

      1. Пересмотр и закрепление ряда основополагающих дефиниций и понятий.

      2. Создание единого института управления обеспечением прав и свобод граждан с инвалидностью.

      Целевыми индикаторами реализации указанных мер являются:

      оборудование объектов культуры, телерадиовещания и Интернет–сайтов современными средствами доступности для лиц, имеющих нарушения слуха и зрения;

      разработка информационных стендов в государственных организациях доступных для лиц, имеющих нарушение слуха и зрения;

      введение публикаций разъяснительного характера в СМИ по проблематике инвалидности;

      увеличение количества программ республиканских и региональных каналов телевидения, сопровождаемых сурдопереводом или бегущей лентой с титрами.

      В рамках комплексной работы с общественным сознанием планируется выпуск программ на республиканском телевидении к 2025 году с сопровождаемым сурдопереводом или бегущей лентой с титрами. Расширение государственного заказа для размещения социальных роликов с целью информированности населения о проблематике инвалидности и снижения общественной стигматизации в социуме. В рамках данных роликов будут проходить обучение и информирование сообщества коммуникациям с людьми с различными видами инвалидности.

      Введение курсов обучения жестовому языку на всех социальных факультетах, в том числе введение обязательного критерия при приеме на работу в сектор услуг, знание жестового языка общения позволит реализовать меры по социальной защите лиц с инвалидностью.

      При этом, необходимо рассмотреть вопросы перехода жестового языка на государственный язык и разработки программы электронного синтеза казахской речи для компьютеров и читающих машин, сотовых телефонов.

      Социальная стигма, связанная с инвалидностью, остается одним из основных препятствий, мешающих инвалидам в полной мере раскрывать свой потенциал, и усугубляющих неравенство в плане результатов в таких областях, как образование, трудоустройство и участие во всех сферах жизни казахстанского общества.

      Для решения этой задачи предлагается включить на всех уровнях системы образования, в том числе у всех детей, начиная с раннего возраста, воспитание уважительного отношения к правам людей с инвалидностью, равно как и к другим членам общества.

      Эта мера поможет привить и развить образ человека с инвалидностью как полноправного и равнозначного члена общества. Необходимо активизировать усилия и продолжить работу по организации широких и адресных компаний по повышению информированности и массовому просвещению общественности в вопросах применения к инвалидности подхода, основанного на правах человека.

      Реализация вышеперечисленных мер обеспечит сначала минимизирование, а в дальнейшем полное искоренение стереотипов и предрассудков, уничтожение социальной стигматизации и дискриминации, приведет к успешной модернизации общественного сознания в отношении людей с инвалидностью.

  Приложение
к Национальному плану по
обеспечению прав и улучшению
качества жизни лиц с
инвалидностью в Республике
Казахстан до 2025 года

План мероприятий по обеспечению прав и улучшению качества жизни лиц с инвалидностью в Республике Казахстан до 2025 года

№ п/п Мероприятие Форма завершения Ответственные исполнители Срок исполнения Предполагаемые расходы
(тыс. тенге)
Источник финансирования Целевой индикатор
1 2 3 4 5 6 7 8

1. Профилактика и предупреждение инвалидности


1

Разработка Концепции проекта Закона Республики Казахстан "О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам улучшения качества жизни лиц, имеющих инвалидность"

проект
Концепции

МТСЗН,
МЗ, МОН, МИИР, МКС, МЦРОАП, МИОР, МВД, МИО

2020 год

не требуются



2

Мониторинг охвата ранним скринингом детей на выявление врожденных пороков развития и наследственных заболеваний, приводящих к инвалидности:
1) неонатальным для диагностики у новорожденных фенилкетонурии и врожденного гипотиреоза с целью их раннего выявления и лечения;
2) офтальмологическим скринингом недоношенных новорожденных для выявления ретинопатии;
3) аудиологическим скринингом новорожденных и детей раннего возраста (до трех лет);
4) скринингом психофизического развития детского населения в возрасте до трех лет, с целью выявления группы детей с риском отставания в психофизическом развитии

информация в МТСЗН

МЗ,
МИО

ежегодно

не требуются


доля охвата
2019 – 88%
2020 – 89%
2021 – 90%
2022 – 91%
2023 – 92%
2024 – 93%
 

3

Вовлечение пациентов в Программу управления хроническими заболеваниями: обучение пациентов самоменеджменту

график обучения

МЗ,
МИО

ежегодно

в пределах предусмотренных средств

в рамках бюджетной программы 067 "Обеспечение гарантированного объема бесплатной медицинской помощи"

доля вовлеченных
2019 – 30%
2020 – 32%
2021 – 34%
2022 – 36%
2023 – 38%
2024 – 40%

4

Обеспечение преемственности и непрерывности реабилитационной помощи на всех 3 этапах (амбулаторной, стационарной, санаторно–курортной)

информация в МТСЗН

МЗ,
МИО

ежегодно

не требуются


доля оказанной помощи
2019 – 20%
2020 – 30%
2021 – 35%
2022– 40%
2023 – 45%
2024 – 50%

5

Внесение изменений в приказ и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от 30 октября 2009 года № 626 "Об утверждении Правил проведения искусственного прерывания беременности" в части охраны репродуктивного здоровья женщин

приказ

МЗ,
МИО
 

2020 год

не требуются



6

Совершенствование протоколов диагностики и лечения, в том числе по психическим расстройствам

информация
в МТСЗН
 

МЗ,
МИО

2020 год

не требуются



7

Выработка предложений по разработке перечня заболеваний и расстройств здоровья, при которых показано санаторно–курортное лечение, и порядка предоставления санаторно–курортного лечения

информация
в МТСЗН
 

МЗ,
МИО

2020 год

не требуются



8

Проведение психологической консультации лицам, направляемым на медико–социальную экспертизу по вопросам медицинской реабилитации

информация в МТСЗН

МЗ,
МИО

2021 год

не требуются


доля
2022 – 50%
2023– 55%
2024– 60%
 

2. Доступность образования


9

Подготовка рекомендаций по формированию инклюзивной культуры в организациях образования

методические рекомендации

МОН,
МТСЗН, МИО

2019 год

не требуются



10

Проработка вопроса по внедрению в типовые учебные планы специальных организаций образования предмета по жестовой речи

информация МТСЗН

МОН, МЗ, МИО

2019 год

не требуются



11

Организация взаимодействия семьи, школы по вопросам профессиональной ориентации детей с особыми образовательными потребностями

рекомендации

МОН,
МЗ, МИО

2020 год

не требуются



12

Разработка типовых учебных программ для детей с особыми образовательными потребностями в зависимости от степени нарушения

приказ

МОН,
МЗ, МТСЗН

2020 год

в пределах предусмотренных средств

в рамках бюджетной программы 099 "Обеспечение доступности качествен–ного школьного образования"


13

Обеспечение учебниками для детей с особыми образовательными потребностями (укрупненным шрифтом и шрифтом Брайля, для детей с нарушением интеллекта) по обновленной программе

информация в МТСЗН

МОН

2019–2021 годы

в пределах предусмотренных средств
 

в рамках бюджетной программы 099 "Обеспечение доступности качествен–ного школьного образования"


14

Внесение предложений по психолого–педагогическому сопровождению обучающихся с особыми образовательными потребностями в процессе обучения в общеобразовательной школе

предложения в МТСЗН

МОН,
МЗ, МТСЗН, МИО

2020 год

не требуются



15

Формирование статистических данных по количеству детей с особыми образовательными потребностями в разрезе регионов

статистические данные

МОН,
МИО

ежегодно

не требуются



16

Мониторинг расширения сети ресурсных центров инклюзивного образования на базе общеобразовательных организаций, реализующих обучение детей с особыми образовательными потребностями в том числе с учетом внедрения признанных международных практик

информация в МТСЗН

МОН,
МИО
 

ежегодно

не требуются



17

Мониторинг выполнения квоты на обучение лиц с инвалидностью в учебных заведениях технического и профессионального, послесреднего и высшего образования

информация в МТСЗН

МОН,
МИО
 

ежегодно

не требуются



18

Мониторинг расширения сети организаций образования, предоставляющих специальные образовательные услуги

информация в МТСЗН

МОН,
МИО

ежегодно

не требуются



19

Мониторинг создания условий для обучения лиц (детей) с особыми образовательными потребностями (в дошкольных организациях, общеобразовательных школах, колледжах и ВУЗах)

информация в МТСЗН

МОН,
МИО

2019–2023 годы

не требуются
 


20

Разработка методических рекомендаций по разработке индивидуальных рабочих учебных планов и программ для лиц с особыми образовательными потребностями на основе типовых учебных планов и программ технического и профессионального образования

методические рекомендации

МОН,
МИО

2021 год

не требуются



21

Разработка методических рекомендаций по материально–техническому сопровождению образовательного процесса детей с особыми образовательными потребностями

методические рекомендации

МОН,
МИО

2020 год

не требуются



22

Выработка предложений по разработке перечня заболеваний и расстройств здоровья, при которых показано обучение на дому (дистанционное обучение)

предложения в МТСЗН
 

МЗ,
МТСЗН, МОН, МФ, МИО

2020 год

не требуются



23

Проработка вопроса по предоставлению специализированных автобусов для детей с особыми потребностями

информация в МТСЗН

МИО

2020 год

не требуются



24

Разработка методических рекомендаций по разработке индивидуальных образовательных программ и планов обучения с учетом особых образовательных потребностей обучающегося

методические рекомендации

МОН,
МФ, МИО

2022 год

не требуются



25

Изучение вопроса по созданию системы раннего вмешательства на базе кабинетов психолого–педагогической коррекции

информация в МТСЗН

МОН,
МЗ, МИО

2020 год

не требуются



3. Комплексная доступность и безбарьерная среда

26

Закрепление на законодательном уровне понятия "разумное приспособление"

информация в МТСЗН
 

МИИР,
МТСЗН, МИО

2020 год

не требуются



27

Совершенствование нормативных правовых актов Республики Казахстан в части установления требований обязательного обеспечения доступности зданий и сооружений, автомобильных дорог общего пользования и улиц населенных пунктов для лиц с инвалидностью и других маломобильных групп населения

нормативные правовые акты

МИИР, МТСЗН, МИО

2021 год

не требуются



28

Установление льготы в размере 50% на проезд железнодорожным транспортом для лиц с инвалидностью I–группы и для детей инвалидов

приказ

МИИР

2019 год

в рамках предусмотренных средств

в рамках бюджетной программы 015 "Субсидиро–вание железнодо–рожных пассажирских перевозок по социально значимым межобласт–ным сообщениям"

льгота на проезд железнодорожным транспортом

29

Мониторинг наполнения и актуализация данных на информационном портале "Интерактивная карта доступности"

карта доступности

МИО

ежегодно

не требуются



30

Рассмотрение вопроса закрепления за местными исполнительными органами в сфере архитектурной градостроительной и строительной деятельности функций контроля за обеспечением доступности объектов

протокол Координационного совета в области социальной защиты инвалидов

МТСЗН,
МИИР, МИО

2020 год

не требуются



31

Мониторинг охвата и доступности флюрографическим, мамографическим исследованием лиц с инвалидностью

информация в МТСЗН

МЗ,
МИО

ежегодно

не требуются
 


доля
2020 –70%
2021 –80%
2022– 90 %
2023–100%

32

Внесение предложений по оснащению медицинских организаций в регионах гинекологическими креслами с гидравлическим управлением (не менее двух в регионе на амбулаторном и стационарном уровне)

предложения в МТСЗН

МЗ,
МИО

2020 год

не требуются



33

Внесение предложений по разработке порядка предоставления услуг сурдоперевода, в том числе с применением технологии онлайн–сурдоперевода

предложения в МТСЗН

МИО

2020 год

не требуются



4. Экономическая самостоятельность и качественная занятость

34

Внесение предложений по организации курсов массажистов из лиц, имеющих нарушение зрения

предложения в МТСЗН

МИО

2020 год

не требуются



35

Внесение предложений по созданию центров профессиональной реабилитации с использованием технологий сопровождения лиц с инвалидностью в процессе трудоустройства

предложения
в МТСЗН

МИО
 

2020 год

не требуются



36

Субсидирование затрат работодателя на создание специальных рабочих мест для трудоустройства лиц с инвалидностью

отчет
 

МИО

2019 год

в пределах предусмотренных средств

в рамках бюджетной программы 062 "Целевые текущие трансферты областным бюджетам, бюджетам городов республикан–ского значения, столицы на субсидирова–ние затрат работодателя на создание специальных рабочих мест для трудоустрой–ства инвалидов"


37

Выработка предложений по введению дополнительных или альтернативных мер квотирования рабочих мест для лиц с инвалидностью

информация в МТСЗН

МИО

2021 год

не требуются



5. Повышение эффективности социальной реабилитации и абилитации


38

Выработка предложений по обеспечению национальных сборных команд по паралимпийским видам спорта специальным спортивным инвентарем и спортивным протезированием

предложения в МТСЗН

МКС,
МИО

2020 год

не требуются



39

Обеспечение организации тренировочного процесса спортсменов–инвалидов в детских юношеских спортивных школах, школах высшего спортивного мастерства, центрах олимпийской подготовки и центрах подготовки олимпийского резерва

информация в МТСЗН

МКС, МИО

ежегодно

в пределах
предусмотренных средств

в рамках бюджетной программы 036 "Развитие спорта высших достижений"

доля спортсменов
2019–11,7%
2020 –12,2 %
2021– 12,7 %
 

40

Внесение изменений и дополнений в приказ Министра здравоохранения и социального развития Республики Казахстан от 30 января 2015 года № 44 "Об утверждении Правил проведения медико–социальной экспертизы" в части расширения перечня заболеваний, при которых не требуется переосвидетельствование

приказ

МТСЗН,
МЗ, МИО

2019 год

не требуются



41

Проработка вопроса по закреплению за национальными сборными комлексно–научных групп, включающих спортивного врача, спортивного психолога, биомеханика, массажиста и нутрициолога

информация в МТСЗН

МКС,
МИО

2020 год

не требуются



42

Изучение международного опыта по признанию полной дееспособности лиц с инвалидностью во всех аспектах жизни независимо от инвалидности или навыков принятия решений

аналитическая справка

МТСЗН

2021 год

не требуются



43

Разработка методики организации тренировочного процесса по паралимпийским видам спорта и последующее обеспечение методическими материалами тренеров национальных сборных команд по паралимпийским видам спорта

методические рекомендации

МКС,
МИО

2021 год

не требуются



44

Рассмотрение вопроса по введению личного помощника по уходу за ребенком при наличии у женщин, имеющих инвалидность, детей в возрасте до 3 лет

предложения в МТСЗН
 

МИО

2020 год

не требуются



45

Разработка мер по поддержке людей (семей), осуществляющих уход и поддержку людей с инвалидностью, для недопущения психологического выгорания

предложения в МТСЗН
 

МЗ,
МИО

2021 год

не требуются



46

Выработка рекомендаций по адаптации Международной классификации функционирования ограничений жизнедеятельности и здоровья в системе медико–социальной экспертизы

рекомендации
 

МТСЗН,
МЗ, МИО
 

2024 год

не требуются


доля обученных
2024 – 75%

47

Внесение изменений и дополнений в постановление Правительства Республики Казахстан от 20 июля 2005 года № 754 "Об утверждении перечня технических вспомогательных (компенсаторных) средств и специальных средств передвижения, предоставляемых инвалидам"

постанов–ление Правитель–ства Республики Казахстан

МТСЗН,
МИО

2020 год

не требуются



48

Внесение изменений и дополнений в приказ Министра здравоохранения и социального развития Республики Казахстан от 22 января 2015 года № 26 "О некоторых вопросах реабилитации инвалидов"

приказ

МТСЗН,
МИО

2020 год

не требуются



49

Выработка предложений по обеспечению техническими средствами реабилитации лиц, не являющихся инвалидами, в рамках профилактики инвалидности

предложения в МТСЗН

МЗ,
МИО
 

2021 год

не требуются



50

Разработка методических рекомендаций по определению порядка назначения советников министров/акимов регионов по вопросам инвалидности

приказ

МТСЗН,
МИО

2021 год

не требуются



6. Модернизация системы социального обслуживания


51

Выработка предложений по внедрению классификатора социальных услуг

предложения в МТСЗН

МЗ,
МВД, МОН, МИО

2020 год

не требуются



52

Разработка методологических рекомендаций межведомственного взаимодействия при оказании интегрированных социальных услуг

методичес–кие рекоменда–ции

МТСЗН,
МВД, МЗ, МОН, МИО

2020 год

не требуются



53

Внедрение интегрированной модели оказания социальных услуг и помощи

приказ

МТСЗН,
МВД, МЗ, МОН, МИО

2024 год

не требуются



54

Разработка методических рекомендаций по внедрению норматива подушевого финансирования специальных социальных услуг

методичес–кие рекоменда–ции

МТСЗН,
МИО

2021 год

не требуются



55

Внедрение автоматизированной информационной системы "Портал социальных услуг" и автоматизированной информационной системы "Технические средства реабилитации" в пилотных регионах

портал социальных услуг

МТСЗН,
МЗ, МИО

2020 год

в пределах предусмотренных средств

в рамках бюджетной программы МТСЗН 067
"Обеспечение реализации проектов, осуществляе–мых совместно с международ–ными организация–ми"


56

Развитие института волонтерства

информция в МТСЗН

МИОР,
МИО

ежегодно

не требуются



57

Определение модели взаимодействия одного социального работника с двумя волонтерами

методические рекомендации

МТСЗН,
МИО

2020 год

не требуются



58

Выработка предложений по развитию домов малой вместимости социального обслуживания

предложения в МТСЗН

МИО

2021 год
 

не требуются



59

Рассмотрение вопроса по введению альтернативных форм устройства лиц с инвалидностью в семью с прохождением обязательного обучения

предложения в МТСЗН

МИО

2021 год

не требуются



60

Разработка Концепции проекта Закона Республики Казахстан "О социальном статусе социального работника в Республике Казахстан"

проект Концепции

МТСЗН, МВД, МЗ, МОН, МИО

2021 год

не требуются



61

Выработка предложений по введению механизма контроля и ввода обязательной регистрации, экспертизы и сертификации социальных работников

информация в МТСЗН

МВД, МЗ, МОН, МИО

2020 год

не требуются



62

Разработка мероприятий по обеспечению безопасности инвалидов в случае чрезвычайных ситуаций социального, природного и техногенного характера

методические рекомендации

МВД,
МИО

2020 год

не требуются



7. Модернизация общественного сознания

63

Размещение в средствах массовой информации публикаций и статей, выступлений на телеканалах, направленных на формирование позитивного отношения общества к проблемам лиц с инвалидностью в рамках единого республиканского медиа–плана

статьи, публикации, материалы

МИОР,
МТСЗН, МИО

ежегодно

в пределах предусмотренных средств
 

в рамках бюджетной программы 003
"Проведение государст–венной информа–ционной политики"

количество публикаций
2019 – 5%
2020– 10%
2021–15%
2022–20%
2023–25%
2024–30%

64

Вынесение на рассмотрение Межведомственной комиссии по международному гуманитарному праву и правам человека при Правительстве Республики Казахстан вопроса о ратификации Факультативного протокола к Конвенции о правах инвалидов

протокол МВК

МТСЗН,
МИО

2022 год

не требуются




      Расшифровка аббревиатур:

      МИОР – Министерство информации и общественного развития Республики Казахстан

      МОН – Министерство образования и науки Республики Казахстан

      МВК – Межведомственная комиссия по международному гуманитарному праву и правам человека при Правительстве Республики Казахстан

      МЗ – Министерство здравоохранения Республики Казахстан

      МТСЗН – Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан

      МИО – акимы областей, городов республиканского значения и столицы

      МФ – Министерство финансов Республики Казахстан

      МКС – Министерство культуры и спорта Республики Казахстан

      МИИР – Министерство индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан

      МЦРОАП – Министерство цифрового развития, оборонной и аэрокосмической промышленности Республики Казахстан

      МВД – Министерство внутренних дел Республики Казахстан