Тұрғын үй-коммуналдық дамудың 2020 – 2025 жылдарға арналған "Нұрлы жер" мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 31 желтоқсандағы № 1054 қаулысы. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 23 қыркүйектегі № 736 қаулысымен

      Ескерту. Күші жойылды - ҚР Үкіметінің 23.09.2022 № 736 қаулысымен.
      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      Осы қаулы 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі

      Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

      1. Қоса беріліп отырған Тұрғын үй-коммуналдық дамудың 2020 – 2025 жылдарға арналған "Нұрлы жер" мемлекеттік бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) бекітілсін.

      2. Орталық және жергілікті атқарушы органдар, ұйымдар Бағдарламаны іске асыру жөнінде шаралар қабылдасын.

      3. Жауапты орталық және жергілікті атқарушы органдар, ұйымдар (келісу бойынша) Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарына сәйкес ақпаратты "Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 29 қарашадағы № 790 қаулысына сәйкес берсін.

      4. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын.

      5. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігіне жүктелсін.

      6. Осы қаулы 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
Премьер-Министрі
А. Мамин

  Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2019 жылғы 31 желтоқсандағы
№ 1054 қаулысымен
бекітілген

Тұрғын үй-коммуналдық дамудың 2020 – 2025 жылдарға арналған "Нұрлы жер" мемлекеттік бағдарламасы

      Ескерту. Бағдарламаға өзгерістер енгізілді – ҚР Үкіметінің 08.06.2020 № 357; 18.08.2020 № 520; 15.12.2020 № 849 қаулыларымен.

      1. Мемлекеттік бағдарламаның паспорты


Бағдарламаның атауы

Тұрғын үй-коммуналдық дамудың 2020 – 2025 жылдарға арналған "Нұрлы жер" мемлекеттік бағдарламасы

Әзірлеу үшін негіздеме

Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 15 ақпандағы № 636 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары;
Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 9 қазандағы № 185 Жарлығымен бекітілген Елді аумақтық- кеңістікте дамытудың 2030 жылға дейінгі болжамды схемасы;
Мемлекет басшысының 2018 жылғы 5 қазандағы "Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру" атты Қазақстан халқына Жолдауы;
Мемлекет басшысының 2019 жылғы 2 қыркүйектегі "Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі" атты Қазақстан халқына Жолдауы;
"Қазақстан Республикасы Президентінің "Игілік баршаға! Сабақтастық. Әділдік. Өрлеу" сайлауалды бағдарламасын және "Бірге" жалпыұлттық акциясы барысында алынған ұсыныстарды іске асыру шаралары туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 19 маусымдағы № 27 Жарлығы.

Бағдарламаны әзірлеуші

Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі

Бағдарламаны іске асыруға жауапты мемлекеттік органдар

Орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдар, квазимемлекеттік сектор субъектілері

Бағдарламаның мақсаты

Тұрғын үйдің қолжетімділігі мен жайлылығын арттыру және тұрғын үй инфрақұрылымын дамыту

Бағдарламаның міндеттері

1-міндет. Бірыңғай тұрғын үй саясатын іске асыру
2-міндет. Халықты сапалы ауызсумен және су бұру қызметтерімен ұтымды қамтамасыз ету
3-міндет. Тұрғын үй-коммуналдық секторды жаңғырту және дамыту
4-міндет. Тұрғын үй қорын күрделі жөндеу және реновациялау
5-міндет. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметін жетілдіру

Іске асыру мерзімдері

2020 – 2025 жылдар

Нысаналы
индикаторлар

Мынадай нысаналы индикаторларға қол жеткізу:
1) 2025 жылға қарай қаржыландырудың барлық көздері есебінен тұрғын үйді жыл сайынғы іске қосу көлемін − 20,7 млн. шаршы метрге дейін ұлғайту;
2) 2025 жылға қарай тұрғын үймен қамтамасыз ету бір тұрғынға − 26 шаршы метр;
3) 2025 жылға қарай қалалар мен ауылдарда сумен жабдықтау қызметтеріне халықтың 100 % қол жеткізуі;
4) 2025 жылға қарай жылумен, сумен жабдықтау және су бұру желілерінің тозуын төмендету − 47 %;
5) 2025 жылға қарай күрделі жөндеуді талап ететін объектілердің, кондоминиумдардың үлесін қысқарту − 18,1 %;
6) 2020 – 2025 жылдары 60 мың жұмыс орнын құру.

Қаржыландыру көздері мен көлемдері

Мемлекеттік бағдарламаны қаржыландыру республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражаты, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен және шегінде жүзеге асырылатын болады.

Мемлекеттік бағдарламаны қаржыландыру көлемдері:

млрд теңге


2020

жыл

2021

жыл

2022

жыл

2023

жыл

2024

жыл

2025

жыл

Барлығы

РБ*

652,6

637,2

592,5

505,6

394,2

388,3

3 170,4

ЖБ*

32,6

32,6

32,2

28,9

29,1

28,9

184,3

Бюджеттен тыс қаражат

704,5

322,9

280,9

200,4

200,2

202,0

1910,9

Барлығы

1389,7

992,7

905,6

734,9

623,5

619,2

5 265,6

*Қаражат көлемі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тиісті қаржы жылдарына арналған республикалық және жергілікті бюджеттерді бекіту және нақтылау шамасына қарай нақтыланады.

      2. Кіріспе

      Тұрғын үй-коммуналдық дамудың 2020 − 2025 жылдарға арналған "Нұрлы жер" мемлекеттік бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспарын, Елді аумақтық кеңістікте дамытудың 2030 жылға дейінгі болжамды схемасын (бұдан әрі – Болжамды схема), Мемлекет басшысының 2018 жылғы 5 қазандағы "Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру" атты Қазақстан халқына Жолдауын, Мемлекет басшысының 2019 жылғы 2 қыркүйектегі "Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі" атты Қазақстан халқына Жолдауын, "Қазақстан Республикасы Президентінің "Игілік баршаға! Сабақтастық. Әділдік. Өрлеу" сайлауалды бағдарламасын және "Бірге" жалпыұлттық акциясы барысында алынған ұсыныстарды іске асыру шаралары туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 19 маусымдағы № 27 Жарлығын іске асыру құралы ретінде әзірленді.

      Мемлекеттік бағдарлама тұрғын үй құрылысы, азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жүйесін (бұдан әрі – ТКШ) жаңғырту мен дамыту саласындағы мемлекеттік қолдаудың барлық шараларын шоғырландырады. Осыған байланысты, Мемлекеттік бағдарламаға Инфрақұрылымды дамытудың 2015 – 2019 жылдарға арналған "Нұрлы жол" мемлекеттік бағдарламасынан және Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасынан коммуналдық инфрақұрылымды, жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін, тұрғын үй қорын жаңғырту мәселелері интеграцияланған.

      Бірыңғай тұрғын үй саясаты және тұрғын үй коммуналдық саласындағы саясат урбандалу трендтерін, халық санының өсуін, сондай-ақ әрбір өңірдің ерекшеліктерін ескере отырып, елді мекендердің жайлы тұрғын үй ортасын дамытуды кешенді тәсілдерін қамтамасыз етеді.

      Тұрғын үй құрылысындағы мемлекеттік қолдаудың негізгі шаралары жаппай құрылыс салынатын аудандарды инженерлік коммуникациялармен жайластыру есебінен халықтың қалың жігіне арналған қолжетімді тұрғын үй құрылысын ынталандыруға бағытталған.

      Бұл үлестік құрылыс тетіктері шеңберінде халыққа кредиттік тұрғын үй ұсыну үшін жеке инвестицияларды тартады және жеке тұрғын үй құрылысын дамытуға қолдау көрсетеді.

      Тұрғын үйдің қолжетімділігін арттыруға тұрғын үй құрылыс жинақтары жүйесінің құралдары мен ипотекалық бағдарламалар, оның ішінде "7-20-25. Әр отбасы үшін тұрғын үй сатып алудың жаңа мүмкіндіктері" ипотекалық тұрғын үй кредитін беру бағдарламасы (бұдан әрі – "7-20-25" ипотекалық бағдарламасы) ықпал етеді.

      Тұрғын үй сатып алу үшін табысы жеткіліксіз халықтың әлеуметтік жағынан осал санаттары: мүгедектер, жетім балалар, көп балалы отбасылар, сондай-ақ ірі мегаполистерде − жұмыс істейтін жастар сатып алу құқығынсыз әлеуметтік жалға берілетін тұрғын үймен басым түрде қамтамасыз етіледі.

      Көрсетілетін қолдау шараларының атаулылығын қамтамасыз ету үшін азаматтардың әлеуметтік мәртебесі мен табыстарына байланысты оларға нақты өлшемшарттар көзделетін болады.

      Тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту және басқару жүйесінің тиімділігін арттыру, энергия тиімді және ресурс үнемдейтін технологияларды қолдану, ТКШ саласын біліктілігі жоғары кадрлармен қамтамасыз ету жұмысы жалғасады.

      Тұрғын үй қорының жай-күйін жақсарту үшін КТҮ күрделі жөндеу және тұрғын үй қорын реновациялау жөніндегі іс-шаралар іске асырылатын болады.

      Құрылыс саласындағы нормативтік-техникалық құжаттар тұрғын үйдің қауіпсіздігі мен сапасына, жобалау саласын цифрландыру үрдістеріне қойылатын заманауи талаптар ескеріле отырып, тұрақты негізде өзектілендіріледі.

      Мемлекеттік бағдарламаны іске асыру нәтижесінде 60 мың жаңа жұмыс орнын ашу, негізгі отандық құрылыс материалдары, бұйымдар мен конструкциялар өндірісінің көлемін 2018 жылмен салыстырғанда 70 %-ға ұлғайту күтіледі.

      3. Ағымдағы жағдайды талдау

      1) Құрылыс саласындағы ағымдағы жағдайды талдау

      Қазақстандағы құрылыс секторы экономиканың аса ірі секторларының бірі. Жыл сайын жалпы ішкі өнімнің 6 %-ына дейін осы сектордың үлесіне келеді.

      Құрылыс жұмыстарының нақты көлем индексі жыл сайынғы өсімді көрсетеді. 2016 жылдың қорытындысы бойынша индекс 107,4 %-ға, 2017 жылы 102,8 %-ға, 2018 жылы 104,6 %-ға жетті.

      2015 − 2018 жылдар аралығындағы құрылыс жұмыстарының жыл сайынғы көлемі 2 897 млрд. теңгеден 3 863 млрд. теңгеге дейін өсті.

      Құрылыс жұмыстарының көлемі мен саны оң серпінді көрсетеді, әсіресе ғимараттарды салу бойынша жұмыстар басым, бұл жалпы көлемнің 50 %-ын құрайды. Өңірлік бөліністе Нұр-Сұлтан және Алматы қалалары, сондай-ақ Атырау облысы алда келе жатыр.

      Жұмыспен қамту тұрғысынан құрылыс секторы шамамен 630 мың жұмыс орнын қамтамасыз етеді. Республиканың жұмыспен қамтылған халқының жалпы көлемінде құрылыс саласында жұмыспен қамтылғандар үлесі 2018 жылы 7,2 %-ды құрады.

      Құрылыс материалдарын өндіру бойынша кәсіпорындардың орташа жылдық қуатын пайдалану 2015 жылғы 29,7 %-дан 2018 жылы 40,6 %-ға дейін ұлғайды. Бұл өндірістік қуаттардың оңтайландырылуы туралы куәландырады.

      Бұл ретте тұрғын үй құрылысы үшін негізгі баға түзуші құрылыс материалдарының (цемент, рудалық емес құрылыс материалдары, құрастырмалы темірбетон конструкциялары мен бұйымдары, қабырға материалдары) өндірісі ішкі тұтынуды толығымен жабады.

      Құрылыс материалдары өндірісінде неғұрлым күрделі өнімдер кірпіштер мен керамикалық қаптау тақтайшалары, жабын материалдары, еден жабындары, жылу оқшаулағыш материалдар, шыны өндірісінде импорт алмастыру мүмкіндіктері бар.

      Қазақстанның құрылыс секторында 2019 жылғы 1 қаңтарда шамамен 35,3 мың түрлі меншік нысанындағы ұйым жұмыс істейді. Бұл ретте құрылыс саласында жұмыс істеп тұрған заңды тұлғалардың үлесі республикада жұмыс істейтін ұйымдардың жалпы санының 12,6 %-ын құрайды. Жұмыс істеп тұрған заңды тұлғалардың өсімі 2015 жылдан бері шамамен 11,4 %-ын құрайды.

      2) Тұрғын үй құрылысының дамуын және халықтың тұрғын үймен қамтамасыз етілуін талдау

      Тұрғын үй құрылысы ипотекалық кредиттеуге қолжетімділіктің жақсаруымен, урбандалумен және халық табысының ұлғаюымен бірге дамып келеді.

      Тұрғын үй құрылысының көлемі шамамен 8 % орташа жылдық өсіммен жағымды тренд көрсетіп отыр. Соңғы үш жылда жалпы ауданы 34,2 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді, оның ішінде:

      2016 жылы – 10,5 млн. шаршы метр (2015 жылға қатысты 117,6 %);

      2017 жылы – 11,2 млн. шаршы метр (2016 жылға қатысты 106,2 %);

      2018 жылы – 12,5 млн. шаршы метр (2017 жылға қатысты 112,1 %).

      2016 – 2018 жылдары тұрғын үйдің басым бөлігі – 29,2 млн. шаршы метрді немесе 85,3 %-ын жеке құрылыс салушылар пайдалануға берді, оның ішінде тұрғындар – 15,4 млн. шаршы метрді, бұл пайдалануға берілген жалпы көлемнің 45 %-ын құрайды.

      2018 жылы тұрғын үй құрылысына барлық көздерден 1,2 трлн. теңге инвестиция бағытталды. 2015 жылы бұл көрсеткіш 740 млрд. теңгені құрады.

      Іске асырылатын тұрғын үй бағдарламаларының шеңберінде мемлекеттік инвестициялар есебінен соңғы үш жылда 4,2 млн. шаршы метр тұрғын үй құрылысы қамтамасыз етілді, оның ішінде:

      2016 жылы – 1,0 млн. шаршы метр;

      2017 жылы – 1,6 млн. шаршы метр;

      2018 жылы – 1,6 млн. шаршы метр.

      Республика бойынша соңғы үш жылда барлығы 303,6 мың бірлік пәтер, оның ішінде көп қабатты үйлерде 200 мыңнан астам пәтер және 99,4 мың жеке меншік үй, оның ішінде "Нұрлы жер" тұрғын үй құрылысы бағдарламасының шеңберінде 2017 – 2018 жылдар ішінде жалға берілетін және кредиттік үлгідегі 49 мыңнан астам тұрғын үй пайдалануға берілді.

      Жылжымайтын мүліктің бағасы мен тиісті сатып алуға қабілеті азаматтар үшін тұрғын үйге қолжетімділіктің айқындаушы факторлары болып табылады.

      Бастапқы нарықтағы тұрғын үй бағасы 2015 жылдан бері 257,6 мың теңгеден 2018 жылға қарай 266,8 мың теңгеге дейін өсті. Нұр-Сұлтанда (1 шаршы метр үшін 340,7 мың теңге), Алматыда (327,3 мың теңге), Атырауда (326,3 мың теңге), Ақтауда (284,6 мың теңге) бағалар ең жоғары, ең төмен бағалар Талдықорған мен Жезқазғанда – 1 шаршы метр үшін 90 мың теңге деңгейінде.

      Бастапқы тұрғын үй бағасының өсуі құрылысқа жұмсалатын шығындардың өсуіне де байланысты. Статистика деректері бойынша 2018 жылы тұрғын ғимараттардың жалпы ауданының 1 шаршы метрін салуға нақты шығын қалаларда – 111,8 мың теңгені, ауылдарда – 79,7 мың теңгені құрады. 2015 жылмен салыстырғанда шығындар қалаларда 18 %-ға, ауылдарда 7 %-ға өскені байқалады.

      Қайталама тұрғын үй нарығында бағаның 2015 жылғы 189,9 мың теңгеден 2018 жылы 185,9 мың теңгеге дейін төмендегені байқалады. Ең жоғары баға Нұр-Сұлтанда (345,8 мың теңге), Алматыда (344,3 мың теңге), Атырауда (263,2 мың теңге), Ақтауда (249,3 мың теңге), ең төмен баға Қызылордада (132,1 мың теңге) және Жезқазғанда (143,9 мың теңге).

      2018 жылы ай сайынғы табыс есеппен республика бойынша орта есеппен бір үй қожалығына шаққанда 178 мың теңгені құрады. Ең жоғары табыс деңгейі Маңғыстау облысында (262,4 мың теңге), Нұр-Сұлтан қаласында (243,8 мың теңге), Алматы қаласында (205,8 мың теңге) және Атырау облысында (203,4 мың теңге). Ең аз табыс Шымкент қаласында (136,3 мың теңге), Жамбыл облысында (146,6 мың теңге) және Солтүстік Қазақстан облысында (146,9 мың теңге) екені байқалады.

      Ауданы 54 шаршы метр пәтердің орташа құнын және үш адамнан тұратын орташа статистикалық қазақстандық отбасының орташа табысын негізге алсақ, жеке меншік тұрғын үй сатып алу үшін шамамен 11 жыл қаражат жинау қажет.

      2015 жылдан бері ипотекалық кредиттеудің 2 еседен астам өскені байқалады. Банк секторының ипотекалық портфелінің көлемі 2018 жылы 524,1 млрд. теңгеге жетті. 2018 жылы берілген ипотекалық кредиттердің жалпы көлемі пайдалануға жаңадан берілген тұрғын үй құнының 12,6 %-ын құрады. Жалпы ЕДБ-ның кредиттік портфелінде ипотекалық қарыздардың үлесі 2019 жылдың басында 10 %-ды құрады, 2017 жылы бұл көрсеткіш 8,3 %-ға тең болды. Ипотекалық өнімдерге негізгі сұраныс Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларында шоғырланған (жалпы алғанда 50 %-дан астам).

      Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының тапсырмасы бойынша 2018 жылғы шілдеде басталған "7-20-25" ипотекалық бағдарламасы ипотекалық кредиттеуді өсіру катализаторларының бірі болды. Осы бағдарламаны іске асыру басталғаннан бері 9 мың отбасы тұрғын үй жағдайын жақсартты, соның ішінде 64 %-ы Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларында.

      Қазақстанда тұрғын үймен қамтамасыз ету 2015 жылғы 21 шаршы метрден 2019 жылға қарай бір тұрғынға 21,9 шаршы метрге дейін өсті. Тұрғын үймен қамтамасыз етудің ең жоғары көрсеткіші Нұр-Сұлтан (30,0 шаршы метр) және Алматы (27,5 шаршы метр) қалаларында, ең төмен көрсеткіші Жамбыл (16,9 шаршы метр), Түркістан (18,2 шаршы метр) облыстарында. Дегенмен, тұрғын үймен қамтамасыз ету көрсеткіші орташа болып табылады және тұрғын үй қорының халық арасында бөлінуінің біркелкі еместігін ескермейді.

      Жүргізілген әлеуметтік сауалнама шеңберінде респонденттердің шамамен 34 %-ы тұрғын үй мәселесін шешудегі қиындықтар туралы айтты. Респонденттердің 54 %-ы тұрғын үй жинақтары жүйесі арқылы, 41 %-ы "Нұрлы жер" бағдарламасы бойынша және 39 %-ы "7-20-25" ипотекалық бағдарламасы бойынша тұрғын үй сатып алу мүмкіндігі туралы хабардар. Осы бағдарлама шеңберінде респонденттердің 3 %-ы өздерінің тұрғын үй жағдайларын жақсартқан және респонденттердің 22 %-ы тұрғын үй проблемасының шешілуін күтуде.

      Халықты қолжетімді тұрғын үймен қамтамасыз етуді қолдаудың мемлекеттік шаралары, жалғасып жатқан урбандалу жергілікті атқарушы органдардың коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғын үй алуға кезекте тұрғандар санының өсуіне ықпал етеді. Мәселен, 2019 жылғы 1 қазанда ЖАО-да кезекте тұрғандардың саны 526 мың адамнан асты. Кезекте тұрғандардың ең көп саны Нұр-Сұлтан қаласында (47,1 мың адам) және Алматы облысында (50,9 мың адам), ең аз саны Маңғыстау (20,5 мың адам) және Солтүстік Қазақстан облыстарында (19,7 мың адам) тіркелген.

      Негізгі үлес 39 % халықтың әлеуметтік жағынан осал топтарына (бұдан әрі – ӘЖОТ), 40 % мемлекеттік қызметшілерге, бюджеттік ұйымдардың қызметкерлері мен әскери қызметшілер, 8,5 % көпбалалы аналарға (отбасылар) тиесілі.

      Тұрғын үй қатынастары саласындағы заңнамаға сәйкес меншік иесі өзі тұратын тұрғын үйді не негізгі мақсаты оны жалға алушыларға тұрақты не уақытша тұру үшін беру болып табылатын тұрғын үйді жалға береді.

      Қолданыстағы салық заңнамасының нормаларына сәйкес пәтерлерді жалға беретін жеке тұлғалар жыл қорытындысы бойынша салық органдарында жеке кәсіпкер ретінде тіркелместен жеке табыс салығы бойынша декларация тапсыруға және 10 % мөлшерлеме бойынша салық төлеуге немесе Бірыңғай жиынтық төлемнің (қалалар үшін 1 АЕК, ауылдар үшін 5 АЕК) төлеушісі болуға құқылы немесе жеке кәсіпкер ретінде, оның ішінде оңайлатылған декларация немесе патент негізінде арнаулы салық режимдерін қолдана отырып, тіркелуге және 1 немесе 3 % мөлшерлеме бойынша салық төлеуге құқылы.

      Әлеуметтік сауалнама деректері бойынша жалға берілетін тұрғын үйдің көлеңкелі нарығы жалға берілетін тұрғын үйдің жалпы нарығының 60 –70 %-ына бағаланады.

      Бұл ретте, жалға алушылардың тек 40 %-ында ғана жалға алу шарты бар. Жалға беруші ұсынған шарттарды қабылдау және жалға берушімен шарт жасасу қажеттігі туралы білмеу жалға алу шартының болмауының ең негізгі себебі болып табылады.

      3) ТКШ саласындағы ағымдағы жағдайды талдау

      Жаңа тұрғын үйдің пайдалануға берілуімен қатар, тұрғын үй қорының тозу процесі жүріп жатыр. Қазақстанның КТҮ саны ЖАО-ның деректері бойынша 78 402 бірлікті құрады.

      Қолданыстағы КТҮ-нің шамамен үштен бір бөлігі (шамамен 50 жыл және одан көп) 1970 жылы салынған және 65 %-ға жуығы 25 жыл бұрын пайдалануға берілген. Қалпына келтірілмейтін авариялық күйде 1 308 үй бар, бұдан басқа 18,1 мың КТҮ күрделі жөндеуді қажет етеді.

      Секторды аспаптармен жабдықтау ресурстарды елдің тұрғын үй қорының пайдалану тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Аспаптармен жабдықтау халықтың су және энергетика ресурстарын тұтынуын есепке алу дәрежесін арттыруға, сондай-ақ ресурстарды тұтынуды жеке реттей отырып, "ақылды үй" жүйесін енгізуге мүмкіндік береді.

      2019 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша тұрғын үй қорын жалпы үйлік есептеу алу аспаптарымен барынша қамту Нұр-Сұлтан қаласына, Қарағанды және Қостанай облыстарына тиесілі – 90 %-дан астам.

      Жалпы үйлік есептеу аспаптарымен ең аз қамту Қызылорда, Алматы, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарында байқалады – 15 %-дан 31 %-ға дейін.

      Жалпы республика бойынша аспаптармен жабдықтау деңгейі 60 %-ды құрайды. Өңірлердің тұрғын үй қорын 100 % аспаппен жабдықтау үшін 26,5 мың бірлік үйге ортақ есепке алу аспабын орнату қажет.

      2015 – 2018 жылдары шамамен 12,5 мың км сумен жабдықтау желілері салынды және реконструкцияланды. Бұл орталықтандырылған сумен жабдықтауға қолжетімділікті 90,2 %-ға немесе 16,5 млн. адамға дейін арттырды.

      Қалаларда бұл көрсеткіш 2018 жылы 94,5 %-ды немесе 10,0 млн. адамды құрады, сонымен қатар АЕМ бойынша – тек 84 % немесе 6,5 млн. адам.

      Осылайша, сумен қамтамасыз ету мәселелерінде ауылдық елді мекендерде айтарлықтай қажеттілік орын алған, онда орталықтандырылған сумен жабдықтаумен қамтамасыз етілмеген 2 607 АЕМ-де шамамен 1,2 млн. адам тұрады.

      Бұл ретте тұрғындарының саны аз ауылдарға халқы 200 адамнан кем 1 333 ауыл жатады, әрбір ауылда сумен жабдықтау жүйелерінің жергілікті түрлерін орнату қажет.

      Ірі қалалар мен өнеркәсіп кәсіпорындарының сарқынды суларын тазартуға арналған кәріздік-тазарту құрылыстарының (бұдан әрі – КТҚ) үздіксіз жұмыс істеуі халықтың өмір сүру қауіпсіздігі мен жайлылығының әлеуметтік маңызы бар мәселелерінің бірі болып табылады.

      Қазіргі уақытта Қазақстанның 27 қаласында КТҚ жоқ немесе толық тозған, 26 қалада жаңғырту және реконструкциялау талап етіледі. Республика бойынша барлығы 53 КТҚ объектісін реконструкциялау және салу қажет.

      Екі құбырмен есептегенде республика бойынша жылу желілерінің жалпы ұзындығы шамамен 12 мың км құрайды. Бұл ретте желінің шамамен 30 %-ы немесе 3,38 мың км "тозығы жеткен" болып табылады және дереу ауыстыруды талап етеді. "Тозығы жеткен" желілерді ауыстыру жөніндегі мәселені шешу желілердегі авариялылық, жылудың ысырап болуы тұрғысынан жағдайды жақсартады және сайып келгенде тұтынушылардың барлық топтары үшін жылумен жабдықтау қызметтерін көрсету сапасының артуына айтарлықтай әсер етеді.

      "Нұрлы жол" инфрақұрылымды дамытудың 2015 – 2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде 2015 – 2018 жылдары кредиттеу және субсидиялау тетіктері арқылы 3 376 км жылумен, сумен жабдықтау және су бұру желілерін, су шаруашылығы объектілерінің 89 бірлігін салу және реконструкциялау жөніндегі 398 жобаны іске асыруға 228,9 млрд. теңге бөлінді.

      Қабылданған шаралар нәтижесінде жылумен, сумен жабдықтау, су бұру желілерінің тозуы 2015 жылдан бері 65 %-дан 57 %-ға дейін төмендеді.

      2019 жылдың соңына қарай 260 км жылумен, сумен жабдықтаудың және су бұрудың инженерлік желілерін салу мен реконструкциялау есебінен желілердің тозуын 57 %-ға дейін төмендетуге қол жеткізу жоспарлауда.

      4) Құрылыс саласының нормативтік базасын талдау

      Қазақстан Республикасының құрылыс саласының нормативтік базасын жетілдіру мақсатында Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасы құрылыс саласының нормативтік базасын реформалау жөніндегі 2017 – 2021 жылдарға арналған тұжырымдаманы қабылдады. Ұлттық ерекшеліктерді ескере отырып, есептердің бірыңғай қағидаттарын (еурокодтар) қолдану, нормативтерді әзірлеу және қайта өңдеу арқылы нормалаудың қатаң ұйғарымды әдістерінен еуропалық елдерде қабылданған икемді параметрлік әдіске көшу реформалаудың негізгі міндеті болып табылады.

      Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды жетілдіру шеңберінде 502 құжаттан, оның ішінде ұлттық қосымшалары мен нормативтік-техникалық құралдары Еурокодтарға ұқсас ҚР СП EN 1990-1999, сондай-ақ құрылыста баға белгілеу бойынша 616 құжаттан тұратын құрылыс саласының жаңа нормативтік базасы әзірленді.

      2017 жылы Қазақстан Республикасының өнеркәсіптік және азаматтық құрылысын ақпараттық модельдеу технологиясын енгізу тұжырымдамасы мен 2 нормативтік техникалық құжат, 2018 жылы – ақпараттық модельдер сараптамасын қоса алғанда, жобалау сатысында ТИМСО-ны қолдануды регламенттейтін 6 нормативтік техникалық құжат әзірленді, 2019 жылы – объектілерді салу және пайдалану сатыларында ТИМСО қолдануды регламенттейтін, ТИМСО саласындағы 4 мемлекеттік нормативті әзірлеу бойынша жұмыс басталды.

      Күтілетін нәтижелер – жобалардың сапасын арттыру, жобалау мерзімдерін қысқарту, инвестициялық-құрылыс жобаларын іске асыру кезінде тәуекелдерді төмендету, энергияны тиімді жобалау және пайдалану шығындарын оңтайландыру.

      Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне сәйкес техникалық параметрлері бірыңғай инвестициялық жобалар бойынша үлгілік жобаны әзірлеу жүзеге асырылуда.

      Бюджеттік инвестициялық жобаларды іске асыру кезінде үлгілік жобаларды қолдану нақты құрылыс алаңына байланыстыру арқылы жүзеге асырылады. Үлгілік жобаларды бірнеше рет қолданудың орындылығы мен экономикалық тиімділігі оларды әзірлеудің басты мақсаты болып табылады.

      Үлгілік жобалар негізінен мемлекеттік органдардың өтінімдері бойынша не бекітілген мемлекеттік бағдарламаларға сәйкес әлеуметтік объектілерге (сумен жабдықтау және су бұру объектілері, ауылдық мәдениет үйі, тұрғын үйлер, балабақшалар, мектептер, мамандандырылған түзету мекемелері, азаматтық қорғаныс объектілері және т.б.) әзірленеді.

      "100 нақты қадам" Ұлт жоспарының 48-қадамын орындау шеңберінде 2015 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстан Республикасында құрылыс құнын айқындаудың ресурстық әдісі енгізілді.

      Құрылыс өнімінің сметалық құнын қалыптастыруды жүзеге асыруға негіз болатын құрылыстағы баға белгілеу – құрылыс кешенінің барлық қатысушысы үшін құрылыс нарығының талаптары мен шарттарын көрсететін экономикалық қатынастардың негізгі элементі.

      Ресурстық әдіске көшуге байланысты "Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы" 2001 жылғы 16 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына тиісті өзгерістер енгізілді, 16-дан астам нормативтік құқықтық акт және 400 сметалық-нормативтік құжат әзірленіп, бекітілді.

      2011 – 2019 жылдары технологиялық карталар негізінде жаңа технологияларға арналған 965 сметалық норма әзірленді және жұмыстар мен технологиялардың жаңа түрлеріне арналған сметалық нормалар жинақтарға енгізілді.

      Сәулет және қала құрылысы саясаты Қазақстан Республикасының аумағын дамытуды кешенді ұйымдастыруға бағытталған.

      Бас схема елдің негізгі қала құрылысы құжатына айналады, оны іске асыру үшін агломерациялар мен макроөңірлердің өңіраралық схемалары әзірленеді.

      2010 жылдан бері жалпы мемлекеттік маңызы бар 5 қала құрылысы жобасы әзірленіп, бекітілді: Қазақстан Республикасының аумағын ұйымдастырудың бас схемасы, Алматы, Астана, Шымкент және Ақтөбе агломерацияларын аумақтық дамытудың өңіраралық схемалары.

      Өңірлердің ресурстық әлеуетін, табиғи-климаттық ерекшеліктерін және экономикалық мамандануын негізге ала отырып, ел аумағын дамытудың шоғырландырылған стратегиясын іске асыру үшін макроөңірлердің өңіраралық схемалары әзірленді.

      2011 – 2012 жылдар аралығындағы кезеңде республикалық деңгейдегі Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі (МҚҚК ААЖ) құрылып, тәжірибелік пайдалануға берілді. Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының базалық деңгейін қалыптастыру үшін елді мекендердің инфрақұрылым объектілеріне түгендеу жүргізіледі. Коммуникацияларды түгендеудің нәтижелері барлық коммуналдық қызметтермен және инженерлік коммуникацияларды теңгерімде ұстаушылармен келісіледі.

      2018 жылы Көкшетау, Павлодар, Шымкент, Петропавл, Ақтөбе, Орал, Тараз, Қызылорда қалаларында 14,9 мың га түгенделді. Жүргізілген жұмыс орта есеппен 7 облыс орталығын және Шымкент қаласы бойынша қала құрылысы кадастрының деректерін цифрландыру деңгейін 25 %-ға арттыруға мүмкіндік берді. 2019 жылы Көкшетау, Павлодар, Шымкент, Петропавл, Ақтөбе, Орал, Тараз, Қызылорда қалаларында 11,8 мың га жерасты және жерүсті коммуникацияларын түгендеу жалғастырылды.

      Бүгінгі күні облыстық, аудандық және базалық деңгейлер тек Қызылорда облысында ғана толық, Алматы және Атырау облыстарында ішінара қалыптастырылған. Базалық деңгейлер Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларында жұмыс істейді, жекелеген облыс орталықтарында қалыптастырылуда.

      5) Құрылыс саласы мен ТКШ-ны дамытудың халықаралық тәжірибесі

      Құрылысқа қойылатын бірыңғай базалық талаптарды (кейіннен 305/2011 регламенті қабылданған 89/106 еуропалық директивасы Еурокодтар), есептердің ғимараттар мен құрылыстардың конструкцияларын жобалау бойынша есеп-қисаптардың бірыңғай қағидаттарын белгілеу жөніндегі Еуропалық одақтың бағдарламасы құрылыс саласын техникалық реттеудің неғұрлым ауқымды үйлестірілген жүйесі болып табылады. Еурокодтар құрылыс материалдары мен бұйымдарына арналған еуропалық үйлестірілген стандарттармен (CEN) бірге қолданылады.

      Еуропа елдерінде ғимараттар мен құрылыстарды пайдаланудың қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі талаптарды қатаң сақтауға бағытталған нормалаудың параметрлік әдісі қолданылады. Қалған параметрлер құрылыс субъектілерінің өз қалауы бойынша орындалады.

      Қазіргі уақытта әлемдегі екі ел ғана өзінің BIM-стандарттарын дамытуда, бұл АҚШ және Ұлыбритания – қалғандары жай ғана олардың әзірлемелерінің арнасымен жүреді.

      Америкалық National BIM Standard v3.0 (NBIMS) әлемдегі ең толық стандарт болып табылатыны сөзсіз. Британдық стандарттар тобы америкалық стандарт сияқты толық емес және BIM-нің кейбір іргелі тұжырымдамаларына қатысты өз көзқарасын қамтиды. Америкалық стандарттар көбінесе Америкада, Аустралияда және Оңтүстік Шығыс Азияда, ал британдық – Еуропада, Африкада және Таяу Шығыста қолданылады.

      Қазақстанның қазіргі қолданыстағы кадастрлық жүйесі озық шетелдік және отандық тәжірибе мен елде іске асырылып жатқан ақпараттандыру саясатын жан-жақты зерделеу арқылы үнемі жетілдіріліп тұрады.

      Қазақстан Республикасының мемлекеттік қала құрылысы кадастрын қалыптастыру процесінде Еуропалық одақ елдерінің (Швейцария, Мажарстан, Аустрия, Германия, Түркия, Канада, АҚШ, Аустралия, Нидерланд, Польша және басқа елдер) кадастрлық жүйе саласындағы әлемдік тәжірибесі зерделенді.

      Әлемнің осы елдерінде елді мекендердің цифрлық негізі толық қалыптастырылған, бұл елді мекендердің дамуына жедел мониторинг жүргізуге және мемлекеттік органдарға, жеке және заңды тұлғаларға дұрыс әрі өзекті ақпарат беруге, ақпараттың қайталануын және дұрыс көрсетілмеуін жоққа шығаруға мүмкіндік береді.

      Халықаралық тәжірибені талдау әлемдегі кадастрлық жүйелерді дамытудың үш негізгі дәйекті сатысын (біріншісі – салалық кадастрларды әзірлеу; екіншісі – салалық кадастрларды интеграциялау, үшіншісі – бірыңғай кадастр құру) көрсетті. Қазақстан екінші – интеграциялау сатысына көшуге кірісті.

      1-кесте – Әлемдегі кадастрлық жүйелердің даму сатылары


I саты

II саты

III саты

Салалық кадастрларды құру

Салалық кадастрларды интеграциялау

Бірыңғай кадастрлық база

Қазақстан,
Украина, Беларусь

Қырғызстан, Ресей

Түркия, Мажарстан, Швейцария,
Оңтүстік Корея

Әртүрлі кадастрларды салалық мемлекеттік органдар (жер, құқық, қала құрылысы, орман кадастры және т.б.) жүргізеді

Салалық кадастрларды әртүрлі ұйымдар жүргізеді және бір ақпараттық ортада интеграцияланады

Бірыңғай стандартта әртүрлі мемлекеттік органдардың деректерін құрайтын бірыңғай мемлекеттік кадастрлар жүйесі

      Көптеген елдер тұрғын үйге қолжетімділікті арттыру бойынша әртүрлі шараларды қабылдайды. БҰҰ әлеуметтік стандарттары бойынша қамтамасыз етілу көрсеткіші бір тұрғынға шаққанда 30 шаршы метрге сәйкес келуі қажет. Бұл деңгейге ҚХР (32 шаршы метр), Германия (39 шаршы метр), АҚШ (69,7 шаршы метр) және Ұлыбритания (70 шаршы метр) қол жеткізді.

      ЭЫДҰ-ның барлық дерлік елдерінде тұрғын үйге қолдау көрсету тұрғын үй жәрдемақысы есебінен беріледі, ЖІӨ-нің 0,6 %-ынан бастап 1,8 %-ға дейінгісі соған келеді. ЭЫДҰ елдері негізінен жалға берілетін әлеуметтік тұрғын үй беруді қолдайды. Бұдан басқа, ЭЫДҰ елдерінде жылжымайтын мүліктің инвестициялық қорлары (REIT – Real Estate Investment Trust) – жеке компаниялар (қорлар) кең тараған, олар ұжымдық инвестициялар (пайлар, үлестер) есебінен жылжымайтын мүлік объектілерін немесе ипотекалық бағалы қағаздарды (кепілхаттар, ипотекалық облигациялар) сатып алады, содан кейін пайда алу мақсатында оларды жалға береді.

      Қазіргі уақытта Канадада "2019/20 – 2029/30" жылдарға арналған Канадалық ұлттық тұрғын үй стратегиясы" бағдарламасы қолданылады, ол қымбат емес заманауи тұрғын үйге мұқтаж ел азаматтарына көмек көрсетуге, сондай-ақ тұрғын үй нарығын тұрақтандыру үшін ипотекалық кредиттер беруге бағытталған. Табысы төмен отбасылар мен халықтың жекелеген осал топтарына әлеуметтік тұрғын үй салынуда.

      Бағдарлама шеңберінде 530 мың отбасын тұрғын үймен қамтамасыз ету мақсатында 100 мың тұрғын үй салу көзделген, бұл ретте жалдау ақысын субсидиялау көзделген (50 млн. АҚШ доллары бөлінді, сондай-ақ 300 мың отбасы үшін жылына 2500 АҚШ доллары мөлшерінде тұрғын үй жәрдемақысы көзделген, 300 мың тұрғын үй бірлігін жөндеу және жаңарту көзделген.

      70-ші жылдардың ортасына қарай Швеция "Миллион пәтер бағдарламасы" мемлекеттік бағдарламасын іске асырудың арқасында тұрғын үй сапасының әлемдегі ең жоғары стандарттарына қол жеткізді. Бұл бағдарлама екі құрамдас бөліктен тұрды: жалдау ақысын субсидиялау және құрылысты Швецияның Орталық банкінің қатысуымен тікелей мемлекеттік бюджеттен қаржыландыру.

      Қазіргі уақытта Сингапурда мемлекеттік тұрғын үй үлесі елдің бүкіл тұрғын үй қорының 80 %-ын құрайды, бұл ретте сингапурлықтардың 86 %-ға жуығы қарыз шарттарында салынған мемлекеттік қоғамдық үйлерде тұрады. Сингапурдың жұмыс істейтін барлық азаматтары мен олардың жұмыс берушілері РС (Central Provident Fund) орталық жинақ қорына міндетті бекітілген ай сайынғы жарналарды төлейді, олар жұмысшының үш жеке шотына бөлінеді: әдеттегі (ordinary account) – тұрғын үй сатып алу, ипотека төлеу, отбасын сақтандыру, білім беру қарызы, инвестициялар; арнайы (special account) – болашақ зейнетақыға жинақтар, инвестициялар; медициналық (medisave account) – медициналық қызмет көрсетуге, медициналық сақтандыру полисін алуға шығындар.

      1986 жылдан бері АҚШ-та мемлекеттік қолдау көрсету нәтижесінде жалға берілетін 2,4 млн. бірлік қолжетімді тұрғын үй қаржыландырылды және 75 млрд. доллардан астам тікелей инвестиция тартылды. Мемлекет жеке меншік инвесторларды ынталандыруды ұсынды, олар табысы төмен халық үшін жалға берілетін тұрғын үй салуға әзір. Жалға берілетін тұрғын үй қорының 40 %-ы медиандық табыстың 60 %-ға дейінгі табысы бар не табысы 50 % және одан да аз отбасыларға 20 %-ы қолжетімді болуы тиіс.

      Нидерландтағы тұрғын үй моделі әлеуметтік жалға берілетін тұрғын үйдің 80 %-ын қамтамасыз ететін тұрғын үй қауымдастықтарына негізделген. Нидерландтағы әлеуметтік тұрғын үй коммерциялық емес жеке меншік ұйым болып табылатын, тіркелген әлеуметтік тұрғын үй ұйымдары арқылы беріледі, оларға табысы аса төмен отбасыларды тұрғын үймен қамтамасыз ету артықшылығын беру бойынша заңды міндет жүктелген.

      Соңғы онжылдықта Түркияның қолжетімді тұрғын үй құрылысы саласындағы саясаты "TOKi" (Жаппай тұрғын үй құрылысын басқару) бірыңғай тұрғын үй операторын құру контексінде жаңа кезеңге шықты. Негізгі бағыты "көлденеңінен урбандалуға" (50 мың бірлік тұрғын үй) баса назар аудара отырып аз қабатты тұрғын үй салу болып табылады. Әлеуметтік тұрғын үй табысы төмен отбасыларға бағдарланған, ал ай сайынғы төлемдер мемлекеттік сектордағы жалақының өсу қарқыны мен инфляцияға тәуелді. "TOKi" ипотекасы бойынша шарттар отбасының қаржылық мүмкіндіктеріне қарай белгіленеді (орта есеппен 10 жылдан 20 жылға дейін).

      Тұрғын үй секторына кешенді қолдау көрсету және Ресей азаматтарын қолжетімді тұрғын үймен қамтамасыз ету мақсатында 2018 жылы "Дом.РФ" тұрғын үй саласын дамытудың бірыңғай институты құрылды. Ипотекалық кредит беру және ипотекалық бағалы қағаздар нарығын дамыту, жалға берілетін тұрғын үйді, оның ішінде ұжымдық инвестициялар тетіктерін пайдалана отырып дамыту, құрылыс салушыларды жер ресурстарымен қамтамасыз ету, сондай-ақ қолайлы қалалық орта қалыптастыру институттың міндеті болып табылады.

      Бұдан басқа, Мәскеу Үкіметі 2017 жылы Тұрғын үйді реновациялау бағдарламасын іске қосты. Реновациялау бағдарламасының негізгі міндеті – Мәскеу қаласында авариялық тұрғын үй қорының жаппай түзілуіне жол бермеу және сонымен бір уақытта соңғы онжылдықта қаланың дамуында орын алған үйлесімсіздікті түзетіп, сапасы мүлдем жаңа қала ортасын қалыптастыру болып табылады.

      Реновациялау бағдарламасына индустриялық үй тұрғызудың бірінші кезеңінің КТҮ (сипаттамалары жағынан баламалы конструктивтік элементтер) енгізілген, олардың тұрғындары (70 %-дан астамы) өз үйлерін реновациялау бағдарламасына қосуды қолдады.

      Бүгінгі күні реновациялау бағдарламасына 5,2 мың тұрғын үй енгізілген.

      Реновациялау бағдарламасына енгізілген тұрғын үйлердің меншік иелері мен жалға алушыларының бәріне дәл сондай тұрғын үй-жайлар тегін беріледі. Тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелеріне осындай тұрғын емес үй-жайлардың алып қойылуына байланысты алдын ала және тең бағада өтеу кепілдігі беріледі.

      Реновациялау бағдарламасын қаржыландыру Мәскеу қаласы бюджетінің қаражатын тарту жолымен жүзеге асырылады.

      Германияда коммерциялық емес қызметті жүзеге асыратын тұрғын үй меншік иелерінің тұрғын үй кооперативтерінің ұйымдастырушылық қағидаттары заңнамада айқындалған. Ғимаратты, сондай-ақ қоғамдық пайдаланылатын орындарға орташа не күрделі жөндеу жүргізуді жүзеге асыру үшін қаражат жинау мақсатында коммуналдық касса жұмыс істейді. Жыл сайын үй басқармасы мен меншік иелерінің жиналыстарында үйде өткізу жоспарланатын іс-шаралар туралы (қасбетті бояу, лифт орнату, балалар алаңын жөндеу, салу және т.б.), үй иелері коммуналдық кассаға салатын қаражат көлемі туралы шешімдер қабылданады.

      Шет елдердің көпшілігінде ТКШ саласындағы басқару кәсіпкерлік қызметтің жеке түрі ретінде қаралады, ол үшін басқарушы компания үй-жайлардың меншік иелерінен сыйақы алады, ал олардың алдында ғимаратты күтіп-ұстау үшін жауапкершілікті тұрғын үй меншік иелерінің бірлестігі (қауымдастық, серіктестік) көтереді.

      "Голландтық модель" – құрылатын жеке меншік кәсіпорын арқылы ТКШ жүйесін мемлекеттік иелену және басқару.

      "Француздық модель" – ТКШ жүйелерінің мемлекеттік активтерін МЖӘ тетіктері арқылы жеке сектордың басқаруына беру.

      "Британдық модель" – ТКШ саласындағы барлық мемлекеттік активтерді жекешелендіру арқылы ТКШ жүйесін жеке иелену және басқару. Мемлекеттің рөлі секторды реттеумен және қолдау көрсетумен шектеледі.

      Финляндияда барлық коммуналдық жүйелер қаланың қарамағында, бұл ретте электр станцияларының көпшілігі жеке меншікте, ал жылумен жабдықтау орталықтандырылған. Финляндияда қала тұрғынының көрсетілетін қызметті кімнен тиімдірек сатып алуды таңдау құқығы мен техникалық мүмкіндіктері бар.

      Су арнасы – толығымен қалаға қарасты құрылым. Бұл өз бюджеті бар коммерциялық кәсіпорын. Оның иелігінде сумен жабдықтау инфрақұрылымы, кәріз желілері және тегеурінді су мұнаралары бар.

      Электрмен, газбен және сумен жабдықтаумен, кәрізбен, қоқыс пен барлық өнеркәсіптік қалдықтарды жинаумен және өңдеумен айналысатын фирмалар муниципалитеттермен келісімшарт бойынша жұмыс істейді.

      Келісімшарттардың әрқилы түрлері бар, біреулері тек аталған жүйелерді пайдалануды ғана көздейді, екіншілері – жөндеу үшін жауапты, үшіншілері – жаңа объектілерді салу үшін, оның ішінде қаланың жаңа аудандары үшін ТКШ инфрақұрылымын салу үшін жауапты. Пайдалануға және құрылысқа тапсырыстар муниципалитеттер реттеушілік бақылауды қамтамасыз ете отырып өткізетін тендерлер арқылы бөлінеді.

      Швецияның жылумен жабдықтау саласындағы тәжірибесін атап өтуге болады. Мысалы, 1949 жылы Швед орталықтандырылған жылумен жабдықтау қауымдастығы (SDHA) құрылды, ол елді орталықтандырылған жылумен жабдықтаудың 98 %-ын өндіретін 130-ге жуық компанияны қамтиды. Swedenergy ұлттық электрмен жабдықтау және бөлу қауымдастығымен біріктірілген қауымдастық 2016 жылға дейін тәуелсіз орган ретінде жұмыс істеді. Қауымдастықтың 1970-ші жылдары енгізілген тарату желілері үшін сапаны бақылау жүйесін енгізу мәселелеріндегі тәжірибесі қызығушылық туғызады, ол материалдардың сапасыз өндірілуін мен орнатылуын анықтауда өзінің тиімділігін көрсетті. Қауымдастық техникалық стандарттарды әзірлеуде де маңызды рөл атқарды, олар Швецияның орталықтандырылған жылумен жабдықтау секторын дамытуға қомақты үлес қосты.

      ЭЫДҰ елдерінде қала халқын орталықтандырылған сумен жабдықтау жоғары күйінде қала береді, алайда құбырлардың жарылуы және ескерілмеген шығыстар сияқты сумен жабдықтау шарттары жиі бұзылады. Техникалық қызмет көрсету мен күрделі шығындарды ескермегеннің өзінде де, кірістер көбінесе пайдалану шығыстарын жаппайды. Бағалау бойынша, 2050 жылға қарай 3,9 миллиард адам (жер халқының 40 %-ы) судың қатты тапшылығы жағдайларындағы өзен бассейндерінде өмір сүруі мүмкін. Жаһандық ауқымда суды тұтынудың 55 %-ға ұлғаюы болжанып отыр.

      Сумен жабдықтау және санитария саласындағы жобалардың 65 %-ға жуығы техникалық көмек көрсету үшін ЕО гранттарын пайдаланған. Әдетте, ЕО гранттары мыналарға пайдаланылады:

      қажетті жобалық құжаттаманы, мысалы, техникалық-экономикалық негіздемелерді, шығындар мен пайданы талдауды дайындау;

      жобаларды іске асыру жөніндегі құрылымның құрылуын және жұмыс істеуін қолдау;

      жергілікті билік органдарының әлеуетін арттыру және олардың ұйымдастырушылық тиімділігін арттыру;

      қолданыстағы жүйелерді пайдалануды және техникалық қызмет көрсетуді жетілдіру.

      Дүниежүзілік Банктің болжамы бойынша болашақта сумен жабдықтау мен су бұрудың көптеген инфрақұрылымдық жобалары мемлекеттік-жекешелік әріптестік ретінде дамитын болады. Бұл жалпы термин кеңінен пайдаланылса да, ол жобалардың қаржыландырылуы, басқарылуы және/немесе меншігі саласында екі сектордың қандай да бір түрде ынтымақтасатынынан басқа, жобаның ешбір нақты құрылымын анықтамайды. Барлығына ортақ шешімдер жоқ және қаржыландырудың әрбір моделі нақты жағдайларды ескере отырып құрылымдалуы тиіс. Әсіресе, бұл су шаруашылығы инфрақұрылымына жатады, онда жекелеген жобалар біршама дәрежеде нақты объектілерге байланыстырылады және көбінесе бірқатар мүдделі тараптарды қамтиды.


      SWOT-талдау

Күшті жақтары

Әлсіз жақтары

Тұрғын үй құрылысы

Тұрғын үй құрылысы мен мемлекеттік қаржыландыру көлемінің үнемі өсуі

Табыс деңгейінің төмен болуы салдарынан Қазақстан халқының өз тұрғын үйін сатып алуына қолжетімділіктің шектеулі болуы


Тұрғын үй алуға кезекте тұрғандар санының өсуі


Тұрғын үй құрылысын жоспарлау кезінде өңірлік саясат басымдықтарын және елді мекендердің өңірлік және әлеуметтік экономикалық дамыту үрдістерін есепке алу дәрежесінің толық болмауы


Жалға берілетін тұрғын үйді пайдалануға берудің төмен қарқыны, әсіресе көші қон сальдосы оң қалаларда


Отандық құрылыс материалдары өнеркәсібінің әлеуетін пайдаланудың төмен дәрежесі


Тұрғын үй құрылысы саласындағы білікті кадрлардың жетіспеушілігі

Коммуналдық шаруашылық

ТКШ жүйесін дамытуды және жаңартуды үнемі мемлекеттік қолдау

Коммуналдық инфрақұрылымның жоғары дәрежеде тозуы – 57 %


Өңірлер бөлінісінде коммуналдық инфрақұрылым желілерінің ұзындығы мен жай-күйі бойынша нақты ақпараттың болмауы

Қалалық тұрғын үй қорының орталықтандырылған сумен және газбен қамтамасыз етілуінің жоғары дәрежесі

ТКШ жүйесіне жаңа технологияларды енгізу дәрежесінің төмендігі


ТКШ жүйесіндегі білікті кадрлардың жетіспеушілігі, ТКШ үшін заманауи дағдылар мен және құзыреттерге ие кадрларды даярлау жүйесінің дамымауы

Халықтың ауызсумен жабдықтауға қол жеткізуін қамтамасыз ету мақсатында жерасты суларының әлеуетін пайдалану жөніндегі жұмыстар жалғастырылды

Атмосфераның шағын жылу шығару көздерімен ластануының жоғары деңгейі


Жаңа технологиялардың, ресурстарды тұтыну жүйелерінің артықшылықтары туралы тұрғындардың хабардар болу дәрежесінің төмендігі

Тұрғын үй қоры

Елдің тұрғын үй қорын жаңартуда және жаңғыртуда мемлекеттік қолдаудың қомақты көлемі

Тұрғын үй қорының жоғары тозу дәрежесі


ҚР ҰЭМ Статистика комитеті мен ЖАО арасындағы тұрғын үй қорының саны бойынша деректердің алшақтығы


Тұрғын үй қорын басқару жүйесіндегі білікті мамандар тапшылығының жоғары дәрежесі


Тұрғын үйлерді аспаптармен жабдықтау деңгейінің жеткілікті дәрежеде жоғары болмауы

Ғылыми-техникалық құжаттаманы жетілдіру

Ғылыми-техникалық құжаттаманы жетілдіру жөніндегі шаралар кешенін іске асыру

Құрылысты жобалау саласына цифрлық технологияларды енгізу деңгейінің төмендігі

Құрылыс объектілерін құру (жобалау және құрылыс салу) процестеріне цифрлық технологияларды енгізу


Құрылыс саласындағы ғылыми-зерттеу және эксперименттік жұмыстар пулын ұлғайту


Мүмкіндіктер

Қауіп-қатерлер

Табысы төмен халықтың әлеуметтік жағынан осал санаттарына әлеуметтік тұрғын үй берудің атаулылығын арттыру

Бюджеттік шектеулерге байланысты тұрғын үй құрылысын мемлекеттік қолдауды қысқарту


Халықтың әлеуметтік осал топтарын мемлекеттік тұрғын үймен қамтамасыз етуге байланысты мәселелер бойынша әлеуметтік шиеленістің өсуі

Тұрғын үй құрылысын жоспарлаудың өңірлерді аумақтық және әлеуметтік-экономикалық дамыту жоспарларымен және перспективаларымен үйлестірілуін арттыру

Тұрғын үй саясатының өңірлік саясатпен және аумақтарды әлеуметтік-экономикалық дамыту жоспарлармен үйлеспеуі

Құрылыс материалдарының негізгі топтарының импортын алмастыру және құрылыстың өзіндік құнын төмендету үшін мүмкіндіктер

Ұлттық валюта бағамының әлсіреуі, бұл импорттық құрылыс материалдары мен жабдықтары бағасының өсуіне алып келеді

Инфрақұрылым қызметінің мерзімін арттыру, шығын көлемін қысқарту үшін ТКШ жүйесіне жаңа технологиялар енгізу


ТКШ жүйесіне ресурс үнемдейтін технологияларды енгізу


Құрылыстың өзіндік құнын арзандату үшін жаңа технологияларды енгізу және құрылыс саласындағы ғылыми-техникалық құжаттаманы одан әрі жетілдіру

НТҚ жетілдіру бойынша жұмыстарды жалғастыруға арналған қаржыландыру көлемдерін төмендету

Қажетті дағдылар мен құзыреттерге ие білікті кадрларды даярлау үшін білім беру жүйесін дамыту


      4. Мемлекеттік бағдарламаның мақсаты, міндеттері, нысаналы индикаторлары және іске асыру нәтижелерінің көрсеткіштері

      Мемлекеттік бағдарламаның мақсаты тұрғын үйдің қолжетімділігі мен жайлылығын арттыру және тұрғын үй инфрақұрылымын дамыту болып табылады.

      Бұл мақсатқа қол жеткізу мынадай нысаналы индикаторлармен өлшенетін болады:

Нысаналы индикаторлар*

Ақпарат көзі

Өлшем бірлігі

Қол жеткізуге жауаптылар

2018
факт

2019
(бағалау) жыл

2020 жыл

2021 жыл

2022 жыл

2023 жыл

2024 жыл

2025 жыл

1. ҚР бойынша тұрғын үйді пайдалануға беру көлемі

статистиканың ресми деректері

млн. ш.м.

ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ

12,5

13,0

14,1

15,2

16,4

17,7

19,1

20,7

2. Халықтың тұрғын үймен қамтамасыз етілуі

бір тұрғынға ш.м.

21,6

21,9

22,8

23,1

23,8

24,6

25,3

26

3. Халықтың сумен жабдықтау қызметтеріне қол жеткізуі

қалаларда

ЖАО деректері

%

ИИДМ, ЭГТРМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО,
"ТКШ ҚазОрталығы" АҚ

94,5

97

97,5

98,0

98,5

99,0

99,5

100

ауылдарда

84,4

85,5

87,7

90,1

92,6

95,1

97,5

100

4. Жылумен, сумен жабдық тау және су бұру желілерінің тозуын азайту

ЖАО деректері

%

ИИДМ, ЭГТРМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО,
"ТКШ Қазорталығы" АҚ

57

57

55

53

51

50

48

47

5. Күрделі жөндеуді талап ететін кондоминиумдардың, объектілердің үлесі

ЖАО деректері

%

ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО

22,7

22,5

22,2

21,0

20,3

19,6

18,8

18,1

6. Құрылған жұмыс орындарының саны

ИИДМ деректері

мың адам

ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО

-

-

10

10

10

10

10

10

      *индикаторларға қол жеткізу тиісті қаржы жылдарына арналған қаржыландыру көлемдеріне қарай айқындалады.

      ** тұрғын үй құрылысына салынатын инвестициялар негізінде

      Алға қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін мынадай міндеттерді шешу көзделеді:

      1) бірыңғай тұрғын үй саясатын іске асыру

      2) халықты сапалы ауызсумен және су бұру қызметтерімен ұтымды қамтамасыз ету

      3) тұрғын үй-коммуналдық секторды жаңғырту және дамыту

      4) тұрғын үй қорын күрделі жөндеу және реновациялау

      5) сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметін жетілдіру

      1-міндет. Бірыңғай тұрғын үй саясатын іске асыру

      Бұл мақсатқа қол жеткізу нәтижелердің мынадай нысаналы көрсеткіштерімен өлшенетін болады:

Нәтижелер көрсеткіштері*

Ақпарат көзі

Өлшем бірлігі

Қол жеткізуге жауаптылар

2018 жыл (факт)

2019
жыл (бағалау

2020 жыл

2021 жыл

2022 жыл

2023 жыл

2024 жыл

2025 жыл

1. Әлеуметтік тұрғын үй көлемі, оның ішінде:

ЖАО деректері

тұрғын үй бірлігі

ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ

14144

25938

41152

26991

23916

20079

20063

20235

сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй

тұрғын үй бірлігі

3678

15050

16700

16700

13700

9700

9700

9700

1) республикалық маңызы бар қалаларда жұмыс істейтін жастар үшін

тұрғын үй бірлігі

-

3000

3000

3000

-

-

-

-

2) жағдайы төмен отбасылар үшін

тұрғын үй бірлігі

-

6048

10000

10000

10000

6000

6000

6000

3) халықтың әлеуметтік жағынан осал топтары үшін

тұрғын үй бірлігі

3678

6002

3700

3700

3700

3700

3700

3700

кредиттік тұрғын үй

тұрғын үй бірлігі

10466

10888

24452

10291

10216

10379

10363

10535

2. Жеке құрылыс салушылардың субсидияланатын кредиттерінің көлемі

"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ деректері

млрд. теңге

ИИДМ, ЕДБ, ҰКП, "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ

24,5

37

20

20

20

20

20

20

3. ҚТҚЖБ қарыздарының саны

"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ деректері

қарыздар бірлігі

"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ, ҚТҚЖБ

3057

8382

15916

27333

13125

13125

3125

3125

жағдайы төмен отбасылар үшін (2 %)

-

5000

10000

10000

10000

10000

-

-

ЖАО кредиттік тұрғын үйді сатып алуы үшін (5 %)

3057

3382

2916

3333

3125

3125

3125

3125

"Шаңырақ" пилоттық жобасы бойынша
5 %



3000

14000





4. Тұрғын үй құрылысын аяқтауға кепілдіктердің көлемі

"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ деректері

млрд. теңге

"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ, ҰКП

65,8

71,4

65,8

65,8

65,8

65,8

65,8

65,8

5. Тұрғын үйге қол жетімділік коэффициенті**

ИИДМ ведомстволық деректері

жыл

ИИДМ, Еңбекмині

11,0

10,9

10,8

10,6

10,4

10,1

9,8

9,5

      * көрсеткіштерге қол жеткізу тиісті қаржы жылдарына арналған қаржыландыру көлемдеріне қарай айқындалады

      ** тұтынуға жұмсалатын шығыстарды шегергенде ауданы 54 шаршы метр пәтердің орташа құнының 3 адамнан тұратын отбасының орташа жылдық ақшалай табысына қатынасы (ҰЭМ СК деректері негізінде есеп) (ҚР бойынша мән өңірлер бойынша орташа арифметикалық мән ретінде есептелген)

      2-міндет. Халықты сапалы ауызсумен және су бұру қызметтерімен ұтымды қамтамасыз ету

      Бұл мақсатқа қол жеткізу нәтижелердің мынадай нысаналы көрсеткіштерімен өлшенетін болады:

Нәтижелер көрсеткіштері*

Ақпарат көзі

Өлшем бірлігі

Қол жеткізуге жауаптылар

2018
жыл (факт)

2019
жыл (бағалау)

2020 жыл

2021 жыл

2022 жыл

2023 жыл

2024 жыл

2025 жыл

1. Халықты орталықтандырылған сумен қамту

ЖАО деректері

%

ИИДМ, ЭГТРМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ









қалаларда

94,5

97,0

97,5

98,0

98,5

99,0

99,5

100

ауылдарда

84,4

85,5

86,4

88,6

90,9

93,2

95,4

97,7

2. Ауылдарда жергілікті сумен жабдықтау жүйелерімен халықты қамту

ЖАО деректері

%

облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, ИИДМ, ЭГТРМ, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ

-

-

1,3

1,5

1,7

1,9

2,1

2,3

3. Қалаларда халықты сарқынды суларды тазартумен қамту

ЖАО деректері

%

ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ

68,7

70,5

74,9

77,5

79,7

100

100

100

      * көрсеткіштерге қол жеткізу тиісті қаржы жылдарына арналған қаржыландыру көлемдеріне қарай айқындалады.

      3-міндет. Тұрғын үй-коммуналдық секторды жаңғырту және дамыту

      Бұл міндетке қол жеткізу мынадай нәтижелер көрсеткіштерімен өлшенетін болады:

Нәтижелер көрсеткіштері*

Ақпарат көзі

Өлшем бірлігі

Қол жеткізуге жауапты лар

2018 жыл (факт)

2019 жыл (бағалау)

2020 жыл

2021 жыл

2022 жыл

2023 жыл

2024 жыл

2025 жыл

1. Жылумен жабдық тау желілері нің тозуы

ЖАО деректері

%

ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ

61

60

59

57

55

53

52

50

2. Жылумен, сумен жабдықтау секторларының аспаптармен жабдықталу деңгейі

ЖАО деректері

%

ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ

60

66

75

84

96

96

97

100

      * Көрсеткіштерге қол жеткізу тиісті қаржы жылдарына арналған қаржыландыру көлемдеріне қарай айқындалады.

      4-міндет. Тұрғын үй қорын күрделі жөндеу және реновациялау

      Бұл міндетке қол жеткізу мынадай нәтижелер көрсеткішімен өлшенетін болады:

Нәтижелер көрсеткіштері*

Ақпарат көзі

Өлшем бірлігі

Қол жеткізуге жауаптылар

2018 жыл (факт)

2019 жыл (бағалау)

2020 жыл

2021 жыл

2022 жыл

2023 жыл

2024 жыл

2025 жыл

1. Жөнделген КТҮ саны

ЖАО деректері

КТҮ бірлігі

ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО

92

40

222

444

40

40

40

40

2. Тұрғын үй қорының техникалық жай-күйін бағалаумен қамту

"ТКШ ҚазОрталығы" АҚ деректері

%

ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ

-

-

28,8

65,7

100

-

-

-

      * көрсеткіштерге қол жеткізу тиісті қаржы жылдарына арналған қаржыландыру көлемдеріне қарай айқындалады.

      5-міндет. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметін жетілдіру

      Бұл міндетке қол жеткізу мынадай нәтижелер көрсеткішімен өлшенетін болады:

Нәтижелер көрсеткіштері*

Ақпарат көзі

Өлшем бірлігі

Қол жеткізуге жауаптылар

2018 жыл (факт)

2019 жыл (бағалау)

2020 жыл

2021 жыл

2022 жыл

2023 жыл

2024 жыл

2025 жыл

1. Құрылыста заманауи технологияларды қолдану кезінде нормативтік-техникалық құжаттармен қамтамасыз етілу деңгейі

ИИДМ деректері

%

ИИДМ, "ҚазҚСҒЗЖИ" АҚ

105

110

117

124

130

136

141

146

2.
Қазақстан Республикасының ірі елді мекендерінің мемлекеттік қала құрылысы кадастрының цифрлық жоспарлы негізін құру

ИИДМ деректері

мың га

ИИДМ, "Мемқала құрылысы кадастры" РМК

32,6

105,0

35,1

35,3

34,3

36,7

44,5

54,5

      * көрсеткіштерге қол жеткізу тиісті қаржы жылдарына арналған қаржыландыру көлемдеріне қарай айқындалады.

      5. Мемлекеттік бағдарламаның негізгі бағыттары, мақсаты мен міндеттеріне қол жеткізу жолдары, тиісті шаралар

      Мемлекеттік бағдарлама мынадай бағыттар шеңберінде іске асырылады:

      1) бірыңғай тұрғын үй саясатын іске асыру;

      2) халықты сапалы ауызсумен және су бұру қызметтерімен ұтымды қамтамасыз ету;

      3) тұрғын үй-коммуналдық секторды жаңғырту және дамыту;

      4) тұрғын үй қорын күрделі жөндеу және реновациялау;

      5) сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметін жетілдіру.

      5.1 Бірыңғай тұрғын үй саясатын іске асыру

      Бірыңғай тұрғын үй саясатын іске асыру:

      1) бағдарламаға қатысуға арналған өлшемшарттарды (тұрғын үйдің қолжетімділік сатысын);

      2) әлеуметтік тұрғын үйді дамыту жөніндегі шараларды;

      3) тұрғын үй құрылысын ынталандыру жөніндегі шараларды көздейді.

      Бірыңғай тұрғын үй саясаты ұсыныс тарапынан да, сұраныс тарапынан да теңгерімді тұрғын үй нарығын жасауға бағытталатын болады.

      Тұрғын үй ұсынысы елді мекендерді кешенді әрі тұрақты жоспарлауды және өңірлік стандарттар жүйесін ескере отырып, тұрғын үй құрылысы көлемінің өсуін ынталандыру есебінен қамтамасыз етіледі.

      Жұмыс істеп тұрған квазимемлекеттік сектор субъектілерін біріктіру арқылы тұрғын үй саясатын іске асырудың операторы құрылатын болады. Сондай-ақ үлестік құрылыс және ипотекалық кредит беру саласындағы қолданыстағы заңнамаға, Қазақстан Республикасының Салық кодексіне өзгерістер енгізу мәселесі пысықталды.

      Бағдарламаға қатысуға арналған өлшемшарттарға (тұрғын үйдің қолжетімділік сатысы) байланысты әлеуметтік қолдау шараларын ұсынудың ашықтығын айқындау үшін Кезекте тұрғандардың бірыңғай республикалық электрондық дерекқорының сервисі қолданылатын болады.

      Әлеуметтік кредиттік тұрғын үйді өткізу "Баспана" платформасы арқылы ҚТҚЖБ базасында жүзеге асырылады, ол қатысушылардың жеке кабинеттен өтінім беруіне мүмкіндік береді, іріктеу балдық жүйе бойынша автоматты түрде жүргізіледі.

      "Адамдар инфрақұрылымға" қағидатын іске асыру үшін кешенді қала құрылысын жоспарлау және халық пен бизнестің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін инженерлік және әлеуметтік инфрақұрылымды озыңқы дамыту жөнінде шаралар қабылданатын болады.

      Осыған байланысты елді мекендердің бас жоспарлары әлеуметтік және көлік инфрақұрылымының қажеттігін ескере отырып өзектілендірілетін болады.

      5.1.1 Бағдарламаға қатысуға арналған өлшемшарттар (тұрғын үйдің қолжетімділік сатысы)

      Азаматтардың тұрғын үй мәселелерін шешу үшін олардың табыстары, сондай-ақ қолжетімді тұрғын үй көлемінің жеткілікті болуы айқындаушы фактор болып табылады.

      Осы Бағдарламаның ережелерінде ЖАО-ның әлеуметтік тұрғын үйін және "7-20-25" ипотекалық бағдарламасы шеңберінде бастапқы тұрғын үйді өткізу кезінде қатысушыларды табысы бойынша градациялау шаралары, сондай-ақ қолжетімді тұрғын үйдің қажетті көлемін қамтамасыз ету тәсілдері көзделеді.

      ЖАО қолданыстағы заңнама шеңберінде азаматтардың төлемге қабілетті сұранысын қамтамасыз ету үшін тұрғын үй сатып алуға ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша бастапқы жарнаның бір бөлігін жабу үшін әлеуметтік көмек немесе әлеуметтік қолдау ретінде жылдық 0,01 % сыйақы мөлшерлемесі бойынша бюджеттік кредит түрінде тұрғын үй сертификаттарын береді.

      Жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ақшасын тарту есебінен тұрғын үйлердің (тұрғын ғимараттардың) құрылысына үлестік қатысу жөніндегі қызметке байланысты қоғамдық қатынастар "Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы" Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі.

      Осы Бағдарлама шеңберінде қатысушының 1 (бір) бірліктен артық тұрғын үй сатып алуына жол берілмейді.

      Қарыз қаражатын пайдалана отырып, бастапқы немесе қайталама нарықтарда тұрғын үй сатып алу үшін азаматтарға ипотекалық кредиттеудің әртүрлі құралдары, тұрғын үй құрылысы жинақ жүйелері ("7-20-25", "Баспана-хит", "Орда", "Өз үйім", "Жас отбасы", "Әскери Баспана", "Бақытты отбасы", "Шаңырақ", "5-20-25" ипотекалық тұрғын үй бағдарламалары) ұсынылады.

      1. Сатып алу құқығынсыз жалға берілетін әлеуметтік тұрғын үйді өткізу.

      Сатып алу құқығынсыз жалға берілетін әлеуметтік тұрғын үйдің көлемі тиісті қаржы жылына арналған республикалық және жергілікті бюджеттерде көзделген қаражатқа сәйкес:

      1) Қазақстан Республикасының қолданыстағы тұрғын үй заңнамасына сәйкес айқындалған кезектілік тәртібімен "Тұрғын үй қатынастары туралы" 1997 жылғы 16 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 68-бабының 1)-8), 10) және 11-тармақтарында айқындалған, соңғы 6 (алты) ай ішінде табысы жоқ не еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен (зейнетақы аударымдарын, жеке табыс салығын және өзге де міндетті аударымдарды қоспағанда) отбасының әрбір мүшесіне шаққанда тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңмен бекітілген ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен табыс алатын халықтың әлеуметтік жағынан осал топтарына;

      2) Қазақстан Республикасының қолданыстағы тұрғын үй заңнамасына сәйкес айқындалған кезектілік тәртібімен "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 68-бабының 9) тармақшасында айқындалған, соңғы 6 (алты) ай ішінде табысы жоқ не еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен (зейнетақы аударымдарын, жеке табыс салығын және өзге де міндетті аударымдарды қоспағанда) отбасының әрбір мүшесіне тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңмен бекітілген ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен табыс алатын халықтың әлеуметтік жағынан осал топтарына беріледі.

      ЖАО осы санатты тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін мемлекеттік сатып алу туралы заңнамада көзделген тәртіппен бастапқы және қайталама нарықтарда белгіленген санитариялық-эпидемиологиялық және техникалық талаптарға сәйкес келетін ауданы 60 шаршы метр және одан көп жалға берілетін тұрғын үй сатып алады. Көп балалы отбасылардың келісімімен ауданы 60 шаршы метрден кем тұрғын үй сатып алуға жол беріледі.

      Сатып алынатын тұрғын үйдің бір бірлігі үшін республикалық бюджеттен бөлінетін қаражаттың мөлшері 8,4 млн. теңгеден аспайды. Тұрғын үй құны белгіленген шектен асып кеткен кезде шығындар жергілікті бюджет қаражаты есебінен өтеледі;

      3) мемлекеттік жастар саясаты саласындағы уәкілетті орган бекітетін жұмыс істейтін жастарға сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй беру қағидаларында айқындалған тәртіппен жұмыс істейтін жастарға беріледі.

      Сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй алу үшін жұмыс істейтін жастарға қойылатын негізгі талаптар:

      жиырма тоғыз жасқа толмаған, жалпы орта білім беретін мектептердің, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының оқу бағдарламаларын меңгерген және еңбек қызметін жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының азаматтары;

      Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында тұрғылықты жері бойынша кемінде соңғы 2 (екі) жыл тұрақты тіркелгенін растау (осы қалаларда тұрғын үй алуға үміткерлер үшін);

      авариялық жағдайдағы, құлау (қирау) қаупі бар тұрғын үйлерді қоспағанда, өтініш берушінің, жұбайының (зайыбының), кәмелетке толмаған балаларының меншік құқығында өтініш берердің алдында 2 (екі) жыл бойы тұрғын үйдің, сатып алу құқығымен жалға берілген тұрғын үйдің болмағанын растау;

      қағидаларда айқындалған мөлшерде төлем қабілеттілігін растау;

      өзге талаптар қағидаларда айқындалады.

      ЖАО мемлекеттік сатып алу туралы заңнамада көзделген тәртіппен осы санаттағы тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін бастапқы және қайталама нарықта санитариялық-эпидемиологиялық және техникалық талаптарға сәйкес келетін тұрғын үйді сатып алуға құқылы.

      Тұрғын үйдің бір бірлігі үшін республикалық бюджеттен бөлінетін қаражаттың мөлшері 7,2 млн. теңгеден аспайды. Тұрғын үй құны белгіленген шектен асып кеткен жағдайда шығындар жергілікті бюджет қаражаты есебінен өтеледі.

      ЖАО көзделген қатысушылар бөлінісінде сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті органға (бұдан әрі – уәкілетті орган) сатып алу құқығынсыз жалға берілген тұрғын үйлердің саны туралы мәліметтерді беруді қамтамасыз етеді.

      2. ЖАО-да кезекте тұрғандардың ішінен аз қамтылған отбасыларға ҚТҚЖБ-ның кредит беруі

      ҚТҚЖБ аз қамтылған отбасыларға кредит беру үшін 25 жыл мерзімге жылдық 0,01 % сыйақы мөлшерлемесі бойынша бюджеттік кредит бөледі.

      ҚТҚЖБ шотында бастапқы жарна болған кезде, ҚТҚЖБ 20 жылға дейінгі мерзімге жылдық 2 %-дан аспайтын сыйақы мөлшерлемесі бойынша:

      алдын ала тұрғын үй қарыздары бойынша қарыз сомасының кемінде 10 %-ы мөлшерінде;

      аралық тұрғын үй қарыздары бойынша "Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылыс жинақ ақшасы туралы" 2000 жылғы 7 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңында айқындалған мөлшерде алдын ала және аралық тұрғын үй қарыздарын береді.

      Бастапқы жарна мөлшерінің бір бөлігін ЖАО беретін тұрғын үй сертификатымен жабуға болады.

      Кредит беру шарттары:

      қарыздың нысаналы мақсаты – бастапқы (оның ішінде ЖАО-ның кредиттік тұрғын үйін) және қайталама нарықтарда тұрғын үй сатып алу;

      Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларында және олардың қала маңы аймақтарында, Шымкент, Ақтау, Атырау қалаларында тұрғын үй сатып алу кезінде ең көп қарыз сомасы – 15 млн. теңгеден аспайды, өзге өңірлерде – 10 млн. теңгеден аспайды;

      кепілдікті қамтамасыз ету – ҚТҚЖБ-ның талаптарына сәйкес келетін сатып алынатын тұрғын үй не өзге мүлік.

      "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес тұрғын үйге мұқтаждар есебінде тұрған азаматтар:

      "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен марапатталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ І және ІІ дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен марапатталған көп балалы аналар, көп балалы отбасылар;

      толық емес отбасылар;

      мүгедек балалары бар немесе оларды тәрбиелеп отырған отбасы санаттары бойынша Бағдарламаға қатысушылар бола алады.

      Қатысуға қойылатын негізгі талаптар:

      1) Қазақстан Республикасының азаматтығы;

      2) соңғы 6 (алты) айда еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен түсетін, отбасының әрбір мүшесіне шаққанда тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда бекітілген ең төменгі күнкөріс деңгейінің 3,1 еселенген шамасынан аспайтын табысының (зейнетақы аударымдарын, жеке табыс салығын және өзге де міндетті аударымдарды есепке алмағанда) болуы;

      3) неке бұзылған сәттен бастап 3 жылдық мерзімнің өтуі (толық емес отбасылар үшін);

      4) төлем қабілеттілігін растау;

      5) ЖАО-ның "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес көзделген санаттарға қатысушылар бойынша тұрғын үйге мұқтаж адамның есепке қойылуын және тұрғын үйге мұқтаж адамның мәртебесін растауы.

      ЖАО-ның кредиттік тұрғын үйі осы бағыт шеңберінде ҚТҚЖБ арқылы балдық жүйе қолданылмай өткізіледі.

      Уәкілетті орган ҚТҚЖБ-ға өңірлер бойынша кредит беру лимиттерін көзделген санаттағы кезекте тұрғандардың санына қарай барабар бөлуді жеткізеді.

      ҚТҚЖБ көзделген санаттағы кезекте тұрғандардың төлем қабілеттілігін бағалауға өтініштер қабылдау туралы хабарландыру жариялайды және кезектілікке сәйкес тізімдерді қалыптастырады. Кезекте тұрған адамның тұрғын үйге мұқтаждар есебіне қойылғанын растау және ҚТҚЖБ-ның тиісті мәртебесінің болуы Кезекте тұрғандарды есепке алудың бірыңғай ұлттық ақпараттық жүйесіне интеграциялау арқылы анықталады.

      Қажетті құжаттардың тізбесі ҚТҚЖБ-ның ішкі құжаттарымен айқындалады. ҚТҚЖБ осы бағытқа қатысушыларға қатысты қарыздарды ресімдегені үшін комиссия алмайды.

      3. ЖАО-ның әлеуметтік кредиттік тұрғын үйді өткізуі

      Кредиттік тұрғын үйді өткізу шарттары, ЖАО мен ҚТҚЖБ арасындағы өзара іс-қимыл тәртібі, сондай-ақ Бағдарламаға қатысушыларға ҚТҚЖБ арқылы кредиттік тұрғын үйді өткізу көлемі ЖАО мен ҚТҚЖБ арасындағы келісіммен және ҚТҚЖБ-ның ішкі құжаттарымен айқындалады.

      Әлеуметтік кредиттік тұрғын үйді, оның ішінде осы кіші бөлімнің 4-тармағының шеңберінде өткізілетін тұрғын үйді сатып алуды және ҚТҚЖБ қаражатының айналымын қамтамасыз ету үшін 20 жыл мерзімге жылдық 0,15 % сыйақы мөлшерлемесі бойынша бюджеттік кредиттер бөлінеді.

      ҚТҚЖБ шотында бастапқы жарна болған кезде ҚТҚЖБ 25 (жиырма бес) жылға дейінгі мерзімге жылдық 5 %-дан аспайтын сыйақы мөлшерлемесі бойынша:

      алдын ала тұрғын үй қарыздары бойынша қарыз сомасының кемінде 20 (жиырма) %-ы мөлшерінде;

      аралық тұрғын үй қарыздары бойынша "Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылыс жинақ ақшасы туралы" 2000 жылғы 7 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңында айқындалған мөлшерде алдын ала және аралық тұрғын үй қарыздарын береді.

      Қатысушыларға қойылатын негізгі талаптар:

      1) Қазақстан Республикасының азаматтығы;

      2) соңғы 6 (алты) айда еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен (зейнетақы аударымдарын, жеке табыс салығын және өзге де міндетті аударымдарды есепке алмағанда) отбасының әрбір мүшесіне шаққанда тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңмен бекітілген ең төменгі күнкөріс деңгейінің 3,7 еселенген шамасына дейінгі ең төменгі табысының болуы негіз болып табылады.

      Кірістер расталмаған жағдайда әкімдіктер өткізетін кредиттік тұрғын үйді толық құны бойынша (қарызды ресімдемей) сатып алу үшін өз қаражатының (оның ішінде тұрғын үй құрылысы жинақтарының) сомасы болған кезде қатысуға жол беріледі;

      3) ЖАО-ның "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес тұрғын үйге мұқтаж азаматтың мәртебесі мен тұрғын үйге мұқтаж Қазақстан Республикасы азаматтарының есепке қойылғанын растауы;

      4) төлем қабілеттілігін растау.

      ЖАО-да кезекте тұрған адамдарды тұрғын үйге мұқтаждар есебіне қоюды және тиісті мәртебесінің болуын растауды ҚТҚЖБ Кезекте тұрғандарды есепке алудың бірыңғай ұлттық ақпараттық жүйесімен интеграциялау арқылы айқындайды.

      ЖАО объектіні пайдалануға беру жоспарланған күнге дейін кемінде 3 (үш) ай бұрын өткізілетін объект туралы ақпаратты ҚТҚЖБ-ға береді.

      ЖАО-ның кезекте тұрғандарға балдық жүйені қолдана отырып және балдық жүйесіз ҚТҚЖБ арқылы кредиттік тұрғын үйді өткізуінің және бөлуінің тәртібі мен шарттары осы Бағдарламаға, ЖАО мен ҚТҚЖБ арасындағы келісімге және ҚТҚЖБ-ның ішкі құжаттарына сәйкес айқындалады.

      Іріктеу рәсімі аяқталғаннан кейін ҚТҚЖБ сәйкестендіру мәліметтері мен кейіннен сатып алу-сату шарттарын ресімдеу үшін берілетін тұрғын үйдің мекенжайын көрсете отырып, ЖАО-ға қатысушылардың соңғы тізімін және тұрғын үй туралы ақпарат береді.

      ЖАО-да кезекте тұрғандардың қатарынан әлеуетті сатып алушылар болмаған жағдайда ҚТҚЖБ-ның ішкі құжаттарына сәйкес балдық жүйені қолдана отырып, ҚТҚЖБ өткізілмеген пәтерлерді ҚТҚЖБ салымшыларына, оның ішінде ЖАО-да кезекте тұрғандар болып табылатын адамдарға ұсынады. ЖАО-да кезекте тұрмаған ҚТҚЖБ салымшылары мынадай талаптарға сәйкестігін растайды:

      1) Қазақстан Республикасының азаматтығы;

      2) соңғы 6 (алты) айда табысы жоқ не еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен (зейнетақы аударымдарын, жеке табыс салығын және өзге де міндетті аударымдарды есепке алмағанда) отбасының әрбір мүшесіне шаққанда тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңмен бекітілген ең төменгі күнкөріс деңгейінің 3,7 еселенген шамасына дейінгі ең төменгі табысының болуы негіз болып табылады.

      Кірістер расталмаған жағдайда әкімдіктер өткізетін кредиттік тұрғын үйді толық құны бойынша (қарызды ресімдемей) сатып алу үшін өз қаражатының (оның ішінде тұрғын үй құрылысы жинақтарының) сомасы болған кезде қатысуға жол беріледі;

      3) Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларында үй алуға үміткер өтініш берушілер үшін өтініш берілген күннің алдындағы кемінде соңғы 2 (екі) жыл бойы осы қалаларда тұратын жері бойынша тұрақты тіркеуде болуы;

      4) өтініш берушіде және онымен үнемі бірге тұратын отбасы мүшелерінде (жұбайы (зайыбы), кәмелетке толмаған балалары), сондай-ақ отбасы құрамына кіретін және өтініште көрсетілген отбасының басқа да мүшелерінде Қазақстан Республикасының аумағы бойынша соңғы 5 (бес) жылда сатып алу құқығымен жалға берілетін тұрғын үйдің немесе меншік құқығындағы тұрғын үйдің (ортақ бірлескен меншіктің, тұрғын үй бірлігі ретінде осы тармақта көрсетілген отбасының басқа мүшелерінің жалпы бірлескен (үлестік) меншігінің болмауы), мыналар оған кірмейді:

      отбасының әрбір мүшесіне шаққанда пайдалы ауданы 15 (он бес) шаршы метрден кем жатақханадағы бөлменің болуы;

      құлау (қирау) қаупі бар, балшықтан құйылған және қаңқалы-қамысты типтегі авариялық күйдегі тұрғын үйлер.

      Іріктеу кезеңдерінен кейін сұраныс болмаған жағдайда ҚТҚЖБ ішкі құжаттарға сәйкес тұрғын үйді балдық жүйені қолданбай өткізеді не ЖАО жергілікті бюджет қаражаты есебінен тартылған қарыздар бойынша міндеттемелерді өтеуді қамтамасыз ете отырып, осы тұрғын үйге өз қалауы бойынша иелік етеді.

      ЖАО-дан кредиттік, оның ішінде пилоттық жобалар мен алдыңғы бағдарламалар шеңберінде салынған тұрғын үй алатын қатысушыларға кредит беру мақсатында ҚТҚЖБ-ға осы Бағдарлама шеңберінде алынатын бюджеттік кредиттерді, сондай-ақ қолда бар бюджеттік кредиттерді және келіп түсетін кредиттік төлемдерді пайдалануға жол беріледі.

      ҚТҚЖБ-ның салымшыларына жергілікті бюджет қаражаты есебінен кредит беру үшін ЖАО-ның бюджеттік кредит беруіне жол беріледі.

      Осы Бағдарлама қолданысқа енгізілгенге дейін салынып жатқан немесе салынған кредиттік тұрғын үйді өткізу жасалған келісімдер мен бұдан бұрын қолданыста болған бағдарламалар негізінде жүзеге асырылады.

      Күнтізбелік 60 (алпыс) күннен астам мерзімде міндеттемелерді орындау мүмкін болмаған жағдайда Бағдарламаға қатысушының қарыз ресімделген кредиттік тұрғын үйді ЖАО-ға сатып алуды ұсынуға құқығы бар.

      Бұл ретте, ЖАО осы кредиттік тұрғын үйді нарықтық құны бойынша, бірақ Бағдарламаға қатысушының ҚТҚЖБ алдындағы берешек сомасынан кем болмайтын құн бойынша сатып алуды жүзеге асырады және оған өз қалауы бойынша иелік ете алады, оның ішінде осы кіші бөлімнің 1-тармағының 1), 2) тармақшаларында айқындалған қатысушыларға сатып алу құқығынсыз жалға бере алады.

      3-1. "Шаңырақ" пилоттық жобасына қатысушыларға кредит беру

      "Шаңырақ" пилоттық жобасына қатысушыларға кредит беру үшін "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ ҚР ҰБ-ның еншілес ұйымынан алынған облигациялық қарыздың шеңберінде ҚТҚЖБ-ға 210 млрд теңге бөледі.

      "Шаңырақ" пилоттық жобасын іске асыру кезеңі: 2020 – 2022 жылдар.

      "Шаңырақ" пилоттық жобасына қатысушылар "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес тұрғын үйге мұқтаждар есебінде тұрған азаматтар (бұдан әрі ЖАО-да кезекте тұрған адамдар) бола алады.

      Қатысуға қойылатын негізгі талаптар:

      1) Қазақстан Республикасының азаматтығы;

      2) соңғы 6 (алты) айда табысы жоқ не еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен (зейнетақы аударымдарын, жеке табыс салығын және өзге де міндетті аударымдарды есепке алмағанда) отбасының әрбір мүшесіне шаққанда тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңмен бекітілген ең төменгі күнкөріс деңгейінің 3,7 еселенген шамасына дейінгі ең төменгі табысының болуы негіз болып табылады.

      Кірістер расталмаған жағдайда әкімдіктер өткізетін кредиттік тұрғын үйді толық құны бойынша (қарызды ресімдемей) сатып алу үшін өз қаражатының (оның ішінде тұрғын үй құрылысы жинақтарының) сомасы болған кезде қатысуға жол беріледі.

      3) төлем қабілеттілігін растау;

      4) "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес тұрғын үйге мұқтаж мәртебесін және тұрғын үйге мұқтаж ретінде есепке қойылғанын растау болып табылады.

      ЖАО-да кезекте тұрған адамдарды тұрғын үйге мұқтаждар есебіне қоюды және тиісті мәртебесінің болуын растауды ҚТҚЖБ Кезекте тұрғандарды есепке алудың бірыңғай ұлттық ақпараттық жүйесімен интеграциялау арқылы айқындайды.

      ҚТҚЖБ төлем қабілеттілігін бағалауға өтініштер қабылдау туралы хабарландыру жариялайды және тұрғын үйге мұқтаждар есебіне қойылған күні бойынша кезекте тұрғандардың тізімін қалыптастырады.

      Осы кіші бөлімнің 3-тармағында көзделген кредиттеу шарттарында балдық жүйе бойынша бұрын қалыптастырылған пулдар шеңберінде ЖАО-ның кредиттік тұрғын үйін сатып алатын Бағдарламаға қатысушыларды кредиттеуге жол беріледі.

      Тұрғын үйді өткізу тәртібі мен шарттары және бөлу осы Бағдарламаға және ҚТҚЖБ ішкі құжаттарына сәйкес белгіленеді.

      Қажетті құжаттар тізбесі ҚТҚЖБ ішкі құжаттарымен белгіленеді.

      Кредит беру шарттары:

      1) қарыздың мақсаты – бастапқы нарықта тұрғын үй сатып алу (жеке құрылыс салушылардың, оның ішінде тұрғын үй құрылысының проблемалық объектілерін аяқтау жөніндегі уәкілетті ұйымның тұрғын үй құрылысы объектілерінде, сондай-ақ "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ еншілес ұйымының кепілдігімен қамтамасыз етілген тұрғын үй, ЖАО кредиттік тұрғын үйі;

      2) сыйақы мөлшерлемесі – жылдық 5 %-ға (бес пайызға) дейін;

      3) кредит беру мерзімі – 20 (жиырма) жылға дейін;

      4) ҚТҚЖБ-ның шотында бастапқы жарнаның болуы:

      алдын ала тұрғын үй қарыздары бойынша қарыз сомасының кемінде 10 % (он пайыз) мөлшерінде;

      аралық тұрғын үй қарыздары бойынша "Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылыс жинақ ақшасы туралы" 2000 жылғы 7 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген мөлшерде;

      5) кепілдікпен қамтамасыз ету – сатып алынатын тұрғын үй. Қамтамасыз ету жеткіліксіз болған жағдайда ҚТҚЖБ талаптарына сәйкес келетін өзге мүлікті кепілге беруге жол беріледі;

      6) тұрғын үй жеке құрылыс салушылардан сатып алынған кезде қарыздың ең жоғары сомасы Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларында және олардың қала маңы аймақтарында – 18 млн теңгеден аспайды; Атырау, Ақтау, Ақтөбе, Шымкент, Түркістан қалаларында және Қарағанды облысында – 15 млн теңгеден аспайды; басқа өңірлерде – 12 млн теңгеден аспайды;

      7) ЖАО-ның кредиттік тұрғын үйі бойынша қарыздың ең жоғары сомасы осы Бағдарламаның 5.1.2-кіші бөлімінде көзделген 1 шаршы метр құнының шекті мөлшерімен белгіленеді.

      ЖАО осы Бағдарламаның 5.1.3-кіші бөлімінде белгіленген шаралар шеңберінде ЖАО-да кезекте тұрған адамдарға бастапқы тұрғын үйдің белгіленген көлемін өткізуді жеке құрылыс салушылармен ынтымақтастық туралы келісімге сәйкес келісуге құқылы.

      "Шаңырақ" пилоттық жобасы шеңберінде жеке құрылыс салушылардың тұрғын үйлерін сатып алуға кепілдік беру үшін ҚТҚЖБ құрылыс салушылармен ынтымақтастық туралы келісімдер (оффтейк-келісімшарттар) жасасуға құқылы.

      Бұл ретте, ынтымақтастық туралы келісім жасалғанға дейін ҚТҚЖБ үміткерлерді іріктеуді ҚТҚЖБ-ның ішкі құжаттарына сәйкес алдын ала броньдау тетігі арқылы жүзеге асырады. Іріктеу қорытындысы бойынша ҚТҚЖБ қатысуға өтініш берген үміткерлермен тұрғын үйді алдын ала броньдау шарттарын жасасады.

      Келісімшарт жасалған тұрғын үйді сатып алу үшін алдын ала және аралық тұрғын үй қарыздарын беру үшін ҚТҚЖБ ҚР ҰБ еншілес ұйымынан немесе республикалық бюджеттен алынған облигациялық қарыз шеңберінде қаражат бөледі.

      4. Пилоттық жобалар шеңберінде ЖАО-ның әлеуметтік кредиттік тұрғын үйді өткізуі

      Жеке тұрғын үйлер пилоттық жоба шеңберінде ЖТҚ-ға арналған жер учаскелерін алуға ЖАО-да кезекте тұрған адамдарға өткізіледі.

      Үміткерлерге қойылатын талаптар:

      1) ЖТҚ-ға арналған жер учаскесін алуға ЖАО-да кезекте тұрған адамның есепке қойылғанын растау;

      2) ҚТҚЖБ-ның, ЕДБ-ның ипотекалық қарыздары немесе меншікті қаражат есебінен тұрғын үйді сатып алу мүмкіндігін растау;

      3) өтініш берушінің және онымен үнемі бірге тұратын отбасы мүшелерінің (жұбайының (зайыбының), кәмелеттік жасқа толмаған балаларының), сондай-ақ отбасы құрамына кіретін және өтініште көрсетілген отбасының басқа мүшелерінің:

      отбасының әрбір мүшесіне шаққанда пайдалы ауданы 15 (он бес) шаршы метрден кем жатақханадағы бөлменің болуын;

      құлау (қирау) қаупі бар, балшықтан құйылған және қаңқалы-қамысты типтегі авариялық күйдегі тұрғын үйлерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының аумағында сатып алу құқығымен жалға берілетін тұрғын үйдің немесе меншік құқығындағы тұрғын үйдің (ортақ бірлескен меншігінің, осы тармақта көрсетілген отбасының басқа мүшелерімен тұрғын үй бірлігі ретінде ортақ бірлескен (үлестік) меншікті құрайтын үлестік меншіктегі үлесінің) жоқ екенін растайды.

      Пилоттық жобаны іске асыру кезіндегі өзара іс-қимыл тетігі:

      ЖАО пилоттық жоба шеңберінде тұрғын үйлерді өткізу туралы хабарландыруды жариялайды және кезекте тұрған адамдардан өздерінің тұрғын үйді сатып алу тәсілін (ҚТҚЖБ-ның, ЕДБ-ның ипотекалық қарыздары немесе меншікті қаражат есебінен) растайтын өтініштер қабылдауды жүзеге асырады.

      Пилоттық жоба ҚТҚЖБ арқылы іске асырылған кезде тұрғын үйді өткізу және ЖАО мен ҚТҚЖБ арасындағы өзара іс-қимыл тәртібі ЖАО мен ҚТҚЖБ арасындағы келісімге және ҚТҚЖБ-ның ішкі құжаттарында сәйкес айқындалады.

      Белгіленген талаптарға сәйкес келетін үміткерлерге қарыз алуға ҚТҚЖБ-да және өзге де ЕДБ-де төлем қабілеттілігін бағалаудан өту үшін хабарлама жіберіледі.

      Үміткерлер төлем қабілеттілігін растамаған кезде ЖАО алдын ала тізімге енгізілген кейінгі өтініш берушілердің арасында іріктеу жүргізеді.

      ЖАО осы тармақтың талаптарына сәйкес келетін қатысушылардың тізімдерін өткізілетін үйлердің санына қарай және жер учаскелерін алу үшін кезекте есепке алыну тәртібі бойынша қалыптастырады.

      Бағдарламаның іріктелген қатысушыларына ЖАО жер учаскесін ұзақ мерзімді уақытша өтеусіз пайдалану құқығын беруді қамтамасыз етеді.

      Бағдарламаға қатысушылардың ҚТҚЖБ және ЕДБ ішкі талаптарына сәйкес келетін үйді сатып алу үшін қарыз ресімдеуі үшін ЖАО (құрылыс салушы) тіркеуші органда Бағдарламаға қатысушыға тіркелген жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттарын, үйді сатып алу-сату шарттарын немесе пайдалануға беру актісін беруді қамтамасыз етеді.

      Кезекте тұрған адам құрылыс құнын толық төлесе, жер учаскесін оның меншігіне беруге жол беріледі.

      5. Бастапқы тұрғын үйді сатып алу үшін ипотекалық тұрғын үй кредитін беру

      Жұмыс істейтін азаматтардың жеке тұрғын үй сатып алу мүмкіндігін қамтамасыз етудің қосымша шарасы бұл "7-20-25" ипотекалық бағдарламасы болып табылады.

      ЕДБ-ның "7-20-25" ипотекалық бағдарламасы бойынша ипотекалық қарыздар беру шарттары мен ЕБД-ға қойылатын талаптар Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі басқармасының тиісті қаулысымен регламенттеледі.

      "7-20-25" ипотекалық бағдарламасына қатысушылар мынадай өлшемшарттарға сәйкес келетін азаматтар болып табылады:

      1) еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен ең төменгі күнкөріс деңгейінің 3,1 шамасынан жоғары табысының болуы, ол банктің қалауы бойынша мынадай құжаттардың бірімен расталады:

      бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының соңғы алты айдағы жеке зейнетақы шотынан үзіндісі;

      жұмыс орнынан соңғы алты айдағы табысы туралы анықтама;

      соңғы салық кезеңі үшін қарыз алушы – жеке тұлғаның жеке табыс салығы бойынша салық декларациясы;

      ЕДБ-ның ішкі құжаттарына сәйкес ипотекалық тұрғын үй қарызының шарты бойынша қарыз алушының міндеттемелерін орындауға мүмкіндігінің бар екенін көрсететін өзге құжаттар;

      2) "7-20-25" ипотекалық бағдарламасы бойынша ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша және кредиттік бюроның кредиттік есебімен расталған өзге де тұрғын үй қарыздары бойынша өтелмеген берешектің болмауы;

      3) мыналарды:

      отбасының әрбір мүшесіне пайдалы ауданы 15 (он бес) шаршы метрден кем жатақханадағы бөлменің болуын;

      Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтерінде белгіленген тәртіппен авариялық деп танылған тұрғынжайды қоспағанда, құқықтық кадастрдың мәліметтерімен расталған Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында тұрғын үйінің жоқ екенін растау.

      Ипотекалық тұрғын үй қарызын бергенге дейін ЕДБ Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына және банктің ішкі құжаттарына сәйкес қарыз алушының және қосалқы қарыз алушының (бар болса) кредит қабілеттілігін бағалауды жүзеге асырады.

      Ипотекалық тұрғын үй қарызын беру туралы шешімді ЕДБ өзінің ішкі құжаттарына сәйкес қабылдайды.

      "7-20-25" ипотекалық бағдарламасын іске асырудың өзге мәселелері Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының тиісті қаулысымен реттеледі.

      5.1.2 Әлеуметтік тұрғын үйді дамыту жөніндегі шаралар

      Қаржыландырылатын жобаларды ЖАО таза әрленген тұрғын үйдің 1 шаршы метрін салудың (сатып алудың) және өткізудің:

      1) республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй жобалары бойынша:

      Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларында және олардың қала маңы аймақтарында, Шымкент, Ақтөбе, Атырау, Ақтау, Түркістан қалаларында және Қарағанды облысында 180 мың теңгеге дейінгі;

      қалған өңірлерде 140 мың теңгеге дейінгі;

      2) облигациялар шығару есебінен қаржыландырылатын кредиттік тұрғын үй жобалары бойынша:

      Алматы қаласында 240 мың теңгеге дейін;

      Нұр-Сұлтан қаласы мен оның қала маңы аймағында 220 мың теңгеге дейін;

      Шымкент қаласында және Алматы қаласының қала маңы аймағында 200 мың теңгеге дейін;

      Ақтөбе, Атырау, Ақтау, Түркістан қалаларында, Қарағанды және Қостанай облыстарында 180 мың теңгеге дейін;

      қалған өңірлерде 160 мың теңгеге дейін;

      жеке тұрғын үй құрылысының пилоттық жобалары шеңберінде 120 мың теңгеге дейін.

      Жобаларды іске асыру кезінде тұрғын үйдің 1 шаршы метрін салу және (немесе) сатып алу құнының көзделген шегінен асып кететін шығындар жергілікті бюджет қаражаты есебінен өтеледі.

      Құрылыстың түпкілікті құны ЖСҚ бойынша ведомстводан тыс кешенді сараптаманың оң қорытындысы негізінде айқындалады.

      Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту мақсатында сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласында белгіленген мемлекеттік нормативтерге сәйкес келетін жобалар бойынша тұрғын үйлерді бірінші қабаттарында әлеуметтік мақсаттағы объектілерді (балабақшаларды, балалардың шағын орталықтарын, емханаларды және басқаларды) орналастыра отырып салуға жол беріледі.

      ЖАО мердігерлерді тартуды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген шарттар мен талаптарға сәйкес мемлекеттік сатып алуды жүргізу арқылы жүргізеді.

      Экономикалық тиімділікті қамтамасыз ететін үй құрылысы комбинаттарының өнімдерін міндетті түрде пайдалану неғұрлым өтімді құралдар ретінде қарастырылады.

      2022 жылдан бастап ЖАО үлгілік жобалар мен үй құрылысы комбинаттарының өнімдері міндетті түрде пайдаланылатын жобалардың кемінде 50 %-ын республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландыруға қалыптастырады.

      Тұрғын үй құрылысы жобаларын іске асырудың тиімді мониторингі мақсатында ЖАО объектілерде бейнебақылау жабдықтарымен жарақтандыруды және "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ еншілес ұйымының ақпараттық жүйесіне деректерді (қаражатты игеру, тұрғын үйді салу және өткізу барысы туралы мәліметтерді) апта сайын енгізуді қамтамасыз етеді.

      Уәкілетті органмен, мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен, бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша әлеуметтік тұрғын үй құрылысын одан әрі қаржыландыру үшін ЖАО-ға ішкі нарыққа қатысушылар арасында нарықтық жағдайларда облигациялық қарыздарды тартуға жол беріледі.

      1. Сатып алу құқығынсыз жалға берілетін әлеуметтік тұрғын үйді дамыту

      ЖАО-ға сатып алу құқығынсыз жалға берілетін әлеуметтік тұрғын үйді салуға, реконструкциялауға және (немесе) сатып алуға республикалық бюджеттен жыл сайын нысаналы трансферттер бөлінеді. Бұған қоса, осы мақсаттарға ЖАО жергілікті бюджеттерде, оның ішінде МЖӘ тетіктері бойынша қаражат көздейді.

      Реконструкциялау жергілікті бюджет қаражаты есебінен ведомстводан тыс кешенді сараптаманың оң қорытындысы негізінде ЖСҚ-да айқындалған қаражат шегінде жүзеге асырылады. Тұрғын үй реконструкцияланған жағдайда 1 шаршы метрдің құны осы Бағдарлама шеңберіндегі жаңа тұрғын үй құрылысы құнының 60 %-ынан аспауы тиіс.

      Көп қабатты тұрғын үйлердегі сатып алу құқығынсыз жалға берілетін әлеуметтік тұрғын үй және бір пәтерлі және (немесе) оқшауланған аз қабатты тұрғын үйлер сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтердің талаптарына сәйкес жайлылықтың 3-4-сыныбына сәйкес келуге тиіс.

      2. Әлеуметтік кредиттік тұрғын үйді дамыту

      Уәкілетті органмен келісу бойынша ЖАО жыл сайын облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО бюджеттері борышының лимиттері шеңберінде әлеуметтік кредиттік тұрғын үй салуға облигациялық қарыздар көлемін шығаруды жоспарлауды жүзеге асырады.

      "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ және "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымы тұрғын үйді өткізуден қайтқан қаражатты және Ұлттық қордан бөлінген қаражаттың келісімшарт жасалмаған қалдықтарын ЖАО-ның облигациялық қарыздарын сатып алу арқылы, сондай-ақ осы Бағдарламаның 5.1.3-кіші бөлімі 2-тармағының 2.3) тармақшасы шеңберінде ЖАО-ның әлеуметтік кредиттік тұрғын үй құрылысын одан әрі қаржыландыруға жібереді.

      Әлеуметтік кредиттік тұрғын үй құрылысын қаржыландыру үшін ЖАО Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңес хаттамасымен айқындалған шарттарда 2 (екі) жылға дейінгі өтеу мерзімімен облигациялық қарыздар шығарады.

      ЖАО уәкілетті органмен келісу бойынша:

      бұдан бұрын шығарылған облигациялық қарыздарды ішінара немесе толық өтеген жағдайда облигациялық қарыздар ала алады;

      бір облигациялық қарыз шеңберінде тұрғын үйді өткізуден алынған қаражатты қайта пайдалана алады.

      Әлеуметтік кредиттік тұрғын үй салуды қаржыландыру үшін алынған қаражатты ЖАО тек нысаналы мақсатқа сәйкес пайдаланады.

      Әлеуметтік кредиттік тұрғын үйдің жалпы ауданы 80 шаршы метрден аспауға тиіс, 5 %-дан асырмай ауытқуға рұқсат етіледі. Салуға жұмсалатын шығындар жергілікті бюджет қаражаты есебінен өтелетін болса, ауданы рұқсат етілген ауытқудан асатын тұрғын үй салуға жол беріледі. Бұл ретте әлеуметтік кредиттік тұрғын үйді Бағдарламаға қатысушыларға өткізу құны нақты жалпы ауданына қарай айқындалады.

      Қарауға мәлімделген жобаларды іріктеу кезінде индустриялық үй құрылысының жобаларына басымдық беріледі.

      Бағдарлама бойынша тұрғын үйдің 1 шаршы метрін салудың бағалық параметрін сақтау және кредиттік тұрғын үй құрылысының көлемін ұлғайту мақсатында ЖАО жеке құрылыс салушылармен әріптестік қағидаттарында жапсарлас салынған коммерциялық алаңдары бар объектілер сала алады. Бұл ретте жеке құрылыс салушы коммерциялық алаңдар құрылысын қаржыландыруды, жобалауға және пайдалануға беруге жұмсалған шығындарды өтеуді қамтамасыз етеді.

      Белгіленген мерзімдерде облигациялық қарыздарды өтеуді ЖАО тұрғын үйді өткізуден түскен қаражат есебінен және (немесе) жергілікті бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырады.

      Облыс орталықтарының, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО әлеуметтік кредиттік тұрғын үйлердің объектілеріндегі пәтерлердің бір бөлігін сатып алу құқығынсыз жалға беруді айқындай алады. Бұл ретте сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үйдің құны әлеуметтік кредиттік тұрғын үйдің қалған бөлігі бойынша өткізу құнын баламалы ұлғайту есебінен жабылады.

      2-1. "Шаңырақ" пилоттық жобасы бойынша әлеуметтік кредиттік тұрғын үйлерді өткізу

      "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің еншілес ұйымынан алып, облигациялық қарыз шеңберінде "Шаңырақ" пилоттық жобасы бойынша кредиттік тұрғын үй құрылысын қаржыландыру мақсатында ЖАО облигацияларын сатып алу үшін еншілес ұйымға қаражат бөледі.

      "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ еншілес ұйымы бөлінген қаражаттың шеңберінде ішкі құжаттарға сәйкес ЖАО облигациялық қарыздарын мынадай шарттармен ұсынады:

      қарыздың мақсаты – әлеуметтік кредиттік тұрғын үй салу;

      сыйақы мөлшерлемесі – жылдық 4,25 % (төрт бүтін жүзден жиырма бес пайыз);

      қарыз мерзімі – 22 (жиырма екі) айға дейін;

      қарыз бойынша сыйақы төлеу – жарты жылда 1 (бір) рет;

      негізгі борышты төлеу – қарыз мерзімінің соңында, қарыз алушының бастамасы бойынша мерзімінен бұрын өтеу құқығымен.

      ЖАО бюджеттік жоспарлау саласындағы уәкілетті орган бекіткен мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын жоспарлау, жекеше әріптесті айқындау бойынша конкурс және тікелей келіссөздер жүргізу, мемлекеттік-жекешелік әріптестік шарттарына мониторинг жүргізу, мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларының іске асырылуына мониторинг жүргізу және бағалау мәселелерін қамтитын мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын жоспарлау және іске асыру тәртібіне сәйкес мемлекеттік-жекешелік әріптестік тетігі арқылы кредиттік тұрғын үй жобаларын іске асыру мүмкіндігін қарайды.

      Жеке құрылыс салушылардың мемлекеттік-жекешелік әріптестік тетігі арқылы жобаларды іске асыруға қатысуын үлесін растаудың негізгі шарттары:

      меншік құқығындағы ауыртпалықтан немесе ұзақ мерзімді жалдаудан бос жер учаскесінің болуы;

      ведомстводан тыс кешенді сараптаманың оң қорытындысы бар жобалау-сметалық құжаттаманың болуы;

      жеке құрылыс салушының жер учаскесін, аяқталмаған құрылысын және жобалау-сметалық құжаттамасын кепіл түрінде беруге келісімі;

      ЖАО-ның қатысуымен жобаны іске асыру бойынша өтінім берген сәтке дейін құрылысы аяқталмаған көппәтерлі тұрғын үй бойынша құрылыс-монтаждау жұмыстарының орындалған көлемі туралы техникалық зерттеп-қарау қорытындысының болуы;

      көппәтерлі тұрғын үйлерде қоғамдық мақсаттағы паркингтер, жапсарлас және жапсарлас-жанастыра салынған үй-жайлар құрылысына ақшалай қаражаттың болуын растау болып табылады.

      Бағдарламада көзделген тұрғын үйдің 1 шаршы метрін салу құнының шегінен асатын шығындар жергілікті бюджет қаражаты есебінен жабылады.

      Бұл ретте, Бағдарламаға қатысушыларға тұрғын үйді сату құны тұрғын үйдің жалпы нақты ауданы бойынша айқындалады.

      3. ЖТҚ-ны дамыту

      ЖТҚ дамытуды ынталандыру үшін ЖАО:

      1) жеке, оның ішінде аз қабатты тұрғын үйлер салудың үлгілік жобаларын таратуды (бұл жобалар азаматтарға тегін беріледі);

      2) бекітілген бас жоспарларға және егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларына сәйкес ЖТҚ-ға алаңдар беруді;

      3) тұрғын үйлердің құрылысы басталғанға дейін ИКИ алаңдарын қамтамасыз етуді;

      4) заңнамада белгіленген тәртіппен жер учаскелерін беруді көздейді.

      ЖТҚ дамыту үшін ИКИ салуға жер учаскелерін сумен, электрмен және газбен жабдықтау желілерімен қамтамасыз ету үшін республикалық бюджеттен жыл сайын қаражат бөлінеді. Жылумен жабдықтау жүйелерін, телефондандыру, су бұру және кәріз желілерін, инженерлік құрылыстарды, орамішілік жолдар мен өтпе жолдарды қамтитын өзге де инженерлік коммуникацияларды жүргізу жергілікті бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады. Жыл сайын ЖТҚ-ға бөлінетін шамамен 40 мың жер учаскесі инженерлік желілермен қамтамасыз етілетін болады.

      Аз қабатты құрылысжайлар бірыңғай сәулеттік стильде болуға тиіс.

      Бұл үшін ЖАО ЖТҚ кезекте тұрғандарға тұрғын үйлер және (немесе) оқшауланған аз қабатты тұрғын үйлер құрылысының пилоттық жобаларын ұйымдастырады.

      ЖАО Өңірлік стандарттар жүйесінің ережелерін (қала маңы аймақтары, қала үлгісіндегі кенттер, даму әлеуеті жоғары шағын және моноқалалар) ескере отырып, аумақтық бірліктің экономикалық әлеуетіне байланысты жобаларды іске асыруды айқындайды.

      Құрылыс саласындағы қазақстандық қамту үлесін 90 %-ға дейін ұлғайту және өңдеуші өнеркәсіпте құрылыс материалдары өндірісінің өсуін қамтамасыз ету мақсатында пилоттық жобаларды іске асыру үшін жергілікті құрылыс материалдары пайдаланылатын ҮҚК технологиялары қолданылады, бұл тұрғын үйдің 1 шаршы метрін салу және сату құнын 120 мың теңгеден қымбат болмауын (ИКИ құнын есепке алмағанда) қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

      ЖАО жобаларын қаржыландыруды осы кіші бөлімнің 2-тармағы шеңберінде немесе құрылыс салушының қаражатын тарта отырып жүзеге асыруға жол беріледі.

      5.1.3 Тұрғын үй құрылысын ынталандыру жөніндегі шаралар

      1. Жаппай тұрғын үй салынатын аудандарға ИКИ жүргізу

      Құрылыс салуға бөлінген алаптар тұрғын үйлердің құрылысы басталғанға дейін электрмен, жылумен (қуаты сағатына 100 Гкал астам жылумен жабдықтайтын көздерді (қазандықтарды) қоспағанда) жабдықтау жүйелерін, сумен, газбен жабдықтаудың, телефондандырудың инженерлік желілерін, су бұруды және кәріздерді, инженерлік құрылыстарды, орамішілік жолдар мен өтпелерді қамтитын инженерлік коммуникациялармен қамтамасыз етілуге тиіс.

      Тұрғын үй құрылысы салынатын аудандарда ИКИ-ді дамыту және (немесе) жайластыру республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

      Республикалық бюджет қаражаты есебінен жобаларды қалыптастыру және қаржыландыру уәкілетті орган арқылы жүзеге асырылады.

      ЖАО абаттандыру бойынша жұмыстардан басқа, жеке құрылыс салушылардың көппәтерлі тұрғын үйлеріне ИКИ жүргізуді қаржыландыра алады.

      Бұл ретте жеке құрылыс салушы тұрғын үйдің жалпы ауданының кемінде 50 %-ын 1 шаршы метрге белгіленген мынадай өткізу бағасы бойынша ұсынады:

      Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларында және олардың қала маңы аймақтарында, Шымкент, Атырау, Ақтау қалаларында – қоса алғанда 260 мың теңгеге дейін;

      басқа өңірлерде – 220 мың теңгеге дейін.

      Жеке құрылыс салушы тұрғын үйді тікелей сату жолымен, ҚТҚЖБ, ЕДБ қарыздары, "7-20-25" ипотекалық бағдарламасы және "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымдарының АҚ бағдарламасы арқылы өткізеді.

      2. Квазимемлекеттік сектор субъектілері арқылы көрсетілетін қолдау тетіктері

      2.1. Тұрғын үй құрылысы жобаларын іске асыру

      Тұрғын үйдің қолжетімділігін арттыру мақсатында "Бәйтерек "ҰБХ" АҚ еншілес ұйымы ішкі құжаттарға сәйкес:

      1) тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы заңнамаға сәйкес кепілдік беру тетігін;

      2) мемлекеттік және мемлекеттік емес заңды тұлғалармен жасалатын тиісті меморандумдар (келісімдер) бойынша кейіннен сатып алу құқығымен жалға беру мақсатында тұрғын үй салуды және/немесе сатып алуды жүзеге асырады.

      Түсетін жалдау төлемдері, бюджет қаражатының пайдаланылмаған бөлігі, нарықтық жағдайларда капиталдың ішкі және халықаралық нарықтарында, оның ішінде квазимемлекеттік сектор субъектілерінің кепілдігімен тартылатын қаражат қаржыландыру көздері болуы мүмкін. Жалдау төлемдерін тартылған қаражатпен микширлеуге жол беріледі.

      Қосымша түсетін жалдау төлемдері ЕДБ ипотекалық қарыздары бойынша талап ету құқықтарын сатып алуға, қабылданған міндеттемелерді өтеу және (немесе) Бағдарлама шеңберінде кейіннен сатып алу мүмкіндігімен жалға беру мақсатында тұрғын үйді салу және (немесе) сатып алу бойынша тұрғын үй құрылысы жобаларын іске асыруға бұрын бағытталған "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ еншілес ұйымының меншікті қаражатын қайтару (алмастыру) үшін пайдаланылуы мүмкін.

      Тұрғын үй құрылысы жобаларын іріктеу мен қарау және тұрғын үйді өткізу тәртібі "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымдарының ішкі құжаттарында айқындалады.

      Құрылыс (сатып алу) жобалары бойынша баға параметрлері 1 шаршы метрі үшін мынадан аспауы тиіс:

      Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларында және олардың қала маңы аймақтарында, Шымкент, Атырау, Ақтау қалаларында – қоса алғанда 260 мың теңгеге дейін;

      басқа өңірлерде – 220 мың теңгеге дейін.

      "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымының кепілдігімен қамтамасыз етілген тұрғын үй құрылысы жобалары бойынша ҚТҚЖБ және ЕДБ өздерінің ішкі құжаттарында айқындалған тәртіппен және шарттарда, сондай-ақ "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымы мен ЕДБ арасында жасалған келісімдер шеңберінде тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарттар бойынша талап ету құқықтарын кепілдікке қойып тұрғын үй сатып алу үшін қарыз алушыларға кредит бере алады.

      Үлестік салымдарға кепілдік беру тетігін қамтамасыз ету мақсатында "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымының жарғылық капиталын республикалық бюджет қаражаты есебінен 20 млрд. теңге мөлшерінде капиталдандыруға жол беріледі.

      ЖАО Бағдарламаның 5.1.1-кіші бөлімінде көзделген тәртіпке сәйкес сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үйді сатып алған жағдайда "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымдарына тұрғын үйді сатуға жол беріледі.

      Тұрғын үй құрылысы жобаларын іске асыру "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымының ЕДБ-да шартты депозиттер орналастыруы арқылы да жүзеге асыруы мүмкін.

      ЕДБ-ға шартты депозиттерді орналастырудың шарттары мен тетіктері, ЕДБ және құрылыс салушыларға қойылатын талаптар, тұрғын үй құрылысы жобаларын іріктеу және қарау және тұрғын үйді сату тәртібі "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымының ішкі құжаттарында айқындалады. Тұрғын үйдің 1 шаршы метрі үшін салу мен өткізудің бағалық параметрлері жобаның рентабельділігі мен қаражаттың қайтарымдылығына қарай айқындалады.

      Тұрғын үйдің қолжетімділігін мониторингтеу, халықтың өмір сүруіне қолайлы жағдай жасау және шаралардың тиімділігін айқындау мақсатында "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымы олардың нәтижелерін ақпараттық жүйеге жүктей отырып, талдамалық зерттеулер жүргізеді.

      Тұрғын үй құрылысының өзіндік құнын төмендету үшін "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымының ақпараттық жүйесі базасында онлайн-платформа құру мүмкіндігі қаралатын болады, онда құрылыс саласына қатысушылар тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер туралы ақпаратты орналастыра алады.

      2.2. Субсидиялау

      Жеке құрылыс салушылар тарапынан ұсынысты ынталандыру мақсатында 2017 жылдан бастап жеке құрылыс салушыларға ЕДБ беретін кредиттер бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау құралы енгізілді.

      Субсидиялау туралы шешім қабылданған сәтте қолданыста болған Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің базалық мөлшерлемесі деңгейінің 5 %-ынан аспайтын сыйақы мөлшерлемесі бойынша ЕДБ берген кредиттер бойынша ғана субсидиялау жүзеге асырылады.

      Жыл сайын Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде құрылыс салушылардың кредиттері бойынша сыйақы мөлшерлемесінің жылдық 7 %-ын өтеу үшін республикалық бюджеттен субсидия бөлінеді.

      Жеке құрылыс салушы 1 шаршы метрді өткізудің мынадай тіркелген бағасы бойынша тұрғын үйдің кемінде 50 % ұсынады:

      Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларында және олардың қала маңы аймақтарында, Шымкент, Атырау, Ақтау қалаларында – қоса алғанда 260 мың теңгеге дейін;

      басқа өңірлерде – 220 мың теңгеге дейін.

      Жеке құрылыс салушы тұрғын үйді тікелей сату жолымен, ҚТҚЖБ, ЕДБ қарыздары, "7-20-25" ипотекалық бағдарламасы және "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымдарының бағдарламалары арқылы өткізеді.

      Тұрғын үй құрылысы мақсатында жеке кәсіпкерлік субъектілеріне екінші деңгейдегі банктер беретін кредиттер бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау тәртібін уәкілетті орган бекітеді.

      "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымы "Нұрлы жер" тұрғын үй құрылысы бағдарламасы шеңберінде 2017 – 2018 жылдары жасалған ипотекалық қарыздар бойынша субсидиялар төлеуді республикалық бюджет қаражаты есебінен қамтамасыз етеді.

      "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымының субсидиялау жөніндегі қызметтері республикалық бюджет қаражаты есебінен төленеді.

      2.3. Кредит беру

      "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымы проблемалы объектілерді аяқтау үшін ақылылық, мерзімділік және қайтарымдылық шарттарымен Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің уәкілетті ұйымына (бұдан әрі – уәкілетті ұйым) кредит береді.

      Нұр-Сұлтан қаласының әкімдігіне құрылыс-монтаждау жұмыстарына арналған қаражатты, осы Бағдарламаның 5.1.2-кіші бөлімінің 2 және 2-1-тармақтарына сәйкес тартылған облигациялық қарыздарды Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында көзделген тәртіпке сәйкес бюджеттік кредиттеу арқылы тұрғын үй құрылысының проблемалық объектілерін аяқтау үшін пайдалануға жол беріледі. Бұл жағдайда тиісті бос алаңдар осы Бағдарламаның 5.1.1-кіші бөлімінің 3, 3-1-тармақтарына сәйкес өткізілуге жатады.

      "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ еншілес ұйымы Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің уәкілетті ұйымына (бұдан әрі − уәкілетті ұйым) тұрғын үй құрылысының проблемалы нысандарын аяқтау үшін төлемділік, мерзімділік және қайтарымдылық шарттарымен кредит береді. Қосымша 2020 жылы Нұр-Сұлтан қаласының әкімдігіне уәкілетті ұйымның тұрғын үй құрылысының проблемалы объектілерін толық аяқтау үшін республикалық бюджеттен 38,5 млрд. теңге мөлшерінде нысаналы трансферт бөлу көзделуде.

      Уәкілетті ұйым алынған кредиттік қаражатты ҚР ҰБ-да ашылған шотта орналастырады.

      Уәкілетті ұйым "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымынан тартылатын қаражат есебінен тұрғын үй құрылысының проблемалы объектілеріне қаржылық, заңдық және техникалық аудит жүргізеді, кредиттік қаражаттың қайтарымдылығын қамтамасыз ету шартымен жобалау және құрылыс-монтаждау жұмыстарын, объектілерді, оның ішінде аяқталмаған құрылыс объектілерін бұзуды және (немесе) бөлшектеуді, жер учаскелерін (жер пайдалану құқықтарын) сатып алуды, жаңа КТҮ салуды, сондай-ақ құрылысқа аванс беруді қаржыландырады.

      Уәкілетті ұйым "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымының алдында қаражаттың қайтарымдылығын ескере отырып, Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігімен келісу бойынша объектілерде бос алаңдарды өткізуден, сондай-ақ жаңа КТҮ (жапсарлас үй-жайлар мен паркингі бар) салуға берілетін кредиттік қаражат шеңберінде қаражатты қайтадан пайдаланады.

      Нұр-Сұлтан қаласының әкімдігі проблемалы объектілердің құрылысын аяқтау шеңберінде инженерлік желілер мен абаттандыруды қаржыландыру мен салуды жергілікті бюджет қаражаты есебінен қамтамасыз етеді.

      Уәкілетті ұйымға "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ға кредит берудің қаражат көздері мен шарттары Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңестің хаттамасына сәйкес айқындалады.

      Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссиясы (бұдан әрі – ВАК) объектілердің тізбесін қарайды және оларды кредиттік қаражат есебінен қаржыландыру үшін уәкілетті ұйымға ұсынады.

      Объектілердің бағалық және техникалық параметрлері бекітілген ЖСҚ, ведомстводан тыс кешенді сараптаманың оң қорытындысы мен орындалған жұмыстардың көлемі туралы техникалық аудиттің нәтижелері негізінде айқындалады.

      Уәкілетті ұйым көрсетілген растайтын құжаттардың, сондай-ақ бос алаңдардың болуы туралы деректердің негізінде кредиттік қаражаттың белгіленген мерзімде қайтарылуын қамтамасыз ету шартымен құрылысты аяқтау үшін қажетті қаржы қаражатының көлемін айқындайды.

      Қаражаттың қайтарымдылығы уәкілетті ұйымға проблемалы объектілердегі және (немесе) жаңа КТҮ-дегі толық бос алаңдарды және (немесе) оларды өткізуден түскен қаражатты, сондай-ақ үлескерлердің пайдасына өндіріп алынған ақша қаражатын және (немесе) мүлікті беру есебінен қамтамасыз етіледі.

      Нұр-Сұлтан қаласының әкімдігі уәкілетті ұйымның "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымының алдындағы міндеттемелерін белгіленген мерзімде орындауын қамтамасыз етеді.

      2.4. Жалға берілетін тұрғын үйді дамыту

      Жеке меншік жалға берілетін тұрғын үй нарығын дамыту мақсатында халықаралық тәжірибені ескере отырып, Жылжымайтын мүліктің инвестициялық қорларының (REIT) қызметі үшін институционалдық жағдай жасалатын болады.

      REIT кірістерді тұрғын және коммерциялық жылжымайтын мүлікті жалға беру мен жылжымайтын мүлік құнының өсуі есебінен қалыптастыратын болады. Алынған кірістер акционерлердің арасында бөлінеді.

      Квазимемлекеттік сектор субъектілері, мемлекет қатысатын ұйымдар, институционалдық инвесторлар және даму институттары REIT акционерлері және/немесе инвесторлары бола алады.

      ҚР ҰБ басқармасының 2015 жылғы 24 сәуірдегі № 69 қаулысымен бекітілген Ипотекалық тұрғын үй қарыздарын (ипотекалық қарыздарды) қайта қаржыландыру бағдарламасы (бұдан әрі – Қайта қаржыландыру бағдарламасы) ЕДБ-ның, "БТА Банкі" АҚ-ның тарату комиссияларынан жеке тұлғалардың, бұрынғы тұрғын үй иелерінің (бұдан әрі – жеке тұлғалар) қарыздары бойынша берешекті өндіріп алу кезінде теңгерімге қабылданған кепіл тұрғын үйді "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ еншілес ұйымының сатып алуы тетігін қарастырады.

      "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ еншілес ұйымы сатып алған тұрғын үй Жеке тұлғаларға Қайта қаржыландыру бағдарламасы мен осы Бағдарлама шарттарында сатып алу құқығымен ұзақ мерзімді жалға беріледі.

      5.2 Халықты сапалы ауызсумен және су бұру қызметтерімен ұтымды қамтамасыз ету

      Халықтың өмір сүру сапасын арттыру жөніндегі шаралардың бірі сапалы ауызсумен және су бұру қызметтерімен қамтамасыз ету мәселесін шешу болып табылады. Бұл – "Ауыл – Ел бесігі" жобасы шеңберінде инфрақұрылымдық дамытудың қажетті құрауыштарының бірі.

      Тұрғын үй-коммуналдық секторды дамыту мен жаңғырту жөніндегі ұтымды тәсілді іске асыру, сондай-ақ бюджет қаражатын басым тәртіппен тиімді пайдалану мақсатында қаражат орталықтандырылған сумен жабдықтауға қол жеткізу көрсеткіштері төмен және жергілікті бюджеттен бөлінетін қаражаттың үлесі көп өңірлерге бөлінеді.

      Бұдан басқа, ауылды сумен жабдықтау секторында сумен жабдықтаудың оқшау көздері барынша пайдаланылады, блокты тазарту құрылыстарын қолдана отырып, үлгілік жобалар тұрғындарының саны аз елді мекендерде әзірленіп, кеңінен қолданылатын болады.

      Осылайша, қамтамасыз етілмеген ауылдардың жартысынан астамы немесе 1 333 ауыл әрқайсысында кемінде 200 адам (шамамен 115 мың адам) тұрғыны бар шағын ауылдар болып табылады.

      Көрсетілген шағын ауылдарды санитариялық сапа нормаларына сәйкес келетін ауызсумен қамтамасыз ету мақсатында сумен жабдықтаудың оқшау жүйелерін орнатқан жөн. Тәсілдердің бірі суды тазартудың кешенді блок-модульдері (бұдан әрі – КБМ) болып табылады. КБМ орнатудың артықшылығы оның бағасы, құрастырудың, пайдаланудың қарапайымдылығы және қажет болған жағдайда бір ауылдан басқа ауылға көшіру мүмкіндігі болып табылады. Жеке ұңғымалар бұрғылап, сүзгілер орнату балама нұсқа болып табылады. Оқшау көздердің осы түрінің артықшылығы − құны төмен болуы, учаскеде орналасуы, сумен жабдықтау қызметтері үшін төлемнің болмауы. Бұл ретте сүзгілерге қызмет көрсетуді меншік иесі жүргізеді. Суды құбырмен тасымалдамай орталықтандырылмаған сумен жабдықтау жүйесі болып табылатын оқшау сумен жабдықтау жүйелерін (КБМ, жеке ұңғымалар, суды тарату пункттері және т.б.) орнату жергілікті бюджет немесе жеке инвестицияларды тарту есебінен жүзеге асырылады. Бірнеше ауылдық елді мекенде бір жоба шеңберінде оқшау жүйелер (оның ішінде КБМ бар шағын топтық су құбырлары) немесе КБМ (жеке ұңғымаларды қоспағанда) орнатылған жағдайда республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландыру мүмкіндігі қаралуы мүмкін.

      Бұл ретте тұрғындар келіскен жағдайда тұрғындарының саны 200-ден 500 адамға дейінгі ауылдарда КБМ орнатылуы, сондай-ақ бір көзден топтық су тартқыш жүргізілуі әрі оған тазарту пункттері орнатылып, әрбір елді мекенге суды тарату арқылы бірнеше ауыл қосылуы мүмкін.

      Тұрғындарының ұдайы көшіп кетуі орын алып отырған және жуық арадағы перспективада жабылуы тиіс ауылдарда әкімдіктің шешімі бойынша уақытша су жеткізу түрінде жергілікті сумен жабдықтау ұйымдастырылуы мүмкін.

      Тұрғындар саны 200-ден астам 1274 ауыл басым түрде орталықтандырылған сумен жабдықтаумен қамтамасыз етіледі.

      Осылайша 2607 ауылда санитариялық нормаларға сәйкес келетін сумен жабдықтау қызметтерімен 1,2 млн. адамды қамтамасыз ету көзделуде.

      Қалаларда сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамыту үшін нысаналы трансферттер тек жаңа құрылысқа көзделеді.

      Қалаларда сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін реконструкциялау қаржы институттарының, оның ішінде халықаралық қаржы институттарының бюджеттен тыс қаражатын тарту арқылы жобаларды субсидиялау (инфрақұрылымдық гранттар) арқылы жүзеге асырылатын болады.

      Қаржы институттарымен бірлесіп қаржыландыру болжанатын жобалар бойынша "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ Оператор ретінде ТКШ-да жобаларды дайындау, жобаларды қаржыландыру және іске асыру схемасын құрылымдау мәселелері бойынша қаржы ұйымдарымен үйлестіруді жүзеге асырады.

      Бұдан басқа, бюджет қаражатын тиімсіз және ұтымсыз пайдалану фактілеріне жол бермеу, халықты ауызсумен және су бұрумен қамтамасыз ету бойынша баламалы және үнемді шешімдерді іздеуді кеңейту мақсатында алдағы кезеңде сумен жабдықтау және су бұру секторын дамыту мынадай бағыттар бойынша жүзеге асырылады:

      1) қалалық және ауылдық жерлерде сумен жабдықтау мен су бұрудың жаңа объектілерін салу және жұмыс істеп тұрғандарын реконструкциялау кезінде мынадай жүйелі тәсілді енгізу:

      коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті органның қалалық елді мекендер үшін қалалық сумен жабдықтау және су бұру жүйелерінің әзірленген инвестициялар негіздемелеріне сәйкес сумен жабдықтау және су бұру желілерін салуды және реконструкциялауды талап ететін елді мекендердің алдын ала тізімін қалыптастыруы;

      коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті органның жоспарланатын қаржы жылының алдындағы жылдың бірінші тоқсанында ЖАО-ның алдағы қаржы жылына арналған бюджеттік өтінімдері негізінде жүзеге асырылатын сумен жабдықтау және су бұру жобаларының бірыңғай тізбесін қалыптастыруы. Бұл ретте Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен ЖАО тарапынан міндетті қоса қаржыландыру ескеріледі;

      2) сумен жабдықтау мен су бұрудың су шаруашылығы секторының инвестициялық тартымдылығын арттыру және сумен жабдықтау мен су бұру объектілерін қаржыландыруға жеке капиталды барынша тарту.

      Қаржы институттарының қаражатын тарту кезінде жаңа технологиялар енгізіледі, сумен жабдықтау және су бұру жүйесін басқарудың тиімділігін жақсартуға мүмкіндік беретін ТМС шығыстары оңтайландырылады.

      Сонымен бірге, табиғи монополиялар салаларындағы реттеу және бақылау жөніндегі уәкілетті органға тарифтік саясатты іске асыру шеңберінде коммуналдық шаруашылықтың осы секторында инвестициялық тартымды тарифтерді белгілеу мүмкіндігін қарау ұсынылады;

      3) сумен жабдықтау және су бұру саласындағы нормативтік құқықтық және нормативтік-техникалық базаны жетілдіру, үлгілік жобалар мен үлгілік жобалық шешімдерді әзірлеу, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін құру мен пайдаланудың бірыңғай техникалық саясатын енгізу;

      4) халықты ауызсумен қамтамасыз ету үшін жерасты суларының әлеуетін барынша пайдалану;

      5) сумен жабдықтау мен су бұру жүйелерін жобалау сапасын арттыру және сумен жабдықтау мен су бұру саласында қазақстандық қамтуды дамыту;

      6) саланы кадрлық қамтамасыз ету;

      7) тиімділіктің соңғы негізгі көрсеткіштерін (KPI) қалыптастыра отырып, ЖАО мен табиғи монополия субъектісінің арасында қызметтер көрсету шарттарын енгізу. Көрсетілетін қызметтер бойынша барлық кешенді, оның ішінде МЖӘ тетігі бойынша басқаруға беру баламалы нұсқа болып табылады;

      8) сарқынды суларды оқшау тазартуды қолдана отырып, су бұруды орталықсыздандыру.

      Сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамыту кезінде осы Мемлекеттік бағдарламаның міндеттерінде көрсетілген басымдықтар қабылданатын болады.

      Мынадай құжаттары бар жобаларды қаржыландыруға рұқсат етіледі:

      1) электрондық жеткізгіштердегі ЖСҚ;

      2) бекітілген сумен жабдықтау көздерінің бар екенін растау: ҚМК хаттамасы, ашық көздер бойынша арнайы су пайдалануға рұқсат, магистральдық және топтық су тартқыштарға қосылуға арналған техникалық шарттар (сумен жабдықтаудың оқшау жүйелері – КБМ салу жобаларын қоспағанда);

      3) жоба ЖСҚ-ның ведомстводан тыс кешенді сараптамасының қорытындылары;

      4) салалық мемлекеттік органның салалық қорытындысы;

      5) түсіндірме жазба;

      6) ЖСҚ-ны бекіту туралы бұйрық;

      7) пайдаланушы кәсіпорынның болуы туралы кепілхат;

      8) құрылыстың экономикалық орындылығын растау үшін тарифтерді алдын ала есептеу;

      9) ауылдық елді мекендерде сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін салу бойынша тұрғындардың келісу хаттамасы;

      10) суды тұтыну көлемін және сарқынды сулардың болжамды көлемін есептеу;

      11) ауылдардағы су бұру жүйелерінің объектілері және қалалардағы кәріздік-тазарту құрылыстары бойынша техникалық шешімдерді ғылыми-техникалық кеңеспен келісу. Бұл үшін әкімдіктер салалық басқармалар жанынан ғылыми-техникалық кеңестер құруы қажет.

      Басым бюджеттік инвестициялық жобаларды іріктеу мынадай өлшемшарттар бойынша жүзеге асырылады:

      1) сумен жабдықтаудың жаңа жүйелерін салуға бағытталған жобалар;

      2) пайдалану кезеңінде сенімділік, жөндеуге жарамдылық, техникалық және экономикалық тиімділік талаптарына сай келетін заманауи материалдарды, жабдықтарды және технологияларды қолдану көзделген жобалар;

      3) сумен жабдықтау және су бұрудың аяқталмаған (ауыспалы) жобалары.

      Сумен жабдықтау және су бұру жобаларын уақтылы пайдалануға беру, олардың қымбаттауын болдырмау мақсатында аяқталмаған (ауыспалы) жобаларды міндетті қаржыландыруды қамтамасыз ету қажет;

      4) Мемлекет басшысы мен Үкіметтің тапсырмалары бар қалаларды және ауылдық елді мекендерді дамытудың кешенді жоспарларына енгізілген жобалар;

      5) қалалық сумен жабдықтау және су бұру жүйелерінің апатты учаскелерін реконструкциялау және жаңғырту жөніндегі жобалар.

      Су ресурстарын басқару саласындағы уәкілетті орган топтық су тартқыштарды салу және реконструкциялау жөніндегі іс-шараларды жүргізеді.

      Су бұру саласында қалаларда кәріздік-тазарту құрылыстарының (бұдан әрі – КТҚ) жұмыс істеу мәселелерінің проблемасы өте өзекті.

      Қалалар мен өнеркәсіптік кәсіпорындардың сарқынды суларды тазалауға арналған КТҚ-ның нашар жұмыс істеуі қоршаған орта мен су ресурстарының антропогендік ластануы ауқымының өсуіне алып келеді. 27 қалада КТҚ жоқ немесе әбден тозған, 26 қалада жаңғырту және реконструкциялау талап етіледі.

      Осы бағыттың капиталды өте көп қажет етуіне және бюджет ресурстарының шектеулі болуына байланысты бюджеттен тыс қаражатты тартудың әртүрлі тетіктерін іске қосу мүмкіндігі көзделген.

      Мұндай тетіктердің бірі МЖӘ болып табылады. Осы тетікті іске асыру үшін мемлекет тарапынан жобаны қоса қаржыландыру, концессионердің инвестициялық және операциялық шығындарын өтеу және басқару үшін сыйақы қажет.

      Тағы бір тетік ХҚҰ қаражатын тарту болып табылады. ХҚҰ шарттарының осы бағыт бойынша одан әрі іске асыру үшін жеткілікті әлеуеті бар.

      Осы бағыттың бірыңғай қарыз алушысы және операторы мынадай негізгі функциялары бар ТКШ жаңғырту және дамыту жөніндегі ұйым болады: бастапқы деректерді талдау, КТҚ құнын оңтайландыру мақсатында жобалау құжаттамасын қайта өңдеу, конкурс өткізу және мердігермен DB-келісімшартқа қол қою, жобалау құжаттамасын келісу, мердігер орындаған жұмыстарды қабылдау, авторлық және техникалық қадағалау жүргізу, орындалған жұмыстар үшін ақы төлеу, КТҚ басқару кезінде көрсеткіштердің мониторингі, эскроу шотты басқару және қарызды өтеу, КТҚ-ға корпоративтік менеджментті енгізу. Бұл ретте, Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына сәйкес республикалық және жергілікті бюджеттердің қарыздарға қызмет көрсетуге және оларды өтеуге арналған қаражаты есебінен қарыздарды өтеу тетігі пысықталады. Бұдан басқа, қарызды ұйымдастыру, жобаны дайындау, бірыңғай ТЭН әзірлеу, әрбір жоба бойынша конкурстық рәсімдерді жүргізу, жұмыстарды орындау сапасының мониторингі бойынша Оператор көрсететін қызметтердің көлемін орындау мақсатында мердігер республикалық бюджеттен қаржыландыру мәселесін пысықтайды. Бір үйлестірушінің болуы жобаларды іске асыру процесін біріздендіруге және бақылауға мүмкіндік береді.

      Бұдан басқа, Оператор қызметі бағыттарының бірі сарқынды суларды тазартудың жаңа технологияларын іздеу және сынақтан өткізу, сервистік және оқыту орталықтарын ашу бөлігінде саланы дамытуға қатысу болады.

      Сондай-ақ су бұру секторындағы жобаларды тиімді іске асыру үшін мынадай мәселелерді шешу жөнінде шаралар қабылданатын болады:

      1) барлық іске қосылған құжаттарда су объектілерінің режимін ескере отырып, сарқынды суларды тазартуды нормалаудың қолданыстағы жүйесін оңтайландыру және сәйкес келтіру;

      2) КТҚ жобалау кезінде жүйелік тәсілді әзірлеу;

      3) "Су бұру; Сыртқы желілер мен құрылыстар" ҚН-ның қолданыстағы нормативтік базасын рұқсат етілген технологиялық шешімдер бөлігінде қайта өңдеу;

      4) КТҚ жобалауға, салуға және басқаруға арналған бірыңғай келісімшарт бойынша жобаларды іске асыру мүмкіндігі;

      5) КТҚ кәсіпорындарына кірістерді ұлғайту мақсатында реттелмейтін қызметтің өзге түрлерімен айналысуға рұқсат беру.

      Тұтастай алғанда, барлық қалаларда қоса алғанда 2025 жылға дейін КТҚ-ны салу, жаңғырту және реконструкциялау мәселелерін шешу көзделеді. Жобаларды іске асыру жылдары бойынша қалалардың тізбесін тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган айқындайды. Келесі кезеңде барлық ауылдарды сумен жабдықтау қызметтерімен 100 % қамтамасыз еткеннен кейін ауылдық елді мекендердің су бұру жүйелерін салу және реконструкциялау мәселелері шешілетін болады.

      Ерекше жағдайларда Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті –Елбасының, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырмаларын, сондай-ақ бағдарламалық құжаттарды орындау шеңберінде ауылдық елді мекендерде су бұру жүйелерін салу және реконструкциялау көрсетілген тәртіптен тыс іске асырылуы мүмкін.

      ЖАО қажетті техникалық құжаттаманы (ТЭН, ЖСҚ, т.б.) жоспарлау және әзірлеу мәселелерінде осы басымдықты қатаң ұстануы қажет.

      5.3 Тұрғын үй-коммуналдық секторды жаңғырту және дамыту

      Халықтың тыныс-тіршілігіне қолайлы жағдай жасау мақсатында коммуналдық секторды, бірінші кезекте сумен жабдықтау және су бұру, энергиямен жабдықтау (жылумен, газбен, электрмен жабдықтау) жүйелерін жаңғырту (реконструкциялау және салу) бойынша шаралар кешенін іске асыру жалғасады.

      Бұл ретте энергиямен жабдықтау саласындағы іс-шаралар осы бағдарлама шеңберінде де, уәкілетті мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың стратегиялық және бағдарламалық құжаттарында да көзделген.

      5.3.1 Жылумен жабдықтау секторын жаңғырту

      Жылумен жабдықтау секторын жаңғыртуға бағытталған шаралар кешенін іске асыру жалғасады.

      Жылумен жабдықтау желілері мен жылумен жабдықтау жүйелерін жаңғырту (реконструкциялау және салу) жөніндегі жобаларды қаржыландырудың басымдығы тұрғысынан іріктеу өлшемшарттары:

      1) өтпелі жобаларды аяқтау. Бірінші кезекте өтпелі жобалар қаржыландырылады;

      2) физикалық тозуы рұқсат етілген деңгейден асып кеткен "тозығы жеткен" желілерді реконструкциялау (толық ауыстыру);

      3) сенімділіктің, ұзаққа жарамдылықтың, энергия тиімділігінің ең жоғары деңгейін қамтамасыз ететін материалдар мен технологияларды қолдану. Нұсқаларды салыстыру арқылы неғұрлым сапалы материалдарға басымдық беріледі. Көрсеткіштер бірдей болған жағдайда отандық тауар өндірушіге артықшылық беріледі;

      4) әлеуметтік фактор. Халық барынша көп қамтылатын жобаларға басымдық беріледі;

      5) желілердің тозу көрсеткіштеріне әсері. Желілердің тозу индикаторын барынша төмендететін жобалар қаржыландырылады;

      6) Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырмасы бойынша жобалар.

      Жылумен жабдықтау секторын дамыту жөніндегі негізгі іс-шаралар:

      1) нормативтік құқықтық және техникалық базаны жетілдіру;

      2) жылумен жабдықтау секторының инвестициялық тартымдылығын арттыру;

      3) жылу энергиясына тариф белгілеу жүйесін жетілдіру;

      4) жылумен жабдықтау секторында ресурс үнемдейтін технологияларды, энергия тиімді жабдықтар мен материалдарды (оқшауланған құбырлар, жиілік реттелетін сорғылар және басқалар) пайдалану;

      5) қазандықтардың пайдалы әсер ету коэффициентін 85 %-дан жоғарлату. Қазандық-агрегаттардың техникалық сипаттамаларын қанағаттандыратын тазартылған суды пайдалануға мүмкіндік беретін химиялық су дайындау жабдығын қамтамасыз ету;

      6) бақылау-өлшеу жабдықтарын және деректерді жаппай жинау мен жедел диспетчерлік басқару жүйелерін енгізу жолымен көрсетілетін қызметтердің сапасын бақылауды қамтамасыз ету;

      7) Қазақстан Республикасының қалалары мен елді мекендерінде жылумен жабдықтаудың ашық жүйесін жабық жүйеге кезең-кезеңмен ауыстыру.


      5.3.2 Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жобаларын қаржыландыру

      Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін жаңғырту (реконструкциялау және салу) саласындағы жобаларды қаржыландыру бюджет қаражаты, қаржы институттарының қарыздары, ТМС-ның меншікті қаражаты және басқа да көздер есебінен жүзеге асырылады.

      Республикалық бюджет шеңберінде қаржыландыру бюджеттік кредит беру, субсидиялар, қаржы институттарының қарыздарын қоса қаржыландыру және нысаналы даму трансферттері тетіктері бойынша жүзеге асырылады.

      Бюджеттік кредит беру

      Республикалық бюджет қаражаты есебінен бюджеттік кредит беру тетігі арқылы қаржыландыру тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті орган бекітетін Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін салуға, реконструкциялауға және жаңғыртуға кредит беру қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      Жобаларды бюджеттік кредиттеу тетігі арқылы іске асыру кезінде ЖАО қарыз алушылар болып табылады, ТКШ саласындағы кәсіпорындар түпкілікті қарыз алушы-жобаларды орындаушы болып айқындалады.

      Бюджеттік кредитті бөлу негіздерінің бірі сенім білдірілген өкілдің (агенттің) бюджеттік кредит беру мүмкіндігі туралы қорытындысы болып табылады, ол ұсынылған құжаттаманы Қағидаларда көрсетілген өлшемшарттарға сәйкестігі тұрғысынан қарайды.

      Бюджеттік кредиттер негізінен жылумен, сумен жабдықтау және су бұру желілерін реконструкциялауға, бірінші кезекте ескі желілерді ауыстыруға, сондай-ақ жаңа құрылыстың жекелеген әлеуметтік маңызы бар жобаларына бағытталатын болады.

      Бірлесіп қаржыландыру

      Әріптестік туралы негіздемелік келісімдер шеңберінде халықаралық қаржы ұйымдарымен (бұдан әрі – ХҚҰ) кредиттік шарттарға сәйкес дайындалған жобаларды іске асыру жүргізілуде.

      Аталған жобалардың қатысушылары ХҚҰ қарыздарын тартатын мемлекеттік коммуналдық кәсіпорындар болып табылады.

      Бұл тетік жобаға қатысушыларға бюджеттен тыс қатынастарға көшуге, ТМС-ның проблемалы мәселелерінің кешенін шешуге, аварияларды анықтау және жою жөніндегі қазіргі заманғы жабдықтармен жарақтандыруға, бағдарламалық қамтылымды және т. б. орнатуға мүмкіндік берді.

      Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жөніндегі жобаларды іске асыру кезінде бірлесіп қаржыландыру тетігінің теріс жақтары анықталғанын атап өту қажет. Айталық, бұл тетік тарифтердің өсуін, сатып алуды жүргізудің ұзақ процесін болжайды, бұл өз кезегінде жобаның қаржылық-экономикалық негіздемесін түзетуге алып келеді, ал бұл қосымша уақыт шығындарын талап етеді.

      Осы жағдайларда бұл тетік ХҚҰ-мен бұрын жасалған келісімдер бойынша қолданылады, ал жаңа жобалар субсидиялау тетігі бойынша қаржыландырылады.

      Тұтастай алғанда, қоса қаржыландыру тетігі секторды жаңғыртуға оң әсер етті және жылумен, сумен жабдықтау, су бұру саласындағы кәсіпорындарды бюджеттен тыс қаржыландыруға көшуге дайындауға мүмкіндік берді және секторды коммерцияландыруға өтпелі кезең болды.

      Субсидиялар (инфрақұрылымдық гранттар)

      2016 жылдан бастап мемлекеттік қолдаудың жаңа тетігі – жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін салу мен реконструкциялауды субсидиялау қолданылып келеді. Субсидиялаудың негізгі мақсаты қаржы институттарының қарыздарын тартатын ТМС-ны қолдау және қарыздардың коммуналдық көрсетілетін қызметтер тарифтеріне әсерін жұмсарту болып табылады.

      Қаржыландыру тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті орган бекітетін Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды субсидиялау қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      Субсидиялар капиталды көп қажет ететін шығыстарды, оның ішінде құрылыс-монтаждау жұмыстарына, жабдықтарды, материалдарды сатып алуға және ТЭН, ЖСҚ әзірлеуді, техникалық және авторлық қадағалауды жүзеге асыруды қамтитын жобаларды техникалық сүйемелдеуге арналған шығыстарды өтеуге беріледі. Субсидиялау жоба құнының 50 %-ын құрауы мүмкін.

      Қаржы ұйымдарымен бірлесіп қаржыландыру болжанатын жобалар бойынша "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ Оператор ретінде ТКШ-да жобаларды дайындау, жобаларды қаржыландыру схемасын құрылымдау және іске асыру мәселелері бойынша қаржы ұйымдарымен үйлестіруді жүзеге асырады.

      Субсидия беру Әкімші немесе ол уәкілеттік берген құрылымдық бөлімше, Қаржы институты және субсидия алушы арасындағы үшжақты шарт негізінде жүргізіледі, онда қарыз бен субсидия беру және пайдалану кезіндегі тараптардың құқықтық қатынастары белгіленеді.

      Бұл ретте алдағы төлемдерді төлеу төлемінің қажеттігін растайтын тиісті құжаттардың, оның ішінде орындалған жұмыстар актілерінің, сәйкестік және сапа сертификаттарының, шот-фактуралардың және көрсетілген қызметтер, бухгалтерлік есептің басқа да құжаттары негізінде жүргізіледі.

      Бұл тетік мемлекеттік емес қаржы ұйымдарының және халықаралық қаржы институттарының (Еуропа Қайта Құру және Даму Банкі, Азия Даму Банкі, Дүниежүзілік Банк және т.б.) қарыз қаражатын кеңінен тартуға бағдарланған және ТКШ саласындағы жаңа тарифтік саясатпен үйлестірілген, бұл коммуналдық секторды функционалдық, орнықты және инвестициялық тұрғыдан барынша тартымды етуге мүмкіндік берді.

      Бюджеттің шектеулі болуы жағдайларында тозған желілер мен құрылыстарды жаңғырту үшін осы тетікті барынша пайдалану қажет.

      Жылумен, сумен жабдықтаудың және су бұрудың жаңа жүйелерін салу және қолданыстағыларын реконструкциялау инфрақұрылымдық гранттар (субсидиялар) немесе қайтарымды негізде бюджеттік кредиттер бере отырып, бюджеттен тыс қаржыландыру есебінен басым түрде жүзеге асырылады.

      Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін реконструкциялау мен жаңғырту бойынша қаржыландырудың жаңа тәсілдері.

      Бюджеттік субсидиялар қолданыстағы заңнамада белгіленген тәртіппен жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін реконструкциялауға және жаңғыртуға жіберілетін болады. Сондай-ақ, Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырмалары болған жағдайда жылумен, сумен жабдықтаудың және су бұрудың жекелеген әлеуметтік маңызы бар жобалары субсидиялануы мүмкін.

      Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін реконструкциялау және жаңғырту жөніндегі жобаларды іске асыру шеңберінде қаражат бөлудің мынадай схемасы көзделеді:

      жоба құнының 70 %-ы республикалық бюджеттен субсидиялар түрінде қаржыландырылады;

      жоба құнының 15 %-ына дейін жергілікті бюджеттен қаржыландырылады;

      жоба құнының 15 %-ына бастап табиғи монополиялар субъектілерінің қаражаты есебінен қаржыландырылады.

      Мұндай тәсілді іске асыру үшін табиғи монополиялар субъектісінен кәсіпорындарда тиімді менеджмент жүйесін енгізу және бизнес-процестерді автоматтандыру (бірыңғай сатып алу, ERP жүйелер, қоймалық есепке алу), жаңа технологияларды енгізу (коррозияға қарсы, энергия тиімді технологиялар, цифрландыру және аспаптандыру) бойынша құрауыштарды қосу талап етіледі.

      Жаңа цифрлық технологияларды қолдана отырып, кәсіпорынды тиімді басқару шығындарды қысқартуға және құрылыс салу мен реконструкциялаудың қосымша көлеміне көбірек қаражат босатуға мүмкіндік береді.

      Инвестициялық жобаларды іріктеу және іске асыру мониторингі

      ТКШ жаңғырту және дамыту жөніндегі ұйым жобаларды іріктеу және іске асыруды мониторингтеу жөніндегі оператор болады.

      Қаржыландыру тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті орган бекітетін Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды субсидиялау қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      Жергілікті атқарушы органдар қаржыландыру көздерін міндетті түрде көрсете отырып, жылумен, сумен жабдықтау, су бұру жүйелерін реконструкциялау және жаңғырту, желілердің тозуын азайту, тұрғын үй қорын аспаптандыру деңгейін ұлғайту және жаңа технологияларды енгізу, автоматтандыру және цифрландыру жөніндегі инвестициялық жобалардың өңірлік жоспарларын әзірлейді және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті органмен келіседі. Өңірлік жоспарларды өңірдің бірінші басшысы бекітеді.

      Оператор бюджеттік инвестициялық жобаларды, оның ішінде субсидиялар арқылы іске асырылатын жобаларды қарау кезінде энергия тиімді, ресурс үнемдейтін, сондай-ақ жаңа технологиялар мен жобалау-сметалық құжаттаманы қолдануға арналған техникалық тапсырманы техникалық және технологиялық шешімдер тұрғысынан қарау бойынша жұмысты жалғастырады.

      Инвестициялық жобаларды іріктеу және іске асыру мониторингін Оператор жүргізеді.

      Цифрландыруды енгізу шеңберінде Оператордың жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін жаңғырту (реконструкциялау және салу) жөніндегі барлық жұмысын процестің барлық қатысушылары үшін электрондық форматқа ауыстыру жоспарлануда.

      Қажет болған жағдайда Қазақстан Республикасының заңнамасына тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі.

      5.3.3 Жаңа технологияларды дамыту

      ТКШ саласындағы технологиялар трансфертінің неғұрлым тартымды бағыттары мыналар болып табылады: коррозияға қарсы технологиялар; жаңа құрылыс материалдары; деректерді алу мен берудің қашықтағы жүйелері; сарқынды суларды тазарту жөніндегі жаңа технологиялар; коммуналдық қалдықтардың теріс әсерін төмендету.

      Технологиялар трансферті және оны енгізу үшін негізгі өлшемшарттар мыналар болып табылады: ресурс-энергия үнемдейтін технологиялар: ресурстарды тұтынуды төмендету, энергия сыйымдылығын төмендету, энергия тиімділігін арттыру, технологияның қоршаған ортаға кешенді әсері, технологияны енгізудің экономикалық орындылығы.

      Жаңа технологиялар трансферті бойынша тағы бір іс-шара стартаптарды дамытуды ынталандыру жобасы (CLEANTECH – акселерация) болып табылады.

      Қазақстан GCIP – TheGlobalCleantechInnovationProgrammeforSMEs бағдарламасына (ШОБ үшін "таза" технологиялардың жаһандық инновациялық бағдарламасы) қатысады, ол неғұрлым перспективалы кәсіпкерлерді айқындау үшін бәсеке негізінде стартаптарды алдын ала іріктеуді, акселерациялауды және коммерцияландыруды қамтиды.

      Қазақстан жобаны іске асыру және қолдау барысында су және энергетика ресурстарын (ауызсу, сарқынды сулар, ЖЭК, ғимараттарды терможаңғырту, энергия үнемдеу және энергия тиімділігі) ұтымды пайдалану және ТКШ саласында қалаларды орнықты дамыту үшін модельдер жасау мәселелерін шешуге дайын технологиялық бизнес шешімдер ала алады. Мұндай технологиялар энергия үнемдеуге, халық үшін су сапасын жақсартуға алып келеді және болашақта Қазақстанда коммуналдық желілерді пайдалануға арналған шығыстарды едәуір қысқартуға көмектеседі.

      5.3.4 Кадрларды тиімді басқару жөніндегі шаралар

      Коммуналдық секторда басқарудың тиімділігін арттыру жөніндегі пәрменді шара саладағы білікті кадрлардың тапшылығын болдырмау жөніндегі шаралар болуы тиіс. Ресурстарды өндіру жөніндегі мемлекеттік органдар мен ұйымдар үшін білікті мамандар даярлау жүйесін күшейту қажет. Осыған байланысты, жоғары оқу орындарында, сондай-ақ техникалық және кәсіптік білім беруді іске асыратын оқу орындарында, әсіресе "сумен жабдықтау және кәріз", "жылумен-газбен жабдықтау", "коммуналдық шаруашылықты басқару" мамандықтары бойынша ТКШ үшін кадрларды даярлау және қайта даярлау жөніндегі жұмыс қайта басталады, сондай-ақ тікелей кәсіпорындарда практикадан өту үшін жағдай жасалады.

      Тұрғын үй қатынастарын реттеуде халыққа көмек көрсету және тұрғын үй қорын сапалы әрі кәсіби басқаруға қатысты қоғамның оң пікірін қалыптастыру мақсатында кәсіптік стандарттар, салалық біліктілік шеңберлері, кадрларды даярлау, қайта даярлау бағдарламалары әзірленеді, көппәтерлі тұрғын үйлерді басқару және ұстау жөніндегі мамандарды сертификаттау, біліктілігін растау және арттыру жүйесі құрылады.

      Тұтас алғанда, мемлекеттік органдар үшін де, тікелей коммуналдық сектор ұйымдары үшін де кадрларды оқыту мен қайта даярлаудың салалық жүйелерін мемлекеттік қолдау және реттеу қажет.

      5.3.5 Аспаптандыру

      Энергетикалық ресурстарды тиімді және ұтымды пайдалану мақсатында көппәтерлі тұрғын үйлер деректерді беру функциясы бар үйге ортақ есепке алу аспаптарымен және ресурстарды нақты тұтынуды айқындауға, коммуналдық кәсіпорындар көрсететін қызметтердің сапасын арттыруды, үнемдеуді және энергия үнемдеу іс-шараларын жүргізуді қамтамасыз ететін, сондай-ақ коммуналдық кәсіпорындардың ресурстарды, энергияны тұтынғаны үшін тарифті есептеген кезде ашықтық пен қисындылықты қамтамасыз ететін автоматтандырылған (жеке) жылу пункттерімен аспаптандыру жалғасады.

      Осылайша, аталған секторды аспаптандыру су, энергетика және өзге де ресурстарды тұтынуды жеке реттей отырып, "ақылды үй" жүйесін енгізуге мүмкіндік береді.

      Қазақстан Республикасының тұрғын үй қорын аспаптандыруға қаржы қаражаты бұрын бөлінген қаражат шеңберінде ТКШ жаңғырту және дамыту жөніндегі ұйым арқылы бөлінетін болады. Аспаптандыруды қаржыландыруды қайтарымды негізде азаматтық заңнама шеңберінде қаржылық лизинг тетіктері және нысаналы қарыз беру арқылы жүзеге асыру жоспарланып отыр. Қазіргі уақытта ұйым 48 ай мерзімге жылдық 4 % сыйақы мөлшерлемесімен қаржы лизингін ұсынады. Жылу есептегіш аспаптарды жеткізуші конкурстық негізде айқындалады.

      Нысаналы қарыз беру арқылы үйге ортақ есепке алу аспаптарын орнатуды қаржыландыру мемлекеттік сатып алу рәсімдерін жүргізуге арналған уақытша шығындарды едәуір қысқартады, қарыз алушыға қалыптасқан практика мен пайдалану тәжірибесіне сәйкес жылу энергиясын есепке алу аспаптарына қойылатын техникалық ерекшеліктерді дербес айқындауға мүмкіндік береді.

      Бұдан басқа, есепке алу аспаптарын мүліктік жалдау және тауар кредиттерін беру тетіктерін қолдану мүмкіндігі пысықталуда.

      2025 жылға қарай коммуналдық секторды аспаптандыруды аяқтау үшін жергілікті атқарушы органдар өңірлерді аспаптандыру жөніндегі жол картасын әзірлеуі қажет, онда жылдар бойынша есепке алу аспаптарымен жарақтандыруды іске асыру көрсетіледі.

      Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде аспаптандыру жол карталарын іске асыруға тұрақты мониторинг жүзеге асырылады, онда респонденттер жергілікті атқарушы органдар болады, ал кейіннен респонденттер ретінде кондоминиум объектісін басқару органдарын және табиғи монополиялар субъектілерін тарту жөніндегі шаралар қаралады.

      Тұтынушылардың есепке алу аспаптарын орнатуға мүдделілігін арттыру мақсатында су және энергетикалық ресурстарды тұтынғаны үшін ақы төлеуді есептеу кезінде ынталандыру факторларын қолдануды қарау қажет.

      5.3.6 ТКШ-ны цифрландыру

      ТКШ-ны цифрландырудың мақсаты ТКШ басқару процесін, оның ішінде озық ақпараттық технологияларды пайдалану, олардың негізінде басқарушылық шешімдерді әзірлеу және қабылдау үшін қажетті кешенді талдамалық ақпаратты жедел қалыптастыру есебінен кондоминиум объектілерін басқару органдары, сервистік қызмет көрсету субъектілері, ТМС, сондай-ақ олардың қызметін бақылайтын органдар қызметінің жеделдігін, тиімділігі мен ашықтығын арттыруға бағытталған ақпараттық қолдауды қамтамасыз ету болып табылады.

      Тұрғын үй қоры және тұрғындар туралы, энергия ресурстарын тұтыну туралы мәліметтерге қатысты барлық ақпарат, ТКШ объектілерінің инженерлік коммуникацияларының ағымдағы жағдайы туралы жедел ақпарат цифрланады және сала субъектілерінің электрондық ресурстары мен ақпараттық жүйелерінде пайдаланушылар үшін қолжетімді болады, кейіннен республикалық платформаға беріледі. Бұл процестің барлық қатысушыларына бір көзден шынайы ақпарат алуға мүмкіндік береді.

      Саланың барлық субъектілерін бір ақпараттық өрісте шоғырландырудың және цифрлық экономика құралдарын қолданудың арқасында талдау ақпаратының көзі ретінде үлкен деректерді (Big Data) пайдалану сала бойынша кешенді көріністі қалыптастыруға және мемлекет тарапынан ТКШ саласын басқаруды ақпараттық-талдамалық қолдауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

      Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты цифрландырудың тұжырымдамалық архитектурасында:

      салада ақпаратты орталықтандырып жинауды, өңдеуді және сақтауды жүзеге асыратын республикалық ақпараттық жүйе;

      тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілері – электрондық ақпараттық ресурстар, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы қатысушылардың ақпараттық жүйелері көзделеді.

      Республикалық ақпараттық жүйенің негізгі міндеттері:

      ТКШ саласындағы қажетті ақпаратты бірыңғай деректер базасында шоғырландыру;

      Қазақстан Республикасының бүкіл аумағы бойынша басқару шешімдерін қабылдау кезінде талдау жүргізу үшін билік органдарының ақпарат алу мүмкіндігі;

      кондоминиум объектісін басқару органдарының, сервистік қызмет субъектілерінің, ТМС-ның, тұрғын үй қатынастары саласындағы ЖАО-ның динамикалық және статистикалық есептерін автоматтандыру және қалыптастыру;

      ТКШ объектілері жай-күйінің түйінді көрсеткіштеріне талдау жасау;

      саланың дамуын болжау және оны жаңғырту бойынша ұсынымдар әзірлеу.

      Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық қатысушыларын ақпараттандыру объектілері:

      азаматтардың үй, инженерлік желілер, үйді басқару тәсілі туралы, көппәтерлі үйдегі ортақ мүлікті басқару бойынша көрсетілетін қызметтердің тізбесі, көппәтерлі үйдегі ортақ мүлікті ұстау, ағымдағы және күрделі жөндеу бойынша орындалатын жұмыстар туралы, сервистік және ресурспен жабдықтау ұйымдары туралы, тұрғын үй және коммуналдық қызметтер үшін есеп айырысу туралы толық және өзекті ақпарат алу мүмкіндігін, үй қорының меншік иелері мен басқа да процеске қатысушылар арасында ақпарат алмасу;

      көппәтерлі үйдегі үй иелерінің тұрғын үй қорын басқаруға, ағымдағы және күрделі жөндеуге байланысты мәселелер бойынша дауыс беруін жүргізу, сондай-ақ тұрғын үй қорының меншік иелері арасында әлеуметтік сауалнама жүргізу, тиісті органдарға шағымдар мен өтініштер беру;

      ПИК (МИБ), сервистік компаниялар, ТМС-ның және тұрғын үй қатынастары саласындағы ЖАО-ның динамикалық және статистикалық есептерін автоматтандыру және қалыптастыру.

      Қойылған міндеттерді шешу мақсатында "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ ақпараттық жүйесі базасында республикалық деңгейде тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілерінен ақпаратты орталықтандырылған жинауды, өңдеуді және сақтауды қамтамасыз ету қажет.

      Ақпараттандыру объектілерінен ақпаратты орталықтандырылған жинауды, өңдеуді және сақтауды іске асыру тетігі мынадай кезеңдерден тұрады:

      жобаны басқару жөніндегі ұйымдастыру іс-шаралары, аппараттық және бағдарламалық ресурстарды пайдалануды мониторингтеу және бақылау, шарттар жасасу;

      деректер көздерін анықтау, деректерді қалыптастыру және ТКШ субъектілерін тіркеу бойынша жобалау алдындағы зерттеу, ақпарат жеткізушілермен, жергілікті атқарушы органдармен жұмыс;

      деректерді жинау, ақпаратты жинау бойынша түсіндіру жұмыстары, ақпараттандыру объектісін тіркеу, деректерді верификациялау;

      деректерді талдау, оның ішінде тұрғын үй қорын, КТҮ күрделі жөндеуді қажет ететін авариялық жағдайдағы объектілердің санын, ақпараттандыру объектілерін, олардың санын, функционалдық мүмкіндіктері мен интеграциялау деңгейін талдау, басқару органдарының қызметін талдау, олардың рейтингі, өлшенетін ресурстардың түрі бойынша есепке алу аспаптарының санын және көрсеткіштерді қашықтықтан жинау мүмкіндігін талдау, тұрғындардың өткізілген жиналыстарын, шағымдардың, өтінімдердің мәртебесін (тұрғын үй қатынастары) талдау;

      деректерді сақтау, деректерді сақтау және резервтеу үшін серверлік қуаттарды, серверлерді жалға алу;

      деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету, деректерді беру ортасын, ақпараттық қауіпсіздік тұрғысынан аппараттық-бағдарламалық және ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді зерттеп-қарау, ақпараттық қауіпсіздік саясаты бойынша нормативтік-техникалық құжаттарды дайындау.

      Сонымен қатар, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ жүргізген коммуналдық сала кәсіпорындарының қызметін талдау мынадай проблемаларды көрсетті:

      1) ТМС-ның басым бөлігінде бизнес-процестерді автоматтандыру жүйесі жоқ;

      2) ТМС сатып алу ашық өтпейді;

      3) жөндеу жұмыстары және жабдықты ауыстыру ұзақ келісу рәсімдерін талап етеді;

      4) компаниялар қағаз құжат айналымын пайдаланады;

      5) өндірістік жұмыстарды жоспарлау мен регламенттің болмауынан жобалардың мерзімі жиі бұзылады;

      6) уақыттың көп бөлігі автоматтандырылмаған – қолмен орындалатын процестерге жұмсалады.

      Жылумен жабдықтау қызметтері саласында ТМС бекітілген инвестициялық бағдарламалар шеңберінде ТМС қызметінің бизнес-процестерін автоматтандыру жүйесін енгізуге шығындар көзделмегендіктен, бұл ТМС-ның қосымша қомақты қаржы қаражатын тарту қажеттігіне әкеп соғуы мүмкін.

      Белгілі бір ТМС жоғарыда аталған міндеттердің кейбірін шешу үшін өзінің бағдарламалық өнімдерін жасай алады, бірақ мұндай жүйелердің құны өте жоғары және әрбір ТМС-да ақпараттық жүйелерді енгізу үшін жеке-жеке қаржы қаражатын көп салу қажет.

      Жоғарыда көрсетілген проблемаларды шешу үшін табиғи монополиялар субъектілерінің бірыңғай жүйесін (ТМС БАЖ) енгізген жөн.

      Әрбір кәсіпорында ТМС-ның жекелеген оқшау ақпараттық жүйелерін құру қаржы шығындарына алып келетін іс-шара екеніне сүйенсек, бюджетті оңтайландыру үшін тұтастай орталықтандырылған шешім әзірлеу қажет.

      Мұндай шешім (ТМС БАЖ) қаражаттың жұмсалуын толық бақылауды қамтамасыз етеді, олардың басқа мақсатқа пайдаланылуын болдырмайды, инвестициялық бағдарламаларды іске асыру мен қаржыландыруды басқару процесін жақсартады, барлық техникалық және қаржылық құжаттаманы сақтау үшін бірыңғай кеңістік қалыптастырады, өндірістік емес шығыстарды азайтады, жөндеу жұмыстарының процестерін бақылауға, ТКШ объектілерінің техникалық жай-күйі мен тозу деңгейін бағалауға мүмкіндік береді.

      Табиғи монополиялар субъектілерінің бірыңғай жүйесі (ТМС БАЖ) – бұл өндіріс және ресурстарды тұтыну теңгерімі процестерін (сумен жабдықтау, жылумен жабдықтау, су бұру, кәріздік тазарту құрылыстары), шикізат пен материалдың өндірістік мұқтаждықтардағы шығысын және технологиялық жабдықтың жай-күйі мен жөндеуін есепке алу мен болжау процестерін бірыңғай әрі өзара байланысты бақылау.

      ТМС БЖ шартты түрде 3 кіші жүйеге бөлінеді:

      1) қаржы-шаруашылық қызметті жоспарлау мен бақылаудың кіші жүйесі;

      2) құжаттарды басқарудың кіші жүйесі;

      3) технологиялық жабдықтың жай-күйі мен жөнделуін есепке алу мен болжаудың кіші жүйесі.

      Қаржы-шаруашылық қызметті жоспарлау мен бақылаудың кіші жүйесі ресурстармен қамтамасыз ететін ұйымдардың инвестициялық бағдарламаларын қаржыландыруды басқару процесін құруға мүмкіндік береді, қаражатты мақсатсыз пайдаланудың алдын алады және қаражаттың атаулы бөлінуі мен жұмсалуын бақылауды қамтамасыз ете отырып, басқарудың кез келген деңгейінен шығыстарды толық бақылауды қамтамасыз етеді, дайын емес/ келісілмеген жобаларды қаржыландыруға тыйым салады.

      Құжаттарды басқару кіші жүйесі кәсіпорын ауқымында ақпаратты сақтауды, өңдеуді және жеткізуді қамтамасыз етеді, ТКШ инфрақұрылымының жұмыс істеуін қамтамасыз етуге қатысатын барлық компаниялар мен объектілер бойынша техникалық және қаржылық құжаттаманы сақтау үшін бірыңғай ақпараттық кеңістік қалыптастырады, инфрақұрылым объектілерінде қызмет көрсету және басқа да жұмыстар кезінде аралас қызметтерді, сондай-ақ қолданыстағы инфрақұрылым объектілерінде жұмысты бастаған жаңа компанияларды өзекті ақпаратпен қамтамасыз етеді.

      Технологиялық жабдықтың жай-күйі мен жөнделуін есепке алу мен болжаудың кіші жүйесі ТКШ-ның барлық инфрақұрылымы (ірілендірілген түрде де – объектілердің деңгейі – қажет болған жағдайда, жабдық бірлігіне дейін нақтылау), жай-күйі, жөндеу және жаңарту жоспарлары туралы ақпаратты жинау мен талдау үшін бірыңғай ақпараттық кеңістікті қалыптастырады. Техникалық жай-күйді бағалаудың және тозудың шекті мәндерінің пайда болуын болжаудың бейімделген моделдерін пайдаланатын осы шешім инфрақұрылымды қаржыландырудың ашықтығын қамтамасыз етуден басқа, ТКШ объектілерін пайдалану қауіпсіздігінің деңгейін арттыруды қамтамасыз етеді.

      Жүйені енгізу өнімді пайдаланудың алғашқы жылында өндірістік емес шығыстарды жұмыстар мен материалдарды сатып алу жоспарынан 10 – 30 %-ға төмендетуге мүмкіндік береді. Қаражатты жұмсаудың ашықтығын қамтамасыз ету жобалардың инвестициялық тартымдылығын арттырады, ал сатып алу рәсімдерін шоғырландыру ірі сатып алу бойынша тендерлік төмендетудің ұлғаюына алып келеді.

      Шешімнің экономикалық тиімділігі қажетті техникалық құжаттамамен қамтамасыз етілген конкурстық рәсімдердің ашықтығын арттыру, өзекті құжаттаманың болмауынан туындаған аварияларды азайту, сондай-ақ жұмыстарды жүргізуге қажетті рұқсат беру құжаттамасын ресімдеу рәсімдерін жеделдету есебінен қамтамасыз етіледі. Бұл ретте салаға сыртқы инвестицияларды ұлғайтатын инфрақұрылым құрылысына және қызмет көрсетуге инвестициялардың ашықтығы қамтамасыз етіледі.

      ТМС БАЖ кезең-кезеңімен енгізу болжануда:

      1. ТМС ағымдағы технологиялық және IT инфрақұрылымын талдау.

      2. Кәсіпорынның жұмысын ағымдағы режимнен ТМС БАЖ пайдалану арқылы жұмыс режиміне ауыстыру бойынша жұмыстарды жүргізу:

      а) кәсіпорын қызметкерлерін ТМС БАЖ-бен жұмыс істеуге оқыту;

      б) технологиялық және әкімшілік процестерді ТМС БАЖ-ға ауыстыру;

      в) ТМС БАЖ жұмысын талдау, модульдің жеке бөліктерінің жұмысы туралы деректер жинау.

      3. Кәсіпорын жұмысының ерекшелігіне байланысты ТМС БАЖ жұмысын оңтайландыру және бейімдеу.

      Жоғарыда көрсетілген барлық шараларды іске асыру нәтижесінде 2025 жылға дейін Бағдарлама:

      1) жылумен, сумен жабдықтау, су бұру желілерінің тозуын 57 %-дан 47 %-ға дейін төмендетуге;

      2) коммуналдық секторды 100 % аспаппен қамтамасыз етуге;

      3) коммуналдық сектордың инвестициялық тартымдылығын арттыруға;

      4) бюджеттен тыс қаражатты тарту және қайтарымды тетікті пайдалану есебінен мемлекеттік бюджетке түсетін жүктемені төмендетуге;

      5) инженерлік жүйелер жұмысының сенімділігін қамтамасыз етуге және азаматтардың өмір сүруіне қолайлы және қауіпсіз жағдай жасауға;

      6) жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелері саласында жаңа инновациялық технологиялар тізілімін және отандық тауар өндірушілердің тізілімін жасауға;

      7) жаңа технологияларды қолдану есебінен құбырлардың қызмет ету мерзімін ұлғайтуға;

      8) коммуналдық қызметтердің өзіндік құнын қысқартуға, энергетикалық және материалдық ресурстарды үнемдеуді ұлғайтуға мүмкіндік береді.

      5.4 Тұрғын үй қорын күрделі жөндеу және реновациялау

      5.4.1 Тұрғын үй қорын паспорттау

      Азаматтардың қауіпсіз өмір сүру жағдайларын қамтамасыз ету үшін бұзылуға немесе күрделі жөнделуге тиіс авариялық тұрғын үйді анықтау мақсатында тұрғын үй қорының техникалық жай-күйіне (паспорттауға) бағалау жүргізу қажет.

      КТҮ-ге түгендеу жүргізу кезінде үйлердің саны және олардың техникалық сипаттамалары, үйге ортақ есепке алу аспаптарымен және жылу тұтынуды реттеудің автоматтандырылған жүйелерімен жарақтандырылуы бойынша объективті деректер алынатын болады.

      Паспорттаудан өткен және күрделі жөнделуге тиіс әрбір КТҮ бойынша деректер тізілімі қалыптастырылады.

      Сондай-ақ әрбір КТҮ, оның ішінде үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерін ТКШ саласындағы электрондық ақпараттық ресурстарға, ақпараттық жүйелерге қосу қамтамасыз етілетін болады, бұл пәтердің, тұрғын емес меншік иелеріне жөндеу жұмыстарын одан әрі жүргізу үшін өз үйінің ағымдағы жай-күйін көруге мүмкіндік береді.

      5.4.2 КТҮ-ні күрделі жөндеу

      КТҮ-де жөндеу жүргізу үшін пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерінің шешімі қажет.

      КТҮ-де күрделі жөндеу жүргізудің негізгі тетігі ЖАО 2011 – 2015 жылдары республикалық бюджеттен бөлінген қаражат шеңберінде бұрын КТҮ жөндеген тұрғын емес үй-жайлардың, пәтерлердің меншік иелерінің қайтарымды қаражаты есебінен қамтамасыз етіледі.

      Облыстық, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО бюджеттерге қосымша республикалық бюджеттен 7 жылға жылдық 0,1 %-бен бюджеттік кредиттер бөлінетін болады.

      Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізуді ұйымдастыру тәртібін тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласында басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын уәкілетті орган бекітеді.

      ХҚҰ қаражатын тарту тағы бір тетік болып табылады. ХҚҰ-дан қарызға қаражат алу міндетті түрде көппәтерлі тұрғын үйлерге терможаңғырту элементтерімен күрделі жөндеу жүргізу және жаңа технологияларды қолдану шартымен жүзеге асырылатын болады.

      Перспективада қаржы ұйымдарының, сондай-ақ энергия сервистік шарттар (келісімшарттар) негізінде КТҮ-ге күрделі жөндеу жүргізуді қаржыландыру нұсқалары қарастырылатын болады.

      Тұрғын үй қорын күрделі жөндеу жөніндегі жобаларды іске асыру азаматтардың тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларын жақсартуға, қаражатты жинақтау жүйесінің неғұрлым оңтайлы жұмыс істеуі мен дамуына әкеледі.

      5.4.3 ТКШ саласында энергия үнемдеуді насихаттау

      Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерін КТҮ-ні күрделі жөндеу процесіне тарту мақсатында тұрғындар арасында энергия үнемдеуді насихаттау жөнінде іс-шаралар өткізу қажет. Халықтың қалың жігіне, кондоминиум объектілерін басқару органдарына, ТКШ мамандарына және оқитын жастарға энергия үнемдеу саясатын насихаттау бойынша қызметтер көрсетілетін болады. Энергия үнемдеуді насихаттау жөніндегі іс-шаралармен қамтылған қала халқының үлесі іс-шараларды өткізу нәтижесінде жыл сайын ұлғаятын болады.

      Халық арасында энергия үнемдеуді насихаттау мынадай негізгі іс-шараларды қамтиды:

      ағартушылық және арнайы әдебиетті тираждау және тарату;

      өңірлерде семинарлар, көрмелер және конференциялар ұйымдастыру;

      бұқаралық ақпарат құралдары арқылы қоғамдық акциялар мен жарнамалық компаниялар өткізу.

      Саланы кадрлық қамтамасыз ету шеңберінде практикалық оқыту үлесін ұлғайту, ТКШ саласы үшін ғылыми кадрлар даярлау, ТКШ саласы мамандарының біліктілігі мен құзыретін арттыру жүйесін дамыту арқылы жоғары, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында кадрлар даярлау жүйесін жетілдіру қажет.

      5.4.4 Тұрғын үй қорын реновациялау

      Реновация авариялық (тозығы жеткен) тұрғын үйді бұзу және тұрғын үй мен жер учаскесін реквизициялау тәртібімен азаматтарды одан көшіру арқылы қалалардың "ескі" орамдарын кешенді реконструкциялауды көздейді.

      ЖАО тұрғын үй қорын реновациялау бағдарламасын қабылдайды және онда өткізу тетігі мен өлшемшарттарын, оның ішінде реновациялауға жататын объектілердегі тұрғын үйдің меншік иелеріне өтеу тәртібі мен шарттарын белгілейді.

      Бұл ретте тұрғын үйлердің меншік иелеріне ауданы жағынан көлемі бірдей жаңа пәтерлер беріледі, бірақ бір бөлмелі пәтерден кем болмауы керек.

      Тұрғын емес үй-жайлардың меншік иесінің мүлкін реквизициялау кезінде оның құны өтеледі. Тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі келіскен жағдайда, өткізілетін мүлік үшін өтемақы салынып жатқан объектілердегі ауданы жағынан бірдей тұрғын емес үй-жайлар беру арқылы қамтамасыз етілуі мүмкін.

      Реновациялауға жататын объектілердің тізбесін ЖАО тұрғын үй қорының құрылыс конструкцияларының тозуын, олардың пайдалану талаптарына сәйкестігін, сондай-ақ тұрғынжай меншік иелерінің пікірін ескере отырып айқындайды. Авариялық (тозығы жеткен) жеке тұрғын үйдің меншік иелері ЖАО-ға сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы заңнамасының талаптарында белгіленген тәртіп сақталған кезде реновациялау бағдарламасына қосу жөнінде өтініш береді.

      Тұрғын үй қорын реновациялау жөніндегі жобаларды іске асыру шеңберінде ЖАО жобаны қайта инвестициялау немесе ескі тұрғын үйді реновациялау мақсатында нарықта өткізу үшін коммерциялық үй-жайлары мен паркингтері бар шағын габаритті тұрғын үй және жайлылығы І-IV сыныпты тұрғын үй салуды көздей алады.

      Тұрғын үйдің жалпы ауданын салудың құны тұрғын үйлердің ЖСҚ-сына ведомстводан тыс кешенді сараптаманың оң қорытындысының негізінде айқындалады.

      Тұрғын үйдің жалпы ауданының 1 шаршы метрін өткізу құны салынып жатқан тұрғын үйдің жайлылық деңгейіне және өткізілетін сәттегі жылжымайтын мүлік нарығының қалыптасқан конъюнктурасына байланысты болады, бірақ құрылыстың өзіндік құнынан төмен болмайды.

      ЖАО тұрғын үй қорын реновациялау жөніндегі жобаны іске асыру үшін уәкілетті ұйымды айқындайды және қаржыландырады.

      Тұрғын үй қорын реновациялау жобаларын қаржыландыру жергілікті бюджет және өзге де көздердің есебінен: жеке инвестицияларды тарту, оның ішінде МЖӘ тетіктері арқылы, ЕДБ қарыздары, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қаражатын тарту, оның ішінде осы Бағдарламаның 5.1.2-кіші бөлімнің 2-тармағы шеңберінде тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды сатудан түсетін кірістер есебінен жүзеге асырылуы мүмкін.

      ЖАО авариялық (тозығы жеткен) тұрғын үйлер бұзылатын алаңда әлеуметтік кредиттік тұрғын үй салуды жүзеге асырады. Бұл ретте авариялық (тозығы жеткен) тұрғын үйлерді бұзу жергілікті бюджет қаражаты есебінен жүргізіледі.

      Ішкі және халықаралық капитал нарықтарында қаражат тартылған кезде "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымы ішкі құжаттарға сәйкес ЖАО-мен бірлесіп тұрғын үй қорын реновациялау жөніндегі жобаларға қатыса алады.

      "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ ЖАО-мен келісу бойынша ХҚҰ қаражатын қарызға алуы мүмкін. Тек қана энергия тиімді тұрғын үй кешендерін және КТҮ салу міндетті шарт болады.

      Ұсынылған тетік қалалық ортаны реконструкциялау, тұрғын үйді бұзу, мемлекеттік тұрғын үй қорын салу мәселелерін кешенді шешуге мүмкіндік береді.

      5.5. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметін жетілдіру

      5.5.1 Құрылыс саласындағы реттеу және бақылау

      Мемлекет кәсіпкерлік бастамаларды және құрылыс компанияларының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған шаралар қабылдады.

      Жергілікті өндірістің құрылыс өнімдерін шығаратын отандық өндірушіге ерекше көңіл бөлінеді.

      2019 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша сараптамадан өткен жобалар бойынша қазақстандық қамту үлесі 77 %-ды, оның ішінде тұрғын үй құрылысында 87 %-ды құрайды.

      Қазақстандық өндірушілерді қолдау мақсатында қажетті құқықтық база құрылды, оның талабы бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын жобалар бойынша отандық өндірістің құрылыс өнімдерін міндетті түрде қолдану болып табылады.

      Жобалау кезінде тауарлардың кодын, сондай-ақ шыққан жері туралы сертификаттарды көрсете отырып, қолданылатын құрылыс материалдарының номенклатурасын көрсететін "Қазақстандық индустрияны дамыту институты" АҚ базасында Отандық құрылыс материалдары тауар өндірушілерінің электрондық тізілімі қолданылады.

      Қазақстандық өндіруші электрондық-цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) арқылы Тізілімде тіркелуге және өзі шығаратын өнімнің ассортиментін орналастыруға тиіс.

      Әрбір өңірде "Атамекен" ҰҚП қатысуымен жұмыс топтары мен отандық өнімнің қолданылуын бақылау жөніндегі комиссиялар жұмыс істейді, олар материалдар мен жабдықтарды ауыстыру бөлігінде жобалау-сметалық құжаттамаға енгізілетін өзгерістердің түпкілікті нұсқасын келіседі.

      Бұл бақылау тетігі құрылыс жобаларында көрсетілген отандық материалдарды импорттық материалдарға негізсіз ауыстыруды болдырмайды.

      Ұлт жоспарының 47-қадамы шеңберінде құрылыс саласында сараптамалық қызметті өзін-өзі реттеуді енгізу жөніндегі іс-шаралар жүргізіліп жатыр. Сараптамалық қызметті өзін-өзі реттеуді енгізудің тәжірибесін, талдануын және құқық қолдану практикасын ескере отырып, іздестіру, жобалау және құрылыс қызметінде өзін-өзі реттеуді енгізу жөніндегі мәселе қаралатын болады.

      Ашықтықты қамтамасыз ету және сыбайлас жемқорлық нормаларын болдырмау үшін мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді оңтайландыру және автоматтандыру жүргізіледі.

      Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы қызметті жүзеге асыру үшін лицензия беру рәсімі жылжымайтын мүлікті тіркеу дерекқорына интеграциялануына байланысты 5 жұмыс күніне дейін қысқарады, бұл рұқсат беруді бақылауды болдырмауға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, лицензия алу кезінде материалдық-техникалық жарақтандыру бойынша талаптар нақтыланатын болады.

      Сараптамалық жұмыстар мен инжинирингтік қызметтерді жүзеге асыратын сарапшыларды аттестаттау рәсімі толық автоматтандырылып, тестілеу процесі Мемлекеттік қызмет істері агенттігіне беріледі, құжаттар тізбесі мен қайта тапсыру мерзімі қысқаратын болады.

      Жобаларды басқару, техникалық қадағалау және техникалық тексеру жөніндегі ұйымдарды аккредиттеу рәсімі "Е-лицензиялау" АЖ және басқа да мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелері арқылы толық электрондық форматқа көшіріледі. Нәтижені деректер қоры негізінде компьютер береді, бұл сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін және адами фактордың әсерін болдырмайды. Қызмет көрсету мерзімі 15 жұмыс күнінен 20 – 40 минутқа дейін қысқарады.

      Құрылыс қызметтерінің бірыңғай нарығының жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде іс-шаралар өткізілетін болады.

      Құрылыс процестерінің ашықтығын белгілеу және құрылыс сапасын бақылау мақсатында "Е-Құрылыс" бірыңғай ақпараттық жүйесі енгізілетін болады. Сондай-ақ іске асырылған объектілерге, осы объектілер құрылысының сапасына келіп түскен шағымдарға, келіп түскен шағымдарды қараудың жеделдігі мен сапасына байланыстыра отырып құрылыс нарығы субъектілерінің тізілімін құру мәселесі қаралуда.

      Осы тізілімді енгізу, әсіресе тұрғын үй құрылысы объектілерінің құрылыс сапасына ауқымды қоғамдық бақылауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Құрылыс объектілерінің аяқталмай қалу қауіпін болдырмау үшін оларды сақтандыруды енгізу қаралатын болады.

      5.5.2 Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды және сметалық-нормативтік базаны жетілдіру

      1. Қазақстан Республикасының сметалық-нормативтік базасын жоспарлы және тұрақты жаңарту мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығына бағытталған нарықтық даму жағдайында баға белгілеудің жаңа жүйесін қалыптастырудың стратегиялық міндеті болып табылады.

      Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізу үшін сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды жетілдіру жөніндегі жұмыс мынадай бағыттар:

      1) қажетті нормативтік-техникалық құжаттарды уақтылы әзірлеу жолымен Қазақстан Республикасы құрылыс саласының нормативтік базасын жетілдіру;

      2) сметалық-нормативтік құжаттарды әзірлеу және сметалық-нормативтік базаны жаңғырту;

      3) құрылыс өндірісінің жаңа технологияларына технологиялық карталар (техникалық-нормалау карталарын) әзірлеу;

      4) сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы нормативтік құқықтық актілерді және нормативтік-техникалық құжаттарды цифрлау бойынша жүзеге асырылатын болады.

      Мемлекеттік инвестициялар және квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қаражаты есебінен қаржыландырылатын көлік инфрақұрылымы объектілерін қоса алғанда, ғимараттар мен құрылысжайларды салуға қойылатын жалпы техникалық талаптарды айқындайтын жаңа нормативтік құқықтық актілер, нормативтік-техникалық және сметалық-нормативтік құжаттар әзірленіп, қолданыстағылары қайта өңделетін және өзектілендірілетін болады.

      Құрылысқа мемлекеттік инвестициялардың тұрақты өсуі жағдайында оларды пайдаланудың тиімділігін арттырудың қажеттігі өзекті болып отыр, бұл әлемнің экономикалық дамыған елдерінің прогрессивті практикасын ескере отырып, құрылыс өнімдерінің құнын бағалау әдістерін жетілдіруді талап етеді. Бұл құрылыс ресурстарының жіктеуішін және ресурстар шығысының элементтік сметалық нормаларын қайта қарауды талап етеді (машиналар мен механизмдер өнімділігінің өсуіне не жаңасының пайда болуына, ескіруіне (қажетсіздігіне) және осыған байланысты ескірген нормаларды алып тастауға байланысты).

      Бағалардың тұрақты мониторингі және оларды жыл сайын жаңарту, құрылыс материалдарына, бұйымдарына, конструкцияларына, инженерлік жабдыққа, құрылыс машиналары мен механизмдерін пайдалануға, республикалық маңызы бар Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларын қоса алғанда, Қазақстан Республикасының өңірлері бойынша құрылыс үшін жүктерді тасымалдауға арналған ағымдағы сметалық бағалар жинақтарын қалыптастыру материалдардың, бұйымдардың, жабдықтардың нақты нарықтық құнымен және еңбекақы төлемдерімен бірге объектілер құрылысының ағымдағы бағадағы сметалық құнын айқындауға мүмкіндік берді.

      Жаңа технологиялар бойынша технологиялық карталарды әзірлеу және оларды одан әрі енгізу негізінде ресурстардың нормативтік шығыстарына әсері елеусіз болса, ескірген материалдар мен техниканы дәстүрлі технологиялар бойынша ауыстыру, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы құрылыс жағдайлары үшін бейімдей отырып, ТМД елдерінде жаңадан пайда болған сметалық нормаларды алу жолымен элементтік сметалық нормаларды жаңарту және өзектілендіру бойынша қарқынды жүйелі жұмыс талап етіледі.

      Осы іс-шаралар шеңберінде жаңа технологиялар бойынша технологиялық карталарды (техникалық-нормалау карталарын) әзірлеумен қатар сметалық нормалар жинақтарына өзгерістер мен толықтырулар әзірлеуді көздейтін Қазақстан Республикасында ресурстық әдісті одан әрі жетілдіру жөніндегі 2019 – 2021 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары көзделген.

      Тапсырыс берушінің инвестициялық қызметін жоспарлаудың, инвестициялық ұсыныстарды бағалаудың қажетті құралы ретінде, сондай-ақ техникалық-экономикалық негіздемелерді әзірлеу кезінде құрылыс құнының ірілендірілген көрсеткіштерін әзірлеу жүзеге асырылады.

      Құрылыстағы баға белгілеу жүйесіндегі одан арғы жұмыс мынадай бағыттар бойынша жалғасатын болады:

      1) құрылыстағы сметалық баға белгілеу жүйесіндегі басшылық және әдістемелік құжаттар;

      2) элементтік сметалық нормалар;

      3) ағымдағы деңгейде конструктивтер мен жұмыс түрлерінің сметалық құнының ірілендірілген көрсеткіштері;

      4) ғимараттар мен құрылыстар салудың сметалық құнының ағымдағы бағадағы ірілендірілген көрсеткіштері. Өндірістік емес мақсаттағы объектілер;

      5) ағымдағы деңгейдегі сметалық бағалар жинағы.

      2. Жаһандық бәсекеге қабілеттілік және төртінші өнеркәсіптік революцияны дамыту жағдайында құрылыс саласында 2017 жылдан бастап құрылыс объектілерін ақпараттық модельдеу технологиясы (ҚОАМТ (BIM-технология) енгізілуде.

      ҚОАМТ енгізу мемлекеттің Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі және экономикалық шекарасының кеңеюі шеңберінде отандық жобалау және мердігер ұйымдардың бәсекеге қабілеттілігі үшін, саланың соңғы әлемдік трендтерге және еуразиялық экономикалық кеңістік шеңберінде жобалау және құрылыс қызметі саласындағы интеграциялық процестер үшін серіктес елдердің нарықтық ерекшеліктеріне сәйкес жағдай жасауға байланысты Қазақстанның құрылыс саласын цифрландыру және реформалау жолындағы базалық кезең болып табылады.

      2020 – 2021 жылдар кезеңінде технологиялық күрделі объектілерді жобалау кезінде ҚОАМТ-ның практикалық қолданылуы қадағаланатын болады.

      ҚОАМТ-ны енгізу үшін қолданыстағы нормативтік-құқықтық база халықаралық стандарттарға сәйкес бейімделеді, сондай-ақ алдын ала ұлттық стандарттар, жаңа құрылыс нормалары, қағидалар жиындары және құрылыс объектілерін ақпараттық модельдеу саласындағы жұмыс үшін басқа да нормативтік-техникалық құжаттар әзірленеді.

      Ресурстар кодтарының жаңа жобалау әдістерімен, атап айтқанда, бағдарланған жіктегіш – ҚОАМТ (BIM) салыстырмалы болуы мақсатында заманауи құрылыс техникасын, жаңа техникаларды, технологиялар мен құрылыс әдістерін ескере отырып, құрылыс-монтаждау жұмыстарының, материалдық ресурстарды, машиналар мен механизмдердің жіктеуіштерін қайта өңдеу жүзеге асырылатын болады.

      Нормативтік-техникалық құжаттарды жетілдіру шеңберінде жобалық шешімдердің қауіпсіздігі мен экономикалық тиімділігіне қойылатын талаптарды ғылыми-техникалық негіздеуге ерекше назар аударылатын болады. Осы мақсаттар үшін сынақ зертханаларының инфрақұрылымын дамыта отырып, ғылыми-зерттеу жұмыстарын және ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық әзірлемелерді (ғылымдағы қазіргі заманғы үрдістерді: математикалық модельдеу, генеративтік дизайн, машиналық оқыту, big data және т.б. ескере отырып) жүргізу жүзеге асырылатын болады.

      Құрылыс конструкцияларының сейсмоқауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін сейсмометриялық станциялар желісі дамып, сейсмикалық оқшаулағыш тіректер мен бәсеңдетуші құрылғылардың мүмкіндігі зерттелетін болады.

      3. Үлгілік жобаларды әзірлеу

      Бюджеттік бағдарламалар әкімшілері мен тапсырыс берушілер үшін ЖСҚ әзірлеу мерзімдерін қысқарту және құнын төмендету мақсатында қолданыстағы epsd.kz – сараптама порталы базасында электрондық Құрылыс жобаларының банкі қалыптастырылады, оған сәтті іске асырылған үлгілік және жеке жобалардың барлығы енгізілетін болады. Бұл электрондық архивті жүргізуге, қалыптастыруға, бюджет қаражатын үнемдеуге және жобаларды бір жерде шоғырландыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Жобалардың бірыңғай банкі қызметінің нормативтік құқықтық базасын қамтамасыз ету және пайдалану үшін Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі, авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңнамасына, Бюджет кодексіне өзгерістер енгізілетін болады.

      Әлеуметтік және тұрғын үй объектілерінің құрылысына арналған бюджет шығыстарын жоспарлау кезінде Құрылыс жобалары банкінен үлгілік жобаларды және қайта қолданылатын жобаларды басымдықпен қолдану тетігі іске асырылады.

      Үлгілік жобаларды әзірлеу жөніндегі жұмыс жалғасады.

      Құрылыс саласын үлгілік жобалармен қамтамасыз ету ЖСҚ әзірлеуге арналған бюджет шығыстарын орта есеппен 30 %-ға қысқартуға және жобалау мерзімдерін 9 айдан 6 айға дейін қысқартуға мүмкіндік береді.

      Сараптамалық қызметті автоматтандыру мақсатында 2015 жылғы 1 мамырдан бастап құрылыс жобаларына ведомстводан тыс кешенді сараптама жүргізу үшін "бір терезе" қағидаты енгізілді және Ведомстводан тыс кешенді сараптаманың бірыңғай порталы құрылды, бұл барлық салалық сараптамаларды бір ведомстводан тыс кешенді сараптамаға біріктіруге және ВКС жүргізу мерзімін едәуір қысқартуға мүмкіндік берді.

      Жүйені одан әрі жетілдіру үшін ақпараттандырудың сервистік моделінің шеңберінде басқа да мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерімен:

      электрондық үкімет шлюзімен;

      электрондық үкімет порталымен;

      мемлекеттік сатып алу порталымен;

      ЖАО-ның мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармаларының порталдарымен;

      Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің порталымен;

      "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның еншілес ұйымының порталымен интергациялау жүргізіледі.

      5.5.3. Қала құрылысын жоспарлау және кадастр

      1. Мемлекеттік қала құрылысы кадастрын қалыптастыру

      Мемлекеттік қала құрылысы кадастрын қалыптастыру және жүргізу құралы елді мекеннің 1:500 масштабындағы электрондық жоспарлы негізін (кадастрлық жоспарын) жасау және жүргізу болып табылады.

      Мемлекеттік қала құрылысы кадастрын қалыптастыру үшін 172 ірі елді мекеннің инженерлік коммуникация объектілерінің нақты кеңістіктік жағдайын және негізгі техникалық сипаттамаларын айқындау мақсатында құрылыс салынған аумақтарда түгендеу жұмысы жүргізілетін болады:

      2020 – 2021 жылдары (облыс орталықтары және Шымкент қаласы);

      2022 – 2023 жылдары (облыстық және аудандық маңызы бар қалалар);

      2023 – 2024 жылдары (аудандық маңызы бар қалалар);

      2024 – 2025 жылдары (аудандық маңызы бар ауылдар).

      Түгендеу жұмыстары мынадай кезеңдерді қамтиды:

      1) түгендеу аумағының ауданын бекіту және шекараларын келісу;

      2) далалық жұмыстар (1:500 масштабтағы топографиялық түсіруді, инженерлік желілер объектілерін геодезиялық іздестіруді қамтиды);

      3) далалық іздестірулерді камералық өңдеу – далалық іздестірулердің графикалық объектілерін цифрлау.

      Цифрлық кадастр халыққа және бизнеске инфрақұрылымның болуы, инженерлік коммуникацияларға қосылу мүмкіндігі туралы қажетті ақпарат бере отырып, сәулет және құрылыс қызметінің ашықтығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

      Қала құрылысы кадастрының цифрлық деректері:

      инженерлік желілер мен құрылыстар туралы өзекті және сенімді ақпарат алуға;

      жоспарлау кезінде бюджет қаражатын үнемдеуге;

      жобалау мен құрылысқа рұқсат беру құжаттарын ұсыну мерзімдерін автоматтандыруға және қысқартуға;

      қала құрылысы және құрылыс регламенттерінің бұзылуын азайтуға;

      жобалау мен құрылысқа қажетті бастапқы материалдар мен құжаттарды жедел алуға;

      құрылысқа арналған құжаттарды қайтару санын азайтуға (бастапқы деректердің сапасын арттыруды ескере отырып);

      елді мекендердің дамуын кешенді басқару және олардың аумағында құрылыс салу, жылжымайтын мүлік және инженерлік инфрақұрылым объектілерін салу және пайдалану мониторингін жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

      Қала құрылысы кадастрының деректерін жедел цифрландыруды жүргізу мемлекеттік органдардың ақпараттық ресурстарындағы инженерлік желілер туралы өзекті және дұрыс мәліметтердің негізгі көзі ретінде қажет.

      2. Қала құрылысы жобаларын әзірлеу және түзету

      Қоныстандырудың оңтайлы жүйесін құру, аумақты ұтымды ұйымдастыру және инфрақұрылымға ұзақ мерзімді қажеттілікті айқындау есебінен халықтың өмір сүруінің қолайлы жағдайларын қамтамасыз ету қала құрылысы жобалары арқылы жүзеге асырылады.

      ЖАО елді мекендердің бас жоспарлары мен оларды егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын әзірлеуді қамтамасыз етеді.

      Шымкент қаласына республикалық маңызы бар қала мәртебесі беріліп, Түркістан облысы құрылғандықтан республиканың әкімшілік-аумақтық құрылысының өзгеруіне байланысты Оңтүстік өңір мен Шымкент агломерациясын аумақтық дамытудың өңіраралық схемаларын түзету (өзектілендіру) көзделеді.

      Бұл халық санының өсуін және инфрақұрылымға, өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы өндірісіне қажеттілікті қайта есептеуді ескере отырып, экономикалық әлеуеті бойынша Ташкент қаласына келетін (немесе одан асып түсетін) тартылыс орталығы ретінде Шымкент қаласының даму шекарасын айқындауға мүмкіндік береді.

      Сондай-ақ, агломерациялар орталығының өңіраралық рөлінің күшеюіне, Ақтөбе қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуының жаңа мүмкіндіктерін, миллион тұрғыны бар қала мәртебесіне қол жеткізу жөніндегі міндеттерді ескере отырып, Ақтөбе қаласының 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын әзірлеуге байланысты Ақтөбе агломерациясын аумақтық дамытудың өңіраралық схемасын түзету жүзеге асырылатын болады.

      Аумақтық дамудың өңіраралық схемалары өңірлердің аумақтық даму стратегиясын және қала құрылысы қызметінде өңіраралық міндеттерді реттеуді айқындайтын болады.

      Оңтүстік өңірдің, Шымкент және Ақтөбе агломерациялары аумағының қала құрылысын перспективалы дамыту жөніндегі жобалық ұсыныстар есепті (2030 жыл) және болжамды (2050 жыл) жобалау мерзімдерде мынадай бағыттар бойынша әзірленетін болады:

      аумақты аймақтарға бөлу;

      қала құрылысын игеру және аумақты дамыту;

      өндіргіш күштерді, көліктік, инженерлік, әлеуметтік және рекреациялық инфрақұрылымдарды бөлу және орналастыру жүйесін кешенді дамыту жөніндегі шаралар;

      табиғатты ұтымды пайдалану, ресурстармен қамтамасыз ету, қоршаған ортаны қорғау жөніндегі шаралар.

      Аумақтық дамудың өңіраралық схемаларында ұсынылған шаралар қолда бар ресурстық әлеуетті және қалыптасқан экономикалық мамандануды ескере отырып, өңірлердің кешенді дамуына, бірыңғай нарықты қалыптастыруға ықпал ететін болады, сондай-ақ өңірлердің бәсекеге қабілеттілігін арттырады.

      Бұл шаралар Қазақстан Республикасының аумағын жалпы мемлекеттік қала құрылысы жобаларымен 100 % қамтуды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

      5.5.4. Құрылыс материалдарының отандық өндірісі саласын ынталандыру

      Тұрғын үй құрылысының өсуі құрылыс материалдарының импортын алмастыруды дамыту үшін алғышарттар жасайды.

      Бағдарламаның барлық бағыттарын тиімді іске асыру үшін құрылыс секторын қажетті отандық өндіріс материалдарымен қамтамасыз ететін жаңа бейінді өндірістер құру, сондай-ақ жұмыс істер тұрған өндірістік кәсіпорындарды жаңғырту жоспарланған.

      Бірінші кезектегі міндеттердің қатарында маркетингтік зерттеулер негізінде алдыңғы қатарлы технологиялар мен отандық шикізатты пайдалана отырып, арматураның, жылу оқшаулағыш материалдардың, шынының, құрылыс керамикасының, жабын материалдарының және басқа жаңа өндірістер құру қажет екенін атап өткен жөн. Сондай-ақ Құрылыс материалдары өндірісін дамыту жөніндегі 2019 – 2021 жылдарға арналған жол картасы шеңберінде жұмыс жалғасатын болады, оны орындау үшін құрылыс материалдарының түпкілікті құнын төмендету үшін оларды қайта өңдеу шартымен шикізат (кварц құмы, саз, отқа төзімді қоспалар және т.б.) тасымалдауға арналған көліктік шығындардың бір бөлігін өтеу жоспарланып отыр.

      Құрылыс материалдарының нарығын дамыту шеңберінде "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ ірі құрылыс компанияларымен бірлесіп жаңа негізгі өндірісті құруды, сондай-ақ қолданыстағы өндірістік кәсіпорындарды жаңғыртуды жоспарлайды.

      6. Қажетті ресурстар

      Мемлекеттік бағдарламаны қаржыландыру республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражаты, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен және шегінде жүзеге асырылатын болады.

      Мемлекеттік бағдарламаны қаржыландыру көлемдері:

  млрд теңге


2020
жыл

2021
жыл

2022
жыл

2023
жыл

2024
жыл

2025
жыл

Барлығы

РБ*

652,6

637,2

592,5

505,6

394,2

388,3

3 170,4

ЖБ*

32,6

32,6

32,2

28,9

29,1

28,9

184,3

Бюджеттен тыс қаражат

704,5

322,9

280,9

200,4

200,2

202,0

1910,9

Барлығы

1389,7

992,7

905,6

734,9

623,5

619,2

5 265,6

      *Қаражат көлемі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тиісті қаржы жылдарына арналған республикалық және жергілікті бюджеттердің бекітуіне және нақтылануына қарай нақтыланатын болады.

      Аббревиатуралардың толық жазылуы:

Азаматтарға арналған үкімет

"Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы

АЕМ

ауылдық елді мекен

"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ

"Бәйтерек" ұлттық басқарушы холдингі" акционерлік қоғамы

ЕДБ

екінші деңгейдегі банктер

ЖАО

жергілікті атқарушы органдар

ЖБ

жергілікті бюджет

ЖЖТ

жылдық жиынтық табыс

ЖСҚ

жобалау-сметалық құжаттама

ЖТҚ

жеке тұрғын үй құрылысы

ИИДМ

Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі

ИКИ

инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылым

КТҮ

көппәтерлі тұрғын үй

КТҚ

кәріздік-тазарту құрылыстары

"ҚазҚСҒЗЖИ" АҚ

"Қазақ құрылыс және сәулет ғылыми-зерттеу және жобалау институты" акционерлік қоғамы

Қаржымині

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі

ҚЕМ

қалалық елді мекен

ҚТҚЖБ

"Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі" акционерлік қоғамы

ҚР ҰБ

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі

МЖӘ

мемлекеттік-жекешелік әріптестік

МИБ

мүлік иелерінің бірлестігі

"Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ

"Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" акционерлік қоғамы

"ТКШ ҚазОрталығы" АҚ

"Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту және дамытудың қазақстандық орталығы" акционерлік қоғамы

ПИК

пәтер иелерінің кооперативі

РБ

республикалық бюджет

ТМС

табиғи монополия субъектісі

ТКШ

тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы

ҰЭМ

Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі

ҰҚ

Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры

ҮОЕАА

үйге ортақ есепке алу аспабы

ХҚҰ

халықаралық қаржы ұйымы

ЭГТРМ

Қазақстан Республикасының Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі

ЭМ

Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі


  Тұрғын үй-коммуналдық дамудың 2020 – 2025 жылдарға арналған "Нұрлы жер" мемлекеттік бағдарламасына
  қосымша

Тұрғын үй-коммуналдық дамудың 2020 – 2025 жылдарға арналған "Нұрлы жер" мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары

      Ескерту. Жоспарға өзгерістер енгізілді – ҚР Үкіметінің 08.06.2020 № 357; 15.12.2020 № 849 қаулыларымен.

Р/с№

Атауы

Өлшем бірлігі

Аяқталу нысаны

Орындау мерзімі

Орындауға жауаптылар

Оның ішінде жылдар бойынша

Қаржыландыру көздері

Бюджеттік бағдарламаның коды

2020 жыл

2021 жыл

2022 жыл

2023 жыл

2024 жыл

2025 жыл

Барлығы

1

2

3

4

5

6

8

9

10

11

12

13

14

15

16


Мақсат: Тұрғын үйдің қолжетімділігі мен жайлылығын арттыру және тұрғын үй инфрақұрылымын дамыту


Нысаналы индикаторлар**


1. ҚР бойынша барлық қаржыландыру көздерінің есебінен тұрғын үйлерді пайдалануға беру көлемі

млн. шаршы метр



ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша)

14,1

15,2

16,4

17,7

19,1

20,7

103,2




2. Тұрғын үймен қамтамасыз етілу

бір тұрғынға шаққанда шаршы метр



ИИДМ, ҰЭМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО

22,8

23,1

23,8

24,6

25,3

26





3. Халықтың сумен жабдықтау қызметтеріне қол жеткізуі, %

%



ИИДМ, ЭГТРМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)










қалаларда



97,5

98,0

98,5

99,0

99,5

100




ауылдарда



87,7

90,1

92,6

95,1

97,5

100





4. Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру желілерінің тозуын төмендету

%



ИИДМ, ЭГТРМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

55

53

51

50

48

47





5. Күрделі жөндеуді қажет ететін объектілердің, кондоминиумдердің үлесі

%



ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО

22,2

21,0

20,3

19,6

18,8

18,1





6. Құрылған жұмыс орындарының саны

мың адам



ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО

10

10

10

10

10

10




1-міндет. Бірыңғай тұрғын үй саясатын іске асыру

Көрсеткіштер**


1. Әлеуметтік тұрғын үй көлемі, оның ішінде:

тұрғын үй бірлігі



ИИДМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша)

41152

26991

23916

20079

20063

20235

152436



сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй

16700

16700

13700

9700

9700

9700

76200



1) республикалық маңызы бар қалаларда жұмыс істейтін жастар үшін

3000

3000

-

-

-

-

6000



2) жағдайы төмен отбасылар үшін

10000

10000

10000

6000

6000

6000

48000



3) халықтың әлеуметтік жағынан осал топтары үшін

3700

3700

3700

3700

3700

3700

22200



кредиттік тұрғын үй

24452

10291

10216

10379

10363

10535

76236




2. Жеке құрылыс салушылардың субсидияланатын кредиттерінің көлемі

млрд.
теңге



ИИДМ, ЕДБ (келісу бойынша), "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша)

20

20

20

20

20

20

120,0

бюджеттен тыс қаражат



3. ҚТҚЖБ қарыздарының саны

қарыздарбірлігі



"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша), ҚТҚЖБ (келісу бойынша)

15916

273333

13125

13125

3125

3125

72 749




1) жағдайы төмен отбасылар үшін (2%)

10000

10000

10000

10000



40 000


РБ



2) ЖАО кредиттік тұрғын үйді сатып алуы үшін (5 %)

2916

3333

3125

3125

3125

3125

18 749

РБ



3)"Шаңырақ"пилоттық жобасы бойынша 5%

3000

14000





1400

Бюджеттен тыс қорлар



4. Тұрғын үй құрылысын аяқтауға кепілдіктердің көлемі

млрд.
теңге



"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша)

65,8

65,8

65,8

65,8

65,8

65,8

394,8

бюджеттен тыс қаражат



5. Тұрғын үйге қол жетімділік коэффициенті**

жыл



ИИДМ, ҰЭМ, Еңбекмині

10,8

10,6

10,4

10,1

9,8

9,5





Іс-шаралар

1

Облыстық бюджеттерге, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалалары-ның бюджеттеріне коммуналдық тұрғын үй қорының тұрғын үйін салуға және сатып алуға (немесе) реконструкциялауға берілетін нысаналы трансферттерін бөлуді қамтамасыз ету

млрд.
теңге

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, келісімдер

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, Қаржымині, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО

138,4*

138,4*

116,8*

82,8*

82,8*

82,8*

642

РБ

228 (100, 102, 117, 116)

жұмыс істейтін жастар үшін

21,6*

21,6*





43,2*

көпбалалы отбасылар үшін

84,0*

84,0*

84,0*

50,0*

50,0*

50,0*

402**

халықтың әлеуметтік жағынан осал топтары үшін

32,8*

32,8*

32,8*

32,8*

32,8*

32,8*

196.8**

2

Әлеуметтік кредиттік тұрғын үй салуға ЖАО-ның облигациялық қарыздар шығаруы

млрд. теңге

мәміле туралы есеп

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, Қаржымині, ҰЭМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша), "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша)

281,2

109,6

108,6

110,4

110,2

112,0

832,0

бюджеттен тыс қаражат


3

Салымшыларға алдын ала және аралық тұрғын үй қарыздарын беру үшін ҚТҚЖБ-ның бюджеттік кредит беруінің негізгі шарттарын бекіту
(5 %)

млрд.
теңге

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы,
шарт

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, Қаржымині, ҰЭМ, "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша), ҚТҚЖБ (келісу бойынша)

28,0

32,0

30,0

30,0

30,0

30,0

180,0

РБ

231

4

Салымшыларға алдын ала және аралық тұрғын үй қарыздарын беру үшін ҚТҚЖБ-ның бюджеттік кредит беруінің негізгі шарттарын бекіту
(2 %)

млрд.
теңге

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы,
шарт

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, Қаржымині, ҰЭМ, "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша), ҚТҚЖБ (келісу бойынша)

100*

100*

100*

100*

*

*

400,0*

РБ

231

5

Құрылыс салушылардың кредиттері бойынша сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау

млрд.
теңге

шарт

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, Қаржымині, ЕДБ (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша), "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО

4,8

6,9

4,8

2,3

2,2

2,2

23,3

РБ

228
(108)

6

Субсидиялау шеңберінде көрсетілетін оператор қызметіне ақы төлеу

млрд.
теңге

шарт

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, Қаржымині, "Байтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша)

0,24

0,24

0,24

0,24

0,24

0,24

1,4

РБ

228
(110)

7

Ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша мөлшерлеменің бір бөлігін субсидиялау

млрд.
теңге

шарт

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, Қаржымині, "Байтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша)

2,2

1,9

1,7

1,6

1,4

1,1

9,9

РБ

228
(109)

8

Облыстық бюджеттерге, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының бюджеттеріне тұрғын үй құрылысы аудандарында ИКИ-ді дамытуға және (немесе) жайластыруға нысаналы даму трансферттерін бөлуді қамтамасыз ету

млрд.
теңге

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, келісімдер жасау

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, Қаржымині, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО

130,0

130,0

130,0

130,0

130,0

130,0

780,0

РБ

228
(101)

9

ЖТҚ салынатын аудандарға бөлу жоспарланып отырған жер учаскелері туралы ақпарат ұсыну


ИИДМ-ге ақпарат

жартыжылдық негізде

облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО








талап етілмейді


10

"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ-ның тұрғын үй блогын трансформациялау мүмкіндігін қарау


Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат

2020 жылғы
I тоқсан

ҰЭМ, ИИДМ,
"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ (келісу бойынша)








талап етілмейді


11

"Кезектегілердің бірыңғай республикалық базасы" СБӨ-нің ақпараттық жүйесін өзектілендіру

млрд.
теңге

сынау актісі

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО

0,2

0,1

0,07

0,07

0,07

0,07

0,6

РБ

001
(104)

12

Тұрғын үй құрылысында үлгілік жобаларды қолдануды қамтамасыз ету
 


ИИДМ-ге
ақпарат

тоқсан сайын,
2020 – 2025 жылдар

облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), ҚҚҚ
(келісу бойынша)








талап етілмейді


13

Тұрғын үй құрылысы жобаларын іске асыру туралы толық ақпарат (қаражатты игеру, құрылыстың барысы және тұрғын үйді өткізу туралы мәліметтер) беруді қамтамасыз ету

%

"Байтерек ҰБХ" АҚ ақпараттық жүйесінің
деректері

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО

100

100

100

100

100

100


талап етілмейді


14

Жалға берілетін тұрғын үй нарығындағы қызметтің ашықтығын қамтамасыз ету бойынша ұсыныстар әзірлеу


Қазақстан РеспубликасыныңҮкіметіне ақпарат

2020 жылғы желтоқсан
 

ИИДМ, Қаржымині, АҚДМ, ҰЭМ








талап етілмейді



2-міндет. Халықты сапалы ауызсумен және су бұру қызметтерімен ұтымды қамтамасыз ету


Көрсеткіштер**:


1. Халықтың орталықтандырылған сумен қамтамасыз етілуі

%



ИИДМ, ЭГТРМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)










қалаларда

97,5

98,0

98,5

99,0

99,5

100




ауылдарда

86,4

88,6

90,9

93,2

95,4

97,7





2. Ауылдарда халықты жергілікті сумен жабдықтау жүйелерімен қамту

%



облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, ИИДМ, ЭГТРМ, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

1,3

1,5

1,7

1,9

2,1

2,3





3. Қалаларда халықты сарқынды суларды тазартумен қамту

%



ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

74,9

77,5

79,7

100

100

100





Іс-шаралар

15

Сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін салу және реконструкциялау

млрд.
теңге

пайдалануға беру актісі

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, ЭГТРМ, облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО

147,63

143,63

143,63

109,34

109,34

109,34

762,84

барлығы, оның ішінде:


қалалық жерлерде

47,15*

47,15*

47,15*

16,2*

16,2*

16,2*

190,0*

РБ

229 (100)

10,0*

10,0*

10,0*

6,66*

6,66*

6,66*

49,98*

ЖБ


ауылдық жерлерде

69,38*

65,4*

65,4*

65,4*

65,4*

65,4*

396,38*

РБ

229 (101)

21,08*

21,08*

21,08*

21,08*

21,08*

21,08*

126,48*

ЖБ


16

Топтық су құбырларын салу және реконструкциялау
 

млрд.
теңге

пайдалануға беру актісі

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, ИИДМ ЭГТРМ

30,2*

39,1*

46,1*

27,8*

16,8*

11,3*

171,4*

РБ

254 (113)

17

Мемлекеттік кепілдікпен ХҚҰ-ның қарыздары арқылы кәріздік-тазарту құрылысжайларын салу және реконструкциялау

жобалар саны

пайдалануға беру актісі

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша), облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, ХҚҰ (келісу бойынша)

11*

25*

17*




53*

бюджеттен тыс қаражат


млрд.
теңге

есеп

106,1*

190,73*

31,47*




328,3*



3-міндет. Тұрғын үй-коммуналдық секторды жаңғырту және дамыту


Көрсеткіштер**:


1. Жылумен жабдықтау желілерінің тозуы

%



ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

59

57

55

53

52

50





2. Жылумен және сумен жабдықтау секторларын
аспаптандыру деңгейі

%



ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

75

84

96

96

97

100





Іс-шаралар

18

Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін реконструкциялау және
салу жобаларын іске асыратын табиғи монополиялар субъектілерінің шығыстарын қарыз қаражатын, оның ішінде халықаралық қаржы ұйымдарын тарта отырып
субсидиялау

млрд.
теңге

қорытынды

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ,
"ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша), облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО, ТМС (келісу бойынша)

8,3

8,3

8,3

8,3

8,3

8,3

50,0

барлығы, оның ішінде:

 
 
 

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

25,0*

РБ

229 (104)

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

25,0*

бюджеттен тыс қаражат


19

Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін жаңғырту шеңберінде тапсырманы орындау бойынша сенім білдірілген агенттің көрсетілген қызметтеріне ақы төлеу

млрд.
теңге

шарт

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

1,55*

1,1

1,1

1,1*

1,1

1,1

7,05

РБ

229
(104),
041 (106)

20

Бюджеттік кредит беру тетігі арқылы жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін жаңғырту

млрд.
теңге

пайдалануға
беру актісі

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, ЭМ,
"ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

40*

40*

40*

40*

40*

40*

240*

РБ

224, 042

21

Жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды субсидиялау шеңберінде көрсетілген оператор қызметтеріне ақы төлеу

млрд.
теңге

шарт

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, ЭМ,
"ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

0,27*

0,27*

0,27*

0,27*

0,27*

0,27*

1,8*

РБ

229
(105)
 

22

Үйге ортақ жылуды, суды есепке алу аспаптарымен қамтамасыз ету жөнінде іс-шаралар өткізу
 

бірлік

есеп

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)








талап етілмейді


23

Қалалар мен елді мекендерді абаттандыру жөніндегі жобаларды іске асыру

млрд.
теңге

пайдалануға беру актісі

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша), облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО

3,8*

5,6*

0,4*




9,8

барлығы, оның ішінде:


3,7*

5,4*

0,4*




9,5*

РБ

229
(107)

0,1*

0,2*

0,01*




0,3*

ЖБ


24

Стартаптарды дамытуды ынталандыру жобасын іске асыру

млрд теңге

Жаһандық экологиялық қор бойынша ҚР ұлттық үйлестірушісіне есеп
 

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ЭГТРМ, ҰЭМ

0,225*

0,225*

0,225*




0,675*

бюджеттен тыс қаражат


25

Халықаралық тәжірибе негізінде жылу, сумен жабдықтау және су бұру секторындағы мемлекеттік коммуналдық кәсіпорындарда менеджмент-келісімшарттар енгізу бойынша үлгілік құжаттар топтамасын әзірлеу

бірлік

ЖАО-ға ұсынымдар

2020 жыл

ИИДМ








талап етілмейді


26

Халықаралық тәжірибе негізінде "тозығы жеткен" жылумен жабдықтау желілерін ауыстыру шеңберінде сапаны бақылау жүйесін енгізу

бірлік

ЖАО-ға ұсынымдар

2020 жыл

ИИДМ, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)








талап етілмейді



4-міндет. Тұрғын үй қорын күрделі жөндеу және реновациялау


Көрсеткіштер**:


1. Жөнделген КТҮ саны

КТҮ
бірлігі



ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО

222

444

40

40

40

40

826




2. Тұрғын үй қорының техникалық жай-күйінің бағалаумен қамтылуы

%



ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

28,8

65,7

100








Іс-шаралар

27

Кондоминиум объектілерінің ортақ мүлкін жөндеуді қамтамасыз ету

млрд.
теңге

орындалған жұмыстар актісі

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО

10,0*

20,0*





30,0*

РБ

ЖИ

28

Тұрғын үй қорының жай-күйін бағалау

млрд.
теңге

орындалған жұмыстар актісі

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "ТКШ ҚазОрталығы" АҚ (келісу бойынша)

0,86

1,02

0,65




2,53

РБ

ЖИ


5-міндет. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметін жетілдіру


Көрсеткіш**:


1. Құрылыста заманауи технологияларды қолдану кезіндегі нормативтік-техникалық құжаттармен қамтамасыз ету деңгейі

%



ИИДМ,
"ҚазҚСҒЗЖИ" АҚ (келісу бойынша)

117

124

130

136

141

146





2. ҚР ірі елді мекендерінің Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының цифрлық жоспарлау негізін құру

мың га



ИИДМ,
"ҚазҚСҒЗЖИ" АҚ (келісу бойынша)

35,1

35,3

34,3

36,7

44,5

54,5

240,4




Іс-шаралар

29

Құрылыс саласындағы нормативтік-сметалық құжаттарды әзірлеу

млрд.
теңге

ҚТҮКШІК бұйрығы

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ,
"ҚазҚСҒЗЖИ" АҚ (келісу бойынша)

0,6*

0,7*

0,7*

0,7*

0,7*

0,7*

4,0*

РБ

225 (100)

30

Құрылыс өндірісіндегі жаңа технологиялар бойынша технологиялық карталар әзірлеу

млрд.
теңге

ҚТҮКШІК бұйрығы

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ,
"ҚазҚСҒЗЖИ" АҚ (келісу бойынша)

0,21*

0,23*

0,25*

0,25*

0,25*

0,25*

1,44*

РБ

225 (100)

31

Үлгілік жобаларды әзірлеу

млрд.
теңге

ҚТҮКШІК бұйрығы

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ
 

0,6*

1,0*

1,1*

1,0*

0,5*

0,5*

4,7*

РБ

225 (100)

32

Құрылыс салынған аумақтардың жерасты және жерүсті коммуникацияларын түгендеу

мың га

орындалған жұмыстар актісі

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО

35,1

35,3

34,3

36,7

44,5

54,5

233,9

Барлығы, оның ішінде

225 (100)

18,5

18,5

15,2

15,9

22,2

26,8

116,9

РБ

18,5

18,5

15,2

15,9

22,2

26,8

116,9

ЖБ

млрд.
теңге

2,8

2,8

2,2

2,4

2,8

2,4

15,3

Барлығы, оның ішінде

1,4*

1,4*

1,1*

1,2*

1,4*

1,2*

7,7*

РБ

1,4*

1,4*

1,1*

1,2*

1,4*

1,2*

7,7*

ЖБ

33

Жалпы мемлекеттік маңызы бар қала құрылысы жобаларын әзірлеу және түзету

бірлік

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ, облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО


1


1


1

3

РБ

225 (100)

млрд.
теңге

0,1*

0,4*

0,2*

0,08*

0,2*

0,09*

1,1*

34

Тұрғын үй, әлеуметтік және көлік инфрақұрылымын дамытуды ескере отырып, елді мекендердің бас жоспарлары мен егжей-тегжейлі жоспарлаудың жобаларын әзірлеу

бірлік

облыстық мәслихат сессияларының шешімдері

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

облыстардың,
Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының
ЖАО

1600

1035

100

120

130

140

3125



35

Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды әзірлеу және өңдеу

млрд.
теңге

ҚТҮКШІК бұйрығы

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ,
"ҚазҚСҒЗЖИ" АҚ (келісу бойынша)

0,06*

0,07*

0,08*

0,11*

0,14*

0,14*

0,6*

РБ

225 (100)

36

"Нормативтік құқықтық актілер және нормативтік-техникалық құжаттар" сәулет-қала құрылысы каталогын (СҚҚК) цифрландыру

млрд.
теңге

ҚТҮКШІК бұйрығы

жыл сайын, 2020 – 2025 жылдар

ИИДМ,
"ҚазҚСҒЗЖИ" АҚ (келісу бойынша)

0,23

0,23

0,23

0,30*

0,43*

0,44*

1,9*

РБ

225 (100)

37

Үй құрылысы комбинаттарын әлеуметтік объектілерді салуға өнім шығару тапсырыстарымен жүктеуді қамтамасыз ету


"Байтерек ҰБХ" АҚ ақпараттық жүйесі

тоқсан сайын,
2020 – 2025 жылдар

облыстардың, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының ЖАО, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), ҚҚҚ (келісу бойынша)








талап етілмейді


      Ескертпе:

      * қаражат көлемі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тиісті қаржы жылдарына арналған республикалық бюджетті бекіткен кезде айқындалатын болады;

      ** көрсеткіштердің орындалуы тиісті қаржы жылдарына арналған қаржыландыру көлеміне байланысты айқындалады.



      Аббревиатуралардың толық жазылуы:


"Атамекен" ҰКП

"Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы

"Бәйтерек" ҰБХ" АҚ

"Байтерек" ұлттық басқарушы холдингі" акционерлік қоғамы

ЕДБ

екінші деңгейдегі банктер

ЖАО

жергілікті атқарушы органдар

ЖБ

жергілікті бюджет

ЖТҚ

жеке тұрғын үй құрылысы

ИИДМ

Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі

ИКИ

инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылым

КТҮ

көппәтерлі тұрғын үй

"ҚазҚСҒЗИ" АҚ

"Қазақ құрылыс және сәулет ғылыми-зерттеу және жобалау институты" акционерлік қоғамы

Қаржымині

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі

ҚҚҚ

Қазақстан құрылысшылар қауымдастығы

ҚР ҰБ

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі

ҚТҚЖБ

"Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі" акционерлік қоғамы

ҚТҮКШІК

Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті

РБ

республикалық бюджет

"Самұрық-Қазына"



ҰӘҚ" АҚ

"Самұрық -Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" акционерлік қоғамы

ҰҚ

Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры

ҰЭМ

Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі

ХҚҰ

халықаралық қаржы ұйымдары

ЭМ


Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі


  Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2019 жылғы 31 желтоқсандағы
№ 1054 қаулысына
қосымша

Қазақстан Республикасы Үкіметінің күші жойылған кейбір шешімдерінің тізбесі

      1. "Нұрлы жер" мемлекеттік тұрғын үй құрылысы бағдарламасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 22 маусымдағы № 372 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2018 ж., № 31-32, 181-құжат).

      2. "Нұрлы жер" мемлекеттік тұрғын үй құрылысы бағдарламасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 22 маусымдағы № 372 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 29 сәуірдегі № 231 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2019 ж., № 11-12, 113-құжат).

      3. "Нұрлы жер" мемлекеттік тұрғын үй құрылысы бағдарламасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 22 маусымдағы № 372 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 19 қазандағы № 775 қаулысы.

Об утверждении Государственной программы жилищно-коммунального развития "Нұрлы жер" на 2020 - 2025 годы

Постановление Правительства Республики Казахстан от 31 декабря 2019 года № 1054. Утратило силу постановлением Правительства Республики Казахстан от 23 сентября 2022 года № 736.

      Сноска. Утратило силу постановлением Правительства РК от 23.09.2022 № 736.
      Примечание ИЗПИ!
Вводится в действие с 01.01.2020.

      Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

      1. Утвердить прилагаемую Государственную программу жилищно-коммунального развития "Нұрлы жер" на 2020 - 2025 годы (далее – Программа).

      2. Центральным и местным исполнительным органам, организациям принять меры по реализации Программы.

      3. Ответственным центральным и местным исполнительным органам, организациям (по согласованию) представлять информацию согласно Плану мероприятий по реализации Программы в соответствии с постановлением Правительства Республики Казахстан от 29 ноября 2017 года № 790 "Об утверждении Системы государственного планирования в Республике Казахстан".

      4. Признать утратившими силу некоторые решения Правительства Республики Казахстан согласно приложению к настоящему постановлению.

      5. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Министерство индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан.

      6. Настоящее постановление вводится в действие с 1 января 2020 года.

      Премьер-Министр
Республики Казахстан
А. Мамин

  Утверждена
постановлением Правительства
Республики Казахстан
от 31 декабря 2019 года № 1054

Государственная программа жилищно-коммунального развития "Нұрлы жер" на 2020 - 2025 годы

      Сноска. Государственная программа с изменениями, внесенными постановлениями Правительства РК от 08.06.2020 № 357; от 18.08.2020 № 520; от 15.12.2020 № 849.

1. Паспорт Государственной программы

Наименование Программы

Государственная программа жилищно-коммунального развития "Нұрлы жер" на 2020-2025 годы

Основание для разработки

Стратегический план развития Республики Казахстан до 2025 года, утвержденный Указом Президента Республики Казахстан от 15 февраля 2018 года № 636;
Прогнозная схема территориально-пространственного развития страны до 2030 года, утвержденная Указом Президента Республики Казахстан от 9 октября 2019 года №185;
Послание Главы государства народу Казахстана от 5 октября 2018 года "Рост благосостояния казахстанцев: повышение доходов и качества жизни";
Послание Главы государства народу Казахстана от 2 сентября 2019 года "Конструктивный общественный диалог – основа стабильности и процветания Казахстана";
Указ Президента Республики Казахстан от 19 июня 2019 года №27 "О мерах по реализации предвыборной программы Президента Республики Казахстан "Благополучие для всех! Преемственность. Справедливость. Прогресс" и предложений, полученных в ходе общенациональной акции "Бірге".

Разработчик Программы

Министерство индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан

Государственные органы, ответственные за реализацию Программы

Центральные государственные и местные исполнительные органы, субъекты квазигосударственного сектора

Цель
Программы

Повышение доступности и комфорта жилья и развитие жилищной инфраструктуры

Задачи
Программы

Задача 1. Реализация единой жилищной политики
Задача 2. Рациональное обеспечение населения качественной питьевой водой и услугами водоотведения
Задача 3. Модернизация и развитие жилищно-коммунального сектора
Задача 4. Капитальный ремонт и реновация жилищного фонда
Задача 5. Совершенствование архитектурной, градостроительной и строительной деятельности

Сроки
реализации

2020 – 2025 годы

Целевые индикаторы

достижение следующих целевых индикаторов:
1) к 2025 году увеличение ежегодного объема ввода жилья за счет всех источников финансирования – 20,7 млн. кв. метров;
2) к 2025 году обеспеченность жильем – 26 кв. м на одного проживающего;
3) к 2025 году 100%-й доступ населения к услугам водоснабжения в городах и селах;
4) к 2025 году снижение износа сетей тепло-, водоснабжения и водоотведения – 47%;
5) к 2025 году сокращение доли объектов, кондоминиумов, требующих капитального ремонта – 18,1%;
6) за 2020-2025 годы создание 60 тысяч рабочих мест.

Источники и объемы финансирования

Финансирование Государственной программы будет осуществляться за счет и в пределах средств республиканского и местных бюджетов, а также иных источников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан.
Объемы финансирования Государственной программы составляют:
млрд тенге


2020 год

2021 год

2022 год

2023 год

2024 год

2025 год

Всего

РБ*

652,6

637,2

592,5

505,6

394,2

388,3

3 170,4

МБ*

32,6

32,6

32,2

28,9

29,1

28,9

184,3

Внебюджетные средства

704,5

322,9

280,9

200,4

200,2

202,0

1910,9

Всего

1389,7

992,7

905,6

734,9

623,5

619,2

5 265,6

*Объем средств будет уточняться по мере утверждения и уточнения республиканского и местных бюджетов на соответствующие финансовые годы в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

2. Введение

      Государственная программа жилищно-коммунального развития "Нұрлы жер" на 2020-2025 годы (далее – Программа) разработана как инструмент реализации Стратегического плана развития Республики Казахстан до 2025 года, Прогнозной схемы территориально-пространственного развития страны до 2030 года (далее – Прогнозная схема), Послания Главы государства народу Казахстана от 5 октября 2018 года "Рост благосостояния казахстанцев: повышение доходов и качества жизни", Послания Главы государства народу Казахстана от 2 сентября 2019 года "Конструктивный общественный диалог – основа стабильности и процветания Казахстана", Указа Президента Республики Казахстан от 19 июня 2019 года № 27 "О мерах по реализации предвыборной программы Президента Республики Казахстан "Благополучие для всех! Преемственность. Справедливость. Прогресс" и предложений, полученных в ходе общенациональной акции "Бірге".

      Программа консолидирует все меры государственной поддержки в сфере жилищного строительства, обеспечения жильем граждан, модернизации и развития системы ЖКХ. В связи с этим, в Государственную программу интегрированы вопросы модернизации коммунальной инфраструктуры, системы тепло-, водоснабжения и водоотведения, жилищного фонда из Государственной программы инфраструктурного развития "Нұрлы Жол" на 2015–2019 годы и Государственной программы развития регионов до 2020 года.

      Единая жилищная политика и политика в жилищно-коммунальной сфере обеспечат комплексный подход к развитию комфортной жилой среды населенных пунктов с учетом трендов урбанизации, роста численности населения, а также особенностей каждого региона.

      Основные меры государственной поддержки в жилищном строительстве направлены на стимулирование строительства доступного жилья широким слоям населения за счет обустройства районов массовой застройки инженерными коммуникациями.

      Это привлекает частные инвестиции для предложения населению кредитного жилья в рамках механизмов долевого строительства и оказывает поддержку развитию индивидуального жилищного строительства.

      Повышению доступности жилья также способствуют инструменты системы жилищно-строительных сбережений и ипотечных программ, в том числе программы ипотечного жилищного кредитования "7-20-25. Новые возможности приобретения жилья для каждой семьи (далее – ипотечная программа "7-20-25").

      Социальным арендным жильем без выкупа обеспечиваются преимущественно социально – уязвимые категории населения, не имеющие достаточных доходов для приобретения жилья: инвалиды, дети-сироты, многодетные семьи, а также в крупных мегаполисах – работающая молодежь.

      Для обеспечения адресности оказываемых мер поддержки будут предусматриваться четкие критерии к гражданам в зависимости от их социального статуса и доходов.

      Будет продолжена работа по модернизации жилищно-коммунальной инфраструктуры и повышению эффективности системы управления, применению энергоэффективных и ресурсосберегающих технологий, обеспечению отрасли ЖКХ высококвалифицированными кадрами.

      Для улучшения состояния жилищного фонда будут реализованы мероприятия по капитальному ремонту МЖД и реновации жилищного фонда.

      Нормативно-технические документы в сфере строительства будут актуализироваться на постоянной основе с учетом современных требований к безопасности и качеству жилья, тенденций цифровизации сферы проектирования.

      В результате реализации Государственной программы ожидается создание 60 тыс. новых рабочих мест, увеличение объема производства основных отечественных строительных материалов, изделий и конструкций на 70% по сравнению с 2018 годом.

3. Анализ текущей ситуации

      1) Анализ текущей ситуации в строительной отрасли

      Строительный сектор в Казахстане один из крупнейших секторов экономики. На долю данного сектора ежегодно приходится до 6% валового внутреннего продукта.

      Индекс физического объема строительных работ демонстрирует ежегодный рост. По итогам 2016 года индекс достиг максимального значения в 107,4%, в 2017 году – 102,8%, 2018 году – 104,6%.

      Ежегодный объем строительных работ с 2015 по 2018 годы вырос с 2 897 млрд. тенге до 3 863 млрд. тенге.

      Объем и количество строительных работ показывают положительную динамику, особенно превалируют работы по возведению зданий, что составляет 50% от общего объема. В региональном разрезе выделяются города Нур-Султан и Алматы, а также Атырауская область.

      В плане занятости строительный сектор обеспечивает порядка 630 тыс. рабочих мест. В общем объеме занятого населения республики доля занятых в отрасли строительства в 2018 году составила 7,2%.

      Использование среднегодовой мощности предприятий по производству строительных материалов увеличилось с 29,7% в 2015 году до 40,6% в 2018 году. Это свидетельствует об оптимизации производственных мощностей.

      При этом производство основных ценообразующих строительных материалов для жилищного строительства (цемента, нерудных строительных материалов, сборных железобетонных конструкций и изделий, стеновых материалов) полностью покрывает внутреннее потребление.

      В производстве строительных материалов имеются возможности импортозамещения в производстве более сложной продукции, кирпичи и плиты керамические облицовочные, кровельные материалы, напольные покрытия, теплоизоляционные материалы, стекло.

      В строительном секторе Казахстана на 1 января 2019 года функционирует порядка 35,3 тысяч организаций различных форм собственности. При этом доля действующих юридических лиц в отрасли строительства составляет 12,6% от общего количества действующих в республике организаций. Прирост действующих юридических лиц с 2015 года составил около 11,4%.

      2) Анализ развития жилищного строительства и обеспеченности населения жильем

      Жилищное строительство развивается с улучшением доступности ипотечного кредитования, урбанизацией и увеличением доходов населения.

      Объем жилищного строительства демонстрирует положительный тренд со среднегодовым приростом порядка 8%. Всего за последние три года в эксплуатацию было введено порядка 34,2 млн. кв. метров общей площади жилых домов, в том числе:

      в 2016 году – 10,5 млн. кв. метров (117,6 % к 2015 году);

      в 2017 году – 11,2 млн. кв. метров (106,2 % к 2016 году);

      в 2018 году – 12,5 млн. кв. метров (112,1 % к 2017 году).

      За 2016 – 2018 гг. большая часть жилья – 29,2 млн. кв. метров или 85,3% сдана в эксплуатацию частными застройщиками, из них населением – 15,4 млн. кв. метров, что в общем объеме ввода составляет 45%.

      В 2018 году в жилищное строительство было направлено 1,2 трлн. тенге инвестиций из всех источников. В 2015 году данный показатель составлял 740 млрд. тенге.

      За счет государственных инвестиций в рамках реализуемых жилищных программ за последние три года обеспечено строительство 4,2 млн. кв. метров жилья, из них:

      в 2016 году – 1,0 млн. кв. метров;

      в 2017 году – 1,6 млн. кв. метров;

      в 2018 году – 1,6 млн. кв. метров.

      Всего по республике за последние три года сдано в эксплуатацию 303,6 тыс. единиц квартир, из них – 99,4 тыс. индивидуальных домов и свыше 200 тыс. квартир в многоэтажных домах, в том числе в рамках программы жилищного строительства "Нұрлы Жер" за 2017 -2018 годы свыше 49 тыс. жилищ арендного и кредитного типа.

      Определяющими факторами доступности жилья для граждан являются цены на недвижимость и соответствующая покупательская способность.

      Цены на жилье первичного рынка с 2015 года выросли с 257,6 тыс. тенге до 266,8 тыс. тенге к 2018 году. Наиболее высокие цены отмечаются в Нур-Султане (340,7 тыс. тенге за кв. м), Алматы (327,3 тыс. тенге), Атырау (326,3 тыс. тенге), Актау (284,6 тыс. тенге), самые низкие – в Талдыкоргане и Жезказгане – на уровне 90 тыс. тенге за кв. м.

      Рост цен на первичное жилье связан в том числе с ростом затрат на строительство. По данным статистики за 2018 год фактические затраты на строительство 1 кв. м. общей площади жилых зданий составили в городах – 111,8 тыс. тенге, в селах – 79,7 тыс. тенге. В сравнении с 2015 годом наблюдается рост затрат в городах на 18%, в селах – на 7%.

      На рынке вторичного жилья отмечается снижение цен с 189,9 тыс. тенге в 2015 году до 185,9 тыс. тенге в 2018 году. Наиболее высокие цены в Нур-Султане (345,8 тыс. тенге), Алматы (344,3 тыс. тенге), Атырау (263,2 тыс. тенге), Актау (249,3 тыс. тенге), наименьшие – в Кызылорде (132,1 тыс. тенге) и Жезказгане (143,9 тыс. тенге).

      Ежемесячные доходы в 2018 году в среднем по республике составили 178 тыс. тенге в расчете на одно домохозяйство. Наиболее высокий уровень доходов в Мангистауской области (262,4 тыс. тенге), городе Нур-Султан (243,8 тыс. тенге), городе Алматы (205,8 тыс. тенге) и Атырауской области (203,4 тыс. тенге). Наименьшие доходы отмечаются в городе Шымкент (136,3 тенге), Жамбылской области (146,6 тенге) и Северо-Казахстанской области (146,9 тыс. тенге).

      Исходя из средней стоимости квартиры площадью 54 кв. метров и средних доходов среднестатистической казахстанской семьи, состоящей из трех человек, для приобретения собственного жилья необходимо порядка 11 лет для накоплений.

      Отмечается рост ипотечного кредитования с 2015 года более чем в 2 раза. Объем ипотечного портфеля банковского сектора достиг 524,1 млрд. тенге в 2018 году. Общий объем выданных ипотечных кредитов в 2018 году составил 12,6% от стоимости нововведенного жилья. В общем ссудном портфеле БВУ доля ипотечных займов на начало 2019 года составила 10%, в 2017 году данный показатель был равен 8,3%. Основной спрос на ипотечные продукты сосредоточен в городах Нур-Султан и Алматы (суммарно более 50%).

      Одним из катализаторов роста ипотечного кредитования послужила стартовавшая в июле 2018 года по поручению Елбасы – Первого Президента Республики Казахстан ипотечная программа "7-20-25". С начала реализации данной программы 9 тыс. семей улучшили жилищные условия, из них 64% – в городах Нур-Султан и Алматы.

      Обеспеченность жильем в Казахстане выросла с 21 кв. м в 2015 году до 21,9 кв. м на одного проживающего к 2019 году. Наиболее высокий показатель обеспеченности в городах Нур-Султан (30,0 кв. м) и Алматы (27,5 кв. м.), наименьший – в Жамбылской (16,9 кв. м), Туркестанской (18,2 кв. м) областях. Однако показатель обеспеченности жильем является усредненным и не учитывает неравномерность распределения жилого фонда среди населения.

      В рамках проведенного социального опроса порядка 34% респондентов озвучили о сложности решения жилищного вопроса. 54% респондентов осведомлены о возможности приобретения жилья через систему жилищных сбережений, 41% – по программе "Нұрлы жер" и 39% – по ипотечной программе "7-20-25". В рамках данной программы 3% респондентов уже улучшили свои жилищные условия и 22% респондентов ожидают решение жилищной проблемы.

      Государственные меры поддержки обеспечения населения доступным жильем, продолжающаяся урбанизация способствуют росту численности очередников на получение жилья из коммунального жилищного фонда местных исполнительных органов. Так, на 01 октября 2019 года число очередников в МИО превысило 526 тыс. человек. Наибольшее количество очередников зарегистрировано в городе Нур-Султан (47,1 тыс. чел.) и Алматинской области (50,9 тыс. чел.), наименьшее – в Мангистауской (20,5 тыс. чел) и Северо-Казахстанской (19,7 тыс. чел.) областях.

      В составе основную долю 39% занимают социально-уязвимые слои населения (далее- СУСН), 40% – государственные служащие, работники бюджетных организаций и военнослужащие, 8,5% – многодетные матери (семьи).

      Согласно законодательству в сфере жилищных отношений собственник сдает внаем жилище, в котором проживает сам, либо жилище, основным назначением которого является предоставление его нанимателям для постоянного либо временного проживания.

      Согласно нормам действующего налогового законодательства, физические лица, сдающие в аренду квартиры, имеют право на выбор без регистрации в качестве индивидуального предпринимателя в налоговых органах по итогам года представлять декларацию по индивидуальному подоходному налогу и оплачивать налог по ставке 10%, или стать плательщиками Единого совокупного платежа (1 МРП для городов, 0,5 МРП для сел), либо зарегистрироваться в качестве ИП, в том числе с применением специальных налоговых режимов на основе упрощенной декларации или патента и уплачивать налоги по ставке 1 или 3%.

      По данным социологического опроса, теневой рынок арендного жилья оценивается в 60-70% от общего рынка арендного жилья.

      При этом, только 40% арендаторов имеют договора аренды. Наиболее частой причиной отсутствия договора аренды отмечается принятие условий, предложенных арендодателем, и незнание о необходимости заключения договора с арендодателем.

      3) Анализ текущей ситуации в сфере ЖКХ

      Наряду с вводом в эксплуатацию нового жилья идет процесс изнашивания жилищного фонда. Количество МЖД Казахстана по данным МИО составило 78 402 единиц.

      Почти треть существующих МЖД старше 1970 года постройки (около 50 лет и старше), и около 65% были введены в эксплуатацию более 25 лет назад. В аварийном состоянии, неподлежащих восстановлению, насчитывается 1 308 дома, кроме того, 18,1 тыс. МЖД требуют капитального ремонта.

      Повышению эффективности использования ресурсов жилым фондом страны способствует приборизация сектора. Приборизация позволяет повысить степень учета потребления населением водных и энергетических ресурсов, а также внедрить систему "умного дома" с индивидуальным регулированием потребления ресурсов.

      По состоянию на 1 сентября 2019 года, наибольший охват жилого фонда общедомовыми приборами учета приходится на город Нур-Султан, Карагандинскую и Костанайскую области – более 90%.

      Наименьший охват общедомовыми приборами учета наблюдается в Кызылординской, Алматинской, Павлодарской и Восточно-Казахстанской областях – от 15% до 31%.

      Уровень приборизации в целом по республике составляет 60%. Для 100%-ой приборизации жилого фонда регионов необходимо установить 26,5 тысяч единиц общедомовых приборов учета.

      За 2015-2018 годы построено и реконструировано порядка 12,5 тыс. км. сетей водоснабжения. Это повысило доступность к централизованному водоснабжению до 90,2% или 16,5 млн. человек.

      В городах данный показатель в 2018 году составил 94,5% или 10,0 млн. человек, в то время как по СНП – лишь 84% или 6,5 млн. человек.

      Таким образом, значительная потребность в вопросах обеспечения водой остается в сельских населенных пунктах, где в необеспеченных централизованным водоснабжением 2 607 СНП проживает порядка 1,2 млн. человек.

      При этом 1 333 села являются малочисленными с населением менее 200 человек в каждом, где целесообразно устанавливать локальные виды систем водоснабжения.

      Одним из социально - значимых вопросов безопасности и комфорта проживания населения является бесперебойное функционирование канализационно-очистных сооружений (далее – КОС), предназначенных для очистки сточных вод крупных городов и промышленных предприятий.

      В настоящее время в 27 городах Казахстана отсутствуют или полностью изношены КОС, в 26 городах требуется модернизация и реконструкция. Всего по республике требуется реконструкция и строительство 53 объектов КОС.

      Общая протяженность тепловых сетей в двухтрубном исчислении по республике составляет порядка 12 тыс. км. При этом около 30% или 3,38 тыс. км. сетей являются "ветхими" и требуют незамедлительной замены. Решение вопроса по замене "ветхих" сетей существенным образом улучшит ситуацию по аварийности на сетях, теплопотерям и в конечном счете окажет значительное влияние на повышение качества оказания услуг теплоснабжения для всех групп потребителей.

      В рамках Государственной программы инфраструктурного развития "Нұрлы Жол" на 2015-2019 годы через механизмы кредитования и субсидирования в 2015-2018 годах выделено 228,9 млрд. тенге на реализацию 398 проектов по строительству и реконструкции 3 376 км сетей тепло-, водоснабжения и водоотведения, 89 единиц водохозяйственных объектов.

      В результате принятых мер износ сетей тепло-, водоснабжения, водоотведения с 2015 года снизился с 65% до 57%.

      К концу 2019 года планируется достичь снижения износа сетей до 57% за счет строительства и реконструкции порядка 260 км. инженерных сетей тепло-, водоснабжения и водоотведения.

      4) Анализ нормативной базы строительной отрасли.

      В целях совершенствования нормативной базы строительной сферы Республики Казахстан Правительством Республики Казахстан принята Концепция по реформированию нормативной базы строительной сферы Республики Казахстан на 2017-2021 годы. Основной задачей реформирования является переход от жесткого предписывающего метода нормирования на гибкий параметрический метод, принятый в европейских странах с переработкой и разработкой нормативов, с применением единых принципов расчетов (еврокодов), с учетом национальных особенностей.

      В рамках совершенствования нормативных технических документов в сфере архитектуры, градостроительства и строительства разработана новая нормативная база строительной отрасли, которая состоит из 502 документов, в том числе СП РК EN 1990-1999, идентичных Еврокодам с национальными приложениями и нормативно-техническими пособиями, а также из 616 документов по ценообразованию в строительстве.

      В 2017 году разработаны Концепция внедрения технологии информационного моделирования в промышленное и гражданское строительство Республики Казахстан и 2 нормативных технических документа, в 2018 году – 6 нормативных технических документов, регламентирующих применение ТИМСО на стадии проектирования, включая экспертизу информационных моделей, в 2019 году – начата работа по разработке 4 государственных нормативов в области ТИМСО, регламентирующих применение ТИМСО на стадиях строительства и эксплуатации объектов.

      Ожидаемые результаты – это повышение качества проектов, сокращение сроков проектирования, снижение рисков при реализации инвестиционно-строительных проектов, энергоэффективное проектирование и оптимизация эксплуатационных затрат.

      В соответствии с Бюджетным кодексом Республики Казахстан по инвестиционным проектам, имеющим единые технические параметры, осуществляется разработка типового проекта.

      Применение типовых проектов при реализации бюджетных инвестиционных проектов осуществляется путем привязки к конкретной площадке строительства. Главной целью разработки типовых проектов является целесообразность и экономическая эффективность их многократного применения.

      Типовые проекты разрабатываются в основном на социальные объекты (объекты водоснабжения и водоотведения, сельский дом культуры, жилые здания, детские сады, поликлиники, школы, специализированные исправительные учреждения, объекты гражданской обороны и другие) по заявкам государственных органов либо в соответствии с утвержденными государственными программами.

      В рамках исполнения 48-шага Плана нации "100 конкретных шагов" с 1 июля 2015 года в Республике внедрен ресурсный метод определения стоимости строительства.

      Ценообразование в строительстве, на основе которого осуществляется формирование сметной стоимости строительной продукции – это основной элемент экономических отношений для всех участников строительного комплекса, отражающий условия и требования рынка строительства.

      В связи с переходом на ресурсный метод внесены соответствующие изменения в Закон Республики Казахстан от 16 июля 2001 года "Об архитектурной, градостроительной и строительной деятельности", разработаны и утверждены более 16 нормативно-правовых актов и 400 сметно-нормативных документов.

      За 2011 – 2019 годы на основе технологических карт разработаны 965 сметных норм на новые технологии и включены в сборники сметные нормы на новые виды работ и технологии.

      Политика архитектуры и градостроительства направлена на комплексную организацию развития территории Республики Казахстан.

      Основным градостроительным документом страны является Генеральная схема, в реализацию которой разрабатываются межрегиональные схемы агломераций и макрорегионов.

      С 2010 года было разработано и утверждено 5 градостроительных проектов общегосударственного значения: Генеральная схема организации территории Республики Казахстан, Межрегиональные схемы территориального развития Алматинской, Астанинской, Шымкентской и Актюбинской агломерации.

      Разработаны межрегиональные схемы макрорегионов для реализации консолидированной стратегии развития территории страны, исходя из ресурсного потенциала, природно-климатических особенностей и экономической специализации регионов.

      В период с 2011 по 2012 годы создана и введена в опытную эксплуатацию автоматизированная информационная система государственного градостроительного кадастра республиканского уровня (АИС ГГК). Для формирования базового уровня государственного градостроительного кадастра ведется инвентаризация объектов инфраструктуры населенных пунктов. Результаты инвентаризации коммуникаций согласовываются всеми коммунальными службами и балансодержателями инженерных коммуникаций.

      В 2018 году инвентаризировано 14,9 тыс. га в городах Кокшетау, Павлодар, Шымкент, Петропавловск, Актобе, Уральск, Тараз, Кызылорда. Проведенная работа позволила повысить уровень цифровизации данных градостроительного кадастра на 25% в среднем по 7 областным центрам и городу Шымкент. В 2019 году продолжена инвентаризация подземных и надземных коммуникаций на 11,8 тыс. га в городах Кокшетау, Павлодар, Шымкент, Петропавловск, Актобе, Уральск, Тараз, Кызылорда.

      На сегодня областной, районный и базовый уровни сформированы полностью только в Кызылординской области, частично – в Алматинской и Атырауской областях. Базовые уровни функционируют в городах Нур-Султан, Алматы, формируются – в отдельных областных центрах.

      5) Международный опыт развития строительной отрасли и ЖКХ

      Наиболее масштабной гармонизированной системой технического регулирования строительной отрасли является программа Европейского Союза по установлению единых базовых требований к строительству (Европейская директива 89/106 с последующим принятием регламента 305/2011) единых принципов расчетов по проектированию конструкций зданий и сооружений (Еврокоды). Еврокоды применяются в комплексе с европейскими гармонизированными стандартами на строительные материалы и изделия (CEN).

      В европейских странах применяется параметрический метод нормирования, направленный на строгое соблюдение только требований по обеспечению безопасности эксплуатации зданий и сооружений. Остальные параметры выполняются на усмотрение самих субъектов строительства.

      В настоящее время только две страны в мире развивают свои BIM-стандарты – это США и Великобритания – остальные просто следуют в русле их разработок.

      Наиболее полным стандартом в мире безусловно является американский National BIM Standard v3.0 (NBIMS). Британское семейство стандартов не такое полное, как американское, и содержит свой взгляд на некоторые фундаментальные концепции BIM. Американские стандарты больше применяются в Америке, Австралии и Юго-Восточной Азии, а британские – в Европе, Африке и на Ближнем Востоке.

      Существующая кадастровая система Казахстана постоянно совершенствуется посредством всестороннего изучения передового зарубежного и отечественного опыта и реализуемой в стране политики информатизации.

      В процессе формирования государственного градостроительного кадастра Республики Казахстан изучен мировой опыт стран Европейского Союза (Швейцарии, Венгрии, Австрии, Германии, Турции, Канады, США, Австралии, Нидерландов, Польшы и др. стран) в сфере кадастровой системы.

      В данных странах мира полностью сформирована цифровая основа населенных пунктов, что позволяет оперативно проводить мониторинг развития населенных пунктов и предоставлять достоверную и актуальную информацию государственным органам, физическим и юридическим лицам, исключить дублирование и некорректное отражение информации.

      Анализ международного опыта показал три основные последовательные стадии развития кадастровых систем в мире (первая – разработка отраслевых кадастров; вторая – интеграция отраслевых кадастров, третья – создание единого кадастра). Казахстан приступил к переходу на вторую – интеграционную стадию.

      Таблица 1. Стадии развития кадастровых систем в мире

I-стадия

II-стадия

III-стадия

Создание
отраслевых кадастров

Интеграция отраслевых кадастров

Единая кадастровая база

Казахстан,
Украина, Беларусь

Киргизия, Россия

Турция, Венгрия, Швейцария,
Южная Корея

Различные кадастры ведутся отраслевыми госорганами (земельный, правовой, градостроительный, лесной кадастр и другие)

Отраслевые кадастры ведутся разными организациями и интегрируются в одной информационной среде

Единая государственная система кадастров, содержащая данные различных госорганов в едином стандарте

      Большинство стран принимают различные меры по повышению доступности жилья. В соответствии с социальными стандартами ООН показатель обеспеченности должен соответствовать 30 кв. метрам на одного жителя. Данного уровня достигли КНР (32 кв. м.), Германия (39 кв. м.), США (69,7 кв. м.) и Великобритания (70 кв. м).

      Почти во всех странах ОЭСР жилищная поддержка предоставляется за счет жилищных пособий, на которые приходится от 0,6 до 1,8% ВВП. Страны ОЭСР в основном поддерживают предоставление социального арендного жилья. Кроме того, в странах ОЭСР получили распространение Инвестиционные фонды недвижимости (REIT - Real Estate Investment Trust) - частные компании (фонды), которые за счет коллективных инвестиций (паев, долей) приобретают объекты недвижимости или ипотечные ценные бумаги (закладные, ипотечные облигации), затем предоставляют их в аренду с целью получения прибыли.

      В настоящее время в Канаде действует программа "Канадская национальная жилищная стратегия на 2019/20 - 2029/30 годы", которая направлена на оказание помощи гражданам страны, нуждающимся в недорогом современном жилье, а также предоставление ипотечных кредитов для стабилизации рынка жилья. Для семей с низкими доходами и отдельных уязвимых слоев населения строится социальное жилье.

      В рамках программы предусмотрено строительство 100 тыс. жилых домов в целях обеспечения жильем 530 тыс. семей, при этом предусмотрено субсидирование арендной платы (выделено 50 млн. долл.), также жилищное пособие в размере 2 500 долл. в год для 300 тыс. семей, предусмотрен ремонт и обновление 300 тыс. жилых единиц.

      К середине 70-х годов Швеция достигла самых высоких в мире стандартов качества жилья, благодаря реализации государственной Программы "Программа миллиона квартир". Данная программа была из двух составляющих: субсидирование арендной платы и финансирование строительства напрямую из государственного бюджета при участии Центрального Банка Швеции.

      В настоящее время доля государственного жилья в Сингапуре составляет 80% от всего жилищного фонда страны, при этом порядка 86% сингапурцев проживают в государственных общественных домах, которые были построены на условиях займа. Все работающие граждане Сингапура и их работодатели платят обязательные фиксированные ежемесячные взносы в Центральный сберегательный фонд CPF (Central Provident Fund), которые распределяются на три индивидуальных счета работника: обычный (ordinary account) – покупка жилья, оплата ипотеки, страхование семьи, образовательный заем, инвестиции; специальный (special account) – накопления на будущую пенсию, инвестиции; медицинский (medisave account) – расходы на медицинское обслуживание, приобретение полиса медицинского страхования.

      С 1986 года, благодаря государственной поддержке, в США профинансировано 2,4 млн. единиц доступного арендного жилья и привлечено более 75 млрд. долларов прямых инвестиций. Государством предоставлены стимулы частным инвесторам, которые готовы строить арендное жилье для населения с низкими доходами. 40% арендного жилищного фонда должно быть доступно семьям с доходом до 60% медианного дохода, либо 20% тем, чьи доходы составляют 50% и меньше.

      Жилищная модель в Нидерландах основана на жилищных ассоциациях, которые обеспечивают 80% социального арендного жилья. Социальное жилье в Нидерландах предоставляется через зарегистрированные организации социального жилья, которые являются частными некоммерческими организациями, на них возложена юридическая задача предоставлять приоритет обеспечения жильем семьи с более низким доходом.

      За последнее десятилетие политика в области строительства доступного жилья Турции вышла на новый этап в контексте создания единого оператора жилья "TOKi" (Управление массового жилищного строительства). Основным направлением является малоэтажная застройка с акцентом на "горизонтальную урбанизацию" (50 тыс. ед. жилья). Социальное жилье ориентировано на семьи с низким доходом, а ежемесячные платежи зависят от темпов роста заработной платы в государственном секторе и инфляции. Условия по ипотеке "TOKi" устанавливаются в зависимости от финансовых возможностей семьи (в среднем от 10 до 20 лет).

      В целях комплексной поддержки жилищного сектора и обеспечения доступным жильем граждан России в 2018 году был создан единый институт развития жилищной сферы "Дом.РФ". Задачей института является развитие рынка ипотечного кредитования и ипотечных ценных бумаг, развитие рынка арендного жилья, в том числе с использованием механизмов коллективных инвестиций, обеспечение застройщиков земельными ресурсами, а также формирование комфортной городской среды.

      Кроме того, Правительством Москвы в 2017 году запущена Программа реновации жилья. Основная задача программы реновации – не допустить массового появления аварийного жилищного фонда в городе Москве и одновременно скорректировать накопленные за предыдущие десятилетия диспропорции развития города и сформировать городскую среду принципиально нового качества.

      В программу реновации включены МЖД первого периода индустриального домостроения (аналогичные им по характеристикам конструктивных элементов), жители которых поддержали включение их домов в программу реновации (более 70%).

      На сегодня в программу реновации включено 5,2 тыс. жилых домов.

      Всем собственникам и нанимателям жилья, включенным в программу реновации, бесплатно предоставляются равнозначные жилые помещения. Собственникам нежилых помещений гарантируется предварительное и равноценное возмещение в связи с изъятием таких нежилых помещений.

      Финансирование Программы реновации осуществляется путем привлечения средств бюджета города Москвы.

      В Германии законодательством определены организационные принципы жилищных кооперативов собственников жилья, которые осуществляют некоммерческую деятельность. С целью накопления средств для осуществления мелкого либо капитального ремонта здания, а также мест общественного пользования, существует коммунальная касса. Ежегодно на собраниях домоуправления и владельцев принимаются решения о планируемых мероприятиях, проводимых в доме (покраске фасада, установке лифта, ремонте, строительстве детской площадки и т.п.), и об объеме средств, которые владельцы будут вносить в коммунальную кассу.

      В большинстве зарубежных стран управление в сфере ЖКХ рассматривается как отдельный вид предпринимательской деятельности, за которую управляющая организация получает вознаграждение от собственников помещений, а ответственность перед ними за содержание здания несет объединение (ассоциация, товарищество) собственников жилья.

      "Голландская модель" – государственное владение и управление системой ЖКХ через создаваемое частное предприятие.

      "Французская модель" – передача государственных активов системы ЖКХ под управление частному сектору через механизмы ГЧП.

      "Британская модель" – частное владение и управление системой ЖКХ через приватизацию всех государственных активов в сфере ЖКХ. Роль государства ограничивается регулированием и поддержкой сектора.

      В Финляндии всеми коммунальными системами владеет город, при этом множество электростанций находится в частных руках, а теплоснабжение –централизованное. В Финляндии у горожанина есть право и технические возможности выбора у кого выгоднее покупать услуги.

      Водоканал – структура, которой полностью владеет город. Это коммерческое предприятие со своим бюджетом. В его распоряжении находятся инфраструктура водоснабжения, канализационные сети и водонапорные башни.

      Фирмы, занимающиеся электро-, газо- и водоснабжением, канализацией, сбором и переработкой мусора и всех промышленных отходов, работают по контракту с муниципалитетами.

      Существуют разные типы контрактов, одни предусматривают только эксплуатацию указанных систем, другие – ответственность за ремонт, третьи – за строительство новых объектов, в том числе за строительство инфраструктуры ЖКХ для новых городских районов. Заказы на эксплуатацию и строительство распределяются через тендеры, которые проводятся муниципалитетами с обеспечением регулярного контроля.

      Примечателен опыт Швеции в сфере теплоснабжения. Так, в 1949 году образована Шведская ассоциация централизованного теплоснабжения (SDHA), которая включает порядка 130 компаний, производящих 98% централизованного теплоснабжения страны. Ассоциация действовала как независимый орган до 2016 года, когда она была объединена с Национальной ассоциацией электроснабжения и распределения в Swedenergy. Интересен опыт ассоциации в вопросах введения системы контроля качества для распределительных сетей, внедренной в 1970-х годах, которая показала свою эффективность в выявлении некачественного производства и установки материалов. Также ассоциация сыграла важную роль в разработке технических стандартов, которые внесли большой вклад в развитие сектора централизованного теплоснабжения Швеции.

      Охват городского населения централизованным водоснабжением в странах ОЭСР остается высоким, однако часто нарушаются условия водоснабжения, такие как прорывы трубопроводов и неучтенный расход. Доходы часто не покрывают эксплуатационные расходы, даже без учета техобслуживания и капитальных затрат. По оценкам, к 2050 году 3,9 миллиарда человек, (40% население земли) вероятно, будут жить в бассейнах рек в условиях сильного дефицита воды. Прогнозируется увеличение потребления воды на 55% в глобальном масштабе.

      Почти 65% проектов в области водоснабжения и санитарии использовали гранты ЕС для технической помощи. Обычно гранты ЕС используются на:

      - подготовку необходимой проектной документации, например, технико- экономических обоснований, анализа затрат и выгод;

      - поддержку создания и функционирования подразделения по реализации проектов;

      - наращивание потенциала местных органов власти и повышение их организационной эффективности;

      - совершенствование эксплуатации и технического обслуживания существующих систем.

      По прогнозам Всемирного Банка, в будущем многие инфраструктурные проекты водоснабжения и водоотведения будут развиваться как государственно-частные партнерства. Хотя этот общий термин широко используется, он не определяет никакой конкретной структуры проекта, кроме той, в которой два сектора тем или иным образом сотрудничают в области финансирования, управления и/или собственности проектов. Единого для всех решения не существует, и каждая модель финансирования должна быть структурирована с учетом конкретных обстоятельств. Особенно это относится к водохозяйственной инфраструктуре, где отдельные проекты в значительной степени привязаны к конкретным объектам и часто включают в себя ряд заинтересованных сторон.

      SWOT-анализ

Сильные стороны

Слабые стороны

Жилищное строительство

Постоянный рост объемов жилищного строительства и государственного финансирования

Ограниченная доступность для покупки собственного жилья населением Казахстана вследствие низкого уровня доходов


Рост количества очередников на получение жилья


Неполная степень учета приоритетов региональной политики и тенденций регионального и социально-экономического развития населенных пунктов при планировании строительства жилья


Низкие темпы ввода в эксплуатацию арендного жилья, особенно в городах с положительным миграционным сальдо


Невысокая степень использования потенциала отечественной промышленности строительных материалов


Недостаток квалифицированных кадров в отрасли жилищного строительства

Коммунальное хозяйство

Постоянная государственная поддержка развития и модернизации системы ЖКХ

Высокая степень износа коммунальной инфраструктуры - 57%


Отсутствие точной информации по протяженности и состоянию сетей коммунальной инфраструктуры в разрезе регионов

Высокая степень обеспеченности городского жилого фонда централизованным водоснабжением и газом

Низкая степень внедрения новых технологий в систему ЖКХ


Недостаток квалифицированных кадров в системе ЖКХ, неразвитость системы подготовки кадров, обладающих современными навыками и компетенциями для ЖКХ

Продолжены работы по использованию потенциала подземных вод в целях обеспечения населения доступа к питьевому водоснабжению

Высокий уровень загрязнения атмосферы небольшими теплопроизводящими источниками


Низкая степень информированности жителей о преимуществах новых технологий, систем учета потребления ресурсов

Жилой фонд

Значительный объем государственной поддержки в обновлении и модернизации жилого фонда страны

Высокая степень износа жилого фонда


Расхождение данных по количеству жилого фонда между Комитетом статистики МНЭ РК и МИО


Высокая степень дефицита квалифицированных специалистов в системе управления жилым фондом


Недостаточно высокий уровень приборизации жилого фонда

Совершенствование научно-технической документации

Реализация комплекса мер по совершенствованию научно-технической документации

Невысокий уровень внедрения цифровых технологий в сферу проектирования строительства

Внедрение цифровых технологий в процессы создания (проектирования и строительства) строительных объектов


Наращивание пула научно-исследовательских и экспериментальных работ в области строительства


Возможности

Угрозы

Повышение адресности предоставления социального жилья социально-уязвимым категориям населения с низкими доходами

Сокращение государственной поддержки жилищного строительства ввиду бюджетных ограничений


Рост социальной напряженности по вопросам, связанным с обеспечением государственным жильем социально-уязвимых слоев населения

Повышение скоординированности планирования строительства жилья с планами и перспективами территориального и социально-экономического развития регионов

Несогласованность жилищной политики с региональной политикой и планами по социально-экономическому развитию территорий

Возможности для импортозамещения основных групп строительных материалов и снижение себестоимости строительства

Ослабление курса национальной валюты, что приведет к росту цен на импортные строительные материалы и оборудование

Внедрение новых технологий в систему ЖКХ для повышения срока службы инфраструктуры, сокращения объемов потерь


Внедрение в систему ЖКХ ресурсосберегающих технологий


Внедрение новых технологий и дальнейшее совершенствование научно-технической документации в сфере строительства для удешевления его себестоимости

Снижение объемов финансирования на продолжение работ по совершенствованию НТД

Развитие системы образования для подготовки квалифицированных кадров, обладающих необходимыми навыками и компетенциями


      4. Цель, задачи, целевые индикаторы и показатели результатов реализации Государственной программы

      Целью Государственной программы является повышение доступности и комфорта жилья и развитие жилищной инфраструктуры.

      Достижение данной цели будет измеряться следующими целевыми индикаторами:

Целевые индикаторы*

Источник информации

Ед. измерения

Ответственные за достижение

2018
факт

2019
(оценка) год

2020 год

2021 год

2022 год

2023 год

2024 год

2025 год

1. Объем ввода жилья по РК**

официальные данные статистики

млн. кв. м.

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента, АО "НУХ "Байтерек"

12,5

13,0

14,1

15,2

16,4

17,7

19,1

20,7

2.Обеспеченность жильем

кв.м на одного проживающего

21,6

21,9

22,8

23,1

23,8

24,6

25,3

26

3. Доступ населения к услугам водоснабжения

в городах

данные МИО

%

МИИР, МЭГПР, МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента, АО "КазЦентр ЖКХ"

94,5

97

97,5

98,0

98,5

99,0

99,5

100

в селах

84,4

85,5

87,7

90,1

92,6

95,1

97,5

100

4. Снижение износа сетей тепло-, водоснабжения и водоотведения

данные МИО

%

МИИР, МЭГПР, МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента, АО "КазЦентрЖКХ"

57

57

55

53

51

50

48

47

5. Доля объектов, кондоминиумов, требующих капительного ремонта

Данные МИО

%

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента

22,7

22,5

22,2

21,0

20,3

19,6

18,8

18,1

6. Количество созданных рабочих мест

Данные МИИР

тыс.чел.

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента

-

-

10

10

10

10

10

10

      *достижение индикаторов определяется от объемов финансирования на соответствующие финансовые годы

      *на основе инвестиций в жилищное строительство

      Для достижения поставленной цели предусматривается решение следующих задач:

      1) реализация единой жилищной политики;

      2) рациональное обеспечение населения качественной питьевой водой и услугами водоотведения;

      3) модернизация и развитие жилищно-коммунального сектора;

      4) капитальный ремонт и реновация жилищного фонда;

      5) совершенствование архитектурной, градостроительной и строительной деятельности.

      Задача 1. Реализация единой жилищной политики

      Достижение данной задачи будет измеряться следующими показателями результатов:

Показатели результатов*

Источник информации

Ед. измерения

Ответственные
за достижение

2018 год (факт)

2019 год (оценка)

2020 год

2021 год

2022 год

2023 год

2024 год

2025 год

1. Объем социального жилья, в том числе:

данные МИО

ед. жилищ

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента, АО "НУХ "Байтерек"

14144

25938

41152

26991

23916

20079

20063

20235

арендное жилье без выкупа

ед. жилищ

3678

15050

16700

16700

13700

9700

9700

9700

1) для работающей молодежи городов республиканского значения

ед. жилищ

-

3000

3000

3000

-

-

-

-

2) для малообеспеченных семей

ед. жилищ

-

6048

10000

10000

10000

6000

6000

6000

3) для социально - уязвимых слоев населения

ед. жилищ

3678

6002

3700

3700

3700

3700

3700

3700

кредитное жилье

ед. жилищ

10466

10888

24452

10291

10216

10379

10363

10535

2. Объем субсидируемых кредитов частных застройщиков

данные АО "НУХ "Байтерек"

млрд. тенге

МИИР, БВУ, НПП,
АО "НУХ "Байтерек"

24,5

37

20

20

20

20

20

20

3.Количество займов ЖССБК

данные АО "НУХ "Байтерек"

ед. займов

АО "НУХ "Байтерек", ЖССБК

3057

8382

15916

27333

13125

13125

3125

3125

для малообеспеченных семей (2%)

-

5000

10000

10000

10000

10000

-

-

для выкупа кредитного жилья МИО (5%)

3057

3382

2916

3333

3125

3125

3125

3125

по пилотному проекту "Шаңырақ" (5%)




3000

14000





4. Объем гарантий на завершение строительства жилого дома

данные АО "НУХ "Байтерек"

млрд. тенге

АО "НУХ "Байтерек", НПП

65,8

71,4

65,8

65,8

65,8

65,8

65,8

65,8

5. Коэффициент доступности жилья**

ведомственные данные МИИР

лет

МИИР, МТСЗН

11,0

10,9

10,8

10,6

10,4

10,1

9,8

9,5

      *достижение показателей определяется от объемов финансирования на соответствующие финансовые годы

      ** отношение средней стоимости квартиры площадью 54 кв. метров к среднему годовому денежному доходу семьи из 3 человек за вычетом расходов на потребление (расчет на основании данных КС МНЭ) (значение по РК рассчитано как среднее арифметическое по регионам)

      Задача 2. Рациональное обеспечение населения качественной питьевой водой и услугами водоотведения

      Достижение данной задачи будет измеряться следующими показателями результатов:

Показатели результатов*

Источник информации

Ед. измерения

ответственные за достижение

2018 год
(факт)

2019
год
(оценка)

2020 год

2021 год

2022 год

2023 год

2024 год

2025 год

1.Обеспеченность населения централизованным водоснабже-нием

данные МИО

%

МИИР, МЭГПР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и









в городах

94,5

97,0

97,5

98,0

98,5

99,0

99,5

100

в селах

84,4

85,5

86,4

88,6

90,9

93,2

95,4

97,7

2. Охват населения локальными системами водоснабжения в селах

данные МИО"

%

МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, МИИР, МЭГПР, АО "КазЦентрЖКХ

-

-

1,3

1,5

1,7

1,9

2,1

2,3

3 Охват населения очисткой сточных вод в городах

данные МИО

%

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентрЖКХ"

68,7

70,5

74,9

77,5

79,7

100

100

100

      *достижение показателей определяется от объемов финансирования на соответствующие финансовые годы

      Задача 3. Модернизация и развитие жилищно-коммунального сектора

      Достижение данной задачи будет измеряться следующими показателями результатов:

Показатели результатов*

Источник информации

Ед.
измерения

Ответственные за достижение

2018 год
(факт)

2019
год
(оценка)

2020 год

2021 год

2022 год

2023 год

2024 год

2025 год

1. Износ сетей теплоснабжения

данные МИО

%

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан а, Алматы и Шымкента

61

60

59

57

55

53

52

50

2. Уровень приборизации секторов
тепло-, водоснабжения

данные МИО

%

МИИР,
МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентр ЖКХ"

60

66

75

84

96

96

97

100

      *достижение показателей определяется от объемов финансирования на соответствующие финансовые годы

      Задача 4. Капитальный ремонт и реновация жилищного фонда

      Достижение данной задачи будет измеряться следующим показателем результатов:

Показатели результатов*

Источник информации

Ед.
измерения

Ответственные за достижение

2018 год
(факт)

2019
год
(оценка)

2020 год

2021 год

2022 год

2023 год

2024 год

2025 год

1. Количество отремонтированных МЖД

данные МИО

ед. МЖД

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан а, Алматы и Шымкента

92

40

222

444

40

40

40

40

2. Охват оценкой технического состояния жилищного фонда

данные АО "КазЦентр-ЖКХ"

%

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан а, Алматы и Шымкента, АО "КазЦентр-ЖКХ"

-

-

28,8

65,7

100

-

-

-

      *достижение показателей определяется от объемов финансирования на соответствующие финансовые годы

      Задача 5. Совершенствование архитектурной, градостроительной и строительной деятельности

      Достижение данной задачи будет измеряться следующим показателем результатов:

Показатели результатов*

Источник информации

Ед.
измерения

Ответственные за достижение

2018 год
(факт)

2019
год
(оценка)

2020 год

2021 год

2022 год

2023 год

2024 год

2025 год

1 Уровень обеспечения нормативными техническими документами при применении современных технологий в строительстве

данные МИИР

%

МИИР,
АО "КазНИИСА"

105

110

117

124

130

136

141

146

2. Создание цифровой плановой основы
Государственного градостроительного кадастра крупных населенных пунктов РК

данные МИИР

тыс.га

МИИР,
РГП "Госградкадастр"

32,6

105,0

35,1

35,3

34,3

36,7

44,5

54,5

      *достижение показателей определяется от объемов финансирования на соответствующие финансовые годы

      5. Основные направления, пути достижения цели и задач Государственной программы, соответствующие меры

      Программа будет реализовываться в рамках следующих направлений:

      1) реализация единой жилищной политики;

      2) рациональное обеспечение населения качественной питьевой водой и услугами водоотведения;

      3) модернизация и развитие жилищно-коммунального сектора;

      4) капитальный ремонт и реновация жилищного фонда;

      5) совершенствование архитектурной, градостроительной и строительной деятельности.

      5.1 Реализация единой жилищной политики

      Реализация единой жилищной политики предусматривает следующее:

      1) критерии для участия в программе (лестница доступности жилья);

      2) меры по развитию социального жилья;

      3) меры по стимулированию строительства жилья.

      Единая жилищная политика будет направлена на создание сбалансированного рынка жилья, как со стороны предложения, так и со стороны спроса.

      Предложение жилья будет обеспечено за счет стимулирования роста объема жилищного строительства с учетом комплексного и устойчивого планирования населенных пунктов и системы региональных стандартов.

      Будет создан оператор реализации жилищной политики путем объединения действующих субъектов квазигосударственного сектора. Также проработан вопрос внесения изменений в действующее в законодательство в сфере долевого строительства и ипотечного кредитования, Налоговый кодекс Республики Казахстан.

      При этом будет усилен контроль, в том числе со стороны общественности, за ходом строительства и распределением социального жилья.

      Для определения прозрачности предоставления социальных мер поддержки в зависимости от критериев для участия в программе (лестницы доступности жилья) будет применяться сервис Единой республиканской электронной базы данных очередников.

      Реализация социального кредитного жилья осуществляется на базе ЖССБК через платформу "Баспана", которая позволяет участникам подавать заявки с личных кабинетов, отбор ведется автоматически по балльной системе.

      В реализацию принципа "люди к инфраструктуре" будут приняты меры по комплексному градостроительному планированию и опережающему развитию инженерной и социальной инфраструктуры для удовлетворения потребностей населения и бизнеса.

      В связи с этим, будут актуализированы генеральные планы населенных пунктов с учетом необходимости социальной и транспортной инфраструктуры.

      5.1.1 Критерии для участия в программе (лестница доступности жилья)

      Определяющим фактором для решения жилищных вопросов граждан являются их доходы, а также наличие достаточных объемов доступного жилья.

      Положения настоящей Программы предусматривают меры и градации участников по доходам при реализации социального жилья МИО и первичного жилья в рамках ипотечной программы "7-20-25", а также способы обеспечения необходимых объемов доступного жилья.

      МИО для обеспечения платежеспособного спроса граждан в рамках действующего законодательства предоставляет жилищные сертификаты для покрытия части первоначального взноса по ипотечному жилищному займу на приобретение жилья как социальная помощь или социальная поддержка в виде бюджетного кредита по ставке вознаграждения 0,01% годовых.

      В рамках настоящей Программы не допускается приобретение участником более 1 (одной) единицы жилья.

      Общественные отношения, связанные с деятельностью по долевому участию в жилищном строительстве жилых домов (жилых зданий) за счет привлечения денег физических и (или) юридических лиц, регулируются Законом Республики Казахстан "О долевом участии в жилищном строительстве".

      Для приобретения жилья на первичном или вторичном рынках с использованием заемных средств гражданам предлагаются различные инструменты ипотечного кредитования, системы жилищных строительных сбережений (ипотечные жилищные программы "7-20-25", "Баспана-хит", "Орда", "Свой дом", "Жас отбасы", "Әскери Баспана", "Бақытты отбасы", "Шаңырақ", "5-20-25").

      1. Реализация социального арендного жилья без права выкупа.

      Объем социального арендного жилья без права выкупа предоставляется соответственно средствам, предусмотренным в республиканском и местных бюджетах на соответствующий финансовый год:

      1) социально уязвимым слоям населения, определенным подпунктами 1) – 8), 10) и 11) статьи 68 Закона Республики Казахстан "О жилищных отношениях" от 16 апреля 1997 года, в порядке очередности, определенной в соответствии с действующим жилищным законодательством Республики Казахстан, не имеющим доход либо имеющим доход от трудовой и (или) предпринимательской деятельности (без учета пенсионных отчислений, индивидуального подоходного налога и иных обязательных отчислений) за последние 6 (шесть) месяцев на каждого члена семьи ниже величины прожиточного минимума, утвержденного законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год;

      2) социально уязвимым слоям населения, определенным подпунктом 9) статьи 68 Закона Республики Казахстан "О жилищных отношениях", в порядке очередности, определенной в соответствии с действующим жилищным законодательством Республики Казахстан, не имеющим доход либо доход от трудовой и (или) предпринимательской деятельности (без учета пенсионных отчислений, индивидуального подоходного налога и иных обязательных отчислений) за последние 6 (шесть) месяцев на каждого члена семьи ниже величины прожиточного минимума, утвержденного законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год.

      МИО для обеспечения жильем данной категории в порядке, предусмотренном законодательством о государственных закупках, приобретает на первичном и вторичном рынках жилье площадью 60 кв. метров и более, соответствующее установленным санитарно-эпидемиологическим и техническим требованиям. Допускается с согласия многодетных семей приобретать жилье менее 60 кв. метра.

      Размер выделяемых средств из республиканского бюджета за единицу приобретаемого жилья не превышает 8,4 млн. тенге. При превышении стоимости жилья, установленного предела, затраты покрываются за счет средств местного бюджета;

      3) работающей молодежи в порядке, определенном правилами предоставления арендного жилища без права выкупа работающей молодежи, утверждаемыми уполномоченным органом в сфере государственной молодежной политики.

      Основные требования к работающей молодежи для получения арендного жилья без права выкупа:

      граждане Республики Казахстан, не достигшие возраста двадцати девяти лет, освоившие образовательные учебные программы общеобразовательных школ, организаций технического и профессионального, послесреднего, высшего и послевузовского образования и осуществляющие трудовую деятельность;

      подтверждение постоянной регистрации по месту жительства в городах Нур-Султане, Алматы и Шымкенте не менее 2 (двух) последних лет (для претендующих на приобретение жилья в данных городах);

      подтверждение отсутствия у заявителя, супруга (супруги), несовершеннолетних детей жилья на праве собственности, арендного с правом выкупа в течение 2 (двух) лет, предшествующих подаче заявления, за исключением жилых домов в аварийном состоянии, грозящем обвалом (обрушением).

      подтверждение платежеспособности в размере, определяемом правилами;

      иные требования определяются правилами.

      МИО для обеспечения жильем данной категории в порядке, предусмотренном законодательством о государственных закупках, приобретает жилье на первичном и вторичном рынках, соответствующее установленным санитарно-эпидемиологическим и техническим требованиям.

      Размер выделяемых средств из республиканского бюджета за единицу жилья не превышает 7,2 млн. тенге. При превышении стоимости жилья, установленного предела, затраты покрываются за счет средств местного бюджета.

      МИО ежемесячно обеспечивает предоставление в уполномоченный орган по делам архитектуры, градостроительства и строительства (далее – уполномоченный орган) сведений о количестве предоставленного арендного жилья без права выкупа в разрезе предусмотренных участников.

      2. Кредитование ЖССБК малообеспеченных семей из очередников МИО

      Для кредитования малообеспеченных семей ЖССБК выделяются бюджетные кредиты сроком на 25 лет по ставке вознаграждения 0,01% годовых.

      ЖССБК предоставляет предварительные и промежуточные жилищные займы по ставке вознаграждения не более 2% годовых сроком до 20 лет при наличии первоначального взноса на счете в ЖССБК:

      по предварительным жилищным займам в размере – не менее 10% от суммы займа;

      по промежуточным жилищным займам – в размере, определенном Законом Республики Казахстан от 7 декабря 2000 года "О жилищных строительных сбережениях в Республике Казахстан".

      Часть размера первоначального взноса может покрываться жилищным сертификатом, выдаваемым МИО.

      Условия кредитования:

      целевое назначение займа – приобретение жилья на первичном (в том числе кредитного жилья МИО) и вторичном рынках;

      максимальная сумма займа при приобретении жилья в городах Нур-Султан, Алматы и их пригородных зонах, Шымкенте, Актау, Атырау – не более 15 млн. тенге, в иных регионах – не более 10 млн. тенге;

      залоговое обеспечение – приобретаемое жилье либо иное имущество, соответствующее требованиям ЖССБК.

      Участниками Программы могут быть граждане, состоящие на учете нуждающихся в жилище в соответствии с Законом Республики Казахстан "О жилищных отношениях", по категориям:

      многодетные матери, награжденные подвесками "Алтын алқа", "Күміс алқа" или получившие ранее звание "Мать-героиня", а также награжденные орденами "Материнская слава" I и II степени, многодетные семьи;

      неполные семьи;

      семьи, имеющие или воспитывающие детей-инвалидов;

      Основные требования к участию:

      1) гражданство Республики Казахстан;

      2) наличие дохода от трудовой и (или) предпринимательской деятельности (без учета пенсионных отчислений, индивидуального подоходного налога и иных обязательных отчислений) за последние 6 (шесть) месяцев, не превышающего на каждого члена семьи 3,1-кратной величины прожиточного минимума, утвержденного законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год;

      3) истечение 3-х летнего срока с момента расторжения брака (для неполных семей);

      4) подтверждение платежеспособности;

      5) подтверждение МИО постановки на учет, нуждающегося в жилище и статуса, нуждающегося в жилище по предусмотренным категориям участников в соответствии с Законом Республики Казахстан "О жилищных отношениях".

      Кредитное жилье МИО в рамках данного направления реализуется через ЖССБК без применения балльной системы.

      Уполномоченный орган доводит до ЖССБК распределение лимитов кредитования по регионам пропорционально количеству очередников предусмотренных категорий.

      ЖССБК публикует объявление о приеме заявлений на оценку платежеспособности от предусмотренных категорий очередников, информирует списки соответственно очередности. Подтверждение постановки очередника на учет нуждающихся в жилье и наличие соответствующего статуса ЖССБК определяются посредством интеграции с Единой национальной информационной системой учета очередников.

      Перечень необходимых документов определяется внутренними документами ЖССБК. ЖССБК не взымает комиссии за оформление займов к участникам данного направления.

      3. Реализация социального кредитного жилья МИО

      Условия реализации кредитного жилья, порядок взаимодействия между МИО и ЖССБК, а также объем реализации кредитного жилья через ЖССБК участникам Программы определяются соглашением между МИО и ЖССБК, и внутренними документами ЖССБК.

      Для обеспечения выкупа социального кредитного жилья, в том числе реализуемых в рамках пункта 4 настоящего подраздела, и оборачиваемости средств ЖССБК выделяются бюджетные кредиты сроком на 20 лет по ставке вознаграждения 0,15% годовых.

      ЖССБК предоставляет предварительные жилищные и промежуточные жилищные займы по ставке не более 5% годовых со сроком кредитования до 25 (двадцати пяти) лет при наличии первоначального взноса на счете в ЖССБК:

      по предварительным жилищным займам в размере не менее 20% (двадцати) от суммы займа;

      по промежуточным жилищным займам в размере, определенном Законом Республики Казахстан от 7 декабря 2000 года "О жилищных строительных сбережениях в Республике Казахстан".

      Основные требования к участникам:

      1) гражданство Республики Казахстан;

      2) наличие дохода от трудовой и (или) предпринимательской деятельности (без учета пенсионных отчислений, индивидуального подоходного налога и иных обязательных отчислений) за последние 6 (шесть) месяцев на каждого члена семьи до 3,7-кратной величины прожиточного минимума включительно, утвержденного законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год.

      В случае неподтверждения доходов допускается участие при наличии суммы собственных средств (в том числе жилищных строительных сбережений) для выкупа кредитного жилья, реализуемого акиматами, по полной стоимости (без оформления займа);

      3) подтверждение МИО постановки на учет, нуждающегося в жилище и статуса, нуждающегося в жилище в соответствии с Законом Республики Казахстан "О жилищных отношениях";

      4) подтверждение платежеспособности.

      Подтверждение постановки очередника МИО на учет нуждающихся в жилье и наличие соответствующего статуса ЖССБК определяются посредством интеграции с Единой национальной информационной системой учета очередников.

      МИО предоставляет ЖССБК информацию о реализуемом объекте в срок не менее чем за 3 (три) месяца до планируемой даты ввода объекта в эксплуатацию.

      Порядок и условия реализации и распределения кредитного жилья МИО через ЖССБК очередникам с применением балльной системы и без балльной системы определяются в соответствии с настоящей Программой, соглашением между МИО и ЖССБК и внутренними документами ЖССБК.

      По окончании процедур отбора ЖССБК предоставляет в МИО окончательные списки участников с указанием идентификационных сведений и адреса предоставляемого жилья для последующего оформления договоров купли-продажи, и информацию по нереализованному жилью.

      В случае отсутствия потенциальных покупателей среди очередников МИО ЖССБК предлагает нереализованные квартиры вкладчикам ЖССБК, не являющимся очередниками, с применением балльной системы согласно внутренним документам ЖССБК. Вкладчики ЖССБК, не являющиеся очередниками МИО, подтверждают соответствие следующим требованиям:

      1) гражданство Республики Казахстан;

      2) наличие дохода от трудовой и (или) предпринимательской деятельности (без учета пенсионных отчислений, индивидуального подоходного налога и иных обязательных отчислений) за последние 6 (шесть) месяцев на каждого члена семьи до 3,7-кратной величины прожиточного минимума включительно, утвержденного законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год.

      В случае не подтверждения доходов допускается участие при наличии суммы собственных средств (в том числе жилищных строительных сбережений) для выкупа кредитного жилья, реализуемого акиматами, по полной стоимости (без оформления займа);

      3) наличие постоянной регистрации по месту жительства в городах Нур-Султане и Алматы, не менее 2 (двух) последних лет на дату подачи заявления для заявителей, претендующих на приобретение жилья в данных городах;

      4) отсутствие за последние 5 (пять) лет по территории Республики Казахстан у заявителя и постоянно совместно проживающих с ним членов его семьи (супруг (а), несовершеннолетних детей), а также других членов семьи, включенных в состав семьи и указанных в заявлении, арендного жилья с правом выкупа или жилья на праве собственности (общей совместной собственности, доли в долевой собственности, составляющей общую совместную (долевую) собственность других членов семьи, указанных в настоящем пункте, как единицу жилья), за исключением:

      наличия жилья полезной площадью менее 15 (пятнадцати) квадратных метров на каждого члена семьи;

      жилых домов саманного и каркасно-камышитового типа в аварийном состоянии, грозящем обвалом (обрушением).

      При отсутствии спроса после проведенных этапов отбора ЖССБК реализует жилье без применения балльной системы согласно внутренним документам либо МИО распоряжается данным жильем по своему усмотрению с обеспечением погашения обязательств по привлеченным займам за счет средств местного бюджета.

      Допускается ЖССБК в целях кредитования участников, приобретающих кредитное жилье МИО, в том числе построенных в рамках пилотных проектов и предыдущих программ, использовать получаемые бюджетные кредиты в рамках настоящей Программы, а также имеющиеся бюджетные кредиты и поступающие кредитные платежи.

      Допускается предоставление МИО бюджетных кредитов на кредитование вкладчиков ЖССБК за счет средств местного бюджета.

      Реализация кредитного жилья, строящегося или построенного до введения в действие настоящей Программы, осуществляется на основании заключенных соглашений и ранее действовавших программ.

      Участник Программы имеет право предложить МИО приобрести кредитное жилье, по которому оформлен займ, в случае невозможности исполнять обязательства в срок более 60 (шестидесяти) календарных дней.

      При этом, МИО осуществляет выкуп данного кредитного жилья по рыночной стоимости, но не менее суммы задолженности участника Программы перед ЖССБК и может распорядиться им по своему усмотрению, в том числе передать в аренду без права выкупа участникам, определенным подпунктами 1),2) пункта 1 настоящего подраздела.

      3-1. Кредитование участников пилотного проекта "Шаңырақ"

      Для кредитования участников пилотного проекта "Шаңырак" АО "НУХ "Байтерек" выделяет ЖССБК 210 млрд. тенге в рамках облигационного займа, полученного от дочерней организации НБ РК.

      Период реализации пилотного проекта "Шаңырак": 2020 - 2022 годы.

      Участниками пилотного проекта "Шаңырак" могут быть граждане, состоящие на учете нуждающихся в жилище в соответствии с Законом Республики Казахстан "О жилищных отношениях" (далее - очередники МИО).

      Основные требования к участию:

      1) гражданство Республики Казахстан;

      2) наличие дохода от трудовой и (или) предпринимательской деятельности (без учета пенсионных отчислений, индивидуального подоходного налога и иных обязательных отчислений) за последние 6 (шесть) месяцев на каждого члена семьи до 3,7-кратной величины прожиточного минимума включительно, утвержденного законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год.

      В случае неподтверждения доходов допускается участие при наличии суммы собственных средств (в том числе жилищных строительных сбережений) для выкупа кредитного жилья, реализуемого акиматами, по полной стоимости (без оформления займа);

      3) подтверждение платежеспособности;

      4) подтверждение постановки на учет, нуждающегося в жилище и статуса, нуждающегося в жилище в соответствии с Законом Республики Казахстан "О жилищных отношениях".

      Подтверждение постановки очередника на учет нуждающихся в жилье и наличие соответствующего статуса ЖССБК определяются посредством интеграции с Единой национальной информационной системой учета очередников.

      ЖССБК публикует объявление о приеме заявлений на оценку платежеспособности и формирует списки очередников по дате постановки на учет нуждающихся в жилье.

      Допускается кредитование участников Программы, приобретающих кредитное жилье МИО в рамках ранее сформированных пулов по балльной системе на условиях кредитования, предусмотренных пунктом 3 настоящего подраздела.

      Порядок и условия реализации и распределения жилья определяются в соответствии с настоящей Программой и внутренними документами ЖССБК.

      Перечень необходимых документов определяется внутренними документами ЖССБК.

      Условия кредитования:

      1) цель займа - приобретение жилья на первичном рынке (жилье частных застройщиков, в том числе в объектах жилищного строительства уполномоченной организации по завершению проблемных объектов жилищного строительства, а также обеспеченных гарантией дочерней организации АО "НУХ "Байтерек", кредитное жилье МИО);

      2) ставка вознаграждения – до 5 % (пять процентов) годовых;

      3) срок кредитования - до 20 (двадцати) лет;

      4) наличие первоначального взноса на счете в ЖССБК:

      по предварительным жилищным займам в размере не менее 10% (десяти процентов) от суммы займа;

      по промежуточным жилищным займам в размере, определенном Законом Республики Казахстан от 7 декабря 2000 года "О жилищных строительных сбережениях в Республике Казахстан";

      5) залоговое обеспечение - приобретаемое жилье. При недостаточности обеспечения, допускается предоставление в залог иного имущества, соответствующего требованиям ЖССБК;

      6) максимальная сумма займа при приобретении жилья у частных застройщиков в городах Нур-Султане, Алматы и их пригородных зонах - не более 18 млн. тенге; в городах Атырау, Актау, Актобе, Шымкенте, Туркестане и Карагандинской области - не более 15 млн. тенге; в иных регионах - не более 12 млн. тенге;

      7) максимальная сумма займа по кредитному жилью МИО определяется предельным размером стоимости за 1 кв.м., предусмотренным подразделом 5.1.2. настоящей Программы.

      МИО в рамках мер, определенных подразделом 5.1.3 настоящей Программы, вправе согласовать с частными застройщиками на основании соглашений о сотрудничестве реализацию определенного объема первичного жилья очередникам МИО.

      Для гарантирования выкупа жилья частных застройщиков в рамках пилотного проекта "Шаңырақ" ЖССБК вправе заключать с застройщиками соглашения о сотрудничестве (оффтейк-контракты).

      При этом, до заключения соглашения о сотрудничестве ЖССБК осуществляет отбор претендентов посредством механизма предварительного бронирования согласно внутренним документам ЖССБК. По итогам отбора ЖССБК заключает с претендентами, подавшими заявления на участие, договоры предварительного бронирования жилья.

      Для предоставления предварительных и промежуточных жилищных займов при выкупе законтрактованного жилья ЖССБК выделяются средства в рамках облигационного займа, полученного от дочерней организации НБ РК, или республиканского бюджета.

      4. Реализация социального кредитного жилья МИО в рамках пилотных проектов.

      Индивидуальные жилые дома в рамках пилотного проекта реализуются очередникам, состоящим в МИО на получение земельного участка для ИЖС.

      Требования к претендентам:

      1) подтверждение постановки очередника на учет в МИО на получение земельного участка для ИЖС;

      2) подтверждение возможности выкупа жилья за счет ипотечных займов ЖССБК, БВУ или собственных средств;

      3) отсутствие по территории Республики Казахстан у заявителя и постоянно совместно проживающих с ним членов его семьи (супруг (а), несовершеннолетних детей), а также других членов семьи, включенных в состав семьи и указанных в заявлении, арендного жилья с выкупом или жилья на праве собственности (общей совместной собственности, доли в долевой собственности, составляющей общую совместную (долевую) собственность других членов семьи, указанных в настоящем пункте, как единицу жилья), за исключением:

      наличия жилья в общежитиях полезной площадью менее 15 (пятнадцати) квадратных метров на каждого члена семьи;

      жилых домов саманного и каркасно-камышитового типа в аварийном состоянии, грозящем обвалом (обрушением).

      Механизм взаимодействия при реализации пилотного проекта:

      МИО публикует объявление о реализации жилых домов в рамках пилотного проекта и осуществляет прием заявлений от очередников с подтверждением ими способа приобретения жилья (за счет ипотечных займов ЖССБК, БВУ или собственных средств).

      При реализации пилотного проекта через ЖССБК условия реализации и порядок взаимодействия между МИО и ЖССБК определяются соглашением между МИО и ЖССБК, и внутренними документами ЖССБК.

      Претендентам, соответствующим установленным требованиям, направляется уведомление для прохождения оценки платежеспособности в ЖССБК и иные БВУ для получения займа.

      При неподтверждении претендентом платежеспособности МИО производит отбор из последующих заявителей, включенных в предварительный список.

      МИО формирует списки участников, соответствующих требованиям настоящего пункта, соразмерно количеству реализуемых домов и в порядке учета очередности на получение земельных участков.

      Отобранным участникам Программы МИО обеспечивает предоставление права долгосрочного временного возмездного землепользования на земельный участок.

      Для оформления участником Программы займа для выкупа дома, соответствующего внутренним требованиям ЖССБК и БВУ, МИО (застройщик) обеспечивают передачу зарегистрированных за участником Программы в регистрирующем органе правоустанавливающих и идентификационных документов на земельный участок, договор купли-продажи или акт ввода в эксплуатацию дома.

      Передача земельного участка в собственность очередника допускается при полной оплате им стоимости строительства.

      5. Ипотечное жилищное кредитование для приобретения первичного жилья

      Дополнительной мерой обеспечения возможности приобретения собственного жилья работающими гражданами является ипотечная программа "7-20-25".

      Условия выдачи БВУ ипотечных займов по ипотечной программе "7-20-25" и требования к БВУ регламентируются положениями соответствующего постановления Правления Национального Банка Республики Казахстан.

      Участниками ипотечной программы "7-20-25" являются граждане, соответствующие следующим критериям:

      1) наличие дохода свыше 3,1 величины прожиточного минимума от трудовой и (или) предпринимательской деятельности, подтвержденного одним из следующих документов по усмотрению банка:

      выпиской единого накопительного пенсионного фонда с индивидуального пенсионного счета за последние шесть месяцев;

      справкой о доходах с места работы за последние шесть месяцев;

      налоговой декларацией по индивидуальному подоходному налогу заемщика-физического лица за последний налоговый период;

      иными документами, отражающими наличие возможности исполнения обязательств заемщика по договору ипотечного жилищного займа в соответствии с внутренними документами БВУ;

      2) отсутствие непогашенной задолженности по ипотечным жилищным займам по ипотечной программе "7-20-25" и иным ипотечным жилищным займам, подтвержденное кредитным отчетом кредитного бюро;

      3) отсутствие на территории Республики Казахстан жилья на праве собственности, подтвержденное сведениями правового кадастра за исключением:

      наличия комнат в общежитиях полезной площадью менее 15 квадратных метров на каждого члена семьи;

      жилища, которое признано аварийным в порядке, установленном Государственными нормативами в области архитектуры, градостроительства и строительства Республики Казахстан.

      До выдачи ипотечного жилищного займа БВУ в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан и внутренними документами банка осуществляет оценку кредитоспособности заемщика и созаемщика (при наличии).

      Решение о выдаче ипотечного жилищного займа принимается БВУ в соответствии с его внутренними документами.

      Иные вопросы реализации ипотечной программы "7-20-25" регулируются положениями соответствующего постановления Правления Национального Банка Республики Казахстан.

      5.1.2 Меры по развитию социального жилья

      МИО формируют проекты к финансированию с учетом предельной стоимости строительства (приобретения) и реализации 1 квадратного метра жилья в чистовой отделке (без стоимости инженерных сетей):

      1) по проектам арендного жилья без права выкупа, финансируемых из средств республиканского бюджета:

      до 180 тыс. тенге − в городах Нур-Султане, Алматы и их пригородных зонах, Шымкенте, Актобе, Атырау, Актау, Туркестане и Карагандинской области;

      до 140 тыс. тенге − в остальных регионах;

      2) по проектам кредитного жилья, финансируемым за счет выпуска облигаций:

      до 240 тыс. тенге − в городе Алматы;

      до 220 тыс. тенге − в городе Нур-Султане и его пригородной зоне;

      до 200 тыс. тенге − в городе Шымкенте и пригородной зоне города Алматы;

      до 180 тыс. тенге − в городах Актобе, Атырау, Актау, Туркестан, Карагандинской и Костанайской областях;

      до 160 тыс. тенге − в остальных регионах;

      до 120 тыс. тенге − в рамках пилотных проектов строительства индивидуальных домов.

      Затраты, превышающие предусмотренный предел стоимости строительства и (или) приобретения 1 квадратного метра жилья, при реализации проектов, покрываются за счет средств местного бюджета.

      Окончательная стоимость строительства определяется на основе положительного заключения комплексной вневедомственной экспертизы по ПСД.

      В целях развития социальной инфраструктуры допускается строительство жилых домов с размещением на первых этажах объектов социального назначения (детских садов, детских мини-центров, поликлиник и других) по проектам, соответствующим установленным государственным нормативам в сфере архитектуры, градостроительства и строительства.

      Привлечение подрядчиков МИО производится через проведение государственных закупок в соответствии с условиями и требованиями, установленными законодательством Республики Казахстан.

      В качестве наиболее продуктивных инструментов рассматриваются обязательное использование продукции домостроительных комбинатов, обеспечивающих экономическую эффективность.

      С 2022 года МИО формируют не менее 50 % проектов к финансированию за счет средств республиканского бюджета с обязательным применением типовых проектов и продукции домостроительных комбинатов.

      В целях эффективного мониторинга реализации проектов жилищного строительства МИО обеспечивают оснащение оборудованием видеонаблюдения на объектах и еженедельный ввод данных в информационную систему дочерней организации АО "НУХ "Байтерек" (сведения об освоении средств, ходе строительства и реализации жилья).

      Допускается МИО привлекать облигационные займы на рыночных условиях среди участников внутреннего рынка для дальнейшего финансирования строительства социального жилья по согласованию с уполномоченным органом, центральным уполномоченным органом по государственному планированию, центральным уполномоченным органом по исполнению бюджета.

      1. Развитие социального арендного жилья без выкупа

      МИО ежегодно выделяются целевые трансферты из республиканского бюджета на строительство, реконструкцию и (или) приобретение социального арендного жилья без права выкупа. Дополнительно, на эти цели МИО предусматривают средства в местных бюджетах, в том числе по механизмам ГЧП.

      Реконструкция осуществляется в пределах средств, определяемых ПСД, на основании положительного заключения вневедомственной комплексной экспертизы за счет средств местного бюджета. В случае реконструкции жилья стоимость 1 квадратного метра должна быть не выше 60% стоимости строительства нового жилого дома в рамках настоящей программы.

      Социальное арендное жилье без выкупа в многоэтажных жилых домах и одноквартирные и (или) блокированные малоэтажные жилые дома должны соответствовать 3-4 классу комфортности, согласно требованиям государственных нормативов в области архитектуры, градостроительства и строительства.

      2. Развитие социального кредитного жилья

      МИО по согласованию с уполномоченным органом ежегодно осуществляют планирование выпуска объема облигационных займов на строительство социального кредитного жилья в рамках лимитов долга бюджетов МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента.

      АО "ФНБ "Самрук-Қазына" и дочерняя организация АО "НУХ "Байтерек" направляют возвратные средства от реализации жилья и незаконтрактованные остатки средств, выделенных из Национального фонда, на дальнейшее финансирование строительства социального кредитного жилья МИО через приобретение облигационных займов МИО, а также в рамках подпункта 2.3. пункта 2 подраздела 5.1.3. настоящей программы.

      МИО выпускают облигационные займы, для финансирования строительства кредитного жилья со сроком погашения до 2 (двух) лет на условиях, определенных протоколом Совета по управлению Национальным фондом Республики Казахстан.

      МИО по согласованию с уполномоченным органом могут:

      получать облигационные займы в случае частичного досрочного или полного погашения ранее выпущенных облигационных займов;

      повторно использовать полученные от реализации жилья средства в рамках одного облигационного займа.

      Полученные средства для финансирования строительства социального кредитного жилья МИО используют только в соответствии с целевым назначением.

      Общая площадь социального кредитного жилья не должна превышать 80 кв. метров с допустимым отклонением не более 5%. Допускается строительство жилья с площадями, превышающими допустимое отклонение, при возмещении затрат на их строительство за счет средств местного бюджета. При этом стоимость реализации социального кредитного жилья участникам Программы определяется, исходя из общей фактической площади.

      При отборе заявленных к рассмотрению проектов приоритет отдается проектам индустриального домостроения.

      В целях сохранения ценового параметра строительства 1 квадратного метра жилья по Программе и увеличения объемов строительства кредитного жилья МИО могут на принципах партнерства с частными застройщиками строить объекты со встроенными коммерческими площадями. При этом частный застройщик обеспечивает финансирование строительства коммерческих площадей, возмещение затрат на проектирование и ввод в эксплуатацию.

      Погашение МИО облигационных займов в установленные сроки осуществляется за счет средств, полученных от реализации жилья, и (или) за счет средств местного бюджета.

      МИО областных центров, городов Нур-Султана, Алматы, Шымкента могут определить передачу части квартир в объектах социального кредитного жилья в аренду без права выкупа. При этом стоимость предоставляемого арендного жилья без права выкупа покрывается за счет эквивалентного увеличения стоимости реализации по остальной части социального кредитного жилья.

      2-1. Реализация социального кредитного жилья по пилотному проекту "Шаңырак"

      АО "НУХ "Байтерек" выделяет средства дочерней организации в рамках облигационного займа, полученного от дочерней организации Национального Банка Республики Казахстан, для выкупа облигаций МИО с целью финансирования строительства кредитного жилья по пилотному проекту "Шаңырак".

      В рамках предоставленных средств дочерняя организация АО "НУХ "Байтерек" предоставляет облигационные займы МИО согласно внутренним документам на следующих условиях:

      цель займа – строительство социального кредитного жилья;

      ставка вознаграждения – 4,25 % (четыре целых двадцать пять сотых процентов) годовых;

      срок займа – до 22 (двадцати двух) месяцев;

      выплата вознаграждения по займу – 1 (один) раз в полугодие;

      выплата основного долга – в конце срока займа, с правом досрочного погашения по инициативе заемщика.

      МИО рассматривает возможность реализации проектов кредитного жилья через механизм государственно-частного партнерства в соответствии с порядком планирования и реализации проектов государственно-частного партнерства, включающие вопросы планирования проектов государственно-частного партнерства, проведения конкурса и прямых переговоров по определению частного партнера, проведения мониторинга договоров государственно-частного партнерства, проведения мониторинга и оценки реализации проектов государственно-частного партнерства, утвержденных уполномоченным органом в области бюджетного планирования.

      Основными условиями подтверждения доли участия частных застройщиков в реализации проекта через механизм государственно-частного партнерства является следующее:

      наличие земельного участка на праве собственности, свободного от обременения, или долгосрочной аренды;

      наличие проектно-сметной документации с положительным заключением комплексной вневедомственной экспертизы;

      согласие частного застройщика на предоставление обеспечения в виде залога земельного участка и проектно-сметной документации;

      наличие заключения технического обследования о выполненном объеме строительно-монтажных работ по незавершенному строительством многоквартирному жилому дому до момента подачи заявки по реализации проекта с участием МИО;

      подтверждение наличия денежных средств на строительство паркингов, встроенных и встроенно-пристроенных помещений общественного назначения в многоквартирных жилых домах.

      Затраты, превышающие предусмотренные Программой предельные ограничения стоимости строительства 1 квадратного метра жилья, покрываются за счет средств местного бюджета.

      При этом, стоимость реализации жилья участникам Программы определяется по общей фактической площади жилища.

      3. Развитие ИЖС

      Для стимулирования развития ИЖС МИО предусматривают:

      1) распространение типовых проектов строительства индивидуальных, в том числе малоэтажных жилых домов (данные проекты предоставляются гражданам бесплатно);

      2) отведение площадок под ИЖС массивами в соответствии с утвержденными генеральными планами и проектами детальной планировки;

      3) обеспечение площадок ИКИ до начала строительства жилых домов;

      4) предоставление земельных участков в установленном законодательством порядке.

      На строительство ИКИ для развития ИЖС из республиканского бюджета ежегодно выделяются средства для обеспечения земельных участков сетями водо-, электро- и газоснабжения. Подведение иных инженерных коммуникаций, включающих в себя системы теплоснабжения, сети телефонизации, водоотведения и канализации, инженерные сооружения, внутриквартальные дороги и проезды, осуществляется за счет средств местного бюджета. Ежегодно инженерными сетями будут обеспечиваться порядка 40 тыс. земельных участков, выделяемых под ИЖС.

      Малоэтажные строения должны быть единого архитектурного стиля.

      Для этого МИО организовывают пилотные проекты строительства жилых домов и (или) блокированных малоэтажных жилых домов для очередников на получение земельного участка под ИЖС.

      МИО определяют реализацию проектов в зависимости от экономического потенциала территориальной единицы с учетом положений Системы региональных стандартов (пригородные зоны, поселки городского типа, малые и моногорода с высоким потенциалом развития).

      В целях увеличения доли казахстанского содержания в строительной отрасли до 90% и обеспечения роста производства строительных материалов в обрабатывающей промышленности для реализации проектов применяются технологии ДСК с использованием местных строительных материалов, что позволит обеспечить стоимость строительства и реализации 1 квадратного метра жилого дома не выше 120 тыс. тенге (без учета стоимости ИКИ).

      Допускается осуществлять финансирование проектов МИО в рамках пункта 2 настоящего подраздела или с привлечением средств застройщика.

      5.1.3 Меры по стимулированию строительства жилья

      1. Подведение ИКИ к районам массовой жилищной застройки

      Отведенные под застройку массивы до начала строительства жилых домов должны быть обеспечены инженерными коммуникациями, включающими системы электро-, теплоснабжения (за исключением источников теплоснабжения (котельных) мощностью свыше 100 Гкал/ч), инженерные сети водо-, газоснабжения, телефонизации, водоотведения и канализации, инженерные сооружения, внутриквартальные дороги и проезды.

      Развитие и (или) обустройство ИКИ в районах жилищной застройки осуществляется за счет средств республиканского и местных бюджетов.

      Формирование и финансирование проектов за счет средств республиканского бюджета осуществляется через уполномоченный орган.

      МИО может финансировать подведение ИКИ к многоквартирным жилым домам частного застройщика, кроме работ по благоустройству.

      При этом, частный застройщик предлагает не менее 50% от общей площади жилья по фиксированной цене реализации за 1 квадратный метр:

      до 260 тыс. тенге включительно − в городах Нур-Султан, Алматы и их пригородных зонах, Шымкенте, Атырау, Актау;

      до 220 тыс. тенге − в других регионах.

      Частный застройщик реализует жилье путем прямой продажи, займов ЖССБК, БВУ, ипотечной программы "7-20-25" и программ дочерних организаций АО "НУХ "Байтерек".

      2. Механизмы поддержки, оказываемые через субъекты квазигосударственного сектора.

      2.1. Реализация проектов жилищного строительства

      В целях повышения доступности жилья дочерняя организация АО "НУХ "Байтерек" в соответствии с внутренними документами осуществляет:

      1) механизм гарантирования согласно законодательству о долевом участии в жилищном строительстве;

      2) строительство и/или приобретение жилья в целях последующего предоставления в аренду с правом выкупа по соответствующим меморандумам (соглашениям), заключаемым с государственными и негосударственными юридическими лицами.

      Источниками финансирования могут быть поступающие арендные платежи, неиспользованная часть бюджетных средств, привлекаемые средства на внутреннем и международных рынках капитала на рыночных условиях, в том числе под гарантии субъектов квазигосударственного сектора. Допускается микширование арендных платежей с привлеченными средствами.

      Дополнительно поступающие арендные платежи могут быть использованы для выкупа прав требований по ипотечным займам БВУ, погашения принятых обязательств и (или) возврата (замещения) собственных средств дочерней организации АО "НУХ "Байтерек", ранее направленных на реализацию проектов жилищного строительства жилья и (или) приобретения жилья в целях последующего предоставления в аренду с правом выкупом в рамках Программы.

      Ценовые параметры по проектам строительства (приобретения) не должны превышать стоимости за 1 квадратный метр:

      до 260 тысяч тенге включительно − в городах Нур-Султане, Алматы и их пригородных зонах, Шымкенте, Атырау, Актау;

      до 220 тысяч тенге − в других регионах.

      По проектам жилищного строительства, обеспеченным гарантией дочерней организации АО "НУХ "Байтерек", ЖССБК и БВУ могут кредитовать заемщиков для приобретения жилья под залог прав требований по договорам о долевом участии в жилищном строительстве в порядке и на условиях, определенных внутренними документами ЖССБК и БВУ, а также в рамках соглашений, заключенных между дочерней организацией АО "НУХ "Байтерек" и БВУ.

      В целях обеспечения механизма гарантирования долевых вкладов допускается капитализация уставного капитала дочерней организации АО "НУХ "Байтерек" за счет средств республиканского бюджета в размере 20 млрд. тенге.

      Допускается дочерним организациям АО "НУХ "Байтерек" реализовать жилье, в случае приобретения МИО арендного жилья без выкупа в соответствии с порядком, предусмотренным подразделом 5.1.1 Программы.

      Реализация проектов жилищного строительства может также осуществляться через размещение дочерней организацией АО "НУХ "Байтерек" обусловленных депозитов в БВУ.

      Условия и механизмы размещения обусловленного депозита в БВУ, требования к БВУ и застройщикам, порядок отбора и рассмотрение проектов жилищного строительства и реализации жилья определяются внутренними документами дочерней организацией АО "НУХ "Байтерек". Ценовые параметры строительства и реализации жилья за 1 квадратный метр определяются исходя из рентабельности и возвратности средств.

      В целях мониторинга доступности жилья, создания комфортных условий проживания населения и определения эффективности мер дочерняя организация АО "НУХ "Байтерек" проводит аналитические исследования с загрузкой их результатов в информационную систему.

      Для снижения себестоимости строительства жилья будет рассмотрена возможность создания онлайн-платформы на базе информационной системы дочерней организации АО "НУХ "Байтерек", в которой участники строительной отрасли смогут размещать информацию о товарах, работах, услугах.

      2.2. Субсидирование

      В целях стимулирования предложения со стороны частных застройщиков с 2017 года внедрен инструмент субсидирования ставки вознаграждения по кредитам, выдаваемым БВУ частным застройщикам.

      Субсидирование осуществляется только по кредитам, выданным БВУ по ставке вознаграждения, не превышающей уровень базовой ставки Национального Банка Республики Казахстан более чем на 5%, действующей на момент принятия решения о субсидировании.

      Ежегодно в рамках государственной программы из республиканского бюджета выделяются субсидии для возмещения 7% годовых от ставки вознаграждения по кредитам застройщиков.

      Частный застройщик предлагает не менее 50% жилья по фиксированной цене реализации за 1 квадратный метр:

      до 260 тыс. тенге включительно − в городах Нур-Султане, Алматы и их пригородных зонах, Шымкенте, Атырау, Актау;

      до 220 тыс. тенге − в других регионах.

      Частный застройщик реализует жилье путем прямой продажи, займов ЖССБК, БВУ, ипотечной программы "7-20-25" и программ дочерних организаций АО "НУХ "Байтерек".

      Порядок субсидирования ставки вознаграждения по выдаваемым кредитам банками второго уровня субъектам частного предпринимательства для целей жилищного строительства утверждается уполномоченным органом.

      Дочерняя организация АО "НУХ "Байтерек" обеспечивает за счет средств республиканского бюджета выплату субсидий по заключенным ипотечным займам в 2017-2018 годах в рамках Программы жилищного строительства "Нұрлы жер".

      Услуги дочерней организации АО "НУХ "Байтерек" по субсидированию оплачиваются за счет средств республиканского бюджета.

      2.3. Кредитование

      Для завершения проблемных объектов жилищного строительства дочерняя организация АО "НУХ "Байтерек" предоставляет кредит уполномоченной организации акимата города Нур-Султана (далее − уполномоченная организация) на условиях платности, срочности и возвратности. Дополнительно в 2020 году предусматривается выделить из республиканского бюджета целевой трансферт в размере 38,5 млрд. тенге акимату города Нур-Султана для полного завершения уполномоченной организацией проблемных объектов жилищного строительства с возможностью реинвестирования средств.

      Допускается акимату города Нур-Султана использовать средства на строительно-монтажные работы для завершения проблемных объектов жилищного строительства, привлеченные облигационные займы, согласно пунктам 2 и 2-1 подраздела 5.1.2 настоящей Программы, посредством бюджетного кредитования в соответствии с порядком, предусмотренным действующим законодательством Республики Казахстан. В этом случае соответствующие свободные площади подлежат реализации в соответствии с пунктами 3, 3-1 подраздела 5.1.1 настоящей Программы.

      Дочерняя организация АО "НУХ "Байтерек" осуществляет финансирование по мере освоения выделенных средств уполномоченной организацией и при наличии фактической потребности.

      Уполномоченная организация размещает полученные кредитные средства на счете, открытом в НБ РК.

      Уполномоченная организация за счет средств, привлекаемых от дочерней организации АО "НУХ "Байтерек", проводит финансовый, юридический и технический аудиты проблемных объектов жилищного строительства, финансирует проектные и строительно-монтажные работы, снос и (или) демонтаж объектов, в том числе объектов незавершенного строительства, выкуп земельных участков (прав землепользования), строительство новых МЖД, а также авансирование строительства с условием обеспечения возвратности кредитных средств.

      Уполномоченная организация с учетом возвратности средств перед дочерней организацией АО "НУХ "Байтерек" по согласованию с акиматом города Нур-Султана использует повторно средства от реализации свободных площадей на объектах, а также в рамках предоставляемых кредитных средств, на строительство новых МЖД (со встроенными помещениями и паркингом).

      Акимат города Нур-Султана за счет средств местного бюджета может обеспечивать финансирование и строительство инженерных сетей и благоустройства в рамках завершения строительства проблемных объектов.

      Источники средств и условия кредитования АО "НУХ "Байтерек" уполномоченной организации определяются в соответствии с протоколом Совета по управлению Национальным фондом Республики Казахстан.

      Межведомственная комиссия акимата города Нур-Султана по вопросам долевого участия в жилищном строительстве (далее − МВК) рассматривает перечень объектов и рекомендует их уполномоченной организации для финансирования за счет кредитных средств.

      Ценовые и технические параметры объектов определяются на основании утвержденной ПСД, положительного заключения комплексной вневедомственной экспертизы и результатов технического аудита об объемах выполненных работ.

      На основании указанных подтверждающих документов, а также данных о наличии свободных площадей уполномоченная организация определяет объем финансовых средств, необходимый для завершения строительства, с условием обеспечения возвратности кредитных средств в установленные сроки.

      Возвратность средств обеспечивается за счет передачи уполномоченной организации свободных площадей и (или) средств от их реализации в проблемных объектах и (или) новых МЖД, а также денежных средств и (или) имущества, взысканного в пользу дольщиков.

      Акимат города Нур-Султана обеспечивает исполнение обязательств уполномоченной организации перед дочерней организацией АО "НУХ "Байтерек" в установленные сроки.

      2.4. Развитие арендного жилья.

      В целях развития рынка частного арендного жилья с учетом международного опыта будут созданы институциональные условия для деятельности Инвестиционных фондов недвижимости (REIT).

      REIT будет формировать доходы за счет предоставления в аренду жилой и коммерческой недвижимости и роста стоимости недвижимости. Полученные доходы распределяются среди акционеров.

      Субъекты квазигосударственного сектора, организации с государственным участием, институциональные инвесторы и институты развития могут выступать акционерами и/или инвесторами REIT.

      Программа рефинансирования ипотечных жилищных займов (ипотечных займов), утвержденная постановлением правления НБ РК от 24 апреля 2015 года № 69 (далее - Программа рефинансирования), предусматривает механизм приобретения дочерней организацией АО "НУХ "Байтерек" у ликвидационных комиссий БВУ, АО "БТА Банк" залогового жилья, принятого на баланс при взыскании задолженности по займам физических лиц, бывших собственников жилья (далее - физические лица).

      Приобретенное дочерней организацией АО "НУХ "Байтерек" жилье предоставляется физическим лицам в долгосрочную аренду с правом выкупа на условиях Программы рефинансирования и настоящей Программы.

      5.2 Рациональное обеспечение населения качественной питьевой водой и услугами водоотведения

      Одним из мер по повышению качества жизни населения является решение вопроса обеспеченности качественной питьевой водой и услугами водоотведения. Это один из необходимых компонентов инфраструктурного развития в рамках проекта "Ауыл – ел бесігі".

      В целях реализации рационального подхода по развитию и модернизации жилищно-коммунального сектора, а также эффективного использования бюджетных средств в приоритетном порядке средства выделяются регионам с низкими показателями доступа к централизованному водоснабжению и с большей долей выделяемых средств из местного бюджета.

      Кроме того, в секторе сельского водоснабжения максимально используются локальные источники водоснабжения, разработаны и широко применяются типовые проекты в населенных пунктах с малым количеством населения с применением блочных очистных сооружений.

      Так, более половины необеспеченных сел или 1333 села являются малочисленными с населением менее 200 человек в каждом (порядка 115 тысяч человек).

      В целях обеспечения указанных малых сел питьевой водой, соответствующей санитарным нормам качества, целесообразно устанавливать локальные системы водоснабжения. Одним из способов являются комплексные блок-модули (далее – КБМ) очистки воды. Преимуществом установки КБМ является его цена, простота сборки, эксплуатации и возможности транспортировать из села в село в случае необходимости. Альтернативным вариантом является бурение индивидуальных скважин с установкой фильтров. Преимуществами данного вида локальных источников является низкая стоимость, размещение на участке, отсутствие платы за услуги водоснабжения. При этом обслуживание фильтров производится собственником. Установка локальных систем водоснабжения, подразумевающих нецентрализованную систему водоснабжения без транспортировки воды по трубам (КБМ, индивидуальных скважин, пунктов раздачи воды и др.), осуществляется за счет местного бюджета или привлечения частных инвестиций. В случае установки локальных систем (в том числе малых групповых водопроводов с КБМ) или КБМ (за исключением индивидуальных скважин) в нескольких сельских населенных пунктах в рамках одного проекта, может быть рассмотрена возможность финансирования за счет средств республиканского бюджета.

      При этом в случае согласия жителей, в селах с количеством жителей от 200 до 500 человек возможна установка КБМ, а также проведение группового водовода от одного источника с подключением к нему нескольких сел с установкой пунктов очистки и раздачи воды в каждом.

      В селах, где наблюдается постоянный отток населения и в ближайшей перспективе подлежит к закрытию по решению акимата, возможно организация локального водоснабжения в виде временного подвоза воды.

      1274 села с населением более 200 человек приоритетно обеспечиваются централизованным водоснабжением.

      Таким образом, предусматривается обеспечение 1,2 млн. человек в 2607 селах услугами водоснабжения, соответствующего санитарным нормам.

      Для развития систем водоснабжения и водоотведения в городах целевые трансферты предусматриваются только на новое строительство.

      Реконструкция систем водоснабжения и водоотведения в городах осуществляется через субсидирование (инфраструктурные гранты) проектов посредством привлечения внебюджетных средств финансовых институтов, в том числе международных.

      По проектам, предполагаемым к совместному финансированию с финансовыми институтами, АО "КазЦентрЖКХ" в качестве Оператора осуществляет координацию с финансовыми организациями по вопросам подготовки проектов в ЖКХ, структурирования схемы финансирования и реализации проектов.

      Кроме того, с целью недопущения фактов неэффективного и нерационального использования бюджетных средств, расширения поиска альтернативных и экономичных решений по обеспечению населения питьевой водой и водоотведением на предстоящий период развитие сектора водоснабжения и водоотведения осуществляется по следующим направлениям:

      1) внедрение следующего системного подхода при строительстве новых объектов водоснабжения и водоотведения и реконструкции, действующих в городской и сельской местности:

      формирование уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства предварительного списка населенных пунктов, требующих строительства и реконструкции сетей водоснабжения и водоотведения, в соответствии с разработанными обоснованиями инвестиций городских систем водоснабжения и водоотведения для городских населенных пунктов;

      формирование уполномоченным органом в сфере коммунального хозяйства единого перечня проектов водоснабжения и водоотведения, который осуществляется на основе бюджетных заявок МИО на предстоящий финансовый год в первом квартале года, предшествующего планируемому финансовому году. При этом учитывается обязательное софинансирование со стороны МИО в установленном законодательством Республики Казахстан порядке;

      2) повышение инвестиционной привлекательности водохозяйственного сектора водоснабжения и водоотведения и максимальное вовлечение частного капитала в финансирование объектов водоснабжения и водоотведения.

      При привлечении средств финансовых институтов будут внедряться новые технологии, оптимизироваться расходы СЕМ, которые позволят улучшить эффективность управления системой водоснабжения и водоотведения.

      Вместе с этим, уполномоченному органу по регулированию и контролю в сферах естественных монополий в рамках реализации тарифной политики предлагается рассматривать возможность установления инвестиционно-привлекательных тарифов в данным секторе коммунального хозяйства.

      3) совершенствование нормативной правовой и нормативно-технической базы в сфере водоснабжения и водоотведения, разработка типовых проектов и типовых проектных решений, внедрение единой технической политики создания и эксплуатации систем водоснабжения и водоотведения;

      4) максимальное использование потенциала подземных вод для обеспечения населения питьевой водой;

      5) повышение качества проектирования системы водоснабжения и водоотведения и развитие казахстанского содержания в отрасли водоснабжения и водоотведения;

      6) кадровое обеспечение отрасли;

      7) внедрение договоров оказания услуг между МИО и субъектом естественных монополий с формированием для последнего ключевых показателей эффективности (KPI). Альтернативным вариантом является передача всего комплекса по оказанию услуг в управление, в том числе по механизму ГЧП;

      8) децентрализация водоотведения с применением локальной очистки сточных вод.

      При развитии систем водоснабжения и водоотведения будут приниматься приоритеты, указанные в задачах данной Государственной программы.

      К финансированию допускаются проекты с наличием следующих документов:

      1) ПСД на электронном носителе;

      2) подтверждения наличия утвержденных источников водоснабжения: протокола ГКЗ, разрешения на специальное водопользование по открытым источникам, технического условия на подключение к магистральным и групповым водоводам (за исключением проектов строительства локальных систем водоснабжения - КБМ);

      3) заключения комплексной вневедомственной экспертизы ПСД проекта;

      4) отраслевого заключения отраслевого государственного органа;

      5) пояснительной записки;

      6) приказа об утверждении ПСД;

      7) гарантийного письма о наличии эксплуатирующего предприятия;

      8) предварительного расчета тарифа для подтверждения экономической целесообразности строительства;

      9) протокола согласия населения по строительству систем водоснабжения и водоотведения в сельских населенных пунктах;

      10) расчета объемов потребления воды и прогнозных объемов сточных вод;

      11) согласования технических решений с научно-техническим советом по объектам систем водоотведения в селах и канализационно-очистных сооружений в городах. Для этого акиматам необходимо создать научно-технические советы при отраслевых управлениях с приглашением компетентных экспертов.

      Отбор приоритетных бюджетных инвестиционных проектов осуществляется по следующим критериям:

      1) проекты, направленные на строительство новых систем водоснабжения;

      2) проекты, в которых предусмотрено применение современных материалов, оборудования и технологий, отвечающих требованиям надежности, ремонтопригодности, технической и экономической эффективности в период эксплуатации;

      3) незавершенные (переходящие) проекты водоснабжения и водоотведения.

      В целях своевременного ввода в эксплуатацию, недопущения удорожания проектов водоснабжения и водоотведения необходимо обеспечить обязательное финансирование незавершенных (переходящих) проектов;

      4) проекты, вошедшие в комплексные планы развития городов и сельских населенных пунктов, по которым имеются поручения Главы государства и Правительства;

      5) проекты по реконструкции и модернизации наиболее аварийных участков городских систем водоснабжения и водоотведения.

      Уполномоченный орган в сфере управления водными ресурсами проводит мероприятия по строительству и реконструкции групповых водоводов.

      В сфере водоотведения острой проблематикой характеризуются вопросы функционирования канализационно-очистных сооружений (далее – КОС) в городах.

      Плохое функционирование КОС, предназначенных для очистки сточных вод городов и промышленных предприятий, приводит к росту масштаба антропогенных загрязнений окружающей среды и водных ресурсов. В 27 городах отсутствуют или полностью изношены КОС, в 26 городах требуются модернизация и реконструкция.

      В связи с высокой капиталоемкостью данного направления и ограниченностью бюджетных ресурсов предусмотрена возможность задействования различных механизмов привлечения внебюджетных средств.

      Одним из таких механизмов является ГЧП. Для реализации данного механизма необходимо софинансирование проекта со стороны государства, возмещение инвестиционных и операционных затрат концессионера и вознаграждение за управление.

      Другим механизмом является привлечение средств МФО. Условия МФО по данному направлению имеют достаточный потенциал для дальнейшей реализации.

      Единым заемщиком и оператором данного направления станет организация по модернизации и развитию ЖКХ со следующими основными функциями: анализом исходных данных, переработкой проектной документации с целью оптимизации стоимости КОС, проведением конкурса и подписанием DB-контракта с подрядчиком, согласованием проектной документации, принятием выполненных работ подрядчиком, проведением авторского и технического надзора, оплатой за выполненные работы, мониторингом показателей при управлении КОС, управлением эскроу счетом и погашением займа, внедрением корпоративного менеджмента на КОС. При этом, проработается механизм погашения займов за счет средств республиканского и местного бюджетов в соответствии с бюджетным законодательством Республики Казахстан на обслуживание и погашение займов. Кроме того, в целях выполнения объема услуг Оператора по организации займа, подготовке проекта, разработке единого ТЭО, проведению конкурсных процедур по каждому проекту, мониторингу качества выполнения работ подрядчиком прорабатывается вопрос финансирования из республиканского бюджета. Наличие одного координатора позволит унифицировать и контролировать процесс реализации проектов.

      Кроме того, одним из направлений деятельности Оператора станет поиск и апробация новых технологий очистки сточных вод, участие в развитии отрасли в части открытия сервисных и обучающих центров.

      Также, для эффективной реализации проектов в секторе водоотведения будут предприняты меры по решению следующих вопросов:

      1) оптимизации и приведения в соответствие во всех задействованных документах действующей системы нормирования очистки сточных вод с учетом режима водных объектов;

      2) выработки системного подхода при проектировании КОС;

      3) переработки существующей нормативной базы СН "Водоотведение; Наружные сети и сооружения" в части допустимых технологических решений;

      4) возможности реализации проектов по единому контракту на проектирование, строительство и управление КОС;

      5) разрешения предприятиям КОС заниматься иными видами нерегулируемой деятельности с целью увеличение доходов.

      В целом решение вопросов строительства, модернизации и реконструкции КОС предусматривается во всех городах до 2025 года включительно. Перечень городов по годам реализации проектов определяется уполномоченным государственным органом в сфере жилищно-коммунального хозяйства. На следующем этапе после 100 % обеспечения всех сел услугами водоснабжения будут решаться вопросы строительства и реконструкции систем водоотведения сельских населенных пунктов.

      В исключительных случаях в рамках исполнения поручений Елбасы – Первого Президента Республики Казахстан, Президента Республики Казахстан, Правительства Республики Казахстан, а также программных документов строительство и реконструкция систем водоотведения в сельских населенных пунктах могут быть реализованы вне указанного порядка.

      МИО следует строго придерживаться данной приоритизации в вопросах планирования и разработки необходимой технической документации (ТЭО, ПСД, т.д.).

      5.3 Модернизация и развитие жилищно-коммунального сектора

      В целях создания комфортных условий жизнедеятельности населения продолжится реализация комплекса мер по модернизации (реконструкции и строительству) коммунального сектора, в первую очередь, систем водоснабжения и водоотведения, энергоснабжения (тепло-, газо-, электроснабжение).

      При этом мероприятия в сферах энергоснабжения предусмотрены как в рамках данной программы, так и стратегических и программных документах уполномоченных государственных и местных исполнительных органов.

      5.3.1 Модернизация сектора теплоснабжения

      Продолжится реализация комплекса мер, направленных на модернизацию сектора теплоснабжения.

      Критерии отбора проектов по модернизации (реконструкции и строительству) сетей теплоснабжения и систем теплоснабжения на приоритетность финансирования:

      1) завершение переходящих проектов. В первую очередь финансируются переходящие проекты;

      2) реконструкция (полная замена) "ветхих" сетей, физический износ которых превысил допустимый уровень;

      3) применение материалов и технологий, обеспечивающих наибольший уровень надежности, долговечности, энергоэффективности. Приоритет отдается более качественным материалам путем сравнения вариантов. В случае одинаковых показателей, предпочтение отдается отечественному товаропроизводителю;

      4) социальный фактор. Приоритет отдается проектам с большим охватом населения;

      5) влияние на показатели изношенности сетей. Финансируются проекты, которые максимально снижают индикатор износа сетей;

      6) проекты по поручению Елбасы – Первого Президента Республики Казахстан, Президента Республики Казахстан, Правительства Республики Казахстан.

      Основные мероприятия по развитию сектора теплоснабжения:

      1) усовершенствование нормативной правовой и технической базы;

      2) повышение инвестиционной привлекательности сектора теплоснабжения;

      3) совершенствование системы тарифообразования на тепловую энергию;

      4) использование ресурсосберегающих технологий, энергоэффективного оборудования и материалов (предизолированных труб, насосов с частотным регулированием и других) в секторе теплоснабжения;

      5) повышение коэффициента полезного действия котлов от 85%. Обеспечение оборудования химводоподготовки, что позволит использовать очищенную воду, удовлетворяющую техническим характеристикам котло-агрегатов;

      6) обеспечение контроля качества предоставляемых услуг путем внедрения контрольно-измерительных оборудований и масштабируемых систем сбора данных и оперативного диспетчерского управления;

      7) поэтапный перевод открытой системы теплоснабжения на закрытую в городах и населенных пунктах Республики Казахстан.

      5.3.2 Финансирование проектов тепло-, водоснабжения и водоотведения

      Финансирование проектов в сфере модернизации (реконструкции и строительства) систем тепло-, водоснабжения и водоотведения осуществляется за счет средств бюджета, займов финансовых институтов, собственных средств СЕМ и других источников.

      В рамках республиканского бюджета финансирование осуществляется по механизмам бюджетного кредитования, субсидий, софинансирования займов финансовых институтов и целевых трансфертов на развитие.

      Бюджетное кредитование

      Финансирование через механизм бюджетного кредитования за счет средств республиканского бюджета осуществляется в соответствии с Правилами кредитования строительства, реконструкции и модернизации систем тепло-, водоснабжения и водоотведения, утверждаемыми уполномоченным органом в сфере жилищно-коммунального хозяйства.

      При реализации проектов через механизм бюджетного кредитования, МИО являются заемщиками, конечными заемщиками-исполнителями проектов определяются предприятия в сфере ЖКХ.

      Одним из оснований выделения бюджетного кредита является заключение поверенного (агента) о возможности выдачи бюджетного кредита, который рассматривает представленную документацию на предмет соответствия их критериям, указанным в Правилах.

      Бюджетные кредиты направляются в основном на реконструкцию сетей тепло-, водоснабжения и водоотведения, в первую очередь − на замену ветхих сетей, а также на отдельные социально-значимые проекты нового строительства.

      Софинансирование

      Ведется реализация проектов, подготовленных в соответствии с кредитными договорами с международными финансовыми организациями (далее – МФО) в рамках Рамочных соглашений о партнерстве.

      Участниками данных проектов являются государственные коммунальные предприятия, привлекающие займы МФО.

      Данный механизм позволил перейти участникам проектов на внебюджетные отношения, решить комплекс проблемных вопросов СЕМ, оснастить современным оборудованием по выявлению и устранению аварий, установить программное обеспечение и т.д.

      Необходимо отметить, что при реализации проектов по тепло-, водоснабжению и водоотведению были выявлены отрицательные стороны механизма софинансирования. Так, данный механизм предполагает рост тарифов, долгий процесс проведения закупок, что приводит к корректировке финансово-экономического обоснования проекта, которая в свою очередь требует дополнительных временных затрат.

      В этих условиях данный механизм действует по ранее заключенным соглашениям с МФО, а новые проекты финансируются по механизму субсидирования.

      В целом, механизм софинансирования оказал положительный эффект на модернизацию сектора и позволил подготовить предприятия в сфере тепло-, водоснабжения, водоотведения к переходу на внебюджетное финансирование и являлось переходным этапом к коммерциализации сектора.

      Субсидии (инфраструктурные гранты)

      С 2016 года действует новый механизм государственной поддержки – субсидирование строительства и реконструкции систем тепло-, водоснабжения и водоотведения. Основной целью субсидирования является поддержка СЕМ, привлекающих займы финансовых институтов, и смягчение влияния займов на тарифы коммунальных услуг.

      Финансирование осуществляется в соответствии с Правилами субсидирования строительства, реконструкции и модернизации систем тепло-, водоснабжения и водоотведения, утверждаемыми уполномоченным органом в сфере жилищно-коммунального хозяйства.

      Субсидии предоставляются на возмещение капиталоемких расходов, в т.ч. расходов на строительно-монтажные работы, приобретение оборудования, материалов, и техническое сопровождение проектов, которое включает разработку ТЭО, ПСД, осуществление технического и авторского надзоров. Субсидирование может составлять до 50% от стоимости проекта.

      По проектам, предполагаемым к совместному финансированию с финансовыми организациями, АО "КазЦентрЖКХ" в качестве Оператора осуществляет координацию с финансовыми организациями по вопросам подготовки проектов в ЖКХ, структурирования схемы финансирования и реализации проектов.

      Предоставление субсидии производится на основании трехстороннего договора между Администратором или уполномоченным им структурным подразделением, Финансовым институтом и получателем субсидии, в котором устанавливаются правоотношения сторон при предоставлении и использовании займа и субсидии.

      При этом оплата предстоящих платежей производится на основании соответствующих документов, подтверждающих необходимость оплаты, в том числе актов выполненных работ, сертификатов соответствия и качества, счетов-фактур и других документов бухгалтерского учета по оказанным услугам, приобретенному оборудованию и материалам.

      Данный механизм ориентирован на масштабное привлечение заемных средств негосударственных финансовых организаций и международных финансовых институтов (Европейского банка реконструкции и развития, Азиатского банка развития, Всемирного банка и т.д.) и скоординирован с новой тарифной политикой в сфере ЖКХ, что позволяет сделать коммунальный сектор более функциональным, устойчивым и инвестиционно-привлекательным.

      Необходимо максимально использовать данный механизм для модернизации изношенных сетей и сооружений в условиях ограниченности бюджета.

      Строительство новых и реконструкция действующих систем тепло-, водоснабжения и водоотведения приоритетно осуществляются за счет внебюджетного финансирования с предоставлением инфраструктурных грантов (субсидии) или бюджетных кредитов на возвратной основе.

      Новые подходы финансирования по реконструкции и модернизации систем тепло-, водоснабжения и водоотведения.

      Бюджетные субсидии будут направляться в порядке, установленном действующим законодательством, на реконструкцию и модернизацию систем тепло-, водоснабжения и водоотведения. Также, в случае наличия поручений Елбасы Первого Президента Республики Казахстан, Президента Республики Казахстан, Правительства Республики Казахстан могут субсидироваться отдельные социально значимые проекты тепло-, водоснабжения и водоотведения.

      В рамках реализации проектов по реконструкции и модернизации систем тепло-, водоснабжения и водоотведения предусматривается следующая схема выделения средств:

      - 70 % от стоимости проекта финансируется из республиканского бюджета в виде субсидий;

      - до 15 % от стоимости проекта финансируется из местного бюджета;

      - от 15 % от стоимости проекта финансируется за счет средств субъектов естественных монополий.

      Для реализации такого подхода от субъекта естественных монополий потребуется внедрение системы эффективного менеджмента на предприятиях и включение компонентов по автоматизации бизнес-процессов (единых закупок, ERP систем, складского учета), внедрение новых технологий (антикоррозийных, энергоэффективных технологий, цифровизации и приборизации).

      Эффективное управление предприятием в совокупности с применением новых цифровых технологий позволит сократить расходы и высвободить больше средств на дополнительный объем строительства и реконструкции.

      Отбор и мониторинг реализации инвестиционных проектов

      Оператором по отбору и мониторингу реализации проектов станет организация по модернизации и развитию ЖКХ.

      Финансирование осуществляется в соответствии с Правилами субсидирования строительства, реконструкции и модернизации систем тепло-, водоснабжения и водоотведения, утверждаемыми уполномоченным органом в сфере жилищно-коммунального хозяйства.

      Местные исполнительные органы разработают и согласуют с уполномоченным органом в сфере жилищно-коммунального хозяйства региональные планы инвестиционных проектов по реконструкции и модернизации систем тепло-, водоснабжения, водоотведения, снижению износа сетей, увеличению уровня приборизации жилищного фонда и внедрению новых технологий, автоматизации и цифровизации с обязательным указанием источников финансирования. Региональные планы будут утверждены первым руководителем региона.

      Оператором продолжится работа по рассмотрению технического задания на применение энергоэффективных, ресурсосберегающих, а также новых технологий и проектно-сметной документации на предмет технических и технологических решений при рассмотрении бюджетных инвестиционных проектов, в том числе реализуемых через субсидирование.

      Отбор и мониторинг реализации инвестиционных проектов проводится Оператором

      В рамках внедрения цифровизации вся работа Оператора по модернизации (реконструкции и строительства) систем тепло-, водоснабжения и водоотведения планируется перевести в электронный формат для всех участников процесса.

      При необходимости внесутся соответствующие изменения и дополнения в законодательство Республики Казахстан.

      5.3.3 Развитие новых технологий

      Наиболее привлекательными направлениями трансферта технологий в сфере ЖКХ являются: антикоррозионные технологии; новые строительные материалы; удаленные системы съема и передачи данных; новые технологии по очистке сточных вод; снижение негативного воздействия коммунальных отходов.

      Основными критериями для трансферта технологий и его внедрения являются: ресурсо-энергосберегающие технологии; снижение потребления ресурсов; снижение энергоемкости; повышение энергоэффективности; комплексное воздействие технологии на окружающую среду; экономическая целесообразность внедрения технологии.

      Еще одним мероприятием по трансферту новых технологий является проект стимулирования развития стартапов (CLEANTECH – акселерация).

      Казахстан участвует в программе GCIP – TheGlobalCleantechInnovationProgrammeforSMEs (Глобальная инновационная Программа "чистых" технологий для МСБ), которая включает в себя предварительный отбор, акселерацию и коммерциализацию стартапов, на основе конкуренции для определения наиболее перспективных предпринимателей.

      Казахстан в ходе реализации и поддержки проекта сможет получить готовые технологические бизнес решения вопросов рационального использования водных и энергетических ресурсов (питьевой воды, сточных вод, ВИЭ, термомодернизации зданий, энергосбережения и энергоэффективности) и создания моделей для устойчивого развития городов в сфере ЖКХ. Подобные технологии ведут к энергосбережению, улучшению качества воды для населения и помогут в будущем существенно сократить расходы на эксплуатацию коммунальных сетей в Казахстане.

      5.3.4 Меры по эффективному управлению кадрами

      Действенной мерой по повышению эффективности управления в коммунальном секторе должны стать меры по предотвращению характерного в отрасли дефицита квалифицированных кадров. Необходимо усилить систему подготовки квалифицированных специалистов для государственных органов и организаций по производству ресурсов. В этой связи, возобновится работа по подготовке и переподготовке кадров для ЖКХ как в высших учебных заведениях, так и в учебных заведениях, реализующих техническое и профессиональное образование, в особенности по специальностям "водоснабжение и канализация", "теплогазоснабжение", "управление коммунальным хозяйством", а также созданы условия для прохождения практики непосредственно на предприятиях.

      В целях оказания содействия населению в регулировании жилищных отношений и формировании положительного общественного мнения к качественному и профессиональному управлению жилищным фондом разрабатываются профессиональные стандарты, отраслевые рамки квалификации, программы подготовки, переподготовки кадров, создастся система сертификации, подтверждения и повышения квалификации специалистов по управлению и содержанию многоквартирных жилых домов.

      В целом, необходима государственная поддержка и регулирование отраслевых систем обучения и переподготовки кадров как для государственных органов, так и непосредственно для организаций коммунального сектора.

      5.3.5 Приборизация

      В целях эффективного и рационального использования энергетических ресурсов продолжится приборизация многоквартирных жилых домов общедомовыми приборами учета тепла, воды с функцией передачи данных и автоматизированными (индивидуальными) тепловыми пунктами, которая позволит определить фактическое потребление ресурсов, обеспечит повышение качества оказываемых коммунальными предприятиями услуг, экономить и проводить энергосберегающие мероприятия, а также обеспечит прозрачность и корректность при начислении коммунальными предприятиями тарифа за потребление ресурсов, энергии.

      Тем самым, приборизация данного сектора позволит внедрить систему "умного дома" с индивидуальным регулированием потребления водных, энергетических и иных ресурсов.

      Финансовые средства на приборизацию жилищного фонда Республики Казахстан будут направлены через организацию по модернизации и развитию ЖКХ в рамках ранее выделенных средств. Финансирование приборизации планируется осуществлять на возвратной основе посредством механизмов финансового лизинга и выдачи целевого займа в рамках гражданского законодательства. В настоящее время организация предоставляет финансовый лизинг сроком на 48 месяцев, со ставкой вознаграждения 4% годовых. Поставщик приборов учета тепла определяется на конкурсной основе.

      Финансирование установки общедомовых приборов учета посредством выдачи целевого займа значительно сократит временные затраты на проведение процедур государственных закупок, позволит заемщику самостоятельно определять технические спецификации к приборам учета тепловой энергии в соответствии со сложившейся практикой и опытом эксплуатации.

      Кроме того, прорабатывается возможность применения механизмов имущественного найма приборов учета и предоставления товарных кредитов.

      Для завершения к 2025 году приборизации коммунального сектора местным исполнительным органам подлежит разработать дорожную карту по приборизации регионов, где отразится реализация оснащения приборами учета по годам.

      В рамках Государственной программы осуществится постоянный мониторинг реализации дорожных карт приборизации, где в качестве респондентов выступят местные исполнительные органы, а в последующем − рассмотрятся меры по привлечению в качестве респондентов органов управления объектом кондоминиума и субъектов естественных монополий.

      Для повышения заинтересованности потребителей в установке приборов учета необходимо рассмотреть применение стимулирующих факторов при расчете оплаты за потребление водных и энергетических ресурсов.

      5.3.6 Цифровизация ЖКХ

      Целью цифровизации ЖКХ является обеспечение информационной поддержки процесса управления ЖКХ, в том числе направленного на повышение оперативности, эффективности и прозрачности деятельности органов управления объектов кондоминиума, субъектов сервисной деятельности, СЕМ, а также органов, контролирующих их деятельность, за счет использования передовых информационных технологий, оперативного формирования на их основе комплексной аналитической информации, необходимой для выработки и принятия управленческих решений.

      Вся информация касательно сведений о жилищном фонде и жителях, о потреблении энергоресурсов, оперативная информация о текущем состоянии объектов ЖКХ инженерных коммуникаций оцифруется и станет доступной для пользователей в электронных ресурсах и информационных системах субъектов отрасли с дальнейшей передачи в республиканскую платформу. Это позволит получать всем участникам процесса достоверную информацию из одного источника.

      Благодаря консолидации всех субъектов отрасли в одном информационном поле и применению инструментов цифровой экономики, использование больших данных (Big Data) в качестве источника аналитической информации позволит сформировать комплексную картину по отрасли и обеспечить информационно-аналитической поддержкой управление сферой ЖКХ со стороны государства.

      Концептуальная архитектура цифровизации жилищно-коммунального хозяйства предусматривает:

      - республиканскую информационную систему, которая осуществляет централизованный сбор, обработку и хранение информации в отрасли;

      - объекты информатизации в сфере жилищно-коммунального хозяйства – электронные информационные ресурсы, информационные системы участников в сфере жилищно-коммунального хозяйства.

      Основными задачами республиканской информационной системы являются:

      консолидация необходимой информации в сфере ЖКХ в единой базе данных;

      возможность получения органами власти информации для проведения аналитики при принятии управленческих решений по всей территории Республики Казахстан;

      автоматизация и формирование динамических и статистических отчетов органов управления объектом кондоминиума, субъектов сервисной деятельности, СЕМ, МИО в сфере жилищных отношений;

      предоставление анализа ключевых показателей состояния объектов ЖКХ;

      прогнозирование развития отрасли и выработка рекомендаций по ее модернизации.

      Объекты информатизации участников жилищно-коммунального хозяйства обеспечивают:

      - возможность получения гражданами полной и актуальной информации о доме, инженерных сетях, о способе управления домом, о перечне оказываемых услуг по управлению общим имуществом в многоквартирном доме, выполняемых работах по содержанию общего имущества в многоквартирном доме, текущему и капитальному ремонту, о сервисных и ресурсоснабжающих организациях, о расчетах за жилое помещение и коммунальные услуги, обмен информацией между собственниками жилого фонда и другими участниками процесса;

      - проведение голосования собственников помещений в многоквартирном доме, по вопросам, связанным с управлением жилищным фондом, текущих и капитальных ремонтов, а также проведения социальных опросов среди собственников жилого фонда, подача жалоб и обращений в соответствующие органы;

      - автоматизация и формирование динамических и статистических отчетов КСК (ОСИ), сервисных компаний, СЕМ и МИО в сфере жилищных отношений.

      В целях решения поставленных задач необходимо обеспечить централизованный сбор, обработку и хранения информации из объектов информатизации в сфере жилищно-коммунального хозяйства на республиканском уровне на базе информационной системы АО "КазЦентр ЖКХ".

      Механизм реализации централизованного сбора, обработки и хранения информации из объектов информатизации состоит из следующих этапов:

      - организационные мероприятия по управлению проектом, мониторинг и контроль использования аппаратных и программных ресурсов, заключение договоров;

      - предпроектное обследование по определению источников данных, формированию данных и регистрации субъектов ЖКХ, работа с поставщиками информации, местными исполнительными органами;

      - сбор данных, разъяснительные работы по сбору информации, регистрация объекта информатизации, верификация данных;

      - анализ данных, в том числе анализ жилищного фонда, количества аварийных, требующих капремонта МЖД, объектов информатизации, их количества, функциональных возможностей и уровня интеграции, анализ деятельности органов управления, их рейтинг, анализ количества приборов учета по типу измеряемых ресурсов и возможностью удаленного сбора показаний, анализ проведенных собраний жильцов, статуса жалоб, заявок (жил отношения);

      - хранение данных, аренда серверных мощностей, серверов для хранения данных и резервирования;

      - обеспечение конфиденциальности данных, обследование среды передачи данных, аппаратно-программного и организационного обеспечения на предмет информационной безопасности, подготовка нормативно-технических документов по политике информационной безопасности.

      Кроме того, анализ деятельности ряда предприятий коммунальной сферы – СЕМ, проведенный АО "КазЦентр ЖКХ", показал следующие проблемы:

      1) большая часть СЕМ не имеет систем автоматизации бизнес-процессов;

      2) закупки СЕМ происходят непрозрачно;

      3) ремонтные работы и замена оборудования требует длительных процедур согласования;

      4) компании используют бумажный документооборот;

      5) происходят частые срывы сроков проектов из-за отсутствия планирования производственных работ и регламента;

      6) большая часть времени тратится на неавтоматизированные - ручные процессы.

      Так как в рамках утвержденных инвестиционных программ СЕМ в сфере услуг теплоснабжения не предусмотрены затраты на внедрение систем автоматизации бизнес-процессов деятельности СЕМ, это может привести к тому, что СЕМ может дополнительно понадобиться привлечение больших финансовых средств.

      Определенные СЕМ могут создать свои собственные программные продукты для решения некоторых из вышеперечисленных задач, но стоимость таких систем достаточно высока, и для внедрения информационных систем у каждого СЕМ по отдельности потребуется большое вложение финансовых средств.

      Для решения вышеуказанных проблем целесообразно внедрение единой системы субъектов естественных монополий (ЕИС СЕМ).

      Исходя из того, что создание отдельных локальных информационных систем СЕМ на каждом предприятии финансово затратное мероприятие, для оптимизации бюджета в целом необходимо разработать централизованное решение.

      Такое решение (ЕИС СЕМ) обеспечит полный контроль расходования средств, предотвратит их нецелевое использование, улучшит процесс управления реализацией и финансирования инвестиционных программ, сформирует единое пространство для хранения всей технической и финансовой документации, снизит непроизводственные расходы, позволит контролировать процессы ремонтных работ, оценить техническое состояния и степень износа объектов ЖКХ.

      Единая система субъектов естественных монополий (ЕИС СЕМ) – это единый и взаимосвязанный контроль процессов баланса производства и потребления ресурсов (водоснабжения, теплоснабжения, водоотведения, канализационных очистных сооружений) расхода сырья и материала в производственных нуждах и учета и прогнозирования состояния и ремонтов технологического оборудования.

      ЕИС СЕМ условно делится на 3 подсистемы:

      1) подсистема планирования и контроля финансово-хозяйственной деятельности;

      2) подсистема управления документами;

      3) подсистема учета и прогнозирования состояния и ремонтов технологического оборудования.

      Подсистема планирования и контроля финансово-хозяйственной деятельности позволит построить процесс управления финансированием инвестиционных программ ресурсоснабжающих организаций, предотвратит нецелевое использование средств и обеспечит полный контроль расходов с любого уровня управления с обеспечением адресного выделения и контроля расходования средств, запретит финансирование неподготовленных/ несогласованных проектов.

      Подсистема управления документами обеспечит хранение, обработку и доставку информации в масштабах предприятия, сформирует единое информационное пространство для хранения технической и финансовой документации по всем компаниям и объектам, участвующим в обеспечении функционирования инфраструктуры ЖКХ, обеспечит актуальной информацией смежные службы при обслуживании и других работах на объектах инфраструктуры, а также новые компании, начинающие работу на существующих объектах инфраструктуры.

      Подсистема учета и прогнозирования состояния и ремонтов технологического оборудования сформирует единое информационное пространство для сбора и анализ информации обо всей инфраструктуре ЖКХ (как в укрупненном виде - уровень объектов - так и, при необходимости, в детализации до единицы оборудования), состоянии, планах ремонтов и обновления. Данное решение, использующее адаптивные модели оценки технического состояния и прогноза наступления предельных значений износа, помимо обеспечения прозрачности финансирования инфраструктуры, обеспечивает повышение уровня безопасности эксплуатации объектов ЖКХ.

      Внедрение системы позволит в первый год продуктивной эксплуатации снизить непроизводительные расходы на 10-30% от плана закупок работ и материалов. Обеспечение прозрачности расходования средств повысит инвестиционную привлекательность проектов, а консолидация закупочных процедур приведет к увеличению тендерного снижения по крупным закупкам.

      Экономический эффект решения обеспечивается за счет повышения прозрачности конкурсных процедур, обеспеченных необходимой технической документацией, снижения аварий, вызванных отсутствием актуальной документации, а также ускорения процедур оформления необходимой разрешительной документации на проведение работ. При этом обеспечивается прозрачность инвестиций в строительство и обслуживание инфраструктуры, увеличивающая внешние инвестиции в отрасль.

      Предполагается поэтапное внедрение ЕИС СЕМ:

      1. Анализ текущей технологической и IT инфраструктуры СЕМ.

      2. Проведение работ по переводу работы предприятия из текущего режима в режим работы с использованием ЕИС СЕМ.

      а) обучение сотрудников предприятия работе с ЕИС СЕМ;

      б) перевод технологических и административных процессов в ЕИС СЕМ;

      в) анализ работы ЕИС СЕМ, сбор данных о работе отдельных частей модуля.

      3. Оптимизация и адаптация работы ЕИС СЕМ в зависимости от специфики работы предприятия.

      В результате реализации всех вышеуказанных мер до 2025 года Программа позволит:

      1. снизить износ сетей тепло-, водоснабжения, водоотведения с 57% до 47%;

      2. обеспечить коммунальный сектор 100% приборизацией;

      3. повысить инвестиционную привлекательность коммунального сектора;

      4. снизить нагрузку на государственный бюджет за счет привлечения внебюджетных средств и использования возвратного механизма;

      5. обеспечить надежность работы инженерных систем и создать комфортные и безопасные условия проживания граждан;

      6. создать реестр новых инновационных технологий и реестр отечественных товаропроизводителей в сфере систем тепло-, водоснабжения и водоотведения;

      7. увеличить срок службы трубопроводов за счет применения новых технологий;

      8. сократить себестоимость коммунальных услуг, увеличить экономию энергетических и материальных ресурсов.

      5.4 Капитальный ремонт и реновация жилищного фонда

      5.4.1 Паспортизация жилищного фонда

      Для обеспечения безопасных условий проживания граждан необходимо провести оценку технического состояния (паспортизацию) жилищного фонда с целью выявления аварийного жилья, подлежащего сносу или капитальному ремонту.

      При проведении инвентаризации МЖД будут получены объективные данные по количеству домов и их технических характеристиках, оснащенности общедомовыми приборами учета и автоматизированными системами регулирования теплопотребления.

      Будет сформирован реестр данных по каждому МЖД, прошедших паспортизацию и подлежащих капитальному ремонту.

      Также будет обеспечено подключение каждого МЖД, в том числе собственников помещений (квартир), к электронным информационным ресурсам и информационным системам в сфере ЖКХ, что позволит собственникам квартир, нежилых помещений видеть текущее состояние своего дома для оценки необходимости проведения ремонтных работ.

      5.4.2 Капитальный ремонт МЖД

      Для проведения ремонта в МЖД необходимо решение собственников квартир, нежилых помещений.

      Основной механизм проведения капитального ремонта МЖД обеспечивается за счет возвратных средств собственников квартир, нежилых помещений, ранее отремонтированных МЖД в рамках средств, выделенных МИО из республиканского бюджета в 2011 – 2015 годах.

      Дополнительно областным бюджетам, МИО городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента будут выделяться из республиканского бюджета бюджетные кредиты под 0,1 % годовых на 7 лет.

      Порядок организации проведения капитального ремонта общего имущества объекта кондоминиума утверждается уполномоченным органом, осуществляющим руководство и межотраслевую координацию в сфере жилищных отношений и жилищно-коммунального хозяйства.

      Другим механизмом является привлечение средств МФО. Заимствование средств МФО будет осуществляться при обязательном условии проведения капитального ремонта многоквартирных жилых домов с элементами термомодернизации и применения новых технологий.

      В перспективе будут предусмотрены варианты финансирования проведения капитального ремонта МЖД финансовыми организациями, а также на основе энергосервисных договоров (контрактов).

      Реализация проектов по капитальному ремонту жилищного фонда приведет к улучшению жилищно-бытовых условий граждан, более оптимальному функционированию и развитию системы накопления средств.

      5.4.3 Пропаганда энергосбережения в сфере ЖКХ

      В целях вовлечения собственников квартир, нежилых помещений в процесс капитального ремонта МЖД необходимо проведение мероприятий по пропаганде энергосбережения среди населения. Будут оказаны услуги по пропаганде политики энергосбережения для широких слоев населения, органов управления объектами кондоминиума, специалистов ЖКХ и обучающейся молодежи. Доля городского населения, охваченного мероприятиями по пропаганде энергосбережения, в результате проведения мероприятий будет ежегодно увеличиваться.

      Пропаганда энергосбережения среди населения включает в себя следующие основные мероприятия:

      тиражирование и распространение просветительской и специальной литературы;

      организацию в регионах семинаров, выставок и конференций;

      проведение общественных акций и рекламных компаний через средства массовой информации.

      В рамках кадрового обеспечения отрасли необходимо совершенствование системы подготовки кадров в организациях высшего, технического и профессионального образования путем увеличения доли практического обучения, подготовки научных кадров для сферы ЖКХ, развития системы повышения квалификации и компетенции специалистов отрасли ЖКХ.

      5.4.4 Реновация жилищного фонда.

      Реновация предусматривает комплексную реконструкцию "старых" кварталов городов путем сноса аварийного (ветхого) жилья и переселения из него граждан в порядке реквизиции жилого дома и земельного участка.

      МИО принимают программу реновации жилищного фонда и устанавливают в ней механизм и критерии реализации, в том числе порядок и условия возмещения собственникам жилья в объектах, подлежащих реновации.

      При этом, собственникам жилых помещений предоставляются новые квартиры в равнозначных по площади размерах, но не менее однокомнатной квартиры.

      При реквизиции имущества собственника нежилых помещений возмещается ее стоимость. В случае согласия собственника нежилого помещения возмещение за реализуемое имущество может быть обеспечено путем предоставления равнозначных по площади нежилых помещений в строящихся объектах.

      Перечень объектов, подлежащих реновации, определяется МИО с учетом износа строительных конструкций жилого фонда, их соответствия эксплуатационным требованиям, а также мнения собственников помещений. Собственники индивидуальных жилых домов аварийного (ветхого) состояния обращаются в МИО по включению в программу реновации при соблюдении порядка, установленного законодательством в сфере архитектурной, градостроительной и строительной деятельности.

      В рамках реализации проектов по реновации жилищного фонда МИО может предусматривать строительство малогабаритного жилья и жилья І-IV классов комфортности с коммерческими помещениями и паркингами для реализации на рынке в целях реинвестирования проекта или реновации ветхого жилья.

      Стоимость строительства общей площади жилья определяется на основе положительного заключения комплексной вневедомственной экспертизы на ПСД жилых домов.

      Стоимость реализации 1 кв. метра общей площади жилья будет зависеть от уровня комфортности строящегося жилья и сложившейся конъюнктуры рынка недвижимости на момент реализации, но не ниже себестоимости строительства.

      МИО определяет и финансирует уполномоченную организацию для реализации проекта по реновации жилищного фонда.

      Финансирование проектов реновации жилищного фонда может осуществляться за счет местного бюджета и иных источников: привлечение частных инвестиций, в том числе через механизмы ГЧП, займы БВУ, привлечение средств субъектов квазигосударственного сектора, в том числе в рамках пункта 2 подраздела 5.1.2. настоящей программы, доходы от продажи жилых и нежилых помещений в ходе реализации проекта.

      МИО осуществляет строительство социального кредитного жилья на площадке сноса аварийного (ветхого) жилья. При этом снос аварийных (ветхих) жилых домов производится за счет средств местного бюджета.

      Дочерняя организация АО "НУХ "Байтерек" может совместно с МИО участвовать в проектах по реновации жилищного фонда при привлечении средств на внутренном и международных рынках капитала, согласно внутренним документам.

      АО "КазЦентрЖКХ" по согласованию с МИО также может заимствовать средства МФО. Обязательным условием будет строительство исключительно энергоэффективных жилых комплексов и МЖД.

      Предложенный механизм позволит комплексно решать вопросы реконструкции городской среды, сноса жилья, строительства государственного жилого фонда.

      5.5 Совершенствование архитектурной, градостроительной и строительной деятельности.

      5.5.1 Регулирование и контроль в строительной отрасли.

      Государством принимаются меры, направленные на повышение предпринимательских инициатив и конкурентоспособность строительных компаний.

      Большое внимание уделяется отечественным производителям, выпускающим строительную продукцию местного производства.

      По итогам первого полугодия 2019 года доля казахстанского содержания, по проектам, прошедшим экспертизу, составляет 77%, в том числе в жилищном строительстве − 87%.

      В целях поддержания казахстанских производителей создана необходимая правовая база, требованием которой является обязательное применение строительной продукции отечественного производства по проектам, финансируемым за счет бюджетных средств.

      При проектировании применяется электронный Реестр отечественных товаропроизводителей строительных материалов на базе АО "Казахстанский институт развития индустрии", который отображает номенклатуру применяемых строительных материалов с указанием кода товаров, а также сертификатов о происхождении.

      Казахстанский производитель посредством электронно-цифровой подписи (ЭЦП) должен регистрироваться и размещать в Реестре ассортимент выпускаемой им продукции.

      В каждом регионе с участием НПП "Атамекен" действуют рабочие группы и комиссии по контролю за применением отечественной продукции, которые согласовывают окончательный вариант вносимых изменений в проектно-сметную документацию в части замены материалов и оборудований.

      Этот механизм контроля исключает необоснованную замену отечественных материалов, заложенных в проектах строительства на импортные.

      В рамках 47-го шага Плана нации проводятся мероприятия по внедрению саморегулирования экспертной деятельности в строительной сфере. C учетом опыта, анализа и правоприменительной практики внедрения саморегулирования экспертной деятельности будет рассмотрен вопрос по внедрению саморегулирования в изыскательской, проектной и строительной деятельности.

      Для обеспечения прозрачности и исключения коррупционных норм проводятся оптимизация и автоматизация государственных услуг.

      Процедура выдачи лицензий для осуществления деятельности в сфере архитектуры, градостроительства и строительства сокращается до 5 рабочих дней, в связи с интеграцией в базу данных регистрации недвижимости, что позволит исключить разрешительный контроль. Кроме того, при получении будут уточнены требования по материально-технической оснащенности.

      Процедура аттестации экспертов, осуществляющих экспертные работы и инжиниринговые услуги, полностью автоматизируется с передачей процесса тестирования в Агентство по делам государственной службы, будет сокращен перечень документов и срок для пересдачи.

      Процедура аккредитации организаций по управлению проектами, техническому надзору и техническому обследованию переводится полностью в электронный формат через ИС "Е-лицензирование" и информационные системы других государственных органов. Результат будет выдавать компьютер на основе базы данных, что исключает коррупционные риски и воздействие человеческого фактора. Срок оказания услуги сокращается с 15 рабочих дней до 20-40 минут.

      В целях обеспечения функционирования единого рынка строительных услуг будут проводиться мероприятия в рамках Евразийского экономического союза.

      В целях установления прозрачности строительных процессов и контроля качества строительства будет введена единая информационная система "Е-Құрылыс". Также рассматривается создание реестра субъектов строительного рынка с привязкой к реализованным объектам поступивших жалоб на качество строительства этих объектов, оперативность и качество рассмотрения поступивших жалоб.

      Введение данного реестра позволит обеспечить широкий общественный контроль за качеством строительства, особенно объектов жилищного строительства. Для исключения рисков незавершения строительных объектов будет рассмотрено внедрение их страхования.

      5.5.2 Совершенствование нормативно-технических документов и сметно-нормативной базы в сфере архитектурной, градостроительной и строительной деятельности.

      1. Планомерное и постоянное обновление сметно-нормативной базы Республики Казахстан является стратегической задачей формирования новой системы ценообразования в условиях рыночного развития, направленного на социально-экономическую стабильность государства.

      Работа по совершенствованию нормативно-технических документов в сфере архитектурной, градостроительной и строительной деятельности для достижения целей и задач Программы будет осуществляться по следующим направлениям:

      1) совершенствование нормативной базы строительной сферы Республики Казахстан путем своевременной разработки необходимых нормативных технических документов;

      2) разработка сметно-нормативных документов и модернизация сметно-нормативной базы;

      3) разработка технологических карт (технико-нормировочных карт) на новые технологии строительного производства;

      4) оцифровка нормативных правовых актов и нормативных технических документов в области архитектуры, градостроительства и строительства.

      Будут разработаны новые, переработаны и актуализированы действующие нормативные правовые акты, нормативно-технические и сметно-нормативные документы, определяющие общие технические требования к строительству зданий и сооружений, включая объекты транспортной инфраструктуры, финансируемые за счет государственных инвестиций и средств субъектов квазигосударственного сектора.

      В условиях постоянного роста государственных инвестиций в строительство актуальным становится необходимость повышения эффективности их использования, что требует совершенствования методов оценки стоимости строительной продукции с учетом прогрессивной практики экономически развитых стран мира. Это требует пересмотра Классификатора строительных ресурсов и элементных сметных норм расхода ресурсов (в связи с ростом производительности машин и механизмов либо появления новых, устаревания (без надобности) и, в связи с этим исключения устаревших норм).

      Постоянный мониторинг цен и ежегодное их обновление, формирование сборников текущих сметных цен на строительные материалы, изделия, конструкции, инженерное оборудование, на эксплуатацию строительных машин и механизмов, на перевозки грузов для строительства по регионам Республики Казахстан, включая города республиканского значения Нур-Султан, Алматы и Шымкент, позволили определять сметную стоимость строительства объектов в текущих ценах с реальной рыночной стоимостью материалов, изделий, оборудования и заработной платой.

      Требуется интенсивная систематическая работа по обновлению и актуализации элементных сметных норм на основе разработки технологических карт по новым технологиям и дальнейшего их внедрения, путем замены устаревших материалов и техники по традиционным технологиям при условии несущественного влияния на нормативные расходы ресурсов, а также заимствования вновь появляющихся сметных норм в странах СНГ с адаптацией для условий строительства в Республике Казахстан.

      В рамках данных мероприятий предусмотрен План мероприятий по дальнейшему совершенствованию ресурсного метода в Республике Казахстан на 2019 – 2021 годы, предусматривающий разработку изменений и дополнений к сборникам сметных норм параллельно с разработкой технологических карт по новым технологиям (технико-нормировочных карт).

      В качестве необходимого инструмента планирования инвестиционной деятельности заказчика, оценки инвестиционных предложений, а также при разработке технико-экономических обоснований осуществляется разработка укрупненных показателей стоимости строительства.

      Дальнейшая работа в системе ценообразования в строительстве будет продолжена по следующим направлениям:

      1) руководящие и методические документы в системе сметного ценообразования в строительстве;

      2) элементные сметные нормы;

      3) укрупненные показатели сметной стоимости конструктивов и видов работ в текущем уровне;

      4) укрупненные показатели сметной стоимости строительства зданий и сооружений в текущих ценах. Объекты непроизводственного назначения;

      5) сборники сметных цен в текущем уровне.

      2. В условиях глобальной конкурентоспособности и развития четвертой промышленной революции в строительной отрасли с 2017 года внедряется технология информационного моделирования строительных объектов (ТИМСО (BIM-технология).

      Внедрение ТИМСО является базовым этапом на пути цифровизации и реформирования строительной отрасли Казахстана, связанным с необходимостью создания условий для конкурентоспособности отечественных проектных и подрядных организаций в рамках вступления во Всемирную торговую организацию и расширяющихся экономических границ государства, соответствию отрасли последним мировым трендам и особенностям рынка стран-партнеров для интеграционных процессов в сфере проектной и строительной деятельности в рамках евразийского экономического пространства.

      В период 2020-2021 гг. будет отслеживаться практическое применение ТИМСО при проектировании технологически сложных объектов.

      Для внедрения ТИМСО действующая нормативно-правовая база будет адаптирована в соответствии с международными стандартами, а также будут разрабатываться предварительные национальные стандарты, новые строительные нормы (СН), своды правил (СП) и другие нормативно-технические документы для работы в области информационного моделирования объектов строительства.

      В целях сопоставимости кодов ресурсов с новыми методами проектирования, в частности, ТИМСО (BIM)-ориентированного классификатора, будет осуществлена переработка классификаторов строительно-монтажных работ, материальных ресурсов, машин и механизмов с учетом современной строительной техники, новых техник, технологий и методов строительства.

      В рамках совершенствования нормативно-технических документов будет уделено особое внимание научно-техническому обоснованию требований к безопасности и экономической эффективности проектных решений. Для этих целей будет осуществлено проведение научно-исследовательских работ и научно-исследовательских и опытно-конструкторских разработок (с учетом современных тенденций в науке: математического моделирования, генеративного дизайна, машинного обучения, big data и т.д) с развитием инфраструктуры испытательных лабораторий.

      Для обеспечения сейсмобезопасности строительных конструкций будет развиваться сеть сейсмометрических станций, исследоваться возможность сейсмоизолирущих опор и демпфирующих устройств.

      3. Разработка типовых проектов

      В целях снижения сроков и стоимости разработки ПСД для администраторов бюджетных программ и заказчиков будет сформирован электронный Банк проектов строительства на базе действующего Портала экспертизы – epsd.kz, куда будут включены все успешно реализованные типовые и индивидуальные проекты. Это позволит сэкономить бюджетные средства на ведение, формирование электронного архива и обеспечить аккумуляцию проектов в едином месте. Для обеспечения нормативно-правовой базы деятельности и использования Единого банка проектов будет проработан вопрос внесения изменений в законодательство об архитектурной, градостроительной и строительной деятельности, об авторском праве и смежных правах, Бюджетный кодекс Республики Казахстан.

      Будет реализован механизм преимущественного применения типовых проектов и проектов повторного применения из Банка проектов строительства при планировании бюджетных расходов на строительство социальных и жилых объектов.

      Будет продолжена работа по разработке типовых проектов.

      Обеспечение строительной отрасли типовыми проектами позволит сократить бюджетные расходы на разработку ПСД в среднем на 30% и снизить сроки проектирования от 9 до 6 месяцев.

      В целях автоматизации экспертной деятельности с 1 мая 2015 года внедрен принцип "одного окна" для проведения комплексной вневедомственной экспертизы проектов строительства и создан Единый портал комплексной вневедомственной экспертизы, что позволило объединить все отраслевые экспертизы в одну комплексную вневедомственную экспертизу и значительно сократить сроки проведения КВЭ.

      Для дальнейшего совершенствования системы в рамках сервисной модели информатизации будет осуществлена интеграция с прочими информационными системами государственных органов:

      шлюзом электронного правительства;

      с порталом электронного правительства;

      с порталом государственных закупок;

      порталами управлений государственного архитектурно-строительного контроля МИО;

      с порталом Счетного комитета по контролю за исполнением республиканского бюджета;

      порталом дочерней организации АО "НУХ "Байтерек".

      5.5.3 Градостроительное планирование и кадастр

      1. Формирование государственного градостроительного кадастра

      Инструментом формирования и ведения государственного градостроительного кадастра является создание и ведение электронной плановой основы (кадастрового плана) масштаба 1:500 населенного пункта.

      Для формирования государственного градостроительного кадастра будут проведены инвентаризационные работы на застроенных территориях в целях определения точного пространственного положения и основных технических характеристик объектов инженерных коммуникаций 172 крупных населенных пунктов:

      2020-2021 годы (областные центры и город Шымкент);

      2022-2023 годы (города областного и районного значения);

      2023-2024 годы (города районного значения);

      2024-2025 годы (села районного значения).

      Инвентаризационные работы включают в себя следующие этапы:

      1) утверждение площади и согласование границ территории инвентаризации;

      2) полевые работы (включают в себя топографическую съемку в масштабе 1:500, геодезические изыскания объектов инженерных сетей);

      3) камеральную обработку полевых изысканий – оцифровку графических объектов полевых изысканий.

      Цифровой кадастр позволит обеспечить прозрачность архитектурной и строительной деятельности, предоставляя необходимую информацию населению и бизнесу о наличии инфраструктуры, возможности подключения к инженерным коммуникациям.

      Цифровые данные градостроительного кадастра дают возможность:

      получить актуальную и достоверную информацию об инженерных сетях и строениях;

      экономию бюджетных средств при планировании;

      автоматизацию и сокращение сроков предоставления разрешительных документов на проектирование и строительство;

      уменьшить нарушения градостроительных и строительных регламентов;

      оперативного получения необходимых исходных материалов и документов на проектирование и строительство;

      уменьшения количества возвратов документов на строительство (с учетом повышения качества исходных данных);

      комплексно управлять развитием населенных пунктов и осуществлять мониторинг застройки их территории, строительства и эксплуатация объектов недвижимости и инженерной инфраструктуры.

      Проведение ускоренной цифровизации данных градостроительного кадастра необходимо как ключевого источника актуальных и достоверных сведений об инженерных сетях в информационных ресурсах государственных органов.

      2. Разработка и корректировка градостроительных проектов.

      Обеспечение благоприятных условий проживания населения за счет создания оптимальной системы расселения, рациональной организации территории и определения долгосрочной потребности в инфраструктуре осуществляется посредством градостроительных проектов.

      МИО обеспечивают разработку генеральных планов и проектов детальной планировки населенных пунктов.

      В связи с изменением административно - территориального устройства Республики, ввиду придания городу Шымкент статуса города республиканского значения и образования Туркестанской области, предусматривается корректировка (актуализация) Межрегиональных схем территориального развития Южного региона и Шымкентской агломерации.

      Это позволит определить границы развития города Шымкент как центра притяжения, сопоставимого (или превосходящего) по экономическому потенциалу город Ташкент, с учетом роста численности населения и пересчета потребности в инфраструктуре, промышленном и сельскохозяйственном производстве.

      Также, в связи с усилением межрегиональной роли центра агломераций, учетом новых реалий социально-экономического развития города Актобе, задачи по достижению статуса города - миллионника, разработкой Стратегии развития города Актобе до 2050 года будет осуществлена корректировка Межрегиональной схемы территориального развития Актюбинской агломерации.

      Межрегиональные схемы территориального развития будут определять стратегию территориального развития регионов и урегулирование межрегиональных задач в градостроительной деятельности.

      Проектные предложения по перспективному градостроительному развитию территории Южного региона, Шымкентской и Актюбинской агломераций будут разработаны на расчетный (2030 год) и прогнозный (2050 год) сроки проектирования по следующим направлениям:

      зонирование территории;

      градостроительное освоение и развитие территории;

      меры по комплексному развитию системы расселения и размещения производительных сил, транспортной, инженерной, социальной и рекреационной инфраструктур;

      меры по рациональному природопользованию, обеспечению ресурсами, охране окружающей среды.

      Предложенные в Межрегиональных схемах территориального развития меры будут способствовать комплексному развитию регионов с учетом имеющегося ресурсного потенциала и сложившейся экономической специализации, формированию единого рынка, а также повысят конкурентоспособность регионов.

      Данные меры позволят обеспечить 100% охват территории Республики Казахстан общегосударственными градостроительными проектами.

      5.5.4. Стимулирование сферы отечественного производства строительных материалов

      Рост жилищного строительства создает предпосылки для развития импортозамещения строительных материалов.

      Для эффективной реализации всех направлений Программы планируется создание новых профильных производств, а также модернизация существующих производственных предприятий, обеспечивающих строительный сектор необходимыми материалами отечественного производства.

      В числе первоочередных задач следует отметить необходимость создания новых производств арматуры, теплоизоляционных материалов, стекла, строительной керамики, кровельных материалов и других с использованием передовых технологий и отечественного сырья на основе маркетинговых исследований. Также будет продолжена работа в рамках Дорожной карты по развитию производства строительных материалов на 2019 – 2021 годы, во исполнение которой планируется возмещение части транспортных затрат на перевозку сырья (кварцевого песка, глины, огнеупорных добавок и др.) с условием их переработки для снижения конечной стоимости строительных материалов.

      В рамках развития рынка строительных материалов АО "ФНБ "Самрук-Қазына" совместно с крупными строительными компаниями планирует создание новых профильных производств, а также модернизацию существующих производственных предприятий.

      6. Необходимые ресурсы

      Финансирование Государственной программы будет осуществляться за счет и в пределах средств республиканского и местных бюджетов, а также иных источников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан.

      Объемы финансирования Государственной программы составляют:

      млрд тенге


2020 год

2021 год

2022 год

2023 год

2024 год

2025 год

Всего

РБ*

652,6

637,2

592,5

505,6

394,2

388,3

3 170,4

МБ*

32,6

32,6

32,2

28,9

29,1

28,9

184,3

Внебюджетные средства

704,5

322,9

280,9

200,4

200,2

202,0

1910,9

Всего

1389,7

992,7

905,6

734,9

623,5

619,2

5 265,6

      *Объем средств будет уточняться по мере утверждения и уточнения республиканского и местных бюджетов на соответствующие финансовые годы в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

      Расшифровка аббревиатур:

Правительство для граждан

некоммерческое акционерное общество "Государственная корпорация "Правительство для граждан"

СНП

сельские населенные пункты

АО "НУХ "Байтерек"

акционерное общество "Национальный управляющий холдинг "Байтерек"

БВУ

банки второго уровня

МИО

местные исполнительные органы

МБ

местный бюджет

СГД

совокупный годовой доход

ПСД

проектно-сметная документация

ИЖС

индивидуальное жилищное строительство

МИИР

Министерство индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан

ИКИ

инженерно-коммуникационная инфраструктура

МЖД

многоквартирные жилые дома

КОС

канализационно-очистные сооружения

АО "Каз-НИИСА"

акционерное общество "Казахский научно-исследовательский и проектный институт строительства и архитектуры"

МФ

Министерство финансов Республики Казахстан

ГНП

городской населенный пункт

ЖССБК

акционерное общество "Жилищный строительный сберегательный банк Казахстана"

НБ РК

Национальный банк Республики Казахстан

ГЧП

государственно-частное партнерство

ОСИ

объединение собственников имущества

АО "ФНБ "Самрук-Казына"

акционерное общество "Фонд национального благосостояния "Самрук-Казына"

АО "КазЦентр-ЖКХ"

акционерное общество "Казахстанский Центр модернизации и развития жилищно-коммунального хозяйства"

КСК

кооператив собственников квартир

РБ

республиканский бюджет

СЕМ

субъект естественной монополии

ЖКХ

жилищно-коммунальное хозяйство

МНЭ

Министерство национальной экономики Республики Казахстан

НФ

Национальный фонд Республики Казахстан

ОПУ

общедомовой прибор учета

МФО

международная финансовая организация

МЭ

Министерство энергетики Республики Казахстан

МЭГПР

Министерство экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан

  Приложение
к Государственной программе
жилищно-коммунального развития
"Нұрлы жер" на 2020 – 2025 годы

План мероприятий
по реализации Государственной программы жилищно-коммунального развития "Нұрлы жер" на 2020-2025 годы

      Сноска. Приложение с изменениями, внесенными постановлениями Правительства РК от 08.06.2020 № 357; от 15.12.2020 № 849.

№ п/п Наименование Ед. измерения Форма завершения Сроки исполнения Ответственные за исполнение В том числе по годам Источники финансирования Код бюджетной программы
2020 год 2021 год 2022 год 2023 год 2024 год 2025 год Всего
1 2 3 4 5 6 8 9 10 11 12 13 14 15 16

Цель: Повышение доступности и комфорта жилья и развитие жилищной инфраструктуры


Целевые индикаторы**


1. Объем ввода жилья по РК за счет всех источников финансирования

млн. кв. метров



МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию)

14,1

15,2

16,4

17,7

19,1

20,7

103,2




2. Обеспеченность жильем

кв.м на одного проживающего человека



МИИР, МНЭ, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

22,8

23,1

23,8

24,6

25,3

26





3. Доступ населения к услугам водоснабжения, %

%



МИИР, МЭГПР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентрЖКХ" (по согласованию)










в городах



97,5

98,0

98,5

99,0

99,5

100




в селах



87,7

90,1

92,6

95,1

97,5

100





4. Снижение износа сетей тепло-водоснабжения и водоотведения

%



МИИР, МЭГПР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентрЖК" (по согласованию)

55

53

51

50

48

47





5. Доля объектов, кондоминиумов, требующих капитального ремонта

%



МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

22,2

21,0

20,3

19,6

18,8

18,1





6. Количество созданных рабочих мест

тыс.чел.



МИИР, МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента

10

10

10

10

10

10





Задача 1. Реализация единой жилищной политики


Показатели**


1. Объем социального жилья, в том числе:

ед.
жилищ



МИИР, МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента, АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию)

41152

26991

23916

20079

20063

20235

152436



арендное жилье без выкупа

16700

16700

13700

9700

9700

9700

76200



1) для работающей молодежи

3000

3000

-

-

-

-

6000



2) для малообеспеченных семей

10000

10000

10000

6000

6000

6000

48000



3) для социально-уязвимых слоев населения

3700

3700

3700

3700

3700

3700

22200



кредитное жилье

24452

10291

10216

10379

10363

10535

76236




2. Объем субсидируемых кредитов частных застройщиков

млрд. тенге



МИИР, БВУ, НПП "Атамекен", АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию)

20

20

20

20

20

20

20

внебюджетные средства



3. Количество займов ЖССБК

ед.займов



АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию), ЖССБК (по согласованию)

15916

273333

13125

13125

3125

3125

72 749




1) для малообеспеченных семей (2%)

10000

10000

10000

10000



40 000

РБ



2) для выкупа кредитного жилья МИО (5%)

2916

3333

3125

3125

3125

3125

18 749

РБ



3) по пилотному проекту "Шаңырақ"(5%)

3000

14000





1400

внебюджные средства



4. Объем гарантий на завершение строительства жилого дома

млрд. тенге



АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию)

65,8

65,8

65,8

65,8

65,8

65,8

394,8

внебюджетные средства



5. Коэффициент доступности жилья

лет



МИИР, МНЭ, МТСЗН

10,8

10,6

10,4

10,1

9,8

9,5





Мероприятия

1

Обеспечение распределения целевых трансфертов на развитие областным бюджетам, бюджетам городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент на строительство, приобретение и (или) реконструкцию жилья коммунального жилищного фонда

млрд.
тенге

постановление Правительства Республики Казахстан, соглашения

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МФ, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

138,4*

138,4*

116,8*

82,8*

82,8*

82,8*

642

РБ

228 (100, 102, 117, 116)

для работающей молодежи

21,6*

21,6*





43,2*

для многодетных семей

84,0*

84,0*

84,0*

50,0*

50,0*

50,0*

402**

для социально-уязвимых слоев населения

32,8*

32,8*

32,8*

32,8*

32,8*

32,8*

196.8**

2

Выпуск МИО облигационных займов на строительство социального кредитного жилья

млрд. тенге

отчет о сделке

ежегодно, 2020 − 2025 годы

МИИР, МФ, МНЭ, МИО областей, городов Нур-Султана, Алматы и Шымкента, АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию), АО "ФНБ "Самрук-Қазына" (по согласованию)

281,2

109,6

108,6

110,4

110,2

112,0

832,0

внебюджетные средства


3

Утверждение основных условий бюджетного кредитования ЖССБК для выдачи предварительных и промежуточных жилищных займов вкладчикам (5%)

млрд.
тенге

постановление Правительства Республики Казахстан, договор

ежегодно, 2020 - 2021 годы

МИИР, МФ, МНЭ, АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию), ЖССБК (по согласованию)

28,0

32,0

30,0

30,0

30,0

30,0

180,0

РБ

231

4

Утверждение основных условий бюджетного кредитования ЖССБК для выдачи предварительных и промежуточных жилищных займов вкладчикам (2%)

млрд.
тенге

постановление Правительства Республики Казахстан, договор

ежегодно, 2020 - 2021 годы

МИИР, МФ, МНЭ, АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию), ЖССБК (по согласованию)

100*

100*

100*

100*

*

*

400,0*

РБ

231

5

Субсидирование части ставки вознаграждения по кредитам застройщиков

млрд.
тенге

договор

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МФ, БВУ, АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию), НПП "Атамекен" (по согласованию), МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

4,8

6,9

4,8

2,3

2,2

2,2

23,3

РБ

228
(108)

6

Оплата услуг операторам, оказываемых в рамках субсидирования

млрд.
тенге

договор

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МФ, АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию)

0,24

0,24

0,24

0,24

0,24

0,24

1,4

РБ

228
(110)

7

Субсидирование части ставки по ипотечным жилищным займам

млрд.
тенге

договор

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МФ, АО "НУХ "Байтерек",
(по согласованию),
 

2,2

1,9

1,7

1,6

1,4

1,1

9,9

РБ

228
(109)

8

Обеспечение распределения целевых трансфертов на развитие областным бюджетам, бюджетам городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент на развитие и (или) обустройство ИКИ в районах жилищной застройки

млрд.
тенге

постановление Правительства Республики Казахстан, заключение соглашений

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МФ, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы
и Шымкент

130,0

130,0

130,0

130,0

130,0

130,0

780,0

РБ

228
(101)

9

Представление информации о планируемых к выделению земельных участках под районы ИЖС


информация в МИИР

на полугодовой основе

МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент








не требуется


10

Рассмотрение возможности трансформации жилищного блока АО "НУХ "Байтерек"


информация в Правительство Республики Казахстан

I квартал 2020 года

МНЭ, МИИР,
АО "НУХ "Байтерек" (по согласованию)








не требуется


11

Актуализация информационной системы СПП "Единая республиканская база очередников"

млрд.
тенге

акт испытаний

ежегодно,
2020-2023 годы

МИИР, МИО городов Нур-Султан, Алматы и Шымкента

0,2

0,1

0,07

0,07

0,07

0,07

0,6

РБ

001 (104)

12

Обеспечение применения типовых проектов в строительстве жилья


информация в МИИР

ежеквартально,
2020 - 2025 годы

МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент,
НПП "Атамекен" (по согласованию), АЗК
(по согласованию)








не требуется


13

Обеспечение полноты предоставления информации о реализации проектов жилищного строительства (сведения об освоении средств, ходе строительства и реализации жилья)

%

данные информаци-
онной
системы
АО "НУХ "Байтерек"

еже-недельно, 2020 - 2025 годы

МИО
областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

100

100

100

100

100

100


не требуется


14

Выработка предложений по обеспечению прозрачности деятельности на рынке арендного жилья


информация в Правительство Республики Казахстан

декабрь
2020 года

МИИР, МФ,
МИОР, МНЭ,








не требуется



Задача 2. Рациональное обеспечение населения качественной питьевой водой и услугами водоотведения


Показатели**:


1. Обеспеченность населения централизованным водоснабжением

%



МИИР, МЭГПР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентрЖКХ" (по согласованию)










в городах

97,5

98,0

98,5

99,0

99,5

100




в селах

86,4

88,6

90,9

93,2

95,4

97,7





2. Охват населения локальными системами водоснабжения в селах

%



МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, МИИР, МЭГПР, АО "КазЦентрЖКХ" (по согласованию)

1,3

1,5

1,7

1,9

2,1

2,3





3. Охват населения очисткой сточных вод в городах

%



МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентрЖКХ" (по согласованию)

74,9

77,5

79,7

100

100

100





Мероприятия

15

Строительство и реконструкция систем водоснабжения и водоотведения

млрд.
тенге

акт ввода в эксплуатацию

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МЭГПР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

147,63

143,63

143,63

109,34

109,34

109,34

762,84

всего, в том числе:


в городской местности

47,15*

47,15*

47,15*

16,2*

16,2*

16,2*

190,0*

РБ

229 (пп.100)

10,0*

10,0*

10,0*

6,66*

6,66*

6,66*

49,98*

МБ


в сельской местности

69,38*

65,4*

65,4*

65,4*

65,4*

65,4*

396,38*

РБ

229 (101)

21,08*

21,08*

21,08*

21,08*

21,08*

21,08*

126,48*

МБ


16

Строительство и реконструкция групповых водопроводов

млрд.
тенге

акт ввода в эксплуатацию

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, МИИР, МЭГПР,

30,2*

39,1*

46,1*

27,8*

16,8*

11,3*

171,4*

РБ

254 (113)

17

Строительство и реконструкция канализационно-очистных сооружений через займы МФО под государственные гарантии

кол-во проектов

акт ввода в эксплуатацию

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, АО "КазЦентр-ЖКХ" (по согласованию), МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, МФО (по согласованию)

11*

25*

17*




53*

внебюджетные средства


млрд.
тенге

отчет

106,1*

190,73*

31,47*




328,3*



Задача 3. Модернизация и развитие жилищно-коммунального сектора


Показатели**:


1. Износ сетей теплоснабжения

%



МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентр-
ЖКХ" (по согласованию)

59

57

55

53

52

50





2. Уровень приборизации секторов тепло-, водоснабжения

%



МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентр-
ЖКХ" (по согласованию)

75

84

96

96

97

100





Мероприятия

18

Субсидирование расходов субъектов естественных монополий, реализующих проекты по реконструкции и строительству систем тепло-, водоснабжения и водоотведения с привлечением заемных средств, в том числе международных финансовых организаций

млрд.
тенге

заключение

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, АО "КазЦентр
ЖКХ" (по согласованию), МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, СЕМ

8,3

8,3

8,3

8,3

8,3

8,3

50,0

всего, в том числе:


4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

25,0*

РБ

229
(111)

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

4,17*

25,0*

внебюджетные средства


19

Оплата услуг поверенному агенту по исполнению поручения в рамках модернизации строительства систем тепло-, водоснабжения и водоотведения

млрд.
тенге

договор

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, АО "КазЦентрЖКХ" (по согласованию)

1,55*

1,1

1,1

1,1*

1,1

1,1

7,05

РБ

229
(104),
041 (106)

20

Модернизация систем тепло-, водоснабжения и водоотведения через механизм бюджетного кредитования

млрд.
тенге

акт ввода в эксплуатацию

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МЭ, АО "КазЦентрЖКХ" (по согласованию)

40*

40*

40*

40*

40*

40*

240*

РБ

224, 042

21

Оплата услуг оператору, оказываемых в рамках субсидирования строительства, реконструкции и модернизации систем тепло-, водоснабжения и водоотведения

млрд.
тенге

договор

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МЭ, АО "КазЦентрЖКХ" (по согласованию)

0,27*

0,27*

0,27*

0,27*

0,27*

0,27*

1,8*

РБ

229
(105)
 

22

Проведение мероприятий по обеспечению общедомовыми приборами учета тепла, воды

ед.

отчет
 

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентр-ЖКХ" (по согласованию)








не требуется


23

Реализация проектов по благоустройству городов и населенных пунктов

млрд.
тенге

акт ввода в эксплуатацию

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, АО "КазЦентр-ЖКХ" (по согласованию), МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

3,8*

5,6*

0,4*




9,8

всего, в том числе:


3,7*

5,4*

0,4*




9,5*

РБ

229
(107)

0,1*

0,2*

0,01*




0,3*

МБ


24

Реализация проекта стимулирования развития стартапов

млрд. тенге

отчет национальному координатору РК по Глобальному экологическому фонду

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МЭГПР, МНЭ

0,225*

0,225*

0,225*




0,675*

внебюджетные средства


25

Разработка типового пакета документов по внедрению менеджмент-контрактов в государственных коммунальных предприятиях в секторе тепло-, водоснабжения и водоотведения на основе международного опыта

ед.

рекомендации в МИО

2020

МИИР








не требуется


26

Внедрение системы контроля качества в рамках замены "ветхих" сетей теплоснабжения на основе международного опыта

ед.

рекомендации в МИО

2020

МИИР, АО "КазЦентр-ЖКХ" (по согласованию)








не требуется



Задача 4. Капитальный ремонт и реновация жилищного фонда


Показатели**:


1. Количество отремонтированных МЖД

ед.
МЖД



МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

222

444

40

40

40

40

826




2. Охват оценкой технического состояния жилищного фонда

%



МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентр-ЖКХ" (по согласованию)

28,8

65,7

100








Мероприятия

27

Обеспечение ремонта общего имущества объектов кондоминиума

млрд.
тенге

акт выполненных работ

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

10,0*

20,0*





30,0*

РБ

НИ

28

Оценка технического состояния жилищного фонда

млрд.
тенге

акт выполненных работ

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, АО "КазЦентр-ЖКХ" (по согласованию)

0,86

1,02

0,65




2,53

РБ

НИ


Задача 5. Совершенствование архитектурной, градостроительной и строительной деятельности


Показатель**:


1. Уровень обеспечения нормативными техническими документами при применении современных технологий в строительстве

%



МИИР,
АО "КазНИИСА" (по согласованию)

117

124

130

136

141

146





2. Создание цифровой плановой основы
Государственного градостроительного кадастра крупных населенных пунктов РК

тыс. га



МИИР,
АО "КазНИИСА" (по согласованию)

35,1

35,3

34,3

36,7

44,5

54,5

240,4




Мероприятия

29

Разработка сметно-нормативных документов в сфере строительства

млрд.
тенге

приказ КДСЖКХ

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР,
АО "КазНИИСА" (по согласованию)

0,6*

0,7*

0,7*

0,7*

0,7*

0,7*

4,0*

РБ

225 (пп.100)

30

Разработка технологических карт по новым технологиям строительного производства

млрд.
тенге

приказ КДСЖКХ

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР,
АО "КазНИИСА" (по согласованию)

0,21*

0,23*

0,25*

0,25*

0,25*

0,25*

1,44*

РБ

225 (пп.100)

31

Разработка типовых проектов

млрд.
тенге

приказ КДСЖКХ

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР

0,6*

1,0*

1,1*

1,0*

0,5*

0,5*

4,7*

РБ

225 (пп.100)

32

Инвентаризация подземных и надземных коммуникаций застроенной территории

тыс. га.

акт-
выполненных работ

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР, МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

35,1

35,3

34,3

36,7

44,5

54,5

233,9

Всего, в том числе:

225 (пп.100)

18,5

18,5

15,2

15,9

22,2

26,8

116,9

РБ

18,5

18,5

15,2

15,9

22,2

26,8

116,9

МБ

млрд.
тенге

2,8

2,8

2,2

2,4

2,8

2,4

15,3

Всего, в том числе:

1,4*

1,4*

1,1*

1,2*

1,4*

1,2*

7,7*

РБ

1,4*

1,4*

1,1*

1,2*

1,4*

1,2*

7,7*

МБ

33

Разработка и корректировка градостроительных проектов общегосударственного значения

ед.

постановление Правительства Республики Казахстан

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР,
МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент


1


1


1

3

РБ

225 (пп.100)

млрд.
тенге

0,1*

0,4*

0,2*

0,08*

0,2*

0,09*

1,1*

34

Разработка генеральных планов и проектов детальной планировки населенных пунктов с учетом развития жилищной, социальной и транспортной инфраструктуры

ед.

решения
сессий областных маслихатов

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент

1600

1035

100

120

130

140

3125



35

Разработка и переработка нормативно-технических документов в сфере архитектуры, градостроительства и строительства

млрд.
тенге

приказ КДСЖКХ

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР,
АО "КазНИИСА" (по согласованию)

0,06*

0,07*

0,08*

0,11*

0,14*

0,14*

0,6*

РБ

225 (пп.100)

36

Оцифровка архитектурно-градостроительного каталога (АГСК) 1.1. "Нормативные правовые акты и нормативные технические документы"

млрд.
тенге

приказ КДСЖКХ

ежегодно, 2020 - 2025 годы

МИИР,
АО "КазНИИСА" (по согласованию)

0,23

0,23

0,23

0,30*

0,43*

0,44*

1,9*

РБ

225 (пп.100)

37

Обеспечение загрузки домостроительных комбинатов заказами выпуска продукции на строительство социальных объектов


информацион-ная система АО "НУХ "Байтерек"

ежеквартально,
2020 - 2025 годы

МИО областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, НПП "Атамекен" (по согласованию), АЗК (по согласованию)








не требуется



      Примечание:

      * объем средств будет определен при утверждении республиканского бюджета на соответствующие финансовые годы в соответствии с законодательством Республики Казахстан

      ** выполнение показателей определяется от объемов финансирования на соответствующие финансовые годы

      Расшифровка аббревиатур:

      МИО – Министерство информации и общественного развития Республики Казахстан

      НПП "Атамекен" –национальная палата предпринимателей "Атамекен"

      АО "НУХ "Байтерек" – акционерное общество "Национальный управляющий холдинг "Байтерек"

      БВУ – банки второго уровня

      МИО – Местные исполнительные органы

      МБ – местный бюджет

      ИЖС – индивидуальное жилищное строительство

      МИИР – Министерство индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан

      ИКИ – инженерно-коммуникационная инфраструктура

      МЖД – многоквартирные жилые дома

      АО "КазНИИСА" – акционерное общество "Казахский научно-исследовательский и проектный институт строительства и архитектуры"

      МФ – Министерство финансов Республики Казахстан

      АЗК – ассоциация застройщиков Казахстана

      НБ РК – Национальный банк Республики Казахстан

      ЖССБК – акционерное общество "Жилищный строительный сберегательный банк Казахстана"

      КДСЖКХ – Комитет по делам строительства и жилищно-коммунального хозяйства МИИР РК

      РБ – Республиканский бюджет

      АО "ФНБ "Самрук-Казына" – акционерное общество "Фонд национального благосостояния "Самрук-Казына"

      НФ – Национальный фонд Республики Казахстан

      МНЭ – Министерство национальной экономики Республики Казахстан

      МФО – международные финансовые организации

      МЭ – Министерство энергетики Республики Казахстан

      МЭГПР – Министерство экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан

  Приложение
к постановлению Правительства
Республики Казахстан
от 31 декабря 2019 года № 1054

Перечень утративших силу некоторых решений Правительства Республики Казахстан

      1. Постановление Правительства Республики Казахстан от 22 июня 2018 года № 372 "Об утверждении Государственной программы жилищного строительства "Нұрлы жер" (САПП Республики Казахстан, 2018 г., № 31-32, ст. 181).

      2. Постановление Правительства Республики Казахстан от 29 апреля 2019 года № 231 "О внесении изменений и дополнений в постановление Правительства Республики Казахстан от 22 июня 2018 года № 372 "Об утверждении Государственной программы жилищного строительства "Нұрлы жер" (САПП Республики Казахстан, 2019 г., № 11-12, ст. 113).

      3. Постановление Правительства Республики Казахстан от 19 октября 2019 года № 775 "О внесении изменений и дополнений в постановление Правительства Республики Казахстан от 22 июня 2018 года № 372 "Об утверждении Государственной программы жилищного строительства "Нұрлы жер".