Қазақстан Республикасының аумағына шеттен әкелiнетiн тауарлардың кедендiк құнын белгiлеу тәртiбiн қолдану жөнiндегi Нұсқау

Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетi жанындағы кеден комитетi 1995 жылғы 25 қыркүйек N 123-П Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 1995 жылғы 16 қазанда тіркелді. Тіркеу N 114. Күші жойылды - ҚР Кіріс министрлігі Кеден комитетінің 2001.02.06. N 42 бұйрығымен. ~V011443

      Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1995 жылғы 20 шiлдедегi N 2368 Z952368_ "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Жарлығын орындау мақсатында бұйырамын:
      1. Қазақстан Республикасы кеден аумағына әкелiнетiн тауарлардың

Кедендiк құнын анықтау тәртiбiн қолдану бойынша нұсқау бекiтiлсiн.
     2. Кеден кiрiстерi басқармасы (Мулькин С.Д.) Қазақстан Республикасы 
аумағында Кедендiк құнды анықтау тәртiбiн ендiру бойынша әдiстемелiк 
басшылық жасауды қамтамасыз етсiн.
     3. Кеден комитетiнiң баспасөз қызметi (Мұратбаева Ә.О.) осы нұсқаудың 
ережелерiн бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға кiрiссiн.
     4. Осы Бұйрықтың орындалуына жалпы басшылық жасау Кеден комитетi 
Төрағасының орынбасары Р.К.Куватовқа жүктелсiн.

     Төраға

              Қазақстан Республикасының аумағына шеттен
                әкелiнетiн тауарлардың кедендiк құнын
                 белгiлеу Тәртiбiн қолдану жөнiндегi
                           Нұсқау

     Кiрiспе.


      Осы Нұсқау (әрi қарай - Нұсқау) Қазақстан Республикасы аумағына шеттен әкелiнетiн тауарлардың кедендiк құнын белгiлеу Тәртiбiн бiркелкi түсiндiрудi қамтамасыз ету және оны (әрі қарай - Тәртiп) практикада қолдану мақсатында әзiрленген.
      Бұл Тәртiп шеттен әкелiнетiн тауарлардың кедендiк құнын белгiлеудiң Еуропалық қоғамдастық елдерiнде қабылданған және тариф пен сауда жөнiндегi Бас келiсiмнiң (ТСБК) ҮІІ-бабында бекiтiлген негiзгi принциптерi мен әдiстерiн Қазақстанның кедендiк бақылау практикасына енгiзедi.
      Осы қадамның жүзеге асырылуы ел экономикасын әлемдiк экономикалық қоғамдастыққа тиiмдi түрде интеграциялауды қамтамасыз етудiң қажеттi шарты болып табылады және Қазақстан Республикасының ТСБК-ге қосылуы жөнiндегi әзiрлiк шаралар шегiнде жүзеге асырылады.
      Осыған байланысты Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетi жанындағы Кеден комитетi (әрі қарай - Кеден комитетi) ТСБК принциптерiне негiзделген, Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiткен Тәртiппен енгiзiлген кедендiк бағалау жүйесiн қазақстандық кеден мекемелерiнiң жұмыс практикасына енгiзу жөнiндегi жұмысты бастап отыр.
      Нұсқауда Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Заң күшi бар Жарлығының (әрі қарай - Жарлық) кедендiк құнды белгiлеуге қатысы бар негiзгi баптары жөнiнде түсiндiрмелер мен түсiнiктер бар, соларды түсiндiредi және тауарлардың кедендiк бағасын жүзеге асыру кезiнде практикада қолдану мақсаттары үшiн анықтау түседi.
      Қазақстан Республикасы аумағындағы барлық кеден мекемелерi осы Нұсқауды қолдануға мiндеттi.

                        I. Жалпы ережелер

      1.1. Шеттен әкелiнетiн тауарлардың кедендiк құнын белгiлеу кедендiк баж салығын, жиындарды және өзге де кедендiк төлемдердi есептеу үшiн нақты негiздi анықтау мақсатында айыптарды өндiрiп алуды және Қазақстан Республикасы заңдарында көзделген кедендiк тәртiп бұзушылықтар үшiн қолданылатын өзге де санкцияларды, кедендiк статистика жүргiзудi қосып алғанда өзге кедендiк мақсаттар үшiн тауарлардың құнын анықтау мақсатында жүзеге асырылады. Бұдан басқа тауарлардың кедендiк құнын белгiлеу жүйесi бартерлiк сауда кезiнде тауар бағаларының дәлелдiлiгiн тексеру үшiн және жауап ретiнде жеткiзiлетiн тауарлардың эквиваленттiгiн бақылау үшiн, сондай-ақ валюталық бақылауды жүзеге асыруға қажеттi өзге хабарды жинақтау және талдау мақсатында да пайдаланыла алады.
      1.2. Белгiленген тәртiптi толық көлемде практикада тиiмдi пайдалану үшiн оның жұмыс iстеп тұруын қамтамасыз етiп тұратын: хабарламалық-әдiстемелiк, ұйымдастыру-экономикалық, құқықтық жүйелердiң болуы, сондай-ақ осы заманғы компьютерлiк жүйенiң және арнайы дайындалған кадрлардың пайдаланылуы қажет.
      Осы сәттердi ескере отырып, Тәртiптi кедендiк бақылау практикасына енгiзу қажеттi жағдайлардың дайындық дәрежесi ескерiле отырып, кезең-кезеңiмен жүзеге асырылады.
      Осы тауарлардың кедендiк құнын белгiлеудi Тәртiп белгiлеген кедендiк баға ережелерiне сәйкес декларант жүзеге асырады.
      Кедендiк құнды декларациялау кедендiк құнды декларациялаудың Кеден комитетi белгiлеген рәсiмi мен түрлерi (КҚД-1 және КҚД-2 түрлерi) бойынша жүзеге асырылады. Бұл жағдайда кедендiк құнның декларациясы құны АҚШ-тың 5000 долларына тең келетiн немесе одан кем болатын белгiленген тауарлар номенклатурасы бойынша саудаға толтырылмайды, бұған кеденнiң мәлiмделген құнының дұрыстығына дәлелдi күмәнiн туғызатын жағдайлар (мысалы, бағалардың едәуiр ауытқуы) жатпайды. ҚҚД толтырылмайтын тауарлар номенклатурасы бойынша кедендiк құн тауарлардың кедендiк құнын анық белгiлеуге мүмкiндiк беретiн есеп-фактураларды, инвойстарды тауар көлiктiк хаттарды және басқа құжаттарды пайдалану арқылы белгiленедi.
      ЖСКД-нiң 42-графасында көрсетiлген тауарлардың декларант мәлiмдеген кедендiк құнының дұрыстығына дәлелдi күмәндар бар болған жағдайда, мысалы, сауда бағасының ауытқуы бағалардың қалыптасқан деңгейiнен 30 және одан да көп процент болған жағдайда, кедендiк ресiмдеудi орындайтын кеден органының декларанттан ҚҚД-ны толтыруды және барлық қажеттi құжаттарды көрсетудi талап етуге қақысы бар.
      1.3. Қосымша хабар алуды қосқанда, мәлiмделген кедендiк құнды тексеру қажеттiгi жүктi ұстап қалуға негiз бола алмайды. Жүктi ресiмдеу және жiберу дағдылы тәртiппен жүзеге асырылады, олай болғанда КД-1 немесе ҚҚД-2 үлгiлерiнде кедендiк құнды тексерген қызметшiнiң тексерудiң нәтижелерi туралы белгiсi (қорытындысы) жасалады.
      Кеден мекемесi декларантқа кедендiк құнды белгiлеу үшiн немесе Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңдары белгiленген тәртiпте мәлiмделген құнды растайтын құжаттарды көрсету үшiн уақыт бередi.
      Қажет болған жағдайда жүк жiберiлгеннен кейiн кеден мекемесiнiң жүктi ресiмдеген қызметкерлерi кедендiк құнның көлемiн нақтылау мақсатымен тексеру (тергеу) жүргiзе алады. Тексерудiң қорытындысы бойынша кедендiк құн, сондай-ақ кедендiк төлемдердiң тиiстi сомалары қайта есептелiнiп, баж бен жиындардың алынбаған сомасы өндiрiлiп алына алады.
      1.4. Енгiзiлген кедендiк баға жүйесiнiң принциптi ерекшелiгi-құндық негiзде жасалған саудалар бойынша сауданың бiр нормативтi, теориялық бағасы есебiнде емес, (сатып алушыларға шынымен төленген немесе төленуге тиiстi) шын мәнiндегi кедендiк құн есебiнде қабылдау. Осыған байланысты Жарлықтың 125-бабында көрсетiлгендей декларант мәлiмдеген кедендiк құн және оны белгiлеуге қатысты мәлiметтер анық, сан жағынан белгiлеуге болатын, объективтi және құжаттармен расталатын хабарға негiзделуге тиiстi. Бұл - декларацияда көрсетiлген сомалар 1-әдiстi қолданған кезде құжаттармен шынымен төленген және сатып алушылар төлеуге тиiстi деп расталатындай болу керек дегендi бiлдiредi.
      1.5. Жарлық бекiткен кедендiк құнды (2-6) белгiлеу әдiстерiн қолдану Қазақстан Республикасы шекарасынан өткiзiлген тауарлар мен болып кеткен нақты сауда келiсiмдерiнiң бағасы туралы хабарды пайдалануға негiзделуге тиiстi. Сондықтан кеден мекемелерi кедендiк құн декларацияларындағы мәлiметтердi жинақтауды, қорытуды және жүйелеудi, сондай-ақ осы мәлiметтi басқа кеден органдарымен алмастыруды қамтамасыз ету қажет.
      КҚД-1 және КҚД-2 формаларындағы мәлiметтен басқа Жарлық белгiленген кедендiк баға жүйесiн практикада тиiмдi қолдану үшiн бағаның, табыстың, саудада қолданылатын жеңiлдiктердiң, шығындарының, кедендiк тарифтердiң және т.б. деңгейi туралы экономикалық хабарлама пайдалануға тиiстi. Осы сияқты хабарламаны алудың тетiгiнде Кеден комитетi әзiрлейтiн болады және оның жасалып болуына қарай кедендiк бақылау практикасына енгiзiледi. Кеден мекемелерiне тиiстi хабарлама (мысалы, көлiк тарифтерiн, сауда жеңiлдiктерiн және үстеме баға және т.б.) алу мақсатымен жергiлiктi басқару органдарымен өзара iс-қимыл орнатсын деген (ақыл-кеңес) нұсқау берiледi.
      1.6. Жарлықтың 126-бабына сәйкес кеден мекемелерiне декларант тиiстi төлемдiк, банкiлiк, коммерциялық тауарлармен бiрге жүретiн құжаттарды көрсетпеген жағдайда өздерiнде бар хабарламаны пайдалануға құқық берiледi.
      Тәртiптi енгiзудiң алғашқы кезеңiнде оны қолданған кезде хабарламалық базаның шектеулiлiгiн ескеру және қолда бар хабарлама көздерiн (бағалық анықтамаларды, баға прейскуранттарын, фирмалардың каталогын, ортаконтрактiлiк бағалар жөнiндегi анықтамаларды және т.б.) оларды бағаланатын тауарлардың осы жеткiзiлiмнiң ерекшелiктерiн (тауар түрiн, топтың мөлшерiн, жiберiлетiн елдi, жеткiзiлу шарты мен уақытын және т.б. ескере отырып тиiсiнше түзете отырып пайдалану қажет.
      Кеден комитетi кеден мекемелерiне сыртқы сауда айналымындағы тауарларға деген әлемдiк және контрактiлiк бағалар туралы, сондай-ақ Қазақстан Республикасының iшкi базарындағы шеттен әкелiнетiн тауарларға деген бағалары туралы анықтамалық материалдар жiберiп отыратын болады.

            II. Кедендiк құнды анықтау әдiстерi және
                    оларды қолдану тәртiбi

      2.1. Шеттен әкелiнетiн тауарлардың кедендiк құнын белгiлеу үшiн берiлген тәртiп бойынша қолданылатын төмендегi 6 бағалау әдiсi бар:
      1-әдiс - шеттен әкелiнетiн тауарлармен мәмiленiң бағасы бойынша;
      2-әдiс - бiрдей тауарлармен мәмiленiң бағасы бойынша;
      3-әдiс - бiртектес тауарлармен мәмiленiң бағасы бойынша;
      4-әдiс - құнды шегеру;
      5-әдiс - құнды қосу;
      6-әдiс - резервтiк әдiс.
      Әдiстердi қолданудың көрсетiлген тiзбегiн 4 және 5-әдiстерден басқасын өзгертуге болмайды, 4 және 5-әдiстердi қолдану декларанттың қалауы бойынша өзгертiле бередi.
      Кедендiк құн бiр әдiстiң көмегiмен белгiленетiн жағдайда, басқаларын қолданудың керегi жоқ.
      2.2. Сатып алу-сату мәмiлесiнiң (яғни құндық негiздегi мәмiлелердiң) кедендiк құнын белгiлеудiң негiзгi әдiсi-шеттен әкелiнетiн тауарлармен мәмiленiң бағасы бойынша бағалау (1-әдiс). Бағаны әрдайым бiрiншi әдiстiң қолданылатындығын тексерумен бастау керек.
      Егер негiзгi әдiс төменде қаралатын бiрқатар жағдайларға байланысты пайдаланыла алмайтындай болса, жоғарыда аталған әдiстердiң бiреуi қолданылады. Және кедендiк құнның әрбiр келесi әдiсi алдындағы әдiстi пайдалану арқылы кедендiк құн белгiлене алмайтын болса ғана қолданылады.
      2.3. 2 және 3-әдiстер кедендiк құнды белгiлеудiң негiзгi базасы ретiнде бiрдей немесе бiртектес тауарлар бойынша мәмiленiң бағасын пайдалануға негiзделген. Бұл жағдайда кеден мекемелерiнiң қолында бар хабарлама мен декларант көрсеткен құжатпен расталған хабарлама бiрдей дәрежеде пайдаланыла алады. Кедендiк құнды белгiлеудiң негiзгi базасы ретiнде хабарламаны таңдаған кезде критерий оның бағаланатын мәмiленiң шарттарына жақындық дәрежесi болып табылады.
      2.4. Құнды шегеру және қосу әдiстерi (4 және 5-әдiстер) кедендiк құнды есептеудiң принциптi түрде әртүрлi базасын көздейдi. 4-әдiс тауарлар өзгерiлмеген күйде сатылатын бағаға негiзделген (немесе ұқсатылған күйде, егер осы ұқсатудың тауар бағасына әсерi анықталынатын болса): 5-әдiс тауар өндiруге кеткен шығындар туралы мәлiметтерге негiзделген. Осы екi әдiстi қолдану белгiлi бiр қиыншылықтарға, соның iшiнде қажеттi хабарлама алуға байланысты болғандықтан, оларды пайдалану реттiлiгiн декларант анықтай алады (Жарлықтың 127-бабын қараңыз).
      2.5. 6-әдiс резервте, себебi ол кедендiк құнды белгiлеу үшiн алдындағы әдiстердiң бiрде-бiреуiн пайдалануға болмайтын жағдайларда қолданылады.
      Кеден қызметкерi 1-5 әдiстердi қолдану мүмкiн болмаған кезде шеттен әкелiнетiн тауарлардың кедендiк құнын өз бетiнше шығаруға мәжбүр болған жағдайда ол 2-5 әдiстердiң шарттарын (талаптарын) түсiндiруде әлдеқайда икемдiрек болатын резервтегi 6-әдiстi пайдаланады.
      Ескерту: Кедендiк бағалаудың осы жүйесiн қолданып жүрген елдердiң тәжiрибесi жағдайдың 90 проценттейiнде 1-әдiс, яғни мәмiленiң бағасы бойынша бағалау әдiсi пайдаланылатынын көрсетедi. Басқа әдiстердiң үлесi шамалы бiрдей, 6-әдiс сәл-пәл басымырақ.

            III. Шеттен әкелiнетiн тауарлармен мәмiленiң
                 бағасы бойынша бағалау әдiсi (1-әдiс)

      3.1. Көп жағдайда құндық негiзде жасалған сатып алу-сату мәмiлелерi бойынша 1-әдiс қолданылады.
      Оның мәнi мынада: кедендiк құн шеттен әкелiнетiн тауарлармен мәмiленiң бағасы негiзiнде белгiленедi.
      Мәмiленiң бағасы (немесе тауарлардың трансакциялық құны) деп апарылатын елге экспортқа сату кезiнде тауарлардың iс жүзiнде төленген немесе төленуге тиiстi және бағаға белгiленген қосымшаларды және одан шегерiлгендердi ескере отырып түзетiлген бағаны түсiнуге болады.
      Iс жүзiнде төленген немесе төленетiн баға - Бұл жүзеге асырылған немесе сатып алушының сатушыға немесе соның пайдасы үшiн шеттен әкелiнген тауарларға төлейтiн, бiрақ тауарларды кедендiк ресiмдеу сәтiнде әлi төленбеген төлемнiң жалпы сомасы.
      Төлем мына нысандарда:
      а) аудару;
      ә) аккредитив;
      б) инкасса;
      және осылардың араласқан нысандарында жүзеге асырыла алады.
      Бұдан басқа қолданылып жүрген валюталық заңдарға қайшы келмейтiн жағдайларда аванстық төлемдер қолданылуы мүмкiн.
      Тәртiпте көзделген (мысалы, бағаға әсер ететiн) шектеулер жоқ болған жағдайда мемлекеттiк несиелер есебiне тауарлар жеткiзiлгенде, төлемнiң осы нысанында 1-әдiстi қолдануға болады.
      Жанама төлемнiң мысалы ретiнде сатушының сатып алушы алдындағы қарыздарын өтеу есебiнде тауарлардың шеттен жеткiзiлуiн алуға болады (яғни, бұл жағдайда мәмiленiң құндық көрiнiсi бар деп есептеуге болады, бiрақ ертерек төленiп қойған, сондықтан ақшалай сомалардың орын ауысуы болған).
      3.2. 1-әдiстiң қолданылу шарттары
      Әдiс төлемдегi бес шарт ұсталған және бағаға қажеттi түзетулер ("+" және "-" ) жүзеге асырылған жағдайда ғана қолданылуы мүмкiн.
      1) тауар импорттаушы елге экспорт үшiн сатылған, яғни, жүзеге асырылған сатып алу-сату мәмiлесi халықаралық сипатқа иә және тауардың шекарадан өтуi орын алып отыр;
      2) бағаланатын тауарға импорттаушының құқы жөнiнде:
      Қазақстан Республикасы заңдары белгiлеген шектердi;
      тауарлар қайталап сатылуға (меншiктен айыруға) болатын географиялық айлақтың шектерiн;
      тауарлардың бағасына елеулi әсер етпейтiн шектердi қоспағанда басқа шек жоқ;
      3) Мәмiленiң бағасы әсерi ескерілмейтiн әлдебiр шарттарды сақтауға байланысты емес;
      4) кедендiк құнды белгiлеген кезде декларант пайдаланған мәлiметтер құжаттармен расталған;
      5) тауар импорттаушы және экспорттаушы олардың өзара тәуелдiлiгi мәмiленiң бағасына әсер етпеген және оны декларант дәлелдеуге тиiстi жағдайларды қоспағанда өзара тәуелдi тұлғалар болып табылмайды.
      Ендi осы шарттардың әрбiрiн қарап шығайық.
      3.2.1. Тауар импорттаушы елге экспортқа сатылған
      Бұл шартта екi нәрсе мәнге ие болады: импорттаушы елге сату және экспорттау. Бұл әдiстi қолдану шарты тауардың сатылғандығының растығы болып табылады дегендi, яғни шарт негiзiнде шекара арқылы экспорттаушы елден импорттаушы елге тауар өткiзу жүзеге асырылып, сатып алушыдан осы тауардың орнына қабылданған ақшалай есептердiң (төлемдердiң) нысандарына сәйкес тең бағалы ақшалай сома алынып, сатып алу-сату мәмiлесi рас болғандығын бiлдiредi.
      1-мысал:
      Сатып алушылар қатары болғанда кедендiк құнды анықтау.
      Сатушы 1 сатып алушы 2 сатып алушы 3 сатып алушы
      Қытай 1000 Канада 15000 АҚШ 20000 Қазақстан
      (А) АҚШ дол. (Б) АҚШ дол. (В) АҚШ долл. (С)

      Тауар Қытайдағы сатушыдан Канададағы және АҚШ-тағы сатушылар арқылы Қазақстанға келiп, осы жерде еркiн айналымға шығу үшiн декларацияланады. Сонда мәмiленiң бағасы төмендегiше өзгередi:

      А-дан Б-ға - 10000 АҚШ долл.
      Б-дан В-ге - 15000 АҚШ долл.
      В-ден С-ға - 20000 АҚШ долл.
      Бұл жерде тауарды еркiн айналымға шығару туралы өтiнiш импорттаушы елге экспорттаудың фактiсi болып табылады.
      Сатып алушылар қатары болғанда мәмiле бағасы ретiнде тауарды еркiн айналымға шығарғысы келетiн адамның сатып алу бағасы алынады. Осы мысалда мәмiле бағасы ретiнде 3-сатып алушының (С) сатып алу бағасы қабылдану керек - 20000 АҚШ долл., өйткенi тек сол ғана тауарды еркiн айналымға шығарады.
      Жоғарыда қарап шыққан ережелер ескерiлгенде 1-әдiс сатып алу-сату мәмiлелерiне жатпайтын төмендегi сыртқы экономикалық мәмiлелерге қолданыла алмайды (яғни: бұл мәмiлелердiң құндық негiзi жоқ):
      а) тауардың тегiн жеткiзiлуi.
      Мысалы, сатушы үлгi ретiнде сатып алушы 5 кресло жеткiзiп бередi. Бұл жағдайда сатып алу-сату шарты негiзiндегi мәмiленiң бағасы жоқ, сондықтан кедендiк құнды белгiлеудiң 1-әдiсi қолданыла алмайды;
      ә) тауар консигнация шарттары негiзiнде жеткiзiлген.
      Жеткiзiп берушi өзiнiң агентiне жеткiзiп берушiге әлдеқайда тиiмдi шарттармен сату үшiн картоп жеткiзiп бередi.
      Бұл жерде агент картопты сатып алмайды, яғни оның иесi болмайды; картоп сатудан түскен табысты сату барысындағы шығындарын және жалақысын агентке төлегенiн есепке алған соң, жеткiзiп берушi өзi алады;
      б) тауарды делдалға сатпай делдал арқылы жеткiзiп беру.
      Шина жеткiзiп берушi оларды импорттаушы елдегi өзiнiң агентiне жеткiзiп берушiнiң өз бағасы бойынша сату мақсатымен және өзiнiң тәуекел етуiмен жiбередi, табысты жеткiзiп берушi алады;
      в) тауарды негiзгi компания және бәсiрелес фирмалар немесе филиалдар жеткiзiп бередi.
      Заңды тұлға болып табылатын негiзгi компания Белгияда орналасқан және Алматыда өзiнiң заңды тұлға емес және өз атынан әрекет жасамайтын филиалы бар. Олардың арасындағы тауарларды жеткiзiп берiп тұру сатып алу-сату мәмiлесi ұғымына жатпайды және оларға кедендiк құнды белгiлеудiң 1-әдiсi қолданыла алмайды да:
      г) бартерлiк немесе компенсациялық операциялар шеңберiнде тауарларды жеткiзiп беру.
      Бұл жағдайда тауар бағасының эквивалентi ретiнде басқа тауар жүредi, яғни мәмiленiң бағасы ақшалай көрiнбейдi және тиiстi төлемдiк және банкiлiк құжаттардың негiзiнде тауарлар үшiн ақшалай есептер де болмайды. Кедендiк құнды белгiлеудiң бiрiншi әдiсi қолданыла алмайды;
      д) жал шарты (лизинг) бойынша тауарлар жеткiзiп беру.
      Бұл жағдайда тауарға деген меншiктi құқық жалға берушiден жалдаушыға ауыспайды, тауарды пайдалану құқығы үшiн меншiк иесi табыстың бiр бөлiгiн алады, ал тауар белгiлi бiр уақыттан соң меншiк иесiне (жалға берушiге) қайтарылады. Сонымен, сатып алу-сату фактiсi жоқ болғандықтан, 1-әдiс қолданылыс таба алмайды.
      е) уақытша алып кету мақсатымен тауарлар жеткiзiп беру.
      Мысалы, меншiк иесi (жеткiзiп берушi) тұтынушыға уақытша алып кету шарты негiзiнде машина бередi, ол белгiлi бiр уақыттан соң жеткiзiп берушiге қайтарылады.
      ж) өндiрiс қалдықтарын басқа елге алып кету.
      Жасалған шарттарға сәйкес кейбiр елге оларды коммерциясыз пайдаға асыру мақсатымен тасып жетiледi, мысалы ядролық қалдықтарды оларды көмiп тастау мақсатымен. 1-әдiс бұл жағдайларда да қолданылмайды. Жоғарыда аталған мәмiлелерге және импорттаушы елге экспорттау мақсатындағы сатып алу-сату фактiсi жоқ кез келген басқа мәмiлелерге кедендiк құнды белгiлеудiң басқа әдiстерi (2-6 әдiстер) қолданылады.
      з) Кепiлдiктер есебiнен тауарлар жеткiзiп беру
      Кепiлдiк мерзiмi iшiнде жеткiзiлген жарақтың жеке механизмдерi iстен шығып қалды. Оларды ауыстыру үшiн жаңа детальдар жеткiзiледi.
      3.2.2. Тәртiп белгiлеген шектеулердi қоспағанда бағаланатын тауарға деген импорттаушының құқы жөнiнде шектеулер жоқ
      Белгiленген шарттарды орындаған жағдайда тауарлардың кедендiк құнын белгiлеу үшiн 1-әдiстi қолдануға болады.
      Шеттен әкелiнетiн тауарға деген импорттаушының құқықтары жөнiнде белгiлi бiр шектеулер бар болып тұрғанда 1-әдiс қолданыс таба алмайды. Осыған байланысты бар болып тұрғанда 1-әдiстi қолдануға мүмкiндiк бермейтiн шектеулер мен осы әдiстi қолдануға рұқсат беретiн шектеулердi нақты ажырату қажет.
      Тәртiп импортаушының (сатып алушының) бағаланатын тауарға деген құқықтары жөнiнде 1-әдiстi қолдануға рұқсат беретiн шектеулердiң тек қана үш түрiнiң болуын белгiлейдi; Егер импорттаушының (сатып алушының) құқықтарына қандайда бiр өзге шектеулер бар болса, 1-әдiс қолданылмайды.
      Шеттен әкелiнетiн тауар жөнiнде сатып алушының құқықтарын шектеудiң төменде аталған 3 түрi кедендiк құнды белгiлеудiң бiрiншi әдiсiн қолдануға мүмкiндiк бередi:
      а) Қазақстан Республикасы заңдары белгiлеген шектеулер.
      Бұл жағдайда мысалы, белгiлi бiр тауарды және т.б. импорттауға құқы бар тұлғалар аясы жөнiндегi шектеулер сөз болып отыр. Соның iшiнде ядролық, химиялық уландырғыш заттар, есiрткiлердi импорттау мекемелердiң тек қатаң шектеулi аясына ғана рұқсат етiледi;
      ә) тауарлар қайта сатыла алатын географиялық аймақты шектеулер.
      Бұл жағдайда тауарды қайта сататын жекелеген тұлғалар үшiн аумақтық шектеулер ойда болып отыр. Мысалы, "сатушы тауарды Қазақстан аумағына өз сатушыларына сатады және бүкiл аумақты жеке-жеке сатушы қойып 10 бөлiкке бөледi, осыған орай әрбiр сатушы тауарды тек өз аумағында сата алады деген шарт қойылады";
      б) тауар бағасына елеулi әсер етпейтiн шектеулер.
      Шектеулердiң барлық түрiн бағалаудағы басты критерий олардың 1-әдiсi пайдалану мүмкiндiгi әсерi тұрғысынан - бұл ана немесе мына шарттың мәмiле бағасына әсер ету дәрежесi болып табылады. Мәмiленiң бағасына шектетудiң елеулi әсерi жоқ болғанда, ол 1-әдiстiң пайдаланылуына бөгет жасай алмайды.
      Ескерту: шетелдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, практикада
               мәмiле бағасына елеулi әсер ететiн шектеулердiң
               барлығы туралы мәмiледе iс жүзiнде болмайды да.
               Егер бағаға едәуiр әсер ететiн шарттың барлығы
               туралы мәлiмделетiн болса, осы шарттың нәтижесiнде
               бағаның сандық өзгерiсi құжат арқылы белгiленетiн
               болса, онда 1-әдiстiң қолданылуы мүмкiн; егер
               бағаға сандық әсердегi белгiлеуге және құжат
               арқылы растауға болмаса, онда бағалаудың басқа
               әдiстерiне көшу қажет.
      Мысалы. Экспорт үшiн сатушы импорт елiндегi сатып алушы оны қайырылымдылық мақсаттарына пайдаланатын болады деген шарт пен медициналық аппарат сатты. Бұл жағдайда 1-әдiс қолданыс таба алмайды, себебi тауарды пайдалануға қатысты сатып алушының құқықтарының шектелуi орын алып отыр және осындай шарт мәмiле бағасына елеулi әсер ете алады. Бағалаудың басқа әдiстерi қолданылуға тиiстi (2-6).
      3.2.3. Мәмiле бағасы әсерi ескертiлмейтiн әлде бiр шарттарға байланысты емес
      Бұл шарт 1-әдiстi қолдану тауарды сату немесе оның бағасы:
      а) сатудың шарттарына немесе;
      ә) бағасын белгiлеуге келмейтiн жеткiзiлiмдердiң шарттарына байланысты емес жағдайларда мүмкiн екендiгi бiлдiредi.
      Бұл жағдайда мәмiле шарттарын қарағанда жалпы сипаттағы және ВЭД-ке қатысушылардың бәрiне қатысы бар (немесе оларға жағдайлар жасалынуы мүмкiн) жағдайлар мен таңдамалы сипаттағы және жалпыға бiрдей емес жағдайларды ажыратып алу керек.
      Төменде сыртқы экономикалық қызметте орын алған, 1-әдiстi пайдалану мүмкiндiгiне әсер етпейтiн жеткiзiлiмдердiң көпшiлiк қолдаған шарттары келтiрiлген, яғни олардың барында 1-әдiстi қолдануға рұқсат етiледi:
      - жеткiзiлімдердiң жалпыға бiрдей шарттары (ең алдымен ИНКОТЕРМС-ФОБ, СИФ, ДАФ т.б. түсiндiретiн жеткiзiлiм шарттары);
      - "сарапшыны қатыстыра отырып сатып алу (сарапшының қорытындысы болуы)", тауарларды белгiлi бiр күнге дейiн жеткiзiп беретiн шартпен сатып алу", сондай-ақ сыртқы сауда операциялары үшін жалпыға бiрдей болып табылатын және мәмiле бағасына әсер етпейтiн басқа шарттар (тауар санына жеңiлдiк, бiр сатушыға "адал болу" және т.б.) секiлдi мәмiлелердi жасаудың жалпыға бiрдей шарттары мен жеткiзiлімдердi жүзеге асыру;
      Мысалы, бiр сатушыдан ғана үнемi тауар сатып алатын сатып алушыға баға жөнiнен жеңiлдiк жасалса, ал бұл көпшiлiк мақұлдаған практика болып табылады, онда бұндай жеңiлдiк, демек мәмiле бағасы мойындалу (танылу) керек және 1-әдiсте пайдалануға болады.
      - сатып алушыға сатушының импорт елiнде дайындалған техникалық талдамаларды немесе сызбаларды беруi (1-ескертудi қара);
      - сатып алушының өз есебiнен (мүмкiн тiптi сатып алушымен келiсiм бойынша) шеттен әкелiнетiн тауарларды сатуға қатысты қандай да болса бiр iс-әрекеттердi жүзеге асыруы, мысалы, сатып алушы төлейтiн жарнама бойынша қызмет (2-ескертудi қара).
      Мәмiле жасалған кезде оның шарттары ретiнде бағаланатын тауарлардың құны белгiлене алмайтындай шарттар қойылатын болса, 1-әдiс қолданыс таба алмайды, нәтижесiнде мәмiле бағасы кеден мақсаттары үшiн қолайсыз болады. Ондай шарттарға мыналар жатады:
      - сатушы шеттен әкелiнетiн тауарлардың бағасын сатып алушы сондай-ақ басқа тауарларды да белгiлi бiр мөлшерде сатып алады деген шартпен белгiлейдi;
      Мысалы, 5000 ақша бiрлiгiне былғары бұйымдары жеткiзiледi. Жеткiзiп берушi импорттаушы бағасы белгiсiз 2000 пар аяқ киiмдi қосымша сатып алады деп шарт қояды;
      - шеттен әкелiнетiн тауарлардың бағасы шеттен әкелiнетiн тауарларды сатып алушының шеттен әкелiнетiн тауарларды сатушыға сататын басқа тауарларының бағасына немесе бағаларына байланысты;
      Мысалы, сатушы 1000 ақшалай бiрлiкке электр тауарларын сатады. Сатып алушы сол сатушыға осы тауарларды өндiру үшiн реле сатады. Осыған байланысты сатушы релiнiң бағасы 10000 ақшалай бiрлiк деген шарт қояды.
      Сонымен электр құралының бағасы реле бағасының әсерiн "сезедi".
      - баға шеттен әкелiнетiн тауарларға қатысы жоқ төлем нысандары негiзiнде белгiленедi.
      Мысалы, шеттен әкелiнетiн тауарлар сатушы дайын тауарлардың белгiлi бiр мөлшерiн өзi алады деген шартпен жеткiзiлетiн жартылай фабрикаттар болып табылады; Мысалы, сатушы 10000 ақша бiрлiгiне ағаш сатады. Сатып алушы ағаштан бар болғаны 1000 дана үстел жасайды. Сатушы шарт қояды: сатып алушы ағаштың құны есебiнен 500 үстел жеткiзiп бередi, үстелдердiң құны белгiленбеген.
      - сатып алу-сату келiсiмi тек сол сатушыдан сатып алу шартын көздейдi;
      - сатып алу-сату келiсiмi мәмiленiң бағасын тауарларды бiр-бiрiне сату (жеткiзiп беру) шартымен белгiлейдi.
      Осындай шарттар болғанда, олардың мәмiле бағасына әсерi болған-болмаған және сол жердi сан жағынан белгiлеуге болар-болмасын анықтау қажет. Шарттардың бағаға сан жағынан әсерiн белгiлеу мүмкiн болса және мәлiмделген баға iс жүзiнде төленген немесе төленуге тиiстi болса ғана, 1-әдiс қолданыс таба алады.
      3.2.4. Декларанттың кедендiк құнды белгiлеу үшiн пайдаланылған мәлiметтерi құжаттар арқылы расталған болу керек.
      Осы талапқа сәйкес кедендiк құн 1-әдiс бойынша, егер оның кедендiк құн декларациясында көрсетiлген элементтерi тиiстi құжаттармен расталған болса ғана белгiлене алады, оның iшiнде:
      а) баға (яғни мәмiле бағасы) жеткiзiлiмдi төлеген есеп-фактурамен расталады;
      ә) мәмiленiң бағасына қосымша үстемелер-төлемдiк, тауармен бiрге жүретiн, қауiпсiздендiру, коммерциялық құжаттармен расталады;
      б) шығындардың жұмсалған (шегерiлген) сомалары - төлемдiк, тауармен бiрге жүретiн, коммерциялық кедендiк құжаттармен расталады.
      Құжаттар арқылы расталмай әдiс қолданыс таба алмайды.
      3.2.5. Импорттаушы және экспорттаушы олардың тәуелдiлiгi мәмiле бағасына әсер етпеген оны декларант құжатпен дәлелдеген жағдайларды қоспағанда бiр-бiрiне тәуелдi тұлғалар болып саналмайды.
      Өзара тәуелдi болған заңды және жеке тұлғалар туралы анықтаманы Тәртiп белгiленген, соған сәйкес тұлғалар, егер: мәмiлеге қатысушының бiреуi (жеке адам) немесе мәмiлеге қатысушылардың бiреуiнiң бiр лауазымды тұлғасы бiр мезгiлде мәмiлеге қатысушылардың басқа бiреуiнiң лауазымды тұлғасы болып табылса ғана, тұлғалар өзара тәуелдi болып табылады;
      мәмiлеге қатысушылар ортақ иегер болып табылады;
      мәмiлеге қатысушылар жалдау қатынастары арқылы байланысқан;
      мәмiлеге қатысушының бiреуi басқа қатысушының жарғылық капиталының 5 проценттен кем емес үлесiне немесе дауыс құқы бар акциялар пакетiне ие;
      мәмiлеге қатысушының екеуi де үшiншi бiр заңды немесе жеке тұлғаның тiкелей немесе жанамалай бақылауында;
      мәмiлеге қатысушылар үшiншi тұлғаны тiкелей немесе жанамалай бiрлесе бақылайды;
      мәмiлеге қатысушылар немесе олардың лауазымды тұлғалары жақын туысқандар болып табылады;
      сатушы мен сатып алушының өзара тәуелдiлiгi туралы мәлiметтердi, сондай-ақ осы тәуелдiлiктiң мәмiле бағасына әсерiн декларант көрсетедi.
      Ескерту: кедендiк құнды белгiлеудiң осы жүйесiн қолданатын
               елдердiң тәжiрибесi сатып алушы мен сатушы
               арасындағы өзара тәуелдiлiктi декларант өте сирек
               атап өтетiнiн көрсетедi. Мұндай тәуелдiлiктi кеден
               органдары жүргiзiлген тергеулер және фирмаларды және
               олардың жарғыларын тiркеу туралы жарияланған
               хабарламаны талдау негiзiнде белгiлейдi.
      Сатушы мен сатып алушының арасында байланыстың болуы тiптi мәлiмделген мәмiленiң бағасы сол сияқты тауарларға деген бағаның дағдылы деңгейiнен төмен жағдайда да мәмiленiң мәлiмделген бағасын мойындауға және 1-әдiстi қолданудан бас тартуға негiз болып табылмайды.
      Бұл жағдайда өзара тәуелдiлiктiң болған-болмағанын және оның мәмiле бағасына әсер еткен-етпегенiн анықтау қажет. Егер әсер анықталмаса, онда мәмiле бағасын кеден қолайлы деп табылады. Егер бағаға әсер еткен болса (немесе кеден мекемесiнiң солай деп есептеуге негiзi болса), онда кеден мекемесi бұл туралы импорттаушыға (декларантқа) хабарлайды және оған олай емес екенiн дәлелдеуге және мәлiмделген бағаны құжаттармен растауға мүмкiндiк бередi.
      Тексеру қажеттiгi жүктi ұстап қалуға негiз бола алмайды. Жүк дағдылы тәртiп бойынша ресiмделедi, ал одан кейiн жүргiзiлген тексерудiң мәлiметтерi бойынша кедендiк құн қайта есептелуi және баждар мен жиындардың түгел алынбаған сомалары өндiрiлiп алынуы мүмкiн.
      Күдiк пайда болған жағдайдың бәрiнде тиiстi мәмiле туралы мәлiметтер арнаулы есепке алынады.
      Сатушы мен сатып алушы арасындағы өзара тәуелдiлiк болған жағдайлардағы кеден органдарының негiзгi iс-әрекеттерi:
      1) Бұрын осы фирмамен мәмiле жасасқан-жасаспағанын және олар жөнiнде қандай ескертпелер болғанын тексеру; кеден мекемесiнде жатқан, осы мәмiлеге тiкелей немесе жанама қатысы бар хабарламаны талдау. Қажеттi хабарламаған ие болып отырған Кеден мекемесi өзара тәуелдi емес тұлғалардың арасындағы дәл осындай немесе осыған ұқсас тауарлар жөнiндегi мәмiлелермен, болмаса 4 немесе 5-әдiстер бойынша белгiленген дәл осындай немесе осыған ұқсас тауарлардың кедендiк құнымен өз бетiнше бақылау салыстырулар жүргiзе алады.
      Осы хабарлама өзара тәуелдiлiк мәмiле бағасына әсер етпегенi туралы қорытынды үшiн жеткiлiктi болып табылған жағдайда, кеден органы мәлiмделген бағаны декларанттан қосымша хабарлама сұрамай-ақ қабылдайды және кеден құнын 1-әдiс бойынша белгiлеу үшiн пайдаланады. Одан ары тергеудi жүргiзбеуге болады.
      2) Осы өзара тәуелдiлiктiң тауар базасына әсерiн талдап шығу.
      Талдау барысында сатушы мен сатып алушының коммерциялық қатынастары ұйымдастыру сипаты; тауарды сату шарттары; тапсырыстардың қалай берiлгендiгi; тауар құнының қалай кем есептелгендiгi, сөз болып отырған бағаның белгiленуi және есепке енгiзiлуi; төлеудiң қалай жасалғаны, төлемдердiң қалай өткенi және т.б. қарастырылады.
      Тергеу (талдау) барысында сатушы мен сатып алушы өзара тәуелдi тұлғалар болып табылса да, бiр-бiрiмен байланысты еместей бiр-бiрiн тауар сатып алып және оларды сатқаны анықталған болса, онда олардың өзара қарым-қатынасы бағаға әсер етпегенi.
      а) Мысалы, егер бағаның өндiрiстiң осы саласындағы дағдылы баға жасау практикасына сәйкес немесе сатушы өзiмен байланысты емес сатып алушыларға сату үшiн бағаны белгiлеген жолмен белгiленгенi анықталса, бұл контрагенттердiң өзара тәуелдiлiгi бағаға әсер етпегенiн растайды.
      ә) Бағаның сатушы мен сатып алушының өзара тәуелдiлiгiнiң әсерiне ұшырамағанын растайтын басқа мысал ретiнде мәлiмделген баға барлық шығындарды осы фирманың көрсетiп отырған кезең iшiнде (мысалы, бiр жыл iшiнде) тура осы топтағы немесе түрдегi тауарларды сатқан кездегi жалпы табысы үшiн деңгейi дағдылы болып табылатын табысымен қоса қамтамасыз етуге бара-бар екенiн дәлелдеген жағдайда келтiруге болады.
      Сатушы мен сатып алушының өзара тәуелдiлiгiн мәмiле бағасына әсер етпегенiн тергеу растаған жағдайда, баға қолайлы деп табылады және кеден құнын белгiлеу үшiн 1-әдiс қолданылады. Олай болмаған жағдайда 2-6 әдiстер пайдаланылады.
      3) Декларантқа мәмiленiң бағасына өзара тәуелдiлiктiң әсерi болмағанын құжатпен дәлелдейтiн мүмкiндiк беру; декларанттың мәлiмделген мәмiле бағасын дәлелдеу үшiн ұсынған құжаттарын қарап шығу;
      4) Декларант мәлiмдеген мәмiле бағасын қабылдамауға кеденнiң негiзi бар жағдайда ол негiздердi жазбаша жазып және дәлелдеп беру; импорттаушының талабы бойынша оған тиiстi анықтаманы беру;
      5) Импорттаушының қалауы бойынша тұлғалардың өзара тәуелдiлiгiнiң мәмiле бағасына әсерiн талдау нәтижелерiн күтпей-ақ кедендiк құнды белгiлеудiң 2-әдiсiне көшу;
      6) Осы фирманы арнаулы есепке алу.
      Кеден органының өзара тәуелдiлiктiң барлығы жағынан да, мәмiле бағасына оның әсерi болғаны жағынан да жеткiлiктi дәлелденген күмән жоқ болса да, фирманы арнаулы бақылауға ала алатынын ескеру керек. Мұндай бақылау басқа мәмiлелердi ресiмдеген кезде фирманың қылығын бағып жүру үшiн қажет, тек содан кейiн ғана, қажет болған жағдайда және қажеттi хабарлама жинақталған кезде тергеу жүргiзу керек.
      Ескерту: сатушы мен сатып алушының арасындағы өзара байланыс
               анықталған жағдайдың бәрiнде бiрдей өзара тәуелдi
               тұлғалардың арасындағы мәмiле жағдаяттарын тергеудi
               және зерттеудi жүргiзбеу керек екенiн есте тұту
               керек. Мұндай зерттеу кеден органында бағаның
               тиiмдiлiгi жөнiндегi жеткiлiктi дәлелденген күмәндер
               болғанда ғана қажет болады. Бағаның тиiмдiлiгi
               кеден мекемесiнiң күмәнiн туғызбайтын жағдайларда,
               бұл баға ары қарайғы хабарламаны импорттаушыдан
               сұрамай-ақ қабылдана бередi (мысалы, егер кеден
               органы бұған дейiн бар байланысты зерттеудi
               жүргiзген болса немесе контрагенттердiң мәлiметтерi
               туралы жеткiлiктi хабарламаған ие болса).
      Кеден мекемесi сатушы мен сатып алушының тәуелдiлiгi жөнiнде күмәнданатын жағдайда декларанттың өзара тәуелдiлiк мәмiле бағасына әсер етпегенiн және оның мәлiмделген бағасы шынында да төленгенiн дәлелдеуге қақысы (ал кеден органы оған осы құқықты беруге мiндеттi - жоғарыдағы 4 нүктенi қараңыз) бар. Өзара тәуелдi тұлғалардың арасындағы мәмiле бағасы тиiмдi деп танылу және оған 1-әдiстi қолдану мүмкiн болу үшiн декларант оның мәлiмдеген бағасы шынында да төленгенiн немесе бағаланатын тауарлардың мәмiле бағасы:
      а) дәл осындай немесе соларға ұқсас тауарлардың сатып алушыларымен (яғни өзара тәуелдi емес тұлғалармен) байланысы жоқ сатушылар сатқан кездегi мәмiле бағасына;
      ә) 4-әдiс бойынша есептелген дәл осындай немесе соларға ұқсас тауарлардың кедендiк құнына;
      б) 5-әдiс бойынша есептелген дәл сондай немесе соларға ұқсас тауарлардың кедендiк құнына;
      в) бұған дейiн кеден органы қабылдаған "бақылау" құнына өте жақын екенiн құжатпен дәлелдеу керек.
      Осы салыстырулар тек декларанттың бастамасы бойынша жүзеге асырылады және бағаланатын тауарлар жөнiндегi мәмiле шарттарымен салыстыру үшiн пайдаланады. Бағаланатын тауарлардың бағасы осындай салыстырулар негiзiнде ауыстыра алмайды. Салыстырған кезде салыстырылатын мәмiлелер шарттарындағы айырмашылықтар ескерiле отырып түзету жүргiзiлу керек (тауар көлемi, жеткiзiлiмдер шарттары, көлiк түрi және т.б.).
      Одан басқа бiр мәмiленiң бағасы немесе кедендiк құны басқа бағаға қаншалықты "өте жақын" екенiн анықтағанда бiрқатар факторларды ескеру керек. Бұл факторлар шеттен әкелiнетiн тауарлардың сипатын, саланың өзiнiң ерекшелiгiн, тауарлар импортталатын сезонды, сондай-ақ құн (баға) айырмашылығының коммерциялық мәнi бар-жоғын ескеруге тиiс. Бұл факторлар әр жағдайда бiрдей бола алмайтындықтан, әмбебап стандартты, мысалы тұрақты проценттi қолдану әрбiр жеке жағдайда мүмкiн болмаған болар едi. Мысалы, тауардың бiр түрiндегi құнның болмашы айырмашылығы тиiмсiз болуы мүмкiн, ал тауардың басқа бiр түрiндегi үлкен айырмашылық әбден тиiмдi болуы мүмкiн.
      Сонымен, әрбiр нақты жағдайда арнаулы тергеу жүргiзiп, осы iстiң жағдаятына сүйене отырып шешiм қабылдау керек.
      3.2.6. Кеден құнын белгiлеу үшiн 1-әдiстi қолдану мүмкiндiгiн қарастырып отырған мәмiле шарттарының 128-баптың 18-абзацы талаптарына сәйкестiгiн ескере отырып анықтап алғаннан кейiн мәлiмделген құнды түзету Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Z952368_ Жарлығының 128-бабы 2-абзацына сәйкес жүзеге асырылады.
      Кедендiк құнды белгiлеудiң бастапқы нүктесi әрдайым шынымен төленген немесе төленуге тиiстi бағаны, яғни сатып алушы сатушыға төлеген iс жүзiндегi шығындарды белгiлеу болып табылады.
      Егер кедендiк ресiмдеу сәтiнде тауар төленген болса, оның дәлелi ретiнде сатушы ұсынған және сатып алушы төлеген есеп (есеп-фактура) көрсетiледi. Сонда төленген есепке қарап, сатып алушының пайдаланған iс жүзiндегi жеңiлдiктерi (мысалы, төлем шарттары жөнiндегi жеңiлдiктерi) ескерiледi.
      Жүктi кедендiк ресiмдеу сәтiнде сатушы ұстанған есептi сатып алушы әлi төлемеген болса, онда кедендiк органға КҚД-1 үлгiсiнде көрсетiлген соманың есеп сомасына сәйкестiгi тексерiлетiн төленбеген есеп көрсетiледi. Төленбеген есептерде төлем шарты бойынша жеңiлдiктер мойындалмайды.
      Декларант кез келген жағдайда мәмiле бағасын растау үшiн КҚД-1-дi толтырғанда, осы тауарды төленген немесе төленбегенiне қарамастан, төлеудiң сатушы ұсынған есебiн көрсетуге мiндеттi.
      Есеп жоқ болғанда, 1-әдiс қолданылмайды және кедендiк құнды белгiлеу басқа әдiстермен (2-6) жүзеге асырылады.
      Көрсетiлген есеп кеден органының күдiгiн туғызғанда (мөрлердiң, сатушы мен сатып алушының реквизиттерiнiң, мәлiметтердiң көмескi бейнеленуi және т.б. жоқ болуына байланысты), кеден органы (банкiлiк, коммерциялық және т.б.) мәмiле бағасын растайтын басқа құжаттар талап етуге мiндеттi.
      3.2.7. Егер кеден органы декларант көрсеткен құжаттарға сәйкес мәлiмделген мәмiле бағасын қабыл алса, онда келесi қадам мәмiле бағасына қосымша үстемелердiң қажеттiгiн анықтау болып табылады.
      Бағаға үстемелер ретiнде Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Z952368_ Жарлығының 128-бабы белгiлеген төмендегi шығындар (элементтер) қарастырылады:
      а) шеттен әкелiнген тауарларды кедендiк ресiмдеу орнына дейiнгi тасымалдау шығындары, оның iшiнде:
      тауарларды тиеу, түсiру, қайта тиеу және қоймаға жинау шығындары;
      сақтандыру шығындары;
      комиссиялық және өзге де делдалдық сыйақылар, контейнерлер құны сыртқы экономикалық қызмет тауар номенклатурасына сәйкес бағаланатын тауарларымен бiрге тұтас бiр бүтiн ретiнде қарастырылатын болса;
      ә) орайтын материалдардың және орау жұмыстарының бағасын қоса алғандағы буып-түюдiң бағасы;
      б) сатып алушының сатушыға тiкелей немесе жанамалай өндiрiс үшiн пайдалану немесе бағаланатын тауарларды экспортқа (иесiнен айыруға) сату мақсатында тегiн немесе төмен бағамен берген төмендегi тауарлардың (жұмыстардың және қызметтердiң) бағасының тиiстi бөлiгi;
      шикiзат, материалдар, детальдар, жартылай фабрикаттар бағаланатын тауарлардың құрамдас бөлiгi болып табылатын және басқа толықтыратын бұйымдар;
      аспаптар, штамптар, үлгiлер, бағаланатын тауарларды өндiру барысында пайдаланылған басқа да осындай жабдықтар;
      бағаланатын тауарларды өндiру барысында шығындалған қосымша материалдар (жағатын материалдар, отын және т.б.);
      Қазақстан Республикасы аумағынан тыс жерлерде жасалған, бағаланатын тауарларды өндiру үшiн тiкелей қажеттi инженерлiк және тәжiрибелiк-конструкторлық зерттемелер, дизайн, эскиздер;
      в) бағаланатын тауарларды сату (иесiнен айыру) шарты ретiнде импорттаушы тiкелей немесе жанамалай жүзеге асыруға тиiстi зерделiк меншiк объектiлерiн пайдаланғаны үшiн берiлетiн лицензиялық және өзге төлемдер;
      г) кез келген келесi сатудан (иесiнен айырудан) немесе экспорттаушыға қайтарылуға тиiстi бағаланатын тауарларды пайдаланудан түсетiн импорттаушы кiрiсiнiң бөлiгi.
      Жоғарыда аталған барлық шығындар мәмiле бағасына:
      - олар мәмiле бағасына енгiзiлмегенi;
      - декларант құжат арқылы растаған жағдайда қосылуы мүмкiн.
      3.2.8. Мәмiле бағасының құрылымы жеткiзiлiм шартына байланысты. Мәмiлелердiң нақты түрлерiнiң шарттарын дұрыс түсiндiру үшiн сыртқы сауда саласында жиi қолданылатын коммерциялық терминдер жинағы бар "Инкотермс 1990"-ды пайдалану керек.
      "Инкотермс 1990-да" жеткiзiлiмнiң коммерциялық шарттары 1-кестеде келтiрiлген негiзiнен әртүрлi төрт категорияға бөлiнедi.
      2 және 3 кестелерде мыналар көрсетiлген:
      әрбiр шарт шығындарының құрамы және сатушы мен сатып алушы арасындағы шығындар бөлiсi, сондай-ақ сатушы мен сатып алушының (құжаттардың әр түрiн төлеуге ұсынғанына қарай) мiндеттерi.
      Жеткiзiлімдердiң ең көп кездесетiн шарттары - бұл FОВ (2 топ), CIF (3 топ) және DAF (4 топ).
      Кестелерден көрiнiп тұрғанындай, жеткiзiлiм шарттарының сатып алушының төлеген бағасының құрылымына қарай айырмашылықтары бар, яғни осы бағаға енгiзiлген шығындар құрамына қарай. Демек, кеден құны, құрылымына қойылатын талап тұрғысынан FОВ бағаларын пайдаланған жағдайда бағаға қосымша үстеме қосу қажет, өйткенi оған жүктi тасымалдау және сақтандыру шығындары енбеген.
      Кеден мақсаттары үшiн ең ыңғайлы баға CIF бағасы, ол құрылымы жағынан кеден құрылымының құнына сәйкес келедi.
      ДАҒ бағасын пайдаланғанда бағаға қоса сақтандыру шығындарын және жеткiзiлетiн орнына байланысты ("шекара" терминi деп экспорттаушы елдiң шекарасын айтады, яғни, құжатта шекарашының қай жерi көрсетiлгенiне көңiл бөлу керек) - көлiк шығындарын енгiзу қажет.
      ДДР шарттары бойынша тауар жеткiзгенде бұл бағадан кеден құнына кiрмейтiн шығындарды, соның iшiнде кеден баждары мен импорттаушы елдегi жиындарды шығарып тастау керек.
      Мәмiле бағасына қосымша үстемелер және одан шегерiлгендер оларды құжат арқылы расталғанда ғана жүзеге асырылу керек.

      3.3. Мәмiле бағасына қосымша үстемелердi
             белгiлеу тәртiбi
      Көлiк шығындары.
      Iс жүзiнде сатып алушыға жүк жеткiзiп беру үшiн шығатын көлiк шығындарына тауардың орнын ауыстыру жөнiндегi барлық шығындар көлiк құралдарының әр түрiне, көлiк құралдарын жалдауға жұмсалатын шығындар, арту, түсiру, қайта арту және тауарларды қоймаға жинау шығындары кiредi. Көлiк шығындары кедендiк ресiмдеу орындарына дейiн ескерiледi.
      Көлiк шығындарына сондай-ақ жүктiң үстемесi, тауарды iшке жеткiзудi ресiмдеудiң ақысы (тауармен бiрге жүретiн құжаттарды ресiмдеудiң шығындары), тауарларды тасымалдау кезiндегi күтуге кететiн шығындар (яғни қажеттi температураны, ылғалдылықты ұстауға, желдетуге және емдеуге кететiн, тауарларды сақтауды қамтамасыз етуге қажеттi шығындар) енгiзiледi.
      Егер мәмiле бағасы тауарды басқа жерге жеткiзiп берудi көздесе, онда бағаға тиiстi түзетулер енгiзу керек. Мысалы жеткiзiлiмнiң (ДДР) шарттары бойынша апарылатын жерi жүктi кедендiк ресiмдеу орынынан алысырақта болса, онда көлiк шығындарындағы айырмашылықты - декларанттың өтiнiшi бойынша және тиiстi құжаттар мен есептердi ұсынғанына қарай - кеден құнынан шығарып тастау керек. Көлiк және төлем құжаттары ортақ болғанда шығындарды бөлу арақашықтық бойынша тепе-тең жүзеге асырылады, яғни "көлiктiк километрлiк кiлт" бойынша.
      Егер шарт бойынша кедендiк ресiмдеу орнына дейiнгi көлiк шығындары бағаға түгел енгiзiлмеген болса (мысалы, ЕХW, FOB және т.б.), онда мәмiле бағасына қосымша баға қосу қажет.
      Тауарды тасымалдауға құжаттар көрсетiлмеген жағдайда кеден ақысын 1-әдiс бойынша белгiлей алмайды, сондықтан басқа әдiстерге (2-6) көшу керек.
      Кеден органында тиеу-түсiру және қоймалау жұмыстары мен қызметтерiнiң қызмет прейскурант бағалары мен тиiстi көлiк түрлерiмен тасудың тарифтерi бар болса, кеден органы солар бойынша тасымалдаудың бағасын (осы есептеулердi ҚҚД-1-дiң қосымшасы ретiнде ресiмдеп және есептеулер үшiн пайдаланылған құжаттарға сiлтеме жасай отырып) есептен шығара алады.
      Қауiпсiздендiру шығындары - олар мәмiле бағасына енбеген жағдайда - ҚҚД-1-дiң тиiстi бiр нүктесiнде көрсетiлуге және бағаға қосылуға тиiс. Олай болғанда қауiпсiздендiру шығындары кедендiк ресiмдеуге дейiнгi арақашықтықтан кем болса да толық көлемде ескерiледi.

      3.3.2. Комиссиялық және өзге де делдалдық сыйақыларды
             төлеу жөнiндегi шығындар
      Кеден ақысына тауарды сату жөнiндегi комиссиялық (делдалдық) шығындар ғана енгiзiледi, яғни сатушының сатып алушыны тауып алып, оған тауар сату үшiн шығарған шығындары. Дағды бойынша бұл шығындар сатушының бағасының iшiнде-ақ болады. Егер олар бiр себептен осы бағаға енбей қалса, оларды тиiстi есептеулер мен төлемдiк құжаттар негiзiнде қосымша есептен шығару керек.
      Сатып алушының тауарды сатып алу жөнiндегi комиссиялық (делдалдық) шығындарына баж салынбайды және кеден ақысына енгiзiлмейдi.

      3.3.3. Буып-түюге кететiн шығындар
      Осы шығындарды кеден ақысына кiргiзу жөнiндегi мәселенi шешкен кезде оларды сатушы сатып алушыға төлетуге берген бермегенiн ескеру қажет.
      Мысалы, егер тауар тауармен бiр бүтiн болып есептелiнетiн (шыны құтылардағы қайнатпа) орайымен жеткiзiлетiн болса, онда тауар және оның тұрған ыдысы бiр тарифтiк позицияға (ТН ВЭД) жатқызылады. Бұл жағдайда орау шығындары кеден ақысының iшiнде енгiзiледi.
      Екiншi нұсқа - тауар контейнермен немесе цистернамен жiберiледi, олар қайтарылатын тара, сондықтан ТН ВЭД-тiң жеке позицияларына жатқызылады. Бұл жағдайда мұндай тараның құны кеден ақысына енгiзiлмейдi, бiрақ оған егер олар мәмiле бағасына енгiзiлiп, құжатпен расталмаса, сатып алушының (контейнердi, цистерналарды) жалдаған шығындары енгiзiлуге тиiс.

      3.3.4. Сатып алушының сатушыға тегiн немесе төмен
             бағалармен жеткiзiп берген тауарлары мен қызметтерi
      Мәмiленiң мәлiмделген бағасы сол сияқты мәмiлелердiң бағасынан едәуiр кем болатын жағдайлар болу мүмкiн, себебi оны есептегенде тауарлардың (жұмыстар мен қызметтердiң) тегiн немесе төмен бағамен сатушыға сатып алушының жеткiзiп (жасап) берген құны ескерiлмей қалған.
      Мысалы, жейде сатып алушы үшiншi елден мата сатып алып, оны осы жейде тiгушiлерге тегiн жеткiзiп берген. Өндiрушi сатып алушыға матаның бағасынсыз тек жейделердi өндiрудiң бағасын енгiзiп есеп ұсынады. Кеден ақысын белгiлегенде оған материалдың бағасында енгiзiлу керек едi.
      Осындай шығындарды қарастырған кезде (Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Жарлығының 128-бабы 17-абзацы) төмендегi жағдаяттарды ескеру қажет.
      Аспаптардың, штамптардың, үлгiлердiң және бағаланып отырған тауарларды өндiру кезiнде пайдаланылған сол сияқты жабдықтардың шығындарын кеден ақысына енгiзген кезде, екi факторға көңiл бөлiну керек:
      - осы элементтердiң құны;
      - осы құнды шеттен әкелiнетiн тауарларға бөлу тәртiбi (әдiсi).
      Осы элементтердiң құны ретiнде импорттаушының (сатып алушының) өзiмен байланыста емес тұлғадан сатып алған әйтеуiр бiр элементiнiң бағасы қабылданады.
      Егер элементтi импорттаушы (сатып алушы) немесе онымен байланысты бар тұлға өндiрген болса, оны өндiрудiң шығындары соның құны болып табылады.
      Егер элементтi бұрынырақ импорттаушы (сатып алушы) сатып алды ма немесе өндiрдi ме бәрiбiр, онда оның құнын белгiлеу үшiн оның алғашқы сатып алынған немесе өндiрiлген құнын қаншалықты пайдаланғанына қарай алынған азайтып барып түзету керек. Сатып алушы бiр элементтi жалдаған жағдайда кеден ақысына қосымша - жалдау құны болып табылады. Элементтiң бағасы анықталған кезде осы бағаны шеттен әкелiнген тауарларға тең етiп қосу керек. Әртүрлi маңызды нәрселер бар. Мысалы, егер импорттаушы барлық қосылатын бағаны бiрден төлеп тастағысы келсе, баға алғашқы жөнелтуге қосыла алады. Басқа жағдайда импорттаушы осы бағаның алғашқы жөнелту уақытында өндiрiлген тауарлар единицасының санына бөлiнуiн өтiнуi мүмкiн. Немесе ол бағаның келiсiмi немесе берiк мiндеттемесi бар өнiмдердiң күтiп отырған бүкiл көлемiне бөлiнуiн сұрай алады. Бөлудiң қай әдiсi қолдану импорттаушы ұсынған құжатқа байланысты болады.
      Мысалы. Импорттаушы шеттен әкелiнетiн тауарды өндiру процесiнде пайдалану үшiн өндiрушiге үлгiлер бередi және онымен сатып алуға 10000 единицаға контракт жасасады. Алғашқы жөнелту уақытында өндiрушi 1000 единицаның 400-iн өндiрiп жатады. Импорттаушы кеден әкiмшiлiгiнен үлгiлер бағасын 1000, 4000 немесе 10000 единицаларға бөлудi сұрай алады.
      Сатып алушы тегiн немесе төмен бағамен көрсеткен инженерлiк және конструкторлық талдамалар, дизайн саласындағы жұмыстар және т.б. егер бұлар импорт елiнен тыс жерлерде жасалған жағдайда ғана (бұл тәртiптiң мақсаты импорт елiндегi зейiндiк қызметтi ынталандыру) кеден ақысына тура осылай енгiзiлуге тиiстi.

      3.3.5. Лицензиялық және басқа төлемдер
      Бұл жерде бағаланатын тауарға және сатылуға қатысты лицензиялар мен төлемдер сөз болып отыр. Мысалы, тауарды экспорттау және/немесе импорттау лицензиялары, яғни тауарды сату шарты болып табылатын лицензиялар.
      Бұған импорт елiнде қайта өндiру құқының лицензиясы жатпайды, себебi олар халықаралық сатып алу-сату мәмiлесiне жатпайды. Оларды сатып алу шығындары кеден ақысына енгiзiлмейдi және сондықтан кеден бажы салынбайды.
      Осы позицияда ескерiлетiн төлемдерге басқалардың iшiнде патенттердiң, сауда маркiлерiнiң және авторлық құқықтардың төлемдерi кiредi.
      3.4. Жоғарыда қарастырылған iс жүзiнде төленген немесе төленетiн бағаға (яғни мәмiле бағасына) қосымшаларды жүзеге асыру тәртiбiнiң жалпы талаптары ретiнде мынаны ескеру қажет.
      Мәмiле бағасына қосылуға тиiстi элементтер жөнiндегi объективтi және сан жағынан өлшеуге болатын мәлiметтер жоқ болған жағдайда мәмiле бағасы 1-әдiс бойынша белгiлене алмайды.
      Мысалы, роялти килограмдап импортталған және импортталған соң ерiтiндiге араластырылған белгiлi бiр өнiмнiң бiр литрiнiң импорт елiнде сатылған бағасы негiзiнде төленедi. Егер роялтилер iшiнара импортталатын тауарларға және iшiнара импортталатын тауарларға ешқандай қатысы жоқ басқа факторларға негiзделетiн болса (мысалы, импортталатын тауарлар жергiлiктi құрамдас бөлiктермен араласып кетсе және жеке алғанда айырмашылығы бола алмайтын болса немесе роялтилер сатып алушы мен сатушы арасындағы арнаулы қаржы келiсiмдерiнен бөлiнбейтiн болса онда роялтилерге түзетулер (толықтырулар) жасауға тырысу орынсыз болған болар едi. Алайда, егер осы бөлiнгендердiң мөлшерi тек импортталатын тауарларға ғана негiзделетiн болса және сан жағынан оңай өлшеуге болса, онда iс жүзiнде төленген немесе төленетiн бағаға қосымша жасауға болады.
      Сатып алушының Кеден кодексiнiң 128-бабында көзделген түзетуiнен басқа өзiнiң жеке есебiнен жасағаннан басқа iс-әрекеттерi тiптi сатушы үшiн пайда деп қарастырылғанның өзiнде сатушыға жанама төлем болып саналмайды. Осындай iс-әрекеттерге шығатын шығындар сондықтан кеден ақысын белгiлегенде iс жүзiнде төленген немесе төленуге тиiстi бағаға қосылмайтын болады.
      Кедендiк төлемдердi, акциздердi және импортталатын тауарларға салынатын ҚҚС үшiн негiз болып табылатын кеден ақысын белгiлегенде, екi рет есептеуге жол бермеу керек. Осыған байланысты ДДР шарттары бойынша (яғни импорттық кеден бажын төлеп) мәмiле жасаған жағдайда мәмiленiң мәлiмделген бағасынан Қазақстанда төленетiн баждар мен салықтарды шығарып тастау қажет.
      Iс жүзiнде төленген немесе төленетiн баға импортталатын тауарлардың бағасын жатады. Сонымен сатып алушыдан сатушыға түсетiн импортталатын тауарларға қатысы жоқ дивиденттер немесе басқа бiр төлемдер кеден ақысының бөлiгi болып табылмайды.
      Кеден ақысын белгiлеу үшiн 1-әдiстi пайдалану мүмкiн болмаған жағдайда 2-әдiске, дәл осындай тауарлармен мәмiленiң бағасы бойынша бағалау әдiсiне көшу керек.
      Бағалардың келесi әдiсiне декларант өз бастамасы бойынша көшедi және барлық қажеттi есептеулердi орындап шығарды.
      Импортталатын тауарларды кедендiк бағалаудың жаңа тәртiбiн енгiзудiң бастапқы кезеңiнде декларант (импорттаушы) осы тәртiптi де бiлмеуi және өзi көздеген әдiстерiн өз бетiнше қолдана алмауы, сондай-ақ есептеулер үшiн қажеттi хабарламасы болмауы мүмкiн екендiгiн ескере отырып, кеден ақысын белгiлегенде, кеден қызметкерлерi мен декларанттардың бiрлескен консультациясын өткiзу жөн деп саналады. Мұндай консультациялардың тақырыбы ең алдымен хабарлама алмасу (мысалы, дәл осындай және/немесе осы секiлдi тауарлармен мәмiленiң болғаны, осындай тауарларға iшкi және әлемдiк рыноктың бағасы туралы және т.б.) болып табылады. Кеден қызметкерi декларантқа кеден ақысын белгiлеу тәртiбiнiң талаптарын анық түсiндiруге және мәлiмделген кеден ақысын мiндеттi түрде құжатпен растауға қажеттi құжаттар тiзбесiн айтуға мiндеттi.

          IV. Бiрдей тауарлармен мәмiленiң бағасы
              бойынша бағалау әдiсi (2-әдiс)
      Кеден ақысын белгiлеудiң негiзi ретiнде 2-әдiстi қолданғанда бiрдей тауарлармен мәмiленiң бағасы қабылданады.
      Қазақстан Республикасының Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Жарлығының 129-бабына сәйкес "бiрдей" тауарлар деп бағаланатын тауарлармен барлық жағынан бiрдей, оның iшiнде төмендегi параметрлер бойынша:
      пайдаланылатын жерi мен сипаттамасы;
      сапасы, сауда маркасының болу және рыноктағы беделi;
      шыққан елi;
      өндiрiлуi бiрдей тауарларды түсiнуге болады.
      Сыртқы түрiндегi болмашы айырмашылықтар (мысалы, түсi, конфигурациясы және негiзгi емес функционалды бөлшектердiң размерi) осындай тауарларды, егер олар басқа жағынан жоғарыда аталған тауарлардың бiрдейлiк талаптарына сай келетiн болса, бiрдей тауар емес деп қарастырудан бас тартуға негiз бола алмайды.
      Әртүрлi тұлғалар өндiрген тауарлар сонда ғана бiрдей тауарлар деп саналады, егер декларантта және кеден мекемелерiнде бағаланатын тауарларды да өндiрген тұлғаның тауарларының бiрдейлiгi туралы мәлiмет болмаса.
      1-мысал.
      Химиялық құрамы, размерi және өңделуi бiрдей болат қаңылтырлар әртүрлi мақсат үшiн импортталады.
      Сатып алушының әдетте автомобиль корпусын дайындаған кезде қаңылтырдың бiр бөлiгi, ал екiншi бөлiгi пештi жасағанда пайдаланатынына қарамастан, осы болат қаңылтырлар бiрдей деп саналады.
      2-мысал.
      Көркемдеушi-декоратор және көп тауар өткiзушi импорттайтын буып-түю қағазы.
      Буып-түю қағазы, оны тiптi декоратор және көтермешi әртүрлi бағамен импорттаса да, кеден ақысының 2-әдiсiнiң мақсаттары үшiн барлық жағдайда бiрдей болып қалады. Бағадағы айырмашылықтар рыноктағы тауарлардың сапасындағы немесе беделiндегi тауарларды бiртектес немесе бiрдей тауарларға жатқызылған кезде қарастырылатын факторлар болып табылатын айырмашылықтардың нендей бiр дәрежесiн бiлдiрсе де, бағаның өзi соншалықты айқындаушы фактор болып табылмайды. Коммерциялық жағдайлар немесе санындағы айырмашылықтарды ескере отырып түзету 2-әдiсiнiң талаптарына сай қажет.
      3-мысал.
      бiрде бау және бақша зиянкестерiне улы бүрiккiштiң бөлiктерi бөлшек-бөлшек күйiнде және сұйықсыз (химикатсыз) жеткiзiледi. Екiншi жағдайда дәл сондай бүрiккiштер улы химикаттармен толтырылып жиналған нұсқасында жеткiзiледi.
      1. Бүрiккiш жинақталған екi бөлiктен тұрады: а) насостан және қақпаққа орнатылған қондырғыдан және ә) улы химикаттарға арналған контейнерден (ыдыстан).
      Сонымен, қолдануға әзiрленген бүрiккiштер салыстырмалы (ұқсас) болып шығады, бiр елде бiреуi бөлшек күйiнде, ал басқасы жинақталған күйiнде ұсынылғанын қоспағанда, физикалық сипаттамасы мен рыноктағы беделiн қоса алғанда барлық жағынан бiрдей тауар болып көрiнедi.
      2. Жинау операциясы қарастырып отырған жиналмаған немесе жиналған тауарларды бiрдей немесе сол сияқты ретiндегi айырмашылықтардың жойылуына әкелiп соғады. Сонымен бiр жағдайда жиналған күйде, басқа жағдайда бөлшектенген күйiнде тауарлардың жеткiзiлуi олардың бiрдей тауар ретiнде қарастырылуын жоймайды.
      Бiрдей тауарлармен мәмiленiң бағасы, егер осы тауарлар:
      а) Қазақстан Республикасы аумағына енгiзiлу үшiн сатылған болса;
      ә) бағаланатын тауарлар бiр мезгiлде немесе әкелiнгенге дейiнгi 90 күннен ерте әкелiнбесе;
      б) бағаланатын тауарлар секiлдi сол шарттармен әкелiнсе;
      в) бағаланатын тауарлар секiлдi шамалы сол мөлшерде әкелiнсе.
      Кеден ақысын белгiлеу үшiн негiз ретiнде қабылданады.
      Осы әдiстi қолдану үшiн кеден мекемесi бiрдей тауарларды сатуды бағаланатын тауарлар сияқты мүмкiндiгiнше бiрдей коммерциялық шарттармен және көбiнесе сол мөлшерде пайдалануға тиiс. Ондай сату анықталмаған жағдайда, бұрын болған бiрдей тауарларды сатуды төмендегi үш шарттың бiрiне сәйкес пайдалануға болады:
      а) дәл сондай коммерциялық шарттармен, бiрақ басқа мөлшерде сату;
      ә) әртүрлi коммерциялық шарттармен, бiрақ көбiнесе сол мөлшерде сату;
      б) әртүрлi коммерциялық шарттармен және басқа мөлшерде сату.
      Осы үш шарттың бiрiне сәйкес келетiн сату нұсқасын таңдап алған соң, таңдап алынған нұсқаға сәйкес келетiн факторларды ескере отырып түзету енгiзу керек:
      а) тек қана сандық факторларды;
      ә) тек қана коммерциялық шарттарға қатысты шарттарды; немесе
      б) коммерциялық шарттардың да факторларын, сондай-ақ факторларды да.
      Шеттен әкелiнетiн бiрдей тауарлар жөнiндегi мәмiлелердiң осылай белгiленген бағасы бағаланатын тауарлардың кедендiк ақысы болып табылады.
      Осыған орай коммерциялық шарттардың немесе сандардың айырмашылығының нәтижесiнде түзетудiң шарты сол, ондай түзету құнның артуына немесе кемуiне әкелiп соғатынына қарамастан, түзетудi күмәнсiз мақсатты және дәл ететiн, кеден мекемесiне ұсынылған дәлелдердiң негiзiнде жасалыну керек екенiн есте сақтау қажет. Сондай объективтi дәлелдер ретiнде өндiрушiнiң әртүрлi шарттар мен әртүрлi сандарға қатысы бар, iшiнде бағалары бар қолданылып жүрген прейскуранттары қарастырылуы мүмкiн.
      Мысалы, бағаланатын импортталатын тауарлар единицадан тұратын партия болып табылады, ал кеден мекемесi мен декларанттың қолында бар импортталған бiрдей тауарлардың бiрден бiр мәмiле бағасы 500 единицаны сатуға қатысты. Және сатушы сан жағынан жеңiлдiк жасайды деп танылады. Бұл жағдайда талап етiлiп отырған түзету сатушының прейскурантының көмегiмен және 10 единицаның сатуға байланысты бағаны пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Бұл - сатуды мөлшерi 10 единицадан жүзеге асыру керек дегендi бiлдiрмейдi, себебi прейскуранттағы бағалау сенiм ұялатады және басқа мөлшерде де сату негiзiнде тоқтатылған. Осындай объективтi шара болмағанда кеден ақысын 2-бойынша белгiлеудi пайдалану қолданылмайды.
      Түзетудi жүргiзу кезiнде Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Z952368_ Жарлығының 128-бабында көзделген мәмiле бағасына қосымшасының бәрiн ескеру қажет, әсiресе егер салыстырылатын тауарларды жеткiзiп берудiң коммерциялық шарттарының айырмашылығы, ең алдымен тасу арақашықтығынан және тасымалдау түрiнен туындайтын айырмашылықтар бар болса.
      Бұл түзетудi декларант анық, құжат арқылы расталған мәлiметтер негiзiнде жасау керек.
      Егер осы әдiстi қолданған кезде бiрдей тауарлар жөнiнде мәмiленiң бiрден көбiрек бағасы анықталса, онда импортталатын тауарлардың кедендiк ақысын белгiлеу үшiн олардың ең төменгiсi қолданылады.
     Мысалы, СВЕД типтес Швециядан шыққан кiр жуғыш машинасын алушы Х тегiн

импорттайды. Дәл сол тектес машиналарды сауда келiсiмi нәтижесiнде АҚШ-тан 
сатып алушы У импорттайды.
     Алушы Х және сатып алушы У-тер әкелген кiр жуғыш машиналар бiрдей 
тауарлар болып табылады.
     а) Жеткiзушi тегiн жеткiзу (мыс., компенсация) Алушы 
       (Швеция)      СВЕД типтес кiр жуғыш машиналар (Х)
                      (10 дана)
______________________________________________________________
     ә) Сатушы       бірдей тауар жеткiзу жөнiндегi   Сатып
        (АҚШ)        сауда мәмiлесi (100 дана)        алушы
                     кеден ақысы
                     - 10 000 АҚШ долл.                (У)

     а) нүктесiндегi тауар үшiн 1-әдiс жарамайды, себебi әкелiнуiнде сауда 
мәмiлесi жоқ.
     ә) нүктесiндегi тауар үшiн кеден ақысын белгiлеудiң 1-әдiсiн 
пайдалану керек.


      Бiрдей тауарлар үшiн кеден ақысы белгiлi болғандықтан, осы ақыны

тегiн жеткiзiлiм жағдайында оларды 2-әдiс бойынша жеткiзiлiмнiң көлемi мен 
шарттарына (мысалы, көлiк шығындарына) қажеттi түзетулермен енгiзумен 
бағалау үшiн қатыстыру керек.
     Практикада 2-әдiс тыс сирек қолданылады. Себебi жоғарыда келтiрiлген 
барлық талаптарды қанағаттандыратын бiрдей тауарлар бойынша хабарлама табу 
қиын.
     Егер бiрдей тауарлар табылмаса, онда кеден ақысын белгiлеу үшiн әрі 
қарай бiртектес тауарлармен мәмiленiң бағасын пайдаланатын 3-әдiстi 
пайдалану керек.

           V. Бiртектес тауарлармен мәмiленiң бағасы
              жөнiндегi бағалау әдiсi (3-әдiс)

     5.1. 3-әдiстi пайдаланғанда кеден ақысын белгiлеудiң негiзi ретiнде 
импортталатын тауарлармен бiртектес тауарлар бойынша мәмiле бағасы 
қабылданады.


      "Бiртектес" тауарлар деп барлық жағынан бiрдей болмағанымен, ұқсас сипаттамасы бар және ұқсас компоненттерден тұратын тауарларды түсiнедi, бұл жағдай оларға бағаланатын тауарлардың мiндетiн атқаруға және коммерциялық жағынан өзара ауыстыруға мүмкiндiк бередi.
      Тауарлардың бiртектiлiгiн анықтағанда мына төмендегi жағдаяттар ескерiледi;
      тауардың пайдаланатын жерi мен сипаттамасы;
      сапасы, тауар белгiсiнiң болуы және рыноктағы беделi;
      шығарылған елi.
      Мысалы, бөлiмдерiнiң шегi бiрдей рәзiңке покрышкалар бiр елде орналасқан екi әртүрлi өндiрушiлерден импортталады.
      Әрбiр өндiрушiнiң әртүрлi марка пайдаланғанына қарамастан, рәзiңке покрышкалардың стандарттары, сапасы бiр, беделi бiр және импорттаушының елiнде автомобиль өндiрiсiнде пайдаланылады.
      Осы мәлiметтер негiзiнде мынадай қорытындылар жасауға болады:
      а) аталған рәзiңке покрышкаларда әртүрлi сауда маркалары болуына байланысты олар бiрдей тауарлар ретiнде қарастырыла алмайды;
      ә) соған қарамастан аталған покрышкалар барлық жағынан бiрдей болмаса да, оларда бiр сипаттама және құрамдас материалдар бар, осының өзi оларға бiрдей мiндет атқаруға мүмкiндiк бередi. Тауарлар бiрдей стандарт сақталып орындалуына, сапа және рыноктағы бедел жөнiнен бiрдей болуына және сауда маркасы болуына байланысты оларды бiртектес деп қарау керек.
      5.2. Бiртектес тауарлармен мәмiле бағасы бойынша кеден ақысын белгiлеудiң 3-әдiсiн қолданған кезде, 2-әдiстi қолданған кездегi принциптер қолданылады.
      5.3. 3-әдiстi қолдана отырып кеден мекемесi бағаланатын тауарлар

сияқты сондай тауарларды дәл сондай коммерциялық шарттармен және шамалап 
алғанда дәл сол мөлшерде сату жөнiндегi хабарламаны мүмкiндiгiнше 
пайдалануға тиiс. Ондай сату жағдайлары анықталмаған кезде болып жүрген 
және мына төмендегi үш талаптың бiрiне сәйкес сондай тауарларды сатуды 
пайдалануға болады:
     а) дәл сол коммерциялық шарттармен, бiрақ әртүрлi мөлшерде сату;
     ә) әртүрлi коммерциялық шарттармен, бiрақ шамамен алғанда дәл сол 
мөлшерде сату;
     б) әртүрлi коммерциялық шарттармен және әртүрлi мөлшерде сату.
     Осы 3 шарттың бiреуiн таңдап алып, нұсқауға сәйкес келетiн факторлар 
бойынша бiртектес тауарлардың кедендiк бағасына түзету енгiзу керек:
     а) тек сандық факторлар бойынша;
     ә) тек коммерциялық шарттарға қатысы бар факторлар бойынша;
     б) коммерциялық шарттарға және сандық факторларға қатысы бар 
факторлар бойынша.
     Импортталатын бiртектес тауарлар жөнiндегi түзетулердi ескере отырып 
белгiленген мәмiле бағасы бағаланатын тауарлардың кедендiк бағасы болып 
табылады.
     Түзетулерге қойылатын талаптар тура 2-әдiс бойынша түзетулердегiдей.
     Мысал ретiнде 1-әдiс қолданылмайтын, құндық негiзi жоқ мәселелердi 
қарастырайық.
     Мысал а)
     Жеткiзушi жарнамаға үлгi ретiнде 5 кресло жеткiзедi.
     Мысал ә)
     Тауар жеткiзу консигнация шарттары бойынша.
     Картоп жеткiзушi импорттаушы елiндегi өзiнiң клиентiне импорттаушы 
елдiң iшкi рыногында оның ең жоғары бағамен 10 000 кг картоп сатуға тиiс 
екенiн хабарлайды.
     Импорттаушы картопты алады, бiрақ сатып алмайды, оның иесi болмайды - 
тек картопты сатады. Картопты сатылып болған соң сатуға, тауарды елге 
әкелуге кеткен шығындарды және сатушының импорттаушы елдегi жалақысы 
жөнiндегi шығындары шегерiлген түскен табыс (ақша) иесiне қайтарылады.
     Мысал.
     а) Жеткiзушi         Тегiн жеткiзу              Алушы
        (Швеция)         (кепiлдiк есебiнен)          (Р)
                         Кiр жуғыш машина
                         "СВЕД" 10 дана 
                         (жеткiзiлу 01.10.92 ж.)
     ә) Сатушы           Бiртектес тауарды     
        (АҚШ)            жеткiзу жөнiндегi сауда
                         мәмiлесi.                                         
 
                         - Кiр жуғыш "Альфа" 
                         машинасы 1000 дана;
                         Бағасы FОВ. Кедендiк
                         бағасы - 1000 000 АҚШ           
                         долл. (жеткiзiлу 05.07.92 ж.)
     б) Сатушы           Бiртектес тауарды жеткiзу
        (Финляндия)      жөнiндегi сауда мәмiлесi.
                         - Кiр жуғыш "Бета" машинасы
                         20 дана; Бағасы СIF. 
                         Кедендiк бағасы - 1800 АҚШ
                         долл. (жеткiзiлу 20.06.92 ж.)
     в) Сатушы           Бiртектес тауарды жеткiзу
       (Германия)        жөнiндегi сауда мәмiлесi.
                         - Кiр жуғыш "Гамма" машинасы
                         15000 дана; Бағасы ДАҒ.                           



                          Кедендiк бағасы - 1000000 АҚШ
                          долл. (жеткiзiлу 25.06.92 ж.)

      Бұл жерде бiрдей тауарлар көрсетiлiп отырған жоқ, себебi тауарлардың сауда маркалары әртүрлi және сыртқы пошымында негiзiнен айырмашылықтар бар.
      Сонымен бұл жерде әңгiме сапасы бiр, бiр материалдан жасалған, бiр өндiрушi шығарған бiртектес тауарлар туралы болып отыр. Саудада олар бiрiн бiрi алмастыра бередi.
      Ә,Б, В нүктемелерiндегi тауарлардың бағалаудың 1-әдiсi бойынша белгiленген кедендiк құны бар. а) тауары үшiн керiсiнше бағалаудың 1-әдiсi шығарылып тасталған (сатып алу фактiсi жоқ). 2-әдiс қолданылуы мүмкiн емес, себебi бiрдей тауарлардың кедендiк құны жоқ. Сонымен бұл жерде бағалаудың 3-әдiсiн қолдану керек. Бiртектес тауарлар үшiн кедендiк құн бар болғандықтан (ә, б, в тауарлары), оны а) тауарын тегiн жеткiзу үшiн бастапқы есептеу негiзi ретiнде қолдануға болады.
      Алайда бұл жағдайда бiртектес тауарлармен мәмiленiң 3-iнiң iшiнен бағаланатын тауарларды жеткiзу шарттарына шарттары көбiрек сәйкес келетiнiн таңдап алу керек.
      Осы жерде салыстыру үшiн көбiнесе лайықтысы б) жеткiзiлiмi болады. Жеткiзiлу күнiнiң әлдеқайда алыстығына қарамастан, ол тауарлар саны жағынан әлдеқайда жақын, ал коммерциялық шарттары - SIF - кеден ақысын белгiлеуге өте жақсы келедi, оның үстiне бұл нұсқамада аумақ жағынан жеткiзiп берушiге әлдеқайда жақын (а жағдайы).
      Сонымен, қажеттi түзету жасай отырып, б) тауарының кеден ақысын а) жетiзiлiмiн бағалау үшiн пайдалануға болады.
      Егер кеден мекемесiнде бiрдей не бiр тектес тауарлардың кеден ақысы туралы хабарлама болмаса, онда бағалаудың басқа әдiстерiне көшу керек.
      Декларанттың қалауы бойынша 4 және 5-әдiстердiң қолданылу ретi өзгертiлуге болатынын осы орайда есте сақтаған жөн.

              VI. Бағаны шегерiп тастау негiзiнде
                   бағалау әдiсi (4-әдiс)

      6.1. Бұл әдiстiң мәнi мынада, бұл жерде кеден ақысы белгiлеу негiзiнде бағаланатын, бiрдей немесе бiртектес тауарлардың iшкi рынокта өзгермеген күйiнде сатылатын сатылу бағасы алынады.
      6.2. Бағаны шегерiп тастау әдiсiн пайдаланғанда, негiз ретiнде бағаланатын, бiрдей немесе бiртектес тауарлар Қазақстан Республикасы аумағында сатушыдан тәуелсiз сатып алушы тауарды ел iшiнен әкелетiн мерзiмге өте жақын уақытта ең көп партиясы сатылатын тауар единицасының бағасы қабылданады.
      6.3. Iшкi бағаның негiзiнде кеден ақысын есептеп шығару мүмкiн болу үшiн, одан iшкi рынокқа ғана тән элементтердi, яғни осы тауарларды импорттаудан кейiн шығарылған шығынды бөлiп қою керек.
      Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Z952368_ Жарлығының 131-бабына сәйкес тауардың ең көп сатылатын партиясының бағасынан, егер оларды бөлуге мүмкiн болса, төмендегi компоненттер шегерiледi:
      а) комиссиялық сыйақыларды төлеуге кететiн шығындар және тауарларды еркiн айналымға шығарғаннан кейiнгi Қазақстан Республикасы аумағындағы тасымалдау, сақтандыру, тиеу-түсiруге кететiн шығындар;
      ә) импорттық кеден баждарының, салықтардың, жиындардың және

тауарларды шеттен әкелуге және/немесе сатуға байланысты Қазақстан 
Республикасында төленуге тиiстi басқа төлемдердiң сомалары.
     6.4. Iшкi рыноктағы тауарлардың сату бағасын таңдағанда, қарастырылып 
отырған тауарларды импорттаудан кейiн алғашқы коммерциялық деңгейде сатып 
алуды (яғни импортталған тауарлардың алғашқы қайта сатылуын) пайдалану 
керек.
     6.5. Кеден ақысын соған қарап анықталатын тауар партиясын таңдап алу 
мысалын қарастырайық.
    1-мысал.

Сату көлемi    Бiреуiнiң бағасы   Сатылу саны    Осы бағамен
1-10 единица -  100          3 ед-дан 5 сатылу   сатылғандардың
                             5 ед-дан 10 сатылу  жалпы саны 65
11-25 единица    95          11 ед-дан 5 сатылу        55
25 единицадан    90          30 ед-дан 1 сатылу
       аса                   50 ед-дан 1 сатылу        80



      Бiр бағамен сатылған тауар единицаларының ең көп саны 80 болды, сонымен көрсеткiштерi әсiресе бiрiктiрiлген тауар партиясы единицасының бағасы 90 болады.
      2-мысал. 2 сату жөнiнде хабарлама бар. Алғашқы сатудан 500 единица

тауардың әрбiр единицасы үшiн бағасы 95 валюталық единицадан сатылды. 
Екiншi сатуда 400 тауар единицасы әрбiр тауар единицасы үшiн бағасы 95 
валюталық единицадан сатылды. Бұл мысалда бiр бағамен сатылған ең көп 
тауар единицасы 500 болды; сонымен көрсеткiштерi әсiресе бiрiктiрiлген 
тауар партиясы единицасының бағасы 95 болды.
     3-мысал. Қарастырылып отырған жағдайда тауарлардың әр түрлi саны 
әртүрлi бағамен сатылады.
     а) Сатулар                  Тауар единицасының бағасы
          саны
     40 единица                             100
     30 единица                              90
     15 единица                             100
     50 единица                              95
     25 единица                             105
     35 единица                              90
     5 единица                              100

     Бiр бағамен сатылған тауарлар единицасының жалпы санын анықтайық.
     Жинақталған                    Тауар единицасының бағасы
      Сатылған                
        саны
        65                                   90
        50                                   95
        60                                  100
        25                                  105


      Бұл мысалда бiр бағамен сатылған тауар единицалардың ең көп саны - 65; сонымен, көрсеткiштерi әсiресе бiрiктiрiлген тауар партиясы единицасының бағасы 90 болады.
      6.6. 4-әдiс бойынша кеден ақысын белгiлеу мақсатында тауар единицасы бағасын белгiлеген кезде пайдалану үшiн Кеден кодексiнiң 128-бабы 17 абзацында көзделген кейбiр элементтердi оларды импорт елiне тауарларды экспорт үшiн өндiруге және сатуға байланысты пайдалану үшiн сатушыға тiкелей немесе жанамалай тегiн немесе төмен бағамен жеткiзiп берiп тұратын импорт елiндегi тұлғаға сатуды ескермеу керек.
      6.7. Iшкi рынокқа сатылған тауарларды таңдағанда бiрдей дәрежелi немесе түрi бiрдей тауарларды пайдалану үшiн бағаланатын тауарлар шыққан елдiң де басқа елдердiң де тауарларын қарастыруға болады.
      4-әдiс мақсаттары үшiн "ең жақын мерзiмдi" анықтағанда ол мерзiм тауар единицасының бағасын белгiлеу үшiн жеткiлiктi көлемде шеттен әкелiнетiн тауарларды, немесе бiрдей, немесе сол секiлдi импортталған тауарларды сатқан мерзiм болады.
      6.8. Тәртiп белгiленгенiндей (Кеден кодексiнiң 131-бабының 7-абзацы) iшкi рынокта бағаланатын, бiрдей немесе бiртектес тауарларды әкелiнген кездегi күйiндегiдей сату болмаған жағдайда декларанттың өтiнiшi бойынша ұқсатудан өткен және Кеден кодексiнiң (жоғарыдан қара) 131-бабына сәйкес шегерiлген қосымша құнға және компоненттерiне енгiзiлген түзетулердi тауар единицасының бағасы пайдаланылады.
      Және әрі қарай өңдеу барысында қосылған бағаны шығарып тастау осындай жұмыстың бағасына қатысты объективтi және сан жағынан анықтауға болатын мәлiметтерге негiзделу керек. Есептерге өндiрiсте қабылданған формулалар, құрылыс әдiстерi және өндiрiстiң тиiстi салаларындағы басқа практика негiз болу керек.
      6.9. Дағды бойынша импортталатын тауарлар ары қарай ұқсатудың нәтижесiнде өзiнiң бiрдейлiгiн жоғалтатын жағдайларда төртiншi әдiс әдетте қолданылмайды. Алайда импортталған тауарлардың бiрдейлiгi жоғалса да, ұқсату барысында қосылған баға аса қиындықсыз дәл белгiлеуi мүмкiн жағдайлар да кездеседi. Екiншiден, импортталған тауарлардың өзiнiң бiрдейлiгiн сақтайтын жағдайлар да болуы мүмкiн, бiрақ импорт елiнде сатылатын тауарлардың iшiнде болмашы элемент құрайтындықтан, бағалаудың бұл әдiсiн қолдану өзiн-өзi ақтамайды. Жоғарыда жазылғандарға байланысты әрбiр осы секiлдi жағдай әр жағдайда жеке қаралып, кеден мекемесi әр ахуалдың нақтылы жағдаяттарына сәйкес шешiмдер қабылдау керек.
      Мысалы. Кеден ақысын белгiлеудiң 4-әдiсi алдыңғы әдiстер қолданыла

алмайтын болғанда ғана қолданылады. Бұл әдiс көптеген шеттен әкелiнетiн 
тауарларға ары қарай Қазақстан кеден аймағы шегiнде қызмет көрсетiледi 
дегенге сүйенедi. Сонымен, импорт кезiнде әлi тауар мәмiлесi жоқ болса да, 
ол кейiнiректегi сату кеден ақысын белгiлеу үшiн ескертiлетiн болады.
     Бұл әдiс импорт тауарлары ары қарай өңделетiн (ұқсатылатын) болғанда 
да қолданыла бередi.
            Бағаға әсер ету
    Сатушы                 1-сатушы             2-сатушы
     (АҚШ)                   (P)                  (P)
    8 000 АҚШ дол. 
    Негiзгi акцио.         Бәсiре қоғам
    нерлiк қоғам            - Сатушы           
                                                Сату 
                                                15 000 АҚШ дол.


      Бағалаудың 1-әдiсi негiзгi акционерлiк қоғамның бәсiре қоғамға сатуын бағдарлайды, себебi бұл сауда мәмiлесi болса да, бағаны құруға байланыс арқылы әсер етедi, бiркелкi тауарларға кеден ақысының болмауы және бiртектес тауарларға кеден ақысының болмауы 2-3 әдiстердi қолданылмайды.
      Бұл мысалда алушы импорт тауарларын импорттаушы елде сататындықтан, кеден ақысы осы сатудың негiзiнде белгiленуi мүмкiн.
      Сатылу бағасы 15000 АҚШ доллары кеден ақысы негiзiнде қарастырыла алмайды, бұл баға өзгертiлуге тиiс (Кеден кодексiнiң 131-бабының 3-абзацы). 1 сатушының 2-сатушыға сауда үстемесi ең көп ұстап тұруға болатын баға болар едi, себебi түптеп келгенде кеден бағасы шеттен әкелiнетiн тауарға қатысты белгiленедi (1-сатушыға сатушының тегiн жеткiзiлiмi).

             VII. Бағаларды қосу негiзiнде бағалау
                        әдiсi (5-әдiс)

      7.1. Кеден ақысын белгiлеу үшiн негiз ретiнде 5-әдiстi қолданған кезде:
      а) материалдардың және бағаланатын тауарларды өндiруге байланысты өндiрушiнiң материалдарға және өзге шығындарға кеткен бағасын;
      ә) экспорттаушының елiнен түрлi дәл сондай тауарларды Қазақстан Республикасында сатуға тән жалпы шығындарды, оның iшiнде тасымалдаудың, тиеу-түсiру жұмыстарының, Қазақстан Республикасы аумағында кедендiк ресiмдеу орнына дейiнгi сақтандырудың бағасын;
      б) осындай тауарларды Қазақстан Республикасына жеткiзу нәтижесiнде экспорттаушының әдетте алатын табысын қосу жолымен есептелген тауар бағасы қабылданады.
      7.2. Бұл әдiс бойынша кеден құны импорт елiнде алынған хабарлама негiзiнде де және импорт елiнен тыс жерлерде ғана алуға болатын бағаланатын тауарларды өндiрудiң шығындары туралы хабарлама арқылы да белгiленедi. Дағды бойынша, көп жағдайда тауарды өндiрушi импорт елiнiң, яғни Қазақстанның билеушi органдарына бағынбайды. Осыған байланысты бағаны есептеп қойған әдiстi пайдалану сатып алушы мен сатушы өзара тәуелдi болатын шарттармен шектелетiн болады және өндiрушi импорт елiнiң билеушi органдарына өндiрiс шығындары туралы қажеттi мәлiмет беруге дайын тұрады және қажет болып қалатын оларды одан кейiнгi тексерудi жеңiлдетедi.
      Осы орайда шығындар туралы мәлiметтер өндiрушiнiң өзi берген немесе соның атынан берiлген бағаланатын тауарларды өндiруге қатысты хабарлама негiзiнде белгiленедi. Ол өндiрушiнiң коммерциялық есеп берулерiне негiзделуге тиiстi, бiр шарты сол - ондай есеп берулер тауар өндiрiлген елде қолданылатын көпшiлiкке ортақ есеп принциптерiне сәйкес келедi.
      7.3. Шығындардың iшiнде Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Жарлығының 128-бабында көзделген элементтерiнiң бағасы кiредi. Олардың iшiне шеттен әкелiнген тауарларды өндiруге байланысты пайдалану үшiн сатып алушының сатушыға тiкелей немесе жанамалай жеткiзiп берген, тиiстi дәрежеде бөлiнген кез келген элементтiң бағасы кiредi. Импорт елiнде жасалған элементтердiң бағасы осы элементтердi орындаушы осы элементтердi төлеудi жүзеге асырғанына қарай ғана енгiзiлуге тиiстi. Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Жарлығының 128-бабында көрсетiлген ешбiр шығындар немесе элементтердiң құны қосу әдiсiмен бағаны белгiлегенде екi рет есепке алынбауға тиiс екенiн есте тұтқан жөн.
      Табыс мөлшерi де өндiрушiнiң өзi берген немесе соның атынан берiлген хабарлама негiзiнде белгiленуге тиiстi. Өндiрушi берген мәлiметтердiң импорт елiне алып кету үшiн өндiрушiнiң экспорт елiнде класы да, түрi де бағаланатын тауарлар сияқты тауарларды сатқанда болатын көрсеткiштерге сәйкес келетiнiне көңiл аудару керек.
      Берiлген мәлiметтердi талдағанда "табыстар мен шығындардың мөлшерi" бiртұтас нәрсе ретiнде қарастырылуға тиiстi екенiн атап кету керек. Осыдан шығатын қорытынды сол, егер бiр жеке алған жағдайда өндiрушiнiң табыс көлемi шамалы, ал жалпы шығындары жоғары болса, онда оның бiрге алғандағы табысы мен жалпы шығындары соған қарамастан дәл сондай класты немесе түрлi тауарларды сату кезiнде көрiнетiн табысы мен шығындарына сәйкес келе алады. Мұндай ахуал мысалы, өнiм алғаш рет импорт елiндегi рынокқа шыққанда және өндiрушi табыстың нөлдiк немесе төмен деңгейiн соның есебiнен осы рынокты меңгеруге байланысты шыққан жоғары жалпы шығындарды жабу үшiн қабылданғанда пайда бола алады. Егер өндiрушi импортталатын тауарларды сату кезiнде ерекше коммерциялық жағдаяттардың нәтижесiнде төмен табыс алатынын көрсете алса, онда оның табыстарының iс жүзiндегi көрсеткiштерi еске алыну керек, бiрақ оның оларды ақтап алу үшiн дәлелдi коммерциялық аргументтерi бар, ал оның баға саясаты өндiрiстiң сол саласындағы дағдылы баға саясатын бiлдiру керек деген шарты бар. Мұндай ахуал, мысалы, өндiрушiлер ойламаған жерден сұраныстың түсiп кетуiне байланысты уақытша бағаны түсiруге мәжбүр болған кезде немесе олар импорт елiнде өндiрiлетiн тауарлар категориясын толықтыру үшiн тауарлар сатып, өздерiнiң бәсекелестiгiн сақтау мақсатымен өз табысқа келiскенде пайда болуы мүмкiн. Табыстар мен шығындар туралы өндiрушiнiң өзi беретiн мәлiметтер бағаланатын тауарлар сияқты тауарлар класы мен түрiн және өндiрушiлер импорт елiне алып кету үшiн экспорт елiнде өндiрiлетiн тауарларды сатқан кезде әдетте бiлiнетiн мәлiметтерге сәйкес келмегенде, табыстар мен жалпы шығындардың мөлшерi тауарларды өндiрушiнiң өзi берген немесе соның атынан берiлген басқа анық хабарламаға негiзделе алады.
      Бағаны қосу әдiсiмен бағаны белгiлеу мақсаттары үшiн өндiрушiнiң өзi берген немесе оның атынан берiлген басқа хабарлама пайдаланылған кезде, импорттаушы елдiң кеден органдары импорттаушыға, егер ол сұрайтын болса, осы хабарламаның шыққан көздерi, пайдаланылған мәлiметтер және соның негiзiндегi есептер туралы мәлiмдеуге тиiс.
      7.4. "Жалпы шығындар" деген термин (п.7.1., б) өндiрiстiң п.7.1., а-ға енгiзiлмеген тiкелей және жанама шығындары мен тауарларды экспортқа сату шығындарын қамтиды.
      Мысалы.
      Импортталатын тауар үшiн осыған дейiн қолданған әдiстердiң бәрi кеден ақысын белгiлеуге әкелiп соқпаса, онда шетелдiк өндiрушi берген калькуляциялық құжаттар негiзiнде кеден ақысын белгiлеуге мүмкiндiк бар, кеден ақысының iшiне мысалы материалдарға кiретiн шығындар, жалпы (фрахтхат) шығындар, кiрiс есептелетiнi бағаның әдiсi, әкелiнетiн тауардың кеден ақысы сияқты элементтер енедi. Импорттайтын елдiң кеден мекемесi қажет деп есептесе, онда өндiрушi тексерудi өз кәсiпорнында рұқсат ету керек. Бiрақ бұл әдiс сирек қолданылады, себебi шетел өндiрушiсi өзiнiң калькуляциялық материалдарын беруге мiндеттi емес, сондай-ақ ол импорттайтын елдiң кеден мекемесiн тексеруге келiсуге мiндеттi емес. Өндiрушi және Тегiн жеткiзiп Алушы Кеден жеткiзiп берушi беру (кепiлдiк (Р) мекемесi
                         есебiнен)
      Калькуляциялық құжаттар және мүмкiн болатын тексеруге келiсу тегiн жеткiзiлiм үшiн бағалаудың 1-ден 4-ге дейiнгi әдiстерi (сауда мәмiлесiнiң болмауы, бiрдей тауарлар үшiн кеден бағасының болмауы, импорттаушы елдiң iшкi рыногында сатудың болмауы) тiптi болмайды. Шеттен әкелiнетiн тауардың кедендiк бағасын кеден тек өндiрушi берген калькуляциялық құжаттардан санай алады. Егер күмән туа қалса, өндiрушiнiң келiсiмi бойынша тексеруге тура келедi.
      Тауарлардың кеден ақысының осы жүйесiн пайдаланатын елдердiң тәжiрибесi куә болғанындай, 5-әдiс практикада тым кеш пайдаланылады.

                VIII. Резервтiк әдiс (6-әдiс)

      8.1. Егер декларант көрсетiлген бес әдiстi ретiмен қолдану нәтижесiнде кеден ақысын белгiлей алмаса, немесе кеден мекемесi кеден ақысын белгiлеудiң осы бес әдiсi қолданыла алмайды деп дәлелдi түрде ойлайтын болса, онда қолданыла алмайды деп дәлелдi түрде ойлайтын болса, онда бағаланатын тауарлардың кеден ақысы 1-5-әдiстердi оралымдық қолдану жолымен енгiзiлген Тәртiптiң және төменде келтiрiлген талаптардың шеңберiнде белгiленедi және дәлелденедi.
      8.2. 6-әдiспен белгiленетiн кеден ақысы, мүмкiн болған дәрежеде бұрын белгiленген кеден ақысы негiзiнде негiзделу керек.
      6-әдiс шеңберiнде қолданылатын бағалау әдiстерi 6-әдiстiң мақсаттары мен ережелерiне сәйкес келетiн, осы әдiстердi қолданудың барынша икемдiлiгiмен жоғарыда келтiрiлген 1-5-әдiстер болу керек.
      8.3. Тәртiп белгiлеген әдiстердi қолдану кезiнде рұқсат етiлетiн ақылымен икемделген жол табудың мысалдары мыналар болады:
      а) бiрдей тауарлар - оларға икемдiк рұқсат етiледi:
      - бiрдей тауарларды енгiзу жөнiнде, бiрақ кеден бағасы негiзiнде экспорттаушы елде және әйтеуiр экспорттаушы елден басқа бiр елде басқа өндiрушi өндiрген кеден бағалауға тиiстi импортталған бiрдей тауарлар қарастырыла алады.
      - бұрынғы 4 және 5-әдiстер бойынша белгiленген, импортталған бiрдей тауарлардың кеден бағасын пайдалануға қатысты;
      ә) бiртектес тауарлар - осы тауарларға икемдiлiк жасауға рұқсат етiледi:
      - бiртектес тауарларды шеттен әкелу жөнiнде;
      - кеден бағалауға тиiстi, экспорттаушы елден басқа әйтеуiр бiр елде өндiрiлген осындай импортталатын тауарларды кеден бағасы үшiн негiз ретiнде пайдаланғанда;
      - бұрын 4 және 5-әдiстер бойынша белгiленген, импортталған бiрдей тауарлардың кеден ақысын пайдаланғанда;
      б) дедуктивтiк әдiс жөнiнде тауарларды iшкi рынокта сату мерзiмдерi туралы және олардың қандай күйде импортталғаны туралы (яғни, белгiлi бiр ұқсату рұқсат етiлгенi) талаптарды түсiндiрудiң икемдi жолы рұқсат етiледi.
      6-әдiстi пайдаланғанда құжат арқылы растау талабы басқа әдiстерге қарағанда үлкенiрек икемдiлiкке жол бередi: әлемдiк бағалар iшкi рынок бағалары жөнiнде хабарламалық анықтамалар пайдалану, комиссиялықтар, жеңiлдiктер, табыстар, көлiк тарифының және т.б. көпшiлiк қабылдаған

деңгейлерiнiң статистикалық мәлiметтерiн пайдалану. Осыған орай 
бағаланатын тауарларды жеткiзу шарттарын ескере отырып мәлiметтердi тиiстi 
түзету мiндеттi.
     8.4. Резервтегi әдiстi қолданғанда кеден мекемелерi декларантқа 
өздерiне бар баға хабарламасын бередi.
     6-әдiс бойынша кеден ақысын белгiлеу негiзi ретiнде:
     а) iшкi рыноктағы тауар бағасы;
     ә) отандық тауардың бағасы;
     б) экспорттаушы елден үшiншi елдерге жеткiзiлiп берiлетiн тауар 
бағасы;
     в) еркiн белгiленген немесе анық расталған баға пайдаланыла алмайды.

                                                                 1 қосымша
 
         Қазақстанға шеттен әкелiнетiн тауардың кеден
          ақысының есептеудiң мысалы (шарты цифрлар
                        келтiрiлген)

     Тауар: данасы 36000 АҚШ долл. тұратын 5 буып-түйгiш машина
     Буып-түюi: данасы 100 АҚШ долл. тұратын 5 арнаулы жәшiк
     Төлем шарты:  Серiктес арасындағы көп жылғы 
                   қарым-қатынастар ескерiлiп фирмаға баға жөнiнен
                   1% жеңiлдiк берiледi.

     Жеткiзiлу шарттары:  ФОБ - Нью-Йорк
     Төлем шарттары:  а) жүктi алып төлеген кезде баға жөнiнен
                         3% жеңiлдiк
                      ә) алғашқы ай бойы жүктi алып төлеген кезде-
                         баға жөнiнен 2% жеңiлдiк;
                      б) 2 ай бойы жүктi алған соң төлеген кезде
                         бағадан 1% жеңiлдiк;
                      в) екi ай өткен соң төлеген кезде -
                         айып соманы төлеу

     Ескертпе: 
     1) Сатушы мен сатып алушы арасында өзара тәуелдiк жоқ.
     2) Тауар төлеу оны алған соң бiрден төленген.
     3) Көрсетiлген құжаттардан мынау шығады:
     а) Нью-Йорк - Атырау теңiз фрахты 450 АҚШ долл. болды.
     ә) Теңiз жолымен тасуды сақтандыру 1000 фр. франкы.
     б) Атыраудан Алматыға дейiн жүк көлiгiмен тасуға кеткен
        шығын 3000 теңге
        (Атырауда теплоходтан машиналарға қайта тиеу (есебi
        келтiрiлген) 2550 теңге болғаны тағы мәлiм
     г) Көлiк хаттарын төлеудi ресiмдеу және экспедитордың 
        сыйақы 900 теңге.

     Кеден ақысын жасап мәлiмдеген сәттегi қайта есептеу курсы:
     1 АҚШ долл. - 63 теңге
     1 фр. франкi - 13 теңге болды.
     Кеден ақысын есептеу былай жүргiзiледi:
     Тауардың алына сала бiрден төленгенi есепке алынады:
     5 буып-түйгiш машинаның бағасы-
                  5 х 36000 АҚШ $ х 63 теңге - 11340000 теңге
     Сатушыға сенгендiк тең бағаға жасалған жеңiлдiк
                         11340000 х 1% - 11340000 теңге
     Жеңiлдiк ескерiлген баға  11226600 теңге
     Төлем шарттары бойынша 11226600 х 3% - 336798 теңге
     Берiлген жеңiлдiктер ескерiлген баға 10889802 болды.
     Ары қарай осы бағаға қосу керек:
     1. Буып-түю бағасын 5 х 100 $ АҚШ х 63 теңге - 31500 теңге
     2. Нью-Йорк - Атырау 450 АҚШ $ х 63 теңге -
        фрахтының бағасы   - 28350 теңге.
     3. Теңiз сақтандыруының бағасы - 100 фр. франкi х 13 теңге
                                    - 1300 теңге
     4. Атырауда теплоходтан машиналарға қайта тиеу 2550 теңге
     5. Атыраудан Алматыға дейiн жүк машинасымен тасуға кеткен
        шығыс 3000 теңге
     6. Жүк тасушымен тасуды сақтандыру 15000 теңге
     7. Экспедитордың сыйақысы ескерiлген көлiк хаттарын ресiмдеу
        бағасы 900 теңге

     Жоғарыда келтiрiлген шығындарды ескергенде тауардың кеден
ақысы былай болады:
     берiлген жеңiлдiктер ескерiлген тауар бағасы + бағаға
"Қосымшалар", атап айтқанда:
     10889802+31500+28350+1300+2550+3000+1500+900 - 10972402 т.

                                                                  2 қосымша

              Шеттен әкелiнетiн тауарлардың құнын
                 декларациялаудың жуық рәсiмi



      Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Z952368_ Жарлығының 123-бабына сәйкес декларант Кеден комитетi белгiлеген үлгi бойынша кедендiк құн декларациясын толтырады, ал кеден ресiмiн жасайтын кеден органы декларанттың мәлiмдеген кеден ақысын белгiлеудiң дұрыстығына бақылау жасайды.
      Кеден бақылауының нәтижесi осы тауардың iс жүзiнде төленген немесе төленуге тиiстi бағасын және мәлiмделген кеден ақысының құрылымы дұрыс белгiленгенiн және көлемiн белгiлеу болып табылады.
      Декларанттың шеттен әкелiнген тауарлардың кеден ақысын белгiлеудiң дұрыстығын тексерудiң барысында:
      а) таңдап алынған әдiстi қолдану мүмкiндiгi мен дұрыстығы және
      ә) кеден ақысының көлемi белгiлеудiң дұрыстығы анықталады.
      Осы мақсат үшiн кеден қызметкерi мыналарды жүзеге асырады:
      1. Декларанттың өзiне қойылған талаптарға сай екендiгiн, оның iшiнде декларанттың барлық қажеттi реквизиттерi бар болуын, оның қажет жағдайда кеден органдары талап ететiн кеден ақысын растайтын қосымша мәлiметтер беру және экспорттық-импорттық операциялар бойынша мәлiметтердi кеден органдарының құжаттары арқылы тексеруге мүмкiндiк жасай алатын мүмкiндiктерiн тексередi.
      2. КҚД-1 үлгiсiнiң барлық нүктелерiн оны толтыру жөнiндегi нұсқауға сәйкес дұрыс толтырылуын тексередi.
      Осы үлгiде көрсетiлген кеден қызметiнiң белгiлерi мен ескертпелерiнен басқа барлық нүктелердi берген барлық мәлiметтерi үшiн толық жауап беретiн декларант толтырады.
      (КҚД-1) декларациясында көрсетiлген мәлiметтердiң бәрiнiң астына декларант тиiстi төлемдiк, банкiлiк, тауармен бiрге жүретiн, коммерциялық және кеден құжаттарын осы сомаларды растап көрсетуге мiндеттi. Мәлiмделген кеден ақысын растайтын қажеттi құжаттар болмаған жағдайда декларант кеден органының талабы бойынша оған осы үшiн мәлiметтер беруге мiндеттi.
      3. Кеден ақысын белгiлеу үшiн 1-әдiстi қолдану мүмкiндiгi туралы шешiм қабылдайды, оның iшiнде:
      а) мәмiле сипаты тұрғысынан (сатып алу-сату фактiсiнiң, импорт елiне экспорттау мақсатымен сатудың, мәмiленiң құндық негiзiнiң бар болуы);
      ә) Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Жарлығының 128-бабындағы талаптарына сәйкес келу тұрғысынан;
      б) қажеттi төлемдiк, банкiлiк, тауарлармен бiрге жүретiн коммерциялық, кедендiк құжаттардың бар болуы, сондай-ақ оларды қойылатын талаптарға (штамп, мөр және т.б. қосқанда барлық қажеттi мәлiметтердiң бар болуы) сәйкес келедi.
      4. Декларанттың мәлiмделген кеден ақысын, оның iшiнде соған кiргiзiлуге тиiстi қосымша элементтердi растайтын құжаттары болмағанда және осыған байланысты кеден ақысын белгiлеу үшiн 1-әдiстi қолдану мүмкiн болмағанда:
      а) декларантқа өзi мәлiмдеген бағаны, оның анықтығына және/немесе белгiлеудiң дұрыстығына дәлелдi күмән туған жағдайда растауға мүмкiндiк беру керек.
      Кеден мекемесi декларантқа өзi мәлiмдеген кеден ақысын белгiлеу және оны растайтын құжаттарды көрсету үшiн 14 күн мерзiм берiледi.
      Егер декларант осы мерзiм iшiнде өзi пайдаланған мәлiметтердiң анықтығын растайтын дәлелдер келтiрмесе, кеден мекемесi Кеден кодексiнiң 126-бабына сәйкес декларанттың таңдап алған бағалау әдiсiн пайдалану мүмкiн еместiгi туралы шешiм қабылдауға және сондықтан ол мәлiмдеген кеден ақысының көлемiн қабылдамауға қақылы.
      Осыған орай Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Жарлығының 140-бабына сәйкес өндiрiлiп алынатын кеден баждары және жиындарының есептелген сомалары қайта есептеледi.
      Кейiнге қалдырылған мерзiм шарттарын орындамайтын тұлғаларға кеден мекемесi кейiнге қалдыру мерзiмiн беруден бас тарта алады.
      а) Декларанттың бастамасы немесе жеке ұсынысы бойынша (яғни кеден мекемесiнiң ұсынысы бойынша) кеден ақысын белгiлеудiң келесi әдiсiне көшу қажет.
      Бағалау үшiн әрi декларант берген, әрi кеден органында бар хабарлама пайдаланыла алады.
      Мысалы, импорттаушыда тауарды ресiмдейтiн кеден органында жоқ, бiрдей немесе импортталатын сол сияқты тауарлардың кеден ақысы туралы хабарлама болады. Ондай хабарлама, егер оны растау үшiн, мысалы, бiрдей немесе сол секiлдi тауарлармен мәмiлелер жөнiндегi коммерциялық, кедендiк және төлемдiк құжаттардың көшiрмелерiн көрсетiлген болса, пайдаланылуы мүмкiн.
      Кеден ақысын белгiлеу барысында тауарлардың кеден ақысының бастапқы негiзiн және оған қажеттi түзетулердi өте дұрыс анықтау мақсатымен импорттаушымен (декларантпен) консультация жүргiзуге болады.
      5. Барлық қажеттi құжаттар барда және 1-әдiстi қолдану шарттарына сәйкес келгенде декларанттың кеден ақысын есептегеннiң дұрыстығы, оның iшiнде оның құрамына Тәртiпте көзделген барлық элементтердiң енгiзiлуiнiң және кеден ақысын белгiлегенде ескерiлмеуге тиiстi шығындардың негiздiлiгi тексерiледi, оның iшiнде:
      - декларациядағы мәлiметтердiң кеден ақысына (КҚД-1) және дәл осындай мәлiметтердiң кедендiк жүк декларациясына (КҚД-1) оның iшiнде құнның натуралдық көрсеткiштерiне (салмақ, орын саны және тағы басқа) сәйкес келуiн тексеру;
      - шетел валютасымен есептеу курсын қолдану дұрыстығын және декларант жасаған шығындарды тиiстi қайта есептеудiң дәлдiгiн тексеру.
      6. Декларант таңдап алған кеден ақысын белгiлеу әдiсiн қолдану мүмкiн еместiгi туралы шешiм қабылдағанда, декларация бастамасы бойынша немесе ол жоқ болса, кеден қызметкерiнiң шешiмi бойынша тауарлар олардың белгiленген реттiлiгiне сәйкес қолданылуға тиiстi әдiстер бойынша бағаланады.
      Осы кезде рәсiмге және хабарламаға қойылатын талаптар сақталады.
      7. Кеден қызметкерi мен декларант арасында кеден ақысының көлемiне пiкiр қайшылығы туған жағдайда iс-әрекеттер жасалуы мүмкiн.
      Егер декларант кеден ақысының көлемi жөнiндегi шешiмдi (келiсiмдi) күтпей жүктi өткiзу керек деп тұрып алса:
      а) жүктi ресiмдеушi кеден мекемесi декларанттың өтiнiшi бойынша оған мүлiктi кепiлдiкке пайдалану ретiнде оған тауар бере алады немесе импорттау бажын төлеу жөнiнде мерзiм берудiң белгiленген тәртiбiне сәйкес өкiлеттi банктiң кепiлдiгiн бере алады, кеден ақысын белгiлеуге байланысты болып табылатын жүктi кедендiк ресiмдеу мерзiмiн ұзартуды импортер кеден бажын төлеудi iс жүзiнде (процентсiз) кейiнге қалдыру үшiн пайдалана алмайды. Импорттаушының iс-әрекетiнiң немесе әрекетсiздiгiнiң нәтижесiндегi iс жүзiндегi кейiнге қалдырудың әрбiр күнi үшiн тиiстi кеден төлемдерiнiң 1,5 процентi өсiм қосылып отыруға тиiс.
      Осы орайда, Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Z952368_ Жарлығының 125-бабында (8-абзацында) көзделгенiндей, декларанттың өзi мәлiмдеген кеден ақысын нақтылауға немесе кеден органына оның қосымша хабарлама беруiне байланысты туындаған барлық қосымша шығындар (оның iшiнде iс жүзiнде болған кейiнге қалдыру үшiн өсiмдер) декларанттың есебiне жатқызылады.
      8. Шеттен әкелiнетiн тауарлар бағасын Тәртiп белгiлеген бiрде бiр әдiс бойынша бағалау мүмкiн болмаған жағдайда тауар/баға сараптауын жүргiзу жолымен бағалануға болады.
      Кеден бағасын iске асыру барысында мына жағдайларды ескеру қажет:
      - Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасындағы кеден iсi туралы" Жарлығының 124-бабына сәйкес декларанттың кеден органына коммерсанттық құпия немесе конфеденциялды ретiнде мәлiмдеп берген хабарламасы тек қана кеден мақсаттары үшiн пайдаланылады және декларанттың арнаулы рұқсатынсыз кеден органының лауазымды тұлғалары оны жеке басының мақсатты үшiн пайдаланбайды, жария етпейдi, Қазақстан Республикасы заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, үшiншi тұлғаларға, бұдан өзге де мемлекеттiк органдар кiредi, берiлмейдi. Коммерциялық құпияны жария еткенi үшiн кеден органдарының қызметкерлерi Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңдарына сәйкес жауапты болады.
      - бағаларды салыстыру үшiн баға хабарламасын пайдаланған кезде бiрдей және бiртектес тауарлардың баға айырмашылығы, бағалардың бәрi дұрыс көрсетiлмейдi, яғни бағалардағы ауытқулардың жай өзi олардың анық еместiгiн көрсете алмайды. Мәлiмделген бағаны растайтын тауарлар мен бiрге жүретiн барлық құжаттарды мұқият тексеру керек. Егер осындай тексеру ереже бұзылған деп таппаса, онда бағалардың елеулi ауытқуларына қарамастан декларант мәлiмдеген кеден ақысы өзгертiлмейдi. Бұл жағдайда осы импорттаушы, декларант, және экспорттаушы ерекше бақылауға алынады.
      Баға ауытқулары тiптi ұлғайып кеткен кезде 30%-тен аса) анықтама жасалып, ай сайын кеден комитетiне жiберiлiп отырады, бұл жерде осы мәлiметтер талданады және қорытылады, содан кейiн бүкiл кеден жүйесi бойынша жиынтық мәлiметтердi кеден комитетi жұмысына пайдалану үшiн кеден органына жiбередi.
      Кеден органдарының немесе Кеден комитетiнiң басшылығының шешiмi бойынша белгiлi бiр сатып алушының экспорттық-импорттық операцияларының сыртқы құжаттық, оның iшiнде банкiлiк есептеу-төлеу операцияларының тексерiлуi жүргiзiле алады.
      9. Кеден мекемелерiнде декларанттың КҚД-1 үлгiсiнде мәлiмдеген мәлiметтерiне қатысты күмәндары болса, бiрақ осы күмәндарды растайтын аргументтелген дәлелдер және фактiлер болмаса, мәмiлеге қатысушылардың бәрiн кеден органы ерекше бақылауға алуға тиiстi. Оларды қадағалайтын және олардың жүзеге асырылып жатқан операцияларын бақылайтын болады. ВЭД-ке

қатысушының адал ниеттiлiгiнде кеденнiң күмәнi барын растайтын хабарлама 
алынғанда, (айып өндiрiп алудан және бас сомаларын төлеуден бастап қылмыс 
туралы iс қозғауға дейiнгi) тиiстi шаралар қолданылады.
     Осындай жағдайлардың барлығы туралы хабарлама Кеден комитетiне 
берiлiп отырады.
____________________________________________________________
     Ескерту. 
     1) Халықаралық сауда практикасында импорт елiнде
        жобалау және инженерлiк талдамаларды орындау
        ынталандырылып отыруға тиiстi, осыған байланысты
        олардың бағасы кеден баждарын есептеу үшiн негiз
        болып табылатын тауарлардың кедендiк құнына
        енгiзiлмейдi деп саналады.
     2) Егер сатып алушы сатушыға жарнаманы төлеудiң  
        есебiн ұсынса, онда бұл сома кеден құнына
        енгiзiлуге тиiстi.
 

     Оқыған:
           Багарова Ж.А.
      
      


ИНСТРУКЦИЯ по применению Порядка определения таможенной стоимости товаров, ввозимых на территорию Республики Казахстан

УТВЕРЖДЕНА Приказом Таможенного комитета при Кабинете Министров Республики Казахстан от 25 сентября 1995 г. N 123-П. Утратила силу - приказом Таможенного Комитета МГД РК от 15 февраля 2001г. N 51 ~V011441

      Во исполнение Указа Президента Республики Казахстан, имеющего силу Закона, Z952368_ "О таможенном деле в Республике Казахстан" от 20 июля 1995 г. N 2368 приказываю:
      1. Утвердить Инструкцию по применению Порядка определения таможенной стоимости товаров, ввозимых на таможенную территорию Республики Казахстан.
      2. Управлению таможенных доходов (Мулькин С.Д.) обеспечить

методическое руководство по введению на территории Республики
Казахстан Порядка определения таможенной стоимости.
     3. Пресс-службе Таможенного комитета (Муратбаева А.О.) 
приступить к освещению положений настоящей Инструкции в средствах
массовой информации.
     4. Общее руководство за исполнением настоящего Приказа
возложить на заместителя Председателя Таможенного комитета
Куватова Р.К.

Председатель

                              Введение

                        Настоящая Инструкция
                   (далее Инструкция) разработана
                 в целях обеспечения единообразного
             толкования Порядка определения таможенной
        стоимости товаров, ввозимых на территорию Республики
     Казахстан, (далее Порядок) и его практического применения



      Данный Порядок вводит в практику казахстанского таможенного контроля основные принципы и методы определения таможенной стоимости импортируемых товаров, принятые в странах Европейского Сообщества и закрепленные в статье VII Генерального соглашения по тарифам и торговле (ГАТТ).
      Осуществление этого шага является необходимым условием для обеспечения эффективной интеграции экономики страны в мировое экономическое сообщество и осуществляется в рамках подготовительных мер по присоединению Республики Казахстан к ГАТТ.
      В этой связи Таможенный комитет при Кабинете Министров Республики Казахстан (далее Таможенный комитет) начинает работу по внедрению в практику работы казахстанских таможенных учреждений системы таможенной оценки, базирующейся на принципах ГАТТ, введенных утвержденным Правительством Республики Казахстан Порядком.
      Инструкция содержит комментарии и разъяснения по основным статьям Указа Президента Республики Казахстан, имеющего силу Закона, "О таможенном деле в Республике Казахстан" (далее Указ), касающихся определения таможенной стоимости, дает их трактовку и конкретизацию для целей практического применения при осуществлении таможенной оценки товаров.
      Настоящая Инструкция является обязательной для применения всеми таможенными учреждениями на территории Республики Казахстан.

                          I. Общие положения

      1.1. Определение таможенной стоимости ввозимых товаров осуществляется в целях выявления реальной базы (основы) для начисления таможенной пошлины, сборов и иных таможенных платежей, установления стоимости товаров для иных таможенных целей, включая взыскание штрафов и применение иных санкций за таможенные правонарушения, предусмотренные законодательством Республики Казахстан, ведения таможенной статистики. Кроме того, система определения таможенной стоимости товаров может быть использована для проверки обоснованности цены товаров при бартерных сделках и контроля за эквивалентностью встречных товарных поставок, а также в целях накопления и анализа иной информации, необходимой для осуществления валютного контроля.
      1.2. Для эффективного в полном объеме применения установленного порядка на практике, необходимо наличие обеспечивающих его функционирование систем: информационно-методической, организационно-экономической, правовой, а также использование современной компьютерной сети и специально подготовленных кадров.
      Учитывая эти моменты, введение Порядка в практику таможенного контроля будет осуществляться поэтапно, с учетом степени готовности необходимых условий.
      Определение таможенной стоимости по этим товарам осуществляется декларантом согласно правилам таможенной оценки, установленных Порядком. Декларирование таможенной стоимости осуществляется по установленным Таможенным комитетом процедуре и формам декларации таможенной стоимости (формы ДТС-1 и ДТС-2). При этом декларация таможенной стоимости не заполняется на сделки по установленной номенклатуре товаров, стоимость которых равна или меньше эквивалентной 5000 долларов США за исключением случаев, вызывающих обоснованные сомнения таможни в правильности заявленной стоимости (например, при значительном отклонении цен).
      По номенклатуре товаров, на которые не заполняется ДТС, таможенная стоимость определяется с использованием счетов-фактур, инвойсов, товарно-транспортных накладных и других документов, позволяющих достоверно определить таможенную стоимость товаров.
      В том случае, если имеются обоснованные сомнения в правильности заявленной декларантом таможенной стоимости товаров, указанной в графе 42 ГТД, например, в случае отклонения цены сделки от сложившегося уровня цен на 30 и более процентов, таможенный орган, производящий таможенное оформление вправе потребовать от декларанта заполнения ДТС и представления всех необходимых документов.
      1.3. Необходимость проверки заявленной таможенной стоимости, включая получение дополнительной информации, не является основанием для задержки груза. Оформление и выпуск груза осуществляется в обычном порядке, при этом на формах ТД-1 и ДТС-1 или ДТС-2 обязательно делается отметка (вывод) работника, проверявшего таможенную стоимость, о результатах проверки.
      Таможенным учреждением может быть представлена декларанту отсрочка для определения таможенной стоимости или представления документов, подтверждающих заявленную стоимость в порядке, определяемом действующим законодательством Республики Казахстан.
      При необходимости после выпуска груза работниками таможенного учреждения, осуществлявшего оформление груза, может проводиться проверка (расследование) с целью уточнения величины таможенной стоимости. По результатам проверки может быть пересчитана таможенная стоимость, а также причитающиеся суммы таможенных платежей и взыскана недополученная сумма пошлин и сборов.
      1.4. Принципиальной особенностью введенной системы таможенной оценки является принятие по сделкам, заключенным на стоимостной основе, в качестве таможенной стоимости фактической (т.е. действительно оплаченной покупателем или подлежащей оплате), а не какой-либо нормативной, теоретической цены сделки. В этой связи, как предусмотрено ст. 125 Указа, заявляемые декларантом таможенная стоимость и сведения, относящиеся к ее определению, должны основываться на достоверной, количественно определимой, объективной и документально подтвержденной информации. Это значит, что указанные в декларации суммы при применении метода 1 должны быть документально подтверждены, именно как фактически оплаченные и подлежащие оплате покупателем.
      1.5. Применение установленных Указом методов определения таможенной стоимости (2-6) должно базироваться на использовании информации о цене уже имевших место реальных торговых сделок и перемещениях товаров через границу Республики Казахстан. Поэтому таможенным учреждениям необходимо обеспечить накопление, обобщение и систематизацию данных, содержащихся в декларациях таможенной стоимости, а также обмен данной информации с другими таможенными органами.
      Кроме информации, содержащейся в формах ДТС-1 и ДТС-2, для эффективного практического применения установленной Указом системы таможенной оценки должна использоваться экономическая информация об уровнях цен, прибыли, издержек, применяемых в торговле скидках, таможенных тарифах и т.п. Механизм получения информации подобного рода также будет разрабатываться Таможенным комитетом и по мере его отработки вводиться в практику таможенного контроля. Таможенным учреждениям рекомендуется установить взаимодействие с органами управления на местах с целью получения от них соответствующей информации (например, транспортных тарифов, торговых скидок и наценок и т.д.).
      1.6. В соответствии со статьей 126 Указа таможенным учреждениям предоставляется право в случае непредъявления декларантом соответствующих платежных, банковских, коммерческих, товаросопроводительных документов использовать имеющуюся у них информацию.
      На первом этапе введения Порядка необходимо учитывать при его применении ограниченность информационной базы и использовать имеющиеся источники информации (ценовые справочники, прейскуранты цен, каталоги фирм, справки по среднеконтрактным ценам и т.п.) с соответствующей их корректировкой с учетом особенностей данной поставки оцениваемых товаров (вид товара, размер партии, страна отправления, условия и время поставки и т.д.).
      Таможенный комитет будет направлять в таможенные учреждения справочные материалы по мировым и контрактным ценам на товары, обращающиеся во внешней торговли, а также о ценах внутреннего рынка Республики Казахстан на импортируемые товары.

                  II. Методы определения таможенной
                  стоимости и порядок их применения

      2.1. Для определения таможенной стоимости импортируемых товаров существуют следующие 6 методов оценки, которые применяются в заданном порядке:
      метод 1 - по цене сделки с ввозимыми товарами;
      метод 2 - по цене сделки с идентичными товарами;
      метод 3 - по цене сделки с однородными товарами;
      метод 4 - вычитания стоимости;
      метод 5 - сложения стоимости;
      метод 6 - резервный метод.
      Указанная последовательность применения методов не может быть изменена, за исключением методов 4 и 5, последовательность применения которых может быть изменена по желанию декларанта.
      В том случае, если с помощью одного метода определена таможенная стоимость, то другие применять не нужно.
      2.2. Основным методом определения таможенной стоимости для сделок купли-продажи (т.е. сделок на стоимостной основе) является оценка по цене сделки с ввозимыми товарами (метод 1). Начинать оценку надо всегда с проверки применимости первого метода.
      В случае, если основной метод в силу ряда условий, рассмотренных ниже, не может быть использован, применяется один из перечисленных выше методов. При этом каждый последующий метод таможенной оценки может применяться лишь в том случае, если таможенная стоимость не может быть определена путем использования предыдущего метода.
      2.3. Методы 2 и 3 основаны на использовании в качестве исходной базы определения таможенной стоимости сделки по идентичным или подобным товарам. При этом в равной мере может использоваться как информация, имеющаяся у таможенных учреждений, так и документально подтвержденная информация, представляемая декларантом. Критерием при выборе информации в качестве исходной базы для определения таможенной стоимости является степень ее близости к условиям оцениваемой сделки.
      2.4. Методы вычитания и сложения стоимости (методы 4 и 5) предусматривают принципиально различную базу расчета таможенной стоимости: метод 4 базируется на цене, по которой товары продаются в неизмененном виде (либо в переработанном виде, если может быть определено влияние этой переработки на цену товара); метод 5 основан на данных о затратах на производство товара. В связи с тем, что применение обоих этих методов связано с определенными трудностями, в т.ч. в получении необходимой информации, последовательность их использования может быть определена декларантом (см. ст. 127 Указа).
      2.5. Метод 6 является резервным, т.к. он применяется в тех случаях, когда не удается применить для определения таможенной стоимости ни один из предыдущих методов.
      В случае, если таможенный работник вынужден самостоятельно произвести таможенную оценку импортируемых товаров при невозможности применить методы 1-5, он также использует резервный метод 6, предполагающий значительную гибкость в трактовке условий (требований) методов 2-5.
      Примечание: Опыт стран, применяющих данную систему таможенной оценки показывает, что примерно в 90% случаев используется метод 1, т.е. метод оценки по цене сделки. На остальные методы приходятся примерно равные доли, при некотором преобладании метода 6.

                   III. Метод оценки по цене сделки
                    с ввозимыми товарами (метод 1)

      3.1. В большинстве случаев по сделкам купли-продажи, заключаемым на стоимостной основе, применяется метод 1.
      Суть его заключается в том, что таможенная стоимость определяется на основе цены сделки с ввозимыми (импортируемыми) товарами.
      Под ценой сделки (или так называемой трансанкционной стоимостью товаров) понимается цена, фактически уплаченная или подлежащая уплате за товары при их продаже на экспорт в страну импорта и скорректированная с учетом установленных дополнений к цене и вычетами из нее.

      Цена, фактически уплаченная или подлежащая уплате - это общая сумма платежа, уже осуществленного или того, который предстоит осуществить покупателем продавцу или в его пользу за импортируемые товары, но оплата которого на момент таможенного оформления товаров еще не произведена.
      Платеж может быть осуществлен в форме:
      а) перевода;
      б) аккредитива;
      в) инкассо,
      а также их смешанных форм.
      Кроме того, могут применяться авансовые платежи в случаях, не противоречащих действующему валютному законодательству.
      При поставках товаров в счет государственных кредитов в случае отсутствия ограничений, предусмотренных Порядком (например, влияющих на цену), при данной форме платежа также может применяться метод 1.
      В качестве примера косвенного платежа могут рассматриваться импортные поставки товаров в счет погашения задолженности продавца перед покупателем (т.е. в данном случае можно считать, что сделка имеет стоимостное выражение, но оплата была произведена ранее, и следовательно, имело место перемещение денежных сумм).

      3.2. Условия применения метода 1

      Метод может быть применен лишь в том случае, если соблюдаются следующие пять условий и осуществлены необходимые поправки к цене ("+" и "-").
      1) товар продан для экспорта в страну импорта, т.е.

осуществленная сделка купли-продажи имеет международный характер
и имеет место перемещение товара через границы;
     2) нет ограничений в отношении прав импортера на оцениваемый
товар, за исключением:
     ограничений, установленных законодательством Республики
Казахстан;
     ограничений географического региона, в котором товары могут
быть перепроданы (отчуждены) повторно;
     ограничений, существенно не влияющих на цену товаров;
     3) цена сделки не зависит от соблюдения каких-либо условий,
влияние которых не может быть учтено;
     4) данные, использованные декларантом при определении
таможенной стоимости, подтверждены документально;
     5) импортер и экспортер не являются взаимозависимыми лицами,
за исключением случаев, когда их взаимозависимость не повлияла
на цену сделки, что должно быть доказано декларантом.

     Рассмотрим каждое из этих условий

     3.2.1. Товар продан для экспорта в страну импорта

     В этом условии имеют значения два момента:
     продажа и экспорт в страну импорта.
     Это значит, что условием применения метода 1 является наличие
факта продаж товара, т.е. сделки купли-продажи на основе договора,
в соответствии с которым осуществляется перемещение товара через
границу из страны экспорта в страну импорта и получение от 
покупателя в обмен на этот товар эквивалентной денежной суммы в
соответствии с принятыми формами денежных расчетов (платежей).

     Пример 1:
     Определение таможенной стоимости при наличии цепочки 
покупателей.
продавец         покупатель 1     покупатель 2    покупатель 3
Китай 10000      Канада 15000     США 20000       Казахстан
(А) долл. США    (Б) долл. США    (В) долл. США   (С)


      Товар от продавца из Китая через продавцов в Канаде и США поступает в Казахстан, где декларируются для выпуска в свободное обращение. При этом цена сделки изменяется следующим образом:
      от А к Б - 10000 долл. США
      от Б к В - 15000 долл. США
      от В к С - 20000 долл. США
      В данном случае заявление о выпуске товара в свободное обращение является фактом вывоза (экспорта) в страну ввоза (импорта).
      При наличии цепочки покупателей в качестве цены сделки берется покупная цена того лица, которое хочет перевезти товар в свободное обращение.
      В данном примере в качестве цены сделки следует принять закупочную цену покупателя 3 (C) - 20000 дол. США, т.к. именно он выпускает товары в свободное обращение.
      С учетом рассмотренных выше положений метод 1 не может применяться к следующим внешнеэкономическим сделкам, не относящимся к сделкам купли-продажи (т.е. эти сделки не имеют стоимостной основы):
      а) бесплатная поставка товара.
      Например, в качестве образца продавцом поставлены покупателю 5 кресел. В данном случае отсутствует цена сделки на основе договора купли-продажи и 1-й метод определения таможенной стоимости не может быть применен;
      б) товар поставлен на условиях консигнации.
      Поставщик поставляет своему агенту партию картофеля для его продажи на наиболее выгодных для поставщика условиях. В данном случае агент по покупает картофель, т.е. не становится его владельцем; прибыль от продажи картофеля получит поставщик с учетом выплат агенту на его расходы по продаже и заработную плату;
      в) поставка товара через посредника без продажи товара посреднику.
      Поставщик шин посылает их своему агенту в стране импорта, с целью продажи по цене поставщика и на его риск; прибыль получает поставщик;
      г) поставки товаров материнской компанией и дочерними фирмами или филиалами.
      Материнская компания, являющаяся юридическим лицом, расположена в Бельгии и имеет свой филиал в Алматы, который не является юридическим лицом и не действует от своего имени. Поставки товаров между ними не подпадают под понятие сделки купли-продажи и к ним также не может быть применен метод 1 определения таможенной стоимости;
      д) поставка товаров в рамках бартерных или компенсационных операций.
      В данном случае в качестве эквивалента цены товара выступает другой товар, т.е. отсутствует цена сделки и денежном выражении и денежные расчеты за товары на основании соответствующих платежных и банковских документов. Первый метод определения таможенной стоимости применен быть не может;
      е) поставка товаров по договорам аренды (лизингу).
      В данном случае права собственности на товар не переходят от арендодателя арендатору, за право пользования товаром собственник получает часть прибыли и товар через определенное время может быть возвращен его собственнику (арендодателю). Таким образом, отсутствует факт купли-продажи и 1-й метод не может быть применен;
      ж) поставки товаров в целях временного вывоза.
      Например, собственником (поставщиком) во временное пользование потребителю предоставляется машина на условиях временного вывоза, которая через определенное время будет возвращена поставщику;
      з) вывоз отходов производства в другую страну.
      В соответствии с заключенными договорами может быть осуществлен вывоз каких-либо отходов из одной страны в другую в целях их некоммерческой утилизации, например, вывоз ядерных отходов в целях их захоронения. К данным ситуациям также не применим метод 1. Ко всем сделкам, перечисленным выше, и любым иным сделкам, по которым нет факта купли-продажи в целях ввоза (экспорта) в страну

ввоза (импорта), применяются другие методы определения таможенной
стоимости (методы 2-6).
     к) поставка товаров в счет гарантий.
     В течение гарантийного срока на поставленное оборудование
вышли из строя отдельные механизмы. Для их замены поставляются
новые детали.

     3.2.2. Нет ограничений в отношении прав импортера
            на оцениваемый товар, за исключением
            установленных Порядком



      Метод 1 может быть использован для определения таможенной стоимости товаров при соблюдении установленных условий.
      При наличии определенных ограничений в отношении прав импортера на ввозимые товары метод 1 применяться не может. В связи с этим необходимо четко различать те ограничения, наличие которых не позволяет применять метод 1, и ограничения, при которых применение данного метода разрешается.
      Порядок устанавливает только три вида ограничения в отношении прав импортера (покупателя) на оцениваемый товар, при наличии которых разрешено применять метод 1. Если имеются какие-либо иные ограничения прав импортера (покупателя), метод 1 не применяется.

      Перечисленные ниже 3 вида ограничения прав покупателя в отношении ввозимого товара позволяют применять метод 1 для определения таможенной стоимости:
      а) ограничения, установленные законодательством Республики Казахстан.
      В данном случае имеются в виду ограничения, например, в отношении круга лиц, имеющих право импортировать определенный товар и т.п. В частности, импорт ядерных, химических, отравляющих веществ, наркотических средств разрешается лишь строго ограниченному кругу организаций.
      б) ограничения географического региона, в котором товары могут быть перепроданы.
      В данном случае подразумеваются территориальные ограничения для отдельных лиц по перепродаже товара. Например, продавец продает товар на территорию Казахстана своим продавцам и делит всю территорию на 10 частей с отдельным продавцом на каждой из них. При этом выдвигается условие, что каждый из продавцов может продавать товар только на своей территории.
      в) ограничения, существенно не влияющие на стоимость товара.
      Основной критерий при оценке всех видов ограничений, с точки зрения их влияния на возможность использования метода 1 - это степень влияния того или иного условия на цену сделки. При отсутствии существенного влияния ограничения на цену сделки, оно не может мешать использованию метода 1. Примечание: как показывает зарубежный опыт, на практике фактически
             не бывает заявлено о наличии ограничений, оказавших
             существенное влияние на цену сделки. Если же заявлено
             о наличии условия, значительно повлиявшего на цену,
             то если документально устанавливается количественное
             изменение цены в результате этого условия, тогда
             применения метода 1 возможно: если количественное
             влияние на цену определить и документально подтвердить
             не удается, то необходимо переходить к др. методам
             оценки.

      Пример.
      Продавцом для экспорта продан медицинский аппарат при условии, что покупатель в стране импорта будет использовать его в благотворительных целях. В данном случае не может быть применен метод 1, т.к. имеет место ограничение прав покупателя в отношении пользования товаром и условие такого рода может оказать существенное влияние на цену сделки. Должны применяться другие методы оценки (2-6). #
      3.2.3. Цена сделки не зависит от каких-либо условий,
             влияние которых не может быть учтено

      Это условие подразумевает, что применение метода 1 возможно в тех случаях, когда продажа или его цена не зависят:
      а) от условий продажи или
      б) от условий поставки, стоимость которых не может быть определена.
      В данном случае при рассмотрении условий сделок также следует различать те условия, которые носят общепринятый характер и распространяются на всех участников ВЭД (или могут быть им предоставлены) и те, которые имеют выборочный характер и не являются общепринятыми.
      Ниже приведены общепринятые условия поставок, имеющие место во внешнеэкономической деятельности, которые не влияют на возможность использования метода 1, т.е. при их наличии метод 1 применять разрешается:
      - все общепринятые условия поставки (прежде всего, условия поставки, толкуемые ИНКОТЕРМС - ФОБ, СИФ, ДАФ и др.);
      - общепринятые условия заключения сделок и осуществления поставок, типа: "покупка при условии подключения эксперта (наличия экспертного заключения)", "покупка при условии поставки товара до определенной даты", а также другие условия, которые являются общепринятыми для внешнеторговых операций и не оказывают влияния на цену сделки (типа скидок на количество товара, на "верность" данному продавцу и т.п.).
      Например, если скидка с цены делается данному покупателю постоянно за покупку товара именно у данного продавца, что является общепринятой практикой, то такая скидка, а, следовательно, и цена сделки должна быть признана и метод 1 может быть использован;
      - предоставление покупателем продавцу технических разработок или чертежей, изготовленных в стране импорта (см. прим. 1);
      - осуществление покупателем за свой счет (возможно даже по соглашению с продавцом) каких-либо действий, относящихся к сбыту покупателем импортируемых товаров, например, деятельность по рекламе, оплачиваемая покупателем (см. прим. 2).
      Метод 1 не может быть применен в том случае, если при заключении сделки в качестве ее условий были выдвинуты такие условия, из-за которых стоимость оцениваемых товаров не может быть определена, и, следовательно, цена сделки не будет приемлемой для таможенных целей. К таким условиям относятся следующие:
      - продавец устанавливает цену импортируемых товаров при условии, что покупатель купит также и другие товары в определенных количествах.
      Например, поставляются кожаные изделия на 5000 денежных единиц. Поставщик ставит условие, что дополнительно импортер покупает 2 тыс. пар обуви, стоимость которых неизвестна;
      - цена импортируемых товаров зависит от цены или цен, по которым покупатель импортируемых товаров продает другие товары продавцу импортируемых товаров.
      Например, продавец продает электротовары на 1000 денежных единиц. Покупатель продает этому продавцу реле для производства этих товаров. При этом продавец ставит условие, что цена реле - 10000 денежных единиц.
      Таким образом получается, что цена электрооборудования "испытывает" влияние цены реле;
      - цена устанавливается на основе формы оплаты, не имеющей отношения к импортируемым товарам.
      Например, когда импортируемые товары являются полуфабрикатами, поставляемыми продавцом на условии, что он получит определенное количество готовых товаров. Например, продает дерево на 10000 тысяч денежных единиц. Покупатель производит из дерева столы всего 1000 шт. Продавец ставит условие: покупатель поставляет 500 столов в счет оплаты за дерево, стоимость столов не определена;
      - договор купли-продажи предусматривает условие исключительной покупки только у данного продавца;
      - договор купли-продажи устанавливает цену сделки при условии взаимной продажи (поставки) товаров.

      При наличии таких условий необходимо выяснить, повлияли ли они на цену сделки и можно ли количественно определить это влияние. Только в том случае, если возможно количественное определение влияния условия на цену и заявленная цена является фактически уплаченной или подлежащей уплате, то может быть применен метод 1.

      3.2.4. Данные, использованные декларантом для
             определения таможенной стоимости, должны
             быть подтверждены документально

      В соответствии с этим требованием таможенная стоимость может быть определена по методу 1 только в том случае, если все ее элементы, указанные в декларации таможенной стоимости, подтверждены соответствующими документами, в т.ч.:
      а) цена (т.е. цена сделки) подтверждается счетом-фактурой на оплату поставки;
      б) дополнительные начисления к цене сделки - подтверждаются платежными, товаросопроводительными, страховыми, коммерческими документами;
      в) списываемые (вычитаемые) суммы затрат - подтверждаются платежными, товаросопроводительными, коммерческими, таможенными документами.
      Без документального подтверждения метод применен быть не может.

      3.2.5. Импортер и экспортер не являются взаимозависимыми
             лицами, за исключением тех случаев, когда их
             зависимость не повлияла на цену сделки, что должно
             быть доказано декларантом

      Определение понятия взаимозависимых юридических и физических лиц установлено Порядком, в соответствии с которым лица являются взаимозависимыми в том случае, если: один из участников сделки (физическое лицо) или должностное лицо одного из участников сделки является одновременно должностным лицом другого участника сделки;
      участники сделки являются совладельцами;
      участники сделки связаны отношениями найма;
      один из участников сделки владеет паем или пакетом акций с правом голоса в уставном капитале другого участника, составляющим не менее 5 процентов уставного капитала;
      оба участника сделки находятся под непосредственным либо косвенным контролем третьего юридического или физического лица;
      участники сделки совместно контролируют, непосредственно или косвенно, третье лицо;
      участники сделки или их должностные лица являются близкими родственниками;
      данные о взаимозависимости продавца и покупателя, а также о влиянии этой зависимости на цену сделки указываются декларантом.
Примечание: опыт стран, применяющих данную систему определения
             таможенной стоимости показывает, что взаимозависимость
             между продавцом и покупателем отмечается декларантом
             крайне редко. Такую зависимость таможенные органы
             устанавливают на основании проводимых расследований
             и анализа публикуемой информации о регистрации фирм
             и их уставов.
      Само по себе наличие связи между продавцом и покупателем не является основанием для непризнания заявленной цены сделки и отказа от применения метода 1, в том случае, если заявленная цена сделки ниже обычного уровня цен на аналогичные товары.
      В этом случае необходимо выяснить, имела ли место взаимозависимость и повлияла ли она на цену сделки. Если влияние не выявлено, то цена сделки принимается таможней как приемлемая. Если влияние на цену имело место (или у таможенного учреждения есть основания так считать), то таможенное учреждение сообщает об этом импортеру (декларанту) и предоставляет ему возможность доказать обратное и документально подтвердить заявленную стоимость.
      Необходимость проверки не является основанием для задержки груза. Груз оформляется в обычном порядке, а по данным проводимой затем проверки может быть пересчитана таможенная стоимость и взысканы недополученные суммы пошлин и сборов.
      Во всех случаях возникновения подозрений данные по соответствующей сделке берутся на специальный учет.
      Основные действия таможенных органов в тех случаях, когда имеется взаимозависимость между продавцом и покупателем:
      1) Проверить, имелись ли ранее сделки с данной фирмой и какие по ним были замечания; проанализировать находящуюся у таможенного учреждения информацию, имеющую прямое или косвенное отношение к данной сделке.

      Таможенное учреждение, располагая необходимой информацией, может самостоятельно провести контрольные сопоставления со сделками по идентичным или подобным товарам между невзаимозависимыми лицами, либо с таможенной стоимостью идентичных или подобных товаров, определенной по методам 4 и 5.
      В том случае, если эта информация окажется достаточной для вывода о том, что взаимозависимость не повлияла на цену сделки, то заявленная цена принимается таможенным органом без запроса у декларанта дополнительной информации и используется для определения таможенной стоимости по методу 1. Дальнейшее расследование может не проводиться.

      2) Проанализировать влияние этой взаимозависимости на цену товара.
      В ходе анализа рассматриваются характер организации коммерческих отношений продавца с покупателем; условия продажи товара; каким образом были сделаны заказы; как обсчитана стоимость товара, установлена рассматриваемая цена и внесена в счет; каким образом произведена оплата, как прошли платежи и т.д.
      В том случае, если в ходе расследования (анализа) будет выявлено, что продавец и покупатель, хотя и являются взаимозависимыми лицами, но покупают товары друг у друга и продают их так, как если бы они не были связаны, то их взаимоотношения не оказали влияния на цену.
      а) Например, если будет выявлено, что цена была установлена в соответствии с обычной практикой ценообразования в данной отрасли промышленности или таким же путем, которым продавец назначает цену для продажи покупателям, не являющимся связанными с ним, это подтверждает, что взаимоотношения контрагентов не оказали влияния на цену.
      б) в качестве другого примера, подтверждающего, что цена не подвергалась влиянию взаимозависимости продавца и покупателя, можно привести ситуацию, когда доказано, что заявленная цена адекватна обеспечению всех издержек плюс прибыль, уровень которой является обычным для общей прибыли данной фирмы за представительный период (например, за год) при продаже товаров такого же класса или вида.
      В случае, если расследование подтвердит, что взаимозависимость продавца и покупателя не повлияла на цену сделки, она признается приемлемой и для определения таможенной стоимости применяется метод 1. В противном случае используются методы 2-6;

      3) Предоставить декларанту возможность документально доказать отсутствие влияния взаимозависимости на цену сделки; рассмотреть предъявленные декларантом в подтверждение заявленной цены сделки документы;
      4) В случае наличия у таможни основания для непринятия заявленной декларантом цены сделки письменно изложить и обосновать эти основания; по требованию импортера представить ему соответствующую справку;
      5) По желанию импортера перейти ко 2 методу определения таможенной стоимости, не дожидаясь результатов анализа влияния взаимозависимости лиц на цену сделки;
      6) взять данную фирму на специальный учет.
      Необходимо учесть, что таможенный орган может взять фирму под специальный контроль при отсутствии достаточно обоснованных сомнений как в наличии взаимозависимости, так и в ее влиянии на цену сделки. Такой контроль необходим для того, чтобы проследить за поведением фирмы при оформлении других сделок, и лишь после этого, в случае необходимости, и при накоплении необходимой информации провести расследование.
Примечание: следует иметь в виду, что проведение расследования
             и изучение обстоятельств сделки между взаимозависимыми
             лицами не должно производиться во всех случаях,
             когда выявлена взаимосвязь между продавцом и
             покупателем. Такое изучение потребуется лишь при
             наличии у таможенного органа достаточно обоснованных
             сомнений относительно приемлемости цены. В тех случаях,
             когда приемлемость цены не вызывает сомнений у
             таможенного учреждения, эта цена принимается без
             обращения к импортеру за дальнейшей информацией
             (например, если таможенный орган уже ранее проводил
             изучение существующей связи или располагает достаточной
             информацией о данных контрагентах).
      В том случае, если у таможенного учреждения возникли сомнения в отношении взаимозависимости продавца и покупателя, то декларант имеет право доказать, (а таможенный орган обязан предоставить ему это право - см. п. 4 выше), что взаимозависимость не повлияла на цену сделки и заявленная им цена была действительно уплачена. Для того, чтобы цена сделки между взаимозависимыми лицами была признана приемлемой и к ней стало возможным применение метода 1, декларант должен документально доказать, что заявленная цена им была действительно уплачена, либо что цена сделки по оцениваемым товарам очень близка:
      а) к цене сделки при продаже продавцами, не связанными с покупателями (т.е. невзаимозависимыми лицами) идентичных или подобных товаров;
      б) к таможенной стоимости идентичных или подобных товаров, рассчитанной по методу 4;
      в) к таможенной стоимости идентичных или подобных товаров, рассчитанной по методу 5;
      г) к "контрольной" стоимости, принятой до этого таможенным органом.
      Данные сопоставления осуществляются исключительно по инициативе декларанта и используются в целях сравнения с условиями сделки по оцениваемым товарам. Замена цены оцениваемых товаров на основании таких сопоставлений произведена быть не может. При проведении сопоставлений должна быть произведена необходимая корректировка с учетом различия в условиях сравниваемых сделок (объемы партий, условия поставки, вид транспорта и т.д.).
      Кроме того, при определении того, насколько одна цена сделки или таможенная стоимость "очень близка" к другой, следует принимать во внимание ряд факторов. Эти факторы должны учитывать характер импортируемых товаров; особенность самой отрасли; сезон, во время которого товары импортируются, а также факт, имеет ли расхождение в стоимостях коммерческую значимость. Поскольку эти факторы могут быть неодинаковыми в различных случаях, применение универсального стандарта, как например, фиксированного процента, было бы невозможным в каждом отдельном случае. Так, например, незначительное расхождение в стоимостях в случае с одним видом товара может быть неприемлемым, тогда как большое расхождение в случае с другим видом товара может оказаться вполне приемлемым.
      Таким образом, в каждом конкретном случае надо проводить специальное расследование и принимать решение исходя из обстоятельств данного дела.

      3.2.6. После определения возможности применения метода 1 для определения таможенной стоимости с учетом соответствия условия рассматриваемой сделки требованиям абзаца 18 статьи 128 корректировка заявленной стоимости осуществляется в соответствии с абзацем 2 статьи 128 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан".

      Исходной точкой определения таможенной стоимости всегда будет установление действительно уплаченной или подлежащей уплате цены, т.е. фактических расходов, которые покупатель оплатил продавцу.
      Если на момент таможенного оформления оплата товара уже осуществлена, то в качестве ее подтверждения предъявляется выставленный продавцом и оплаченный покупателем счет (счет-фактура). При этом учитываются те фактические скидки, которыми, судя по оплаченному счету воспользовался покупатель (например, скидки по условиям платежа).
      В том случае, если на момент таможенного оформления груза выставленный продавцом счет еще не оплачен покупателем, то в таможенный орган предъявляется неоплаченный счет, по которому проверяется соответствие суммы, указанной в форме ДТС-1, сумме счета. При неоплаченных счетах скидки по условиям платежа не признаются.
      В любом случае в подтверждение цены сделки декларант обязан предъявить при заполнении ДТС-1 выставленный продавцом счет на оплату данного товара, независимо от того, оплачен он или нет.
      При отсутствии счета метод 1 не применяется и определение таможенной стоимости осуществляется другими методами (2-6).
      В том случае, когда предъявленный счет вызывает сомнения у таможенного органа (в связи с отсутствием печатей, реквизитов продавца или покупателя, неясным изображением данных и т.п.), таможенный орган обязан затребовать другие документы, подтверждающие цену сделки (банковские, коммерческие и т.п.).

      3.2.7. Если таможенным органом принята заявленная цена сделки в соответствии с представленными декларантом документами, то следующим шагом является определение необходимости дополнительных начислений к цене сделки.
      В качестве надбавок к цене могут рассматриваться только следующие расходы (элементы), установленные статьей 128 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан":
      а) расходы на транспортировку ввозимых товаров до места их таможенного оформления, в том числе:
      расходы по погрузке, выгрузке, перегрузке и складированию товаров;
      расходы на страхование;
      расходы по выплате комиссионных и иных посреднических вознаграждений;
      стоимость контейнеров в случаях, если в соответствии с Товарной номенклатурой внешнеэкономической деятельности они рассматриваются как единое целое с оцениваемыми товарами;
      б) стоимость упаковки, включая стоимость упаковочных материалов и работ по упаковке;
      в) соответствующая часть стоимости следующих товаров (работ и услуг), которые прямо или косвенно были предоставлены покупателем продавцу бесплатно или по сниженной цене в целях использования для производства или продажи (отчуждения) на экспорт оцениваемых товаров:
      сырье, материалы, детали, полуфабрикаты и другие комплектующие изделия, являющиеся составной частью оцениваемых товаров;
      инструменты, штампы, формы и другое подобное оборудование, использованное при производстве оцениваемых товаров;
      вспомогательные материалы, израсходованные при производстве оцениваемых товаров (смазочные материалы, топливо и т.д.);
      инженерная и опытно-конструкторская проработка, дизайн, эскизы, выполненные вне территории Республики Казахстан, непосредственно необходимые для производства оцениваемых товаров;
      г) лицензионные и иные платежи за использование объектов интеллектуальной собственности, которые импортер прямо или косвенно должен осуществить в качестве условия продажи (отчуждения) оцениваемых товаров;
      д) часть дохода импортера от любой последующей продажи (отчуждения) или использования оцениваемых товаров, которые подлежат возврату экспортеру;
      Все перечисленные выше расходы могут быть добавлены к цене сделки лишь при условии, что:
      - они не включены в цену сделки;
      - они документально подтверждены декларантом.

      3.2.8. Структура цены сделки зависит от условия поставки. Для правильной интерпретации условия конкретных видов сделок следует использовать "Инкотермс 1990", которые содержат свод коммерческих терминов, наиболее употребляемых в сфере внешней торговли.
      В "Инкотермс 1990 " коммерческие условия поставки распределяются на четыре принципиально различных категории, приведенные в табл.1.
      В таблицах 2 и 3 показаны:
      состав элементов затрат каждого из условий и распределение расходов между продавцом и покупателем, а также обязанности продавца и покупателя (по представлению к оплате различных видов документов).
      Наиболее часто встречающиеся условия поставки - это FOB (2 группа), CIF (3 группа) и DAF (4 группа).
      Как видно из таблиц, условия поставок отличаются по структуре уплаченной покупателем цены, т.е. по составу расходов, включенных в эту цену. Так, в случае использования цены FOB с точки зрения требования к структуре таможенной стоимости необходимо произвести дополнительные начисления к цене, т.к. в нее не вошли расходы на перевозку и страхование груза.
      Наиболее удобная для таможенных целей является цена СIF, которая по структуре практически соответствует структуре таможенной стоимости.
      При использовании цены DAF необходимо в дополнение к цене включить расходы на страховку и в зависимости от места доставки (под термином "граница" понимается и граница страны - экспортера, т.е. необходимо обращать внимание, какое именно место на границе указано в документах) - транспортные расходы.
      При поставке на условиях DDP из этой цены необходимо будет исключить расходы, не входящие в таможенную стоимость, в частности таможенные пошлины и сборы в стране импорта.
      Все доначисления к цене сделки и вычеты из нее должны осуществляться лишь при их документальном подтверждении.
     3.3. Порядок определения дополнительных 
          начислений к цене сделки



      Транспортные расходы
      В транспортные расходы, которые фактически произведены для доставки груза покупателю, включаются все расходы по перемещению товара, расходы на каждый вид транспортных средств, аренду транспортных средств, расходы по погрузке, выгрузке, перегрузке и складированию товаров. Транспортные расходы учитываются до места таможенного оформления.
      В транспортные расходы включаются также надбавки к фрахту, плата за оформление ввоза товара (расходы на оформление товаросопроводительных документов), затраты на обработку товаров во время их транспортировки (т.е. расходы по поддержанию необходимой температуры, влажности, на вентиляцию, питание и лечение животных в пути и т.д., которые необходимы для обеспечения сохранности товара).
      Если ценой сделки предусмотрено иное место доставки товара, то необходимо сделать соответствующие корректировки к цене. Так, если по условиям поставки (например, DDP) место назначения находится дальше места таможенного оформления груза, то разницу в транспортных расходах - по заявлению декларанта и представлению соответствующих документов и расчетов - следует исключить из таможенной стоимости. Распределение расходов на транспортировку при наличии общих транспортных и платежных документов осуществляется пропорционально расстояниям, т.е. по так называемому "транспортному километровому ключу".
      Если договором предусмотрена цена, включающая не все транспортные расходы до места таможенного оформления (например, ЕХW, FOB и т.п.), то необходимо сделать дополнительные начисления к цене сделки в соответствии с представленными транспортными документами.
      При непредставлении документов на транспортировку товара определение таможенной стоимости по методу 1 произведено быть не может и необходимо переходить к другим методам (2-6).
      При наличии у таможенного органа тарифов на перевозку соответствующими видами транспорта и прейскурантов цен на погрузочно-разгрузочные и складские работы и услуги, таможенный орган может рассчитывать по ним стоимость транспортировки (с оформлением этих расчетов как приложения к ДТС-1 и ссылкой на использованные для расчетов документы).
      Расходы на страхование - в том случае, если они не вошли в цену сделки, должны быть указаны в соответствующем пункте ДТС-1 и добавлены к цене. При этом страховые расходы учитываются в полном объеме, даже в том случае, если расстояние до места таможенного оформления меньше, чем до места доставки.

      3.3.2. Расходы по выплате комиссионных и иных
             посреднических вознаграждений

      В таможенную стоимость включаются комиссионные (посреднические) расходы только по продаже товара, т.е. те расходы, которые произведены продавцом для того, чтобы найти покупателя и продать ему товар. Как правило, эти расходы уже содержатся в цене продавца. Если по какой-либо причине они не вошли в эту цену, то их необходимо начислить дополнительно на основании соответствующих счетов и платежных документов.
      Комиссионные (посреднические) расходы по покупке товара,

которые несет покупатель, не облагаются таможенной пошлиной и не
включаются в таможенную стоимость.

     3.3.3. Расходы на упаковку

     При решении вопроса о включении данных расходов в таможенную
стоимость необходимо исходить из того, были ли они предъявлены к
оплате продавцом покупателю.
     Например, если товар поставляется в упаковке, составляющей
               единое целое с товаром (варенье в стеклянных банках),
               то товар и упаковка будет классифицироваться в одной
               тарифной позиции (одной позиции ТН ВЭД). В этом
               случае расходы на упаковку включаются в таможенную
               стоимость.
     Другой вариант - товар поставляется в контейнере или цистерне,
               которые являются возвратной тарой и классифицируются
               по отдельным позициям ТН ВЭД. В данном случае 
               стоимость такой тары не включается в таможенную
               стоимость, но в нее должны быть включены расходы
               на аренду тары (контейнера, цистерны), понесенные
               покупателем, если они не вошли в цену сделки и
               подтвержденные документально.
#
     3.3.4. Товары и услуги, поставленные покупателем
            продавцу бесплатно или по сниженным ценам

     Возможны случаи, когда заявленная цена сделки оказывается
значительно ниже цен аналогичных сделок по той причине, что при
ее исчислении не была учтена стоимость товаров (работ или услуг),
поставленных (исполненных) бесплатно или по сниженным ценам продавцу
покупателем. 

     Например, в третьей стране покупателем рубашек куплена ткань
               и поставлена бесплатно производителю этих рубашек.
               Производителем будет выставлен покупателю счет, в
               который он включит лишь стоимость производства 
               рубашек, без стоимости материала. Однако при
               определении таможенной стоимости в нее должна
               быть включена стоимость материала.


      При рассмотрении данного вида расходов (абзац 17 ст. 128 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан") необходимо учитывать следующие моменты.
      При включении в таможенную стоимость затрат на инструменты, штампы, формы и другое подобное оборудование, использованное при производстве оцениваемых товаров, имеют значение два фактора:
      - стоимость этих элементов;
      - порядок (методика) распределения этой стоимости на импортируемые товары.
      В качестве стоимости данных элементов принимается цена, по которой импортер (покупатель) приобрел тот или иной элемент у лица, не связанного с ним.
      Если же элемент был произведен импортером (покупателем) или лицом, являющимся связанным с ним, то его стоимостью являются издержки его производства. Если элемент был ранее уже использован импортером (покупателем), независимо от того, был ли он приобретен или произведен таким импортером (покупателем), то для установления его стоимости нужно будет скорректировать первоначальную стоимость приобретения или производства в сторону уменьшения, отражающего степень его использования. В случае аренды покупателем какого-либо элемента добавлением к таможенной стоимости будет стоимость аренды.
      Когда стоимость элемента уже определена необходимо пропорционально добавить эту стоимость к импортированным товарам. Существуют различные возможности. Например, стоимость может быть прибавлена к первой отгрузке, если импортер пожелает уплатить пошлину со всей добавляемой стоимости единовременно. В другом случае импортер может попросить, чтобы эта стоимость была распределена на количество единиц товара, произведенных ко времени первой отгрузки. Или, например, он может попросить, чтобы стоимость была распределена на весь ожидаемый объем продукции, на который уже имеются контракты или твердые обязательства. Применение того или иного метода распределения будет зависеть от документации, представленной импортером.
      Пример. Импортер предоставляет производителю формы для использования в процессе импортируемых товаров и заключает с ним контракт на покупку 10000 единиц. Ко времени поступления первой отгрузки из 1000 единиц производитель уже произвел 4000 единиц. Импортер может просить таможенную администрацию распределить стоимость формы на 1000 единиц, на 4000 единиц, или на 10000 единиц.

      Аналогичным образом должны включаться в таможенную стоимость представленные покупателем бесплатно или по сниженной цене инженерные и конструкторские разработки, работы в области дизайна и т.п., но лишь в том случае, если они выполнены вне страны импорта (данный порядок призван стимулировать интеллектуальную деятельность в стране импорта).

      3.3.5. Лицензионные и иные платежи

      В данном случае имеются в виду лишь те лицензии и платежи, которые относятся к оцениваемому товару и к продаже. Например, лицензии на экспорт и/или импорт товара, т.е. те лицензии, которые являются условием продажи товара.
      Сюда не относятся лицензии на право воспроизводства в стране импорта, так как они не относятся к международной сделке купли-продажи. Расходы на их приобретение не включаются в таможенную стоимость и, соответственно, не облагаются таможенной пошлиной.
      Платежи, учитываемые в этой позиции, могут включать, в числе прочего, платежи за патенты, торговые марки и авторские права.

      3.4. В качестве общих требований к порядку осуществления рассмотренных выше добавлений к цене, фактически уплаченной или подлежащей уплате (т.е. цене сделки), необходимо учитывать следующее.
      В случае отсутствия объективных и количественно измеримых по элементам, подлежащим добавлению к цене сделки данных, стоимость сделки не может быть определена по методу 1.

      Например, роялти выплачиваются на основе цены по продаже в стране импорта одного литра определенного продукта, который был импортирован в килограммах и разведен в растворе после импортирования. Если роялти основываются частично на импортируемых товарах и частично на прочих факторах, не имеющих ничего общего с импортируемыми товарами (например, когда импортированные товары смешиваются с местными ингредиентами и уже более не могут быть отличимы отдельно, или, когда роялти не могут быть отведены от специальных финансовых соглашений между покупателем и продавцом), то было бы неуместным пытаться делать поправки (добавления) на роялти. Однако, если размер этих отчислений основывается только на импортируемых товарах и может быть легко количественно измерим, то можно делать добавление к цене, фактически уплаченной или подлежащей уплате.
      Действия, предпринятые покупателем за свой собственный счет помимо тех, для которых предусмотрено корректировка в ст. 128 Таможенного кодекса, не считаются косвенным платежом продавцу, даже если они могут рассматриваться как выгода для продавца. Расходы по таким действиям поэтому не будут добавляться к цене, фактически уплаченной или подлежащей уплате при определении таможенной стоимости.
      При определении таможенной стоимости, являющейся базой для начисления таможенных платежей, акцизов и НДС на импортируемые товары следует не допускать двойного счета. В связи с этим в случае заключения, сделки на условиях DDР (т.е. с оплатой импортной таможенной пошлины) необходимо из заявленной цены сделки исключить пошлины и налоги, уплачиваемые в Казахстане.
      Цена, фактически уплаченная или подлежащая уплате, относится к цене за импортируемые товары. Таким образом, поступление дивидендов или каких-либо других платежей от покупателя к продавцу, которые не имеют отношения к импортируемым товарам, не является частью таможенной стоимости.
      В том случае, когда невозможно для определения таможенной стоимости использовать метод 1, следует перейти к методу 2 - методу оценки по цене сделки с идентичными товарами.
      К следующему методу оценки декларант переходит по собственной инициативе и выполняет все необходимые расчеты.
      Учитывая, что на начальном этапе внедрения нового порядка таможенной оценки импортируемых товаров декларант (импортер) может не знать как данного порядка, так и не сумеет применить самостоятельно предусмотренные им методы, а также может не иметь необходимой для расчетов информации, при определении таможенной стоимости рекомендуется проведение совместных консультаций таможенных работников и декларантов. Предметом таких консультаций прежде всего является обмен информацией (например, об имевших место сделках с идентичными и/или подобными товарами, ценах внутреннего и мирового рынка на такие товары и т.д.). Таможенный работник обязан четко объяснить декларанту требования к порядку определения таможенной стоимости и сообщить перечень документов, необходимых в качестве обязательного документального подтверждения заявленной таможенной стоимости.

                    IV. Метод оценки по цене сделки
                    с идентичными товарами (метод 2)

      При использовании метода 2 в качестве базы для определения таможенной стоимости принимается цена сделки с идентичными товарами.
      В соответствии со ст. 129 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан" под "идентичными" понимаются товары, одинаковые во всех отношениях с оцениваемыми товарами, в том числе по следующим параметрам:
      назначение и характеристики;
      качество и наличие торговой марки и репутация на рынке;
      страна происхождения;
      производитель.
      Незначительные различия во внешнем виде (например, в цвете, в конфигурации и размере не основных функциональных деталей) не являются основанием для отказа в рассмотрении таких товаров как идентичных, если в остальном они соответствуют требованиям идентичности товаров, перечисленным выше.
      Товары, произведенные различными лицами, могут считаться идентичными только в том случае, если у декларанта и таможенных учреждений не имеется сведений об идентичных товарах, произведенных тем же лицом, которое изготовило оцениваемые товары.

      Пример 1.
      Стальные листы, одинаковые по химическому составу, размеру и отделке, импортируются для разных целей.
      Несмотря на то, что покупатель обычно использует часть листов при изготовлении корпуса автомобиля, а часть при производстве печей, данные стальные листы считаются идентичными.

      Пример 2.
      Обойная бумага, импортируемая оформителем-декоратором и оптовым сбытовиком.
      Обойная бумага, даже, если она импортируется по различной цене декоратором и оптовиком, во всех отношениях остается идентичной для целей метода 2 таможенной оценки. И хотя различия в цене могут говорить в какой-то степени о различиях в качестве или в репутации товаров на рынке, которые являются факторами, рассматриваемыми при отнесении товаров к однородным или идентичным, цена сама по себе не является таким определяющим фактором. Корректировка с учетом различий в коммерческих условиях или количестве необходима в соответствии с требованиями метода 2.

      Пример 3.
      В одном случае инсектицидный опрыскиватель сада и огорода поставляется в разобранном виде по частям и без жидкости (химиката). Во втором случае поставляются такие же опрыскиватели, наполненные ядохимикатами и уже в собранном варианте.

      1. Опрыскиватель состоит из двух собранных частей: а) насоса и насадки, прикрепленной к крышке и б) контейнера (емкости) для ядохимикатов. Для приведения в рабочее состояние опрыскивателей, разобранных на части, контейнер наполняют жидкостью и крышку привинчивают. Таким образом, подготовленные к употреблению опрыскиватели становятся сравнимыми (похожими), представляют собой во всех отношениях, включая физические характеристики и репутацию на рынке идентичные товары, за исключением того, что в одной стране один представлен в разобранном виде, а другой в сборе.
      2. Операция по сборке приведет к устранению различий в рассматриваемых несобранных или собранных товарах в качестве идентичных или подобных. Таким образом, тот факт, что поставляемые в одном случае товары имеются в собранном виде, а в другом - в разобранном виде, не устраняет их от рассмотрения в качестве идентичных.

      Цена сделки с идентичными товарами принимается в качестве базы для определения таможенной стоимости, если эти товары:
      а) проданы для ввоза на территорию Республики Казахстан;
      б) ввезены одновременно или не ранее, чем за 90 дней до ввоза оцениваемых товаров;
      в) ввезены на тех же коммерческих условиях, что и оцениваемые товары;
      г) ввезены примерно в тех же количествах, что и оцениваемые товары.
      При применении данного метода таможенное учреждение должно по возможности использовать продажу идентичных товаров на одинаковых коммерческих условиях и в значительной мере в тех же количествах, что и оцениваемые товары. Когда не выявлено случаев подобной продажи, можно использовать имевшую место продажу идентичных товаров в соответствии с одним из следующих трех условий:
      а) продажа на тех же коммерческих условиях, но в других количествах;
      б) продажа на различных коммерческих условиях, но в значительной мере в тех же количествах;
      в) продажа на различных коммерческих условиях и в других количествах.
      Выбрав вариант продажи, соответствующий какому-либо на этих трех условий, следует внести корректировку с учетом соответствующих выбранному варианту факторам:
      а) только количественным факторам;
      б) только факторам, касающимся коммерческих условий; или
      в) как факторам коммерческих условий, так и количественным факторам.
      Определенная таким образом стоимость сделки по идентичным импортируемым товарам означает таможенную стоимость для оцениваемых товаров.
      При этом необходимо помнить, что условием корректировки вследствие различия в коммерческих условиях или количествах является то, что подобная корректировка, ведет ли она к увеличению или уменьшению стоимости, должна проводиться на основе представленных таможенному учреждению доказательств, делающих несомненными целесообразность и точность корректировки. В качестве таких объективных доказательств могут рассматриваться действующие прейскуранты производителя, содержащие цены, относящиеся к различным условиям и различным количествам.
      Например, оцениваемые импортируемые товары представляют собой партию из 10 единиц, а единственная имеющаяся в распоряжении таможенного учреждения и декларанта стоимость сделки по идентичным импортированным товарам относится к продаже 500 единиц. При этом признано, что продавец предоставляет скидки на количество. В этом случае требуемая корректировка может быть осуществлена с помощью прейскуранта продавца и использования цены применительно к продаже 10 единиц. Это не означает, что продажа должна осуществляться в количествах по 10 единиц, имея в виду, что расценка в прейскуранте заслуживает доверия и была остановлена на основе продаж и в других количествах. При отсутствии такой объективной меры определение таможенной стоимости по 2 неприменимо.
      При проведении корректировки необходимо учесть все те добавки к цене сделки, которые предусмотрены ст. 128 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан", особенно если имеются различия в коммерческих условиях поставки сравниваемых товаров, прежде всего различия, вытекающие из различий в расстояниях перевозки и видах транспортировки.
      Эта корректировка также должна производиться декларантом на основании достоверных, документально подтвержденных сведений.
      В случае, если при применении настоящего метода выявляется более одной цены сделки по идентичным товарам, то для определения таможенной стоимости импортируемых товаров применяется самая низкая из них.

     Пример. Стиральная машина из Швеции типа СВЕД импортируется
бесплатно получателем Х. Машины того же самого типа в результате
торгового соглашения импортируются из США покупателем Y.
     Ввезенные получателем X и покупателем Y стиральные машины
являются идентичными товарами.

а) Поставщик  бесплатная поставка (напр. компенсация)  Получатель
   (Швеция)    стиральные машины типа СВЕД (10 шт.)       (Х)
--------------------------------------------------------------------
б) Продавец  Торговая сделка по поставке               Покупатель
   (США)     идентичного товара (100 шт.)                 (Y)
             Таможенная стоимость - 10000 дол. США



      Для товара в пункт а) 1-й метод оценки отпадает, потому что ввоз не имеет под собой торговой сделки. Для товара же под пунктом
б) следует использовать 1-й метод определения таможенной стоимости.
      Поскольку для идентичных товаров известна таможенная стоимость, то эту стоимость следует привлекать в случае бесплатных поставок для их оценки по методу 2 с необходимыми корректировками на объеме и условия поставки (например, транспортные расходы).

      На практике метод 2 применяется крайне редко, так как трудно найти информацию по идентичным товарам, удовлетворяющим всем приведенным выше требованиям.
      Если не найдено идентичных товаров, то для определения таможенной стоимости следует далее использовать метод 3, использующий цену сделки с однородными товарами.

                        V. Метод оценки по цене
                сделки с однородными товарами (метод 3)

      5.1. При использовании метода 3 в качестве базы для определения таможенной стоимости принимается цена сделки по товарам, однородным с импортируемыми.
      Под "однородными" понимаются товары, которые, хотя и не являются одинаковыми во всех отношениях, но имеют сходные характеристики и состоят из схожих компонентов, что позволяет им выполнять те же функции, что и оцениваемые товары, и быть коммерчески взаимозаменимыми.
      При определении однородности товаров учитываются следующие моменты:
      назначение и характеристики товара;
      качество, наличие товарного знака и репутация на рынке;
      страна происхождения.

      Пример. Резиновые покрышки с одинаковыми пределами разделов, импортируются от двух различных производителей, расположенных в одной и той же стране.
      Несмотря на то, что каждый производитель использует разные торговые марки, резиновые покрышки имеют одинаковые стандарты, качество, пользуются одинаковой репутацией и используются в автомобильной промышленности страны импортера.
      На основании этих данных могут быть сделаны следующие выводы:
      а) в связи с тем, что данные резиновые покрышки имеют различные торговые марки, они не могут рассматриваться в качестве идентичных товаров.
      б) вместе с тем, хотя данные покрышки и не являются одинаковыми во всех отношениях, они все же имеют одинаковые характеристики и составляющие материалы, что дает им возможность выполнить одинаковые функции. В связи с тем, что товары выполнены с учетом одинаковых стандартов, одинаковы в отношении качество и репутации на рынке и имеют торговую марку, их следует рассматривать в качестве однородных.
      5.2. При использовании метода 3 определения таможенной стоимости по цене сделки с однородными товарами применяются те же принципы, что и при применении метода 2.
      5.3. Применяя метод 3, таможенное учреждение должно по возможности использовать информацию по продаже подобных товаров на одних и тех же коммерческих условиях и приблизительно в тех же количествах, что и оцениваемые товары. Когда не выявлено случаев такого рода продажи, можно использовать продажу подобных товаров, имеющую место и соответствии с одним из следующих трех условий:
      а) продажа на тех же коммерческих условиях, но в разных количествах;
      б) продажа на различных коммерческих условиях, но приблизительно в тех же количествах;
      в) продажа на различных коммерческих условиях, и в разных количествах.
      Выбрав вариант продажи по какому-либо одному из этих к условий, следует внести корректировку в таможенную стоимость однородных товаров по соответствующему варианту факторам:
      а) только количественным факторам;
      б) только факторам, затрагивающих коммерческие условия;
      в) как факторам, затрагивающих коммерческие условия, и количественным факторам.
      Определенная с учетом корректировок стоимость сделки по

однородным импортируемым товарам означает таможенную стоимость для
оцениваемых товаров.

     Требования к корректировкам предъявляются те же самые, при
корректировках по методу 2.
     Рассмотрим в качестве примера сделки, не имеющие стоимостной
основы, к которым не применим метод 1.
     Пример а)
     Поставщик поставляет 5 кресел, в качестве образца для
рекламы.
     Пример б)
#
     Поставка товара на условиях консигнации.
     Поставщик картофеля сообщает своему клиенту в стране-импортера,
что тот должен продать 10000 кг картофеля по наиболее высокой
цене на внутреннем рынке страны-импортера.
     Импортер получает картофель, но не покупает его, не становится 
его владельцем, а - только продает картофель. После продажи 
картофеля выручка отдается владельцу за минусом расходов на продажу,
ввозных пошлин и затрат по заработной плате продавца в 
стране-импортере.
     Пример.
а) Поставщик        Бесплатная поставка          Получатель
    (Швеция)         (в счет гарантии)              (P)
                    Стиральная машина "СВЕД"
                    10 шт. (поставка 01.10.92 г.)

б) Продавец         Торговая сделка по поставке
    (США)           однородного товара -
                    стиральная машина "Альфа"
                    1000 шт.;
                    Цена FOB
                    Таможенная стоимость -
                    - 100000 $ США
                    (поставка 05.07.92 г.)

в) Продавец        Торговая сделка по
  (Финляндия)      поставке однородного товара
                   стиральных машин "Бета" -
                   20 шт. цена CIF
                   Таможенная стоимость
                   1800 долл. США
                   (поставка 20.06.92 г.)

г) Продавец        Торговая сделка по поставке
   (Германия)      однородного товара - стиральной
                   машины "Гамма" - 15000 шт.,
                   цена DАF. Таможенная стоимость
                   1000000 долл. США
                   (поставка 25.09.92 г.)



      В данном случае представлены не идентичные товары, так как товары имеют различную торговую марку и принципиальные различия во внешнем оформлении.
      Таким образом, здесь речь идет об однородных товарах с одинаковыми свойствами и из одинаковых материалов, выпущенных одним производителем. В торговле они взаимозаменимы.
      Товары под пунктами б, в, г, содержат таможенную стоимость, определенную по 1-му методу оценки. Для товара а), напротив, 1-й метод оценки исключается (отсутствует факт покупки). Метод оценки 2 применен быть не может, так как отсутствует таможенная стоимость идентичных товаров. Таким образом, в данном случае следует применять 3-й метод оценки. Поскольку таможенная стоимость для однородных товаров налицо (товары б,в,г), то она может применяться также в качестве исходной расчетной базы для бесплатной поставки в отношении товара а).
      Однако в данном случае из 3-х сделок с однородными товарами необходимо выбрать ту, условия которой в наибольшей мере соответствуют условиям поставки оцениваемых товаров.
      В данном случае наиболее подходящей для сравнения будет поставка в). Несмотря на более отдаленную дату поставки, она наиболее близка по количеству товара, а коммерческие условия - SIF - наиболее подходят для определения таможенной стоимости, тем более, что экспортер в данном варианте территориально наиболее близок к поставщику (случай а).
      Таким образом, произведя необходимые корректировки, таможенную стоимость товара в) следует использовать для оценки поставки а).
      В том случае, если в распоряжении таможенного учреждения нет информации о таможенной стоимости ни идентичных, ни однородных товаров, то необходимо переходить к другим методам оценки.
      При этом следует помнить, что по желанию декларанта может быть изменена последовательность применения 4-го и 5-го методов.

                          VI. Метод оценки на
                  основе вычитания стоимости (метод 4)

      6.1. Суть этого метода заключается в том, что в данном случае за основу для определения таможенной стоимости берется продажная цена, по которой оцениваемые, идентичные или однородные товары продаются на внутреннем рынке в неизменном состоянии.
      6.2. При использовании метода вычитания стоимости в качестве базы принимается цена единицы товара, по которой оцениваемые, идентичные или однородные товары продаются наибольшей партией на территории Республики Казахстан во время, максимально приближенное ко времени ввоза покупателем, не зависимым от продавца.
      6.3. Для того, чтобы стало возможным исчисление таможенной стоимости на основе внутренней цены, на нее необходимо выделить те элементы, которые характерны только для внутреннего рынка, т.е. те затраты, которые произведены после импорта данных товаров.
      В соответствии со ст. 131 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан" из цены наибольшей продажной партии товара вычитаются, если они могут быть выделены, следующие компоненты:
      а) расходы на выплату комиссионных вознаграждений и расходы на транспортировку, страхование, погрузочно-разгрузочные работы на территории Республики Казахстан после выпуска товаров в свободное обращение;
      б) суммы импортных таможенных пошлин, налогов, сборов и иных

платежей, подлежащих уплате в Республике Казахстан, в связи с ввозом
и/или продажей товаров.

     6.4. При выборе продажной цены товаров на внутреннем рынке
следует использовать покупку рассматриваемых товаров на первом
коммерческом уровне после импорта (т.е. первую перепродажу 
импортированных товаров).
     6.5. Рассмотрим примеры выбора партии товара, по которой
должна определяться таможенная стоимость.

Пример 1.
Объем продажи    Цена единицы    Число продаж    Общее количество
                                                 проданное по
                                                 данной цене
1-10 единиц          100         5 продаж по 3 ед.
                                10 продаж по 5 ед.     65

11-25 единиц          95         5 продаж по 11 ед.    55

свыше 25 единиц       90         1 продажа по 30 ед.
                                 1 продажа по 50 ед.   80



      Наибольшее количество единиц товара, проданных по одной цене, составляет 80, таким образом, цена единицы товара наибольшей агрегированной партии будет 90.

      Пример 2. Имеется информация по двум продажам. В первой продаже

500 единиц проданы по цене 95 валютных единиц за каждую единицу
товара. Во второй продаже 400 единиц товара проданы по цене 90
валютных единиц за каждую единицу товара. В этом примере 
наибольшее число единиц товара, проданное по одной цене - 500;
таким образом, цена единицы товара для наибольшей агрегированной
партии будет 95.

     Пример 3. В рассматриваемой ситуации разные количества товара
продаются по различным ценам.
    
     (а)  Продажи                     Цена единицы товара
          Количество
          40 единиц                           100
          30 единиц                            90
          15 единиц                           100
          50 единиц                            95
          25 единиц                           105
          35 единиц                            90
           5 единиц                           100

     Определим общее число единиц товара, проданных по одной цене:

     Суммарное проданное              Цена единицы товара
       количество
           65                                  90
           50                                  95
           60                                 100
           25                                 105



      В этом примере наибольшее число единиц товара, проданных по одной цене, составляет 65; таким образом, цена единицы товара для наибольшей агрегированной партии составляет 90.

      6.6. При установлении цены единицы товара для использования в целях определения таможенной стоимости по методу 4 не следует принимать во внимание какую-либо продажу в стране импорта лицу, которое прямо или косвенно осуществляет бесплатно или по сниженной цене поставки продавцу каких-либо элементов, предусмотренных в абзаце 17 ст. 128 Таможенного кодекса, для использования их в связи с производством и продажами товаров на экспорт в страну импорта.
      6.7. При выборе товаров, проданных на внутреннем рынке, рассматриваются товары одного и того же класса или вида. В данном случае, для применения метода 4, могут рассматриваться как из той же страны, что и оцениваемые товары, так и из других стран.
      При определении "самой близкой даты" для целей метода 4 ею будет дата, на которую производится продажа импортируемых товаров или идентичных или подобных импортированных товаров в достаточном количестве для установления цены единицы товара.
      6.8. Как установлено Порядком (абзац 7 ст. 131 Таможенного кодекса) при отсутствии случаев продажи на внутреннем рынке оцениваемых, идентичных или однородных товаров в таком же состоянии, в каком они находились на момент ввоза, по просьбе декларанта может использоваться цена единицы товара, прошедшего переработку, с поправками на добавленную стоимость и на компоненты, вычитаемые в соответствии со ст. 131 Таможенного кодекса (см. выше).
      При этом вычеты стоимости, добавленной в процессе дальнейшей переработки, должны основываться на объективных и количественно определимых данных относительно стоимости такой работы. Основу расчетов должны составлять принятые в промышленности формулы, методы строительства и другая практика в соответствующих отраслях производства.
      6.9. Как правило, метод оценки 4 обычно не применим в тех случаях, когда импортированные товары в результате дальнейшей переработки теряют свою идентичность. Однако возможны ситуации, когда, хотя идентичность импортированных товаров и утеряна, стоимость, добавленная в процессе переработки, может быть точно определена без особых трудностей. С другой стороны, возможны случаи, когда импортированные товары сохраняют свою идентичность, но образуют такой незначительный элемент в товарах, продаваемых в стране импорта, что использование этого метода оценки будет неоправданным. Ввиду вышеизложенного каждая ситуация подобного рода должна рассматриваться отдельно в каждом случае и решения должны приниматься таможенным учреждением в соответствии с конкретными обстоятельствами той или иной ситуации.

      Пример. 4-й метод определения таможенной стоимости применяется только тогда, когда предыдущие методы не могли быть использованы. Этот метод исходит из того, что многочисленные ввозимые товары обслуживаются далее в пределах таможенной территории Казахстана. Таким образом, хотя на момент импорта еще отсутствует торговая

сделка, но она предусматривается в последующее время. Эта 
последующая продажа в импортирующей стране может быть учтена для
определения таможенной стоимости.
     Этот метод может применяться даже тогда, когда импортные товары
подлежат дальнейшей обработке (переработке).

                   Влияние на цену

Продавец               Покупатель 1               Покупатель 2
 (США)                     (P)                        (P)
8000 $ США

Главное акционерное    Дочернее общество
общество               - Продавец
                                                   Продажа
                                                   15000 $ США



      Для продажи главным акционерным обществом дочернему обществу исключается метод оценки 1, так как, хотя это и торговая сделка, но имеется влияние на образование цены через связь; отсутствие таможенной стоимости для идентичных товаров и отсутствие таможенной стоимости для однородных товаров не позволяет применить методы 2-3.
      Поскольку в данном примере получатель продает импортные товары в импортирующей стране, то таможенная стоимость может быть определена на основе этой продажи. Продажная цена в 15000 $ США не может рассматриваться в качестве основы таможенной стоимости, эта цена подлежит изменению (абзац 3 ст. 131 Таможенного кодекса). Наибольшей удерживаемой отсюда стоимостью могла бы быть торговая наценка покупателя 1 покупателю 2, так как в конечном итоге таможенная стоимость определяется относительно ввозимого товара (бесплатная поставка продавца покупателю 1).

                      VII. Метод оценки на основе
                      сложения стоимости (метод 5)

      7.1. При использовании метода 5 в качестве базы для определения таможенной стоимости принимается цена товара, рассчитанная путем сложения:
      а) стоимости материалов и иных издержек, понесенных изготовителем в связи с производством оцениваемого товара;
      б) общих затрат, характерных для продажи в Республике Казахстан из страны экспортера товаров того же вида, в том числе стоимости транспортировки, погрузочно-разгрузочных работ, страхования до места таможенного оформления на территории Республики Казахстан;
      в) прибыли, обычно получаемой экспортером в результате поставки в Республику Казахстан таких товаров.

      7.2. Таможенная стоимость по данному методу определяется как на основе информации, получаемой в стране импорта, так и с помощью информации об издержках производства оцениваемых товаров, которую можно получить только за пределами страны импорта. Как правило, в большинстве случаев производитель товаров будет находиться вне юрисдикции властей страны импорта, т.е. Казахстана. В этой связи использование метода исчисленной стоимости будет обычно ограничено теми условиями, в которых покупатель и продавец являются взаимосвязанными, и производитель готов представить властям страны импорта необходимые данные об издержках производства и облегчить последующую их проверку, которая может оказаться необходимой.
      При этом данные об издержках должны быть определены на основе информации, относящейся к производству оцениваемых товаров, предоставляемой производителем или от его имени. Она должна базироваться на коммерческих отчетах производителя, при условии, что такие отчеты соответствуют общепринятым принципам учета, применяемым в стране, где товары были произведены.

      7.3. Издержки должны также включать стоимость элементов, предусмотренных статьей 128 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан". Они также будут включать распределенную надлежащим образом стоимость любого элемента, который для использования в связи с производством импортируемых товаров прямо или косвенно был поставлен продавцу покупателем. Стоимость элементов, выполненных в стране импорта, должна быть включена только в той мере, в которой оплату этих элементов осуществляет исполнитель этих элементов. Следует помнить, что никакие издержки или стоимость элементов, указанных в ст. 128 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан", не должны учитываться дважды при определении стоимости методом сложения.
      Размер прибыли также должен определяться на основе информации, предоставляемой производителем или от его имени. Необходимо обращать внимание на соответствие представленных производителем данных тем показателям, которые имеют место при продажах товаров того же класса или вида, что и оцениваемые товары, осуществляемых производителями в стране экспорта для вывоза в страну импорта.
      При анализе представленных данных следует отметить, что "размер прибыли и издержек" должен рассматриваться как единое целое. Отсюда следует, что если в каком-либо частном случае размер прибыли производителя невелик, а его общие расходы высоки, то его прибыль и общие расходы, вместе взятые, тем не менее могут соответствовать тем, которые обычно отражаются при продажах товаров того же класса или вида. Такая ситуация может, например, возникнуть, когда продукт впервые пробивается на рынок в стране импорта и производитель принимает нулевой или низкий уровень прибыли, чтобы частично за счет этого покрыть высокие общие расходы, связанные с освоением данного рынка. Если производитель может показать, что он получает низкую прибыль при продажах импортируемых товаров вследствие особых коммерческих обстоятельств, то следует принять во внимание фактические показатели его прибыли, при условии, что у него имеются веские коммерческие аргументы для оправдания их, а его политика цен отражает обычную ценовую политику в данной отрасли промышленности. Подобная ситуация может возникнуть, например, в том случае, когда производители были вынуждены временно снизить цены вследствие непредвиденного падения спроса, или же когда они продают товары в порядке дополнения категории товаров, производимых в стране импорта и соглашаются на низкую прибыль с целью сохранения своей конкурентоспособности. Когда данные о прибыли и общих расходах, исходящие от самого производителя, не соответствуют тем, которые обычно отражаются при продажах товаров того же класса или вида, что и оцениваемые товары, и которые производятся производителями в стране экспорта для вывоза в страну импорта, размер прибыли и общих расходов может основываться на другой достоверной информации, помимо той, которая дается производителем товаров или от его имени.
      Когда для целей определения методом сложения стоимости используется информация помимо той, которая дается производителем или от его имени, таможенные органы импортирующей страны должны сообщить импортеру, если последний об этом попросит, об источнике такой информации, использованных данных и основанных на них расчетах.
      7.4. Термин "общие затраты" (п. 7.1., б) охватывает прямые и косвенные издержки производства и продажи на экспорт товаров, которые не включены в п.7.1., а. #
      Пример.
      В случае, если для импортируемого товара все до сих пор применявшиеся методы не приводят к определению таможенной стоимости, то существует возможность на основе предоставленных зарубежным производителем калькуляционных документов определить таможенную стоимость, которая должна включать такие элементы, как, например, расходы на материал, общие (накладные) расходы, доход, таможенная стоимость ввозимого товара по методу рассчитанной стоимости. В случае, если таможенное управление импортирующей страны посчитает

необходимым, то производитель должен разрешить проверку на 
собственном предприятии. Но этот метод применяется чрезвычайно
редко, потому, что зарубежный производитель не обязан представлять
свои калькуляционные документы, не обязан также и соглашаться на
проверку таможенного учреждения импортируещей страны.

Изготовитель    Бесплатная поставка    Получатель     Таможенное
и поставщик      (в счет гарантии)         (р)        учреждение

                     Калькуляционные документы
                     и согласие на возможную 
                           проверку



      Для бесплатной поставки исключаются методы оценки с 1-го по 4-й (отсутствие торговой сделки, отсутствие таможенной стоимости для одинаковых товаров, отсутствие продажи на внутреннем рынке импортирующей страны). Таможенную стоимость ввозимого товара таможня может посчитать лишь из калькуляционных документов, представленных изготовителем. В случае возникновения сомнения, предстоит проверка у изготовителя с его согласия.
      Как свидетельствует опыт стран, использующих данную систему таможенной оценки товаров, метод 5 используется на практике крайне
                                 редко.

                  VIII. Резервный метод (метод 6)

      8.1. В случае, если таможенная стоимость не может быть определена декларантом в результате последовательного применения указанных пяти методов, или таможенные учреждения аргументированно считают, что эти пять методов определения таможенной стоимости не могут быть использованы, то таможенная стоимость оцениваемых товаров определяется и обосновывается путем более гибкого применения методов оценки 1-5, в рамках вводимого Порядка и приведенных ниже требованиях.
      8.2. Таможенная стоимость, определяемая по методу 6, должна в максимально возможной степени основываться на ранее определенных таможенных стоимостях.
      Методами оценки, используемыми в рамках метода 6, должны быть те же методы 1-5, рассмотренные выше, при допустимой гибкости применения этих методов, соответствующих целям и положения метода 6.
      8.3. Некоторыми примерами разумно гибкого подхода, допускаемого при применении установленных порядком методов, являются следующие:
      а) Идентичные товары - применительно к ним гибкость может быть допущена в отношении:
      - сроков ввоза идентичных товаров, но в качестве основы для таможенной оценки могут рассматриваться идентичные импортированные товары, произведенные как другим производителем в стране-экспортере, так и в какой-либо стране помимо страны экспортера товаров, подлежащих таможенной оценке;
      - использования таможенной стоимости идентичных импортированных товаров, определенной ранее по методам 4 и 5;

      б) Однородные товары - применительно к этим товарам гибкость допускается:
      - в отношении сроков ввоза однородных товаров;
      - в использовании в качестве основы для таможенной оценки подобных импортированных товаров, произведенных в какой-либо стране помимо страны экспорта товаров, подлежащих таможенной оценке;
      - использования таможенной стоимости однородных импортированных товаров, определенной ранее по 4 и 5 методам;
      в) в отношении дедуктивного метода может быть допущена гибкая трактовка требования о сроках продажи товаров на внутреннем рынке, а также о том, в каком виде они были импортированы (т.е. допущение определенной переработки).
      Требования к документальному подтверждению при использовании метода 6 также допускают большую, по сравнению с другими методами гибкость: использование информационных справочников по мировым ценам, по ценам внутреннего рынка; использование статистических данных, общепринятых уровнях комиссионных, скидках, прибыли, тарифах на транспорт и т.п. При этом обязательна соответствующая корректировка данных с учетом условий поставки оцениваемых товаров.
      8.4. При применении резервного метода таможенные учреждения

предоставляют декларанту имеющуюся в их распоряжении ценовую
информацию, имеющуюся у декларанта.
     В качестве базы определения таможенной стоимости по методу 6
не могут быть использованы:
     а) цена товара на внутреннем рынке;
     б) цена на товары отечественного происхождения;
     в) цена товара, поставляемого из страны-экспортера в третьи
страны;
     г) произвольно установленная или достоверно не подтвержденная
цена.

                                            Приложение 1

                         Пример по расчету
                таможенной стоимости импортируемых в
            Казахстан товаров (цифры приведены условные)

Товар:         5 упаковочных машин по 36000 $ США/шт.
Упаковка:      5 специальных ящиков по 100 $ США/шт.
Условия платежа: Фирмой с учетом многолетних отношений между
                 партнерами предоставлена покупателю скидка
                 с цены в 1 %
Условия поставки: ФОБ - Нью-Йорк.
Условия платежа: а) при выплате по получении груза - скидка 3%
                    с цены;
                 б) при выплате в течение первого месяца по
                    получении груза - скидка 2% с цены;
                 в) при выплате в течение 2 месяцев после 
                    получения груза - скидка 1% с цены;
                 г) при выплате через 2 месяца - уплата 
                    неустойки.

Примечание:
     1) Взаимозависимость между продавцом и покупателем
отсутствует.
     2) Оплата товара произведена сразу по его получении.
     3) Из представленных документов вытекает следующее:
     а) морской фрахт Нью-Йорк - Атырау
        составляет                                 450 $ США
     б) страховка перевозки морским путем         1000 фр. франк.
     в) расходы на перевозку грузовым транспортом
        от Атырау до Алматы                       3000 тенге
     г) страховка перевозки грузовым
        транспортом                              15000 тенге
       (известно также, что перегрузка
        в Атырау с теплохода на машины составила
       (приложен счет)                            2550 тенге
     д) оплата оформления транспортных
        накладных и премия экспедитору             900 тенге

     Курс пересчета на момент заявления таможенной стоимости 
составляет:                                 1 $ США - 63 тенге
                                         1 фр.франк - 13 тенге
     Расчет таможенной стоимости производится следующим образом:
     с учетом того, что оплата товара произошла сразу по его
получении. Тогда в таможенную стоимость должны быть включены 
следующие затраты:
     Цена 5 упаковочных машин      5 х 36000 $ США х 63 тенге -
                                   - 11340000 тенге
     Скидка с цены на верность
     продавцу                      11340000 х 1 % - 113400 тенге
     Цена с учетом скидки          11226600 тенге

     Скидка по условию платежа     11226600 х 3% - 336798 тенге.

     Цена с учетом представленных
     скидок составляет             10889802 тенге.

     Далее к этой цене следует добавить:
     1. Цена упаковки              5 х 100 $ США х 63 тенге -
                                   - 31500 тенге
     2. Цена за фрахт Нью-Йорк -
        - Атырау                   450 $ США х 63 тенге -
                                   - 28350 тенге.
     3. Цена морской страховки     100 фр. франков х 13 тенге -
                                   - 1300 тенге.
     4. Перегрузка в Атырау с
        теплохода на машины            2550 тенге.
     5. Расход на перевозку грузовиком
        от Атырау до Алматы            3000 тенге.
     6. Страховка за перевозку
        грузовиком                    15000 тенге.
     7. Цена за оформление транспортных
        накладных с учетом премии
        экспедитору                     900 тенге.

     С учетом вышеприведенных затрат, таможенная стоимость товара
составит:
     цену товара с учетом предоставленных скидок + "Добавки" цене,
а именно:
     10889802 + 31500 + 28350 + 1300 + 2550 + 3000 + 15000 + 900 =
     = 10972402 тенге.

                                            Приложение 2

                        Примерная процедура
                     декларирования таможенной
                  стоимости импортируемых товаров



      При соответствии со статьей 123 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан" декларант заполняет декларацию таможенной стоимости по форме, установленной Таможенным комитетом, а таможенный орган, производящий таможенное оформление, осуществляет контроль за правильностью определения заявленной декларантом таможенной стоимости.
      Результатом таможенного контроля должно явиться определение действительно уплаченной или подлежащей уплате за данный товар цены и правильности определения структуры и величины заявленной таможенной стоимости.
      В процессе проверки правильности определения декларантом таможенной стоимости импортируемых товаров определяется:
      а) возможность и правильность применения выбранного метода оценки и
      б) правильность определения величины таможенной стоимости.
      В этих целях таможенный работник осуществляет:
      1. Проверку соответствия декларанта предъявляемым к нему требованиям, в т.ч. наличия всех необходимых реквизитов декларанта, его возможности предоставить, в случае необходимости требующиеся таможенным органам дополнительные данные в подтверждение таможенной стоимости и обеспечить возможность документальной проверки таможенными учреждениями данных по экспортно-импортным операциям.
      2. Проверку правильности заполнения всех пунктов формы ДТС-1 в соответствии с инструкцией по ее заполнению.
      Все пункты, кроме пунктов для служебных отметок и замечаний таможни, предусмотренные данной формой, заполняются декларантом, который несет всю полноту ответственности за представленные им данные.
      Под все, указанные в декларации (ДТС-1) данные, декларант обязан представить соответствующие платежные, банковские, товаросопроводительные, коммерческие и таможенные документы, подтверждающие эти суммы. В случае отсутствия необходимых документов для подтверждения заявленной таможенной стоимости декларант обязан по требованию таможенного органа предоставить ему нужные для этого сведения.
      3. Принятие решения о возможности применения метода 1 для определения таможенной стоимости, в т.ч. с точки зрения:
      а) характера сделки (наличие факта купли-продажи, продажи с целью экспорта в страну импорта, стоимостной основы сделки);
      б) соответствия требованиям ст. 128 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан";
      в) наличия необходимых документов - платежных, банковских, товаросопроводительных, коммерческих, таможенных, а также их соответствия предъявляемым требованиям (наличия всех необходимых данных, включая штампы и печати и т.д.).
      4. При отсутствии у декларанта документов, подтверждающих заявленную таможенную стоимость, в том числе, подлежащих включению в нее, дополнительные элементы, и в связи с этим невозможность использовать для определения таможенной стоимости метода 1 следует:
      а) предоставить декларанту возможность подтвердить заявленную им стоимость, в том случае, если возникли обоснованные сомнения в ее достоверности и/или правильности определения.
      Таможенным учреждением может быть представлена декларанту отсрочка на 14 дней для обоснования заявленной им таможенной стоимости и представления подтверждающих ее документов.
      Если декларантом в течение этого периода не представлены доказательства, подтверждающие достоверность использованных им данных, таможенное учреждение в соответствии со ст. 126 Таможенного кодекса вправе принять решение о невозможности использования выбранного декларантом метода оценки и, следовательно, не принять заявленную им величину таможенной стоимости.
      При этом производится перерасчет начисленных сумм таможенных пошлин и сборов, которые взыскиваются в соответствии со статьей 140 Указа Президента Республики Казахстан "О Таможенном деле в Республике Казахстан".
      Лицам, не выполняющим условия отсрочки, таможенное учреждение может отказать в предоставлении отсрочек.
      б) по инициативе декларанта или по собственному предложению (т.е. предложению таможенного учреждения) перейти к следующему методу определения таможенной стоимости.

      Для оценки может быть использована информация, как представленная декларантом, так и имеющаяся у таможенного органа.
      Так, например, импортер может располагать информацией о таможенной стоимости идентичных или подобных импортируемых товаров, которой нет у таможенного органа, производящего оформление товара. Использование такой информации возможно, если в ее подтверждение представлены, например, копии коммерческих, таможенных и платежных документов по сделкам с идентичными или подобными товарами. В процессе определения таможенной стоимости могут проводиться консультации с импортером (декларантом) с целью наиболее правильного определения исходной базы расчета таможенной стоимости товаров и необходимых корректировок к ней.
      5. При наличии всех необходимых документов и при соответствии условиям применения метода 1 осуществляется проверка правильности произведенных декларантом расчетов таможенной стоимости, в т.ч. обоснованности включения в ее состав всех предусмотренных Порядком элементов и исключения тех затрат, которые не должны учитываться при определении таможенной стоимости, в т.ч.:
      - проверку соответствия данных декларации таможенной стоимости (ДТС-1) и аналогичных данных грузовой таможенной декларации (ТД-1), в т.ч. соответствие стоимостных натуральных (вес, количество мест и т.п.) показателей;
      - проверку правильности применения курса пересчета иностранной валюты и точности произведенного декларантом соответствующего пересчета затрат.

      6. При принятии решения о невозможности использования выбранного декларантом метода определения таможенной стоимости по инициативе декларации или, если таковая отсутствует, по решению таможенного работника осуществляется оценка товаров тем методом, который должен быть применен в соответствии с установленной их после последовательностью.
      При этом соблюдаются общие требования к процедуре и информации.

      7. При возникновении разногласий в отношениях величины таможенной стоимости между таможенным работником и декларантом возможны следующие действия.
      Если декларант настаивает на пропуске груза, не дожидаясь решения (соглашения) по величине таможенной стоимости:
      а) таможенное учреждение, производящее оформление груза, по просьбе декларанта может предоставить ему товары в пользование под залог имущества или гарантию уполномоченного банка в соответствии с установленным порядком предоставления по уплате импортной пошлины.
      Однако увеличение срока таможенного оформления грузов, обусловленное определением таможенной стоимости, не может использоваться для получения импортером фактической (беспроцентной) отсрочки уплаты таможенной пошлины. За каждый день фактической отсрочки в результате действия или бездействия импортера должна быть начислена пеня в размере 1,5 процента причитающихся таможенных платежей.
      При этом, как предусмотрено ст. 125 (абзац 8) Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республики Казахстан", все дополнительные расходы (в т.ч. пени за фактическую отсрочку), возникшие у декларанта в связи с уточнением заявленной им таможенной стоимости или представлением в таможенный орган дополнительной информации, относятся на счет декларанта.

      8. При невозможности оценить стоимость импортируемых товаров ни по одному из установленных Порядком методов оценка может быть осуществлена путем проведения товарно-стоимостной экспертизы.
      В ходе осуществления таможенной оценки необходимо учитывать следующие моменты:
      - согласно ст. 124 Указа Президента Республики Казахстан "О таможенном деле в Республике Казахстан", представляемая декларантом таможенному органу информация, заявленная в качестве составляющей коммерческую тайну или являющейся конфиденциальной, может использоваться только в таможенных целях и не может разглашаться, использоваться должностными лицами таможенных органов в личных целях, передаваться третьим лицам, включая иные государственные органы, без специального разрешения декларанта, за исключением случаев, предусмотренных законодательством Республики Казахстан. За разглашение коммерческой тайны работники таможенных органов несут ответственность в соответствии с действующим законодательством Республики Казахстан;
      - при использовании ценовой информации для сопоставления цен, разница цен на идентичные и однородные товары не означает, что какая-то из цен указана неправильно, т.е. отклонения в ценах само по себе не является показателем их недостоверности. Необходимо тщательно проверить все сопроводительные документы, подтверждающие заявленную стоимость. Если такая проверка не выявила нарушений, то, несмотря даже на значительное колебание цены, заявленная декларантом таможенная стоимость не может быть изменена. В этом случае данные импортер, декларант и экспортер берутся на особый контроль.
      По случаям наиболее значительных колебаний цен (более 30%) составляется справка и ежемесячно направляется в Таможенный комитет, где эти данные анализируются и обобщаются, а затем сводные данные по всей таможенной системе рассылаются Таможенным комитетом таможенным органам для использования в работе.
      По решению руководства таможенных органов или Таможенного комитета может быть проведена внешняя документальная проверка экспортно-импортных операций данного покупателя, в т.ч. банковские расчетно-платежные операции.

      9. При наличии у таможенного учреждения подозрений в отношении заявленных декларантом в форме ДТС-1 данных, но при отсутствии аргументированных обоснований и фактов, подтверждающих эти сомнения, все участники сделки должны быть взяты таможенным органом на особый контроль. За ними ведется наблюдение и контроль осуществляемых ими операций. При получении информации, подтверждающей подозрения таможни в недобросовестности участника ВЭД, принимаются соответствующие меры (от взыскания штрафов и неуплаченных сумм пошлин, до заведения уголовного дела).
      Обо всех таких случаях информация передается в Таможенный комитет.
-------------------------------------------------------------------- П Р И М Е Ч А Н И Я
      1) В международной торговой практике считается, что выполнение проектных и инженерных разработок в стране импорта должно стимулироваться, в связи с чем их стоимость не включается в таможенную стоимость товаров, являющуюся основой для начисления таможенных пошлин.
      2) В том случае, если покупателем будет представлен продавцу счет на оплату рекламы, то эта сумма должна быть включена в таможенную стоимость. --------------------------------------------------------------------