Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдары үшін жалпы білім беретін пәндер циклінің немесе модулінің үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2023 жылғы 6 қаңтардағы № 1 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2023 жылғы 10 қаңтарда № 31666 болып тіркелді.

      Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 19.06.2023 № 177 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 12) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 19.06.2023 № 177 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      1. Мыналар:

      1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Математика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Информатика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Қазақ тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Қазақ әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      5) осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Орыс тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      7) осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Орыс әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      8) осы бұйрыққа 8-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Орыс тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      9) осы бұйрыққа 9-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Шетел тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      10) осы бұйрыққа 10-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Қазақстан тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      11) осы бұйрыққа 11-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Дене шынықтыру" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      12) осы бұйрыққа 12-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Алғашқы әскери-технологиялық дайындық" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      13) осы бұйрыққа 13-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Химия" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      14) осы бұйрыққа 14-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Биология" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      15) осы бұйрыққа 15-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Дүниежүзі тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      16) осы бұйрыққа 16-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "География" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      17) осы бұйрыққа 17-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Графика және дизайн" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      18) осы бұйрыққа 18-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Физика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      19) осы бұйрыққа 19-қосымшаға сәйкес педагогикалық бағыттың "Жаһандық құзыреттер" міндетті курсының техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      20) осы бұйрыққа 20-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Математика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      21) осы бұйрыққа 21-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Информатика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      22) осы бұйрыққа 22-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Қазақ тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      23) осы бұйрыққа 23-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Қазақ әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      24) осы бұйрыққа 24-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      25) осы бұйрыққа 25-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Орыс тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      26) осы бұйрыққа 26-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Орыс әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      27) осы бұйрыққа 27-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Орыс тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      28) осы бұйрыққа 28-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Шетел тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      29) осы бұйрыққа 29-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Қазақстан тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      30) осы бұйрыққа 30-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Дене шынықтыру" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      31) осы бұйрыққа 31-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Алғашқы әскери және технологиялық дайындық" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      32) осы бұйрыққа 32-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Химия" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      33) осы бұйрыққа 33-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Биология" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      34) осы бұйрыққа 34-қосымшаға сәйкес әлеуметтік - экономикалық бағыттың "Дүниежүзі тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      35) осы бұйрыққа 35-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "География" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      36) осы бұйрыққа 36-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Графика және дизайн" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      37) осы бұйрыққа 37-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Физика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      38) осы бұйрыққа 38-қосымшаға сәйкес әлеуметтік-экономикалық бағыттың "Жаһандық құзыреттер" міндетті курсы бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      39) осы бұйрыққа 39-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Математика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      40) осы бұйрыққа 40-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Информатика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      41) осы бұйрыққа 41-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Қазақ тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      42) осы бұйрыққа 42-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Қазақ әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      43) осы бұйрыққа 43-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      44) осы бұйрыққа 44-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Орыс тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      45) осы бұйрыққа 45-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Орыс әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      46) осы бұйрыққа 46 сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Орыс тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      47) осы бұйрыққа 47-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Шетел тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      48) осы бұйрыққа 48-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Қазақстан тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      49) осы бұйрыққа 49-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Дене шынықтыру" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      50) осы бұйрыққа 50-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Алғашқы әскери-технологиялық дайындық" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      51) осы бұйрыққа 51-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Химия" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      52) осы бұйрыққа 52-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Биология" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      53) осы бұйрыққа 53-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Дүниежүзі тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      54) осы бұйрыққа 54-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "География" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      55) осы бұйрыққа 55-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Графика және дизайн" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      56) осы бұйрыққа 56-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Физика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      57) осы бұйрыққа 57-қосымшаға сәйкес техникалық-технологиялық бағыттың "Жаһандық құзыреттер" міндетті курсы бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      58) осы бұйрыққа 58-қосымшаға сәйкес көркемөнерөнер-технологиялық бағыттың "Математика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      59) осы бұйрыққа 59-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Информатика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      60) осы бұйрыққа 60-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Қазақ тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      61) осы бұйрыққа 61-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Қазақ әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      62) осы бұйрыққа 62-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      63) осы бұйрыққа 63-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Орыс тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      64) осы бұйрыққа 64-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Орыс әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      65) осы бұйрыққа 65-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Орыс тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      66) осы бұйрыққа 66-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Шетел тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      67) осы бұйрыққа 67-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Қазақстан тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      68) осы бұйрыққа 68-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Дене шынықтыру" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      69) осы бұйрыққа 69-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Алғашқы әскери-технологиялық дайындық" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      70) осы бұйрыққа 70-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Химия" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      71) осы бұйрыққа 71-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Биология" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      72) осы бұйрыққа 72-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Дүниежүзі тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      73) осы бұйрыққа 73-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "География" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      74) осы бұйрыққа 74-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Графика және дизайн" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      75) осы бұйрыққа 75-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Физика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      76) осы бұйрыққа 76-қосымшаға сәйкес көркемөнер-технологиялық бағыттың "Жаһандық құзыреттер" міндетті курсы бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      77) осы бұйрыққа 77-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Математика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      78) осы бұйрыққа 78-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Информатика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      79) осы бұйрыққа 79-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Қазақ тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      80) осы бұйрыққа 80-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Қазақ әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      81) осы бұйрыққа 81-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      82) осы бұйрыққа 82-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Орыс тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      83) осы бұйрыққа 83-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Орыс әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      84) осы бұйрыққа 84-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Орыс тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      85) осы бұйрыққа 85-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Шетел тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      86) осы бұйрыққа 86-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Қазақстан тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      87) осы бұйрыққа 87-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Дене шынықтыру" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      88) осы бұйрыққа 88-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Алғашқы әскери-технологиялық дайындық" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      89) осы бұйрыққа 89-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Химия" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      90) осы бұйрыққа 90-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Биология" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      91) осы бұйрыққа 91-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Дүниежүзі тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      92) осы бұйрыққа 92-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "География" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      93) осы бұйрыққа 93-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Графика және дизайн" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      94) осы бұйрыққа 94-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Физика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      95) осы бұйрыққа 95-қосымшаға сәйкес аграрлық-технологиялық бағыттың "Жаһандық құзыреттер" міндетті курсы бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      96) осы бұйрыққа 96-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Математика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      97) осы бұйрыққа 97-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Информатика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      98) осы бұйрыққа 98-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Қазақ тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      99) осы бұйрыққа 99-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Қазақ әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      100) осы бұйрыққа 100-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      101) осы бұйрыққа 101-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Орыс тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      102) осы бұйрыққа 102-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Орыс әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      103) осы бұйрыққа 103-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Орыс тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      104) осы бұйрыққа 104-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Шетел тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      105) осы бұйрыққа 105-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Қазақстан тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      106) осы бұйрыққа 106-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Дене шынықтыру" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      107) осы бұйрыққа 107-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Алғашқы әскери-технологиялық дайындық" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      108) осы бұйрыққа 108-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Химия" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      109) осы бұйрыққа 109-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Биология" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      110) осы бұйрыққа 110-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Дүниежүзі тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      111) осы бұйрыққа 111-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "География" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      112) осы бұйрыққа 112-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Графика және дизайн" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      113) осы бұйрыққа 113-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Физика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы;

      114) осы бұйрыққа 114-қосымшаға сәйкес қоғамдық-гуманитарлық бағыттың "Жаһандық құзыреттер" міндетті курсы бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы бекітілсін.

      2. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Техникалық және кәсіптік білім департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркелуін;

      2) осы бұйрықты ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды;

      3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрі
Г. Бейсембаев

      "КЕЛІСІЛДІ"

      Қазақстан Республикасының

      Мәдениет және спорт министрлігі

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
1-қосымша

Педагогикалық бағыттың "Математика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1- тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Математика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Математика" пәнін оқытудың мақсаты - педагогикалық бағыттың практикалық және кәсіби қызметінде қолдану үшін, білім беруді жалғастырудың сабақтас пәндерін зерделеу үшін, жалпыадамзаттық құндылықтар мен ұлттық мәдениеттің үздік дәстүрлері негізінде білім алушылардың зияткерлік дамуын қажетті математикалық білімді меңгеру.

      3. Бағдарламаны іске асыру мынадай міндеттерді шешуді көздейді:

      1) Математика негіздерін сапалы меңгеру, тұлғаның зияткерлік қасиеттерін дамытуға бағытталған математикалық білімді, іскерліктер мен дағдыларды одан әрі қалыптастыру және дамыту үшін жағдайлар жасау;

      2) математикалық тілді және негізгі математикалық заңдарды қолдануға, әртүрлі контексттердегі есептерді шешу үшін сандық қатынастар мен кеңістіктік формаларды зерттеуге ықпал жасау;

      3) білім алушылардың білімдерін есептерді шешу мақсатында математикалық модельдер жасауға және кері қарай нақты процестерді сипаттайтын математикалық модельдерді түсіндіруге бағыттау;

      4) практикалық есептерді шешу кезінде қолайлы математикалық әдістерді таңдау, алынған нәтижелерді бағалау және олардың дұрыстығын анықтау үшін логикалық және сыни ойлауды, шығармашылық қабілеттерін дамыту;

      5) коммуникативтік дағдыларды, оның ішінде ақпаратты дәл және сауатты беру, сондай-ақ жарияланымдар мен электрондық құралдарды қоса алғанда, әртүрлі көздерден алынған ақпаратты пайдалану қабілетін дамыту;

      6) өз бетінше жұмыс істеу үшін де, командада жұмыс істеу үшін де қажет тәуелсіздік, жауапкершілік, бастамашылдық, табандылық, толеранттылық сияқты жеке қасиеттерді дамыту;

      7) математиканы оқыту процесінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану дағдыларын дамыту.

      4. Оқу пәнінің мазмұны келесі бөлімдерден және тақырыптардан тұрады:

      1) "Функция, оның қасиеттері және графигі". Функция және оның берілу тәсілдері. Функция графигін түрлендіру. Функцияның қасиеттері. Кері функция ұғымы. Күрделі функция.

      2) "Тригонометриялық функциялар". Тригонометриялық функциялар, олардың қасиеттері мен графиктері. Түрлендірулер арқылы тригонометриялық функциялардың графигін салу.

      3) "Кері тригонометриялық функциялар". Арксинус, арккосинус, арктангенс, арккотангенс. Кері тригонометриялық функциялар, олардың қасиеттері мен графиктері.

      4) "Тригонометриялық теңдеулер мен теңсіздіктер". Қарапайым тригонометриялық теңдеулер. Тригонометриялық теңдеулер және олардың жүйелерін шешу әдістері. Тригонометриялық теңсіздіктерді шешу.

      5) "Ықтималдық". Комбинаторика элементтері және олардың ықтималдықтарды табуға қолданылуы. Ньютон биномын (натурал көрсеткішпен) жуықтап есептеулер үшін қолдану. Оқиғаның ықтималдығы және оның қасиеттері. Шартты ықтималдық. Ықтималдықтарды қосу және көбейту ережелері.

      6) "Функцияның шегі және үзіліссіздік". Функцияның нүктедегі және шексіздіктегі шегі. Функцияның нүктедегі және шексіздіктегі үзіліссіздігі. Функция графигінің асимптоталары. Сан тізбегінің шегі. Шектерді табу.

      7) "Туынды". Туындының анықтамасы. Функцияны дифференциалдау туралы түсінік. Туындыларды табу ережелері. Күрделі функцияның туындысы. Туындының физикалық және геометриялық мағынасы.

      8) "Туындыны қолдану". Функцияның өсу және кему шарттары. Функцияның экстремум нүктелері. Функцияны туынды арқылы зерттеу және оның графигін құру. Кесіндідегі функцияның ең үлкен және ең кіші мәндері.

      9) "Кездейсоқ шамалар және олардың сандық сипаттамалары". Кездейсоқ шамалар. Дискретті және үздіксіз кездейсоқ шамалар. Дискретті кездейсоқ шамалардың сандық сипаттамалары. Дискретті кездейсоқ шамалардың үлестірім түрлері.

      10) "Алғашқы функция және интеграл". Алғашқы функция және анықталмаған интеграл. Анықталмаған интегралдың қасиеттері. Анықталған интеграл. Қисық трапеция және оның ауданы. Геометриялық және физикалық есептерді шығаруда анықталған интегралды қолдану.

      11) "Дәреже мен түбірлер. Дәрежелік функциясы". n-ші дәрежелі түбір және оның қасиеттері. Рационал көрсеткішті дәреже. Рационал көрсеткішті дәрежесі бар өрнектерді түрлендіру. Иррационал өрнектерді түрлендіру. Дәрежелік функция, оның қасиеттері және графигі. Нақты көрсеткіші бар дәрежелік функциясының туындысы және интегралы.

      12) "Иррационал теңдеулер мен теңсіздіктер". Иррационал теңдеулер және олардың жүйелері. Иррационал теңсіздіктер.

      13) "Көрсеткіштік және логарифмдік функциялар". Көрсеткіштік функция, оның қасиеттері және графигі. Санның логарифмі және оның қасиеттері. Логарифмдік функция, оның қасиеттері және графигі. Көрсеткіштік функцияның туындысы және интегралы. Логарифмдік функцияның туындысы.

      14) "Көрсеткіштік және логарифмдік теңдеулер мен теңсіздіктер". Көрсеткіштік теңдеулер және олардың жүйелері. Көрсеткіштік теңсіздіктер. Логарифмдік теңдеулер және олардың жүйелері. Логарифмдік теңсіздіктер.

      15) "Математикалық статистика элементтері". Бас жиынтық және таңдама. Дискретті және аралық вариациялық қатарлар. Кездейсоқ шаманың сандық сипаттамаларын таңдамалар бойынша бағалау.

      16) "Стереометрия аксиомалары. Кеңістіктегі түзулер мен жазықтықтардың өзара орналасуы". Стереометрия аксиомалары және олардың салдарлары. Кеңістіктегі түзулердің өзара орналасуы. Түзу мен жазықтықтың өзара орналасуы. Екі жазықтықтың өзара орналасуы.

      17) "Кеңістіктегі перпендикулярлық". Түзу мен жазықтықтың перпендикулярлығы. Перпендикуляр және көлбеу. Үш перпендикуляр туралы теорема. Кеңістіктегі қашықтық. Кеңістіктегі бұрыштар. Жазықтықтардың перпендикулярлығы. Жазық фигураның жазықтықтағы ортогональ проекциясы және оның ауданы.

      18) "Кеңістіктегі тікбұрышты координаталар жүйесі және векторлар". Кеңістіктегі векторлар және оларға қолданылатын амалдар. Коллинеар және компланар векторлар. Кеңістіктегі тікбұрышты координаталар жүйесі. Кеңістіктегі вектордың координаталары. Координатасымен берілген векторларды қосу және азайту, координатасымен берілген векторды санға көбейту. Вектордың үш компланар емес векторларға жіктелуі. Екі нүктенің арақашықтығы. Кесіндіні берілген қатынаста бөлу. Кесіндінің ортасының координаталары. Векторлардың скаляр көбейтіндісі. Сфера теңдеуі. Кеңістіктегі түзудің теңдеуі.

      19) "Кеңістіктегі түзу және жазықтық теңдеулерін қолдану". Кеңістіктегі түзу мен жазықтықтың өзара орналасуы. Кеңістіктегі нүктеден жазықтыққа дейінгі қашықтық. Екі түзу арасындағы бұрышты, кеңістіктегі түзу мен жазықтық арасындағы бұрышты табу.

      20) "Көпжақтар". Көпжақты бұрыш, геометриялық дене туралы түсінік. Дұрыс көпжақтар ұғымы. Призма және оның элементтері. Тік және дұрыс призмалар. Тікбұрышты параллелепипед және оның қасиеттері. Призманың бүйір және толық беттерінің ауданы. Пирамида және оның элементтері. Қиық пирамида. Пирамиданың бүйір және толық беттерінің ауданы. Қиық пирамида бетінің ауданы. Дұрыс көпжақтар. Дұрыс көпжақты жазықтықпен қию.

      21) "Айналу денелері және олардың элементтері". Цилиндр және оның элементтері. Цилиндрдің толық және бүйір бетінің ауданы. Конус және оның элементтері. Конустың бүйір және толық бетінің ауданы. Қиық конус және оның элементтері. Қиық конустың бетінің ауданы. Сфера, шар және олардың элементтері. Сфера бетінің ауданы. Сфераға жүргізілген жанама жазықтық. Айналу денелерін жазықтықпен қию.

      22) "Денелердің көлемі". Дене көлемінің жалпы қасиеттері. Призманың көлемі. Пирамида мен қиық пирамиданың көлемі. Цилиндрдің көлемі. Конус пен қиық конустың көлемі. Шар және оның бөліктерінің көлемі. Кеңістіктік фигуралардың ұқсастығы.

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлуге (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі даярлықтың бағыттары мен біліктілігіне байланысты 120-144 сағатты (5-6 кредит) құрайды.

      7. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру көзделеді.

2 -тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Барлығы

Сағат саны

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

1 бөлім. Функция, оның қасиеттері және графиктері.




1.1. Функция және оның қасиеттері.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. Функция және оның берілу тәсілдері. Функция графигін түрлендіру.




Тақырып 1.1.2. Функцияның қасиеттері.




Тақырып 1.1.3. Функцияның түрлері.

+

+

+

Тақырып 1.1.4. Кері функция ұғымы.




Тақырып 1.1.4. Күрделі функция.




2 бөлім. Тригонометриялық функциялар.




2.1. Тригонометриялық функциялар және олардың графиктері.

+

+

+

Тақырып 2.1.1. Тригонометриялық функциялар, олардың қасиеттері мен графиктері.




Тақырып 2.1.2. Түрлендірулер арқылы тригонометриялық функциялардың графигін салу.




2.2. Кері тригонометриялық функциялар, олардың қасиеттері мен графиктері.

+

+

+

Тақырып 2.2.1. Арксинус, арккосинус, арктангенс, арккотангенс.




Тақырып 2.2.2. Кері тригонометриялық функциялар, олардың қасиеттері мен графиктері.




Тақырып 2.2.3. Тригонометриялық теңдеулер мен теңсіздіктер.

+

+

+

Тақырып 2.2.4. Қарапайым тригонометриялық теңдеулер.




Тақырып 2.2.5. Тригонометриялық теңдеулер мен жүйелерді шешу әдістері.




Тақырып 2.2.6. Тригонометриялық теңсіздіктер.

+

+

+

Тақырып 2.2.7. Қарапайым тригонометриялық теңсіздіктерді шешу.




3 бөлім. Дәреже мен түбірлер. Дәрежелік функция.




3.1. Дәреже мен түбірлер.

+

+

+

Тақырып 3.1.1. n-ші дәрежелі түбір және оның қасиеттері. Иррационал өрнектерді түрлендіру.




Тақырып 3.1.2. Рационал көрсеткішті дәреже. Рационал көрсеткішті дәрежесі бар өрнектерді түрлендіру.




3.2. Дәрежелік функция, оның қасиеттері және графигі.

+

+

+

Тақырып 3.2.1. Дәрежелік функция, оның қасиеттері және графигі.




4. Иррационал теңдеулер мен теңсіздіктер.




4.1. Иррационал теңдеулер мен жүйелерді шешу әдістері.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. Иррационал теңдеулер және олардың жүйелері.




Тақырып 4.1.1. Иррационал теңдеулер мен жүйелерді шешу әдістері.




4.2. Иррационал теңсіздіктер.

+

+

+

Тақырып 4.2.1. Иррационал теңсіздіктер және оларды шешу әдістері.




5-бөлім. Көрсеткіштік және логарифмдік функция.




5.1. Көрсеткіштік функция.

+

+

+

Тақырып 5.1.1. Көрсеткіштік функция, оның қасиеттері және графигі.




5.2. Логарифмдік функция

+

+

+

Тақырып 5.2.1. Санның логарифмі және оның қасиеттері.




Тақырып 5.2.2. Логарифмдік функция, оның қасиеттері және графигі.




6 бөлім. Көрсеткіштік, логарифмдік теңдеулер мен теңсіздіктер




6.1. Көрсеткіштік теңдеулер мен теңсіздіктер

+

+

+

Тақырып 6.1.1. Көрсеткіштік теңдеулер мен жүйелерді шешу әдістері.




Тақырып 6.1.2. Көрсеткіштік теңсіздіктер мен жүйелерді шешу әдістері.




6.2. Логарифмдік теңдеулер мен теңсіздіктер.

+

+

+

Тақырып 6.2.1. Логарифмдік теңдеулер мен жүйелерді шешу әдістері.




Тақырып 6.2.2. Логарифмдік теңсіздіктер мен жүйелерді шешу әдістері.




7 бөлім. Функция шегі және үзіліссіздік.




7.1. Функцияның шегі.

+

+

+

Тақырып 7.1.1. Функцияның нүктедегі және шексіздіктегі шегі.




Тақырып 7.1.2. Шектерді табу.




7.2. Функцияның үзіліссіздігі және сан тізбегінің шегі.

+

+

+

Тақырып 7.2.1. Функцияның нүктедегі және шексіздіктегі үзіліссіздігі. Функция графигінің асимптоталары.




Тақырып 7.2.2. Сан тізбегінің шегі.




8 бөлім. Туынды және оның қолданылуы.




8.1.Туынды

+

+

+

Тақырып 8.1.1. Туындының анықтамасы. Функцияның дифференциалы туралы түсінік. Туындыларды табу ережелері.




Тақырып 8.1.2. Нақты көрсеткіші бар дәрежелік функциясының туындысы.




Тақырып 8.1.3. Күрделі функцияның туындысы.




Тақырып 8.1.4. Тригонометриялық функциялардың туындылары.




Тақырып 8.1.5. Көрсеткіштік және логарифмдік функциялардың туындылары.




Тақырып 8.1.6. Туындының физикалық және геометриялық мағынасы. Функция графигіне жүргізілген жанаманың теңдеуі.




8.2.Туындыны қолдану.

+

+

+

Тақырып 8.2.1. Функцияның өсу және кему шарттары. Экстремум нүктелері.




Тақырып 8.2.2. Функцияны туынды арқылы зерттеу және оның графигін салу.




Тақырып 8.2.3. Кесіндідегі функцияның ең үлкен және ең кіші мәндері.




9 бөлім. Алғашқы функция және интеграл. Анықталмаған интеграл.




9.1. Алғашқы функция және анықталмаған интеграл

+

+

+

Тақырып 9.1.1. Алғашқы функция және анықталмаған интеграл. Анықталмаған интегралдың қасиеттері.




Тақырып 9.1.2. Элементар функциялардың интегралы.




9.2. Анықталған интеграл.

+

+

+

Тақырып 9.2.1. Қисық сызықты трапеция және оның ауданы. Анықталған интеграл.




9.3. Геометриялық және физикалық есептерді шешуде анықталған интегралды қолдану.

+

+

+

Тақырып 9.3.1. Анықталған интегралдың көмегімен жазық фигуралардың аудандарын есептеу.




Тақырып 9.3.2. Анықталған интегралдың көмегімен айналу денелерінің көлемін есептеу.




10 бөлім. Математикалық статистика және ықтималдықтар теориясы.




10.1. Ықтималдық.

+

+

+

Тақырып 10.1.1. Комбинаторика элементтері және олардың ықтималдықтарды табуға қолдану.




Тақырып 10.1.2. Оқиғаның ықтималдығы және оның қасиеттері. Шартты ықтималдық. Ықтималдықтарды қосу және көбейту ережелері. Ықтималдық әдістерін қолдана отырып, практикалық есептерді шешу.




10.2. Математикалық статистика элементтері

+

+

+

Тақырып 10.2.1. Бас жиынтық және таңдама. Дискретті және аралық вариациялық қатарлар. Кездейсоқ шаманың сандық сипаттамаларын таңдамалар бойынша бағалау.




Тақырып 10.2.2. Кездейсоқ шамалар. Дискретті және үзіліссіз кездейсоқ шамалар. Дискретті кездейсоқ шамалардың сандық сипаттамалары. Дискретті кездейсоқ шамалардың таралу түрлері. Математикалық статистика элементтерін қолдана отырып, практикалық есептерді шешу.




11 бөлім. Стереометрия аксиомалары. Кеңістіктегі түзулер мен жазықтықтардың өзара орналасуы.

+

+

+

11.1. Стереометрия аксиомалары. Кеңістіктегі түзулер мен жазықтықтардың өзара орналасуы.

+

+

+

Тақырып 11.1.1. Стереометрия аксиомалары және олардың салдарлары. Кеңістіктегі екі түзудің өзара орналасуы.




Тақырып 11.1.2. Түзу мен жазықтықтың өзара орналасуы




Тақырып 11.1.3. Екі жазықтықтың өзара орналасуы.




11.2. Кеңістіктегі бұрыштар.

+

+

+

Тақырып 11.2.1. Кеңістіктегі түзулер арасындағы бұрыш. Перпендикуляр және көлбеу. Түзу мен жазықтықтың перпендикулярлығы.




Тақырып 11.2.2. Түзу мен жазықтық арасындағы бұрыш. Үш перпендикуляр туралы теорема.




Тақырып 11.2.3. Екі жазықтықтың арасындағы бұрыш. Екі жақты бұрыш. Кеңістіктегі қашықтық.




Тақырып 11.2.4. Жазықтықтардың перпендикулярлығы. Жазық фигураның жазықтықтағы ортогональ проекциясы және оның ауданы.




12 бөлім. Тікбұрышты координаталар жүйесі және кеңістіктегі векторлар.




12.1. Кеңістіктегі векторлар

+

+

+

Тақырып 12.1.1. Кеңістіктегі векторлар және оларға қолданылатын амалдар. Коллинеар мен компланар векторлар.




12.2. Кеңістіктегі тікбұрышты координаталар жүйесі.

+

+

+

Тақырып 12.2.1. Кеңістіктегі вектордың координаталары. Координатасымен берілген векторларды қосу және азайту, координатасымен берілген векторды санға көбейту.




Тақырып 12.2.2. Векторлардың скалярлық көбейтіндісі. Вектордың ұзындығы. Вектордың компланар емес үш векторға жіктелуі.




Тақырып 12.2.3. Екі нүктенің арақашықтығы. Кесіндіні берілген қатынаста бөлу. Кесіндніңі ортасының координаталары.




Тақырып 12.2.4. Сфера теңдеуі. Кеңістіктегі түзудің теңдеуі.




13 бөлім. Көпжақтар және айналу денелері.




13.1. Көпжақтар.

+

+

+

Тақырып 13.1.1. Көпжақты бұрыш, геометриялық дене туралы түсінік. Көпжақтар туралы ұғымы. Дұрыс көпжақтар.




13.2. Призма және оның элементтері.

+

+

+

Тақырып 13.2.1. Призма, тікбұрышты параллелепипед және олардың қасиеттері. Куб.




Тақырып 13.2.2. Призманың бүйір және толық беттерінің ауданы.




13.3. Пирамида және оның элементтері.

+

+

+

Тақырып 13.1.1. Пирамида және оның элементтері. Қиық пирамида. Египет пирамидалары.




Тақырып 13.3.2. Пирамиданың бүйір және толық беттерінің ауданы. Қиық пирамиданың бүйір және толық беттерінің ауданы




14. Айналу денелері және олардың элементтері.




14.1. Цилиндр және оның элементтері.

+

+

+

Тақырып 14.1.1. Цилиндр және оның элементтері. Цилиндр бетінің ауданы.




14.2. Конус және оның элементтері.

+

+

+

Тақырып 14.2.1. Конус және оның элементтері. Конус бетінің ауданы.




Тақырып 14.2.2. Киық конус және оның элементтері. Қиық конус бетінің ауданы.




14.3. Сфера, шар және олардың элементтері.

+

+

+

Тақырып 14.3.1. Сфера, шар және олардың элементтері. Сфера бетінің ауданы.




Тақырып 14.3.2. Сфераға жүргізілген жанама жазықтық. Айналу денелерін жазықтықпен қию.




15.1. Денелердің көлемі.




15.1. Денелер көлемінің жалпы қасиеттері. Көпжақтар көлемі.

+

+

+

Тақырып 15.1.1. Дененің көлемі. Дене көлемінің жалпы қасиеттері. Призманың көлемі.




Тақырып 15.12. Пирамиданың көлемі. Қиық пирамиданың көлемі.




15.2. Айналу денелерінің көлемі

+

+

+

Тақырып 15.1.1. Цилиндрдің көлемі.




Тақырып 15.1.2. Конустың көлемі. Қиық конустың көлемі.




Тақырып 15.1.3. Шар және оның бөліктерінің көлемі.




Тақырып 15.1.4. Кеңістіктіктегі фигуралардың ұқсастығы.




3-тарау. Оқыту нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлімнің атауы

Бөлімшенің атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Функция, оның қасиеттері және графигі

Функция және қасиеттері

1) График салу және функцияларды зерттеу дағдыларын пысықтау үшін функция ұғымын, түрлерін сипаттау;
2) аналитикалық анықтама және графикалық сурет негізінде функциялардың қасиеттерін көрсету.

1) Функцияның анықтамасын түсіндіреді;
2) функция түрлерін және берілу тәсілдерін ажыратады;
3) берілген функциялар үшін түрлендірулерді орындайды;
4) берілген функцияның анықталу және мәндер облысын табады.

Функцияның түрлері

1) f(G(x) күрделі функциясын таба білу;
2)
өзара кері функциялардың графиктерін салыстыру.

1) Күрделі функция формуласының мазмұнын түсіндіреді;
2) функциялардың құрамын құрайды;
3) кері функцияны анықтау ретін түсіндіреді.

Тригонометриялық функциялар

Тригонометриялық функциялар және олардың графигі

1) Тригонометриялық функцияларды түсіндіру;
2) тригонометриялық функциялардың графиктері бойынша қасиеттерді оқу.

1) Тригонометриялық функцияларды анықтайды;
2) тригонометриялық функциялардың қасиеттерін түсіндіреді;
3) графиктер салады және график бойынша тригонометриялық функциялардың қасиеттерін сипаттайды;
4) тригонометриялық функциялары бар графиктерін түрлендіруді орындайды.

Кері тригонометриялық функциялар;

1) Кері тригонометриялық функцияларды түсіндіру;
2) кері тригонометриялық функциялардың графиктері бойынша қасиеттерді оқу.

1) Арксинус, арккосинус, арктангенс, арккотангенс мәндерін анықтайды;
2) кері тригонометриялық функциялардың қасиеттерін түсіндіреді;
3) графиктерді құрастырады және график бойынша кері тригонометриялық функциялардың қасиеттерін сипаттайды.

Тригонометриялық теңдеулер

1)Тригонометриялық теңдеулерді шешу;
2) тригонометриялық жүйелерді шешу.

1)Тригонометриялық теңдеулер мен жүйелерді шешу әдістерін біледі.

Тригонометриялық теңсіздіктер

1) Қарапайым тригонометриялық теңсіздіктерді шешу.

1) Тригонометриялық теңсіздіктердің шешімін түсіндіреді;
2) координаталық жазықтықта қарапайым тригонометриялық теңсіздіктер мен олардың жүйелері шешімдерінің жиынын көрсетеді.

Дәреже мен түбірлер
Иррационал теңдеулер мен теңсіздіктер.

Дәрежелік функция

1) Алгебралық өрнектерді түрлендіру.

1) n дәрежесінің түбірін және n дәрежесінің арифметикалық түбірін анықтауда сәйкестікті белгілейді;
2) иррационалды және алгебралық өрнектерді түрлендіру үшін n дәрежелі және рационал көрсеткішті түбірдің қасиеттерін қолданады.

Дәрежелік функция, оның қасиеттері және графигі.

1) Дәрежелік функцияның графигін салу.

1) График құру дағдыларын пысықтау үшін дәрежелік функциясының қасиеттерін пайдаланады;
2) берілген график бойынша дәрежелік функцияның қасиеттерін зерттейді.

Иррационал теңдеулер мен жүйелер

1) Иррационал теңдеулер мен теңдеулер жүйесін шешу алгоритмін меңгеру.

1) Иррационал теңдеу анықтамасының мазмұнын түсіндіреді және иррационал теңдеудің анықталу облысын табады;
2) иррационал теңдеулерді теңдеудің екі жағын n-ші дәрежеге шығару әдісімен шешеді;
3) иррационал теңдеулерді айнымалыны ауыстыру әдісімен шешеді.

Иррационалды теңсіздіктер мен жүйелер

1) Иррационалды теңсіздіктер мен теңсіздіктер жүйелерін шешу алгоритмін меңгеру.

1) Иррационал теңсіздіктердің анықталу облысын табады;
2) иррационал теңсіздіктерді және жүйелерді теңсіздіктің екі жағын n-ші дәрежеге шығару әдісімен шешеді;
3) иррационал теңсіздік және жүйелерді айнымалыны ауыстыру әдісі арқылы шешеді.

Көрсеткіштік және логарифмдік функция

Көрсеткіштік функция

1) График бойынша көрсеткіштік функцияның қасиеттерін сипаттау.

1) Көрсеткіштік функциясының анықтамасын түсіндіреді және оның графигін салады;
2) негізге байланысты көрсеткіштік функцияның қасиеттерін қолданады;
3) көрсеткіштік функцияларының графиктерін салады.

Логарифмдік функция

1) Логарифмі бар өрнектердің мәндерін есептеу;
2) негізге байланысты логарифмдік функцияның қасиеттерін график бойынша сипаттау.

1) Санның логарифмін, ондық және натурал логарифмнің мәндерін анықтайды;
2) логарифмдік өрнектерді түрлендіру үшін логарифмдердің қасиеттерін қолданады;
3) логарифмдік функцияның графигін салады.

Көрсеткіштік, логарифмдік теңдеулер мен теңсіздіктер

Көрсеткіштік теңдеулер мен теңсіздіктер

1) Көрсеткіштік теңдеулер, теңсіздіктер мен жүйелерді шешу.

1) Көрсеткіштік теңдеуді шешу алгоритмін қолданады;
2) көрсеткіштік теңдеулерді, теңсіздіктерді шешуде негізге байланысты көрсеткіштік функцияның қасиеттерін қолданады;
3) көрсеткіштік теңдеулер жүйелерін шешу жолдарын атайды;
4) көрсеткіштік теңсіздіктер жүйелерін шешеді.

Логарифмдік теңдеулер мен теңсіздіктер

1) Логарифмдік теңдеулер, теңсіздіктер мен жүйелерді шешу.

1) Логарифмдік теңдеулер мен жүйелерді шешу жолдарын түсіндіріп, шешеді.

Функцияның шегі және үзіліссіздік

Функцияның шегі

1) Нүктеде және шексіздікте функцияның шегін анықтау

1) Функцияның шегін нүктеде, шексіздікте есептейді;
2) есептерді шешуде шектердің қасиеттерін қолдана алады.

Функцияның үзіліссіздігіжәне сан тізбегінің шегі

1) Функция графигінің асимптоталарын салу.

1) Функцияның үзіліссіздік қасиеттерін қолданады;
2) сан тізбегінің шегін есептейді.

Туынды және оның қолданылуы

Туынды

1) Функциялардың туындыларын есептеу;
2) туындының геометриялық және физикалық мағынасын меңгеру;
3) күрделі функциялардың туындыларын табу.

1) Анықтама бойынша функцияның туындысын табады;
2) функцияларды дифференциалдау ережелерін қолданады;
3) функция туындысының физикалық және геометриялық мағынасын ашады;
4) қозғалыс жылдамдығы мен үдеуін есептейді;
5) күрделі функцияны анықтайды және құрастырады;
6) күрделі функциялардың туындысын есептеу ережесін қолданады.

Туындыны қолдану

1) Функцияларды монотондылыққа зерттеу;
2) кесіндідегі функцияның ең үлкен және ең кіші мәнін анықтау.

1) Функция графигіне жүргізілген жанаманың қатысты теңдеуді құрастырады;
2) интервалда функцияның өсуі (кемуі) қажетті және жеткілікті шартын қолданады;
3) туынды көмегімен функцияның қасиеттерін талдайды және оның графигін салады;
4) функцияның ең үлкен және ең кіші мәндерін табады.

Алғашқы функция және интеграл

Алғашқы функция және анықталмаған интеграл.

1) Алғашқы функция және анықталмаған интегралды табу.

1) Алғашқы функция және анықталмаған интеграл ұғымының мазмұнын ашады;
2) анықталмаған интегралдарды табу формулаларын қолданады;
3) есептерді шешуде анықталмаған интегралдар кестесін пайдаланады.

Анықталған интеграл

1) Анықталған интегралды есептеу;
2) интегралдың физикалық мағынасын түсіндіру.

1) Қисық сықыты трапецияның ауданын табу үшін Ньютон-Лейбниц формуласын қолданады;
2) берілген сызықтармен шектелген жазық фигураның ауданын есептейді;
3) айналу денесінің көлемін есептейді.

Математикалық статистика және ықтималдықтар теориясы

Ықтималдық

1) Комбинаториялық есептерді ықтимал нұсқаларды жүйелі түрде таңдау және көбейту ережесін қолдану арқылы шешу;
2) ықтималдықтар теориясының негіздерін, ықтималдықтарды қосу және көбейту теоремаларын түсіндіру;
3) ықтималдық әдістерін қолдана отырып, практикалық есептерді түсіндіру.

1) Ньютон биномын (натурал көрсеткішпен) есептеу үшін қолданады;
2) ықтималдық қасиеттерін қолдану арқылы кездейсоқ оқиғалардың ықтималдығын есептейді;
3) ықтималдықтарды қосу және көбейту ережелерін түсіндіреді.

Математикалық статистика элементтері

1) Дискретті кездейсоқ шаманың дисперсиясы және математикалық күтім арасындағы байланысты, орташа квадраттық ауытқуды түсіндіру;
2) кездейсоқ шамаларды таңдамалы түрде сипаттау.

1) Дискретті кездейсоқ шама, дисперсия математикалық нәтижесі және орташа квадраттық (стандартты) ауытқу арасындағы байланысты түсіндіреді;
кездейсоқ шамаларды таңдама мәліметтері бойынша сипаттайды;
2) дискретті кездейсоқ шаманың математикалық күтімін есептейді;
3) дискретті кездейсоқ шаманың дисперсиясын және орташа квадраттық (стандартты) ауытқуын есептейді.

Кездейсоқ шамалар

1) Дискретті, үздіксіз кездейсоқ шамалары ұғымдарын түсіндіру;
2) дискретті кездейсоқ шаманы қолдана отырып есептерді шығару.

1) Дискретті және үздіксіз кездейсоқ шамаларды салыстырады;
2) кейбір дискретті кездейсоқ шамалардың таралу заңының кестесін жасайды.

Стереометрия аксиомалары. Кеңістіктегі түзулер мен жазықтықтардың өзара орналасуы

Стереометрия аксиомалары. Кеңістіктегі түзулер мен жазықтықтардың өзара орналасуы

1) Стереометрия аксиомалары және олардың салдарларын түсіндіру;
2) кеңістіктегі түзулердің, жазықтықтардың, түзулер мен жазықтықтардың өзара орналасуын бейнелеу.

1) Стереометрия аксиомаларының мазмұнын, олардың салдарларын түсіндіреді;
2) есептерді шешу кезінде кеңістіктегі параллель және қиылысатын түзулердің қасиеттері туралы білімді қолданады;
3) түзулердің параллельдік және перпендикулярлық белгілерін, қасиеттерін түсіндіреді, оларды есептерді шешуде қолданады.

Кеңістіктегі бұрыштар

1) Кеңістіктегі екі түзу арасындағы бұрыш, түзу мен жазықтық арасындағы бұрыш ұғымын меңгеру;
2) үш перпендикуляр туралы теоремасын түсіндіру.

1) Кеңістіктегі перпендикулярдың, көлбеу және көлбеу проекцияның мағынасын ашады;
2) түзу мен жазықтықтың параллельдік және перпендикулярлық белгілерін, қасиеттерін түсіндіреді;
3) есептерді шешу кезінде жазықтықтардың параллельдік және перпендикулярлық белгілерін қолданады;
4) кеңістіктегі екі түзудің арасындағы бұрышты анықтайды;
5) түзу мен жазықтық арасындағы бұрышты, жазықтықтар арасындағы бұрышты бейнелейді;
6) есептерді шешуде үш перпендикуляр туралы теореманы қолданады.

Тікбұрышты координаталар жүйесі және кеңістіктегі векторлар

Кеңістіктегі векторлар

1) Вектордың анықтамасын және кеңістіктегі векторлармен амалдарды меңгеру;
2) екі нүкте арасындағы қашықтықты, кесіндінің ортасын есептеуді орындау.

1) Жазықтықта және кеңістікте векторды бейнелейді, оны сипаттайды;
2) вектордың координаталары мен ұзындығын табады;
3) векторларды қосу мен азайтуды, векторды санға көбейтуді орындайды;
4) векторлардың скалярлық көбейтіндісін табады;
5) екі нүкте арасындағы қашықтықты анықтайды;
6) кеңістіктегі сегменттің ортаңғы координаттарын табады.

Кеңістіктегі тікбұрышты координаталар жүйесі

1) Векторлардың коллинеарлық және компланарлық шарттарын меңгеру;
2) векторды үш компланарлы емес вектор бойынша жіктеу;
3) сфера теңдеуін құрастыру;
4) қолданбалы есептерді шешуде координаталар мен векторларды пайдалану.

1) Кеңістіктегі векторлардың коллинеарлығы мен компланарлығын анықтайды;
2) есептерді шешу кезінде векторлардың коллинеарлығы мен компланарлығы шартын қолданады;
3) сфера теңдеуіне есептерді шешеді.

Көпжақтар және айналу денелері

Көпжақтар

1) Көпжақтар, дұрыс көпжақтар, призма, параллелепипед, куб, пирамида, қиық пирамида ұғымын меңгеру;
2) көпжақтар элементтерін табу, көпжақтар қималарын құру есептерін шығару

1) Көпжақтар және олардың элементтері туралы түсінік береді;
2) көпжақтар қасиеттерін түрлері бойынша түсіндіреді;
3) көпжақтарды бейнелейді;
4) дұрыс көпжақтардың түрлерін анықтайды;
5) көпжақтар элементтерін табу есептерін шығарады.

Призма және оның элементтері

1) Призма мен оның элементтерінің анықтамасын меңгеру;
2) призманың толық бетінің бүйір бетінің аудандарын есептеу

1) Есептерді шығару кезінде призманың бүйір және толық бетінің ауданының формулаларын қолданады.

Пирамида және оның элементтері

1) Пирамида, қиық пирамида және олардың элементтерінің анықтамасын меңгеру;
2) пирамида, қиық пирамиданың бүйір беті мен толық бетінің аудандарын есептеу.

1) Есептерді шешу кезінде пирамиданың және қиық пирамиданың бүйір және толық бетінің ауданы формулаларын қолданады.

Айналу денелері және оның элементтері

Цилиндр және оның элементтері

1) Айналу денесінің түрлерін анықтау (цилиндр);
2) цилиндр элементтерін табуға арналған стереометриялық есептерді шешу;
3) есептерді шығаруда цилиндрдің қасиеттерін және оның элементтерін пайдалану.

1) Цилиндр және оның элементтерін анықтайды;
2) сызбалар мен модельдерде цилиндрді таниды;
3) цилиндрді жазықтықта бейнелейді;
4) цилиндрдің жазықтықпен қималарын бейнелейді;
5) цилиндр элементтерін элементтері және бетінің ауданын табуға есептер шығарады.

Конус және оның элементтері

1) Айналу денесінің түрлерін анықтау (конус, қиық конус);
2) конус, қиық конустың элементтерін табуға арналған стереометриялық есептерді шығару.

1) Конус, қиық конус және олардың элементтерін анықтайды;
2) сызбалар мен модельдерде конусты, қиық конусты таниды;
3) жазықтықта конусты, қиық конусты бейнелейді;
4) конустың, қиық конустың элементтері және бетінің ауданын табуға есептер шығарады.

Сфера, шар және оның элементтері

1) Айналу денесінің түрлерін (сфера, шар және олардың элементтері) анықтау;
2) сфера, шар элементтерін табуға арналған стереометриялық есептерді шығарады.

1) Сфера, шар және олардың элементтерін анықтайды;
2) сызбалар мен модельдерде сфераны, шарды таниды;
3) сфераны, шарды жазықтықта бейнелейді;
4) сфера, шар элементтері және бетінің ауданын табуға есептер шығарады.

Дененің көлемі

Денелер көлемінің жалпы қасиеттері. Көпжақтардың көлемі

1) Призма, пирамида және қиық пирамиданың көлемін анықтауды меңгеру.

1) Призма, пирамида және қиық пирамиданың көлемін табу формуласын қолданады.

Айналу денелерінің көлемі

1) Цилиндр, конус, қиық конус, шардың көлемін анықтауды меңгеру.

1) Цилиндр, конус, қиық конус, шардың көлемін табу формуласын қолданады;
2) айналу денелерінің көлемін есептеу үшін есептер шығарады.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
2-қосымша

Педагогикалық бағыттың "Информатика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Информатика" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу- ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Информатика" оқу пәнін оқытудың мақсаты – білім алушылардың болашақ кәсіби қызметте заманауи ақпараттық технологияларды пайдалану бойынша терең білім мен дағдыларын қалыптастыру.

      3. Оқу пәнін жүзеге асыру келесі міндеттерді қамтиды:

      1) білім алушыларда қоғамдағы ақпараттық процестердің рөлін, болашақ педагогикалық қызметте ақпараттық технологияларды пайдалану мүмкіндіктері мен перспективаларын түсінуді қалыптастыру;

      2) білім алушыларды есептеу жүйелерінің, оның ішінде компьютерлердің қуаты мен тиімділігін дамытудағы заманауи қағидаттар мен тәсілдермен таныстыру;

      3) талдау, абстракциялау, модельдеу және бағдарламалау арқылы білім алушыларды әртүрлі есептерді шығаруға үйрету;

      4) білім алушылардың логикалық, алгоритмдік, сондай-ақ есептеуіш ойлауын дамыту, оның ішінде жалпылау және ұқсастық, есепті құрамдас бөліктерге бөлу және ортақ заңдылықтарды бөліп көрсету, тапсырмаларды шешудің тиімді және ұтымды жолдарын табу;

      5) білім алушылар арасында ақпараттық мәдениетті – жалпы қабылданған ережелерді сақтауға және жеке адамның және бүкіл қазақстандық қоғамның мүдделері үшін әрекет етуге қалыптастыру;

      6) пән аясында білім алушылардың академиялық тілді меңгеруіне және терминологиялық сөздік қорын байытуына ықпал ету;

      7) білім алушыларды есептеу платформасы негізінде басқарылатын электрондық құрылғыларды әзірлеу, құрастыру, бағдарламалау принциптері және әдістерімен таныстыру;

      8) заманауи бағдарламалау ортасында бағдарламалау дағдыларын дамыту;

      9) практикалық қолдану арқылы білімді тереңдету, оқуға деген ынтасын арттыру;

      10) білім беру саласындағы ғылыми зерттеулерге және білім беру ресурстарын әзірлеуге қызығушылықты дамыту.

      4. Пәннің мазмұны 7 Бөлімнен тұрады:

      1) Денсаулық және қауіпсіздік.

      2) Аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз ету.

      3) Мәліметтерді ұсыну.

      4) Ақпараттық процестер мен жүйелер.

      5) Ақпараттық объектілерді құру және түрлендіру.

      6) Қосымшаларды әзірлеу.

      7) Компьютерлік желілер.

      5. Оқу пәнінің мазмұны келесі бөлімдерден және тақырыптардан тұрады:

      1) "Денсаулық және қауіпсіздік" келесі тақырыптарды қамтиды: Жұмыс орнының эргономикасы. Ақпараттық қауіпсіздік. Ақпарат пен зияткерлік меншікті қорғау. Киберқауіпсіздік және киберкультура негіздері.

      2) "Аппараттық-техникалық және бағдарламалық қамтамасыз ету" келесі тақырыптарды қамтиды: Заманауи цифрлық құрылғыларды аппараттық-техникалық қамтамасыз ету. Мобильді құрылғылар. Иммерсивті оқыту технологиялары. Білім беру саласындағы бағдарламалық құралдардың (бағдарламалық қамтамасыз етудің) түрлері. Білім беру процесін басқаруға арналған бағдарламалық құралдар. Қашықтықтан оқытуды ұйымдастыруға арналған бағдарламалық құралдар. Оқу процесінде қоғамдық және коммерциялық бағдарламалық құралдарды пайдалану.

      3) "Мәліметтерді ұсыну" келесі тақырыптарды қамтиды: Ақпаратты кодтау. Екілік санау жүйесі. Сандарды әртүрлі санау жүйелеріне түрлендіру. Логикалық операциялар, ақиқат кестесі және оны құру.

      4) "Ақпараттық процестер мен жүйелер" келесі тақырыптарды қамтиды: Ақпараттық жүйенің құрылымы. Мәліметтер базасының негізгі түсініктері: деректер мен атрибуттар, кілттер, өріс, жазба және байланыс. Реляциялық мәліметтер базасы. Реляциялық мәліметтер базасын құру: мәліметтер типтері, мәліметтер базасының құрылымын құру, мәліметтер арасындағы байланыстарды анықтау. Формалар, есептеулер. Құрылымдық сұраулар: дизайнер режимінде таңдау сұрауларын құру, команданың SQL, веб-парақшадағы мәліметтер базасымен байланыс; білім беруде мәліметтер базасын құру және пайдалану мысалдары.

      Деректер туралы ғылым (Data Science). Үлкен деректерді талдау. Үлкен деректерді талдау үшін машиналық оқыту әдістерін қолдану. Жасанды интеллект негіздері. Білім берудегі жасанды интеллекттің болашағы.

      Заманауи цифрлық технологиялар. Блокчейн (Blockchain) технологиясы. Ашық білім беруде блокчейнді қолданудың болашағы, тәжірибесі және мәселелері.

      Қазақстандағы цифрландыру. Электрондық үкімет. Қазақстанның білім беру жүйесінің цифрлық трансформациясы. Жаһандық цифрландырудың қазақстандық қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуына әсері.

      5) "Ақпараттық объектілерді құру және түрлендіру" келесі тақырыптарды қамтиды: Бұлтты технологияның міндеттері мен жіктелуі. Бұлтты технологияларды қолдану салалары. Бұлтты технологиялар қызметтері. Google бұлтты қызметтері.

      Бейнелермен жұмыс істеуге арналған бағдарламалар. Бейнеконтект түсіру, монтаждау және өңдеу. Практикум. Жобаны әзірлеу және қорғау.

      3D нысанды ұсыну; 3D панорама және виртуалды тур; 3D панорама құру; Виртуалды тур және сфералық панорама құру; виртуалды шындық (VR, Virtual reality) және толықтырылған шындық (AR, Augmented reality); білім беруде VR және AR технологияларын қолдану.

      Білім берудегі дизайн. Сандық дизайн принциптері мен тәсілдері; компьютерлік дизайн негіздері; Web-дизайн. Сайтты әзірлеу: құрылымы, дизайны, сайттың басты беті, мазмұны, мультимедиа, сайтты жариялау және жылжыту; білім беру сайттарының шаблондары мен дизайны.

      6) "Қосымшаларды әзірлеу" келесі тақырыптарды қамтиды: Қосымшаларды жобалау мен дамытудың негізгі кезеңдері. Даму орталары. Пайдаланушы функциялары мен рәсімдері; файлдармен жұмыс; сұрыптау әдістері; графиктер және оларды алгоритмдерде қолдану; Мобильді қосымшаларды әзірлеу. Мобильді қолданба интерфейсінің дизайны. Мобильді қосымшаларды құрастырушылар. Білім беру мақсаттары үшін мобильді қосымшаларды әзірлеу.

      IT-стартап. Білім алушылардың стартап жобаларының мақсаттары мен міндеттері. Білім беру саласында IT қолданатын стартаптардың ерекшеліктері. Стартап-жобаларды коммерцияландыру негіздері: іске қосу, жылжыту және маркетинг. Білім беру стартаптарын жобалау және әзірлеу бойынша практикум.

      7) "Компьютерлік желілер және ақпараттық қауіпсіздік" келесі тақырыптарды қамтиды: Компьютерлік желілер. Компьютерлік желілерді ұйымдастыру; желілерді жіктеу. Деректерді беру хаттамалары. Желідегі адрестеу жүйесі. Домендік атаулар, IP мекенжайы, DNS. Жергілікті және ғаламдық желілер.

      6. Оқу жоспарларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндіктері:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, нысандарын, ұйымдастыру әдістерін және оқу процесін бақылау түрлерін таңдауға;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге сүйене отырып, пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының ретін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      7. Оқу жүктемесінің көлемі оқыту бағыттары мен біліктілігіне байланысты 48 - 72 сағат (2-3 кредит) аралығында.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Барлығы

Сағат саны

Дәрістер

Теориялық

Практикалық

1 Бөлім. Денсаулық және қауіпсіздік.




1.1. Эргономика және қауіпсіздік.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. Жұмыс орнының эргономикасы. Жұмыс орнындағы қауіпсіздік техникасы.




Тақырып 1.1.2. Ақпараттық қауіпсіздік.




Тақырып 1.1.3. Ақпараттық қауіпсіздік. Ақпаратты және зияткерлік меншікті қорғау.




Тақырып 1.1.4. Киберқауіпсіздік. Ғаламдық желідегі ақпаратты қорғау ережелері мен әдістері.




Тақырып 1.1.5. Киберкультура. Желідегі байланыс ережелері мен мінез-құлқы. Желілік этикет.




2 Бөлім. Аппараттық-техникалық және бағдарламалық қамтамасыз ету.




2.1. Аппараттық-техникалық қамтамасыз ету.

+

+

+

Тақырып 2.1.1. Заманауи цифрлық құрылғыларды аппараттық-техникалық қамтамасыз ету. Мобильді құрылғылар. Иммерсивті оқыту технологиялары.




2.2. Бағдарламалық қамтамасыз ету.




Тақырып 2.1.2. Білім беру саласындағы бағдарламалық құралдардың (бағдарламалық қамтамасыз етудің) түрлері.




Тақырып 2.1.3. Білім беру процесін басқаруға арналған бағдарламалық құралдар.




Тақырып 2.1.4. Қашықтықтан оқытуды ұйымдастыруға арналған бағдарламалық құралдар. Оқу процесінде қоғамдық және коммерциялық бағдарламалық құралдарды пайдалану.




3 Бөлім. Мәліметтерді ұсыну.




3.1. Санау жүйелері.

+

+

+

Тақырып 3.1.1. Ақпаратты кодтау. Екілік санау жүйесі.




Тақырып 3.1.2. Сандарды әртүрлі санау жүйелеріне аудару.




3.2. Логика.

+

+

+

Тақырып 3.2.1. Логикалық операциялар. Ақиқат кестесі және оны құру.




4 Бөлім. Ақпараттық процестер мен жүйелер.




4.1. Мәліметтер базасы.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. Ақпараттық жүйенің құрылымы. Мәліметтер базасының негізгі түсініктері: деректер мен атрибуттар, кілттер, өріс, жазба және байланыс.




Тақырып 4.1.2. Мәліметтер базасының түрлері. Реляциялық мәліметтер базасы.




Тақырып 4.1.3. Реляциялық мәліметтер базасын құру: мәліметтер типтері, мәліметтер базасының құрылымын құру, мәліметтер арасындағы байланыстарды анықтау.




Тақырып 4.1.4. Формалар. Есептеулер.

+

+

+

Тақырып 4.1.5. Сұраулар. Құрылымдық сұраныстар: конструкторлық режимде таңдаулы сұраныстарды құру, SQL, веб-парақшаларда мәліметтер базасымен байланыс.




Тақырып 4.1.6. Педагогикалық бағытта деректер қорын құру және пайдалану мысалдары.




4.2. Ақпараттық процестер.

+

+

+

Тақырып 4.2.1. Деректер туралы ғылым (Data Science). Үлкен деректерді талдау. Үлкен деректерді талдау үшін машиналық оқыту әдістерін қолдану.




Тақырып 4.2.2. Жасанды интеллект негіздері. Білім берудегі жасанды интеллекттің болашағы.




Тақырып 4.2.3. Заманауи цифрлық технологиялар. Блокчейн (Blockchain) технологиясы. Ашық білім беруде блокчейнді қолданудың болашағы, тәжірибесі және мәселелері.




4.3. Қазақстандағы цифрландыру

+

+

+

Тақырып 4.3.1. Қазақстандағы цифрландыру процесінің заманауи үрдістері. Электрондық үкімет.




Тақырып 4.3.2. Қазақстанның білім беру жүйесінің цифрлық трансформациясы.




Тақырып 4.3.3. Жаһандық цифрландырудың қазақстандық қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуына әсері.




Бөлім 5. Ақпараттық объектілерді құру және түрлендіру




5.1. Бұлтты технологиялар.

+

+

+

Тақырып 5.1.1. Бұлтты технологияның міндеттері мен жіктелуі.




Тақырып 5.1.2. Бұлтты технологияларды қолдану салалары.




Тақырып 5.1.3. Бұлтты технологияларды қолдану салалары. Бұлтты технологиялар қызметтері.




Тақырып 5.1.4. Google бұлтты қызметтері.




5.2. Бейне контентті жасау.




Тақырып 5.2.1. Бейне контентпен жұмыс істеуге арналған бағдарламалар.




Тақырып 5.2.2. Бейне контент түсіру, монтаждау және өңдеу.




Тақырып 5.2.3. Бейне контент өңдеу бағдарламалары.




Тақырып 5.2.4. Бейне контент қараудың стандартты бағдарламалары.




Тақырып 5.2.5. Практикум. Жобаны әзірлеу және қорғау.




5.3. Ақпараттық объектілерді құру және түрлендіру.




Тақырып 5.3.1. Нысандардың 3D көрінісі. 3D модельдеу.




Тақырып 5.3.2. 3D - панорама және виртуалды тур.




Тақырып 5.3.3. 3D панорама құру. Панорамалық 3D бейне.




Тақырып 5.3.4. Виртуалды тур мен сфералық панорама құру.




Тақырып 5.3.5. Виртуалды шындық (VR, Virtual reality) және толықтырылған шындық (AR, Augmented reality).




Тақырып 5.3.6. Білім беруде VR және AR технологияларын қолдану. Иммерсивті оқытуға кіріспе.




Тақырып 5.3.7. VR/AR көмегімен оқытудың конструктивистік тәсілін жүзеге асыру.




5.4. Білім берудегі дизайн.

+

+

+

5.4.1. Тақырып Сандық дизайн принциптері мен тәсілдері; Компьютерлік дизайн негіздері.




Тақырып 5.4.2. Сайт құрылымы: сайттың басты беті, контент мазмұны, мультимедиа элементтері.




Тақырып 5.4.3. Web-дизайн. Білім беру сайттарының үлгілері мен дизайны.




Тақырып 5.4.4. Практикум. Сайт дизайны.




5.5. Web-сайтты жобалау және әзірлеу.

+

+

+

Тақырып 5.5.1. Сайт дизайнын жасау. Сайттың басты бетін жобалау.




Тақырып 5.5.2. Сайт мазмұнын жобалау және білім беру мазмұнын таңдау.




Тақырып 5.5.3. Кесте, графикалық нысандар және мультимедиялық элементтер.




Тақырып 5.5.4. Сайтты жариялау және жылжыту.




6 Бөлім. Қосымшаларды әзірлеу.




6.1. Алгоритмдеу және бағдарламалау.

+

+

+

Тақырып 6.1.1. Пайдаланушылар функциясы мен рәсімдері.




Тақырып 6.1.2. Файлдармен жұмыс.




Тақырып 6.1.3. Сұрыптау әдістері.




Тақырып 6.1.4. Графикалық объектілерді бағдарламалау.




6.2. Мобильді қосымшаларды әзірлеу.




Тақырып 6.2.1. Қосымшаларды жобалау мен әзірлеудің негізгі кезеңдері. Әзірлеу орталары.

+

+

+

Тақырып 6.2.2. Қазіргі заманғы мобильді қосымшалар. Мобильді интернет пен мобильді қосымшалардың тарихы. Мобильді қосымшалардың түрлері.




Тақырып 6.2.3. Мобильді қосымшаларды әзірлеуге арналған конструкторлар.




Тақырып 6.2.4. Мобильді қосымша интерфейсі.




Тақырып 6.2.5. Мобильді коннекторларды әзірлеу және орнату.




Тақырып 6.2.6. Педагогикалық бағытта қолданылатын мобильді қосымшалар нарығына шолу.




Тақырып 6.2.7. Білім беру мақсаттары үшін мобильді қосымшаларды әзірлеу.




6.3. IT-стартап.

+

+

+

Тақырып 6.3.1. Білім алушылардың стартап жобаларының мақсаттары мен міндеттері. Білім беру саласында IT қолданатын стартаптардың ерекшеліктері.




Тақырып 6.3.2. Стартап-жобаларды коммерцияландыру негіздері: іске қосу, жылжыту және маркетинг.




Тақырып 6.3.3. Білім беру стартаптарын жобалау және әзірлеу бойынша практикум.

+

+

+

Бөлім 7. Компьютерлік желілер.




7.1 Желілік компоненттер және қауіпсіздік.

+

+

+

Тақырып 7.1.1. Компьютерлік желілер. Компьютерлік желілерді ұйымдастыру.




Тақырып 7.1.2. Желілерді жіктеу. Деректерді беру хаттамалары. Желідегі адрестеу жүйесі. Домендік атаулар, IP мекенжайы, DNS.




Тақырып 7.1.3. Жергілікті және ғаламдық желілер.




3-тарау. Оқыту нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Денсаулық және қауіпсіздік

Эргономика және қауіпсіздік

1) Әртүрлі электрондық құрылғылармен жұмыс істеу кезінде денсаулық сақтау әдістерін қолдану;
2) желідегі қауіпсіздік ережелерін білу және сақтау;
3) компьютерді қорғау үшін антивирустық бағдарламаларды пайдалану;
4) "ақпарат және қауіпсіздік", "құпиялылық" және "тұтастық".
терминдердің мағынасын түсіндіру.

1) Әр түрлі электронды құрылғылардан келетін жағымсыз әсерлерден қорғау әдістерін тиімді қолданады;
2) компьютерді зиянды бағдарламалардан қорғау үшін антивирустық бағдарламалық жасақтаманы қолданады;
3) "ақпараттық қауіпсіздік", "құпиялылық" және "иммунитет" ұғымдарының мазмұнын ашады;
4) қауіпсіздік шаралары, оның ішінде деректердің сақтық көшірмесін жасау және шифрлау ұғымдарын сипаттайды;
5) ақпараттың қолжетімділігін, тұтастығын және құпиялылығын қамтамасыз ету процесін зерттейді.

Аппараттық-техникалық және бағдарламалық қамтамасыз ету

Аппараттық құрал

1) Орталық процессор компоненттерінің функциялары мен жұмыс принципін білу;
2) мобильді құрылғылардың негізгі компоненттерінің сипаттамаларын түсіндіру.

1) Процессордың жеке бөліктері ретінде функцияларды (басқару блогы), ALC (арифметикалық логикалық блок) және жад регистрін сипаттайды;
2) мобильді құрылғылардың (планшет, телефондар) негізгі құрамдас бөліктерінің сипаттамаларын салыстырады.

Бағдарламалық қамтамасыз ету

1) Виртуалды жад қолданылуын түсіндіру;
2) нақты мақсаттар үшін бағдарламалық құралды таңдау.

1) Виртуалды машиналар қалай жұмыс істейтінін сипаттайды;
2) педагогикалық бағыттағы бағдарламалық қамтамасыз ету мысалдарын келтіреді.

Мәліметтерді ұсыну

Санау жүйесі

1) Сандарды бір санау жүйесінен екіншісіне ауыстыру.

1) Бүтін сандарды оннан екілік, сегіздік, он алтылық санау жүйесіне түрлендіреді.

Логика

1) Компьютерлік логикалық схемаларда қолданылатын ЖӘНЕ, НЕМЕСЕ, КЕРІ негізгі элементтерін түсіну; логикалық схемалар мен логикалық өрнектерді құру.

1) Логикалық амалдарды (дизъюнкция, конъюнкция, инверсия) қолданады;
2) берілген логикалық өрнек үшін ақиқат кестелерін құрады;
3) логикалық өрнектерді логикалық схемаларға және керісінше түрлендіреді;
4) Unicode (юникод) және ASCII (аск(и)и́) таңбалары кодтау кестелерін салыстырады.

Ақпараттық процестер мен жүйелер

Мәліметтер базасы

1) Мәліметтер қорының негізгі ұғымдарын сипаттау;
2) бір кестелік мәліметтер қорын жасайды;
3) көп кестелі мәліметтер қорын құру; мәліметтер типтерін жүйелеу;
4) мәліметтер базасында есептерді, нысандарды, сұраныстарды жасау.

1) "Реляциялық деректер қоры" түсінігін түсіндіреді;
2) терминдерге: өріс, жазба, көрсеткіш анықтамаларын тұжырымдайды
3) көп кестелі мәліметтер қорын жасайды;
4) конструкторды пайдаланып сұрау үлгісін жасайды.

Ақпараттық процестер

1) "Жасанды интеллект және блокчейн технологиясы дегеніміз не?" деген сұрақтарға жауап беру;
2) Қолдану салаларын және жасанды интеллект пен блокчейн технологиясын сипаттау;
3) Білім беруде жасанды интеллект пен блокчейн технологиясын қолдану перспективаларын ұсыну.

1) Машиналық оқыту принциптерін, нейрондық желілерді (нейрондар мен синапстарды) түсіндіреді;
2) педагогикалық бағытта жасанды интеллектті пайдалану мүмкіндіктерін сипаттайды;
3) жасанды интеллект әзірлеуде "Мұғаліммен бірге оқу" әдісін қолдану салаларын сипаттайды.

Қазақстандағы цифрландыру

1) Қазақстандық қоғамды цифрландыру үрдістерін білу;
2) электрондық қызметтерді, оның ішінде білім беру саласында Е-Қазақстан Үкіметі ұсынатын қызметтерді қолдану;
3) Қазақстандық әзірлеушілердің цифрлық ресурстары мен қызметтерін білу және пайдалану.

1) Қазақстандағы цифрландыру процесінің заманауи үрдістерін талдайды;
2) электрондық үкімет порталының педагогикалық бағытында көрсетілетін қызмет түрлерін пайдаланады.

Ақпараттық объектілерді құру және түрлендіру

Бұлтты технологиялар.

1) Бұлтты технологияларды тапсырмалар бойынша ажырату;
2) бұлттық технологияларды пайдалана отырып, қашықтан өңдеу үшін құжаттарыңызға қолжетімділікті аша білу;
3) құжаттарды бірлесіп өңдеу.

1) "Бұлтты есептеулер", "бұлтты технологиялар" ұғымдарын біледі;
2) бұлтты технологиялардың түрлері мен бағыттарын сипаттайды;
3) бұлтты қызметтермен жұмысты ұйымдастыра алады;
4) бұлтты есептеулерді енгізудің үш моделін қарастырады, олардың жеке өмірде және бизнесте қолданылуын талқылайды;
5) қолжетімділік файлдарын (мәтіндік құжаттар, күнтізбелер, презентациялар, электрондық кестелер) қашықтан пайдаланады және бірлесіп өңдейді;
5) бұлтты есептеулердің артықшылықтары мен кемшіліктерін ажыратады

Бейне контентті құру

1) Бейне контентті жасау;
2) сценарийлік бейнеклиптерді жасау, дыбыстарды, кескіндерді, эффектілерді, ауысуларды және мәтінді өңдеу және қосу;
3) бейнемен жұмыс істеуге арналған бағдарламаларды зерттеу және пайдалану;
4) бейнені өңдеудің әдістері мен функцияларын меңгеру;
5) графикалық файл пішімдерін ажырату.

1) Түсірілім мен бейнені өңдеудің негізгі принциптерін атайды;
2) бейнемен жұмыс істеу бағдарламаларымен және бейнені өңдеу ережелерімен танысады;
3) бейнежазбаны өңдеудің және бейнежазбаның негізгі принциптерін ұстанады;
4) бейнемен жұмыс істеуге арналған бағдарламаларды қолданады; бейнеклиптерді өңдейді;
5) графикалық файл пішімдерін ажырату және оларды түрлендіреді;
6) дыбыстарды, суреттерді, эффектілерді, қимыл-қозғалысты және мәтінді қосып, өз сценарийі бойынша бейнероликтер жасайды;
7) бейнемен жұмыс істеуге арналған бағдарламалардың мүмкіндіктерін салыстырады;
8) тәжірибеде бейне өңдеу бағдарламаларын қолданады.

3D модельдеу

1) Адам көрінісімен 3D панорама (виртуалды тур) жасау;
2) виртуалды шындықтың жұмыс принципін және оның әсерін түсіндіру;
3) толықтырылған шындықтың жұмыс принципін түсіндіру;
4) виртуалды шындық пен 360 бейне, виртуалды шындық пен толықтырылған шындық арасындағы айырмашылықтарды білу.

1) Виртуалды толықтырылған шындықтың адамның психикалық және физикалық денсаулығына әсерін түсіндіреді;
2) "виртуалды өмірдің" жақсы және жаман жақтарын салыстырады;
3) виртуалды тур түсінігін сипаттау;
4) 3D панораманы құру кезеңдерімен танысады;
5) виртуалды турларды құру үшін бағдарламалық қосымшаларды пайдаланады;
6) педагогикалық бағытта VR және AR технологияларын қолдану мүмкіндіктерін түсіндіреді;
7) 3D панорама-виртуалды тур жасайды.

Web-дизайн

1) Веб эргономикасының ерекшеліктерін ескере отырып, графикалық редактордың көмегімен сайттың дизайн макетін әзірлеу;
2) білім беру мақсаттары үшін сайт құрастырушысының көмегімен сайт жасау;
3) веб-парақшаға мультимедианы ендіру (аудио және бейне);
4) веб парақшаны жариялау;
5) сайтты жылжыту әдістерін білу және түсіндіру.

1) "Педагогикалық дизайн" ұғымдарын түсіндіреді;
2) "сайт" және "дизайн" ұғымдарын ажыратады;
3) сайт дизайнының принциптері мен тәсілдерін біледі;
4) әр түрлі дизайн элементтерін қолдана отырып сайттың макетін жасайды;
5) констуктор көмегімен білім беру сайтын жасайды.

Қосымшаларды әзірлеу

Алгоритмдеу және бағдарламалау

1) Функция мен процедураларды қолдана отырып алгоритм жасау;
2) әр түрлі сұрыптау әдістерін қолдана отырып алгоритмдер жасаңыз.

1) Тапсырмаларды шешуде функциялар мен процедураларды қолданады;
2) сұрыптау алгоритмдерін қолдана отырып есептерді шешеді.

Мобильді қосымшалар

1) Қосымшаны конструктор компоненттерін қолдана отырып, мобильді қосымшаның интерфейсін жасау;
2) "смарт үй" жобасын жасау;
3) оқытуға арналған мобильді қосымшаны әзірлеу.

1) Конструкторда мобильді қосымшаның интерфейсін әзірлейді;
2) смарт үй құрылғысын басқару бағдарламасын әзірлейді;
3) смарт үй құрылғысы басқару бағдарламасын дамытады;
3) смарт үй сенсорларынан деректерді беруді ұйымдастырады;
4) педагогикалық бағытта қолданылатын қосымшаны әзірлейді.

IT Startup

1) Стартап жобалар тұжырымдамасын сипаттау;
2) білім беру саласындағы IT пайдалана отырып, стартаптардың ерекшеліктерін білу.

1) Startup тұжырымдамасын білдіреді;
2) краудфандинг алаңдарының жұмыс істеу принциптерін түсіндіреді;
3) стартап-жобаларды коммерцияландыру кезеңдерінің негіздерін ұсынады.

Компьютерлік желілер

Желі компоненттері және қауіпсіздік

1) Желілік компоненттердің жұмысын сипаттау (желі түйіндері, маршрутизаторлар, коммутаторлар);
2) желідегі адрестеу жүйесін түсіндіру.

1) Компьютерлік желілердің жіктелуін біледі;
2) желідегі адрестеу жүйесін түсіндіреді;
3) домендік атауларды, IP мекенжайын, DNS анықтайды;
4) ғаламдық және жергілікті желілердің мақсаттарын, мүмкіндіктері мен функцияларын түсіндіреді.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
3- қосымша

Педагогикалық бағыттың "Қазақ тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Қазақ тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу -ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Қазақ тілі" пәнін оқытудың мақсаты – ана тілін қадірлейтін, қоғамдық мәнін түсінетін тұлға қалыптастыру, сондай-ақ қазақ әдеби тілі нормаларын сақтап, дұрыс қолдана білуге, еркін сөйлесуге және сауатты жазуға үйрету.

      3."Қазақ тілі" оқу пәнін оқытудың негізгі міндеттері:

      1) қазақ тілін ана тілі ретінде тани отырып, өмірлік қажеттіліктерінде коммуникативтік әрекеттер түрінде (тыңдалым, оқылым, айтылым, жазылым) сауаттылықпен қолдану дағдыларын қалыптастырады;

      2) білім алушылардың қазақ тілін күнделікті өмірде өзі еркімен қолданып жүрген қарым-қатынас құралынан енді оны тілдік заңдылықтар негізінде танып-білу дағдыларын қалыптастырады;

      3) қазақ тілі жүйесін құраушы кіші жүйелерді, тіл бірліктерін және олардың табиғатын танып біледі;

      4) тіл бірліктерінің қарым-қатынас құралы болу, ойды білдіру, таным құралы болу, ақпаратты сақтау құралы болу қасиеттерін функционалдық-коммуникативтік бағдарда танып біледі, соған лайықты машықтар мен дағдыларды қалыптастырады;

      5) "Қазақ тілі" пәні бағдарламасы білім алушының тіл сауаттылығы мен сөйлеу сауаттылығын, сөз байлығын, басқалармен еркін қарым-қатынасқа түсу қабілетін дамытуды және ойлау қабілеті мен танымдық дағдыларын жетілдіруді көздейді.

      Оқу бағдарламасының ерекшелігі – тек пәндік білімді қалыптастыруға ғана емес, сонымен қатар әртүрлі дағдыларды дамытуға ерекше көңіл бөлінеді.

      Оқыту нәтижелері білім алушылар бойында келесі негізгі құндылықтарды қалыптастыруға негізделген: патриотизм және азаматтық жауапкершілік, сыйластық, ынтымақтастық, еңбек пен шығармашылық, ашықтық, өмір бойы білім алу.

      4. Оқу мақсаттары педагог пен білім алушыларға болашақ қадамдары жөнінде өзара ой бөлісуге, оларды жоспарлау мен бағалауға мүмкіндік беретін бірізділік пен сабақтастықты көрсететін 4 бөлімнен тұрады:

      1) тыңдалым және айтылым;

      2) оқылым;

      3) жазылым;

      4) әдеби тіл нормасы.

      "Тыңдалым және айтылым" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) болжау;

      2) әртүрлі жанрдағы мәтіндерді талдау;

      3) негізгі ойды анықтау;

      4) тыңдалым материалы бойынша сұрақтар құрастыру және бағалау;

      5) сөйлеу мәдениетін дамыту;

      "Оқылым" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) ақпаратты түсіну;

      2) мәтіннің стильдік ерекшелігін тану;

      3) мәтіннің жанрлық ерекшелігін ажырату;

      4) мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау;

      5) мәліметтерді өңдей білу;

      6) әртүрлі ресурс көздерінен қажетті ақпарат алу.

      "Жазылым" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) әртүрлі ресурс көздерінен қажетті ақпарат алу;

      2) жазба жұмыстарын әртүрлі формада ұсыну;

      3) эссе жазу;

      4) оқылым және тыңдалым материалдары негізінде жинақы мәтін жазу;

      5) шығармашылық жұмыс;

      6) мәтіндерді түзету және редакциялау.

      Әдеби тіл нормасы Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) орфография;

      2) орфоэпия;

      3) лексика;

      4) грамматика;

      5) пунктуация.

      5. Қазақ тілі пәнінің үлгілік бағдарламасында 10 Бөлім қарастырылған:

      "Тіл және алаш идеясы. Сөз мәдениеті", "Әлем жаңалықтары: өнер және мәдениет. Сөз мәдениеті", "Қазіргі қоғам құндылықтары: мәдениет және өркениет. Тілдік жүйе және норма", "Экономикалық интеграция – бүгінгі күннің даму үрдісі. Тілдік жүйе және норма", "Білім. Ғылым. Инновация. Тілдік жүйе және норма", "Қазіргі қоғам: әлеуметтік теңсіздік. Тілдік жүйе және стиль", "Сәулет өнері. Стильдік ерекшеліктер", "Қазіргі әлемдегі саясат және жаһандық мәселелер. Пунктуация", "Сөз мәдениеті және шешендік өнер. Пунктуация", "Қазақстан бейнесі. Қазақстанның өткені мен келешегі. Шешендік сөздер", "Қазақстан бейнесі. Қазақстанның өткені мен келешегі. Шешендік сөздер", "Жастар мәдениеті және мәселесі. Шешендік сөздер", "Қазіргі қоғам. Миграция. Зияткерлік миграция. Шешендік сөздер", "Әлемді өзгерткен өнертабыстары. Шешендік сөздер", "Бейбітшілік, қауіпсіздік және жаһандық экономика. Шешендік сөздер", "Ұлттың тарихи жәдігерлерін сақтау. Шешендік сөздер", "Табиғат және экология. Шешендік сөздер", "Жаңа әлемдегі театр мен киноматография. Шешендік сөздер", "Еңбек нарығы және сұраныс. Шешендік сөздер".

      Мазмұны:

      1) Тыңдалым және айтылым: мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыру, тиісті ақпаратты анықтай білу, мамандандырылған тар аядағы арнайы мәтіндердегі (дәріс, интервью, пікірталас, мақала, бейнебаян) мақсатты аудиторияға арналған терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды, мәтін үзінділерін талдау, тыңдалған мәтіндегі ақпаратты ғаламдық (отандық) мәселелермен байланыстыра білу, салыстыру, мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын (қоғамдық-саяси, ғылыми) талдай отырып, негізгі ойды анықтау, мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру және сыни тұрғыда бағалау, коммуникативтік жағдаятқа сай көпшілік алдында дұрыс сөйлеу, тыңдаушыларға ықпал ете білу, шешен сөйлеу; сөйлеу тілінің лексикалық, фонетикалық-морфологиялық, синтаксистік ерекшеліктерін ажыратып, орынды қолдану.

      2) Оқылым: әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді салыстырып талдау, негізгі үрдістерді анықтау, таза ғылыми және публицистикалық стильдерін тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы), әртүрлі стильдегі мәтіндердің жанрлық ерекшеліктерін таба білу, ауызекі сөйлеудің стильдік бедерін дұрыс қолдану, публицистикалық шығарма тілінің стильдік бедерін дұрыс қолдана білу, ресми іс-қағаздары тілінің сөз бедерін дұрыс қолдана білу, көркем әдебиет тілінің сөз бедерін дұрыс қолдана білу, әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын, автор көзқарасын, мақсатты аудиторияға сәйкес қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстыра талдау (фонетикалық деңгей, лексикалық деңгей, морфологиялық деңгей, синтаксистік деңгей негізінде), мәтіндегі негізгі ойды анықтау, берілген мәліметтер мен пікірлерді өңдеу және толықтыру, белгілі бір мақсат үшін оқылым стратегияларын жүйелі қолдана білу, БАҚ, энциклопедиялық, ғылыми-көпшілік, ғылыми еңбектерден деректерді ала білу, сілтеме жасау, дәйексөз келтіру жолдарын білу.

      3) Жазылым: жоспар түрлерін құру (күрделі, тезистік, тірек-схема түріндегі жоспар), ауызекі сөйлеу стилінде әлеуметтік жағдайларға сай мәтін құрастыру, ресми қарым-қатынас аясында ресми құжат түрлерін жазу: сенімхат, кепілхат, өтінім, тапсырыс, келісімшарт, еңбек шарты, шарт, еңбек келісімі, мәтіндер құрастыру, ғылыми стильдің стильдік және жанрлық ерекшеліктерін ескере отырып, баяндама, мақала, лекция, баяндама тезистері, аннотация, түйіндеме, рецензия, мәтіндер құрастыру, публицистикалық стильдің стильдік және жанрлық ерекшеліктерін ескере отырып, мақала, репортаж, сұхбат, ақпарат, информациялық хабар, очерк, памфлет жазу, көркем әдебиет стилінің стильдік және жанрлық ерекшеліктерін ескере отырып мәтіндер құрастыру (таңдау бойынша), мәтін құрылымын сақтай отырып, әртүрлі графиктік мәтіндегі деректерді салыстырып, маңызды тұстары мен үрдістерді талдап жазу, өзіндік тұжырым жасау, көтерілген мәселе бойынша академиялық тұрғыдан эссе жаза білу, мәселенің артықшылықтары мен кемшіліктерін талдап жазу, оқылым және тыңдалым материалдары бойынша түртіп жазудың (конспектілеудің) әртүрлі жолдарын меңгеру арқылы негізгі ақпаратты іріктеу, әртүрлі тақырып бойынша көркемдегіш құралдарды ұтымды қолданып, шығармашылық жұмыстар (өлең, әңгіме, естелік, шығарма) ұсына білу, жазба жұмысын абзац пен бөліктерге бөлу, ойын (ақпарат, идея) дұрыс жүйелеп, логикалық және стильдік түзетулер енгізу, редакциялау.

      4) Әдеби тіл нормалары: мәнмәтін бойынша тілдік бірліктерді қазіргі орфографиялық нормаға сай жазу, сөздерді фонетикалық принцип негізінде жазу, сөздерді морфологиялық-фонематикалық принцип негізінде жазу, сөздерді тарихи-дәстүрлік принцип негізінде жазу, сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолдану, әлеуметтік-саяси шешендік қатынас аясында сөз әдебі мен сөйлеу мәнерін дұрыс қолдану, мәтін нормаларын сақтап жазу (мәтін құрылымы, абзац, мәтін бөліктері, тақырып), мәтін және мәтін үзінділері деңгейінде тыныс белгілерін қолдана білу.

      6. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      7. Оқу жүктемесінің көлемі даярлау бағыты мен біліктілігіне байланысты 96-120 сағатты (4-5 кредит) құрайды.

      8. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру қарастырылады.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Барлығы

Сағат саны

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

1 Бөлім. Тіл және алаш идеясы. Фонетика.




1.1.Қоғамдық құндылық.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. Алаш идеясы мен қозғалысы, ұраны, кітаби тілге қатысты белгілер. Дауысты, дауыссыз дыбыстардың жасалу жолдары.




Тақырып 1.1.2. Алаш арыстары тіл туралы. Тілдің адам өміріндегі рөлі. Буын түрлері.




Тақырып 1.1.3. Ахмет Байтұрсынов "Тіл құралы", Мағжан Жұмабаев "Педагогика" оқу-ағартуға қатысты еңбектері. Үндестік заңы, буын үндестігі.




Тақырып 1.1.4. Ж. Аймауытов "Тәрбие жетекшісі", "Психология" еңбектері. Дыбыс үндестігі, ықпал түрлері.




2 Бөлім. Әлем жаңалықтары: өнер және мәдениет. Лексика. сөз мағыналары фразеологизмдер, тұрақты сөз тіркестері.




2.1. Қазақ халқының мәдениеті.

+

+

+

Тақырып 2.1.1. Мұхит асқан туынды, сөз байлығы. Омоним, синоним, антонимдер.




Тақырып 2.1.2. Әбу Насыр әл-Фарабидің "Музыканың үлкен кітабы" атты еңбегі. Кәсіби сөздер, неологизмдер.




Тақырып 2.1.3. Қазақ өнерінің әлемге танылуы. Ә.Қашаубаев, Шара Жиенқұлова, Отырар тарихы, өркениеті. Қазақ отбасының құндылықтары. Термин, диалект сөздер.




3 Бөлім. Қазіргі қоғам құндылықтары: мәдениет және өркениет. Сөзжасам.




3.1.Қазіргі қоғам.




Тақырып 3.1.1. Қазақ мәдениеті мен ақыл-ойының заңғар биігі. Шәкәрім, Мағжан мен Жүсіпбек.Сөз құрамы.




Тақырып 3.1.2. Отырар тарихы, өркениеті. Қазақ отбасының құндылықтары. Сөз тудырушы,сөз түрлендіруші жұрнақтар.




Тақырып 3.1.3. Көшпенділер өркениеті. Жалғау, оның түрлері.




Тақырып 3.1.4. Әншілер мектебі. Сөз таптары.




4 Бөлім. Қазақ тәрбие мектебі. Синтаксис. Сөйлем мүшелері.




4.1. Қазақ халық педагогикасы.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. Қазақ халық педагогикасы.Сөйлемнің тұрлаулы мүшелері.




Тақырып 4.1.2. Асанқайғы, Мұхамед-Хайдар Дулати еңбектері. Сөйлем тұрлаусыз мүшелері, толықтау.




Тақырып 4.1.3. Жүсіп Баласағұн "Құтты білік", Ахмет Жүгнеки "Ақиқат сыйы" еңбектері. Анықтауыш, пысқтауыш.




Тақырып 4.1.4. Қазақ музыкалық шығармашылығындағы тәрбие мазмұны; халық күйлері, халық әндері. Сөйлем мүшелерінің орын тәртібі.




5 Бөлім. Ұлттық тәлім-тәрбие. Сөйлем түрлері.




5.1.А.Құнанбаев шығармаларының тәрбиелік мәні.

+

+

+

Тақырып 5.1.1 А. Құнанбаев шығармаларының тәрбиелік мәні. Жай сөйлем, жақты, жақсыз, толымды, толымсыз түрлері.




Тақырып 5.1.2. Ы. Алтынсарин шығармаларындағы білім-ғылым тақырыбы; тәрбиелік мәні.Жалаң, жайылма, атаулы сөйлемдер.




Тақырып 5.1.3. Салт-дәстүр –тәрбие көзі. Құрмалас сөйлем.




Тақырып 5.1.4. Қыз бала тәрбиесі. Салалас құрмалас сөйлем.




Тақырып 5.1.5. Ер бала тәрбиесі. Сабақтас, аралас, құрмалас сөйлемдер.




6 Бөлім. Сәулет өнері. Пунктуация.




6.1. Қазақстан сәулет өнерінің дамуы.

+

+

+

Тақырып 6.1.1. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі. Сөйлем соңында қойылатын тыныс белгісі.




Тақырып 6.1.2. Киіз үй – ғажап сәулет туындысы. Сұрау белгісі.




Тақырып 6.1.3. Қазақ жеріндегі ежелгі кесенелер. Леп белгісі.




Тақырып 6.1.4. Әлемнің жеті кереметі. Нүктелі үтір, қос нүкте.




7 Бөлім. Сөз мәдениеті және шешендік өнер.




7.1. Шешендік өнер тарихы мен зерттелуі.

+

+

+

Тақырып 7.1.1. Шешендік өнер тарихы мен зерттелуі. Майқы би, Аяз би. Сөйлеу шеберлігіне қойылатын талаптар.




Тақырып 7.1.2. Жиренше шешен, Асан қайғының нақыл сөздері. Сөйлеу мәдениетінің зерттелуі. Сөз дәлдігі.




Тақырып 7.1.3. Шалкиз жырау, Бұқар жырау. Тіл – тарихтың айнасы. Қазақ әліпбиінің даму кезеңдері. Шешендік сөзер туралы жалпы түсінік.




Тақырып 7.1.4. Қазақ билері. Бабалар сөзі – даналық көзі. Ауызекі сөйлеу тілі.




Тақырып 7.1.5. М. Жүсіп Көпейұлының насихат сөздері.Сөз дәлдігі.




8 Бөлім. Адам өмірін сақтау. Тілдік жүйе және норма.




8.1.Адам өмірін қорғау – басты міндет.

+

+

+

Тақырып 8.1.1. Адам өмірін қорғау – басты міндет. Әбети тіл.




Тақырып 8.1.2. Адамның денсаулығы – қоғам байлығы. Тіркестердің мағыналық байланысы.




Тақырып 8.1.3. Адам өмірі және қоршаған орта. Сөйлем мүшелерінің орын тәртібі.




Тақырып 8.1.4. Спорттың адам өміріне пайдасы. Мәтіндегі сөйлемдердің орын тәртібі.




9 Бөлім. Жастар мәдениеті және мәселесі.Стиль түрлері.




9.1. Ел тірегі – білімді жастар.

+

+

+

Тақырып 9.1.1. Ел тірегі – білімді жастар. "Болашақ" бағдарламасы. Ауызекі сөйлеу стилі.




Тақырып 9.1.2. "Тәрбиеші", "Мұғалім" мамандықтарының қыр-сыры. Публицистикалық стиль.




Тақырып 9.1.3. Қазақстан жастарын қауымдастығы. Көркем әдебиет тілінің стилі.




10 Бөлім. Қазіргі қоғам. Миграция. Зияткерлік миграция. Тіркес түрлері.




10.1. Қазіргі қоғам.

+

+

+

Тақырып 10.1.1. Қоғам. Қазіргі қоғам.Тұрақты сөз тіркесі.




Тақырып 10.1.2. Еуропамен миграциялық байланыс. Зияткерлік миграция. Еркін тіркес.




Тақырып 10.1.3. Жастардың зияткерлік бағдарламасы. Жай сөз және күрделі сөз тіркестері.




11 Бөлім. Әлемді өзгерткен өнертабыстары.
Ресми іс -қағаздар стилі.




11.1. Әлемді өзгерткен ұлы жаңалықтар.

+

+

+

Тақырып 11.1.1. Әлемді өзгерткен ұлы жаңалықтар. Өмірбаян.




Тақырып 11.1.2. Әлемді таңқалдырған қазақ өнерпаздары. Мінездеме.




12 Бөлім. Ұлттың тарихи жәдігерлерін сақтау. Стиль ерекшеліктері.




12.1.Тарихи жәдігерлер. "Мәдени мұра" бағдарламасы.

+

+

+

Тақырып 12.1.1. Тарихи жәдігерлер. "Мәдени мұра" бағдарламасы. Ғылыми, ресми стиль ерекшелігі.




Тақырып 12.1.2. Ұлы даланың жеті қыры. Публицистикалық, көркем әдебиет стилінің ерекшеліктері.




13 Бөлім. Табиғат және экология. Мәтін.




13.1. Қазақстанның табиғаты.

+

+

+

Тақырып 13.1.1. Қазақстанның табиғаты.Әңгімелеу мәтін, сипаттамылқ мәтін.




Тақырып 13.1.2. Туған жер табиғаты. Баянауыл өңірі. Дәлелді мәтін.




Тақырып 13.1.3. Семей полигоны. О.Сүлейменов үлесі. Жарнамалық мәтін.




Тақырып 13.1.4. Арал теңізінің проблемасы. Газет мәтіні.




14 Бөлім. Еңбек нарығы және сұраныс Сөйлеу мәнерлігі.




14.1. Еңбек нарығы және сұраныс.

+

+

+

Тақырып 14.1.1. Еңбек нарығы және сұраныс. Болашақтың мамандығы. Жазбаша сөйлеу.




Тақырып 14.1.2. Цифрлы Қазақстан: мамандыққа сұраныс. Ауызша сөйлеу, диалог.




Тақырып 14.1.3. Қазақстандағы жұмыс күші қозғалысы. Ауызша сөйлеу, монолог.




Тақырып 14.1.4. Педагог мәртебесі туралы. Дикция.




3-тарау. Оқытудың нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Тіл және алаш идеясы. Орфография

Қоғамдық құндылық

1) Алаш арыстары тіл туралы нақыл сөздерін жаттау. Тілдің адам өміріндегі рөлін ұғу;
2) А. Байтұрсынов, М.Жұмабаев, Ж.Аймауытовтың оқу-ағартуға қатысты еңбектерін танысады

1) Алаш арыстары тіл туралы нақыл сөздерін ұғады, жаттайды. Тілдің адам өміріндегі рөлін ұғады;
2) А. Байтұрсынов, М.Жұмабаев; Ж.Аймауытовтың оқу-ағартуға қатысты еңбектерін оқиды, түсінеді.

Әлем жаңалықтары: өнер және мәдениет. Орфография

Қазақ халқының мәдениеті

1) Мұхит асқан туынды, мамандандырылған сөздерді меңгереді;
Әбу Насыр әл-Фарабидің "Музыканың үлкен кітабы" атты еңбегімен танысу;
2) Қазақ өнерін әлемге танытқан өнер иелірімен танысу

1) Өнер және мәдениет қайраткерлерінің еңбектеріне шолу жасай біледі;
2) ұсынылған материалдармен жұмыс істеуге үйренеді.

Қазіргі қоғам құндылықтары: мәдениет және өркениет. Фонетика

Қазіргі қоғам

1) Халқымыздың ұлттық болмысын көрсететін мәдениеті, өнері, көшпенділер өркениеті, тілі туралы мағлұмат алу;
2) мәтіндегі негізгі ойды анықтау; 3) фонетика туралы жалпы түсінік қалыптасады

1) Мәтіндегі негізгі ойды анықтайды, көтерілген мәселеге баға беріп, мәліметтер мен пікірлерді өңдейді;
2) мәтін үзінділері бойынша өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастырады;
3) мәтін бойынша тілдік бірліктерді орфографиялық нормаға сай жазады.

Қазақ тәрбие мектебі.Әдеби норма

Қазақ халық педагогикасы.

1) Қазақ тәрбие мектебінің незігін қалаған зиялы қауым өкілдерін туралы білім жинақтайды;
2) оқылым материалдары бойынша негізгі ақпаратты іріктей отырып, түртіп жазуға дағдылану.

1) Ұсынылған материалдармен шығармашылық жұмыстар жасай біледі;
2) мәтін бойынша негізгі ойды анықтап, өз тұжырымымен бөліседі;
3) мәтіндердегі негізгі ойды талдайды, стиль түрлін анықтайды;
4) әдеби тіл мен көркем тіл ерекшеліктерін ажыратады.

Ұлттық тәлім-тәрбие. Сөзжасам

А. Құнанбаев шығармаларының тәрбиелік мәні.

1) Ұлттық тәлім-тәрбие туралы түсінігін кеңейту;
2) Ұлы ағартушылардың еңбектерінмен танысу, салт-дәстүрдің тәрбиедегі рөлін білу.

1) Тақырып бойынша білімдерін жетілдіреді;
2) шығармашылық бағытта әрекет ету дағдысы қалыптасады;
3) сөзжасам туралы жалпы түсініктері қалыптасады

Сәулет өнері. Синтаксис

Қазақстан сәулет өнерінің дамуы

1) Сәулет өнері туралы кең түрде түсінік алу, Қазақ елінің, әлемнің сәулет өнерімен таныссады, киіз үйдің ерекшелігімен меңгереді;
2) оқылым және тыңдалым материалдары негізінде өз ойын еркін жазып, жетізе білу.

1) БАҚ, энциклопедиялық,ғылыми- көпшілік, ғылыми еңбектерден деректерді ала біледі, сілтеме жасайды;
2) қажетті моқу материалдарын қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазады;
3) оқылым және тыңдалым материалдары бойынша түртіп жазудың (конспектілеудің) әртүрлі жолдарын меңгеру арқылы негізгі ақпаратты іріктейді;
4) мәтіндерді түзетеді және редакциялайды.

Сөз мәдениеті және шешендік өнер

Шешендік өнер тарихы мен зерттелуі.

1) Сөз мәдениеті, шешендік өнер туралы жалпы мәлеметпен, бабалар қалдырған ұлы мұрамен танысу;

1) Алған білімді тәжірибеде ұштастырады;
2) мәтін бойынша негізгі ойды анықтйды, тұжырым жасайды;
3) сөйлеу мәдениетін меңгереді

Адам өмірін сақтау. Тілдік жүйе және тілдік норма

Адам өмірін қорғау – басты міндет.

1) Адам өмірінің маңыздылығы және осы бағытта атқарылатын іс-шаралар туралы мағлұмат алу;
2) көпшілікке арналған очерктің жанрлық ерекшелігін талдау.

1) Әртүрлі стильдегі (ғылыми, ресми іс - қағаздар, публицистикалық, көркем әдебиет, ауызекі сөйлеу стилі) мәтіндердің тақырыбын, мақсатты аудиторияға сәйкес қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстырады;
2) синтаксистік нормаларды сақтайды.

Жастар мәдениеті және мәселесі.Стиль түрлері

Ел тірегі – білімді жастар.

1) Қазіргі кездегі жастар мәселесін білу, жастарға арналған түрлі бағдарламалармен танысу;
2) Болашақ мамандықтың қыр-сырын меңгеру;

1) Оқылым, жазылым материалдарымен жұмыс істей біледі;
2) шығармашылық бағытта топта әрекет ете білу, эссе жазуға машықтанады;

Қазіргі қоғам. Миграция. Зияткерлік миграция. Шешендік сөздер. Фонетика. Ресми іс қағаздар стилі

Қазіргі қоғам

1) Қазіргі қоғам, ондағы өзгерістер мен миграция мәселесімен танысу;
2) жастардың зияткерлік бағдарламасын іске асыру жолдарын білу, Ресми іс қағаз түрлерін меңгеру.

1) Тыңдалған мәтіндегі, астарлы ойды бағалайды;
2) тақырыпта көтерілген мәселені сыни бағалайды;
3) тыңдалым материалы бойынша сұрақтар құрастырады және бағалайды;
4) ресми іс қағаз үлгілерін толтыра біледі.

Әлемді өзгерткен өнер табыстары
Публицистикалық стиль

Әлемді өзгерткен ұлы жаңалықтар.

1) Дүниежүзіне белгілі өнер иелері және ұлы жаңалықтармен танысу;
2) публицистикалық стиль, рецензияның қтуралы түсінік.

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасайды, тиісті ақпаратты анықтайды;
2) таза ғылыми стильдегі рецензияның құрылымы мен рәсімделуін біледі, жанрлық ерекшеліктерін талдайды;
3) тыңдалым материалы бойынша сұрақтар құрастырады және бағалайды;
4) мәтіннің стильдік ерекшелігін анықтайды

Ұлттың тарихи жәдігерлерін сақтау. Мәтін. Пікірталас

Тарихи жәдігерлер. "Мәдени мұра" бағдарламасы.

1) Қазақ елінің тарихи жәдігерлері, Ұлы дала жеті қырмен тансысу;
2) мәтін құрылымен меңгеруі, деректерді талдау.

1) Тарихи жәдігерлердің өз тарихымызға қосқан үлесін біледі, болашаққа апарар жол Ұлы даланың жеті қырының әлеуметтік жағдайды көтеру жолы екендігін түсінеді.

Табиғат және экология

Қазақстанның табиғаты

1) Қазақстанның табиғаты, Семей полигоны, Арал теңізі жайында білімдерін толықтау.

1) Мәтінде көтерілген мәселеге баға береді;
Қазақстан экологиясын жақсарту жолдарынмеңгереді, өз үлестерін қосуға талпынады.

Еңбек нарығы және сұраныс. Шешендік сөздер. Пунктуация. Сөйлеу мәнерлілігі

Еңбек нарығы және сұраныс.

1) Еңбек нарығы, Қазақстанды цифрландыру , педагог мәртебесімен танысу.

1) Берілген материал көздерінен қажетті деректерді ала біледі;
2) сөйлем және мәтін деңгейінде нүктелі үтір, жақша, тырнақша сияқты тыныс белгілерін қолданады;
Болшқа маман ретінде педагогс мәртесі бойынша ой бөліседі.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
4-қосымша

Педагогикалық бағыттың "Қазақ әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Қазақ әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу -ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Қазақ әдебиеті" оқу пәнін оқытудың мақсаты – ұлтымыздың құнды мұралары арқылы білім алушылардың ой-танымын, ұлттық рухын, эстетикалық танымы мен талғамын дамыту, тұлғаның рухани-адамгершілік әлемін, танымдық-эмоционалдық зиятын, оқырмандық мәдениетін қалыптастыру. Олардың ойларын ауызша еркін жеткізуіне және жаза білуіне қолдау көрсету, дәлелдер келтіру, салыстыру және анализ жасау, бағалау дағдыларын қалыптастыру, креативті ойлауға бағыттау.

      3. Бағдарламаны іске асыру келесі міндеттерді көздейді:

      1) білім алушылардың сауаттылығын, олардың әдеби және эстетикалық талғамдары мен сезімдерін дамыту, ойлау қабілеттері мен танымдық және коммуникативтік дағдыларын қалыптастыру;

      2) мәдениетаралық қарым-қатынастағы рөлін, қазақ халқының қалыптасқан тарихын әдебиеттің ғасырлар бойы жасаған өнердің бір түрі, тіл өнері арқылы бағалауды жетілдіру;

      3) қазақ әдебиетінің құндылық ретіндегі болмысын, ұлттық мәдениеттегі маңызды орнын құрметтеуге, бағалауға баулу;

      4) түрлі жағдайларға бейімделе білу және өздігінен шешім қабылдау дағдыларын қалыптастырады;

      5) заманауи, ғылыми және қоғамдық дамуға сәйкес жазба және ауызекі сөйлеу дағдыларын дамыту және дүниетанымын жетілдіру.

      4. Пәннің мазмұны келесі Бөлімдерден тұрады: "түсіну және жауап беру", "анализ және интерпретация", "бағалау және салыстыру". Бағдарламаның бұл Бөлімі пән бойынша күтілетін нәтижелерден тұрады.

      "Түсіну және жауап беру" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) көркем шығарма мазмұны мен пішіні;

      2) әдеби шығарманың тұжырымдамасы;

      3) көркем шығармадағы образ;

      4) шығарма үзінділерімен жұмыс;

      5) қазақ әдебиетіндегі ұлттық құндылықтардың әлемдегі орнын білу.

      "Анализ және интерпретация" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) әдеби шығарманың композициясы;

      2) автор бейнесі;

      3) көркем шығарманың тілі;

      4) шығармашылық жұмыс;

      5) қазақ және әлем әдебиетіндегі құндылықтар.

      "Бағалау және салыстыру" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) тарихи және көркемдік құндылығы;

      2) заманауилығы мен жаңашылдығы;

      3) әдеби эссе;

      4) әдеби сын.

      1) Түсіну және жауап беру: әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы жанрлық ерекшелігін түсіну, әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін өзге жанрлармен салыстыра отырып талдау, көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау арқылы өмір шындығын көрсету, көркем шығармалардан алған үзінділерді, қанатты сөздер мен дәйексөздерді шығармашылық жұмыстарда қолдану, ұлттық құндылықтардың маңыздылығын ғаламдық тақырыптағы контекстермен байланыстыру.

      2) Анализ және интерпретация: әдеби шығарманың жанрына қарай композициялық ерекшеліктерін айқындау, шығармадағы авторлық идеяның өмір шындығымен байланысы, шығарма идеясы мен көркемдегіш құралдардың байланысын ашу, әдеби туындыдағы көтерілген мәселелерге өзіндік көзқарас тұрғысынан шығармашылық жұмыс жазу, әлем және қазақ әдебиетіндегі ортақ құндылықтардың үндестігін талдау;

      3) Бағалау және салыстыру: шығарманы әлем әдебиеті үлгілерімен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау, көркем шығармадағы заман көрінісі мен қазіргі заман көрінісін салыстырып бағалау, шығарманы көркемдік-эстетикалық құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазу, шығарманы идеялық жағынан мазмұндас туындылармен салыстыра отырып, әдеби сын жазу.

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі даярлау бағыты мен біліктілігіне байланысты 96-120 сағатты (4-5 кредит) құрайды.

      7. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру қарастырылады.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Бар
лығы

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

1 Бөлім. Қазақ халқының ағартушы педагог ғалымдары.

+

+

+

Тақырып 1.1. Ы. Алтынсарин ағартушылық қызметі.




Тақырып 1.2. Ы.Алтынсариннің ғибратты әңгімелері.




Тақырып 1.3. А. Байтұрсынов "Қазақтың бас ақыны" мақаласы.




Тақырып 1.4. А. Байтұсынов педагогикалық ғылыми еңбектері.




Тақырып 1.5. М. Жұмабаевтың педагогикалық көзқарастағы тәлім-тәрбиесі.




2 Бөлім. Қалың елім, қазағым.




Тақырып 2.1. Абай шығармашылығы. "Сегіз аяқ", "Жасымда ғылым бар деп ескермедім" өлеңдерінің тәрбиелік мәні.




Тақырып 2.2. Абай "Қалың елім, қазағым, қайран жұртым" өлеңі.




Тақырып 2.3. А. Құнанбаевтың "Масғұт" поэмасы. Тәрбиелік мәні, адамның мінез-құлқы.




Тақырып 2.4. А. Құнанбаевтың он жетінші қарасөзі, отыз екінші қара сөзі.




Тақырып 2.5. А. Құнанбаевтың заңгерлігі "Шар ережесі".




3 Бөлім. Қазақтың Қанышы.

+

+

+

Тақырып 3.1. М.Сәрсеке. "Қаныш Сәтбаев" роман-эссе.




Тақырып 3.2. М.Сәрсеке. "Қаныш Сәтбаев", І бөлім. "Кенжетай".




Тақырып 3.3. М.Сәрсекенің "Қаныш Сәтбаев" роман эссесінің ІІ бөлімі. "Үлкен Жезқазған".




Тақырып 3.4. М.Сәрсекенің "Қаныш Сәтбаев" роман эссесінің ІІІ бөлімі. "Бәрі де майдан үшін".




4 Бөлім. Парасат пайымы.

+

+

+

Тақырып 4.1. А.Кемелбаева. "Шашты" әңгімесі.




Тақырып 4.2. Тасқұл қарттың арманы.




Тақырып 4.3. Т.Сұлтанбеков. "Көшпелі алтын" ғылыми фантастикалық әңгіме.




Тақырып 4.4. Шайтантауға сапар.




Тақырып 4.5.Үңгірдегі сыр.




Тақырып 4.6. Оразақын Асқар. "Шетте жүрген бауырларға" өлеңі.




5 Бөлім. Тарих тағылымы.

+

+

+

Тақырып 5.1. Ш. Мұртаза. "Бесеудің хаты" драмасы.




Тақырып 5.2. Үй толы тозақ ІҮ сурет.




Тақырып 5.3. Рысқұлов пен Мүсірепов.




Тақырып 5.4. Ж.Бөдеш "Жалғыз" поэмасы.




Тақырып 5.5. Бұл жалғанда кім жалғыз?




6 Бөлім. Кеңістік пен уақыт.

+

+

+

Тақырып 6.1. О.Бөкей. "Атау кере" повесі.




Тақырып 6.2. М. Мақатаев лирикалық шығармаларындағы әйел бейнесі.




Тақырып 6.3. Қ. Мырзалиев шығармаларындағы ұлттық құндылықтар. "Қазақ пен қонақ", "Домбыра".




Тақырып 6.4. Б. Момышұлы шығармаларындағы отбасылық тәрбие. "Ана өмірі", "Ұшкан ұя".




Тақырып 6.5. Ф.Оңғарсынова шығармашылығындағы, "Ұстаз туралы монолог.




7 Бөлім. Зобалаң заман шындығы.

+

+

+

Тақырып 7.1. Б.Мұқай."Өмірзая" романы.




Тақырып 7.2. Ш.Айтматов "Боранды бекет" романы.




Тақырып 7.3. Ш.Айматов "Алғашқы ұстаз" әңгімесі. Адам бойындағы қатыгездік".




Тақырып 7.4. М.Мағауин "Шақан - шері" романы. Бастау. Кейіпкердің обрзын сомдау.




8 Бөлім. Ғасырлық туынды.

+

+

+

Тақырып 8.1. М. Әуезов. "Абай жолы" роман-эпопеясы 1, 2-том.




Тақырып 8.2. М. Әуезов. "Абай жолы" роман-эпопеясы 3, 4-том.




9 Бөлім. Табиғат және адам.

+

+

+

Тақырып 9.1. Қ.Мырзалиев. "Қызыл кітап" поэмасы.




Тақырып 9.2. С.Эрнест Хемингуэй "Шал мен теңіз" повесі. Психологиялық жағдайдан жол таба білу.




Тақырып 9.3. 3-5-көрініс.




3-тарау. Оқытудың нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийі

Қазақ халқының ағартушы педагог ғалымдары

Түсіну және жауап беру

1) Қазақ халық ағартушылары еңбектерін талдау арқылы идеялық мазмұнын түсіну;
2) А.Байтұрсынұлының "Қазақтың бас ақыны" мақаласымен таныстыру, мақаланың тақырыбын түсіну;
3) М.Жұмабаевтың педагогика туралы тұжырымдарымен таныстыру.

1) Шығармаларға сюжеттік-композициялық талдау жасау, көтерілген идеялық тақырыпты түсінеді;
2) өлеңде көтерілген мәселені анықтайды;
3) шығармалардың әдеби композициялық құрылымын талдап, идеясын түсінеді;
4) шығарма кейіпкерлерін жинақтайды, салыстырмалы талдау жасайды;
5) шығармашылық жұмыстарда көркем шығармадан үзінді, дәйек сөздерді қолдана білу.

Қалың елім, қазағым

Түсіну және жауап беру

1) Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы идеялық мазмұнын түсіну;
2) әдеби шығарманың жанрлық табиғатына талдау жасау арқылы идеялық мазмұнын түсіну;
3) көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау;
4) көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану;
5) ұлттық құндылықтардың маңыздылығын контекстермен үндестіру.

1) Шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасайды;
2) өлеңде көтерілген мәселені анықтайды;
3) жанрлық табиғатын талдайды және идеясын түсінеді;
4) шығарма кейіпкерлерін жинақтайды, салыстырмалы талдау жасайды;
5) көркем шығармадан алған үзінділерді, қанатты сөздер, дәйексөздерді шығармашылық жұмыстарда қолданады;
6) шығармадағы ұлттық құндылықтардың маңыздылығын ғаламдық тақырыптағы контекстермен байланыстырады.

Анализ және интерпретация

1) Әдеби шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдау;
2) шығармадағы көркемдегіш құралдардың орны мен қызметін талдау;
3) көркем шығармада көтерілген мәселелерге талдау жасау арқылы шығармашылық жұмыс (әңгіме, өлең, әдеби және еркін тақырыптарға шығарма) жазу;
4) қазақ әдебиеті мен әлем әдебиетіндегі ортақ құндылықтарды анықтау.

1) Шығарманың композициялық ерекшелігін талдайды;
2) көркемдегіш құралдарды табады, орны мен қызметін талдайды;
3) шығармада көтерліген мәселелерге талдау жасайды;
4) көтерілген мәселелер бойынша шығармашалық жұмыс (әңгіме, өлең, әдеби және еркін тақырыптарға шығарма) жазады;
5) қазақ әдебиеті мен әлем әдебиетіндегі ортақ құндылықтарды анықтайды, оларға сипаттама жасайды.

Бағалау және салыстыру

1) Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтап, бағалау;
2) көркем шығармадағы көтерілген мәселелердің жаңашылдығына баға беру;
3) шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазу.

1) Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтап, өзіндік баға береді;
2) шығармада көтерілген мәселелердің жаңашылдығын сипаттайды және өзіндік көзқарасы тұрғысынан баға береді;
3) көркем шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, жаңашылдығына баға беріп, сипаттамалық эссе жазады.

Қазақтың Қанышы

Түсіну және жауап беру

1) Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы идеялық мазмұнын түсіну,
2) әдеби шығарманың жанрлық табиғатын тану;
3) көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау;
4) көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану;
5) ұлттық құндылықтардың маңыздылығын контекстермен үндестіру.

1) Шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасайды;
2) сюжет желісін негізге алып, идеялық мазмұнын түсінеді;
3) шығарманың жанрын ажыратады;
4) көркем шығармадағы кейіпкерлерге тән ортақ мінез-құлықтарды анықтайды, көркем шығармадан үзінді келтіре отырып салыстырады;
5) шығармадан үзінді таңдап, шығармашылық жұмыстарда қолданады;
6) шығармадағы ұлттық құндылықтардың маңыздылығын ғаламдық тақырыптағы контекстермен байланыстырады.


Анализ және интерпретация

1) Әдеби шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдау;
2) көркем шығармада көтерілген мәселелерге талдау жасау арқылы шығармашылық жұмыс (эссе, әңгіме) жазу.

1) Шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдайды, өзі пікірін айтады;
2) шығармада көтерілген мәселелерге талдау жасайды;
3) өз ойларын дәлелдеп, шығармашылық жұмыс (эссе, әңгіме) жазады.


Бағалау және салыстыру

1) Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтап, бағалау;
2) көркем шығармадағы көтерілген мәселелердің жаңашылдығына баға беру.

1) Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтап, тарихи маңыздылығын талдайды, көркемдік ерекшелігін анықтайды;
2) шығармада көтерілген мәселелердің жаңашылдығына баға береді.

Парасат пайымы

Түсіну және жауап беру

1) Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы идеялық мазмұнын түсіну;
2) әдеби шығарманың жанрлық табиғатын тану;
3) көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау;
4) көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау;
5) ұлттық құндылықтардың маңыздылығын контекстермен үндестіру.

1) Шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасайды;
2) өлеңде көтерілген мәселені анықтайды;
3) жанрлық табиғатын талдайды және идеясын түсінеді;
4) шығарма кейіпкерлерін жинақтайды, салыстырмалы талдау жасайды;
5) көркем шығармадан алған үзінділерді, қанатты сөздер, дәйексөздерді шығармашылық жұмыстарда қолданады;
6) шығармадағы ұлттық құндылықтардың маңыздылығын ғаламдық тақырыптағы контекстермен байланыстырады.

Анализ және интерпретация

1) Әдеби шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдау;
2) шығармадағы көркемдегіш құралдардың орны мен қызметін талдау;
3) көркем шығармадада көтерілген мәселелерге талдау жасау арқылы шығармашылық жұмыс (әңгіме, өлең, әдеби және еркін тақырыптарға шығарма) жазу;
4) қазақ әдебиеті мен әлем әдебиетіндегі ортақ құндылықтарды анықтау.

1) Шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдайды, өзі пікірін айтады;
2) шығармадағы көркемдегіш құралдардың қызметін талдайды;
3) шығармада көтерілген мәселелерге талдау жасайды;
4) өз ойларын дәлелдеп, шығармашылық жұмыс (эссе, әңгіме) жазады;
5) қазақ әдебиеті мен әлем әдебиетіндегі ортақ құндылықтарды анықтайды, оларға сипаттама жасайды.

Бағалау және салыстыру

1) Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтап, бағалау;
2) көркем шығармадағы көтерілген мәселелердің жаңашылдығына баға беру;
3) шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазу.

1) Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтап, тарихи маңыздылығын талдайды, көркемдік ерекшелігін анықтайды;
2) шығармада көтерілген мәселелердің жаңашылдығына баға береді;
3) шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазады.

Тарих тағылымы

Түсіну және жауап беру

1) Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы идеялық мазмұнын түсіну;
2) әдеби шығарманың жанрлық табиғатын тану;
3) көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау;
4) көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану.

1) Шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасайды;
2) өлеңде көтерілген мәселені анықтайды;
3) жанрлық табиғатын талдайды және идеясын түсінеді;
4) шығарма кейіпкерлерін жинақтайды, салыстырмалы талдау жасайды;
5) көркем шығармадан алған үзінділерді, қанатты сөздер, дәйексөздерді шығармашылық жұмыстарда қолданады.

Анализ және интерпретация

1) Әдеби шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдау;
2) шығармадағы көркемдегіш құралдардың орны мен қызметін талдау;
3) көркем шығармада көтерілген мәселелерге талдау жасау арқылы шығармашылық жұмыс (өлең, әңгіме ) жазу;
4) қазақ әдебиеті мен әлем әдебиетіндегі ортақ құндылықтарды анықтау.

1) Шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдайды, өзі пікірін айтады;
2) шығармадағы көркемдегіш құралдардың қызметін талдайды;
3) шығармада көтерілген мәселелерге талдау жасайды;
4) өз ойларын дәлелдеп, шығармашылық жұмыс (өлең, әңгіме) жазады;
5) қазақ әдебиеті мен әлем әдебиетіндегі ортақ құндылықтарды анықтайды, оларға сипаттама жасайды.

Бағалау және салыстыру

1) Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтап, бағалау;
2) шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазу.

1) Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтап, тарихи маңыздылығын бағалайды, көркемдік ерекшелігін анықтайды;
2) шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазады.

Кеңістік пен уақыт

Түсіну және жауап беру

1) Көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жалпылау және даралау;

1) Шығарманың тарихи-көркемдік құндылығын ашып, тарихи маңызын талдайды.

Анализ және интерпретация

1) Ұлттық құндылықтардың мәнін контексттермен үйлестіру.

1) Көркемдік ерекшелігін анықтайды.

Бағалау және салыстыру

1) Әдеби шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдау;

2) Жұмыста көтерілген мәселелердің жаңалығын бағалайды.

Зобалаң заман шындығы

Түсіну және жауап беру

1) Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы жанрлық ерекшелігін түсіну;
2) әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін өзге жанрлармен салыстыра отырып талдау;
3) көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау арқылы өмір шындығын көрсету;
4) ұлттық құндылықтардың маңыздылығын ғаламдық тақырыптағы контекстермен байланыстыру.

1) Шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасайды, жанрын және оның ерекшелігін түсінеді;
2) әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін өзге жанрлармен салыстыра отырып талдайды;
3) көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау арқылы өмірмен байланыстырады;
4) шығармадағы ұлттық құндылықтардың маңыздылығын ғаламдық тақырыптағы контекстермен байланыстырады.

Анализ және интерпретация

1) Әдеби шығарманың жанрына қарай композициялық ерекшеліктерін айқындау;
2) шығармадағы авторлық идеяның өмір шындығымен байланысын анықтау;
3) шығарма идеясы мен көркемдегіш құралдардың байланысын талдау;
4) әдеби туындыдағы көтерілген мәселелерге өзіндік көзқарас тұрғысынан шығармашылық жұмыс (эссе, әңгіме, өлең, әдеби және еркін тақырыптарға шығарма) жазу;
5) әлем және қазақ әдебиетіндегі ортақ құндылықтардың үндестігін талдау.

1) Шығарманың жанрын анықтайды және композициялық ерекшеліктерін талдайды, өзі пікірін айтады;
2) шығармадағы автордың идеясын өмір шындығымен байланыстырады;
3) шығарманың идеясы мен көркемдегіш құралдарың байланысын талдайды;
4) шығармадағы көтерілген мәселелерге өз көзқарасын дәлелдеп, шығармашылық жұмыс (өлең, әңгіме) жазады;
5) әлем әдебиеті мен қазақ әдебиетіндегі ортақ құндылықтарды анықтайды, олардың үндестігін талдайды.

Бағалау және салыстыру

1) Шығарманы әлем әдебиеті үлгілерімен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау;
2) көркем шығармадағы заман көрінісі мен қазіргі заман көрінісін салыстырып бағалау.

1) Шығарманы әлем әдебиеті үлгілерімен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын анықтайды, тарихи маңыздылығын бағалайды, көркемдік құндылығын анықтайды;
2) көркем шығармадағы заман көрінісі мен қазіргі заман көрінісін салыстырады, бағалайды.

Ғасырлық туынды

Түсіну және жауап беру

1) Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы жанрлық ерекшелігін түсіну;
2) әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін өзге жанрлармен салыстыра отырып талдау;
3) көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау арқылы өмір шындығын көрсету;
4) көркем шығармалардан алған үзінділерді, қанатты сөздер, дәйексөздерді шығармашылық жұмыстарда қолдану;
5) ұлттық құндылықтардың маңыздылығын ғаламдық тақырыптағы контекстермен байланыстыру.

1) Шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасайды, жанрын және оның ерекшелігін түсінеді;
2) әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін өзге жанрлармен салыстыра отырып талдайды;
3) шығарма кейіпкерлерін жинақтайды, салыстырмалы талдау жасайды;
4) көркем шығармадан алған үзінділерді, қанатты сөздер, дәйексөздерді шығармашылық жұмыстарда қолданады;
6) шығармадағы ұлттық құндылықтардың маңыздылығын ғаламдық тақырыптағы контекстермен байланыстырады.

Анализ және интерпретация

1) Әдеби шығарманың жанрына қарай композициялық ерекшеліктерін айқындау;
2) шығармадағы авторлық идеяның өмір шындығымен байланысын анықтау;
3) шығарма идеясы мен көркемдегіш құралдардың байланысын талдау;
4) әдеби туындыдағы көтерілген мәселелерге өзіндік көзқарас тұрғысынан шығармашылық жұмыс (әңгіме, өлең, әдеби және еркін тақырыптарға шығарма) жазу;
5) әлем және қазақ әдебиетіндегі құндылықтардың үндесуін талдау.

1) Шығарманың жанрын анықтайды және композициялық ерекшеліктерін талдайды, өзі пікірін айтады;
2) шығармадағы автордың идеясын өмір шындығымен байланыстырады;
3) шығарманың идеясы мен көркемдегіш құралдарың байланысын талдайды;
4) шығармадағы көтерілген мәселелерге өз көзқарасын дәлелдеп, шығармашылық жұмыс (әңгіме, өлең, әдеби және еркін тақырыптарға шығарма) жазады;
5) әлем әдебиеті мен қазақ әдебиетіндегі ортақ құндылықтарды анықтайды, олардың үндестігін талдайды.

Бағалау және салыстыру

1) Шығарманы әлем әдебиеті үлгілерімен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау;
2) көркем шығармадағы заман көрінісі мен қазіргі заман көрінісін салыстырып бағалау;
3) шығарманы көркемдік-эстетикалық құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазу.

1) Шығарманы әлем әдебиеті үлгілерімен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын анықтайды, тарихи маңыздылығын бағалайды, көркемдік құндылығын анықтайды;
2) көркем шығармадағы заман көрінісі мен қазіргі заман көрінісін салыстырады, бағалайды;
3) шығарманы көркемдік-эстетикалық құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазады.

Табиғат және адам

Түсіну және жауап беру

1) Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы жанрлық ерекшелігін түсіну;
2) әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін өзге жанрлармен салыстыра отырып талдау;
3) көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау арқылы өмір шындығын көрсету;
4) көркем шығармалардан алған үзінділерді, қанатты сөздер, дәйексөздерді шығармашылық жұмыстарда қолдану.

1) Шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасайды, жанрын және оның ерекшелігін түсінеді;
2) әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін өзге жанрлармен салыстыра отырып талдайды;
3) шығарма кейіпкерлерін жинақтайды, салыстырмалы талдау жасайды;
4) көркем шығармадан алған үзінділерді, қанатты сөздер, дәйексөздерді шығармашылық жұмыстарда қолданады.

Анализ және интерпретация

1) Әдеби шығарманың жанрына қарай композициялық ерекшеліктерін айқындау;
2) шығармадағы авторлық идеяның өмір шындығымен байланысын анықтау;
3) шығарма идеясы мен көркемдегіш құралдардың байланысын талдау;
4) әдеби туындыдағы көтерілген мәселелерге өзіндік көзқарас тұрғысынан шығармашылық жұмыс (эссе, әңгіме, өлең, әдеби және еркін тақырыптарға шығарма) жазу;
5) әлем және қазақ әдебиетіндегі ортақ құндылықтардың үндестігін талдау.

1) Шығарманың жанрын анықтайды және композициялық ерекшеліктерін талдайды, өзі пікірін айтады;
2) шығармадағы автордың идеясын өмір шындығымен байланыстырады;
3) шығарманың идеясы мен көркемдегіш құралдарың байланысын талдайды;
4) шығармадағы көтерілген мәселелерге өз көзқарасын дәлелдеп, шығармашылық жұмыс (әңгіме, өлең, әдеби және еркін тақырыптарға шығарма) жазады;
5) әлем әдебиеті мен қазақ әдебиетіндегі ортақ құндылықтарды анықтайды, олардың үндестігін талдайды.

Бағалау және салыстыру

1) Көркем шығармадағы заман көрінісі мен қазіргі заман көрінісін салыстырып бағалау.

1) Көркем шығармадағы заман көрінісі мен қазіргі заман көрінісін салыстырады, сыни баға береді;
2) шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын бағалайды.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
5- қосымша

Педагогикалық бағыттың "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу -ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәнінің оқу мақсаты – қазақ тілі мен әдебиетін кіріктіріп оқыту негізінде білім алушылардың тілдік дағдыларын жетілдіру, тіл нормаларын сақтап, еркін сөйлеу және сауатты жазу дағдыларын дамыту, мемлекеттік тілге құрметпен қарауын қалыптастыру.

      3. Бағдарламаны іске асыру келесі міндеттерді көздейді:

      1) білім алушының мемлекеттік тілге деген құрмет сезімін қазақ халқының мәдениетімен танысу арқылы тәрбиелеу;

      2) адамзаттық ойдағыдай кірігу үшін қазақ тілін мемлекеттік тіл ретінде оқыту;

      3) қазақ тілі мен әдебиеті пәніне құндылық ретінде қарауды қалыптастыру;

      4) коммуникативтік оқыту негізінде барлық сөйлеу әрекетінің түрлерін әлеуметтік ортада қолдану дағдыларын дамыту;

      5) қазақ әдебиетінің стилистикалық және жанрлық ерекшеліктерін тану негізінде шығармашылық тұрғыда жұмыс істеу, сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамыту;

      6) көпмәдени ортада лингвистикалық қажеттілікті іске асыруға дайын жеке тұлғаны тәрбиелеу;

      7) білім деңгейі жоғары, ой-өрісі дамыған тұлғаны қалыптастыру.

      4. Жалпы орта білім беру деңгейіндегі "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша білім алушылардың білім, білік және дағдыға қойылатын талаптары СEFR -Шет тілін меңгерудің жалпы еуропалық құзыреті деңгейлерін (B2-С1) негізге ала отырып айқындалған.

      4. Пәннің мазмұны келесі Бөлімдерден тұрады: "Еңбек нарығы және сұраныс", "Отандық өнеркәсіп өнімі Қазақ киносы мен театрының қазіргі келбеті", "Ұлттық экологиялық мәдениет", "Мұхит – тіршілік мекені", "Ұлттық таным және мерекелер", "Сауда мен көмек: екі жақты келісімді сауда", "Бұқаралық ақпарат құралдарындағы гендерлік бейне", "Жер планетасындағы қауіпті қалдықтар", "Әлеуметтік теңсіздік: адам құқықтары және көмек", "Жастардың денсаулығы - қоғам байлығы", "Сандық технологияны пайдаланудағы теңсіздік", "Қоғам және заң", "Қазіргі қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік", "Экология. Мұнай және атомдық индустрия", "Тіл. Өнер. Әдебиет", "Қоғамдағы жұмыссыздық мәселесі", "Тәуелсіз еліміздің өткені мен келешегі", "Ұлттық театр – өнер ордасы", "Туризм: Экотуризм", "Әлемдегі ерлер мен әйелдердің құқықтары мен теңдігі", "Жастар мәселесінің түйіткілдері", "Жастар мәселесінің түйіткілдері", "Жаһандық мәселелер: көші-қон саясаты", "Толеранттылық-елбірлігі", "Ұлт мұраты - ұлттық қауіпсіздік", "Бос уақыт – қоғам дамуының көрсеткіші".

      Мазмұны:

      1) Тыңдалым: мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тыңдалған мәтіндегі негізгі және қосымша ақпараттарды түртіп жазу және ақпараттарды жүйелеу, оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында және мамандандырылған тар аядағы арнайы мәтіндердегісөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну, көркем шығарманы тыңдау, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттама жасау, мәтін бойынша автор позициясын және көтерілген мәселеге қарым-қатынасын, тыңдаушыға ықпал ету тәсілін талдай отырып, негізгі ойды анықтау, көтерілген мәселе бойынша әртүрлі дереккөздерден алынған мәтіндерді тыңдау және салыстыру, өз ойын логикалық дұрыс, аргументті және айқын жеткізу;

      2) Айтылым: ғылыми және кәсіби мәтіндердегі күрделі сөздер мен терминдердің жасалу жолын анықтау, ауызша мәтін құрауда орынды қолдану, ғылыми және кәсіби мәтіндерге сүйеніп, монолог пен диалогті үйлестіре қолдану, сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданып, тыңдаушылармен қарым-қатынас орнату, сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолдану, кәсіби бағыттағы түпнұсқа мәтіндерден қажетті ақпаратты (деректерді, сипаттамаларды, сандық көрсеткіштерді, сілтемелерді) анықтау, олардың қолданылу мақсатын талдау, көпшілік алдында сөз сөйлеуде маңызды орын алатын тілдік (вербалдық) және бейвербалдық элементтерді қолданып, сенімді және еркін сөйлеу, әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді салыстырып талдау, негізгі үрдістерді анықтау;

      3) Оқылым: мәтіннен детальді ақпараттарды, факті мен көзқарасты, астарлы ойды анықтау, ақпараттың оқырманға әсерін және автор позициясын талқылау, ғылыми және публицистикалық стильдегі мәтіндердің (мақала, аннотация, үндеу, очерк, дәріс, баспасөз парағы) құрылымы мен рәсімделуін білу, жанрлық және тілдік ерекшеліктерін талдау, әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселеге баға беру және әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыру, ғылыми және публицистикалық стильдегі мәтіндер (мақала, аннотация, үндеу, очерк, дәріс, баспасөз парағы) бойынша салыстырмалы (құрылымы, қызметі, мақсатты аудиториясы, оқырманға әсері) талдау жасау, қосымша ғылыми-анықтамалық ақпарат көздерінен алынған материалдар негізінде мәтін мазмұнына сыни тұрғыдан талдау жасау, мәтінді негізгі мәселеге баға бере отырып, өзіндік көзқарасын жүйелі, дәлелді жеткізу;

      4) Жазылым: ғылыми стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып, мақала, аннотация, баспасөз парағы, тезис, үндеу жазу, қажетті ақпараттарды орынды қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазу ("келісу, келіспеу" эссесі, дискуссивті эссе, аргументативті эссе), шығармашылық жазба жұмыстарында көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын тиімді қолданып жазу, тақырып бойынша мәтінге жоспар құрып, әр тармақшаға қажетті негізгі және қосымша мәліметтерді жинақтау, дереккөздерге сілтеме көрсетіп таныстыру (тірек-схема, менталды карта, презентация), кәсіби және публицистикалық бағыттағы мәтіндердегі басты лексикалық бірліктерді нақтылап, мәтіннің ақпараттық-маңызды фрагменттерін анықтап, (компрессия) жинақы мәтін құрастыру, мәнмәтін бойынша тілдік бірліктерді орфографиялық нормаға сай жазу; мәтін деңгейінде тыныс белгілерін қолдана білу;

      5) Тілдік бағдар: сөз таптары, ғылыми және кәсіби мәтіндер құрауда грамматикалық омонимдерді ажырата танып, ауызша және жазбаша дұрыс қолдану, сын есім сөздердің синонимдік қатарын стильдік ерекшеліктеріне сәйкес қолдану, мәтін құрауда сан есімнің мағыналық түрлерін стильдік ерекшеліктеріне сай қолдану, есімдіктердің мағыналық түрлерін стильдік ерекшеліктеріне сай қолдану, мәтіндерден көсемше оралымды сөйлемдерді анықтап,оларды ауызша және жазбаша мәтіндер құрауда орынды қолдану, үстеудің мағыналық түрлерін стильдік ерекшеліктеріне сай орынды қолдану, мәтін құрауда шылаудың мағыналық түрлерін стильдік қызметіне сай орынды қолдану, сөйлем, оқшау сөздердің қызметін білу, айқындауыш мүшелер (қосалқы, қосарлы, оңашаланған) жасалу жолдарын білу, жазба жұмыстарында орынды қолдану.

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі даярлау бағыты мен біліктілігіне байланысты 96-120 сағатты (4-5 кредит) құрайды.

      7. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру қарастырылады.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

1.Бөлім. Еңбек нарығы және сұраныс.




1.1. Қазақстандағы еңбек нарығы. А. Байтұрсынов шығармаларының тәлім-тәрбиелік мәні.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. Қазақстандағы еңбек нарығы: сұраныс пен ұсыныс.Жаңа формация мұғалімі.




Тақырып 1.1.2. Іскерлік әлемі. Келіссөз жүргізу әдебі.




Тақырып 1.1.3. Әлеуметтік сұраныс және отандық өнім.




1.2 Еңбек ер атандырады. Ы. Алтынсарин әңгімелері.

+

+

+

Тақырып 1.2.1. Балғабек Қыдырбекұлы – танымал жазушы. Еңбек ер атандырады.




Тақырып 1.2.2. Нәтиже сабақ. Ел болашағы – білікті педагог маман қолында (конференция сабақ).




2. Бөлім. Отандық өнеркәсіп өнімі.




2.1. Отандық өнімді пайдаланамыз.

+

+

+

Тақырып 2.1.1. Отандық өнімді пайдаланамыз.




Тақырып 2.1.2. Орталық Қазақстан – кенді аймақ .




Тақырып 2.1.3 Қарағанды – кеншілер қаласы. Ғабиден Мұстафин. "Қарағанды" романынан үзінді.




Тақырып 2.1.4. Нәтиже сабақ. Жарнама жасау. (сынақ сабақ).




3. Бөлім. Қазақ киносы мен театрының қазіргі келбеті.




3.1 Қазақ киносы.

+

+

+

Тақырып 3.1.1. Қазақ киносының атасы.




Тақырып 3.1.2. Қазақстанның мәдени өмірі.




3.2 Қазақ театры.




Тақырып 3.2.1 Театр фестивальдары.




Тақырып 3.2.2. Дулат Исабеков "Әпке" шығармасы.




Тақырып 3.2.3. Нәтиже сабақ. "Қазақ киносының қазіргі келбеті" эссе жазу.




4. Бөлім. Ұлттық экологиялық мәдениет.




4.1 Ұлттық экология.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. Ұлттық экология бастаулары.




Тақырып 4.1.2. Қадыр Мырза Әлі – философ ақын. "Аралым..." өлеңі.




4.2 Экологиялық мәдениет.

+

+

+

Тақырып 4.2.1. Экологиялық мәдениет және тыйым сөздер.




Тақырып 4.2.2. Экология және кәсіби маман мәдениеті.




Тақырып 4.2.3 Нәтиже сабақ. "Қазіргі экологияның өзекті мәселелері" (диспут сабақ).




5. Бөлім. Мұхит – тіршілік мекені.




5.1 Мұхит әлемі.

+

+

+

Тақырып 5.1.1. Мұхиттағы жануарлар әлемі. Мұхиттағы өсімдік әлемі.




5.2 Мұхиттағы экологиялық проблемалар.

+

+

+

Тақырып 5.2.1. Мұхит және экологиялық проблемалар.




Тақырып 5.2.2. Әбдіжәміл Нүрпейісов. "Қан мен тер" романы.




Тақырып 5.2.3. Нәтиже сабақ." Адамзат тағдырының жыршысы" (талқылау сабағы).




6. Бөлім. Ұлттық таным және мерекелер.




6.1 Ұлттық мерекелер.

+

+

+

Тақырып 6.1.1. Ұлттық мерекелер. Айт қабыл болсын!




Тақырып 6.1.2. Жүсіпбек Аймауытов. "Әнші" әңгімесі.




Тақырып 6.1.3. Нәтиже сабақ. "Қазақстандағы діни мерекелер". Интервью алу.




7. Бөлім. Сауда мен көмек: екі жақты келісімді сауда.




7.1 Сауда тарихы.

+

+

+

Тақырып 7.1.1. Сауда тарихы. Ұлы Жібек жолы – сауда мәдениетінің өркендеу биігі.




Тақырып 7.1.2. Екіжақты келісімді сауда.




7.2 Сауда мәдениеті.

+

+

+

Тақырып 7.2.1. Сауда мәдениеті және тұтынушы құқығы.




Тақырып 7.2.2. Ыбырай Алтынсарин. "Дүние қалай етсең, табылады?".




Тақырып 7.2.3. Нәтиже сабақ. "Ұлы Жібек жолы тарихы" Саяхат сабақ.




8. Бөлім. Бұқаралық ақпарат құралдарындағы гендерлік бейне.




8.1 Қазақстандағы бұқаралық ақпарат құралдары.

+

+

+

Тақырып 8.1.1. Радиоарналарды тыңдаймын.




Тақырып 8.1.2. Қазақтың тұңғыш журналист қыздары.




Тақырып 8.1.3. Қазақтың тұңғыш дикторы.




8.2 Бұқаралық ақпарат құралдарындағы гендерлік саясат.

+

+

+

Тақырып 8.2.1. Отбасы және гендерлік саясат.




Тақырып 8.2.2. Телефон – байланыс құралы.




Тақырып 8.2.3. Нәтиже сабақ. "Гендерлік саясат – мемлекет пен қоғам ісі" аргументативті эссе жазу.




9. Бөлім. Жер планетасындағы қауіпті қалдықтар.




9.1 Қауіпті қалдықтар.

+

+

+

Тақырып 9.1.1. Тұрмыстық қалдықтар.




Тақырып 9.1.2. Өндірістік қалдықтар. Қауіпті қалдықтар.




9.2 Жер тағдыры- ел тағдыры.

+

+

+

Тақырып 9.2.1. Қайнар Олжай. "Жер мен аспан арасындағы дастан" .




Тақырып 9.2.2. Думан Рамазан. "Соңғы дем" әңгімесі.




Тақырып 9.2.3. Нәтиже сабақ. "Жер тағдыры – ел тағдыры. Шағын мақала жазу.




10. Бөлім. Әлеуметтік теңсіздік: адам құқықтары және көмек.




10.1 Әлеуметтік теңсіздік.

+

+

+

Тақырып 10.1.1. Қоғамдағы әлеуметтік теңсіздіктің жіктелуі. Әлеуметтік теңсіздік және әлеуметтік топтар.




Тақырып 10.1.2. Жұмыссыздық және әлеуметтік теңсіздік.




10.2 Әлеуметтік теңсіздік тудыратын факторлар.




Тақырып 10.2.1. Ұлықбек Есдәулет – ақын, қайраткер. "Қара пима" поэмасы.




Тақырып 10.2.2. "Қара пима" – трагедиялық шығарма.




Тақырып 10.2.3. Нәтиже сабақ. "Әлеуметтік теңсіздік тудыратын факторлар". Пікірталас-полилог ұйымдастыру.




11. Бөлім. Жастардың денсаулығы - қоғам байлығы.




11.1 Зиянды әдеттер.

+

+

+

Тақырып 11.1.1. Нашақорлық – қоғамдық дерт.




Тақырып 11.1.2. Темекі тарту – зиянды әдет.




11.2 Салауатты өмір салты.




Тақырып 11.2.1. Бердібек Соқпақбаев. "Он алты жасар чемпион" (әңгіме).




Тақырып 11.2.2. Саламатты өмір салтын ұстанамын.




Тақырып 11.2.3. Нәтиже сабақ. "Дұрыс тамақтану – денсаулық кепілі". Аргументативті эссе.




12. Бөлім. Сандық технологияны пайдаланудағы теңсіздік.




12.1 Сандық технология.

+

+

+

Тақырып 12.1.1. Сандық технология. Сандық теңсіздік. Электронды үкімет.




12.2 Интернеттің пайдасы мен зияны.




Тақырып 12.2.1. Мұхтар Шахановтың "Компьютербасты жарты адамдар" романындағы адам концепциясы.




Тақырып 12.2.2. "Өркениеттің адасуы" (романнан үзінді).




Тақырып 12.2.3. Нәтиже сабақ. "Интернет кітапты алмастыра ала ма?" Дебат-сабақ.




13. Бөлім. Қоғам және заң .




13.1 Ата Заң.

+

+

+

Тақырып 13.1.1. "Тәртіпке бағынған ел құл болмайды".




Тақырып 13.1.2. Ата Заң.




Тақырып 13.1.3. Ермек Өтетілеуұлы "Ата Заң " өлеңі.




13.2 Құқықбұзушылық және қылмыс.

+

+

+

Тақырып 13.2.1. Құқықбұзушылық, қылмыс жақсылыққа апармайды.




Тақырып 13.2.2. Тәртіпсіздік неден басталады?




Тақырып 13.2.3. Нәтиже сабақ. "Заңды білу – заман талабы". Конференция сабақ.




14. Бөлім. Қазіргі қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік.




14.1 Әлеуметтік теңсіздік.

+

+

+

Тақырып 14.1.1. Әлеуметтік мәселе туралы не білесің? Лексика-грамматикалық омонимдер.




Тақырып 14.1.2. Отбасы – құндылық. Жанұя – тәрбие мектебі.




14.2 Қоғамның әлеуметтік құрылымы.




Тақырып 14.2.1. Қоғамның әлеуметтік құрылымы.




Тақырып 14.2.2. Ерболат Әбікенұлы. "Пәтер іздеп жүр едік" әңгімесі.




Тақырып 14.2.3. Нәтиже сабақ. "Жігітті намыс өлтірер..." сұхбат сабақ.




15. Бөлім. Экология. Мұнай және атомдық индустрия.




15.1 Қазақстандағы мұнай өндірісі.

+

+

+

Тақырып 15.1.1. Табиғатты аяла.




Тақырып 15.1.2. "Жасыл ел" бағдарламасына қатысaмын.




Тақырып 15.1.3. Мұнай – еліміздің шикізат байлығы.




Тақырып 15.1.4. Гүлжауһар Сейітжан. "Қара алтыны халқымның...".




15.2 Қазақстандағы атом өнеркәсібі.

+

+

+

Тақырып 15.2.1. Атомдық индустрияның болашағы.




Тақырып 15.2.2. Туған өлкенің экологиясы.




Тақырып 15.2.3. Нәтиже сабақ. "Қазақстандағы атом өнеркәсібі" пікірталас ұйымдастыру.




16. Бөлім.Тіл. Өнер. Әдебиет.




16.1 Өнер алды – қызыл тіл.

+

+

+

Тақырып 16.1.1. Екі тілді білген – екі адам.




Тақырып 16.1.2. Қазақ тілі – қандай тіл? А.Байтұрсынов – қазақ тілі білімінің атасы.




Тақырып 16.1.3 Шешендік сөз өнері.




16.2 Әдебиет – өнер айнасы.

+

+

+

Тақырып 16.2.1. Қазақ поэзиясының сұлу сарайы. Ілияс Жансүгіров.




Тақырып 16.2.2. Ілияс Жансүгіров. "Күй" поэмасы (үзінді) .




Тақырып 16.2.3. Нәтиже сабақ. "Мен қазақ тілін үйреніп жүрмін" эссе жазу.




17. Бөлім. Қоғамдағы жұмыссыздық мәселесі.




17.1 Жұмыссыздық мәселесі.

+

+

+

Тақырып 17.1.1. Жұмыс және табыс. Жұмыс табу – мәселе. Сан есім.




Тақырып 17.1.2. Қоғамның әлеуметтік құрылымы.




Тақырып 17.1.3. Кедейлік неден туады?




17.2 Еңбек етсең ерінбей.

+

+

+

Тақырып 17.2.1. Ыбырай Алтынсарин. "Атымтай Жомарт" әңгімесі.




Тақырып 17.2.2. Қазіргі заманның атымтайлары.




Тақырып 17.2.3. Нәтиже сабақ. "Жұмыссыздық - әлеуметтік мәселеле". Рөлдік ойын.




18. Бөлім. Тәуелсіз еліміздің өткені мен келешегі.




18.1 Тәуелсіздік тарихы.

+

+

+

Тақырып 18.1.1. Ұлы даланың жеті қыры.




Тақырып 18.1.2. Атқа міну мәдениеті. Заманауи ат спорты.




Тақырып 18.1.3. Құсбегілік – ұлттық өнер.




18.2 Тәуелсіз ел келешегі.

+

+

+

Тақырып 18.2.1. Дүкенбай Досжан. "Төрт патшаны көрген кейуана" (хикаят).




Тақырып 18.2.2. Нәтиже сабақ. "Жаңа Қазақстанның келешегі". Пікір алмасу.




19. Бөлім. Ұлттық театр – өнер ордасы.




19.1 Сахна –өмір айнасы.

+

+

+

Тақырып 19.1.1. Қазақ театрының қайнары. Көсемше.




Тақырып 19.1.2. Сахна – өмір айнасы.




Тақырып 19.1.3. Ұлттық өнердің тарландары




Тақырып 19.1.4. Сәбит Оразбай. "Өмірдің өзі – театр" (үзінді).




Тақырып 19.1.5. Нәтиже сабақ. "Өзің кездескің келетін театр тарланы". Шағын әңгіме құрастыру.




20. Бөлім.Туризм: Экотуризм.




20.1 Туризм.

+

+

+

Тақырып 20.1.1. Туризм тарихын білесің ба? Туризмнің түрі көп... Көсемше.




20.2 Қазақстандағы экотуризм.

+

+

+

Тақырып 20.2.1. Қазақстандағы экотуризмнің дамуы. Ойталқы.




Тақырып 20.2.2. Сені экстремалды туризм қызықтыра ма?




Тақырып 20.2.3. Сәкен Сейфуллин. "Көкшетау" поэмасы.




Тақырып 20.2.4. Ілияс Жансүгіров. "Жетісу" суреттері.




Тақырып 20.2.5. Нәтиже сабақ. "Қазақстанда экотуризм саласының даму мүмкіндіктері". Аргументативті эссе жазу.




21. Бөлім.Әлемдегі ерлер мен әйелдердің құқықтары мен теңдігі.




21.1 Отбасы құрылымы.

+

+

+

Тақырып 21.1.1. Әкеге қарап ұл өсер... Үстеудің мағыналық түрлері.




Тақырып 21.1.2. Асыл текті аналар.




21.2 Қазақ отбасыларындағы гендерлік мәселелер.




Тақырып 21.2. Гендер және тіл.

+

+

+

Тақырып 21.2.1. Қазақ отбасындағы гендерлік ерекшеліктер.




Тақырып 21.2.2. Мұхтар Әуезов. "Абай жолы" роман-эпопеясы, 1-кітап. Қайтқанда.




Тақырып 21.2.3. Мұхтар Әуезов. "Абай жолы" роман-эпопеясы, 2-кітап. Тайғақта.




Тақырып 21.2.4. Нәтиже сабақ. "Атасын сыйлаған абыройға бөленер". Эссе жазу.




22 Бөлім. Жастар мәселесінің түйіткілдері.




22.1 Ел болашағы – жастар.

+

+

+

Тақырып 22.1.1. Ел болашағы. Шылаулар және мағыналық түрлері.




Тақырып 22.1.2. Талаптыға нұр жауар. Наноспутник жасаған жас ғалымдар. Септеулік шылаулар.




22.2 Жастар мәселесінің түйіткілдері.

+

+

+

Тақырып 22.2.1. Жастар мәселесінің түйіткілдері. Демеулік шылаулар.




Тақырып 22.2.2. Мұхтар Әуезов. "Абай жолы" (романнан үзінді), 3-кітап.




Тақырып 22.2.3. Нәтиже сабақ. "Бүгінгі жастарға сенуге бола ма?" презентация дайындау.




23. Бөлім. Жаһандық мәселелер: көші-қон саясаты.




23.1 Жаһандық миграция.

+

+

+

Тақырып 23.1.1. "Жаһандық миграция" деген не?




Тақырып 23.1.2. Иммиграция – үздіксіз процесс.




23.2 Қазақ халқының көші-қон тарихы.

+

+

+

Тақырып 23.2.1. Көші-қон тарихы.




Тақырып 23.2.2. Қабдеш Жұмаділов – қаламгер.




Тақырып 23.2.3. "Қаздар қайтып барады" повесі.




Тақырып 23.2.4. Нәтиже сабақ. "Жаһандық миграция жағдайы". Баспасөз конференция сабағы.




24. Бөлім.Толеранттылық-ел бірлігі.




24.1 . Толеранттылық – бейбітшілік кепілі.

+

+

+

Тақырып 24.1.1. Толеранттылық – бейбітшілік кепілі. Оқшау сөздер.




Тақырып 24.1.2. Береке басы бірлікте. Ел бірлігін сақтау – бабалар аманаты.




Тақырып 24.1.3. Сайын Мұратбеков – шығармашыл тұлға.




Тақырып 24.1.4. Сайын Мұратбеков. "Телі өскен ұл" повесі.




Тақырып 24.1.5. Нәтиже сабақ. "Қазақстан – біздің ортақ үйіміз". Фотоколлаж дайындау.




25. Бөлім.Ұлт мұраты - ұлттық қауіпсіздік.




25.1 Отан қорғау – парыз.

+

+

+

Тақырып 25.1.1. Ұлттық қауіпсіздік қызметкері болғым келеді.




Тақырып 25.1.2. Отан қорғау – парызым.




Тақырып 25.1.3. Сағадат Нұрмағамбетов – халық қаһарманы.




25.2 Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігі.

+

+

+

Тақырып 25.2.1. Білім – мемлекеттің қауіпсіздігі.




Тақырып 25.2.2. Тыныштық – елге аманат.




Тақырып 25.2.3. Несіпбек Айтұлы. "Бәйтерек" поэмасы.




Тақырып 25.2.4. Нәтиже сабақ. "Ұлт қауіпсіздігі – ұрпаққа қызмет". Диспут сабақ.




26. Бөлім. Бос уақыт – қоғам дамуының көрсеткіші.




26.1 Бос уақытты жоспарлау

+

+

+

Тақырып 26.1.1. Бос уақытты жоспарлау. Уақыт – сыншы. Айқындауыш.




Тақырып 26.1.2. Демалыс мәдениеті.




Тақырып 26.1.3. Мұқағали Мақатаев. "Сағатым қайда, сағатым?" өлеңі.




Тақырып 26.1.4. Нәтиже сабақ. "Бос уақыт". Ойкөкпар.




3- тарау. Оқыту нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийі

Еңбек нарығы және сұраныс

Қазақстандағы еңбек нарығы

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыру.

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасап, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастырады;
2) сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолданады;
3) Мәнмәтін бойынша тілдік бірліктерді орфографиялық нормаға сай жазады.

Еңбек ер атандырады

1) Стильдер ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып, шағын мақала жазу.

1) Публицистикалық және ғылыми стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып, шағын мақала жазады;
2) мәтіндерге сүйеніп, монолог және диалог құрастырады.

Отандық өнеркәсіп өнімі

Отандық өнімді пайдаланамыз

1) Мәтінге жоспар құрып, әр тармақшаға қажетті негізгі және қосымша мәліметтерді тірек-схема, менталды карта, презентация түрінде ұсыну.

1) Тақырып бойынша мәтінге жоспар құрып, әр тармақшаға қажетті негізгі және қосымша мәліметтерді жинақтап тірек-схема, менталды карта,жарнама, презентация қорғайды;
2) көптік мәнді есімдер мен көптік жалғауларды ажырата танып, дұрыс қолдана алады.

Қазақ киносы мен театрының қазіргі келбеті

Қазақ киносы

1) Автордың көзқарасын (негізгі ойын) негіздейтін аргументтерді талдай отырып, астарлы ойды анықтау. Көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын тиімді қолдану.

1) Драмалық шығарманы тыңдайды;
2) драмалық шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындайды;
3) мәтіннен автордың көзқарасын (негізгі ойын) негіздейтін аргументтерді талдайды, астарлы ойды анықтайды;
4) шығармашылық жазба жұмыстарында көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын тиімді қолданып жазады.

Қазақ театры

1) Ғылыми-көпшілік және публицистикалық мәтіндерге сүйеніп, монолог және диалог құрау, сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданып, тыңдаушыға әсер ету.

1) Мәтін мазмұны бойынша монолог және диалог құрастырады;
2) сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданады.
3) интонацияның құрамдас бөліктерін сөйлеу мәнеріне сай қолданады;

Ұлттық экология
лық мәдениет

Ұлттық экология

1) Поэзиялық шығарманы тыңдау, шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындау.

1) Мәтіннің негізгі идеясын (ақпараттарды) қысқаша түртіп жазады (конспектілейді), жазбаға сүйеніп мәтін мазмұнын түсіндіреді;
2) поэзиялық шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындайды;
3) сан есімнің жасалу жолдарын біледі; 4) мәтінді тыңдай отырып, негізгі идеяларды (ақпараттарды) қысқаша түртіп жазады (конспектілеу).

Экологиялық мәдениет

1) Ғылыми-көпшілік және публицистикалық мәтіндерге сүйеніп, монолог және диалог құрау.

1) Сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданады;
2) "Пікірталас -монолог", "пікірталас-диалог", "пікірталас-полилог" түрлерінде сенімді және еркін сөйлейді;
3) сан есімнің жасалу жолдарын біледі, мәтін құрауда орынды қолданады.

Мұхит – тіршілік мекені

Мұхит әлемі

1) Мәтінді тыңдай отырып, негізгі идеяларды (ақпараттарды) қысқаша түртіп жазу (конспектілеу), жазбаға сүйеніп мәтін мазмұнын түсіндіру.

1) Ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтін- дердің (баспасөз парағы) құрылымы мен рәсімделуін, жанрлық және тілдік ерекшеліктерін біледі;
2) оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздерді орынды пайдаланады.

Мұхиттағы экологиялық проблемалар

1) Мәтін ішіндегі күрделі сөздердің жасалу жолын анықтау, ауызша мәтін құрауда орынды қолдану.

1) Ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндерден күрделі сөздердің жасалу жолын анықтайды, ауызша мәтін құрауда орынды қолданады;
2) әртүрлі графиктік мәтіндердегі (иллюстрация, фотосурет, сызба, шартты белгі) ақпараттарды салыстырады, негізгі идеясын айқындайды;
3) есімдіктердің жасалу жолдарын мәтін құрауда орынды қолданады;
4) публицистикалық және ғылыми стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданады.

Ұлттық таным және мерекелер

Ұлттық мерекелер

1) Прозалық шығарманы тыңдау, шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындау.

1) Шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындайды;
2) автордың көзқарасын (негізгі ойын) негіздейтін аргументтерді талдай отырып, астарлы ойды анықтайды;
3) ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндер (мақала, интервью) бойынша салыстырмалы (жанры, құрылымы, тілдік құралдары, мақсатты аудиториясы) талдау жасайды.

Сауда мен көмек: екі жақты келісімді сауда

Сауда тарихы

1) Оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіндіреді.

1) Қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын талдайды;
2) ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтін- дердің (мақала, баспасөз парағы) құрылымы мен рәсімделуін біледі.

Сауда мәдениеті

1) Мәтіндегі Бөлімдердің, абзацтардың орналасу тәртібін, ақпараттың тақырыппен байланысын анықтау.

1) Бөлімдердің, абзацтардың орналасу тәртібін, ақпараттың тақырыппен байланысын анықтайды, оған түсініктеме береді;
2) әртүрлі графиктік мәтіндердегі (иллюстрация, фотосурет, сызба, шартты белгі) ақпараттарды салыстырады, негізгі идеясын түсіндіреді;
3) жанрлық және тілдік ерекшеліктерін айыра алады;
4) оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіндіреді.

Бұқаралық ақпарат құралдарындағы гендерлік бейне

Қазақстандағы бұқаралық ақпарат құралдары

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыру.

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасайды, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастырады;
2) автордың көзқарасын (негізгі ойын) негіздейтін аргументтерді талдай отырып, астарлы ойды анықтайды;
3) мәтіндегі негізгі және қосымша ақпараттарды анықтай отырып, факті мен көзқарасты ажыратады, мәтін идеясымен байланысын анықтайды.

Бұқаралық ақпарат құралдарындағы гендерлік саясат

1) Мәтіндегі негізгі және қосымша ақпараттарды анықтай отырып, факті мен көзқарасты ажырату, мәтін идеясымен байланысын анықтау.

1) Негізгі және қосымша ақпараттарды анықтай отырып, факті мен көзқарасты ажыратады, мәтін идеясымен байланысын анықтайды;
2) мәтін тақырыбына байланысты қосымша материалдарды энциклопедиялардан тауып, ортақ қорытындылар жасайды;
3) шығармашылық жазба жұмыстарында көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын тиімді қолданады;

Жер планетасындағы қауіпті қалдықтар

Қауіпті қалдықтар

1) Прозалық шығарманы тыңдау, шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындау.

1) Прозалық шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындайды;
2) негізгі идеяларды (ақпараттарды) қысқаша конспектілейді, жазбаға сүйеніп мәтін мазмұнын түсіндіреді;
3) ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндерден күрделі сөздердің жасалу жолын анықтайды, ауызша мәтін құрауда орынды қолданады.

Жер тағдыры - ел тағдыры

1) Публицистикалық және ғылыми стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып, шағын мақала жазу.

1) Деректі ақпаратты толық анықтап, негізгі ойға өз көзқарасын білдіреді және оны бағалайды;
2) ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндерден негізгі ұғымдарды анықтай отырып, жинақы мәтін (компрессия) құрастырады;
3) публицистикалық және ғылыми стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып, шағын мақала жазады.

Әлеуметтік теңсіздік: адам құқықтары және көмек

Әлеуметтік теңсіздік

1) Оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын ажырату.

1) Мәтіннен автордың көзқарасын (негізгі ойын) негіздейтін аргументтерді талдай отырып, астарлы ойды анықтайды;
2) мәтіндегі негізгі және қосымша ақпараттарды анықтай отырып, факті мен көзқарасты ажыратады, мәтін идеясымен байланысын анықтайды.

Әлеуметтік теңсіздік тудыратын факторлар

1) Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені талдау және кейіпкерлерді шынайы өмірмен салыстырып бағалау.

1) ғылыми-көпшілік және публицистикалық мәтіндерге сүйеніп, монолог және диалог құрайды, сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданып, тыңдаушыға әсер етеді;
2) әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені талдайды және кейіпкерлерді шынайы өмірмен салыстырып бағалайды;
3) тақырып бойынша мәтінге жоспар құрып, әр тармақшаға қажетті негізгі және қосымша мәліметтерді жинақтап ұсынады (тірек-схема, менталды карта, презентация);
4) оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіндіреді.

Жастардың денсаулығы - қоғам байлығы

Зиянды әдеттер

1) Прозалық шығарманы тыңдау, шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындау.

1) Шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындайды;
2) шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындайды;
3) ақпаратты толық анықтап, негізгі ойға өз көзқарасын білдіреді және оны бағалайды.

Салауатты өмір салты

1) Ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндерден күрделі сөздердің жасалу жолын анықтау, ауызша мәтін құрауда орынды қолдану.

1) Ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндерден күрделі сөздердің жасалу жолын анықтайды, ауызша мәтін құрауда орынды қолданады;
2) мәтіндегі Бөлімдердің, абзацтардың орналасу тәртібін, ақпараттың тақырыппен байланысын анықтап, түсініктеме береді.

Сандық технологияны пайдаланудағы теңсіздік

Сандық технология

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыру.

1)Мәтін бойынша болжам жасайды, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастырады;
2) оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіндіреді;
3) әртүрлі графиктік мәтіндердегі (иллюстрация, фотосурет, сызба, шартты белгі) ақпараттарды салыстырады, негізгі идеясын түсіндіреді;

Интернеттің пайдасы мен зияны

1)Пікірталастың "пікірталас -монолог", "пікірталас-диалог", "пікірталас-полилог" түрлерінде сенімді және еркін сөйлеу.

1) Пікірталастың түрлері бойынша сенімді және еркін сөйлеу;
2) негізгі және қосымша ақпараттарды анықтай отырып, факті мен көзқарасты ажыратады, мәтін идеясымен байланысын анықтайды;
3) тақырып бойынша мәтінге жоспар құрып, әр тармақшаға қажетті негізгі және қосымша мәліметтерді жинақтап ұсынады (тірек-схема, менталды карта, презентация).

Қоғам және заң

Ата Заң

1) Драмалық, прозалық, поэзиялық шығарманы тыңдау, шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындау.

1) Драмалық, прозалық, поэзиялық шығарманы тыңдайды, шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындайды;
2) көтерілген мәселе бойынша әртүрлі дереккөздерден алынған мәтіндерді тыңдайды және салыстырады, өз көзқарасын аргументтер негізінде дәлелдейді;

Құқықбұзушылық және қылмыс

1) Ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндерден күрделі сөздердің жасалу жолын анықтау, ауызша мәтін құрауда орынды қолдану.

1) Күрделі сөздердің жасалу жолын анықтайды, ауызша мәтін құрауда орынды қолданады;
2) мәтіндегі Бөлімдердің, абзацтардың орналасу тәртібін, ақпараттың тақырыппен байланысын анықтайды, оған түсініктеме береді;
3) ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндер (мақала, интервью, баспасөз парағы) бойынша салыстырмалы (жанры, құрылымы, тілдік құралдары, мақсатты аудиториясы) талдау жасайды.

Қазіргі қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік

Әлеуметтік теңсіздік

1) Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселеге баға беру және әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыру.

1) Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені анықтайды және әлем әдебиеті үлгілерімен салыстырады;
2) ғылыми және публицистикалық стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды қолданады, шағын мақала мәтінін құрайды.

Қоғамның әлеуметтік құрылымы

1) Кәсіби бағыттағы түпнұсқа мәтіндерден қажетті ақпаратты (деректерді, сипаттамаларды, сандық көрсеткіштерді, сілтемелерді) анықтау, олардың қолданылу мақсатын талдау.

1) Кәсіби бағыттағы түпнұсқа мәтіндерден қажетті ақпаратты анықтайды, қолданылу мақсатын талдайды;
2) көпшілік алдында сөз сөйлеуде маңызды орын алатын тілдік (вербалдық) және бейвербалдық элементтерді қолдана алады;
3) мақала құрылымы мен рәсімделуін біледі, жанрлық және тілдік ерекшеліктеріне талдау жасайды.

Экология. Мұнай және атомдық индустрия

Қазақстандағы мұнай өндірісі

1) Мәтін бойынша автор позициясын және көтерілген мәселеге қарым-қатынасын, тыңдаушыға ықпал ету тәсілін талдай отырып, негізгі ойды анықтау.

1) Оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында және мамандандырылған тар аядағы арнайы мәтіндердегі сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіндіреді;
2) мәтін бойынша автор позициясын және көтерілген мәселеге қарым-қатынасын, тыңдаушыға ықпал ету тәсілін талдайды, негізгі ойды табады.

Қазақстандағы атом өнеркәсібі

1) Ғылыми және кәсіби мәтіндердегі күрделі сөздер мен терминдердің жасалу жолын анықтау, кәсіби бағыттағы түпнұсқа мәтіндерден қажетті ақпаратты (деректерді, сипаттамаларды, сандық көрсеткіштерді, сілтемелерді) анықтау.

1) Ғылыми және кәсіби мәтіндердегі күрделі сөздер мен терминдерді ажыратады, ауызша мәтін құрауда дұрыс қолданады;
2) кәсіби бағыттағы түпнұсқа мәтіндерден қажетті ақпараттардың (деректер, сипаттамалар, сандық көрсеткіштер, сілтемелер) қолданылу мақсатын айқындайды.

Тіл. Өнер. Әдебиет

Өнер алды – қызыл тіл

1) Көркем шығарманы тыңдау, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттама жасау.

1) Мәтінді тыңдай отырып, негізгі идеяларды (ақпараттарды) қысқаша жазады (конспектілейді);
2) көркем шығарманы басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырады, тақырып ортақтығын анықтай алады;
3) Мәтіндегі ақпарат бойынша өзіндік пікір білдіреді.

Әдебиет – өнер айнасы

1) Ғылыми және кәсіби мәтіндердегі күрделі сөздер мен терминдердің жасалу жолын анықтау, ауызша мәтін құрауда орынды қолдану.

1) Мәтіндердегі күрделі сөздер мен терминдердің жасалу жолын анықтайды;
2) сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданады;
3) мәтін мазмұны бойынша монолог және диалог құрайды.

Қоғамдағы жұмыссыздық мәселесі

Жұмыссыздық мәселесі

1) Мәтінді тыңдай отырып, негізгі идеяларды (ақпараттарды) қысқаша түртіп жазу (конспектілеу) және берілген ақпараттарды жүйелеу.

1) Мәтінді тыңдай отырып, негізгі идеяларды (ақпараттарды) қанықтайды, қысқаша түртіп жазды (конспектілейді);
2) көтерілген мәселе бойынша берілген ақпараттарды анықтайды.

Еңбек етсең ерінбей

1) Ғылыми және публицистикалық стильдегі мәтіндердің (үндеу) құрылымы мен рәсімделуін білу, жанрлық және тілдік ерекшеліктерін талдау.

1) Берілген мәтіннің стилін анықтап, құрылымы мен рәсімделуін нақтылайды;
2) тақырып бойынша мәтінге жоспар құрады, әр тармақшаға қажетті негізгі және қосымша мәліметтерді жинақтайды;
3) мәтінді жанрлық және тілдік ерекшеліктерін талдайды, өзіндік пікір білдіреді.

Тәуелсіз еліміздің өткені мен келешегі

Тәуелсіздік тарихы

1) Көркем шығарманы тыңдау, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттама жасау, негізгі ойды анықтау.

1) Көркем шығарманы тыңдайды, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттама жасайды;
2) мәтін бойынша автор позициясын және көтерілген мәселеге қарым-қатынасын, тыңдаушыға ықпал ету тәсілін талдай отырып, негізгі ойды саралайды.

Тәуелсіз ел келешегі

1) Ғылыми және кәсіби мәтіндерге сүйеніп, монолог пен диалог құрастыру, көпшілік алдында сөз сөйлеуде сенімді және еркін сөйлеу.

1) Ғылыми және кәсіби мәтіндерге сүйеніп, монолог пен диалог құрастырады;
2) сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданып, тыңдаушылармен қарым-қатынас орнатады;
3) көпшілік алдында сөз сөйлеуде маңызды орын алатын тілдік (вербалдық) және бейвербалдық элементтерді қолданады.

Ұлттық театр – өнер ордасы

Сахна –өмір айнасы

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тиісті ақпаратты анықтай білу.

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тиісті ақпаратты анықтайды;
2) көркем шығарманы тыңдап, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттайды.

Туризм: Экотуризм

Туризм

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тиісті ақпаратты анықтай білу.

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тиісті ақпаратты анықтайды;
2) көркем шығарманы тыңдап, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттайды.

Қазақстандағы экотуризм

1) Сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолдану.

1) Сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолданады;
2) көпшілік алдында сөз сөйлеуде маңызды орын алатын тілдік (вербалдық) және бейвербалдық элементтерді қолданып, сенімді және еркін сөйлейді.

Әлемдегі ерлер мен әйелдердің құқықтары мен теңдігі

Отбасы құрылымы

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тиісті ақпаратты анықтай білу.

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасайды, тиісті ақпаратты анықтайды;
2) оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында және мамандандырылған тар аядағы арнайы мәтіндердегі сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіндіреді.

Қазақ отбасыларындағы гендерлік мәселелер

1) Мәтінді тыңдай отырып, негізгі берілген ақпараттарды жүйелеу.

1) Мәтінді тыңдай отырып, негізгі берілген ақпараттарды жүйелейді;
2) оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында және мамандандырылған тар аядағы арнайы мәтіндердегі сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіндіреді.

Жастар мәселесінің түйіткілдері

Ел болашағы - жастар

1) Көркем шығарманы тыңдау, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттама жасау.

1) Көркем шығарманы тыңдау, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттайды;
2) көтерілген мәселе бойынша әртүрлі дереккөздерден алынған мәтіндерді тыңдайды және салыстырады, өз ойын логикалық дұрыс, аргументті және айқын жеткізеді.

Жастар мәселесінің түйіткілдері.

1) Мәтіндегі негізгі ойды анықтап, көтерілген мәселеге баға беру, өзіндік көзқарасын жүйелі, дәлелді жеткізу.

1) Мәтіндегі негізгі ойды анықтап, көтерілген мәселеге баға береді, өзіндік көзқарасын жүйелі, дәлелді жеткізеді;
2) қажетті ақпараттарды орынды қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазады.

Жаһандық мәселелер: көші-қон саясаты

Жаһандық миграция

1) Мәтінді тыңдай отырып, негізгі берілген ақпараттарды жүйелеу.

1) Мәтінді тыңдай отырып, негізгі берілген ақпараттарды жүйелейді;
2) оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында және мамандандырылған тар аядағы арнайы мәтіндердегі сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіндіреді.

Қазақ халқының көші-қон тарихы

1) Кәсіби бағыттағы түпнұсқа мәтіндерден қажетті ақпаратты (деректерді, сипаттамаларды, сандық көрсеткіштерді, сілтемелерді) анықтау, олардың қолданылу мақсатын талдау.

1) Кәсіби бағыттағы түпнұсқа мәтіндерден қажетті ақпаратты (деректерді, сипаттамаларды, сандық көрсеткіштерді, сілтемелерді) анықтап, олардың қолданылу мақсатын талдайды;
2) әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді салыстырып талдап, негізгі үрдістерді анықтайды.

Толерант тылық – ел бірлігі

Толеранттылық – бейбітшілік кепілі

1) Көркем шығарманы тыңдау, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттама жасау.

1) Көркем шығарманы тыңдау, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттама жасайды;
2) мәтін бойынша автор позициясын және көтерілген мәселеге қарым-қатынасын, тыңдаушыға ықпал ету тәсілін талдай отырып, негізгі ойды анықтайды.

Ұлт мұраты - ұлттық қауіпсіздік

Отан қорғау - парыз

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тиісті ақпаратты анықтай білу.

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тиісті ақпаратты анықтайды;
2) оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында және мамандандырылған тар аядағы арнайы мәтіндердегісөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіндіреді.

Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігі

1) Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселеге баға беру және әлем әдебиеті үлгілерімен салыстыру.

1) Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселеге баға береді және әлем әдебиеті үлгілерімен салыстырады;
2) мәтіннен берілген ақпараттың оқырманға әсерін және автор позициясын талқылайды;
3) ғылыми және публицистикалық стильдегі мәтіндерден басты лексикалық бірліктерді нақтылап, мәтіннің ақпараттық-маңызды фрагменттерін анықтап, (компрессия) жинақы мәтін құрастырады.

Бос уақыт – қоғам дамуының көрсеткіші

Бос уақытты жоспарлау

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, тиісті ақпаратты анықтай білу;

1) Мәтін үзінділері бойынша болжам жасайды, тиісті ақпаратты анықтай біледі;
2) көркем шығарманы тыңдау, басқа өнер туындыларымен (кино, театр, музыка, би, сурет-мүсін өнері, сәулет) салыстырып, тақырып ортақтығына сипаттама жасайды.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
6-қосымша

Педагогикалық бағыттың "Орыс тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Орыс тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу - ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Орыс тілі" оқу пәнін оқытудың мақсаты - білім алушылардың құзыреттілігін (тілдік, лингвистикалық, коммуникативтік, мәдениеттану) дамыту, дүниетанымын қалыптастыру, оның көркемдік-эстетикалық дамуын, түрлі әлеуметтік-мәдени, әлеуметтік-экономикалық, әлеуметтік-құқықтық, ғылыми-техникалық, оқу-кәсіптік ақпараттарды салаларында пайдалану мүмкіндігіне; әлемдік білім беру кеңістігін дамыту жолдарын бағдарлауға көмектесу болып табылады.

      "Орыс тілі" пәні әртүрлі деңгейдегі құралдарды пайдалану нормаларын ескере отырып, тіл туралы қалыптасқан білім негізінде сөйлеу қызметінің барлық түрлері (тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым) бойынша білім алушылардың функционалдық/оқу сауаттылығын жетілдіру, олардың кәсіби және қарым-қатынастың өзге де салаларында тиімді сөйлеу қызметін жандандыру арқылы шығармашылық белсенді тұлға болып дамуына ықпал ету.

      Пәнді оқыту барсында қазіргі заманғы орыс әдеби тілі, оның қазіргі заманғы полиэтникалық және көптілді Қазақстан жағдайында нақты жұмыс істеуі қарастырылады.

      3. Оқу пәнін іске асыру келесі міндеттерді қарастырады:

      1) орыс тілі туралы білімді пайдалану, әдеби тіл нормаларын (орфоэпиялық, орфографиялық, лексикалық және грамматикалық) және әртүрлі деңгейдегі кәсіби, басқа салалардағы және коммуникациялық процестерде ауызша және жазбаша тілде сөйлеу этикеті ережелерін сақтау;

      2) ақпаратты алудың ақпараттық іздеу, алу және түрлендіру дағдыларын жетілдіру;

      3) сөздік қорын байыту және академиялық тілдің қолданылатын грамматикалық құралдарының шеңберін кеңейту;

      4) сыни ойлау дағдыларын жетілдіру: алынған ақпаратты талдау, синтездеу, бағалау, түсіндіру;

      5) коммуникативтік міндеттерге байланысты оқытудың әртүрлі түрлерін пайдалану;

      6) тыңдау және сөйлеу дағдыларын жетілдіру;

      7) көпшілік алдында сөйлеудің әртүрлі жанрларында монологиялық сөз құра білу, қарым-қатынас жағдайына сәйкес нормативтілік тұрғыдан тілдік құралдарды сыни тұрғыдан бағалау және таңдау қабілеттерін жетілдіру;

      8) мәселені шешу жолдарын ұсына отырып, табысты диалогтік қарым-қатынас жасау, түрлі салаларда және коммуникативтік жағдайларда пікірталас жүргізу дағдыларын жетілдіру;

      9) әр түрлі жанрдағы мәтіндерді жасау кезінде стилистикалық сауаттылықты жетілдіру; жеке авторлық стильді қалыптастыру; мәтінді түзету және редакциялау мүмкіндігін; жеке авторлық стильді қалыптастыру;

      10) орыс тілінің ұлттық-мәдени ерекшелігі, орыс, қазақ және басқа да халықтардың мәдениеті туралы түсініктерді кеңейту;

      11) тілге қарым-қатынас құралы, білім көзі, рухани-адамгершілік құндылық ретінде, қоғамда табысты әлеуметтенуге ықпал ететін тілдік капитал ретінде саналы қатынасты тәрбиелеу.

      Грамматикалық материал сөйлеу тақырыптары аясында оқытылады. Тілді оқыту басқа пәндермен интеграция арқылы, әр түрлі пәндік салалардағы мәтіндерді қолдану, академиялық тілді дамыту арқылы жүзеге асырылады.

      4. Оқу пәнінің мазмұны 4 бөлімнен тұрады:

      1) тыңдалым және айтылым;

      2) оқылым;

      3) жазылым;

      4) сөйлеу нормаларын сақтау.

      Тыңдалым және айтылым: мәтіннің негізгі және егжей-тегжейлі ақпаратын түсіну; факт пен пікірдің айырмашылығы; автордың позициясына сыни көзқарас білдіру; вербалды емес қарым-қатынас құралдарын ескере отырып, негізгі ойды анықтау; мәтін авторының мақсаты мен ұстанымына сүйене отырып, негізгі ойды анықтау; мәтінде көтерілген мәселе бойынша мазмұнды болжау; пікірталасқа қатысу, өз ұстанымын дәлелдеу, мәселені шешудің әртүрлі жолдарын ұсыну; кеңейтілген монолог құру (берілген тақырып бойынша пайымдау, сендіру), қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени және оқу-ғылыми салалар шегінде кемінде 3 микротақырыпты қамту; тыңдалған материалды ақпараттың дұрыстығы, өзектілігі тұрғысынан бағалау, өз пікірін білдіру.

      Оқылым: әр түрлі мәтіндердің негізгі, егжей-тегжейлі, жасырын ақпаратын түсіну, авторлық позицияны сыни бағалау; мәтінде қамтылған ақпараттың басқа көздерден алынған ақпарат/жеке тәжірибемен байланысы барын; мәтіннің негізгі ойының берілуіндегі ескертпелер, иллюстрациялар, субтитрлер, түс, қаріптердің әртүрлілігін, дыбыс пен графикалық кескіндерін, гиперсілтемелердің рөлін анықтау; мәтіндегі арнайы лексика, аббревиатура, перифраза, тұспалдау, эвфемизмдер және басқа да мәнерлілік құралдарының қолданылуын түсіну; әр түрлі жанрдағы мәтіндердің типтерін, белгілері мен тілдік ерекшеліктерін, ғылыми-танымал ішкі стильдегі мәтіндердің ерекшеліктерін (эссе, очерк, мақала), публицистикалық стильді (ескерту, пресс-релиз, жол очерктері) анықтау; оқылған мәтін бойынша зерттеу үшін сұрақтар мен идеяларды тұжырымдау; оқылған мәтінге байланысты сканерлеу және егжей-тегжейлі оқу әдістерін қолдану оқырман өзіне қоятын коммуникативті міндеттерді қарастыру; әртүрлі көздерден ақпаратты алу және синтездеу, әртүрлі көзқарастарды салыстыру; тақырыпты, негізгі ойды, проблеманы, мақсатты, мақсатты аудиторияны, автордың ұстанымын ескере отырып, мәтіндердің стилистикалық ерекшеліктерін (композициялық, тілдік және жанрлық) салыстыру; сөйлемнің, абзацтың мазмұнын түсіндіру, оны тақырыппен, негізгі идеямен, авторлық позициямен байланыстыру.

      Жазылым: жоспардың әртүрлі түрлерін, оның ішінде атаулы және сұраулы түрлерін құрастыру; тыңдалған, оқылған және аудиовизуалды материалдың мазмұнын баяндау, негізгі ойды сақтай отырып, бастапқы материалды парафразалау; ақпаратты график, кесте, диаграмма, схема, инфографика, оның ішінде АКТ көмегімен ұсыну; ғылыми-танымал ішкі стильдің мәтіндерін (эссе, мақала), публицистикалық стиль (ескерту, пресс-релиз, жол нобайы) жасау; мақсат, мақсатты аудиторияны және сөйлеу жағдайын ескере отырып, эссенің әртүрлі түрлерін, оның ішінде сыни эссе жазу, ғылыми және публицистикалық әдебиеттерді талдау, автормен келісімін/келіспеушілігін білдіру және негіздеу; оқырманға әсер ету құралдарын пайдалана отырып, әртүрлі жанрдағы мәтін-сипаттамалар мен мәтіндер-әңгімелер жазу; мақсат, мақсатты аудиторияны, жағдайды ескере отырып, мәтіндегі барлық кемшіліктерді түзету және редакциялау қарым-қатынас және оқырманға әсер ету.

      Сөйлеу нормаларын сақтау: орфографиялық нормаларды сақтау; қарым-қатынастың мақсаты мен жағдайына сәйкес ресми іскерлік стильдің, публицистикалық және ғылыми стильдердің, стилистикалық фигуралардың лексикасын қолдану; сөзжасамдық және морфологиялық (абстрактілі семантика етістіктерін, қазіргі заманның жетілмеген етістіктерін қолдану) нормаларды сақтау; қарапайым, қарапайым күрделі және күрделі сөйлемдерде тыныс белгілерін қолдану.

      5. Оқу пәнінің мазмұны 3 Бөлімнен тұрады: "Мәтінді түсіну және жауап беру", "Мәтінді талдау және түсіндіру", "Бағалау және салыстырмалы талдау".

      6. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлуге (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      7. Оқу жүктемесінің көлемі даярлау бағыттары мен біліктілігіне байланысты 96 -120 сағаттан (3-4 кредиттан) тұрады.

      8. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру қарастырылады.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

Бөлім 1. Имидж Казахстана: современный и исторический обзор.




1.1. Культура речи. Морфология. Синтаксис.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. Что такое имидж страны. Пассивные конструкции. Употребление возвратных глаголов в пассивных конструкциях.




Тақырып 1.1.2. Имидж Казахстана в истории. Превосходная степень имен прилагательных. Устойчивые словосочетания. Изобразительно-выразительные средства.




Тақырып 1.1.3. Имидж современного Казахстана. Употребление устойчивых словосочетаний, изобразительно-выразительных средств в тексте.




Тақырып 1.1.4. Образование как составляющая имиджа государства в педагогическом процессе.




Бөлім 2. Искусство и литература: различные формы художественного выражения.




2.1. Орфография. Словообразование и
морфология. Стилистика.




Тақырып 2.1.2. Что такое искусство. Художественное слово. Литература и живопись. Способы словообразования. Словообразование имен существительных, глаголов. Окказионализмы. Употребление форм числа имен существительных.




Тақырып 2.1.2. Литература и музыка. Литература и танец. Императивные (побудительные) предложения. Словообразование имен прилагательных. Правописание слов и принципы русской орфографии.




Тақырып 2.1.3. Педагогические условия формирования художественного восприятия через искусство и литературу.




Бөлім 3. Этические нормы в научных открытиях. Человек и право.




3.1. Лексика и культура речи. Словообразование и морфология.

+

+

+

Тақырып 3.1.1. Что такое этика науки? Этика клонирования. Этические проблемы появления киборгов. "Права" искусственно созданного человека. Специальная лексика. Термины. Стилистическая окраска слов. Лексика научно-популярного стиля.




Тақырып 3.1.2. Что такое права и обязанности человека. Глаголы несовершенного вида настоящего времени. Употребление императивных (побудительных) предложений в речи.




Тақырып 3.1.3. Конституция Республики Казахстан о правах и свободах человека. Употребление глаголов несовершенного вида настоящего времени. Способы образования.




Тақырып 3.1.4. Педагогическая этика в сфере научных исследований.




Бөлім 4. Tуризм: экотуризм.




4.1. Синтаксис. Пунктуация.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. Туризм в Казахстане. Знаки препинания в предложениях с однородными членами.




Тақырып 4.1.2. Туристический имидж Казахстана. Знаки препинания в предложениях с вводными конструкциями, с обособленными определениями и обстоятельствами.




Тақырып 4.1.3. Экотуризм в Казахстане. Экологические маршруты Казахстана. Знаки препинания в сложносочиненных, сложноподчиненных и бессоюзных предложениях.




Тақырып 4.1.4. Педагогическое воздействие на подрастающее поколение в процессе изучения развития туризма.




Бөлім 5. Экология души.




5.1. Синтаксис. Пунктуация.

+

+

+

Тақырып 5.1.1. Мир – наш дом. Знаки препинания в сложных предложениях.




Тақырып 5.1.2. Что такое экология души. Знаки препинания в предложениях с вводными конструкциями, с обособленными обстоятельствами и дополнениями.




Тақырып 5.1.3. Твори добро. Знаки препинания в предложениях с обособленными определениями, с однородными и неоднородными определениями.




Тақырып 5.1.4. Экология культуры. Знаки препинания в предложениях со вставными конструкциями, обособленными приложениями.




Тақырып 5.1.5. Будущее без книг? Знаки препинания в предложениях с обособленными обстоятельствами, выраженными существительными с предлогами.




Тақырып 5.1.6. Педагогические основы развития экологической культуры.




Бөлім 6. Свободное время как показатель развития общества.




6.1. Орфография.

+

+

+

Тақырып 6.1.1. Что такое свободное время. Основные правила орфографии. Принципы орфографии.




Тақырып 6.1.2. Как провести свободное время. Употребление прописных букв в словах.




Тақырып 6.1.3. Организационно-педагогические условия проведения свободного времени для развития культуры общества.




Бөлім 7. Толерантность и диалог межнациональных культур. Социальное неравенство как глобальная проблема общества.




7.1. Лексика. Синтаксис. Стилистика.

+

+

+

Тақырып 7.1.1. Диалог культур в Казахстане. Толерантность в межкультурном диалоге. Толерантная личность. Стилистически окрашенная лексика. Термины. Узкоспециальная терминология. Употребление общенаучной лексики.




Тақырып 7.1.2. Социальное неравенство в современном мире. Опорная схема. Пассивные конструкции с возвратными глаголами.




Тақырып 7.1.3. Решение проблем социального неравенства. Образование как возможность преодоления социального расслоения общества. Безличные предложения. Возвратные глаголы.




7.1.4. Педагогические аспекты воспитания толерантности и культуры межнационального общения.




Бөлім 8. Научно-технический прогресс: интеллект искусственный и естественный.




8.1. Орфография. Синтаксис. Стилистика.

+

+

+

Тақырып 8.1.1. Научно-технический прогресс. Орфографические нормы. Активные и пассивные конструкции с краткими страдательными причастиями.




Тақырып 8.1.2. Искусственный интеллект. Миф и реальность. Пассивные конструкции с краткими страдательными причастиями.




Тақырып 8.1.3. Будущее искусственного интеллекта. Правописание глаголов, причастий. Знаки препинания при цитировании.




Тақырып 8.1.4. Педагогические поиски решения проблем социального неравенства.




Бөлім 9. Театр в современном мире.




9.1. Стилистика. Культура речи.

+

+

+

Тақырып 9.1.1. Театр в жизни человека. Изобразительно-выразительные средства.




Тақырып 9.1.2. Театр и кино. Устойчивые словосочетания.




Тақырып 9.1.3. Актуален ли сейчас театр? Фразеологизмы. Пословицы.




Тақырып 9.1.4. Современный театр. Театр в жизни города и страны. Употребление изобразительно-выразительных средств в тексте.




Тақырып 9.1.5. Педагогические принципы воспитания через театральное искусство.




Бөлім 10. Современное общество. Миграция.




10.1. Стилистика и культура речи.

+

+

+

Тақырып 10.1.1. Миграция и современное общество. Употребление устойчивых словосочетаний в официально-деловом стиле.




Тақырып 10.1.2. Миграционные процессы в современном обществе. Употребление крылатых фраз.




Тақырып 10.1.3. Миграционные процессы в Казахстане. Употребление устойчивых словосочетаний в научном стиле.




Тақырып 10.1.4. Тақырып эмиграции в русской литературе. Изобразительно-выразительные средства в художественной литературе.




Тақырып 10.1.5. Педагогические условия культурной адаптации общества в миграционном процессе.




Бөлім 11. Современная медицина ХХI века.




11.1. Синтаксис и пунктуация.

+

+

+

Тақырып 11.1.1. ХХI век – век научного прогресса. Знаки препинания в простых предложениях с обращениями, обособленными членами.




Тақырып 11.1.2. Достижения современной медицины. Высокотехнологичная медицина. Политика РК в области здравоохранения в свете стратегии "Казахстан 2025" Знаки препинания в сложноподчиненных предложениях с несколькими придаточными.




Тақырып 11.1.3. Медицинские препараты нового поколения. Здравоохранение будущего. Знаки препинания в предложениях с вводными и вставными конструкциями.




Тақырып 11.1.4. Современные тенденции развития педагогических технологий в медицинском образовании.




Бөлім 12. Молодежная культура: проблемы молодого поколения.




12.1. Синтаксис и пунктуация.

+

+

+

Тақырып 12.1.1 Молодежная культура. Знаки препинания в предложениях с обособленными членами.




Тақырып 12.1.2. Проблемы поколения Z. Знаки препинания в предложениях с вводными и вставными конструкциями.




Тақырып 12.1.3. Как реализовать себя в жизни. Хобби в молодежной культуре. Сложные предложения с разными видами связи.




Тақырып 12.1.4. Проблема выбора профессии. Знаки препинания в сложных предложениях с разными видами связи.




Тақырып 12.1.5. Актуальные проблемы воспитания молодҰжи в современных условиях.




Бөлім 13. Мир и безопасность.




13.1. Орфография.

+

+

+

Тақырып 13.1.1. Укреплять мир и безопасность. Основные правила русской орфографии.




Тақырып 13.1.2. Деятельность Казахстана по достижению мира и безопасности. Правописание слов и принципы русской орфографии.




Тақырып 13.1.3. Мир без ядерного оружия. Личная безопасность в современном мире. Правописание глаголов, причастий, имен прилагательных.




Тақырып 13.1.4. Профессиональная педагогическая культура безопасности: пути развития и совершенствования.




Бөлім 14. Историческое наследие и память.




14.1. Синтаксис и пунктуация.

+

+

+

Тақырып 14.1.1. Историческая память. Знаки препинания в предложениях с вводными и вставными конструкциями.




Тақырып 14.1.2. Историческое наследие Казахстана. Сакральные места нашей Родины. Знаки препинания в предложениях с обособленными членами. Пассивные конструкции с краткими страдательными причастиями.




Тақырып 14.1.3. Сохраним наше историческое наследие. Казахстан в списке "Всемирное наследие ЮНЕСКО". Знаки препинания в сложных предложениях.




Тақырып 14.1.4. Не забывайте солдата. Кто не помнит своего прошлого, обречен на то, чтобы пережить его вновь. Знаки препинания в сложных предложениях с разными видами связи.




Тақырып 14.1.5. Педагогические аспекты формирования исторического сознания и исторической памяти. Знаки препинания в сложных предложениях с разными видами связи.




Бөлім 15. Образование и наука.




15.1. Синтаксис и стилистика.

+

+

+

Тақырып 15.1.1. Язык и образование. Односоставное и двусоставное предложения.




Тақырып 15.1.2. Программа трехъязычия в Казахстане. Сложные предложения с союзами когда, чтобы, если.




Тақырып 15.1.3. Язык специальности и профессиональная культура речи. Прямая, косвенная речь. Логико-смысловые отношения в предложении.




Тақырып 15.1.4. Профессиональные компетенции для организации и управления процессом компьютерного обучения.




Тақырып 15.1.5. Сущность и понятие компьютерных технологий в образовании.




Тақырып 15.1.6. Перспективы гуманитарного, технического, медицинского и других видов образования. Предложно-падежная система. Совершенный и несовершенный виды глагола.




Тақырып 15.1.7.Социокультурные и обучающие функции компьютерных программ.




Тақырып 15.1.8. Способы учебного взаимодействия с компьютером на уроке русского языка.




Тақырып 15.1.9. Достижения в области науки.




3-тарау. Оқыту нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийі

Имидж Казахстана: современный и исторический обзор

Культура речи. Морфология. Синтаксис

1) Постигать основную и детальную информацию текста, высказывая критическое отношение к услышанному;
2) определять целевую аудиторию, жанры;
3) соблюдать морфологические нормы (использование превосходной степени прилагательных);
4) выносить суждение о содержании по проблеме, поднимаемой в тексте.

1) Создает тексты различных типов и жанров научно-популярного подстиля (статья, эссе, очерк, конспект), публицистического стиля (заметка, пресс-релиз, путевой очерк) с учетом цели, целевой аудитории и речевой ситуации;
2) распознает жанры текста;
3) образует превосходную степень имен прилагательных.

Искусство и литература: различные формы художественного выражения

Орфография. Словообразование и морфология. Стилистика

1) Строить развернутый монолог (рассуждение на заданную тему, убеждение), включающий не менее 3-х микротем в пределах общественно-политической, социально-культурной и учебно-научной сфер;
2) соблюдать орфографические, морфологические нормы (единственного числа в значении множественного числа, множественное число прилагательных).

1) Грамотно использует морфологические нормы;
2) устанавливает роль примечаний, иллюстраций, подзаголовков в передаче основной мысли текста;
3) выполняет морфемный и словообразовательный анализ существительных, прилагательных, глаголов;
4) определяет роль окказионализмов в художественных текстах.

Наука и этика: киборги и клоны. Человек: права и обязанности

Лексика и культура речи.
Стилистическая окраска слов. Лексика научно-популярного стиля.
Словообразование и морфология

1) Обладать знаниями о языке и соответствующих средств, необходимых для его использования;
2) определять основную мысль на основе выделения смысловых частей прослушанного текста и определения их микротем в пределах общественно-политической, социально-экономической сфер; 3) иметь понимание об основных компонентах словарного запаса.

1) Демонстрирует знание разновидности стилистической окраски;
2) умеет выстроить свою речь в дебатах, аргументируя собственную позицию и предлагая разные пути решения проблемы;
3) определяет роль перифразы, аллюзии, эвфемизмов и других средств выразительности в тексте;
4) находит в тексте специальную лексику, термины профессий, относящихся к социально-экономическому профилю.

1) Участвовать в дебатах, аргументируя собственную позицию и предлагая разные пути решения проблемы;
2) соблюдать словообразовательные и морфологические нормы (использование глаголов несовершенного вида настоящего времени); употреблять императивные (побудительные) предложения в речи

1) Приводит аргументы в защиту собственной позиции во время дебатов;
2) находит разные пути решения проблемы;
3) использует глаголы несовершенного вида настоящего времени;
4) употребляет императивные (побудительные) предложения в речи.

Туризм: экотуризм

Пунктуация
Знаки препинания в предложениях с однородными членами

1) Участвовать в дебатах, аргументируя собственную позицию и предлагая разные пути решения проблемы.

1) Приводит аргументы в защиту собственной позиции во время дебатов;
2) находит разные пути решения проблемы.

1) Грамотно использовать вводные и вставные конструкции;
2) оценивать прослушанный материал с точки зрения достоверности, актуальности информации о проблемах и перспективах развития туристической отрасли Казахстана, выражая собственное мнение.

1) Демонстрирует знание особенностей пунктуации при вводных словах;
2) высказывает собственное мнение об услышанном;
3) находит и объединяет необходимую информацию из различных источников;
4) передает содержание прослушанного, прочитанного и аудиовизуального материала в виде развернутых, сжатых планов, пересказа, тезисов, резюме и т.д.

1) Применять основные правила расстановки знаков при однородных членах предложения;
2) извлекать и синтезировать информацию развитии социального туризма в Казахстане из различных источников, сопоставлять разные точки зрения.

1) Находит и распознает средства выразительности в тексте;
2) демонстрирует знание системности пунктуации;
3) получает информацию из различных источников
4) объединяет информацию из различных источников;
5) сравнивает разные точки зрения.

Экология души

Синтаксис. Пунктуация
Знаки препинания в сложных предложениях

1) Распознавать предикативные единицы предложения;
2) интерпретировать содержание фрагмента текста.

1) Использует правильно знаки препинания в сложных предложениях с разными видами связи;
2) составляет вопросы по прочитанному тексту;
3) предлагает идеи для исследования по прочитанному тексту.

1) Формулировать вопросы и идеи для исследования по прочитанному тексту;
2) извлекать и синтезировать информацию из различных источников, сопоставлять разные точки зрения
3) интерпретировать содержание предложения, абзаца, соотнося его с темой, основной идеей, авторской позицией;
4) представлять информацию в виде графика, таблицы, диаграммы, схемы, инфографики, в том числе с помощью информационных коммуникационных технологий.

1) Составляет и предлагает вопросы и идеи для исследования по прочитанному тексту;
2) использует и сравнивает информацию из различных источников, сопоставлять разные точки зрения;
3) объясняет содержание предложения, абзаца, соотнося его с темой, основной идеей, авторской позицией;
4) конструирует и применяет информацию в виде графика, таблицы, диаграммы, схемы, инфографики, в том числе с помощью информационных коммуникационных технологий.

Свободное время как показатель развития общества. Орфография

Свободное время. Основные правила орфографии. Принципы орфографии. Употребление прописных букв в словах

1) Иметь представление о принципах орфографии;
2) прогнозировать содержание текста по таблице;
3) участвовать в дебатах на тему "Современные тренды в образовании", аргументируя собственную позицию и предлагая разные пути решения проблемы.

1) Использует стратегию детального чтения;
2) называет орфографические нормы;
3) определяет стиль текста "Инструменты тайм-менеджмента", его языковые особенности;
4) представляет информацию в виде презентации.

1) Выделять слова в тексте с помощью прописной буквы;
2) писать тексты-описания и тексты-повествования в различных жанрах, используя средства воздействия на читателя.

1) Создает тексты-описания и тексты-повествования в различных жанрах;
2) определяет и выбирает средства воздействия на читателя при создании текстов различных жанров.

Толерантность и диалог межнациональных культур. Социальное неравенство как глобальная проблема общества

Стилистически окрашенная лексика. Термины. Узкоспециальная терминология. Общенаучная лексика. Употребление общенаучной лексики

1) Иметь представление о функционально-стилевом расслоении лексики;
2) соблюдать синтаксические и стилистические нормы;
3) строить развҰрнутый монолог (рассуждение на заданную тему, убеждение), включающий не менее 3-х микротем в пределах социально-экономической и учебно-научной сфер.

1) Участвует в деловой беседе, решает проблему, достигает договоренности;
2) употребляет лексику официально-делового стиля, публицистического и научного стилей, стилистические фигуры в соответствии с целью и ситуацией общения;
3) составляет разные виды плана, в том числе план - опорная схема.

1) Использовать узкоспециальную лексику, профессионализмы;
2) развить речевую деятельность;
3) использовать приемы просмотрового чтения, сканирования и детального чтения.

1) Употребляет педагогические термины, дает им определения;
2) применяет приемы просмотрового чтения, сканирования и детального чтения;
3) владеет навыками чтения научного текста.

1) Писать научное эссе, статью с использованием научной педагогической лексики;
2) корректировать и редактировать все имеющиеся недочеты в тексте, учитывая цель, целевую аудиторию, ситуацию общения и воздействие на читателя.

1) Использует научную лексику;
2) определяет научные лексические единицы в научных терминологических системах;
3) находит и корректирует недочеты в тексте учитывая педагогические цели.

Научно-технический прогресс: интеллект искусственный и естественный

Орфографические нормы. Пассивные конструкции с возвратными глаголами и краткими страдательными причастиями. Синтаксические нормы публицистического стиля речи. Виды плана. Развернутый и сжатый план

1) Обладать знаниями о классификации функциональных стилей;
2) строить развернутый монолог для публичного выступления в рамках социально-культурной, социально-экономической и учебно-научной сфер.

1) Составляет тексты соблюдая орфографические нормы;
2) определяет основную мысль текста, опираясь на цель и позицию автора.

1) Иметь представление о грамматических признаках краткой формы страдательного причастия;
2) строить развернутый монолог для публичного выступления в рамках учебно-научной сферы.

1) Приводит примеры образования кратких форм страдательных причастий;
2) выделяет типы, признаки и языковые особенности текстов разных жанров, стилей и подстилей (аннотация, научная статья, репортаж, публичное выступление) и их подстилей.

1) Иметь понимание роли цитирования во вторичных текстах и знаках препинания при цитировании;
2) иметь навыки цитирования.

1) Обладает навыками составления вторичных текстов;
2) применяет разные виды чтения в зависимости от коммуникативных задач, которые ставит перед собой читающий.

Театр в современном мире

Стилистика. Культура речи. Изобразительно-выразительные средства. Фразеологизмы. Пословицы

1) Использовать изобразительно-выразительные средства;
2) находит в тексте тропы и фигуры речи.

1) Выделяет в тексте тропы, фигуры речи;
2) перечисляет, имеющиеся в тексте тропы.

1) Употреблять фразеологизмы;
2) составлять тексты, задействуя устойчивые словосочетания.

1) Приводит примеры устойчивых словосочетаний;
2) приводит примеры межнациональных фразеологизмов.

1) Определять типы и языковые особенности фольклорных текстов;
2) Осмыслять значение социального театра как одного из актуальных направлений театрального искусства.

1) Объясняет значение поговорок, пословиц;
2) приводит примеры пословиц школьной тематики.

1) Составлять тексты с применением фразеологических оборотов.

1) Находит в тексте фразеологизмы, сравнения, метафоры.

Современное общество. Проблемы миграции

Стилистика и культура речи Употребление устойчивых словосочетаний в официально-деловом стиле. Фразеологизмы и фразеологические обороты. Крылатые слова и выражения. Фразеологизмы, заимствованные из других языков

1) Применять разговорную фразеологию;
2) иметь представление о речевых клише и штампах.

1) Называет фразеологические единицы в речи педагога;
2) называет ошибки в употреблении фразеологических оборотов.

1) Обогатить словарный запас, используя крылатые фразы;
2) сформировать коммуникативные компетенции.

1) Приводит примеры крылатых фраз;
2) определяет собственную позицию при раскрытии значения крылатых фраз.

1) Осознавать значение устойчивых словосочетаний в научном стиле текста на тему социальной роли миграции.

1) Употребляет морфологические средства при написании научного текста;
2) употребляет в научно-педагогической речи аналитические формы сравнительной и превосходной степеней имен прилагательных.

1) Иметь представление о применение изобразительно-выразительных средств, стилистических фигур и других приемов в тексте.

1) Осознает и применяет изобразительно-выразительные средства, стилистические фигуры и другие приемы в тексте.

Современная медицина ХХI века

Синтаксис и пунктуация.
Знаки препинания в простых предложениях с обращениями, обособленными членами

1) Иметь понимание правил использования знаков препинания в предложениях с обособленными членами.

1) Дает критическую оценку прослушанного/прочитанного материала на тему "Социальное медицинское страхование в Казахстане" с точки зрения убедительности, оценивая его.

1) Использовать синонимичные синтаксические конструкции (союзные и бессоюзные предложения, сложные и простые предложения) как источник богатства и разнообразия речи.

1) Составляет и интонирует сложные предложения.

1) Иметь знания об особенностях пунктуации в предложении с вводными и вставными конструкциями.

1) Объясняет типы, признаки и языковые особенности текстов разных жанров, стилей и подстилей (аннотация, научная статья, репортаж, публичное выступление) и их подстилей.

Молодежная культура: проблемы молодого поколения

Синтаксис и пунктуация.
Знаки препинания в сложных предложениях с разными видами связи

1) Составлять тексты с вводными и вставными конструкциями.

1) Обсуждает проблему в деловой беседе, решая проблему и достигая договоренности.

1) Иметь знания о классификации видов связей в предложении.

1) Приводит примеры бессоюзной связи в предложениях на заданную тему;
2) владеет различными приемами чтения
в зависимости от коммуникативных задач, которые ставит перед собой читающий.

1) Различать виды связи в предложениях текстового материала на тему "Молодежь как социальная группа".

1) Получает информацию из различных источников о социальных проблемах молодежи, устанавливая взаимосвязи и делая обоснованные выводы.

Мир и безопасность

Основные правила орфографии. Употребление разделительных Ъ и Ь

1) Различать основные направления русской орфографии;
2) оценивать прослушанный материал с точки зрения убедительности, критически оценивая его; соблюдать орфографические нормы при употреблении Ъ и Ь.

1) Составляет развернутый монолог для публичного выступления в рамках научно-педагогической сферы;
2) демонстрирует знание морфологического принципа русской орфографии.

Историческое наследие и память. Синтаксис и пунктуация

Синтаксис. Пунктуация.
Знаки препинания в предложениях с вводными и вставными конструкциями

1) Иметь представление о пунктуации в предложениях с вводными и вставными конструкциями;
2) интерпретировать содержание фрагмента текста, соотнося его с темой, основной идеей, авторской позицией; использовать знаки препинания в сложных предложениях с разными видами связи.

1) Выделяет в тексте вводные и вставные конструкции;
2) использует пассивные конструкции в безличных предложениях.

1) Иметь понимание стилистических и семантических различиях конструкций.

1) Различает типы, признаки и языковые особенности текстов разных жанров, стилей и подстилей (аннотация, научная статья, репортаж, публичное выступление) и их подстилей.

1) Сравнивать стилистические особенности текстов (композиционные, языковые и жанровые), учитывая тему, основную мысль, проблему, цель, целевую аудиторию, позицию автора и воздействие, произведенное на читателя.

1) Проводит сопоставительный анализ стилистических особенностей текстов;
2) составляет разные виды эссе, в том числе аргументативное и дискуссионное, рассматривая и анализируя проблему, представленную в научной, публицистической литературе, предлагая и обосновывая собственные пути решения данной проблемы.

Образование и наука

Язык и образование. Односоставное и двусоставное предложения

1) Оценивать прослушанный материал с точки зрения достоверности, актуальности информации, выражая собственное мнение.

1) Дает оценку прослушанному материалу с точки зрения достоверности, актуальности информации, выражая собственное мнение.

Программа трехъязычия в Казахстане. Сложные предложения с союзами, когда, чтобы, если

1) Участвовать в дебатах, аргументируя собственную позицию и предлагая разные пути решения проблемы;

1) Приводит аргументы в защиту собственной позиции во время дебатов.

Язык специальности и профессиональная культура речи. Прямая, косвенная речь. Логико-смысловые отношения в предложении

1) Использовать приемы просмотрового чтения, сканирования и детального чтения.

1) Владеет приемами просмотрового чтения, сканирования и детального чтения.

Профессиональные компетенции для организации и управления процессом компьютерного обучения

1) Извлекать и синтезировать информацию из различных источников, сопоставлять разные точки зрения;
2) интерпретировать содержание предложения, абзаца, соотнося его с темой, основной идеей, авторской позицией.

1) Умеет извлекать и синтезировать информацию из различных источников, сопоставляет разные точки зрения;
2) создает интерпретацию содержания предложения, абзаца, соотнося его с темой, основной идеей, авторской позицией.

Сущность и понятие компьютерных технологий в образовании

1) Писать тексты-описания и тексты-повествования в различных жанрах, используя приемы, отражающие убеждения, взгляды и чувства автора;

1) Создает тексты-описания и тексты-повествования в различных жанрах, используя приемы, отражающие убеждения, взгляды и чувства автора.

Перспективы гуманитарного, технического, медицинского и других видов образования. Предложно-падежная система. Совершенный и несовершенный виды глагола

1) участвовать в деловой беседе, решая проблему и достигая договоренности;
2) понимать главную, детальную, скрытую информацию сплошных и не сплошных текстов, критически оценивая авторскую позицию и скрытый смысл текста.

1) Поддерживает деловую беседу, решая проблему и достигая договоренности;
2) определяет главную, детальную, скрытую информацию сплошных и не сплошных текстов, критически оценивая авторскую позицию и скрытый смысл текста.

Социокультурные и обучающие функции компьютерных программ. Стили речи

1) Создавать тексты различных типов и стилей (аннотация, статья, репортаж, публичное выступление) уместно употреблять с учетом цели, целевой аудитории и речевой ситуации; уместно использовать цитирование;

1) Определяет тексты различных типов и стилей (аннотация, статья, репортаж, публичное выступление);
2) уместно употреблять с учетом цели, целевой аудитории и речевой ситуации; уместно использовать цитирование.

Способы учебного взаимодействия с компьютером на уроке русского языка. Знаки препинания в предложениях и сложных предложениях с разными видами связи

1) Сравнивать стилистические особенности текстов (композиционные, языковые и жанровые), учитывая тему, основную мысль, проблему, цель, целевую аудиторию,
позицию автора и воздействие, произведенное на читателя.

1) Определяет стилистические особенности текстов (композиционные, языковые и жанровые), учитывая тему, основную мысль, проблему, цель, целевую аудиторию, позицию автора и воздействие, произведенное на читателя.

Достижения в области науки

1) Писать разные виды эссе, в том числе аргументативное и дискуссионное, рассматривая и анализируя проблему, представленную в научной, публицистической литературе, предлагая и обосновывая собственные пути решения данной проблемы.

1) Создает разные виды эссе, в том числе аргументативное и дискуссионное, рассматривая и анализируя проблему, представленную в научной, публицистической литературе, предлагая и обосновывая собственные пути решения данной проблемы.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
7- қосымша

Педагогикалық бағыттың "Орыс әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Орыс әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу- ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Орыс әдебиеті" пәнінің мақсаты - білім алушыларды орыс және әлемдік көркем әдебиеттің байлығымен таныстыру, олардың әдебиет туындылары мен онда көрініс тапқан өмір құбылыстарын эстетикалық қабылдау және бағалау қабілетін дамыту, эстетикалық талғамдарды, қажеттіліктерді, азаматтық идеялық-адамгершілік позицияны қалыптастыру.

      Бұл пәнді оқыту тұлғаның интеллектуалды-адамгершілік және дүниетанымдық дамуына, озық заманауи технологияларды игеруге әсер етуі керек, олардың қолданылуы мен трансферті жеке кәсіби және мансаптық өсуді қамтамасыз ете алады.

      3. Бағдарламаны іске асыру келесі міндеттерді шешуді көздейді:

      1) Орыс тілі туралы білімді қолдану, әдеби тілдің нормаларын (орфоэпиялық, орфографиялық, пунктуациялық, лексикалық, грамматикалық, стилистикалық) және қарым-қатынастың әртүрлі салалары мен жағдайларында ауызша және жазбаша тілде сөйлеу этикеті ережелерін сақтау;

      2) қазіргі әлемнің жаһандануы жағдайында әдебиеттің рухани мұра ретіндегі құндылығын түсінуді қалыптастыру;

      3) сыни талдау, салыстыру, жалпылау дағдыларын жетілдіру, ұқсастықтар мен себеп-салдарлық байланыстарды белгілеу, құбылыстарды жіктеу, шығармаларды талдау негізінде логикалық және сыни пайымдаулар, ойлар мен қорытындылар құру;

      4) оқудың рухани және зияткерлік қажеттілігін қалыптастыру, әрбір білім алушының шығармашылық қабілеттерін дамыта отырып, мәтінді сыни оқу және түсіндіру дағдыларын жетілдіру;

      5) әр түрлі жанрдағы шығармалардың идеялық-көркемдік, әлеуметтік-тарихи және рухани-эстетикалық аспектілерін терең түсіну, талдау негізінде коммуникативтік дағдыларды дамыту;

      6) зерттеу мәдениеті саласында құзыреттілігін көрсете отырып, шығарма, әдеби-сын мақалалардың мазмұнын ауызша немесе жазбаша түрде бағалау дағдыларын жетілдіру;

      7) әдеби құбылыстарды контекстік қарау қабілеттерін, әдеби фактілерді салыстыру, ұқсастықтар жасау, әдеби параллельдер құру қабілетін жетілдіру;

      8) болашақ кәсіби қызметтің мәні мен әлеуметтік маңыздылығын түсіну, оған тұрақты қызығушылық таныту.

      4. Оқу пәнінің мазмұны 3 Бөлімнен тұрады: "Мәтін бойынша түсіну және жауаптар беру", "Мәтінді талдау және түсіндіру", "Бағалау және салыстырмалы талдау".

      "Мәтін бойынша түсіну және жауаптар беру" Бөлімі келесі Бөлімшелерді қамтиды:

      1) терминдерді түсіну;

      2) көркем шығарманы түсіну;

      3) жатқа оқу және дәйексөз;

      4) жоспар құру;

      5) қайталау;

      6) сұрақтарға жауаптар.

      "Мәтінді талдау және түсіндіру" Бөлімі келесі Бөлімшелерді қамтиды:

      1) жанр;

      2) тақырып және идея;

      3) композиция;

      4) эпизодтарды талдау;

      5) батырлардың сипаттамасы;

      6) әр түрлі формадағы шығарманың көркемдік әлемі;

      7) автордың көзқарасы;

      8) көркемдік-бейнелеу құралдары;

      9) шығармашылық жазу.

      "Бағалау және салыстырмалы талдау" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) көркем шығарманы бағалау;

      2)көркем шығарманы басқа өнер түрлерімен (хореография, кескіндеме, сәулет, музыка және т. б.) салыстыру

      3) әдебиет туындыларын салыстыру;

      4) мәлімдемелерді бағалау.

      "Орыс әдебиеті" оқу пәнінің мазмұны оқыту Бөлімдері бойынша ұйымдастырылған.

      Оқу пәнінің мазмұны келесі Бөлімдерді қамтиды:

      - Артық адамдар;

      -Біздің заманымыздың батылары;

      - Адам және құқық;

      - Отбасылық құндылықтар;

      -Өзгеріс дәуіріндегі адам;

      -Тоталитарлық режим дәуіріндегі адам;

      - Адамдардың тағдырындағы соғыс;

      - Моральдық таңдау тақырыбы.

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлуге (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі даярлықтың бағыттары мен біліктілігіне байланысты 72-96 сағатты (3-4 кредит) құрайды.

      7. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру көзделеді.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

Бөлім 1. Лишние люди.




1.1. Образы "лишних людей" в русской литературе.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. А.С. Пушкин "Евгений Онегин".




Тақырып 1.1.2. И.А. Гончаров "Обломов".




Тақырып 1.1.3. Выявление актуальности образной системы романов "Евгений Онегин" и "Обломов", как педагогический фактор социально-нравственного воспитания.




Бөлім 2. Герой нашего времени.




2.1. Образ современника в литературе XIX-XX вв.

+

+

+

Тақырып 2.1.1. М.Ю. Лермонтов. "Герой нашего времени".




Тақырып 2.1.2.Ч.Т.Айтматов "Плаха".




Тақырып 2.1.3.Актуальность романа "Плаха" в наши дни.




Тақырып 2.1.4.Духовно-нравственное воспитание будущих педагогов через образы современников в литературе XIX-XX вв.




Бөлім 3. Человек и право.




3.1. Тақырып "человек и право" в литературе.

+

+

+

Тақырып 3.1.1. Ф.М. Достоевский "Преступление и наказание".




Тақырып 3.1.2. Н.А. Островский "Бесприданница".




Тақырып 3.1.3.Тақырып торга и власти денег в произведении Н.А. Островского "Бесприданница".




Тақырып 3.1.4.Психолого-педагогические аспекты нравственного воспитания произведений Ф.М. Достоевского и Н.А. Островского.




Бөлім 4. Семейные ценности.




4.1. "Мысль семейная" в русской литературе.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. Л.Н. Толстой. "Война и мир".




Тақырып 4.1.2.Л.Н. Толстой и мировая литература.




Тақырып 4.1.3. А.В. Вампилов "Старший сын".




Тақырып 4.1.4. Педагогические условия воспитания основ нравственной культуры через семейные ценности.




Бөлім 5. Человек в эпоху перемен.




5.1. Значимость культурных ценностей.

+

+

+

Тақырып 5.1.1. Р. Бредбери "Улыбка".




Тақырып 5.1.2. Б.Пастернак "Доктор Живаго".




Тақырып 5.1.3. Роман-повествование о судьбах интеллигенции в эпоху советского тоталитаризма.




Тақырып 5.1.4. С.Есенин. Лирика.




Тақырып 5.1.5. С.Есенин. Поэма "Анна Снегина".




Тақырып 5.1.6. А.Блок. Стихи из сборника "Страшный мир", цикл "Стихи о Прекрасной даме".




Тақырып 5.1.7. А.Блок. Поэма "Двенадцать".




Тақырып 5.1.8. Педагогические условия эффективного воспитания посредством привития культурных ценностей.




Бөлім 6. Человек в эпоху тоталитарного режима.




6.1. Восприятие социального заката как необходимость говорить правду о своем времени.

+

+

+

Тақырып 6.1.1. М.А. Булгаков. "Мастер и Маргарита".




Тақырып 6.1.2. Образы Иешуа и Понтия Пилата в романе "Мастер и Маргарита".




Тақырып 6.1.3. А.Рыбаков "Дети Арбата".




Тақырып 6.1.4. Молодое поколение в романе А.Рыбакова "Дети Арбата".




Тақырып 6.1.5. А.Ахматова. Лирика. "Реквием".




Тақырып 6.1.6. Е.Замятин "Мы".




Тақырып 6.1.7. Формирование и развитие духовности является важным аспектом становления будущего педагога через восприятие исторических факторов.




Бөлім 7. Война в судьбах людей.




7.1. Проблема нравственного выбора в экстремальных условиях.

+

+

+

Тақырып 7.1.1. В.Быков "Сотников".




Тақырып 7.1.2. Тақырып Великой Отечественной войны в творчестве казахстанских авторов. Г. Мусрепов "Солдат из Казахстана".




Тақырып 7.1.3. Б.Л.Васильев "А зори здесь тихие".




Тақырып 7.1.4.Тақырып героизма, патриотизма и исторической пямяти в повести Б.Л.Васильева "А зори здесь тихие".




Тақырып 7.1.5. В.Л. Кондратьев "Сашка".




Тақырып 7.1.6. Е.М. Ремарк "Три товарища".




Тақырып 7.1.7. Военная Тақырыптика в лирике Д.Самойлова.




Тақырып 7.1.8. Н.А. Заболоцкий. Лирика.




Тақырып 7.1.9. Е. Евтушенско. Стихи о войне.




Тақырып 7.1.10. Военная Тақырыптика в лирике Б.Окуджавы и В.С. Высоцкого.




Тақырып 7.1.11. А.Т.Твардовский "Василий Теркин".




Тақырып 7.1.12. Педагогические аспекты духовно-нравственного воспитания в экстремальных условиях.




Бөлім 8. Тақырып нравственного выбора




8.1. Тақырып свободы.

+

+

+

Тақырып 8.1.1. А.В. Вампилов "Утиная охота".




Тақырып 8.1.2. О.Сулейменов – поэт и гражданин. Лирика.




Тақырып 8.1.3. А.Горький "Старуха Изергиль".




Тақырып 8.1.4. Педагогическое сопровождение процесса воспитания основ нравственной культуры.




3-тарау. Оқытудың нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Лишние люди

Образы "лишних людей" в русской литературе.
А. С. Пушкин. "Евгений Онегин". Воспитательное значение творчества А.С.Пушкина.
Значение творчества А.С.Пушкина для русской литературы и культуры.
И. А. Гончаров. "Обломов".
Характеристика и выявление актуальности образной системы романа
И.А. Гончарова "Обломов".

1) Понимать термины: золотой век, онегинская строфа, мотив, роман в стихах, психологизм, фабула;

1) Различает литературоведческие термины, связанные с произведениями А.С. Пушкина;
2) использует в литературоведческом анализе произведений термины: золотой век, онегинская строфа, мотив, роман в стихах, фабула.

2) понимать содержание художественного произведения, его проблематику, критически осмысливая, выражать своҰ отношение к услышанному или прочитанному. Понимать содержание художественного произведения, его проблематику, критически осмысливая, выражать своҰ отношение к услышанному или прочитанному через педагогические аспекты.

1) Анализирует художественное произведение;
2) высказывает собственное мнение о прочитанном произведении.

3) самостоятельно находить в тексте и выразительно читать наизусть цитаты, фрагменты, связанные с выражением авторской позиции;

1) Аргументирует авторскую позицию;
2) при анализе воспроизводит наизусть цитаты из произведений А.Пушкина, А. Гончарова .

4) давать развернутый аргументированный ответ на проблемный вопрос, выражая собственное мнение о теме и образах актуальности романа в наши дни;

1) Строит доказательное высказывание с опорой на текст произведения;
2) высказывает свое отношение к теме произведения и системе персонажей.

5) определять жанр и его признаки (роман-эпопея, роман в стихах, психологический роман и др.), особенности философской лирики.

1) Выделяет и различает основные литературные жанры и их признаки;
2) выявляет художественное своеобразие философской лирики.

6) характеризовать героев произведения, определяя их роль и значение в системе персонажей.

1) Составляет характеристику действующих лиц произведения;
2) обосновывает роль и значение действующих лиц в структуре романа.

Герой нашего времени

Образ современника в литературе XIX-XX вв.
М. Ю. Лермонтов. "Герой нашего времени".
Ч. Т. Айтматов "Плаха".
Актуальность романа "Плаха" в наши дни.
Духовно-нравственное воспитание будущих педагогов через образы современников в литературе XIX-XX вв.

1) Понимать содержание художественного произведения, его проблематику, критически осмысливая, выражать своҰ отношение к услышанному или прочитанному;

1) Анализирует художественное произведение;
2) высказывает собственное мнение о прочитанном произведении.

2) самостоятельно находить в тексте и выразительно читать наизусть цитаты, фрагменты, связанные с выражением авторской позиции;

1) Аргументирует авторскую позицию;
2) при анализе воспроизводит наизусть цитаты из произведений М.Ю. Лермонтова, Ч.Айтматова.

3) составлять план сочинения на литературные и свободные темы;

1) Пишет сочинения, письменные работы на литературные и свободные темы с опорой на план.

4) пересказывать текст произведения или эпизод, творчески переосмысливая содержание и используя образные средства;

1) Передает содержание текста произведения или фрагмента путем творческого воспроизведения;
2) применяет изобразительно-выразительные средства при передаче содержания.

5) определять роль композиции в раскрытии идеи произведения, образов героев;

1) Выделяет особенности построения произведения, тему, идею;
2) выявляет роль композиции в создании художественных образов произведения.

6) характеризовать героев произведения, определяя их роль и значение в системе персонажей;

1) Составляет характеристику действующих лиц произведения;
2) обосновывает роль и значение действующих лиц в структуре романа.

7) анализировать художественный мир произведения, представляя идею или взаимоотношения героев в различных формах представления информации;

1) Определяет основные особенности художественного произведения;
2) презентует идейно-художественное своеобразие произведения через символы, формулы, законы, буктрейлеры.

8) определять способы выражения авторского отношения к героям, проблемам, поясняя позицию автора примерами из текста;

1) Выявляет отношение автора к действующим лицам произведения через описания, действия, поступки, портретные характеристики.
2) строит устные и письменные монологические высказывания.

9) писать творческие работы (эссе, сочинения на литературные и свободные темы, аннотации) логично и последовательно, опираясь на литературный материал, используя точный и образный язык, выражая свое мнение об актуальности произведения;

1) Создает эссе, сочинения на литературные и свободные темы, аннотации по прочитанным произведениям;
2) применяет изобразительно-выразительные средства языка;
3) высказывает свое отношение о значимости прочитанного произведения в творческих работах.

10) сравнивать художественное произведение с произведениями других видов искусства, характеризуя сходства и различия, влияющие на целостное восприятие образов, оценивая степень эмоционального воздействия.

1) Выделяет сходство и различие художественного произведения с произведениями других жанров искусства;
2) определяет и дает оценку эмоциональному воздействию произведения на читателя.

Человек и право

Вопросы нравственных ценностей в русской литературе.
Ф.М. Достоевский "Преступление и наказание".
Значение творчества
Ф.М. Достоевского.
Н.А. Островский "Бесприданница".
Тема торга и власти денег в произведении
Н.А. Островского "Бесприданница".
Психолого-педагогические аспекты нравственного воспитания произведений Ф.М. Достоевского и Н.А. Островского

1) Самостоятельно находить в тексте и выразительно читать наизусть цитаты, фрагменты, связанные с выражением авторской позиции;

1) Аргументирует авторскую позицию;
2) при анализе воспроизводит наизусть цитаты из произведений Ф.М.Достоевского, А.Н.Островского.

2) давать развернутый аргументированный ответ на проблемный вопрос, ссылаясь на текст произведения, выражая собственное мнение о теме и образах;

1) Строит доказательное высказывание с опорой на текст произведения;
2) высказывает свое отношение к теме произведения и системе персонажей.

3) определять тематику и проблематику произведения, опираясь на художественные особенности текста;

1) Выделяет художественные особенности текста;
2) вычленяет тему и проблему произведения на основе его анализа.

4) Анализировать эпизоды, определяя их роль и место в композиции произведения, объяснять значение эпизода для раскрытия идейно-тематического замысла;

1) Интерпретирует значение эпизода для раскрытия авторского замысла;
2) исследует произведения с целью определения его идеи, художественных особенностей.

5) характеризовать героев произведения, определяя их роль и значение в системе персонажей;

1) Составляет характеристику действующих лиц произведения;
2) обосновывает роль и значение действующих лиц в структуре романа (пьесы).

6) анализировать художественный мир произведения, представляя идею или взаимоотношения героев в различных формах представления информации (символы, формулы, законы, буктрейлеры);

1) определяет основные особенности художественного произведения;
2) презентует идейно-художественное своеобразие произведения через символы, формулы, законы, буктрейлеры.

7) определять способы выражения авторского отношения к героям, проблемам, поясняя позицию автора примерами из текста;

1) Выявляет отношение автора к действующим лицам произведения через описания, действия, поступки, портретные характеристики;
2) раскрывает авторское отношение к персонажам с опорой на текст произведения;
3) строит устные и письменные монологические высказывания.

8) сопоставлять произведения (или фрагменты) русской, казахской и мировой литературы с точки зрения эстетического воздействия на читателя, объясняя общие и отличительные признаки.

1) Сравнивает текст или его фрагменты с другими произведениями;
2) определяет воздействия произведений на читателя;
3) устанавливает сходства и различия произведений (или их фрагментов).

Семейные ценности

"Мысль семейная" в русской литературе.
Л.Н. Толстой. "Война и мир".
Л.Н. Толстой и мировая литература.
А.В. Вампилов "Старший сын".
Педагогические условия воспитания основ нравственной культуры через семейные ценности.

1) Понимать термины: золотой век, мотив, роман-эпопея, психологизм, фабула;

1) Различает литературоведческие термины, связанные с произведениями Л.Толстого, А.Вампилова;
2) использует в литературоведческом анализе произведений термины: роман-эпопея, психологизм, фабула.

2) составлять план сочинения на литературные и свободные темы;

1) Пишет сочинения на литературные темы, используя план;
2) планирует и создает письменные работы на свободные темы с опорой на план.

3) пересказывать текст произведения или эпизод, творчески переосмысливая содержание и используя образные средства;

1) Передает содержание текста произведения или фрагмента путем творческого воспроизведения;
2) применяет изобразительно-выразительные средства при передаче содержания.

4) определять жанр и его признаки (роман-эпопея, роман в стихах, психологический роман и др.), особенности философской лирики;

1) Выделяет и различает основные литературные жанры и их признаки;
2) выявляет художественное своеобразие философской лирики.

5) определять роль композиции в раскрытии идеи произведения, образов героев;

1) Выделяет особенности построения произведения, тему, идею;
2) выявляет роль композиции в создании художественных образов произведения.

6) анализировать эпизоды, определяя их роль и место в композиции произведения, объяснять значение эпизода для раскрытия идейно-тематического замысла;

1) Интерпретирует значение эпизода для раскрытия авторского замысла;
2) исследует произведения с целью определения его идеи, художественных особенностей.

7) характеризовать героев произведения, определяя их роль и значение в системе персонажей;

1) Составляет характеристику действующих лиц произведения;
2) обосновывает роль и значение действующих лиц в структуре романа (пьесы).

8) анализировать средства и приемы создания образов, изобразительные средства и фигуры поэтического синтаксиса, объяснять их воздействие на читателя;

1) Выделяет способы создания художественных образов произведения;
2) находит в тексте изобразительно-выразительные средства и фигуры поэтического синтаксиса и раскрывает их воздействие на читателя.

9) писать творческие работы логично и последовательно, опираясь на литературный материал, используя точный и образный язык, выражая свое мнение об актуальности произведения;

1) Применяет изобразительно-выразительные средства языка;
3) высказывает свое отношение о значимости прочитанного произведения в творческих работах.

10) сравнивать художественное произведение с произведениями других видов искусства, характеризуя сходства и различия, влияющие на целостное восприятие образов, оценивая степень эмоционального воздействия;

1) Выделяет сходство и различие художественного произведения с произведениями других жанров искусства;
2) определяет и дает оценку степени эмоционального воздействия произведения на читателя.

11) оценивать устные и письменные высказывания (свои, одноклассников и другие) с точки зрения полноты и глубины раскрытия темы, композиционного и стилевого единства, фактологической точности и эмоционального воздействия на слушателя или читателя.

1) Характеризует диалогические и монологические высказывания на основе раскрытия темы, понимания построения произведения, его стиля;
2) излагает содержание произведения с соблюдением логической последовательности и правильности.

Человек в эпоху перемен

Значимость культурных ценностей.
Р. Бредбери "Улыбка".
Б.Пастернак "Доктор Живаго".
Роман-повествование о судьбах интеллигенции в эпоху советского тоталитаризма.
С.Есенин. Лирика.
С.Есенин. Поэма "Анна Снегина".
А.Блок. Стихи из сборника "Страшный мир", цикл "Стихи о Прекрасной даме".
А.Блок. Поэма "Двенадцать". Педагогические условия эффективного воспитания посредством привития культурных ценностей.

1) Понимать термины: ретроспекция, серебряный век, имажинизм, символизм, акмеизм, футуризм;

1) Различает литературоведческие термины, связанные с произведениями поэтов "серебряного века";
2) выделяет особенности поэзии символистов, акмеистов, футуристов.

2) давать оценку произведению с точки зрения эстетического воздействия на читателя, объясняя собственное отношение к идее, героям в форме устных и письменных высказываний;

1) Определяет нравственную и эстетическую ценность произведения;
2) создает устные и письменные высказывания;
3) приводит доказательства в подтверждение собственных мыслей по прочитанному произведению.

3) самостоятельно находить в тексте и выразительно читать наизусть цитаты, фрагменты, связанные с выражением авторской позиции;

1) Аргументирует авторскую позицию;
2) воспроизводит наизусть цитаты из произведений поэтов "серебряного века".

4) давать развернутый аргументированный ответ на проблемный вопрос, ссылаясь на литературный материал, выражая собственное мнение о теме, проблеме, системе образов;

1) Строит доказательное высказывание с опорой на текст произведения;
2) высказывает свое отношение к теме произведения и системе персонажей.

5) определять жанр и его признаки (синкретический жанр), особенности лирики серебряного века;

1) Выделяет и различает основные жанры лирики;
2) определяет принадлежность лирического произведения к одному из направлений литературы "серебряного века";
3) раскрывает художественное своеобразие произведений Р.Бредбери, Б.Пастернака, С.Есенина, А.Блока.

6) определять роль эпизода, его взаимосвязь с тематикой и проблематикой произведения на основе анализа художественных средств и приемов;

1)Анализирует художественное произведение;
2) устанавливает значение эпизода в структуре произведения.

7) характеризовать героев произведения, определяя их роль в раскрытии идейно-тематического содержания произведения;

1) Составляет характеристику действующих лиц произведения;
2) обосновывает роль и значение действующих лиц в структуре романа (поэмы).

8) определять способы выражения авторского отношения к героям, проблемам, сопоставляя позицию автора с собственным мнением;

1) Выявляет отношение автора к действующим лицам произведения через описания, действия, поступки, портретные характеристики;
2) раскрывает авторское отношение к персонажам с опорой на текст произведения;
3) строит устные и письменные монологические высказывания.

9) анализировать средства и приемы создания образов, художественного пространства и времени, изобразительные средства и фигуры поэтического синтаксиса, объяснять, с какой целью их использует автор.

1) Выделяет способы создания в произведении художественного пространства и времени;
2) находит в тексте выразительные средства и фигуры речи;
3) обосновывает использование автором фигур речи и выразительных средств языка.

Человек в эпоху тоталитарного режима

Восприятие социального заката как необходимость говорить правду о своем времени.
М.А. Булгаков. "Мастер и Маргарита".
Образы Иешуа и Понтия Пилата в романе "Мастер и Маргарита"
А.Рыбаков "Дети Арбата".
Молодое поколение в романе А.Рыбакова "Дети Арбата".
А.Ахматова. Лирика.
А.Ахматова "Реквием".
Е.Замятин "Мы".
Восприятие социального заката как необходимость говорить правду о своем времени. Формирование и развитие духовности является важным аспектом становления будущего педагога через восприятие исторических факторов.

1) Понимать содержание художественного произведения и его роль в литературном процессе, критически осмысливая, выражать своҰ отношение к услышанному или прочитанному;

1) Анализирует художественное произведение;
2) определяет влияние исторической эпохи на создание произведения автором и его содержание;
3) высказывает собственное мнение по прочитанному произведению.

2) самостоятельно находить в тексте и выразительно читать наизусть цитаты, фрагменты, связанные с проблематикой и выражением авторской позиции;

1) Определяет в произведении фразы и эпизоды, отражающие мнение автора;
2) воспроизводит наизусть цитаты, фрагменты, раскрывающие проблему произведения и авторское отношение к персонажам, идее произведения.

3) составлять план эссе, критической статьи, сочинения на литературные и свободные темы;

1) Пишет сочинения на литературные темы, используя план;
2) планирует и создает письменные работы на свободные темы с опорой на план.

4) пересказывать текст произведения или эпизод, творчески переосмысливая содержание, сохраняя авторское своеобразие;

1) Передает содержание произведения или фрагмента путем творческого воспроизведения;
2) воссоздает стиль изложения, присущий автору, при передаче содержания текста.

5) определять жанр и его признаки (синкретический жанр);

1) Выделяет и различает основные литературные жанры и их признаки;

6) определять роль композиции в раскрытии авторского замысла (тематики, проблематики, образов героев);

1) Различает композиционные элементы произведения;
2) устанавливает роль структуры произведения в передаче главной мысли, характеристике персонажей.

7) определять роль эпизода, его взаимосвязь с тематикой и проблематикой произведения на основе анализа художественных средств и приемов;

1) Анализирует художественное произведение;
2) выделяет художественные особенности текста;
3) устанавливает значение фрагмента в структуре произведения.

8) характеризовать героев произведения, определяя их роль в раскрытии идейно-тематического содержания произведения;

1) Составляет характеристику действующих лиц произведения;
2) обосновывает роль и значение действующих лиц в структуре романа (поэмы).

9) определять способы выражения авторского отношения к героям, проблемам, сопоставляя позицию автора с собственным мнением;

1) Выявляет отношение автора к действующим лицам произведения через описания, действия, поступки, портретные характеристики;
2) раскрывает авторское отношение к персонажам с опорой на текст произведения;
3) строит устные и письменные монологические высказывания.

10) писать творческие работы (эссе, сочинения на литературные и свободные темы, аннотации) логично и последовательно, опираясь на литературный материал, используя точный и образный язык, выражая свое мнение об актуальности произведения;

1) Создает эссе, сочинения на литературные и свободные темы, аннотации по прочитанным произведениям;
2) применяет изобразительно-выразительные средства языка;
3) высказывает свое отношение о значимости прочитанного произведения в творческих работах.

11) сравнивать художественное произведение с произведениями других видов искусства, характеризуя сходства и различия, влияющие на целостное восприятие образов, оценивая степень эмоционального воздействия.

1) Выделяет сходство и различие художественного произведения с произведениями других жанров искусства;
2) определяет и дает оценку степени эмоционального воздействия произведения на читателя.

Война в судьбах людей

Проблема нравственного выбора в экстремальных условиях.
В.Быков "Сотников".
Военная драма в повести В.Быкова "Сотников".
Тема Великой Отечественной войны в творчестве казахстанских авторов.
Г. Мусрепов
"Солдат из Казахстана".
Б.Л.Васильев
"А зори здесь тихие".
Тема героизма, патриотизма и исторической пямяти в повести Б.Л.Васильева
"А зори здесь тихие".
В.Л. Кондратьев "Сашка".
Е.М. Ремарк
"Три товарища".
Судьба "потерянного поколения" в романе "Три товарища".
Военная тематика в лирике Д.Самойлова.
Н.А. Заболоцкий. Лирика.
Е. Евтушенско. Стихи о войне.
Военная тематика в лирике Б.Окуджава.
В.С. Высоцкий. Стихи о войне.
А.Т.Твардовский "Василий Теркин". Педагогические аспекты духовно-нравственного воспитания в экстремальных условиях.

1) Понимать содержание художественного произведения и его роль в литературном процессе, критически осмысливая, выражать своҰ отношение к услышанному или прочитанному;

1) Анализирует художественное произведение;
2) определяет влияние исторической эпохи на создание произведения автором и его содержание;
3) высказывает собственное мнение по прочитанному произведению.

2) самостоятельно находить в тексте и выразительно читать наизусть цитаты, фрагменты, связанные с проблематикой и выражением авторской позиции;

1) Определяет в произведении фразы и эпизоды, отражающие мнение автора;
2) воспроизводит наизусть цитаты, фрагменты, раскрывающие проблему произведения и авторское отношение к персонажам, идее произведения.

3) давать развернутый аргументированный ответ на проблемный вопрос, ссылаясь на литературный материал, выражая собственное мнение о теме, проблеме, системе образов;

1) Строит доказательное высказывание с опорой на текст произведения;
2) высказывает свое отношение к теме произведения и системе персонажей.

4) определять тематику и проблематику произведения, опираясь на художественные особенности текста;

1) Выделяет художественные особенности текста;
2) выявляет тему и проблему произведения на основе его анализа.

5) характеризовать героев произведения, определяя их роль в раскрытии идейно-тематического содержания произведения;

1) Составляет характеристику действующих лиц произведения;
2) обосновывает роль и значение действующих лиц в структуре романа повести, поэмы.

6) анализировать художественный мир произведения, представляя произведения в различных формах (инсценировка, буктрейлер);

1) Определяет основные особенности художественного произведения;
2) презентует идейно-художественное своеобразие произведения через символы, формулы, законы, буктрейлеры.

7) определять способы выражения авторского отношения к героям, проблемам, сопоставляя позицию автора с собственным мнением;

1) Выявляет отношение автора к действующим лицам произведения через описания, действия, поступки, портретные характеристики;
2) раскрывает авторское отношение к персонажам с опорой на текст произведения;
3) строит устные и письменные монологические высказывания.

8) анализировать средства и приемы создания образов, художественного пространства и времени, изобразительные средства и фигуры поэтического синтаксиса, объяснять, с какой целью их использует автор;

1) Выделяет способы создания в произведении художественного пространства и времени;
2) находит в тексте выразительные средства и фигуры речи;
3) обосновывает использование автором фигур речи и выразительных средств языка.

9) давать критическую оценку произведению с точки зрения нравственной и эстетической ценности, авторских приемов, объясняя собственное отношение к проблематике текста в форме устных и письменных высказываний;

1) определяет нравственную и эстетическую ценность произведения;
2) создает устные и письменные высказывания и аргументирует свое отношение к идее и проблеме текста.

10) сопоставлять произведения (или фрагменты) русской, казахской и мировой литературы с точки зрения нравственной и эстетической ценности, объясняя общие и отличительные признаки, позицию авторов.

1) Сравнивает текст или его фрагменты с другими произведениями;
2) определяет воздействия произведения на читателя;
3) устанавливает сходства и различия произведений или фрагментов.

Тема нравственного выбора

Личность и современность. Тема свободы.
А.В. Вампилов "Утиная охота".
Поэтика пьесы "Утиная охота".
Стихотворения современных поэтов на тему нравственного выбора.
О.Сулейменов – поэт и гражданин. Лирика.
А.Горький "Старуха Изергиль".
Педагогическое сопровождение процесса воспитания основ нравственной культуры.

1) Самостоятельно находить в тексте и выразительно читать наизусть цитаты, фрагменты, связанные с выражением авторской позиции;

1) Строит доказательное высказывание с опорой на текст произведения;
2) высказывает свое отношение к теме произведения и системе персонажей.

2) составлять план эссе, критической статьи, сочинения на литературные и свободные темы;

1) Пишет сочинения на литературные темы, используя план;
2) планирует и создает письменные работы на свободные темы с опорой на план.

3) пересказывать текст произведения или эпизод, творчески переосмысливая содержание, сохраняя авторское своеобразие;

1) Передает содержание произведения или фрагмента путем творческого воспроизведения;
2) воссоздает стиль изложения, присущий автору, при передаче содержания текста.

4) определяет тематику и проблематику произведения, опираясь на художественные особенности текста;

1) Выделяет художественные особенности текста;
2) выявляет тему и проблему произведения на основе его анализа.

5) определять роль композиции в раскрытии авторского замысла (тематики, проблематики, образов героев);

1) Различает композиционные элементы произведения;
2) устанавливает роль структуры произведения в передаче главной мысли, характеристике персонажей.

6) характеризовать героев произведения, определяя их роль в раскрытии идейно-тематического содержания произведения;

1) Составляет характеристику действующих лиц произведения;
2) обосновывает роль и значение действующих лиц в структуре поэмы, пьесы, рассказа.

7) анализировать художественный мир произведения, представляя произведения в различных формах (инсценировка, буктрейлер);

1) Определяет основные особенности художественного произведения;
2) презентует идейно-художественное своеобразие произведения через символы, формулы, законы, буктрейлеры.

8) определять способы выражения авторского отношения к героям, проблемам, сопоставляя позицию автора с собственным мнением.

1) Выявляет отношение автора к действующим лицам произведения через описания, действия, поступки, портретные характеристики;
2) раскрывает авторское отношение к персонажам с опорой на текст произведения;
3) строит устные и письменные монологические высказывания.

9) писать творческие работы (эссе, сочинения на литературные и свободные темы, аннотации) логично и последовательно, опираясь на литературный материал, используя точный и образный язык, выражая свое мнение об актуальности произведения;

1) Создает эссе, сочинения на литературные и свободные темы, аннотации по прочитанным произведениям;
2) применяет изобразительно-выразительные средства языка;
3) высказывает свое отношение о значимости прочитанного произведения в творческих работах.

10) сравнивать художественное произведение с произведениями других видов искусства, характеризуя сходства и различия, влияющие на целостное восприятие образов, оценивая степень эмоционального воздействия;

1) Выделяет сходство и различие художественного произведения с произведениями других жанров искусства;
2) определяет и дает оценку степени эмоционального воздействия произведения на читателя.

11) оценивать устные и письменные высказывания (свои, одноклассников и другие) с точки зрения полноты и глубины раскрытия темы, композиционного и стилевого единства, фактологической точности и эмоционального воздействия на слушателя или читателя.

1) характеризует диалогические и монологические высказывания на основе раскрытия темы, понимания построения произведения, его стиля;
2) излагает содержание произведения с соблюдением логической последовательности и правильности.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
8- қосымша

Педагогикалық бағыттың "Орыс тілі және әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Орыс тілі және әдебиеті" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Орыс тілі және орыс әдебиеті" оқу пәнін оқытудың мақсаты – көп деңгейлі тілдік құралдар жүйесін меңгеруге, орыс әдеби тілінің ережелері мен нормаларын, сөйлеу этикеті ережелерін сақтауға негізделген сөйлеу іс-әрекетінің дағдыларын жетілдіру, агроөнеркәсіптік салада қолданылатын білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға ықпал ету.

      Орыс тілін меңгеру, орыс және әлемдік әдебиеттермен танысу білім алушыларға тез өзгеретін әлемнің жағдайына бейімделуге, оқу және болашақ кәсіби қызметтегі ситуациялық-сөйлеу мінез-құлқын сәтті реттеуге; өз пікірін білдіру және негіздеу үшін әртүрлі ақпарат көздері мен заманауи ақпараттық технологияларды пайдалануға көмектеседі.

      3. Оқу пәнін іске асыру мынадай міндеттерді қарастырады:

      1) өмірдің әлеуметтік-мәдени, әлеуметтік-экономикалық, ғылыми-техникалық, білім беру және кәсіптік салаларында қарым-қатынас жасау үшін қажетті тыңдау, сөйлеу, оқу, жазу дағдыларын дамыту;

      2) орыс тілінің нормалары мен ережелеріне сәйкес тілдік жүйенің бірліктері, оларды біріктіру, жұмыс істеу ережелері, синтаксистік құрылымдарды құрастыру дағдылары мен біліктіліктеі туралы білімді жетілдіру, сондай-ақ теориялық-әдеби ұғымдарды білу;

      3) көркем мәтінді талдау, әдеби шығарманың түрі мен жанрын анықтау, бейнелеу - экспрессивті құралдардың рөлін сипаттау, шығарманың идеясы мен проблематикасын тұжырымдау қабілетін дамыту;

      4) оқығанына өз көзқарасын білдіру, авторлық ұстанымын анықтау қабілетін дамыту;

      5) орыс әдеби тілінің нормаларын ескере отырып, тиісті тақырыпқа үйлесімді мәтін (ауызша және жазбаша) құру дағдыларын жетілдіру;

      6) ақпаратты іздеу, өңдеу және тіркеумен байланысты дағдылар мен біліктіліктерді жетілдіру;

      7) басқа пәндерден алынған ақпаратты оқу және жазу, зерттеу дағдылары, талдау, синтездеу, бағалау, түсіндіру дағдылары негізінде білім алушылардың дағдыларын қалыптастыруға бағытталған сыни ойлау дағдыларын жетілдіру;

      8) коммуникативтік міндеттерге сәйкес оқытудың әртүрлі түрлерін пайдалану;

      9) білім алушылардың сөздік қорын кәсіби жоғары арнаулы лексикамен байыту;

      10) ақпараттық-коммуникациялық және компьютерлік технологияларды пайдалану дағдыларын жетілдіру;

      11) Қазақстанда және шетелде тұратын түрлі этностардың тілдері мен мәдениеттеріне толерантты қатынасты қалыптастыру.

      4. Пәннің мазмұны 9 Бөлімнен тұрады: "Туризм. Экотуризм", "Человек и Родина", "Наука и этика", "Планета. Земля. Океаны", "Литература и искусство", "Тақырып социального неравенства в СМИ и литературе", "Торговля и помощь. Справедливая торговля", "Значение труда в жизни человека и общества", "Показатель развития общества: экология, биоресурсы".

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлуге (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі даярлықтың бағыттары мен біліктілігіне байланысты 96-120 сағатты (4-5 кредит) құрайды.

      7. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру қарастырылады.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлімдердің, бөлімшелердің және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

Введение. В мире языка и литературы.




Бөлім 1. Туризм. Экотуризм.




1.1. Созерцание природы, духовное обогащение, сохранение природного наследия в литературе.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. А.С. Пушкин. "Монастырь на Казбеке".




Тақырып 1.1.2 Достопримечательности Алматы — крупнейшего туристического центра Казахстана. Экскурсии в лучшие педагогические университеты г. Алматы. Имя числительное.




Тақырып 1.1.3 В.С. Высоцкий. "Гимн морю и горам".




Тақырып 1.1.4 А. К. Толстой. "Растянулся на просторе".




Тақырып 1.1.5. Эстетическое воспитание в процессе обучения. Текст – рассуждение. Сложные прилагательные, прилагательные в краткой форме, причастия. Н и НН в разных частях речи.




Бөлім 2.Человек и Родина.




2.1. Соотношение образов Человека и Родины в литературных произведениях.

+

+

+

Тақырып 2.1.1. М.Ю. Лермонтов "Родина".




Тақырып 2.1.2. Ч. Айтматов "Буранный полустанок".




Тақырып 2.1.3. Тема памяти и манкуртизма в повести А.Кекильбаева "Кюй". Именные части речи в различных формах. Особенности хронотопа. Аннотация.Правописание Ь и Ъ.




Тақырып 2.1.4. Г. Бельгер "Дедушка Сергали".




Тақырып 2.1.5. Г. К. Бельгер. "Для меня казахское слово ел священно". Публицистический стиль.




Тақырып 2.1.6. М. Семашко "Емшан". Сравнительный анализ произведений А. Майкова и М.Семашко.




Тақырып 2.1.7. К. Паустовский "Бескорыстие". Однородные члены предложения.




Тақырып 2.1.8. Казахстанский патриотизм. Повесть Б. Момышулы "Наша семья".




Бөлім 3.Наука и этика.




3.1. Литературные формы философствования на тему нравственности и научно-технического прогресса.

+

+

+

Тақырып 3.1.1. М. А. Булгаков "Собачье сердце".




Тақырып 3.1.2 А. Беляев "Голова профессора Доуэля". Анализ произведения "Голова профессора Доуэля". Стили речи.




Тақырып 3.1.3 Педагоги-новаторы Казахстана. Назипа Кулжанова–выдающийся педагог Казахстана. Правописание суффиксов Н и НН в прилагательных, причастиях и наречиях.




Тақырып 3.1.4 Государственная программа Казахстана "Білімді ұлт". Односоставные предложения.




Бөлім 4. Планета. Земля. Океаны.




4.1. Наш дом – Планета Земля.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. В.В. Маяковский "Атлантический океан".
Имя числительное.Склонение числительных.




Тақырып 4.1.2. А. Сент-Экзюпери. Литературный хронограф. Философская сказка-притча "Маленький принц". Художественные особенности произведения "Маленький принц".




Бөлім 5. Литература и искусство.




5.5. Связь литературы с другими видами искусства.

+

+

+

Тақырып 5.1.1. А.С. Пушкин "Моцарт и Сальери". Анализ произведения "Моцарт и Сальери".




Тақырып 5.1.2. А.И. Куприн "Гранатовый браслет". Литературный хронограф. Причастие. Полные и краткие причастия.




Тақырып 5.1.3. В. М. Гаршин "Художники". Местоимения. Разряды местоимений.




Тақырып 5.1.4. О. Сулейменов "Махамбету" и А. Вознесенский.




Бөлім 6. Тема социального неравенства в литературе.




6.1. Социальное неравенство: литературные аргументы

+

+

+

Тақырып 6.1.1. А.П. Чехов "Толстый и тонкий". Степени сравнения прилагательных.




Тақырып 6.1.2. Н. А. Островский "Бесприданница". Образ Ларисы Огудаловой. Тема торга и власти денег. Композиция и экранизация пьесы. Глагол. НЕ с глаголами и наречиями.




Тақырып 6.1.3. Н. В. Гоголь "Шинель".




Тақырып 6.1.4. И.С. Тургенев "Два богача". Основная мысль произведения.




Тақырып 6.1.5. М.Ауезов "Происшествие на Караш-Караш" ("Выстрел на перевале").




Бөлім 7. Торговля и помощь. Справедливая торговля.




7.1.Торговля как вечный двигатель.

+

+

+

Тақырып 7.1.1. О. Бальзак "Гобсек". Философия Гобсека. Составное именное сказуемое.




Тақырып 7.1.2. Великий шелковый путь. Торговые связи и денежное обращение кочевников.




Бөлім 8. Значение труда в жизни человека и общества.




8.1. Смысл жизни в литературных произведениях.

+

+

+

Тақырып 8.1.1. А. П. Платонов "Песчаная учительница". Глагол.




Тақырып 8.1.2. М.Е. Салтыков - Щедрин "Повесть о том, как один мужик двух генералов прокормил". Жанры литературной сказки.




Тақырып 8.1.3. Воспитание трудолюбия – ведущая идея казахских пословиц. Труд как фактор народного воспитания. Текст-рассуждение.




Тақырып 8.1.4. Педагогические династии. Собственные имена существительные.




Бөлім 9. Показатель развития общества: экология, биоресурсы.




9.1. Проблемы экологии и искусство.

+

+

+

Тақырып 9.1.1. Р.Ш. Сейсенбаев "День, когда рухнул мир". Наречие.Правописание наречий.




Тақырып 9.1.2. М. А. Дудин. Стихотворение "Берегите землю!" Защита экологии – дело каждого из нас.




Тақырып 9.1.3. Экологические проблемы современности. Действительные и страдательные причастия.




Бөлім 10. Свободное время как показатель развития общества.




10.1 Герой времени в произведениях современных писателей.

+

+

+

Тақырып 10.1.1. И. А. Гончаров "Обломов". Символика в романе "Обломов". Художественный стиль.Цитата. Конструкция с союзом как.




Тақырып 10.1.2. Абай и Казахстан в XXI веке.Через века, Абай, мы слышим твоҰ Слово ... Художественный стиль.




Бөлім 11. Человек и история.




11.1. Отражении истории в литературном произведении.

+

+

+

Тақырып 11.1.1. Сюжет "Евгений Онегина" как отражение исторической эпохи. Композиция романа. Сложносочиненные предложения. Образование молодой дворянки Ольги Лариной.




Тақырып 11.1.2 О. Сулейменов "Одна война закончилась другой…".




Тақырып 11.1.3. А. Ахматова "Реквием". Поэма "Реквием" - памятник страшной эпохи сталинского режима.




Тақырып 11.1.4. Г. Мусрепов. Солдат из Казахстана.




Бөлім 12. Энергия будущего. Энергия слова.




12.1. Пространство и время в искусстве.

+

+

+

Тақырып 12.1.1. К. Алтайский "Казахские мотивы". Второстепенные члены предложения.




Тақырып 12.1.2. С. Назарова "Мой зеленоглазый аруах". Бессоюзные сложные предложения.




Тақырып 12.1.3. В. С. Высоцкий "Баллада о времени". Морфема.




Тақырып 12.1.4. В.А.Сухомлинский "Сердце отдаю детям". Педагогическое мастерство. Подстили научного стиля.




Бөлім 13. Мир и безопасность.




13.1. Примеры мужества и стойкости в литературе.

+

+

+

Тақырып 13.1.1. Л. Н. Толстой "Война и мир" (обзор с чтением глав о Бородинском сражении). Нравственный аспект воспитания и самовоспитания в произведении Л.Н.Толстого "Война и мир" Правописание наречий.




Тақырып 13.1.2. К. Симонов Военная лирика. Влияние произведений о войне на процесс формирования нравственных ценностей.




Тақырып 13.1.3 М. В. Исаковский – талантливый поэт, тонкий лирик. Служебные части речи.




Тақырып 13.1.4 Сара Кэмерон "Голодная степь". Уроки прошлого в памяти народа. Частица.




Бөлім 14. Театр и кино в современном мире.




14.1. Литературные произведения в театральном и кинематографическом искусствах.

+

+

+

Тақырып 14.1.1. А. П. Чехов "ВишнҰвый сад". Жанр и композиция. Особенности конфликта. Сложносочиненные предложения. Символика в пьесе "Вишневый сад".




Тақырып 14.1.2. Краткая история казахстанского кинематографа: от Шакена Айманова до Эмира Байгазина.




Тақырып 14.1.3. Театр как средство воспитания. Простое предложение.




Бөлім 15. Высшая ценность – права человека.




15.1. Идейное богатство и художественная ценность произведений казахстанской и русской литературы.

+

+

+

Тақырып 15.1.1. О.О. Сулейменов "Дикое поле". Правописание наречий.




Тақырып 15.1.2. Ю.О. Домбровский "Хранитель древностей".




Тақырып 15.1.3. Ю. Домбровский "Алматинская повесть". Аннотация.




Тақырып 15.1.4. Уроки доброты. Рассказ В.Г.Распутина "Уроки французского". Правописание предлогов.




Тақырып 15.1.5 Ч. Айтматов "И дольше века длится день". Тақырып исторической памяти. Монолог .




Тақырып 15.1.6. Ч. Айтматов "Легенда о Манкурте".




Бөлім 16. Современное общество: миграция.




16.1. Содержательно-Тематические особенности произведений миграционной литературы.

+

+

+

Тақырып 16.1.1. В. В. Набоков "Родина".




Тақырып 16.1.2. Н. А. Тэффи "Ностальгия". Имя прилагательное.




Тақырып 16.1.3. М.И. Цветаева "Родина".




Тақырып 16.1.4. М.Макатаев "Родина моя".




Тақырып 16.1.5. П. Васильев "Переселенцы". Сложное предложение.




Бөлім 17. Педагог и компетенция.




17.1. Педагогогическое мастерство

+

+

+

Тақырып 17.1.1. Тургенев представляет оппозицию "духовный наставник" – "естественный учитель". Виды педагогической компетенции. Совершенный и несовершенный виды глагола.




Тақырып 17.1.2. Педагогическое мастерство. Подстили научного стиля.




Тақырып 17.1.3. Тулбокс педагога. Логико-смысловые отношения в предложении.




3-тарау. Оқыту нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Туризм. Экотуризм

А.С. Пушкин. "Монастырь на Казбеке"

1) Определять основную мысль текста, выявляя детали, подтверждающие еҰ.

1) Определяет основную мысль текста, детали, подтверждающие ее;
2) владеет словарным запасом по теме "Туризм. Экотуризм";
3) прогнозирует содержание, исходя из материала урока;

Казахстанский компонент. Достопримечательности Алматы — крупнейшего туристического центра Казахстана. Экскурсии в лучшие педагогические университеты г. Алматы
Имя числительное

1) Излагать сжато информацию прослушанного, и/или аудиовизуального текста, в том числе материалы СМИ, перефразируя исходный материал и сохраняя основную мысль.

1) Классифицирует материалы, полученныхизразныхисточников и представленных в разных форматах;
2) излагает информацию, сохраняя основную мысль;
3) использует разряды имен числительных.

В.С. Высоцкий. "Гимн морю и горам"

1) Создавать тексты различных типов и жанров, публицистического стиля (заметка, пресс-релиз).
Соблюдать пунктуационные нормы.

1) Составляет текст-рассуждение по теме и идее стихотворения;
2) аргументирует выбор постановки знаков препинания при обособленных членах предложения, сложных синтаксических конструкциях.

А. К. Толстой. "Растянулся на просторе"

1) Понимать основную и детальную информацию текстов разных жанров.

1) Составляет вывод о роли пейзажа в стихотворении, дает оценку событиям.

Казахстанский компонент. Эстетическое воспитание в процессе обучения. Текст – рассуждение. Сложные прилагательные, прилагательные в краткой форме, причастия. Н и НН в разных частях речи

1) Использовать лексику, публицистического стиля в соответствии с целью и ситуацией общения.

1) Определяет типы текстов;
2) применяет принципы составления текста-рассуждения;
3) обосновывает выбор н и нн в разных частях речи.

Человек и Родина

М.Ю. Лермонтов "Родина"

1) Определять основную мысль текста, выявляя детали, подтверждающие еҰ.

1) Определяет основную мысль текста;
2) выявляет ключевые слова и словосочетания.
3) прогнозирует содержание всего текста;
4) опирается на заключительные фразы, выводы текста.

Ч. Айтматов "Буранный полустанок"

1) Определять основную мысль текста, выявляя детали, подтверждающие еҰ.

1) Определяет тему, идею романа "Буранный полустанок";
2) записывает свои мысли о романе и его героях в процессе чтения и анализа текста.

Тема памяти и маккартизма в повести А.Кекильбаева "Кюй". Именные части речи в различных формах. Особенности хронотопа. Аннотация. Правописание Ь и Ъ

1) Анализировать содержание художественных произведений.

1) Объясняет тему манкуртизма в художественной литературе;
2) создает текст аннотации;
3) соблюдает орфографические нормы

Г. Бельгер "Дедушка Сергали"

1) Анализировать содержание художественных произведений.

1) Формулирует выводы на тему малой родины;
2) дает определение словам, не имеющим смысловых эквивалентов в других языках.

Г. К. Бельгер. "Для меня казахское слово ел священно". Публицистический стиль

1) Создавать тексты смешанных тексты публицистического стилей (статья, аннотация, репортаж).

1) Определяет и применяет на практике публицистический стиль речи.

М. Семашко "Емшан". Сравнительный анализ произведений А. Майкова и М.Семашко

1) Анализировать содержание художественных произведений, сравнивая их с другими художественными произведениями.

1) Определяет тему и идею произведения;
2) проводит сравнительный анализ произведений.

К. Паустовский "Бескорыстие". Однородные члены предложения

1) Определять основную мысль текста, выявляя позицию и выражая собственное отношение.

1) Определяет тему и идею произведения;
2) использует в речи однородные члены предложения.

Казахстанский компонент. Касым Аманжолов. Стихи о Родине из сборника стихов "Исповедь"

1) Понимать детально содержание текстов.

1) Передает содержание текста произведения или эпизода;
2) творчески переосмысливает содержание;
3) формулирует собственные суждения.

Наука и этика

М. А. Булгаков "Собачье сердце"

1) Анализировать отражение в художественной литературе темы "наука и этика".

1) Оценивает события, описанные в повести;
2) составляет собственное мнение.

Педагоги-новаторы Казахстана. Назипа Кулжанова–выдающийся педагог Казахстана. Правописание суффиксов Н и НН в прилагательных, причастиях и наречиях

1) Формулировать практические вопросы по прочитанному тексту и отвечать на них, используя вне текстовой информации для подтверждения своей точки зрения.

1) Самостоятельно подбирает дополнительный материал;
2) составляет текст-рассуждение;
3) объясняет выбор н и нн в прилагательных, причастиях и наречиях.

А. Беляев "Голова профессора Доуэля". Анализ произведения "Голова профессора Доуэля". Стили речи

1) Анализировать содержание художественных произведений;

1) Определяет роль композиции и сюжета, изобразительно-выразительных средств;
2) раскрывает детали основной мысли художественного текста;

2) создать тексты смешанных типов, тексты научного (научно-популярного подстиля) стиля (статья, тезисы).

1) Извлекает необходимую информацию из различных источников;
2) использует знания из других предметных областей, взяв за основу один из афоризмов М. А. Булгакова.


Казахстанский компонент. Государственная программа Казахстана "Білімді ұлт". Односоставные предложения

1) Осмыслить актуальность государственной программы Казахстана "Білімді ұлт".

1) Определяет основные пункты государственную программы Казахстана "Білімді ұлт";
2) формулирует проблемные вопросы используя односоставные предложения.

Планета. Земля. Океаны

В.В. Маяковский "Атлантический океан".
Склонение числительных

1) Анализировать отражение в художественной литературе темы "Планета. Земля. Океаны".

1) Объясняет идейно- тематическое своеобразие стихотворения;
2) сопоставляет виды числительных.

А. Сент-Экзюпери. Литературный хронограф. Философская сказка-притча "Маленький принц". Художественные особенности произведения "Маленький принц"

1) Анализировать отражение темы "Планета, земля, океаны" в художественной литературе.

1) Выделяет художественные особенности произведения "Маленький принц";
2) аргументирует поведение главного героя.

Литература и искусство

А.С. Пушкин "Моцарт и Сальери". Анализ произведения "Моцарт и Сальери"

1) Сопоставлять художественные произведения и формулировать свою точку зрения по изученным темам.

1) Проводит сравнительный анализ характерам главных героев;
2) высказывает собственное мнение.

А.И. Куприн "Гранатовый браслет". Литературный хронограф. Полные и краткие причастия

1) Осмысливать детально содержание текстов.

1) Выделяет тему и идею повести;
2) Составляет хронограф А.И.Куприна;
2) проводит различие между полными и краткими причастиями.

В. М. Гаршин "Художники". Местоимения. Разряды местоимений

1) Анализировать содержание художественных произведений.

1) Составляет характеристику персонажей;
2) сравнивает характеристику персонажей;

Казахстанский компонент. О. Сулейменов "Махамбету" и А. Вознесенский

1) Определять роль композиции, изобразительно-выразительных средств, деталей в раскрытии основной мысли.

1) Проводит сопоставительный анализ стихотворений;
2) составляет собственную оценку роли деталей в раскрытии основной мысли.

Тема социального неравенства и литературе

А.П. Чехов "Толстый и тонкий". Степени сравнения прилагательных

1) Анализировать тему социального неравенства в произведении А.П.Чехова "Толстый и тонкий".

1) Пишет рассуждение, используя прием "Попс формулы";
2) классифицирует и использует степени сравнения имен прилагательных.

Н. А. Островский "Бесприданница". Образ Ларисы Огудаловой. Тема торга и власти денег. Композиция и экранизация пьесы. НЕ с глаголами и наречиями

1) Владеть стратегиями чтения художественного текста.

1) Анализирует поступки героев пьесы;
2) классифицирует употребление частицы не с глаголами и наречиями.

Н. В. Гоголь "Шинель"

1) Анализировать содержание художественных произведений, определяя роль композиции, изобразительно-выразительных средств, деталей в раскрытии основной мысли.

1) Составляет выступление о смысле жизни героя;
2) раскрывает тему "маленького человека" в повести, используя детали описания и факты из жизни главного героя;

И.С. Тургенев "Два богача". Основная мысль произведения

1) Формулировать вопросы по прочитанному тексту и отвечать на них, используя вне текстовой информации для подтверждения своей точки зрения.

1) Разрабатывает практические вопросы;
2) использует вне текстовой информации для
подтверждения своей точки зрения.


Казахстанский компонент. М.Ауезов "Происшествие на Караш-Караш" ("Выстрел на перевале")

1) Анализировать содержание художественных произведений.

1) Определяет роль композиции, изобразительно-выразительных средств, деталей в раскрытии основной мысли;
2) формулирует проблемные вопросы;

Торговля и помощь. Справедливая торговля

О. Бальзак "Гобсек". Философия Гобсека. Составное именное сказуемое

1) Выявить значение торговых отношений в общественной жизни.

1) Показывает актуальность произведения;
2) различает виды сказуемых.


Казахстанский компонент. Великий шелковый путь. Торговые связи и денежное обращение кочевников

1) Научиться писать творческие работы (описания, повествования), используя знания из других предметных областей.

1) Знакомится с текстом "Торговые связи и денежное обращение кочевников";
2) составляет текст на заданную тему.

Значение труда в жизни человека и общества

А. П. Платонов "Песчаная учительница". Глагол

1) Анализировать отражение темы труда в художественной литературе.

1)Дает оценку ее действиям;
2) определяет морфологические и синтаксические признаки глаголов

М.Е. Салтыков - Щедрин "Повесть о том, как один мужик двух генералов прокормил". Жанры литературной сказки

1) Пересказывать содержание текста, демонстрируя собственное понимание проблематики и связывая прочитанное/ услышанное с собственным опытом.

1) Анализирует полученную информацию;
2) определяет свою точку зрения, опираясь на информацию, полученную из разных источников;
3) различает жанр литературной сказки.


Воспитание трудолюбия – ведущая идея казахских пословиц. Труд как фактор народного воспитания. Текст-рассуждение.

1) Строить развернутый рассказ рассуждение о воспитании трудолюбия.

1) Презентует рассуждение о воспитании трудолюбия;
2) составляет текст-рассуждение на тему: "Значение труда в жизни человека".


Казахстанский компонент. Педагогические династии. Собственные имена существительные

1) Создать творческие тексты смешанных типов (повествование) с выраженной авторской позицией.

1) Анализирует полученную информацию;
2) составляет текст, используя слова по заданной теме.

Показатель развития общества: экология, биоресурсы

Р. Сейсенбаев "День, когда рухнул мир". Правописание наречий

1) Пересказывать содержание текста, демонстрируя собственное понимание проблематики и связывая прочитанное/ услышанное с собственным опытом;

1) Передает содержание текста;
2) высказывает суждение о проблеме ядерных испытаний;
3) применяет в синтаксических конструкциях наречие.

М. А. Дудин. Стихотворение "Берегите землю!" Защита экологии – дело каждого из нас

1) Понимать скрытый смысл текстов, определяя позицию автора;

1) Определяет главную информацию через художественно-изобразительные средства;
2)выражает свою точку зрения, используя ПОПС-формулу.


Экологические проблемы современности. Действительные и страдательные причастия

1) Излагать сжато информацию прочитанного и/или прослушанного текста о экологических проблемах современности.

1) Формулирует проблемные вопросы;
2) создает высказывание по теме об актуальности экологической проблемы современности;
3) использует предложения с действительными и страдательными причастиями.

Свободное время как показатель развития общества

И. А. Гончаров "Обломов". Цитата. Конструкция с союзом как

1) Извлекать необходимую информацию из разных источников, критически оценивая аргументы, содержащиеся в ней.

1) Определяет основную мысль текста, выявляя авторскую позицию и выражая свое отношение;
2) использует сложносочиненные предложения;
3) анализирует образы героев, определяя схожие черты и различия в героях.

1) Соблюдать пунктуационные нормы в синтаксических конструкциях с союзом "как", при обособлении второстепенных предложений.

1) Знает правила постановки знаков препинания в синтаксических конструкциях с союзом "как";
при обособлении второстепенных предложений.


Абай и Казахстан ХХІ веке. Через века, Абай, мы слышим твое Слово... Художественный стиль

1) Определять основную мысль текста, выявляя авторскую позицию, выражая свое отношение.

1) Знакомится с текстом Слов назидания (21-25);
2) составляет свои суждения, опираясь на собственный опыт;
3) сравнивает авторскую и собственную позицию.

Человек и история

Сюжет "Евгений Онегина" как отражение исторической эпохи. Композиция романа. Сложносочиненные предложения. Образование молодой дворянки Ольги Лариной

1) Создать творческие тексты смешанных типов (описания, повествования) с явно или скрыто выраженной авторской позицией.

1) Создает творческие текст-повествование с явно выраженной или скрытой авторской позицией;
2) даҰт описание герою на основе предложенных иллюстраций/цитат;
3) делает самостоятельные выводы, используя сложные синтаксические конструкции.

О. Сулейменов "Одна война закончилась другой…"

1) Определять основную мысль текста, выявляя авторскую позицию, выражая свое отношение.

1) Определяет основную мысль текста, выявляя авторскую позицию;
2) составляет самостоятельные выводы, выражая свое отношение.

А. Ахматова "Реквием". Поэма "Реквием" - памятник страшной эпохи сталинского режима.

1) Анализировать содержание художественных произведений.

1) Определяет основную мысль эпизодов;
2) излагает собственную позицию о предназначении поэмы "Реквием".


Г. Мусрепов. Солдат из Казахстана

1) Определять основную мысль текста.

1) Выявляет авторскую позицию и выражает свое отношение;
2) представляет информацию в виде не сплошного текста.

Энергия будущего. Энергия слова

К. Алтайский "Казахские мотивы". Второстепенные члены предложения.

1) Владеть словарным запасом, включающим общенаучную и узкоспециальную лексику социально-культурной, учебно-профессиональной, общественно-политической сфер.

1) Понимает лексическое значение слов общенаучной, учебно-профессиональной сфер;
2) раскрывает проблему произведения, приводя весомые аргументы.

С. Назарова "Мой зеленоглазый аруах". Бессоюзные сложные предложения

1) Извлекать необходимую информацию из разных источников, критически оценивая аргументы, содержащиеся в ней.

1) Определяет основную мысль текста;
2) выявляет авторскую позицию;
3)

В. С. Высоцкий "Баллада о времени". Морфема

1) Определять основную мысль прослушанного, прочитанного и/или аудиовизуального текста, в том числе материалы СМИ, перефразируя исходный материал и сохраняя основную мысль.

1) Анализирует проблематику прочитанного текста;
2) применяет орфографические нормы при составлении текста.


В.А.Сухомлинский "Сердце отдаю детям". Педагогическое мастерство

1) Создавать развернутое монологическое высказывание для публичного выступления, удерживая внимание и взаимодействуя с аудиторией.

1) Владеет разными видами и стратегиями чтения в зависимости от цели и задач;
2) создает развернутое монологическое высказывание.

Мир и безопасность

Л. Н. Толстой "Война и мир" (обзор с чтением глав о Бородинском сражении). Нравственный аспект воспитания и самовоспитания в произведении Л.Н.Толстого "Война и мир" Правописание наречий

1) Владеть разными видами чтения
Соблюдать орфографические нормы (правописание частиц, наречий, предлогов и союзов).

1) Выделяет основные смысловые группы текста;
2) соблюдает правописание наречий.

К. Симонов Военная лирика. Влияние произведений о войне на процесс формирования нравственных ценностей

1) Владеть разными видами чтения.
Использовать синтаксические конструкции

1) Владеет видами просмотрового, выборочного, аналитического чтения;
2) использует синтаксические конструкции для выражения собственной позиции.

М.В.Исаковский – талантливый поэт, тонкий лирик. Служебные части речи

1) Владеть разными видами чтения;

1) Владеет разными видами чтения;
2) использует синтаксические конструкции для выражения собственной позиции.

Сара Кэмерон "Голодная степь". Уроки прошлого в памяти народа. Частица

1) Определять основную мысль текста, выявляя авторскую позицию и выражая своҰ отношение.

1) Определяет проблематику произведения С.Каменской "Голодная степь";
2) использует стратегии просмотрового, выборочного, аналитического чтения;
2) составляет собственную позицию по актуальному вопросу.

Театр и кино в современном мире

А. П. Чехов "ВишнҰвый сад". Жанр и композиция. Символика в пьесе "Вишневый сад". Особенности конфликта. Сложносочиненные предложения

1) Анализировать содержание художественных произведений, сравнивая их с другими художественными произведениями или произведениями других видов искусств.

1) Анализирует содержание, определяя роль композиции, изобразительно-выразительных средств, деталей в раскрытии основной мысли;
2) применяет пунктуационные нормы в сложносочиненных предложениях.

Краткая история казахстанского кинематографа: от Шакена Айманова до Эмира Байгазина

1) Осмыслять основное содержание прослушанных текстов о Шакене Айманове, Эмире Байгазине.

1) Использует дополнительный материал для ознакомления с историей казахстанского кинематографа;
2) формулирует собственные суждения;
3) создает проблемные вопросы по заданной теме.


Театр как средство воспитания. Простое предложение

1) Находить информацию из разных источников о театре независимого Казахстана, о настоящем и будущем казахстанского театра.

1) Проводит сравнительный анализ информации из разных источников о театре независимого Казахстана, о настоящем и будущем казахстанского театра;
2) составляет синтаксические конструкции.

ХV раздел. Высшая ценность – права человека

О.О. Сулейменов "Дикое поле". Правописание наречий

1) Участвовать в деловой беседе, решая проблему и достигая договоренности.

1) Участвует в беседе, находя пути решения проблемы;
2) создает текст статьи, используя в предложениях наречие.

Ю.О. Домбровский "Хранитель древностей"

1) Участвовать в деловой беседе, решая проблему и достигая договоренности.
Сравнивать цели, целевую аудиторию, авторскую позицию, жанровые и стилистические особенности текстов.

1) Участвует в деловой беседе;
2) решает проблему, достигая договоренности;
3) сравнивает цели, целевую аудиторию, жанровые и стилистические особенности произведения.

Ю. Домбровский "Алматинская повесть". Аннотация

1) Создавать тексты смешанных типов, тексты научного и публицистического стилей (статья, аннотация, репортаж).

1) Составляет аннотацию;
2) соблюдает признаки научного стиля.

Уроки доброты. В.Г.Распутин "Уроки французского". Правописание предлогов

1) Пересказывать тексты, адаптируя содержание для определенной целевой аудитории с использованием средств для привлечения внимания.

1)Определить сюжетную структуру рассказа;
2) дает краткую характеристику героям произведения;
3) пересказывает текст, адаптируя содержание, используя средства привлечения внимания (презентация, фрагмент фильма и др.).

Ч. Айтматов "И дольше века длится день". Тема исторической памяти. Монолог

1) Создавать развернутое монологическое высказывание для публичного выступления, удерживая внимание и взаимодействуя с аудиторией.

1) Владеет разными видами и стратегиями чтения в зависимости от цели и задач;
2) создает развернутое монологическое высказывание.

Ч. Айтматов "Легенда о Манкурте"

1) Сравнивать цели, целевую аудиторию, авторскую позицию, жанровые и стилистические особенности текстов.

1) Сравнивает тексты публицистического и художественного стилей на уровне цели, целевой аудитории, авторской позиции, жанровых и стилистических особенностей.

Современное общество: миграция

В. В. Набоков "Родина"

1) Анализировать содержание художественных произведений, сравнивая их с другими художественными произведениями или произведениями других видов искусств.

1) Определяет особенности произведения: время написания, актуальность, история создания;
2) умеет определять композиционные части.

Н. А. Тэффи "Ностальгия". Имя прилагательное

1) Сравнивать цели, целевую аудиторию, авторскую позицию, жанровые и стилистические особенности текстов

1) Сравнивает цели текстов;
2) сравнивает целевую аудиторию текстов;
3) определяет авторскую позицию, жанровые и стилистические особенности текстов.

М.И. Цветаева "Родина"

1) Анализировать содержание художественных произведений, сравнивая их с другими художественными произведениями или произведениями других видов искусств.

1) Анализирует содержание стихотворения;
2) использует при анализе цитаты из стихотворения.
3)

М.Макатаев "Родина"

1) Формулировать проблемные вопросы и отвечать на них, определяя пути решения проблемы.

1) Формулирует проблемные вопросы по творчеству М. Макатаева;
2) высказывает собственное мнение о тематике стихотворения "Родина моя".

П. Васильев "Переселенцы". Сложное предложение

1) Использовать неполные предложения, сложные союзные и бессоюзные предложения

1) Владеет словарным запасом, включающим лексику социально-культурной, общественно политической сфер (иммиграция и эмиграция);
2) соблюдает
пунктуационные нормы в сложных предложениях.

Педагог и компетенция

И.С.Тургенев представляет оппозицию "духовный наставник" – "естественный учитель". Виды педагогической компетенции. Совершенный и несовершенный виды глагола

1) Извлекать необходимую информацию из разных источников, критически оценивая
аргументы, содержащиеся в ней

1) Определяет основные типы учителя в произведениях Тургенева.
2) оценивает аргументы, полученные из материала.
3) раскрывает сущность и структуру компетенции.


Педагогическое мастерство. Подстили научного стиля

1) Создавать развернутое монологическое высказывание для публичного выступления, удерживая внимание и взаимодействуя с аудиторией.

1) Применяет разные виды и стратегии чтения в зависимости от цели и задач;
2) создает развернутое монологическое высказывание.


Тулбокс педагога. Логико-смысловые отношения в предложении.

1) Создавать высказывание, сравнивая информацию двух рисунков, графиков, таблиц, схем, диаграмм.

1) Извлекает информацию из разных источников;
2) создает подборку текстовых материалов разного типа.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
9- қосымша

Педагогикалық бағыттың "Шетел тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың бағыттың "Шетел тілі" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу- ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Шетел тілі" оқу пәнін оқытудың мақсаты – тілдік дағдылардың жоғары деңгейін қалыптастыру, сонымен қатар кәсіби шеберлікті мыналар арқылы дамыту: талдау, бағалау және шығармашылық ойлауға ықпал ететін әртүрлі тапсырмалар; ауызша және жазбаша дереккөздердің кең ауқымымен танысу; шет тілін оқыту үдерісінде негізгі әдістемелік-педагогикалық технологияларды оқып үйрену.

      3. Бағдарламаны іске асыру келесі міндеттерді көздейді:

      1) шет тілін меңгеру негізінде оның қазақ және әлем әдебиетімен және мәдениетімен байланысын ескере отырып, табысты әлеуметтік бейімделуге ықпал ететін білім, білік және дағдыларды қалыптастыру;

      2) оқытылатын тілдегі әдебиеттер арқылы отансүйгіштікке, азаматтыққа, белсенді өмірлік ұстанымға тәрбиелеу;

      3) қазіргі әлемнің жаһандануы жағдайында шет тілін үйренудің құндылығы туралы түсінік қалыптастыру; мәдениетаралық коммуникация тұрғысынан өз елін, оның мәдениетін көрсете білу;

      4) сыни тұрғыдан ойлау, салыстыру, жалпылау, ұқсастықтар мен себеп-салдар байланыстарын орнату дағдыларын жетілдіру, контекстен кең ауқымды бейтаныс лексиканы түсіну; тиісті деңгейде еркін сөйлеу, дәлдік, сөз екпіні, интонация және стиль;

      5) қарым-қатынас міндетіне сәйкес сөйлеу құралдарын өзінің сезімін, ойы мен қажеттіліктерін білдіру үшін пайдалануға, өз қызметін жоспарлауға және реттеуге; ауызша және жазбаша сөйлеуді, монологтық контекстік сөйлеуді меңгеру;

      6) білім алушылардың тілді ойлау, ой елегінен өткізу, өз ойын жеткізу және басқа пәндер бойынша оқу құралы, сондай-ақ сауаттылығын арттыру құралы ретінде тануға және пайдалануға мүмкіндік беру; лингвистикалық, мәдени және әлеуметтік компоненттерді біріктіруді қамтитын тілді үйрену үдерісіне қосу;

      7) шет тілін колледжде және одан тыс жерлерде қолдану үшін студенттерге пайдалы гипотеза жасау және пікірлер, түсініктемелер және жауаптар беру үшін құрдастарымен өзара әрекеттесу; ағылшын тілінде сөйлейтіндермен және ағылшын тілінде сөйлемейтіндермен сәтті қарым-қатынас жасау;

      8) оқу бағдарламасына сәйкес тақырыптар, салалар және жағдайлар шеңберінде оқытылатын тіл елдерінің мәдениетімен, дәстүрлерімен және шындықтарымен танысу арқылы әлеуметтік-мәдени құзыреттілігін қалыптастыру.

      4. Пәннің мазмұны келесі Бөлімдерден тұрады: Legend or Truth, Controversial Issues, Virtual reality, Outer Space, Stress and Fear, Art and Creativity, Reading for Pleasure, Different Ways of Living, Amazing places, Work and inventions, Future Career Perspectives.

      Мазмұны: Тыңдау және сөйлеу дағдыларын шығармашылық есептерді шешу және топтық жұмыс үшін пайдаланыңыз, құрдастарыңызға сындарлы кері байланыс беріңіз. Әртүрлі көзқарастарды құрметтеу. Алынған кері байланысты бағалаңыз және сындарлы жауап беріңіз, жеке оқу мақсаттарын қою үшін кері байланысты пайдаланыңыз. Басқаларға түсінікті ақпаратты ұйымдастырыңыз және беріңіз. Сөйлеу немесе жазу кезінде логикалық дәлелді құрастырыңыз және қорғаңыз. Оқу және талқылау арқылы мәдениетаралық сезімталдықты дамыту. Ойларды, идеяларды, тәжірибелер мен сезімдерді білдіру үшін қиялды пайдаланыңыз. Пікірталас немесе жазуды дүниетанымдардың ауқымын көрсету және зерттеу құралы ретінде пайдаланыңыз.

      Есту. Еркін пікірталастың негізгі мазмұнын, жалпы және оқу бағдарламаларының алуан түрлі тақырыптары бойынша мұғалімнің қолдауынсыз ұзақ талқылауда нақты ақпарат пен дәлелдің егжей-тегжейлерін түсіну, оның ішінде таныс емес тақырыптардың шектеулі саны бойынша талқылау.

      Жалпы және оқу бағдарламаларының үлкен саны бойынша еркін пікірталас барысында, оның ішінде шектеулі сандағы таныс емес тақырыптар бойынша пікірталас кезінде спикер(лердің) көзқарасын немесе пікірін мойындау. Еркін талқылау контекстінен мағынаны анықтау. Бірқатар жалпы және оқу бағдарламалары бойынша спикерлердің көзқарастары мен айқын келісу дәрежесі. Жалпы және оқу бағдарламаларының ауқымы бойынша еркін пікірталастағы дәлелдердегі қайшылықтарды анықтау.

      Сөйлеу. Ресми және бейресми сөйлеу мәнерлерін пайдалану, әртүрлі жалпы және оқу бағдарламалары бойынша ақпарат алу үшін қиын сұрақтар қою және оларға жауап беру. Өзінің және басқалардың көзқарасын түсіндіру және негіздеу, жалпы және тәрбиелік тақырыптардың саны артып келе жатқан пікірталас мазмұнының әртүрлілігі аясында басқа адамдардың пікірлерін бағалау және түсініктеме беру. Әртүрлі жалпы және білім беру тақырыптары бойынша гипотезаларды ұсыну мақсатында құрдастарымен өзара әрекеттесу. Пікірталастың ағымын басқару және пікірталас кезінде перефраза және түзету арқылы тілді өзгерту. Жалпы және оқу бағдарламаларының ауқымында сәйкес арнайы сөздік пен синтаксисті пайдалану.

      Оқу. Көлемді мәтіндердің негізгі идеясын түсіну, таныс тақырыптар бойынша, оқу бағдарламасының тақырыптары мен таныс емес тақырыптар бойынша әртүрлі стильдер мен жанрлардағы көлемді мәтіндерден нақты ақпарат пен бөлшектерді тану. Әртүрлі жалпы тақырыптар мен оқу жоспарындағы тақырыптар бойынша жақынырақ оқуға лайық мәтіндердің мазмұнын анықтау үшін ұзақ мәтіндерді қайталап оқу. Таныс және бейтаныс тақырыптар бойынша, сонымен қатар оқу жоспарындағы тақырыптар бойынша әртүрлі көркем әдебиет мәтіндерін, ғылыми және публицистикалық әдебиеттерді оқу. Оқу бағдарламасындағы әртүрлі таныс және тақырыптар бойынша, сондай-ақ кейбір таныс емес тақырыптар бойынша көлемді мәтіндердің мазмұнына негізделген қорытынды жасаңыз. Оқу бағдарламасынан таныс тақырыптар мен тақырыптар бойынша көлемді мәтіндердің авторының көзқарасы мен пікірін анықтау. Әртүрлі жалпы тақырыптар мен оқу жоспарындағы тақырыптар бойынша ұзақ мәтіндерді (абзац аралығы) әзірлеу үлгілері. Мағынаны нақтылау және терең түсіну үшін таныс және бейтаныс қағаз және сандық ақпараттық ресурстардың кең ауқымын пайдалану. Дәлелдердің сәйкессіздігін анықтау, оқу жоспарындағы әртүрлі жалпы тақырыптар мен тақырыптар бойынша көлемді мәтіндердегі ақпаратты салыстыру, талдау және синтездеу.

      Хат. Тақырыпқа және жанрға сәйкес және әртүрлі жазба жанрларында дұрыс жазылған сөздік қорын пайдаланып, мәтін деңгейінде жеке жоспарлау, жазу, өңдеу және түзету. Жалпы және оқу бағдарламаларының ауқымы бойынша өсіп келе жатқан жазба жанрларының тиісті деңгейіне жету үшін сөйлеу мәнерін пайдаланып грамматикалық дұрыс жазу. Логикалық дәлелдерді оқытушының қолдауымен және қажет болған жағдайда, жалпы және оқу бағдарламасына таныс тақырыптар бойынша жазбаша жанрлардың үлкен санының ішінде мысалдар мен себептермен тұжырымдаңыз. Таныс жалпы және оқу бағдарламалары бойынша әртүрлі байланыстыратын сөздерді қолданып, мәтін деңгейінде үйлесімді жазу. Бірқатар жалпы және оқу бағдарламалары бойынша мәтін деңгейінде сәйкес жоспарды өз бетінше қолдану. Әртүрлі мүмкіндіктер арқылы сөйлесудегі жаңалықтар мен сезімдерді жеткізу және оларға жауап беру. Жазбаша жұмыстардағы тыныс белгілерінің дұрыстығы жоғары мәтін деңгейінде қойылуы.

      Ағылшын тілін қолдану. Күрделі және күрделі зат есімнің сан алуан тіркестерінің, есептік және саналмайтын зат есімдерге арналған жиынтық көрсеткіштердің алуан түрлілігі, сонымен қатар есімдік сөз тіркестері, күрделі сын есімдердің алуан түрлері, сын есімдердің жіктік жалғауы, салыстырмалы құрылымдары және күшейткіш сын есімдердің әртүрлі ортақ мағынада қолданылуы. оқу жоспарынан таныс тақырыптар мен тақырыптар, анықтауыш және алдын ала анықтау құрылымдарының алуан түрлілігі, сұрақ түрлерінің кең ауқымы, салыстырмалы, демонстративті, белгісіз, сан есімдіктері, сонымен қатар оқу жоспарындағы әртүрлі жалпы таныс тақырыптар мен тақырыптар бойынша рефлексивті есімдік құрылымдары. Уақыт септіктерінің көмегімен белсенді және пассивті дауыста тамаша үздіксіз формалардың, сонымен қатар бірқатар жетілген формалардың қолданылуы, келер және келер үздіксіз шақтағы белсенді және пассивті дауыстардың әртүрлі формалары, хабарлы сөйлемдер мен жанама сөйлеудегі осы, өткен және өткен кемел шақтағы белсенді және пассивті дауыстардың алуан түрлі формалары, белсенді және пассивті дауыстардың формалары оқу жоспарындағы әртүрлі жалпы тақырыптар мен таныс тақырыптар үшін қазіргі үздіксіз және өткен үздіксіз шақтарда. Әртүрлі жанама сөйлеу мәлімдемелері мен сұрау формаларын белгілі жалпы және оқу тақырыптары бойынша қолдану, тұрақты және тұрақсыз үстеулерге қатысты үстеу құрылымдары, превербальды, кейінгі және шектен тыс үстеулер, модальды етістіктердің өткен шақ формаларының көбеюі, соның ішінде must have, can’t have, might have өткен шақ туралы болжам мен қорытындыны, зат есім мен сын есімнің алдындағы көсемшелерді, зат есімнен, сын есім мен етістіктен кейінгі тәуелдік жалғауларды айту. Көбейген етістіктер мен сын есімдерден кейін инфинитивтік формалардың, көптеген етістіктер мен көсемшелерден кейін герунд формаларының, көптеген көсемше және фразалық етістіктердің қолданылуы. Әртүрлі таныс жалпы және оқу бағдарламалары бойынша кәсіподақтардың алуан түрлілігі. Конструкциялар If / if only шартты сөйлемнің үшінші түрінде сабақтас құрмалас сөйлемнің қолданылуы, оның ішінде әртүрлі жалпы және оқу бағдарламалары бойынша таныс тақырыптар.

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі даярлау бағыты мен біліктілігіне байланысты 96-120 сағатты (4-5 кредит) құрайды.

      7. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру қарастырылады.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

Module 1. Legend or Truth.

+

+

+

Theme 1.1. Introductory lesson. Module Objectives.




Theme 1.2 Legend or truth (analyzing and telling legends) (optional focus on Kazakhstan).




Theme 1.3. Extreme weather with focus on teaching vocabulary techniques.




Theme 1.4. The Black Climber. Listening comprehension.




Theme 1.5. Writing an article.




Theme 1.6. Reading comprehension. The Sea-Wolf.




Theme 1.7. Progress Check 1 (Test).




Module 2. Controversial Issues.

+

+

+

Theme 2.1. Discussing pros and cons of immigration.




Theme 2.2. Use of English. Infinitive/-ing forms, Conditionals with focus on teaching techniques.




Theme 2.3. Expressing opinions about gender equality issues.




Theme 2.4. Progress Check 2. Writing an opinion essay.




Module 3. Virtual reality.

+

+

+

Theme 3.1. Predictions. Technological developments in the future.




Theme 3.2. Future tenses. Creating and explaining a fantasy country (geography, laws, economy, industry).




Theme 3.3. Expressing and justifying opinion about fantasy books and films (writing a book review).




Theme 3.4. Project work: popular means of transport in your country.




Theme 3.5. Progress Check 3 (Presentation).




Module 4. Outer Space.

+

+

+

Theme 4.1. Things you didn’t know about space.




Theme 4.2. Space Exploration. Reading and listening comprehension with focus on teaching intonation (word stress and weak vowels).




Theme 4.3. Grammar in Focus: Reported speech with teaching techniques.




Theme 4.4. A sci-fi film review.




Theme 4.5. Progress Check 4 (Vocabulary review with teaching techniques).




Module 5. Stress and Fear.

+

+

+

Theme 5.1. Fears and Phobias. Comprehending spoken and visual text.




Theme 5.2. Reading comprehension Arachnophobia.




Theme 5.3. Giving advice on how to reduce stress (psychology). Passive Voice.




Theme 5.4. Analyzing and describing phobias and frightening situations.




Theme 5.5. Writing an email of advice.




Theme 5.6. Progress Check 5 (Grammar revision with teaching techniques).




Module 6. Art and Creativity.

+

+

+

Theme 6.1. Creative minds. Famous Kazakhstani artists.




Theme 6.2. Use of English. Relative clauses, determiners and quantifiers. Creative people (Art, Literature, Music).




Theme 6.3. Multiple Intelligences Theory. Mind mapping and other teaching techniques.




Theme 6.4. Writing an article. Error correction techniques.




Theme 6.5 Progress Check 6 (Test).




Module 7. Reading for Pleasure.

+

+

+

Theme 7.1. Robinson Crusoe. Analysis of the extract (teaching graphic organizer). Figurative language.




Theme 7.2. Pros and cons of reading a book. Writing a blog post.




Module 8. Different Ways of Living.

+

+

+

Theme 8.1. Stages of Life. Developing intercultural competence.




Theme 8.2. Different ways of living. Reading comprehension.




Theme 8.3. Discussing whether money brings happiness. Skimming reading.




Theme 8.4. Writing an opinion essay. Evaluating the benefits of living without money.




Theme 8.5. Progress Check 8 (Audio-visual comprehension).




Module 9. Amazing places.

+

+

+

Theme 9.1. Holiday Activities.




Theme 9.2. Simply Unforgettable. Independent project –compare one of the tourist attractions in your country with one from the text.




Theme 9.3. Into the Future. Design a future city-project work.




Theme 9.4. Writing a for-and-against essay.




Theme 9.5. Compare and contrast capital city of your country to London.




Theme 9.6. Progress Check 9 (Test).




Module 10. Work and inventions.

+

+

+

Theme 10.1. Investigating the world of work. Pedagogy: history and development.




Theme 10.2. Considering success in business.




Module 11. Future Career Perspectives.

+

+

+

Theme 11.1. Options for future careers.




Theme 11.2. Making statements and providing information.




3-тарау. Оқыту нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Legend or Truth

Introductory lesson. Module Objectives

1) Оқу-әдістемелік кешеннің құрылымымен танысу арқылы курстың педагогикалық міндеттерін тұжырымдау (студенттің кітабы және жұмыс кітабы);
2) сөйлеу, жазу, оқу немесе тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталған қажетті ақпаратты табу.

1) Шет тілін оқытуда ОӘК қолданудың маңыздылығы туралы нақты түсінеді;
2) нақты ақпаратты бөліп көрсетеді және құрылымдайды, педагогикалық тұрғыдан негізгі ойларды дәлелдейді.

Legend or truth (analyzing and telling legends) (optional focus on Kazakhstan)

1) Аудио және бейне материалдарының мазмұнын түсіндіру;
2) нақты ақпаратты және негізгі ойларды бөліп көрсету.

1) Ойларды, идеяларды, тәжірибелер мен сезімдерді білдіру үшін қиялды көрсетеді;
2) тақырып бойынша гипотеза жасау үшін құрдастарымен талқылайды;

Extreme weather with focus on teaching vocabulary techniques

1) Тақырып бойынша синонимдер мен антонимдердің қажетті сәйкестігін таңдау;
2) әңгімелесулерде ресми және бейресми тілдік регистрлерді пайдалану.

1) Тақырып пен жанрға сәйкес келетін және емле мен тыныс белгілерін сақтайтын өзекті лексиканы қолданады;
2) дұрыс және бұрыс үстеулермен салыстырмалы дәрежедегі үстеу құрылымдарын қолданады.

The Black Climber. Listening comprehension

1) Топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін коммуникативті сөйлеу және тыңдау дағдыларын қолдану.

1) Дұрыс тыңдалған ақпаратты ойнатады;
2) топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын қолданады;
3) тақырыпты талқылау үшін тиісті пәндік сөздік пен синтаксисті имитациялайды және бейімдейді.

Writing an article

1) Жазуды рефлексия құралы ретінде және оқытудағы педагогикалық іс-әрекет тәсілі ретінде пайдалану;
2) айдарды пайдалана отырып, мақала жазу, жоспарын жасау.

1) Жоспар мен айдарды қолдана отырып, схемаға сәйкес тақырып бойынша мақала жазады;
2) байланыстырушы сөздерді (linking words), жалғауларды (conjunctions) дәл және ұқыпты қолданады;
3) есептелетін және есептелмейтін зат есімдер үшін әртүрлі сандық есімдіктерді, тақырып бойынша тұрақты тіркестерді қолданады.

Reading comprehension. The Sea-Wolf.

1) Әдебиет бойынша бұрын алған білімдерін қолдану (CLIL, пәнаралық байланыс);
2) педагогикалық тәсілдерді, зерттеу дағдыларын және материалды таныстыруды көрсету.

1) Әдебиет бойынша ерте алған білімдерін тәжірибеден өткізеді;
2) тиісті педагогикалық тәсілдер мен зерттеу дағдыларын көрсетеді;
3) әртүрлі цифрлық ресурстарды шебер пайдаланады;
4) материалды қайталау кезінде көпшілік алдында сөйлеу дағдыларын қолданады.

Controversial Issues

Discussing pros and cons of immigration

1) Ойларды, идеяларды, тәжірибелер мен сезімдерді білдіру үшін қиялды пайдалану;
2) мәтінді талдау, жазылғанға авторлық қатынасты білдіру тәсілдерін анықтау, мәтінге сілтеме жасай отырып және тақырып бойынша өз пікірін білдіре отырып, проблемалық сұраққа толық дәлелді жауап беру.

1) Мәтіннің негізгі ерекшеліктерін анықтайды;
2) тақырып бойынша қорытынды жасау үшін иммиграцияға қарсы және қарсы дәлелдерді құрдастарымен талқылайды;
3) белсенді лексиканы қолдана отырып, мәтінге сүйене отырып, дәлелді мәлімдеме жасайды;
4) тақырыпқа өз көзқарасын білдіреді.

Use of English. Infinitive/-ing forms, Conditionals with focus on teaching techniques

1) Жалпы және оқу тақырыптарының кең ауқымы бойынша әңгімелерде ресми және бейресми тілдік регистрлерді пайдалану.

1) Контексте ресми және бейресми тіл регистрлерін түсіндіреді;
2) жылдам оқу кезінде тақырыптар бойынша мәтіннің негізгі тармақтарын анықтайды.

Expressing opinions about gender equality issues

1) Бірқатар жалпы және оқу тақырыптары бойынша мазмұнды анықтау үшін ұзақ мәтіндерді Skimming reading әдісін пайдалану;
2) рубрикалар мен ұйымдастырушыларды пайдалана отырып, мәтінді қайта баяндау жоспарын құрылымдау.

1) Мәлімдеменің нақты жоспарын жасайды; мәтін жазады, жазбаша жобаны тексереді;
2) құрама сын есімдер, салыстырмалы және үстем сын есімдер сияқты бірқатар сын есімдерді қолданады.

Writing an opinion essay

1) Эссе рефлексия жазу кезінде рубрикалар мен модельдерді талдау дағдыларын қолдану;
2) тиісті байланыстырушы сөздерді қолдану.

1) Рефлексия эссе жазу үшін тиісті рубрикаларды, модельдерді және байланыстырушы сөздерді өзгертеді.

Virtual Reality

Predictions. Technological developments in the future

1) Топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын қолдану;
2) әңгімелерде нақты ақпарат пен негізгі ойларды бөліп көрсету.

1) Дұрыс тыңдалған ақпаратты жаңғыртады;
2) топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын қолданады;
3) тақырыпты талқылау үшін тиісті пәндік сөздік пен синтаксисті имитациялайды және бейімдейді.

Future tenses. Creating and explaining a fantasy country (geography, laws, economy, industry)

1) Ойларды, идеяларды, тәжірибелер мен сезімдерді білдіру үшін Жүйелік-іс-әрекеттік тәсіл мен қиялды қолдану;
2) басқа пәндер бойынша бұрын алған білімдерін қолдану (пәнаралық байланыс, CLIL);
3) тақырып бойынша презентация жасау Future tenses;
4) топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын пайдалану.

1) Топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын қолданады;
2) нақты ақпаратты және тақырыптың негізгі тұстарын айқындайды;
3) тақырыпты талқылау үшін тиісті белсенді сөздік пен синтаксисті қолданады;
4) ауызша және жазбаша тілде Future Continuous, Future Perfect, Future simple passive қолданады.

Expressing and justifying opinion about fantasy books and films (writing a book review)

1) Кітапқа шолу жазу кезінде рубрикалар мен модельдерді талдау дағдыларын қолдану;
2) тиісті байланыстырушы сөздерді, жалғаулықтарды, күрделі сын есімдерді қолдану.

1) Тиісті айдарларды, модельдерді өзгертеді және кітапқа шолу жазу үшін байланыстырушы сөздерді, жалғауларды, күрделі сын есімдерді қолданады.

Project work: popular means of transport in your country

1) Тарих бойынша бұрын алған білімдерін қолдану;
2) материалды зерттеу және таныстыру дағдыларын меңгеру.

1) Тарих бойынша бұрын алған білімдерін меңгерген;
1) тиісті зерттеу дағдыларын көрсетеді;
2) әртүрлі ресурстарды шебер пайдаланады;
4) АКТ дағдыларын меңгерген;
5) шешендік өнер дағдыларын көрсетеді.

Outer Space

Things you didn’t know about space

1) Автордың өзіндік ерекшелігін сақтай отырып, мазмұнын шығармашылықпен қайта ойластыра отырып, мәтінді қайталау;
2) құрдастарына ақпарат беру кезінде тиісті педагогикалық тәсілдерді қолдану.

1) Мәтіннің мазмұнын шығармашылық жаңғырту арқылы береді;
2) мәтіннің мазмұнын беру кезінде авторға тән презентация стилін қайта жасайды.

Space Exploration. Reading and listening comprehension with focus on teaching intonation (word stress and weak vowels)

1) Топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін оқу және тыңдау дағдыларын меңгеру;
2) ағылшын тілінің интонациясын оқытудың негіздерін қолдану.

1) Тақырып бойынша гипотеза жасау үшін иммиграцияға қарсы және қарсы дәлелдерді құрдастарымен талқылайды;
2) белсенді лексиканы қолдана отырып, мәтінге сүйене отырып, дәлелді мәлімдеме жасайды;
3) мағынаны тексеру және түсінуді кеңейту үшін рубрикалар мен сандық анықтамалық ресурстарды пайдаланады;
4) әр түрлі фразалық етістіктер мен күрделі сын есімдерді қолданады.

Grammar in Focus: Reported speech with teaching techniques

1) Жалпы және оқу тақырыптарының кең ауқымы бойынша әңгімелесулерде ресми және бейресми тілдік регистрлерді пайдалану.

1) Топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын қолданады;
2) нақты ақпаратты және тақырыптың негізгі тұстарын айқындайды;
3) тақырыпты талқылау үшін тиісті белсенді сөздік пен синтаксисті қолданады;
4) ауызша және жазбаша тілде Reported speech қолданады.

A sci-fi film review

1) Фильмді көргеннен кейін эссе-шолу жазу үшін модельдер айдарын талдау кезінде құзыреттілік тәсілді қолдану;
2) тиісті байланыстырушы сөздерді қолдану.

1) Эссе-шолу жазу үшін тиісті айдарларды, үлгілерді және байланыстырушы сөздерді өзгертеді.

Stress and Fear

Fears and Phobias. Comprehending spoken and visual text

1) Жеке оқу мақсаттарын белгілеу үшін кері байланысты пайдалану;
2) басқалардың пікірлерін бағалау және сындарлы жауап беру;
3) автордың өзіндік ерекшелігін сақтай отырып, мазмұнды шығармашылықпен қайта ойластыра отырып, мәтінді қайталау.

1) Топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын қолданады;
2) сындарлы бағалау үшін чек-парақты қолданады;
3) шешендік өнер дағдыларын көрсетеді.

Reading comprehension Arachnophobia

1) Оқу дағдыларын меңгеру;
2) мәтіннің негізгі идеясын анықтау.

1) Тиісті оқу дағдыларын, жылдамдығын, дұрыс айтылуын және стихиялылығын көрсетеді;
2) skimming and Scanning reading дағдыларын меңгерген;
3) белсенді лексиканы қолдана отырып, мәтінге сүйене отырып, дәлелді мәлімдеме жасайды.

Giving advice on how to reduce stress (psychology). Passive Voice

1) Құрдастарының пікірлерін бағалау және сындарлы жауап беру;
2) мәнмәтіннен мәнді анықтау;
3) контексте пассивті кепіл ережелерін зерделеу кезінде педагогикалық әдістер мен әдістерді қолдану.

1) Құрдастарының пікірлеріне сындарлы жауап береді;
2) топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын пайдаланады;
3) тақырыптың нақты ақпараты мен негізгі тұстарын айқындайды.

Analyzing and describing phobias and frightening situations

1) Фобияларды талдау және сипаттау;
2) диалогтық сөйлеуді әлемге қатысты бірқатар көзқарастарды ойлау және зерттеу құралы ретінде пайдалану.

1) Мәтіннің мазмұнын шығармашылық жаңғырту арқылы береді;
2) диалогтық сөйлеуді әлемнің бірқатар көзқарастарын ойлау және зерттеу құралы ретінде қолданады;
3) тақырыпты талқылау үшін тиісті пәндік сөздік пен синтаксисті имитациялайды және бейімдейді.

Writing an email of advice

1) Электрондық поштаға кеңес жазу үшін тақырыптар мен үлгілерді талдау дағдыларын қолдану;
2) тиісті байланыстырушы сөздерді қолдану.

1) Электрондық пошта арқылы кеңес жазу үшін сәйкес тақырыптарды, үлгілерді және байланыстыратын сөздерді өзгертеді.

Art and Creativity

Creative minds. Famous Kazakhstani artists

1) Skimming Reading дағдыларын меңгеру;
2) тақырып бойынша өз пікірін ауызша және жазбаша түрде білу.

1) Қажетті ақпаратты бөлектеу үшін оқу дағдыларын қолданады (skimming Reading);
2) сөйлеуде және жазуда тақырып бойынша белсенді лексиканы қолданады (bring to life, stay still, shower away, true-to-life, canvas, masterpiece, etc.);
3) зерттеу және қажетті ақпаратты табу дағдыларын қолданады.

Use of English. Relative clauses, determiners and quantifiers. Creative people (Art, Literature, Music)

1) Бірқатар жалпы және оқу тақырыптары бойынша баяндамашылардың әртүрлі көзқарастарын қабылдау;
2) топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін оқу және тыңдау дағдыларын меңгеру.

1) Мәтіннің мазмұнын шығармашылық жаңғырту арқылы береді;
2) диалогтық сөйлеуді әлемнің бірқатар көзқарастарын ойлау және зерттеу құралы ретінде қолданады;
3) тақырыпты талқылау үшін тиісті пәндік сөздік пен синтаксисті имитациялайды және бейімдейді.

Multiple Intelligences Theory. Mindmapping and other teaching techniques

1) Әңгімелерде нақты ақпарат пен негізгі ойларды бөліп көрсету.

1) Ойларды, идеяларды, тәжірибелер мен сезімдерді білдіру үшін қиялды көрсетеді;
2) тақырып бойынша гипотеза жасау үшін құрдастарымен талқылайды;
3) тақырып бойынша кеңейтілген мәтіндердегі мәнмәтіннен мағынаны түсіндіреді.

Writing an article. Error correction techniques.

1) Мақала жазу үшін рубрикалар мен модельдерді талдау дағдыларын қолдану;
2) тиісті байланыстырушы сөздерді қолдану.

1) Мақала жазу үшін тиісті айдарларды, модельдерді және байланыстырушы сөздерді өзгертеді.

Reading for Pleasure

Robinson Crusoe. Analysis of the extract (teaching graphic organizer). Figurative language

1) Бейнелерді, көркемдік кеңістік пен уақытты, бейнелеу құралдары мен фигураларды құрудың құралдары мен әдістерін талдауға, автордың оларды қандай мақсатта қолданатынын түсіндіру.

1) Оқуды оқыту кезінде педагогикалық тәсілдерді бөліп көрсетеді;
2) шығармада көркемдік кеңістік пен уақытты құру тәсілдерін айқындайды;
3) мәтіннен экспрессивті құралдар мен сөйлеу фигураларын табады;
3) автордың сөйлеу фигуралары мен тілдің экспрессивті құралдарын қолдануын негіздейді.


Pros and cons of reading a book. Writing a blog post.

1) Блог жазуға арналған тақырыптар мен үлгілерді талдау кезінде құзыреттілікке негізделген тәсілді қолдану.

1) Блог жазу үшін тиісті айдарларды, модельдерді және байланыстырушы сөздерді өзгертеді.

Different Ways of Living

Stages of Life. Developing intercultural competence

1) Ойларды, идеяларды, тәжірибелер мен сезімдерді білдіру үшін қиялды пайдалану.

1) Тақырыптың нақты ақпараты мен негізгі тұстарын айқындайды;
2) тақырыпты талқылау үшін тиісті белсенді сөздік пен синтаксисті қолданады;
3) қажетті ақпаратты бөлектеу үшін оқу дағдыларын қолданады (skimming Reading);
4) педагогикалық тұрғыдан тақырып бойынша әртүрлі контексттердегі басқалардың пікірлеріне түсініктеме береді.

Different ways of living. Reading comprehension

1) Автордың өзіндік ерекшелігін сақтай отырып, мазмұнды шығармашылықпен қайта ойластыра отырып, мәтінді қайталау.

1) Мәтіннің мазмұнын шығармашылық жаңғырту арқылы береді;
2) мәтіннің мазмұнын беру кезінде авторға тән презентация стилін қайта жасайды.

Discussing whether money brings happiness. Skimming reading

1) Skimming Reading дағдыларын меңгеру;
2) тақырып бойынша өз пікірін ауызша және жазбаша түрде білу.

1) Қажетті ақпаратты бөлектеу үшін оқу дағдыларын қолданады (skimming Reading);
2) сөйлеуде және жазуда тақырып бойынша белсенді лексиканы қолданады;
3) зерттеу және қажетті ақпаратты табу дағдыларын қолданады.

Writing an opinion essay. Evaluating the benefits of living without money

1) Эссе рефлексия жазу кезінде рубрикалар мен модельдерді талдау дағдыларын қолдану;
2) тиісті байланыстырушы сөздерді қолдану.

1) Рефлексия эссе жазу үшін тиісті рубрикаларды, модельдерді және байланыстырушы сөздерді өзгертеді.

Amazing places

Holiday Activities

1) Топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін оқу және тыңдау дағдыларын меңгеру;
2) ағылшын тілінің интонациясын оқытудың негіздерін қолдану.

1) Тақырып бойынша гипотеза жасау үшін иммиграцияға қарсы және қарсы дәлелдерді құрдастарымен талқылайды;
2) белсенді лексиканы қолдана отырып, мәтінге сүйене отырып, дәлелді мәлімдеме жасайды;
3) мағынаны тексеру және түсінуді кеңейту үшін рубрикалар мен сандық анықтамалық ресурстарды пайдаланады;
4) әр түрлі фразалық етістіктер мен күрделі сын есімдерді қолданады.

Simply Unforgettable. Independent project –compare one of the tourist attractions in your country with one from the text

1) Әңгімелерде нақты ақпарат пен негізгі ойларды бөліп көрсету.

1) Ойларды, идеяларды, тәжірибелер мен сезімдерді білдіру үшін қиялды көрсетеді;
2) тақырып бойынша гипотеза жасау үшін құрдастарымен талқылайды;
3) тақырып бойынша кеңейтілген мәтіндердегі мәнмәтіннен мағынаны түсіндіреді.

Into the Future. Design a future city-project work

1) Тарих бойынша бұрын алған білімдерін қолдану;
2) материалды зерттеу және таныстыру дағдыларын меңгеру.

1) Тарих бойынша бұрын алған білімдерін меңгерген;
2) тиісті зерттеу дағдыларын көрсетеді;
3) әртүрлі ресурстарды шебер пайдаланады;
4) АКТ дағдыларын меңгерген;
5) шешендік өнер дағдыларын көрсетеді.

Writing a for-and-against essay

1) Эссе-пайымдау жазу үшін рубрикалар мен модельдерді талдау дағдыларын қолдану;
2) тиісті байланыстырушы сөздерді қолдану.

1) Эссе-пайымдау жазу үшін тиісті айдарларды, үлгілерді және байланыстырушы сөздерді өзгертеді.

Compare and contrast capital city of your country to London

1) Ойларды, идеяларды, тәжірибелер мен сезімдерді білдіру үшін қиялды пайдалану;
2) басқа пәндер бойынша бұрын алған білімдерін қолдану (пәнаралық байланыс, CLIL);
3) тақырып бойынша презентация жасау;
4) топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын пайдалану.

1) Топтардағы мәселелерді шығармашылық және бірлесіп шешу үшін сөйлеу және тыңдау дағдыларын қолданады;
2) нақты ақпаратты және тақырыптың негізгі тұстарын айқындайды;
3) тақырыпты талқылау үшін тиісті белсенді сөздік пен синтаксисті қолданады.

Work and inventions

Investigating the world of work. Pedagogy: history and development.

1) Топтардағы мәселелерді педагогикалық шешу үшін оқу және тыңдау дағдыларын меңгеру;
2) тақырып бойынша өз пікірін ауызша және жазбаша түрде білдіру.

1) Ойларды, идеяларды, тәжірибелер мен сезімдерді білдіру үшін қиялды көрсетеді;
2) тақырып бойынша гипотеза жасау үшін құрдастарымен талқылайды;
3) тақырып бойынша кеңейтілген мәтіндердегі мәнмәтіннен мағынаны түсіндіреді.


Considering success in business

1) Алған білімдерін таныс және бейтаныс жағдайларда қолдануға міндетті.

1) Өткен тақырып бойынша грамматикалық және лексикалық материалды меңгерген;
2) барлық тілдік дағдыларды дұрыс қолданады;
3) тақырып бойынша гипотеза жасау үшін құрдастарымен талқылайды;
3) тақырып бойынша кеңейтілген мәтіндердегі мәнмәтіннен мағынаны түсіндіреді.

Future Career Perspectives

Options for future careers

1) Проблемалық сұраққа толық дәлелді жауап беру;
2) тақырып, проблема бойынша өз пікірін білдіру;
3) аудио және бейне материалдарының мазмұнын түсіну.

1) Мәтінге сүйене отырып, дәлелді мәлімдеме жасау;
2) тақырыпқа және көтерілген мәселеге өз көзқарасын білдіреді;
3) тақырыпты талқылау үшін тиісті белсенді сөздік пен синтаксисті қолданады.


Making statements and providing information

1) Тақырыпты ашудың толықтығы мен тереңдігі және педагогикалық тәсілдерді қолдану тұрғысынан ауызша және жазбаша мәлімдемелерді (өздерінің және құрдастарының) бағалау;
2) бейтаныс тақырыптардың шектеулі ауқымы бойынша сөйлесуді қоса алғанда, жалпы және оқу тақырыптарының кең ауқымы бойынша қолдау көрсетілмейтін кеңейтілген әңгімелерде нақты ақпарат пен негізгі ойларды бөліп көрсету;
3) диалогтық сөйлеуді әлемге қатысты бірқатар көзқарастарды ойлау және зерттеу құралы ретінде пайдалану.

1) Тақырыпты ашу негізінде диалогтық және монологиялық мәлімдемелерді сипаттайды;
2) логикалық дәйектілік пен дұрыстықты сақтай отырып, туындының мазмұнын баяндайды;
3) талқылау барысын басқарады;
4) талқылау кезінде парафразалау және түзету сияқты құралдарды қолданады;
5) тақырып бойынша кеңейтілген мәтіндердегі мәнмәтіннен мағынаны түсіндіреді.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
10 - қосымша

Педагогикалық бағыттың "Қазақстан тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Қазақстан тарихы" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Қазақстан тарихы" оқу пәнінің мақсаты – отандық тарихтың негізгі оқиғалары мен процестерін оқыту негізінде тарихи санаға, азаматтылық пен отансүйгіштік қасиеттерге ие, тарихи білім мен дағдыларды оқу және қоғамдық іс-әрекеттерде тиімді және шығармашылықпен қолдана алатын тұлға қалыптастыру.

      3. "Қазақстан тарихы" оқу пәнінің міндеттері:

      1) Қазақстан аумағындағы қоғамның әртүрлі тарихи кезеңдеріндегі этникалық, әлеуметтік, экономикалық, саяси және мәдени дамуының негізгі мәселелері туралы білім қалыптастыру;

      2) тарихи қалыптасқан мәдени, ұлттық дәстүр, әлеуметтік және адамгершілік нормаларды білім алушылардың түсінуі негізінде оларда азаматтылық пен қазақстандық бірегейлікті, дүниетанымдық ұстанымдарды тәрбиелеу;

      3) әлемдік тарихи процестегі Қазақстанның орны мен рөлі туралы жалпы тұтас түсінік қалыптастыру;

      4) тарихи оқиғалар, құбылыстарды тарихи заңдылықтарды ескере отырып зерттеу, оқиғалар мен тұлғаларға қатысты пікірлер мен берілген бағаларды салыстыру және сыни тұрғыдан талдау дағдыларын дамыту, өткен кезеңмен қазіргі уақытқа қатысты пікірталастық мәселелерге өзіндік көзқарасты қалыптастыру;

      5) өлке тарихын зерделеу, өлкетанулық жұмыстарды жүргізу дағдыларын дамыту;

      6) әртүрлі тарихи деректермен жұмыс істеу, тарихи ақпаратты іздеу және жүйелеу дағдыларын дамыту;

      7) әртүрлі деректерді қолдана отырып, жобалық, зерттеу әрекетін және тарихи реконструкция дағдыларын дамыту;

      8) қазіргі кездегі саяси, әлеуметтік-экономикалық және мәдени процестерді түсіну үшін тарихи білімдерін қолдана білу дағдыларын қалыптастыру;

      9) коммуникативтік дағдыларды қалыптастыру, оның ішінде, өз ойын ауызша және жазбаша түрде анық білдіру, командада жұмыс істей алу, түрлі деректерден алынған ақпараттарды қолдану.

      4.Оқу бағдарламасы тарихи ойлаудың негізгі дағдыларын қалыптастыруға бағытталған: тарихи дереккөздерді түсіндіру, уақыт пен кеңістіктегі бағдар, тарихи талдау және түсіндіру дағдылары.

      Тарихи ойлау дағдыларын қалыптастыру, сондай-ақ "Қазақстан тарихы" пәні бойынша оқыту мақсаттарын тиімді іске асыру:

      1) өзгеріс пен сабақтастық;

      2) себеп пен салдар;

      3)дәлел;

      4) ұқсастық пен айырмашылық; 5) маңыздылық;

      6) интерпретация.

      Пәннің мазмұны 8 Бөлімнен тұрады:

      1) Өркениет: даму ерекшеліктері. Орталық Азия өркениеттері: саналуандылығы және мәдени ортақтығы. "Орталық Азия" ұғымының тарихи және географиялық аспектілері. Орталық Азияның дәстүрлі өркениеттерін зерттеу тарихы. Орталық Азия өркениеттері пайда болуының факторлары. Орталық Азия өркениеттерінің ежелгі ошақтарының ерекшеліктері. Ұлы Дала өркениеті. "Ұлы Дала" ұғымының тарихи-географиялық сипаттамасы. Ұлы дала өркениетінің қайнар көзі және қалыптасуының ерекшеліктері (энеолит, қола дәуірі). Қазақстан аумағындағы ежелгі археологиялық мәдениеттердің ерекшеліктері. Ерте көшпенділер дәуіріндегі Ұлы Дала өркениеті. Ұлы Дала ежелгі мәдениеттерінің сабақтастығы және өзара байланысы. Ерте көшпенділер өркениетінің әлемдік тарихи процестер барысына әсері. Орталық Азия және әлемдік өркениет. Орталық Азия халықтарының әлемдік материалдық мәдениеттің дамуына қосқан үлесі. Орталық Азия халықтарының әлемдік рухани мәдениеттің дамуына қосқан үлесі.

      2) Этникалық және әлеуметтік процестер. Қазақ халқының шығу тегі. "Антропогенез", "этногенез", "этнос" ұғымдары. Қазақстан аумағындағы этногенез және этникалық процестер. Қазақ этносының қалыптасуы – көп ғасырлық этникалық процестердің нәтижесі. Мәдени-генетикалық код - ұлттың негізі. Дәстүрлі қазақ қоғамы: этникалық құрылымы және әлеуметтік ұйымдасуы. Қазақтарда ру-тайпалық құрылым қалыптасуының тарихи шарттары. Қазақтардың ру-тайпалық құрылымының эволюциясы. Туыстық принциптердің және рулық құрылымның функционалдық маңызы. "Ауызша тарихнама", "шежіре", "ру", "тайпа", "ата-жұрт", "атамекен", "ел" ұғымы. Қазақтардың ру-тайпалық ұйымдасуының біріктіруші рөлі. Дәстүрлі қазақ қоғамының әлеуметтік жіктелуі. "Ақсүйек", "қарасүйек", "хан", "сұлтан", "би", "батыр" ұғымдары. Дәстүрлі қазақ қоғамындағы әлеуметтік институттардың қызметі.

      3) Мемлекет, соғыс және революциялар тарихынан. Қазақстан аумағындағы ерте мемлекеттер. Қазақстан аумағындағы ерте мемлекеттердің саяси ұйымдасуы. "Мемлекет", "билік", "саяси ұйым" ұғымдары. Ұлы Дала көшпенділерінің империялары. Түркі империясы - көшпенділер мемлекеттілігінің классикалық үлгісі. Ұлы Түрік қағанатының қалыптасуы мен дамуы. Түркі империясының мұрагерлері. Мемлекеттік құрылым түрлерінің сабақтастығы. Ерте және дамыған орта ғасырлардағы түркі мемлекеттерінің геосаяси белсенділігі. Түркі әлемінің қалыптасуы мен дамуындағы түркі империясының рөлі. Шыңғысхан империясы және оның мұрагерлері. Шыңғысханның әлем тарихындағы рөлі. Қазақстан аумағында ұлыс жүйесінің дамуы. XIII-XV ғасырлардағы мемлекеттердің геосаяси белсенділігі және олардың Еуразиядағы тарихи процестердің барысына әсер етуі. Қазақ хандығы – Орталық Азиядағы алғашқы ұлттық мемлекет. Ақ Орда мен Қазақ хандығының тарихи сабақтастығы. Қазақ хандығының құрылуы – Қазақстан аумағындағы тарихи процестердің заңды нәтижесі. Қазақ хандарының Қазақ мемлекетінің қалыптасуы мен нығаюындағы рөлі. Қазақ хандығының саяси институттары. Мемлекеттік құрылым түрлерінің сабақтастығы. Бабаларымыздың ұлан-ғайыр аумақты қорғап сақтаудағы рөлі. Тәуелсіздікке жол және ұлттық мемлекеттіліктің қайта жаңғыртылуы. Қазақстанның мемлекеттік егемендігінен айрылуы. Қазақ халқының мемлекеттік егемендікті қалпына келтіру үшін жүргізген ұлт-азаттық күресі. Түркістан (Қоқан) және Алаш автономиясы түрінде мемлекеттік егемендіктің қалпына келтірілуі. Қазақ мемлекеттілігінің кеңестік түрі. "Автономдық кеңес республикасы", "Кеңес одағы республикасы", "унитарлы мемлекет" ұғымдары. Кеңестік кезеңдегі Қазақстанның қоғамдық-саяси дамуының жетістіктері мен қайшылықтары. Ұлттық мемлекеттіліктің жаңғыртылуы. Ұлттық мемлекеттіліктің жаңғыртылуындағы Тұңғыш Президент Н.Ә. Назарбаевтың рөлі. Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздігінің қалпына келтірілуі – тарихи процестердің заңды нәтижесі. Қазақстан Республикасының мемлекеттік стратегиялары мен бағдарламалары.

      4) Мәдениеттің дамуы. Қазақ халқының дәстүрлі мәдениеті – дала өркениетінің мұрасы. Қазақ халқының материалдық мәдениеті және қолданбалы қолөнері. "Мәдениет", "дала өркениеті", "материалдық мәдениет", "рухани мәдениет", "қолданбалы өнер", "мәдени мұра" ұғымдары. Қазақстандағы тарихи-этнографиялық процестердің эволюциясы және сабақтастығы. Қазақтардың дәстүрлі дүниетанымы. "Әдет-ғұрып" "рәсім", "салт-дәстүр", "діл (менталитет)" ұғымдары. Қазақ халқының рухани-адамгершілік құндылықтары: әдет-ғұрыптар мен салт-дәстүрлер. Туған жерге, оның мәдениеті мен салт-дәстүріне құрмет көрсету- шынайы патриотизмнің көрінісі. Дала өркениеті тарихымен мәдениетінің ескерткіштері. Тарихи және мәдени ескерткіштердің классификациясы. Қазақстанның рухани құндылықтары – ұлттық бірегейліктің негізі. Қазақ халқының әдеби және музыкалық мұрасы: бастауы, дәстүрі, қазіргі уақыттағы дамуы. Кеңестік кезеңдегі Қазақстанның мәдениеті. Кеңестік кезеңдегі мәдениет саласындағы жетістіктер мен қайшылықтар. Жаңа бағыттар мен жанрлар. Ұлттық жаңғыру кезеңіндегі мәдениет. Қазақстандық мәдениеттің дамуы. Жаңа бағыттар мен жанрлар. Халықаралық мәдени кеңістікке кірігу процесі.

      5) Өркениет: экономикалық даму ерекшеліктері. Қазақтардың тіршілігін қамтамасыз етудің дәстүрлі жүйесі. Қазақстан аумағындағы көшпелі мал шаруашылығы және егіншілік. Қазақстан халқының тіршілікті қамтамасыз ету жүйесінің қалыптасуына және дамуына табиғи-географиялық факторлардың әсері. "Тіршілікті қамтамасыз ету жүйесі", "қоныстану жүйесі", "экожүйе" ұғымдары. Дәстүрлі шаруашылық қызмет түрлерінің классификациясы. Қазақ халқының тіршілікті қамтамасыз етудің дәстүрлі жүйесіндегі кәсіптері мен қолөнері. Қазақтардың қолөнері мен кәсіптерінің этнографиялық зерттелуі. Дала мен қала: өзара қарым-қатынас және өзара әсері. Ұлы Жібек жолының Қазақстан аумағындағы бағыттары мен жолдары. Қазақстан аумағында қалалардың пайда болуы мен дамуындағы Ұлы Жібек жолының рөлі. Отырықшы және көшпенді халықтардың экономикалық және мәдени өзара қарым-қатынасы және өзара әсері. Қазақстанның қазіргі замандағы әлеуметтік-экономикалық дамуы. "Экономикалық жүйе", "дәстүрлі (аграрлы) экономика", "жоспарлы (социалистік) экономика" ұғымдары. ХХ ғасырда Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық даму бағыттарын анықтаған факторлар. Қазақстан Республикасы экономикасының даму кезеңдері. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық даму болашағы.

      6) Саяси-құқықтық процестер. Қазақстанда полиэтникалық қоғамның қалыптасу тарихы. "Аграрлық саясат", "көші-қон саясаты", "моноэтностық құрам" ұғымдары. Қазақстан аумағындағы халықтың этникалық құрамының өзгеру кезеңдері. Кеңестік кезеңде Қазақстандағы полиэтникалық қоғамның қалыптасуы. "Депортация", "арнайы қоныс аударылғандар", "полиэтникалық қоғам", "ұлттық саясат", "интернационализм" ұғымдары. Кеңестік кезеңдегі Қазақстан этностарының өзара мәдени әсерлері. Қазақстан Республикасының этносаралық қатынастар саласындағы саясаты. "Көші-қон", "эмиграция", "иммиграция", "репатриант", "диаспора", "ирридента" ұғымдары. Қазақстан Республикасының көші-қон саясатының негізгі бағыттары мен басымдықтары. Ұлтаралық және конфессияаралық келісімнің қазақстандық моделі. Қазақстанның саяси-әлеуметтік және мәдени өміріндегі Қазақстан халқы Ассамблеясының рөлі.

      7) Қоғамдық-саяси ойдың дамуы. Қазақстандағы әлеуметтік-саяси ойдың эволюциясы. Ежелгі және ортағасырлық Қазақстанда қоғамдық-саяси ойдың дамуы. Қазақ хандығы дәуіріндегі қоғамдық-саяси ойдың дамуы. "Зар заман" ағымы өкілдерінің идеологиялық құндылықтары. ХІХ ғасырдағы қазақ ағартушыларының қоғамдық-саяси көзқарастары. "Алаш" – қоғамдық ой және ұлттық идея. "Алаш" ұлттық идеясының тұжырымдамалық негіздері. Қазақ мемлекеттілігінің даму жолдары туралы ұлттық зиялылардың қоғамдық-саяси көзқарастары ("Алаш" қозғалысы және қазақ революционер-демократтарының саяси көзқарастары). "Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясының тарихи негізі. Қазақстан қоғамының жалпыұлттық құндылықтары. "Мәңгілік Ел" идеясының біріктіруші құндылықтарының маңыздылығы. Мемлекеттің идеология саласындағы саясаты.

      8) Білім мен ғылымның дамуы. Ортағасырлық Қазақстанның ғылыми мұрасы. Ортағасырлық Қазақстандағы ғылымның дамуы. Ортағасырлық Қазақстанның көрнекті ғалымдары мен ойшылдары. XVIII-XX ғасырлардағы Қазақстандағы білім мен ғылымның дамуы. XVIII-ХХ ғасырдың басындағы Қазақстандағы зерттеулер. Зерттеушілердің Қазақстандағы ғылымды дамытуға қосқан үлесі. XIX ғасырда Қазақстанда оқу орындарының пайда болуы мен дамуы. XIX ғасырда -ХХ ғасырдың басында Қазақстанда өмір сүрген білім беру мекемелерінің ерекшеліктері. Кеңестік білім беру жүйесінің жетістіктері мен қайшылықтары. Сауатсыздықты жою. Мектептік, кәсіби және жоғары білім беру. Кеңестік білім беру жүйесінің реформалары. Қазақстан ғылымын дамытудағы Қазақ КСР Ғылым академиясының рөлі. Қазақстанның көрнекті ғалымдары. Кеңестік саяси жүйе жағдайында Қазақстан ғылымы дамуының қиындықтары және қарама-қайшылықтары. Қазіргі кезеңдегі Қазақстандағы білім және ғылым жүйесі. Тәуелсіздік жылдарындағы Қазақстан Республикасының білім және ғылым жүйесінің дамуы: жетістіктері, проблемалары және болашағы. Қазақстан Республикасы білім беру жүйесінің жаңғыртылуы. Қазақстанның әлемдік білім және ғылым кеңістігіне кірігуі. Қазақстан Республикасының білім және ғылым саласындағы стратегиялары мен бағдарламалары. Қазақстан Республикасының "Болашақ" халықаралық білім беру бағдарламасы. Қазақстан Республикасының инновациялық ғылыми және білім беру ұйымдары.

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі даярлау бағыты мен біліктілігіне байланысты 96-120 сағатты (4-5 кредит) құрайды.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

Бөлім 1. Өркениет: даму ерекшеліктері.

+

+

+

1.1. Орталық Азия өркениеттері: саналуандылығы және мәдени ортақтығы.




Тақырып 1.1.1. Орталық Азия: ұғымының тарихи және географиялық аспектілері.




Тақырып 1.1.2. Орталық Азияның дәстүрлі өркениеттерін зерттеу тарихы.




Тақырып 1.1.2. Орталық Азия өркениеттерінің ежелгі ошақтары.




1.2. "Ұлы Дала" өркениеті.




Тақырып 1.2.1. "Ұлы Дала" ұғымының тарихи-географиялық сипаттамасы.




Тақырып 1.2.2. Ұлы дала өркениетінің қайнар көзі және қалыптасуының ерекшеліктері (энеолит, қола дәуірі).




Тақырып 1.2.3. Ерте көшпенділер дәуіріндегі Ұлы Дала өркениеті.

+

+

+

1.3. Орталық Азия және әлемдік өркениет.




Тақырып 1.3.1. Әлемдік мәдениеттің дамуына Орталық Азия халықтарының қосқан үлесі.




Зерттеу жұмысы. Әлемдік өркениет тарихындағы Ұлы Дала.




Бөлім 2. Этникалық және әлеуметтік процестер.




2.1. Қазақ халқының шығу тегі.

+

+

+

Тақырып 2.1.1. Қазақстандағы этногенез және этникалық процестер.




Тақырып 2.1.2. Қазақтардың ру-тайпалық құрылымы қалыптасуының тарихи шарттары.




Тақырып 2.1.3. Дәстүрлі қазақ қоғамының әлеуметтік жіктелуінің ерекшеліктері.




Зерттеу жұмысы. Дәстүрлі қазақ қоғамының этноәлеуметтік ұйымдасуы.




3-Бөлім. Мемлекет, соғыс және революциялар тарихынан.




3.1. Қазақстан территориясындағы ерте мемлекеттер.

+

+

+

Тақырып 3.1.1.Қазақстан аумағындағы ерте мемлекеттердің саяси ұйымдасуы.




3.2. Ұлы Дала көшпенділерінің империялары.




Тақырып 3.2.1. Түркі империясы - көшпенділер мемлекеттілігінің классикалық үлгісі. Түркі империясының мұрагерлері.




Тақырып 3.2.2. Шыңғысхан империясы және оның мұрагерлері.




3.3. Қазақ хандығы - Орталық Азиядағы алғашқы ұлттық мемлекет.




Тақырып 3.3.1. Ақ Орда - Қазақ хандығының негізі.

+

+

+

Тақырып 3.3.2. Қазақ хандығы: мемлекеттің саяси институттары.




3.4. Тәуелсіздікке жол және ұлттық мемлекеттіліктің қайта жаңғыртылуы.




Тақырып 3.4.1. Мемлекеттік егемендікті қалпына келтіру жолындағы қазақ халқының күресі.




Тақырып 3.4.2. Қазақ мемлекеттілігінің кеңестік түрі.




Тақырып 3.4.3. Ұлттық мемлекеттіліктің жаңғыртылуы.




Зерттеу жұмысы. Қазақ мемлекеттілігінің эволюциясы.




4 Бөлім. Мәдениеттің дамуы.

+

+

+

4.1. Қазақ халқының дәстүрлі мәдениеті - дала өркениетінің мұрасы.




Тақырып 4.1.1. Қазақ халқының материалдық мәдениеті және қолданбалы қолөнері.




Тақырып 4.1.2. Қазақтардың дәстүрлі дүниетанымы.




Тақырып 4.1.3. Әлеуметтік-экономикалық дамудың қазақтардың дәстүрлі дүниетанымының қалыптастырудағы орны.




Тақырып 4.1.4. Тарихи және мәдени ескерткіштер.




Тақырып 4.1.5. Қазақ халқының әдеби және музыкалық мұрасы.

+

+

+

4.2. Кеңестік кезеңдегі Қазақстан мәдениеті.




Тақырып 4.2.1. Кеңестік кезеңдегі мәдениет саласындағы жетістіктер мен қайшылықтар.




4.3. Ұлттық жаңғыру кезеңіндегі мәдениет.

+

+

+

Тақырып 4.3.1. Мәдениеттің қазіргі кезеңдегі дамуы.




Зерттеу жұмысы. Мәдениет және дәстүр – ұлттың генетикалық коды.




5 Бөлім. Өркениет: экономикалық даму ерекшеліктері.




5.1. Қазақтардың тіршілікті қамтамасыз етудің дәстүрлі жүйесі.




Тақырып 5.1.1. Қазақстанда көшпелі мал шаруашылығы және егіншіліктің дамуы.




Тақырып 5.1.2. Қолөнер мен кәсіптер.

+

+

+

5.2. Дала мен қала: өзара қарым-қатынас және өзара әсері.




Тақырып 5.2.1. Қазақстан қала мәдениетінің дамуындағы Ұлы Жібек жолының рөлі.




Тақырып 5.2.2. Экономикалық және мәдени өзара қарым-қатынас және өзара әсері.




Тақырып 5.2.3. Х ғ.-ХІІ ғ. қала мәдениетінің дамуы.




Тақырып 5.2.4. ХVІІІ –ХІХ ғғ.Қазақстанның әлеуметтік – экономикалық дамуы.




Тақырып 5.2.5. ХХ ғасырдың басындағы қазақтың дәстүрлі шаруашылығының күйреуі.




Тақырып 5.2.6. ХХ ғасырдағы Қазақстан экономикасының дамуы.

+

+

+

Тақырып 5.2.7. Қазақстан Республикасының экономикалық даму бағыты.




Зерттеу жұмысы. Әртүрлі тарихи кезеңдердегі Қазақстанның экономикалық даму ерекшеліктері.




6-Бөлім. Саяси-құқықтық процестер.

+

+

+

6.1. Қазақстанда полиэтникалық қоғамның қалыптасу тарихы.




Тақырып 6.1.1. Қазақстан халқының моноэтникалық құрамының өзгеруі (XVIII ғасыр - XX ғасырдың басы).




Тақырып 6.1.2. Кеңестік кезеңде Қазақстанда полиэтникалық қоғамның қалыптасуы.




6.2 Қазақстан Республикасының этносаралық қатынастар саласындағы саясаты.




Тақырып 6.2.1. Қазақстан Республикасының көші-қон саясаты.




Тақырып 6.2.2. Ұлтаралық және конфессияаралық келісімнің қазақстандық үлгісі.




Тақырып 6.2.3. Қазақстанның қоғамдық-саяси және мәдени өміріндегі Қазақстан халқы Ассамблеясының рөлі.




Зерттеу жұмысы.




7 Бөлім. Қоғамдық-саяси ойдың дамуы.




7.1. Қазақстандағы әлеуметтік-саяси ойдың эволюциясы.




Тақырып 7.1.1. Қоғамдық-саяси ойдың бастауы және дамуы.




Тақырып. 7.1.2. Қазақ хандығы дәуіріндегі қоғамдық-саяси ойдың дамуы.




Тақырып 7.1.3. "Зарзаман" ағымы өкілдерінің идеологиялық құндылықтары.




Тақырып 7.1.4. ХІХ ғасырдағы қазақ ағартушыларының қоғамдық-саяси көзқарастары.




7.2. "Алаш" –қоғамдық ой және ұлттық идея.




Тақырып 7.2.1. "Алаш" ұлттық идеясының тұжырымдамалық негіздері.




Тақырып 7.2.2. "Алаш" қозғалысы және қазақ революционер-демократтарының саяси көзқарастары.




7.3. "Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясы - ХХІ ғасырдағы Қазақстан қоғамын біріктіруші негіз.




Тақырып 7.3.1. "Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясының тарихи негізі.




Тақырып. 7.3.2. Қазақстан қоғамының жалпыұлттық құндылықтары.




Зерттеу жұмысы.




8 Бөлім. Білім мен ғылымның дамуы.




8.1. Ортағасырлық Қазақстанның ғылыми мұрасы.




Тақырып 8.1.1. Ортағасырлық Қазақстандағы ғылымның дамуы.




8.2. XVIII-XX ғасырлардағы Қазақстандағы білім мен ғылымның дамуы.




Тақырып 8.2.1. XVIII-ХХ ғасырдың басында Қазақстандағы зерттеулер.




Тақырып 8.2.2. XIX - ХХ ғасырдың басында Қазақстандағы оқу орындарының қызметі.




Тақырып 8.2.3. ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан аумағындағы ғылыми мекемелер мен кешенді зерттеулер.




Тақырып 8.2.4. Кеңестік білім беру жүйесінің жетістіктері мен қайшылықтары.




Тақырып 8.2.5. Кеңестік кезеңде Қазақстанның орта білім беру, кәсіптік және техникалық білім беру жүйесін дамыту.




Тақырып 8.2.6. Қазақ КСР Ғылым Академиясы – КСРО-ның ірі ғылыми орталығы.




8.3. Қазіргі кезеңдегі Қазақстандағы білім және ғылым жүйесі.




Тақырып 8.3.1. Қазақстан Республикасы білім беру жүйесіндегі өзгерістер.




Тақырып 8.3.2. Қазақстан Республикасы білімімен ғылымы дамуының мәселелері мен болашағы.




Зерттеу жұмысы. Білім мен ғылымға үлес қосқан менің өлкемнің тұлғалары.




3-тарау. Оқытудың нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім атауы

Бөлімше
атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

1.Өркениет: даму ерекшеліктері

Орталық Азия өркениеттері: саналуандылығы және мәдени ортақтығы

1) "Орталық Азия" ұғымын аймақтың тарихи және географиялық ерекшеліктерін сипаттау үшін пайдалану;

1) "Орталық Азия" ұғымының тарихи және географиялық ерекшеліктерін талдайды;
2) әлемдік өркениеттегі Орталық Азия өркениетінің рөлін талдайды.

2) әлемдік өркениеттегі Орталық Азияның рөлі туралы ғалымдардың пікірлері негізінде қорытынды жасау;

1) Орта Азияның әлемдік өркениетке қосқан рөлін анықтайды;
2) әлемдік өркениеттегі Орталық Азияның рөлі туралы ғалымдардың пікірлерін талдайды.

3) орталық Азия өркениеттерінің ежелгі ошақтарының ерекшеліктерін сипаттау.

1) Орта Азияның ежелгі өркениетінің ерекшеліктерін анықтайды;
2) Орталық Азия өркениетінің ежелгі ошақтарының қалыптасуы мен дамуын талдайды.

"Ұлы Дала" өркениеті

1) Ұлы дала өркениетінің пайда болуы мен қалыптасу ерекшеліктерін түсіндіру.

1) "Ұлы Дала" тарихи-географиялық аймағын анықтайды;
2) тарихи дереккөздерді талдау негізінде "Ұлы Даланыңә тарихи-мәдени құрамдас бөліктерін айқындайды;
3) Ұлы Даланың ежелгі мәдениеттерінің сабақтастығы мен өзара ықпалын белгілейді.

2) Қазақстан аумағындағы ежелгі археологиялық мәдениеттердің ерекшеліктерін сипаттау.

1) Ұлы дала өркениетінің пайда болуы мен қалыптасу ерекшеліктерін анқтайды (энеолит, қола дәуірі);
2) Ұлы дала ежелгі мәдениеттерінің сабақтастығын және өзара байланысын талдайды.

Орталық Азия және әлемдік өркениет

1) Орталық Азия халықтарының материалдық мәдениет жетістіктерін талдау арқылы адамзаттың дамуына қосқан үлесін анықтау.

1) Отырықшы-егіншілік және көшпелі өркениет арасындағы сауда-экономикалық байланысты сипаттайды;
2) әлемдік мәдениеттің дамуына Орталық Азия халықтарының қосқан үлесін саралайды.

Этника
лық және әлеуметтік процестер

Қазақ халқының шығу тегі

1) Этникалық процестердің сабақтастығын анықтай отырып, Қазақстан аумағындағы этногенездің кезеңдерін айқындау.

1) Қазақстандағы этникалық процестерді түсіндіру үшін "антропогенез", "этногенез", "этнос" ұғымдарын пайдаланады;
2) Қазақстан аумағындағы ежелгі және ортағасырлық тарихи оқиғалар арқылы этногенездің кезеңдерін сипаттайды.

Дәстүрлі қазақ қоғамы: этникалық құрылымы және әлеуметтік ұйымдасуы

1) Тарихи кезеңдерді талдау негізінде қазақтардың ру-тайпалық ұйымдасу түрінің қалыптасу алғышарттарын талдау;

1) Қазақтардың этникалық құрылымын сипаттау үшін "ру", "тайпа", "жүз", "ата-жұрт", "ата-мекен" ұғымдарын пайдаланады;
2) Қазақтардың ру-тайпалық құрылымы қалыптасуының тарихи шарттарын атайды;
3) дәстүрлі қазақ қоғамындағы ру-тайпалық құрылымына баға береді.

2) дәстүрлі қазақ қоғамындағы әлеуметтік институттардың функционалдық рөлін ашып көрсету.

1) Қазақтардың әлеуметтік жіктелуіне тән ерекшеліктерді анықтау үшін "ақсүйек", "қарасүйек ", "хан", "сұлтан", "би", "батыр" ұғымдарын пайдаланады;
2) қазақтардың ру-тайпалық ұйымдасуының біріктіруші рөлін анықтайды.

Мемлекет соғыс және революциялар тарихынан

Қазақстан территория
сындағы ерте мемлекеттер

1) Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи кезеңдерін түсіндіру.

1) Қазақстан территориясындағы ерте мемлекеттерді анықтайды;
2) Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи кезеңдерін анықтайды;
3) Қазақстан территориясындағы ерте мемлекеттердің саяси құрылымы туралы дереккөздері мәліметтерін саралайды.


Ұлы Дала көшпенділе
рінің империялары

1) Деректерді талдау негізінде түркі мемлекеттерінің дамуын зерттеу, мемлекет құрылысындағы сабақтастықты анықтау;

1) Түркі империясының саяси-экономикалық даму ерекшелігін түсіндіреді.

2) XIII-XV ғасырлардағы мемлекеттердің геосаяси белсенділігін сипаттау арқылы, олардың Еуразиядағы тарихи процестердің барысына әсер ету дәрежесін анықтау.

1) XIII-XVғ.ғ. мемлекеттердің Еуразиядағы басты тарихи оқиғалардағы белсенділігін сипаттайды;
2) мемлекет құрылысындағы сабақтастықты анықтай отырып, Қазақстан аумағында ұлыс жүйесінің ерекшелігін талдайды

Қазақ хандығы - Орталық Азиядағы алғашқы ұлттық мемлекет

1) Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи кезеңдерін түсіндіру;

1) Ақ Орда мен Қазақ хандығының тарихи сабақтастығы фактілерін анықтайды және талдайды.
2) тарихи дереккөздер негізінде Қазақ хандығының құрылуын Қазақстан аумағындағы тарихи процестердің табиғи нәтижесі ретінде дәлелдейді;
3) мемлекет құру мен нығайтудағы Қазақ хандарының рөлін бағалайды.

2) Мемлекет құрылысындағы сабақтастықты анықтай отырып, Қазақ хандығының саяси институттарының ерекшеліктерін зерттеу.

1) Қазақ хандығының саяси институттары мен ерте көшпелі мемлекеттерін салыстырмалы талдау негізінде көшпелі өркениеттердің мемлекеттік құрылымы нысандарының сабақтастығын дәлелдейді

Тәуелсіздікке жол және ұлттық мемлекеттілік
тің қайта жаңғыртылуы

1) Мемлекеттік егемендікті қалпына келтіру жолындағы қазақ халқының күресін зерттеу;

1) Қазақстанның мемлекеттік егемендігінен айрылуының себеп-салдарын анықтайды;
2) Қазақ халқының ұлт-азаттық көтерілістерінің кезеңдерін сипаттайды;
3) ХХ ғасырдың басындағы қоғамдық-саяси ойдың қазақ халқының ұлттық сана-сезімін дамытуға әсерін айқындайды;
4) мемлекеттік егемендікті қалпына келтіру үшін күресте қазақ зиялыларының рөлін бағалайды.

2) Қазақ мемлекеттілігінің кеңестік түрі кезеңіндегі қоғамдық-саяси дамуындағы жетістіктері мен қарама-қайшылықтарын талдау;

1) "Автономдық кеңес республикасы", "кеңес одағы республикасы", "унитарлы мемлекет" ұғымдарын
пайдалану арқылы Қазақ мемлекеттілігінің кеңестік түрін талдау;
2) кеңестік кезеңдегі Қазақстанның қоғамдық-саяси дамуының жетістіктерін сипаттайды;
3) Қазақстанның кеңестік кезеңдегі қоғамдық-саяси дамуындағы қайшылықтардың себебін анықтайды.

3) Мемлекеттік стратегиялар мен бағдарламалардың мазмұнын зерттей отырып Қазақстан Республикасының даму бағдарларын болжау.

1)Мемлекеттік стратегиялар мен бағдарламалардың мазмұнын саралай келе қазіргі кезеңдегі қол жеткізген табыстар мен салыстырады;
2) Қазақстанның болашақтағы дамуына байланысты болжамдар жасайды.

Мәдениеттің дамуы

Қазақ халқының дәстүрлі мәдениеті - дала өркениетінің мұрасы

1) Қазақ халқының материалдық мәдениеті және қолданбалы қолөнердегі жеткен жетістіктерін талдау;

1) "Мәдениет", "дала өркениеті", "материалдық мәдениет", "рухани мәдениет", "қолданбалы өнер", "мәдени мұра" ұғымдарын пайдалану арқылы қазақ халқының мәдени жетістіктерін сипаттайды;
2) Қазақ халқының ұлттық ерекшелігін сақтауда материалдық мәдениет пен қолданбалы өнердің орнын айқындайды;
3) Қазақстандағы тарихи-этнографиялық процестердің сабақтастығын талдайды.

2) Қазақтардың дәстүрлі дүниетанымы Ұлы Дала өркениетінің жалғасы екендігін дәлелдеу;

1) "Әдет-ғұрып" "рәсім", "салт-дәстүр", "діл (менталитет)" ұғымдарын пайдалану арқылы қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымын анықтайды.

3) Қазақ халқының рухани адамгершілік құндылықтарын сипаттау;

1) қазақ халқының рухани адамгершілік құндылықтарын, салт дәстүрін зертеу

4) дала өркениетінің тарихы мен мәдениетінің көрнекті ескерткіштерін сипаттау;

1) Дала өркениетінің тарихы мен мәдениетінің көрнекті ескерткіштерін зерттейді;
2) типологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, тарихи және мәдениет ескерткіштерін жіктейді.

5) Қазақ әдебиеті мен музыкалық мұрасының маңызды жетістіктерін халықтың рухани -адамгершілік құндылықтары тұрғысынан сипаттау.

1) Қазақ халқының мәдени мұрасындағы ауыз әдебиетінің маңызын анықтайды;
2) фольклор және зерттеушілер еңбектерінің негізінде дәстүрлі музыкалық мәдениеттің бастаулары мен ерекшеліктерін айқындайды.

Кеңестік кезеңдегі Қазақстан мәдениеті

1) Кеңестік кезеңдегі мәдениет саласындағы жетістіктер мен қайшылықтарды талдау;

1) Кеңестік дәуірдегі Қазақстан мәдениеті саласындағы жаңа бағыттарды және жанрларды анықтайды;
2) кеңестік дәуірдегі мәдениеттің даму ерекшеліктерін қорытындылай отырып, жетістіктерді сипаттайды;
3) кеңестік дәуірдегі мәдениет саласындағы қайшылықтардың себебін анықтайды.


2) кеңестік кезеңдегі Қазақстандағы білім мен ғылымның жетістіктерін талдау, олардың даму қиындықтарын анықтау.

1) Кеңестік кезеңдегі Қазақстандағы білім мен ғылымның дамуындағы жетістіктерді анықтайды;
2) кеңестік кезеңдегі білім мен ғылымның дамуына мемлекеттің әміршіл-әміршіл жүйесінің ықпалын анықтайды.

Ұлттық жаңғыру кезеңіндегі мәдениет

1) Мәдениеттің қазіргі кезеңдегі дамуы сипаттау.

1) Қазақстан Республикасының мәдениет саласындағы жаңа бағыттарын және жанрларды сипаттайды;
2) халықаралық мәдени кеңістікке кірігу процесін түсіндіреді.

Өркениет: экономикалық дамудың ерекшеліктері

Қазақтардың тіршілікті қамтамасыз етудің дәстүрлі жүйесі.
Дала мен қала: өзара қарым-қатынас және өзара әсері

1) Көшпелі мал шаруашылығы мен егін шаруашылығының ерекшеліктерін анықтаңыз;

1) Қазақстан халқының тіршілікті қамтамасыз ету жүйесінің қалыптасуына және дамуына табиғи-географиялық факторлардың әсерін зерттейді;
2) көшпелі мал шаруашылығы және егіншіліктің ерекшеліктерін "тіршілікті қамтамасыз ету жүйесі" , "қоныстану жүйесі", "экожүйе" ұғымдарын пайдалана отырып талдайды.

2) Қазақ қолөнері мен кәсібінің дамуын этнографиялық материалдар негізінде сипаттау;

1) Қазақ қолөнері мен кәсібінің дамуын этнографиялық материалдар негізінде талдайды;
2) Қазіргі қазақ қолөнерінің даму бағыттарын сипаттайды.

3) Қазақстандағы қала мәдениетінің дамуына Ұлы Жібек жолының тигізген рөлін талдау;

1) Картаны пайдаланып, Ұлы Жібек жолының Қазақстан аумағындағы бағыттары мен жолдарын зерттейді;
2) Қазақстан аумағында қалалардың пайда болуы мен дамуындағы Ұлы Жібек жолының рөліне баға береді;
3) Ұлы Жібек жолының құлдырауының себептерін талдайды.

4) Отырықшы және көшпелі өркениет арасындағы өзара байланыстарды сипаттау;

1) Сауда-экономикалық қарым-қатынастар жүйесінде көшпелі және отырықшы халықтың өзара қарым-қатынасын сипаттайды;
2) отырықшы және көшпелі халықтың өзара мәдени байланысын талдайды

5) Х-ХІІ ғасырлардағы Ұлы Жібек жолындағы қалалық мәдениеттің даму ерекшеліктерін талдау;

1) Картаны пайдалана отырып, Ұлы Жібек жолындағы қалалардың орналасуын айқындайды;
2) ортағасырлық қалалық мәдениеттің ерекшеліктерін талдайды.

6) ХVІІІ –ХІХ ғғ. Қазақстандағы әлеуметтік – экономикалық дамуын сипаттайтын факторларды талдау;

1) Ресейдің отаршылдық саясаты кезеңіндегі аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуын талдайды;
2) капиталистік қатынастардың дамуын сипаттайды.

7) ХХ ғасырдың басындағы қазақтың дәстүрлі шаруашылығының күйреу себебін анықтау;

1) Дәстүрлі мал шаруашылығының бұзылуына Ресейдің отарлау саясатының тигізген әсерін талдайды;
2) кеңес өкіметінің жүргізген экономикалық реформаларының қазақ ұлтының жойылып кету қаупіне тигізген әсерін зерттейді.

Қазақстанның қазіргі замандағы әлеуметтік- экономикалық дамуы

1) ХХ ғасырдағы Қазақстан экономикасының дамуы бағыттарын айқындайтын факторларды талдау;

1) "Экономикалық жүйе", "дәстүрлі (аграрлы) экономика", "жоспарлы (социалистік) экономика" ұғымдарын пайдалана отырып, Қазақстанның экономикалық даму ерекшеліктеріне талдау жасау;
2) ХХ ғасырдағы Қазақстан экономикасының даму бағыттарындағы басымдылықтар мен қайшылықтарды талдайды.

2) Қазақстан Республикасының экономикасының дамуы кезеңдері мен ерекшеліктерін талдау.

1) Қазақстан Республикасы экономикасының даму кезеңдерін талдайды, олардың қазіргі кездегі ерекшеліктерін анықтайды;
2) мемлекеттік стратегиялар мен бағдарламалардың мазмұнын және Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі бағыттарын талдайды;
3) Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық даму болашағына болжау жасайды.

Саяси-құқық
тық процестер

Қазақстанда полиэтникалық қоғамның қалыптасу тарихы

1) Қазақстанның этникалық құрамының өзгеру кезеңдерін зерттеу;

1) "Аграрлық саясат", "көші-қонсаясаты", "моноэтностық құрам" ұғымдарын пайдалана отырып, Қазақстанның этникалық құрамының өзгеру үрдісіне талдау жасайды;
2) Қазақстан аумағындағы халықтың этникалық құрамының өзгеруінің себептерін анықтайды;
3) Қазақстан аумағындағы халықтың этникалық құрамының өзгеруінің себептерін талдайды.

2) кеңестік кезеңдегі Қазақстан этностарының мәдени өзара ықпалының ерекшеліктерін сипаттау.

1) "Депортация", "арнайы қоныс аударушылар", "ұлттық саясат", "интернационализм", "толеранттылық" ұғымдарын пайдалана отырып, Қазақстанның полиэтникалық қоғамын қалыптастыру процесін түсіндіреді;
2) кеңестік кезеңдегі Қазақстан этностарының мәдени өзара ықпалының ерекшеліктерін айқындайды..

Қазақстан Республикасы
ның этносаралық қатынастар саласындағы саясаты

1) Қазақстан Республикасының көші-қон саясаты талдау.

1) Көші-қон саясатының ерекшеліктерін анықтау үшін "көші-қон", "эмиграция", "иммиграция", "репатриант", "диаспора", "ирридента" ұғымдарын пайдаланады;
2) Қазақстандық заңнаманың және мемлекеттік бағдарламалардың негізінде көші-қон саясатының негізгі бағыттары мен басымдықтарын талдайды;

2) Ұлтаралық және конфессияаралық келісімнің қазақстандық моделін талдау.

1) Мемлекеттік стратегияларды және бағдарламаларды зерттеу негізінде ұлтаралық және конфессияаралық келісімнің қазақстандық үлгісіне баға береді.

3) Қазақстанның саяси-әлеуметтік және мәдени өміріндегі Қазақстан халқы Ассамблеясының рөлі айқындау.

1) Ұлттық бірлікті және қазақстандық бірегейлікті нығайтудағы Қазақстан халқы Ассамблеясының рөлін анықтайды.

Қоғамдық-саяси ойдың дамуы

Қазақстандағы әлеуметтік-саяси ойдың эволюциясы

1) Ежелгі және ортағасырлық Қазақстанның тарихи тұлғаларының қоғамдық-саяси идеяларын талдау;

1) Ежелгі және ортағасырлық Қазақстанның тарихи тұлғаларының қоғамдық-саяси идеяларын анықтайды;
2) Қазақ хандығының құқықтық ережелерінің маңыздылығын бағалайды;
3) Қазақстандағы қоғамдық-саяси ойдың дамуына тарихи қайраткерлердің қосқан үлесіне баға береді.

2) тарихи қайраткерлердің Қазақстанның қоғамдық-саяси ойының дамуына қосқан үлесін бағалау.

1) Қазақ ұлттық мемлекеттілігінің тарихи тағдыры туралы "Зар-заман" өкілдері идеяларының маңыздылығын зерттейді;
2 ) ХІХ ғасырдағы қазақ ағартушыларының қоғамдық-саяси көзқарастарын талдайды;
3) Қазақстандағы қоғамдық-саяси ойдың дамуына ХІХ ғасырдағы тарихи қайраткерлердің қосқан үлесіне баға береді.


"Алаш" –қоғамдық ой және ұлттық идея

1) "Алаш" ұлттық идеясының тарихи негіздерін анықтау;
2) Алаш автономиясының ұлттық-демократиялық бағытын сипаттау.

1) "Алаш" ұлттық идеясының біріктіруші рөлін айқындайды;
2) А. Бөкейхановтың саяси көшбасшы ретіндегі қызметін зерттейді;
3) ұлттық зиялы қауым мен"Алаш" автономиясы ның тарихи рөліне баға береді.

"Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясы - ХХІ ғасырдағы Қазақстан қоғамын біріктіруші негіз

1)"Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясының тарихи негізін анықтау Қазақстан қоғамының жалпыұлттық құндылықтарын талдау.

1) "Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясының тарихи негізін анықтайды;
2) "Мәңгілік Ел – патриоттық актісін" және "Қазақстандық бірегейлікті және бірлікті нығайту және дамыту тұжырымдамасын" зерттеу негізінде мемлекеттің идеология саласындағы саясатын түсіндіреді;
3) "Мәңгілік Ел" идеясының топтастырушы рөлін бағалайды.

Білім мен ғылымның дамуы

Ортағасырлық Қазақстанның ғылыми мұрасы

1) Ғылымның дамуына Қазақстандағы ортағасырлық ғалымдардың қосқан үлесін зерттеу.

1) Ортағасырлық ойшылдардың Қазақстанның ғылыми білімін дамытуға қосқан үлесін бағалайды;
2) XVIII-ХХ ғасырдың басындағы Қазақстандағы ғылыми зерттеулердің негізгі бағыттарын анықтайды;
3) XVIII-ХХ ғасырдың басындағы білім беру мекемелерінің негізгі қызметін талдайды

XVIII-XX ғасырлардағы Қазақстандағы білім мен ғылымның дамуы

1) XIX-ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан аумағында оқу орындардың дамуындағы өзгерістер мен сабақтастықты анықтау;

1) ХІХ - ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан аумағындағы білім беру мекемелерінің дамуындағы өзгерістер мен сабақтастықты түсіндіреді;
2) білім беру мекемелерін олардың қызметінің ерекшелігін сипаттайды.

2) ХХ ғасырдың басында зайырлы білім беру мен қазақ зиялыларының қалыптасу тарихын талдау.

1) Дала өлкесінің ауылдық мектептерінде білім беруді сипаттайды;
2) қазақ зиялыларының қалыптасуының ұлттың оянуына әсерін талдайды.

3) Кеңестік білім беру жүйесінің реформаларын және Қазақстандағы ғылымның дамуын талдау.

1) Қазақстандағы кеңестік білім беру жүйесінің және ғылымның даму кезеңдерін сипаттайды;
2) Қаз КСР Ғылым Академиясының Қазақстан ғылымының дамуына қосқан үлесіне баға береді;
3) кеңестік кезеңдегі ғылымның дамуына Қазақстанның көрнекті ғалымдарының қосқан үлесін бағалайды.


4) Қазақстандағы орта, кәсіптік және техникалық білім беру саласындағы кеңестік білім беру жүйесінің жетістіктері мен қайшылықтарын талдау.

1) Қазақстандағы кәсіптік және техникалық білім беру саласындағы жетістіктер мен қайшылықтарды талдайды.

Қазіргі кезеңдегі Қазақстандағы білім және ғылым жүйесі

1) Әлемдік білім беру және ғылыми кеңістікке интеграциялау контекстінде Қазақстан Республикасының Білім және ғылымын дамытудың проблемалары мен перспективаларын талдау.

1) Қазақстан Республикасының стратегиялары мен бағдарламаларын зерделеу негізінде білім және ғылым жүйесін жаңғыртудың алғышарттары мен маңызын айқындайды;
2) Қазақстан Республикасының Білім және ғылымын әлемдік білім беру және ғылыми кеңістікке интеграциялаудың негізгі бағыттарын сипаттайды.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
11 - қосымша

Педагогикалық бағыттың "Дене шынықтыру" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Дене шынықтыру" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Дене шынықтыру" пәнін оқытудың мақсаты - салауатты дене дамуына, спортқа тән қозғалыс дағдылары мен дене қабілеттерін игеруге бағытталған дене шынықтыру негіздерін қалыптастыру болып табылады.

      3. Бағдарламаны іске асыру келесі міндеттерді шешуді көздейді:

      1) дене шынықтыру және спорт саласында теориялық білім мен практикалық дағдыларды дамыту;

      2) өзінің физикалық және психикалық денсаулығын жақсартуға ұмтылу мотивациясы;

      3) төзімділікке, жылдамдыққа, күшке, ептілік пен икемділікке ықпал ететін білім алушылардың қозғалыс дағдыларын дамыту;

      4) патриотизм, құрмет, жауапкершілік және өзара түсіністік сезімін тәрбиелеу;

      5) білім алушыларды өмір бойы салауатты өмір салтын ұстануға ынталандыру және одан әрі алған дағдыларын қолдану;

      6) жалпы адамзаттық мәдениеттің бір бөлігі ретінде дене шынықтыру туралы идеяны қалыптастыру;

      7) дене шынықтырумен өз бетінше айналысуға, оларды демалу, жаттығу, жұмысқа қабілеттілігін арттыру, денсаулықты нығайту мақсатында саналы түрде қолдануға қажеттілік пен дағдыға тәрбиелеу;

      8) жарыс қызметін ұйымдастыру арқылы оқу процесінде практикалық дағдылар мен теориялық білімдермен алмасу және салауатты бәсекелестікті дамыту;

      9) теорияны зерделеу кезінде АКТ қолдану (ойын спорты ережелері, тактиканы үйрену, тестілеу және т. б.);

      10) болжанатын (болашақ) кәсіпті таңдау кезінде жеке кәсіптік-қолданбалы дене шынықтыру даярлығына бағдарлану.

      Дене шынықтыру пәнің өткізу барысында келесі пәндермен пәнаралық байланыстар жүзеге асырылады:

      1) "Қазақ тілі", "Орыс тілі", "Ағылшын тілі": дене шынықтыру саласындағы терминдермен сөздік қорын толықтыру;

      2) "Физика": "механикалық жұмыс", "ауаға төзімділік", "дене салмағы", "біркелкі емес және біркелкі сырғанау", "қуат" ұғымдары туралы алынған білімді пайдалану;

      3) "Алгебра және талдаудың басталуы", "геометрия": ұзындықты, биіктікті, жылдамдықты, қашықтықты, уақытты өлшеу, ұзындық пен биіктікке секіру кезінде жүгіруді есептеу;

      4) "Биология": темекі шегу мен алкогольдің ағзаға, зат алмасуға теріс әсері туралы материалды пайдалану;

      5) "Қазақстан тарихы", "Дүниежүзі тарихы": олимпиадалық қозғалыс тарихы; қазақтың ұлттық спорт түрлерінің пайда болу тарихы;

      6) "География": жер бедерін білу, түрлі белгілер бойынша, карта бойынша жер бедерін бағдарлай білу;

      7) "Бастапқы әскери және технологиялық дайындық": саптық жаттығуларды пайдалану; кедергілер жолақтарынан өту; өмірлік маңызды қозғалыс дағдылары мен дағдыларына үйрету, оларды күрделілігі әртүрлі жағдайларда қолдану; патриотизмге, өз Отанына деген сүйіспеншілікке тәрбиелеу.

      4. Оқу пәнінің мазмұны 11 Бөлімнен тұрады:

      1) Дене шынықтыру туралы білім

      2) Жеңіл атлетика

      3) Спорттық ойындар. Футбол

      4) Спорттық ойындар. Волейбол

      5) Спорттық ойындар. Баскетбол

      6) Үстел теннисі

      7) Гимнастика 8) ұлттық спорт түрлері.

      9) Қысқы спорт түрлері. Шаңғы спорты. Конькимен жүгіру.

      10) Жүзу

      11) Туризм

      Пәннің негізгі мазмұны:

      1 бөлім. "Дене шынықтыру" пәндегі қауіпсіздік техникасы. Дене шынықтыру және спортпен шұғылдану кезінде өзін-өзі бақылау. Қазақстанда дене шынықтыру мен спорттың даму тарихы. Жеке гигиена. Шынығу. Тамақтану және тамақтану режимі. Жаман әдеттер. Олардың адам денсаулығына әсері. Қазіргі қоғамдағы дене шынықтыру және спорт. Салауатты өмір салты және оның компоненттері. Жеке гигиена

      2 бөлім.. Жеңіл атлетика.

      Қауіпсіздік техникасы. Қысқа қашықтыққа жүгіру. Төменгі мәре. Орта қашықтыққа жүгіру. Жоғары бастама. Ұзақ қашықтыққа жүгіру. Аяқтау техникасы. Орнынан ұзындыққа секіру техникасы. Жүгіруден ұзындыққа секіру техникасы. Эстафеталық жүгіру. Эстафеталық таяқшаны беру техникасы.

      3 бөлім. Спорттық ойындар. Футбол.

      Қауіпсіздік ережесі. Ойынның негізгі ережелері. Ойыншылардың алаң бойымен қозғалысы. Допқа иелік ету техникасының негізгі элементтерін дамыту. Допқа иелік ету. Шабуылдағы және қорғаныстағы ойыншылардың жеке әрекеттері. Ойыншылардың командалық әрекеттері. Футболдағы ойыншылардың тактикалық әрекеттерінің негіздері. Екі жақты ойын. Футбол ойынына төрешілік ету.

      4 бөлім. Спорттық ойындар. Волейбол.

      Қауіпсіздік ережесі. Ойынның негізгі ережелері. Ойыншылардың қозғалысы. Волейбол алаңы. Допты жоғарыдан беру. Допты төменнен беру. Допты беру. Жоғарыдан допты қабылдау. Шабуыл әрекеттері. Қорғаныс ойыны. Допты екі қолмен жоғарыдан қабылдау және беру дағдыларын жетілдіру. Оқыту ойыны волейбол. Қозғалыс дағдыларын жетілдіру. Екі жақты ойын. Волейбол ойынына төрешілік ету.

      5 бөлім. Спорттық ойындар. Баскетбол. Стритбол.

      Қауіпсіздік ережесі. Ойын ережесі. Ойыншылардың алаңдағы қозғалысы. Шабуыл техникасы. Қорғаныс техникасы. Қозғалыста допты беру. Допты ұстап алу және соғу. Еркін лақтыру. Баскетбол ойынына төрешілік ету.

      6 бөлім. Үстел теннисі

      Қауіпсіздік ережесі. Ойын ережесі. Ойын кезіндегі тұрыс пен қозғалыс. Беру және алу. Ойынның Тактикалық әрекеттері.

      7 бөлім. Гимнастика

      Қауіпсіздік ережесі. Жаттығу кезіндегі сақтандырудың рөлі. Гимнастиканың түрлері. Жауынгерлік жаттығулардың элементтері. Жалпы дамыту жаттығулары. Гигиеналық гимнастика бойынша жаттығулар (таңертеңгілік жаттығулар, дене шынықтыру минуты, дене шынықтыру үзілісі). Сауықтыру гимнастикасының элементтері Жұмыс күнінде қолданылатын арнайы гимнастикалық жаттығулар кешендері. Гигиеналық гимнастика бойынша жаттығулар (таңертеңгілік жаттығулар, дене шынықтыру минуты, дене шынықтыру үзілісі). Спорттық жабдықтарды (гимнастикалық таяқ, құрсау, фитбол) пайдаланатын сыртқы тарату құрылғылары. Сауықтыру гимнастикасының элементтері. Акробатикалық жаттығулар. Гимнастикалық құрал-жабдықтардағы жаттығулар. Көркем гимнастика элементтері. Жеңіл атлетикалық гимнастиканың элементтері. Тепе-теңдік пен вестибулярлық тұрақтылыққа арналған жаттығулар.

      8 бөлім. Ұлттық спорт түрлері. Асық ату. Бестас. Тоғызқұмалақ. Қазақша-күрес. Ұлттық ойындардың түрлері. Қауіпсіздік техникасы. Ойын ережелері. Ойын техникасы. Ойынның тактикалық әрекеттері.

      9 бөлім. Қысқы спорт түрлері. Шаңғы спорты. Конькимен жүгіру. Қауіпсіздік техникасы. Қозғалыс түрлері. Бұрылу түрлері. Көтерілу түрлері. Жартылай конькимен сырғанау. Қолмен итерусіз конькимен сырғанау. Ауыспалы конькимен сырғанау. Бір мезгілде бір сатылы конькимен сырғанау. Тиісті іс-шараларға арналған жылыту және қалпына келтіру әдістері. Қашықтықты өту тактикасының негіздері. Конькимен жүгіру. Қауіпсіздік техникасы. Сырғанаудың негізгі әдістері. Бұрылыстар. Тежеу. Артқа сырғанау. Сырғанау.

      10 бөлім. Жүзу. Қауіпсіздік техникасы. Құрлықтағы жүзушілерге арналған арнайы жаттығулар. Құрғақ жүзу. Жүзу техникасын қою. Денені айналдыру және тыныс алу. Сырғанау және тепе-теңдік. Жүзу стильдері

      11 бөлім. Туризм.

      Туризм ережелері. Түйіндер. Өткелдер. Жарақат кезіндегі алғашқы көмек. Шатыр орнату. Карталар. Компас. Өрт түрлері.

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту;

      5) Жұмыс жаттығуларының бағдарламаларын әзірлеу кезінде жергілікті климаттық жағдайларды ескере отырып, қысқы спорт түрлерін рекреациялық жүгірумен және басқа аэробтық жаттығулармен ауыстыру ұсынылады;

      6) Жүзумен айналысу мүмкіндігі болмаған жағдайда, жүзу бағдарламасын іске асыруға бөлінген уақыт педагогикалық кеңестің шешімімен спорттық ойындар, гимнастика бойынша дағдыларды одан әрі жетілдіруге пайдаланылады.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі 120 сағатты (5 кредит) құрайды.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

1 Бөлім. Дене шынықтыру туралы білім.




1.1. Дене шынықтыру туралы.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. Дене шынықтыру сабақтарындағы қауіпсіздік техникасы. Дене шынықтыру және спортпен шұғылдану кезінде өзін-өзі бақылау.




Тақырып 1.1.2. Қазақстанда дене шынықтыру мен спорттың даму тарихы.




Тақырып 1.1.3. Жеке гигиена. Шынығу. Тамақтану және тамақтану режимі.




Тақырып 1.1.4. Жаман әдеттер. Олардың адам денсаулығына әсері.




Тақырып 1.1.5. Қазіргі қоғамдағы дене шынықтыру және спорт.




Тақырып 1.1.6. Салауатты өмір салты және оның компоненттері.




2 Бөлім. Жеңіл атлетика.




2.1. Жеңіл атлетика жаттығулары.

+

+

+

Тақырып 2.1.1. Қауіпсіздік техникасы. Қысқа қашықтыққа жүгіру.




Тақырып 2.1.2. Төменгі старт.




Тақырып 2.1.3. Орта қашықтыққа жүгіру.




Тақырып 2.1.4. Жоғары старт.




Тақырып 2.1.5. Ұзақ қашықтыққа жүгіру.




Тақырып 2.1.6. Мәреге жету техникасы.




Тақырып 2.1.7. Ұзындыққа секіру техникасы.




Тақырып 2.1.8. Жүгіруден ұзындыққа секіру техникасы.




Тақырып 2.1.9. Граната лақтыру.




Тақырып 2.1.10. Эстафеталық жүгіру. Эстафеталық таяқшаны беру техникасы.




3 Бөлім. Спорттық ойындар. Футбол.




3.1. Футбол ойынның негізгі ережелері.

+

+

+

Тақырып 3.1 Қауіпсіздік техникасы. Ойынның негізгі ережелері.




Тақырып 3.2 Ойыншылардың алаң бойымен қозғалысы. Допты иелену техникасының негізгі элементтерін дамыту.




Тақырып 3.3 Допты иелену.




Тақырып 3.4 Ойыншылардың шабуыл мен қорғаныстағы жеке әрекеттері.




Тақырып 3.5 Ойыншылардың командалық әрекеттері. Футболдағы ойыншылардың тактикалық әрекеттерінің негіздері.




Тақырып 3.6 Екі жақты ойын. Төрелік ойындар футбол.




4 Бөлім. Спорттық ойындар. Волейбол.




4.1. Волейбол ойынның негізгі ережелері.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. Қауіпсіздік техникасы. Ойынның негізгі ережелері.




Тақырып 4.1.2. Ойыншылардың қозғалысы.




Тақырып 4.1.3. Волейболшының ұстанымы.




Тақырып 4.1.4. Допты жоғарыдан беру.




Тақырып 4.1.5. Допты төменнен беру.




Тақырып 4.1.6. Допты беру.




Тақырып 4.1.7. Допты берудегі қабылдау.




Тақырып 4.1.8. Шабуыл әрекеттері.




Тақырып 4.1.9. қорғаныстағы ойын.




Тақырып 4.1.10. допты жоғарыдан екі қолмен қабылдау және беру дағдыларын жетілдіру. Оқу волейбол ойыны.




Тақырып 4.1.11 қозғалыс дағдыларын жетілдіру. Екі жақты ойын.




4.1.12 Волейбол ойындарына төрелік.




5 Бөлім. Спорттық ойындар. Баскетбол.




5.1. Баскетбол ойынның негізгі ережелері.

+

+

+

Тақырып 5.1.1. Қауіпсіздік техникасы. Ойын ережелері.




Тақырып 5.1.2. Ойыншылардың қозғалысы.




Тақырып 5.1.3. Шабуылда ойнау техникасы.




Тақырып 5.1.4. Қорғаудағы ойын техникасы.




Тақырып 5.1.5. Допты қозғалыста беру.




Тақырып 5.1.6. Допты ұстап алу және қағу.




Тақырып 5.1.7. Еркін лақтыру.




Тақырып 5.1.8. Баскетбол ойынына төрешілік ету.




6 Бөлім. Үстел теннисі.




6.1. Үстел теннисінің негізгі ережелер.

+

+

+

Тақырып 6.1.1. үстел теннисі. Қауіпсіздік техникасы. Ойын ережелері.




Тақырып 6.1.2. Ойын кезіндегі тұрыс пен қозғалыс.




Тақырып 6.1.3. Берулер мен қабылдаулар.




7 Бөлім. Гимнастика.




7.1. Гимнастикалық жаттығулар

+

+

+

Тақырып 7.1.1. Қауіпсіздік техникасы. Гимнастика түрлері.




Тақырып 7.1.2 .Саптық жаттығулардың элементтері.




Тақырып 7.1.3. Жалпы дамыту жаттығулары. Гигиеналық гимнастиканы оқыту (таңертеңгі гимнастика, дене шынықтыру минуты, дене шынықтыру паузасы).




Тақырып 7.1.4 .Сауықтыру гимнастикасының элементтері.




Тақырып 7.1.5. Қолданбалы жаттығулар.




Тақырып 7.1.6. Акробатикалық жаттығулар.




Тақырып 7.1.7. Гимнастикалық құрал-жабдықтардағы жаттығулар.




Тақырып 7.1.8. Ритмикалық гимнастиканың элементтері.




Тақырып 7.1.9. Өндірістік гимнастиканың элементтері.




Тақырып 7.1.10. Спорттық гимнастика элементтері.




Тақырып 7.1.11. Сауықтыру гимнастикасының элементтері.




8 Бөлім. Ұлттық спорт түрлері.




8.1. Ұлттық ойындардағы қауіпсіздік ережелері мен әдістері.

+

+

+

Тақырып 8.1.1. Тоғызқұмалақ. Қауіпсіздік техникасы. Ойын ережелері.




Тақырып 8.1.2. Тоғызқұмалақ шабуылдың техникалық-тактикалық әрекеттері.




Тақырып 8.1.3. Тоғызқұмалақ. Қорғаудың техникалық-тактикалық әрекеттері.




Тақырыбы 8.1.4. Асық ату. Қауіпсіздік техникасы. Ойын ережелері.




Тақырыбы 8.1.5. Асық ату.Техникалық-тактикалық іс-әрекеттер.




Тақырып 8.1.6. Бестас. Ойын ережелері.




Тақырып 8.1.7. Ашық ойындардағы Ұлттық ойындардың элементтері.




Тақырыбы 8.1.8. қазақша-күрес. Негізгі ережелер.




Тақырыбы 8.1.9. қазақша-күрес техникасы.




9 Бөлім. Қысқы спорт түрлері.




9.1. Қысқы спорт түрлеріндегі қауіпсіздік ережелері мен техникасы.

+

+

+

Тақырып 9.1.1. Шаңғы спорты. Қауіпсіздік техникасы. Бір мезгілде екі сатылы конькимен сырғанау.




Тақырып 9.1.2. Шаңғы спорты. Жартылай конькимен жүгіру.




Тақырып 9.1.3. Шаңғы спорты. Қолмен итерусіз конькимен сырғанау.




Тақырып 9.1.4. Шаңғы спорты. Ауыспалы конькимен сырғанау.




Тақырып 9.1.5. Шаңғы спорты. Бір мезгілде бір сатылы конькимен сырғанау.




Тақырып 9.1.6. Конькимен жүгіру. Қауіпсіздік техникасы. Конькимен сырғанаудың негізгі әдістері.




Тақырып 9.1.7. Конькимен жүгіру. Бұрылыстар.




Тақырып 9.1.8. Конькимен жүгіру. Тежеу.




Тақырып 9.1.9 .Конькимен жүгіру. Артқа сырғанау.




Тақырып 9.1.10 Конькимен жүгіру. Айналмалы сырғанау.




10 Бөлім. Жүзу.




10.1. Жүзудегі негізгі ережелер.

+

+

+

Тақырып 10.1.1. Қауіпсіздік техникасы. Құрлықтағы жүзушілерге арналған арнайы жаттығулар.




Тақырып 10.1.2 . Құрғақ жүзу.




Тақырыбы 10.1.3. Жүзу техникасын қою.




Тақырып 10.1.4. Өзекті айналдыру және тыныс алу.




Тақырып 10.1.5. Сырғанау және тепе-теңдік.




Тақырып 10.1.6. Жүзу стильдері.




11-Бөлім. Туризм.




11.1. Дене шынықтыру жүйесіндегі Туризм.

+

+

+

Тақырып 11.1.1. Туризм. Туризм ережелері.




Тақырып 11.1.2. Түйіндер. Өткелдер.




Тақырып 11.1.3. Жарақаттарға алғашқы көмек. Шатырды орнату.




Тақырып 11.1.4 Карталар. Компас.




Тақырып 11.1.5. От жағу түрлері.




3-тарау. Оқытудың нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлімнің атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Дене шынықтыру туралы білім

Дене шынықтыру туралы білім

1) Дене шынықтыру пәнінде қауіпсіздік техникасын және салауатты өмір салтын ұстану қажеттілігін, дәрігерге дейінгі алғашқы көмек көрсетудің негіздері мен қағидаттарын түсіндіру.

1) Дене шынықтыру пәнінде қауіпсіздік техникасы қағидаларын тізімдейді;
2) спорт залдарында, стадионда, бассейнде, мұз айдынында және спорт алаңдарында қауіпсіздік техникасының талаптарын және мінез-құлық қағидаларын орындайды;
3) физикалық қасиеттерді жақсарту үшін салауатты өмір салтын ұстану қажеттілігін түсіндіреді.
4) түрлі жарақаттар мен жазатайым оқиғалар кезінде дәрігерге дейінгі (медициналық) алғашқы көмек көрсетудің негіздері мен қағидаттарын тізімдейді;
5) әртүрлі жарақаттар мен қан кетулердің тән белгілерін айқындайды.



2) Жеке гигиена, ұтымды тәуліктік режим, оның денсаулық пен жұмысқа қабілеттілікке әсері, шынығу, тамақтану рационы және тамақтану режимі туралы түсіндіру. Жаман әдеттерді және олардың адам денсаулығына әсерін анықтау.

1) Рационалды тәуліктік режим, оның денсаулық пен өнімділікке әсері. шынығу және тамақтану және тамақтану режимі туралы, жеке гигиена ережелерін біледі және орындайды;
2) зиянды әдеттерді және олардың адам денсаулығына әсерін анықтайды және тізімдейді.



3) Кәсіптік аурулардың алдын алу үшін дене жаттығуларын анықтау. Жарақаттанудың алдын алу үшін өндірістік гимнастиканың маңыздылығын түсіндіру.
Салауатты өмір салты және оның компоненттері туралы анықтау.

1) Дене жаттығулары арқылы кәсіптік аурулардың алдын алу бойынша жаттығуларды анықтайды және орындайды;
2) жарақаттардың алдын алу бойынша өндірістік гимнастиканы біледі және орындайды;
3) салауатты өмір салты мен оның құрамдас бөліктерінің ережелерін біледі және сақтайды.

Жеңіл атлетика

Жеңіл атлетика жаттығулары

1) Дене шынықтыру пәнінде жеңіл атлетиканың қауіпсіздік техникасы қағидаларын түсіндіруі. Жалпы дамыту және арнайы жүгіру жаттығуларын орындау.

1) Дене шынықтыру пәнінде жеңіл атлетиканың қауіпсіздік техникасы қағидаларын түсіндіреді;
2) жеңіл атлетикамен айналысу кезінде спорт залдарында және стадионда қауіпсіздік техникасының талаптарын және мінез-құлық қағидаларын орындайды;
3) Дене шынықтыру пәнінде гигиеналық ережелерді сақтайды;
4) дене жаттығуларын орындаудың тиімділігін бағалайды;
5) жарақаттанудың физиологиясы мен алдын алу негіздерін түсіндіреді;
6) сауықтыру әсеріне қол жеткізу және физикалық жағдайларын жетілдіру мақсатында дене жаттығуларын орындау кезінде өз ағзасының функционалдық жай-күйін талдайды;
7) арнайы жүгіру жаттығуларын орындау кезінде техникалық-тактикалық іс-қимылдарды орындайды;
8) жалпы дамыту және арнайы жүгіру жаттығуларын ажыратады.



2) Орта және алыс қашықтықтарға жүгіруде техникалық-тактикалық дайындықты меңгеруге міндетті.

1) Қысқа, орта және ұзақ қашықтыққа жүгіру фазаларын ажыратады;
2) орта және алыс қашықтықтарға жүгіруде техникалық-тактикалық дайындықты қолданады;
3) орта және алыс қашықтыққа жүгіру техникасын меңгеру үшін жеткізу жаттығуларын орындайды;
4) төмен және жоғары старт техникасын ажыратады.



3) Орнынан ұзындыққа секіру техникасын және жүгіруден ұзындыққа секіру техникасын меңгеру.

1) Орнынан ұзындыққа секіру және жүгіруден ұзындыққа секіру фазаларын ажыратады;
2) орнынан ұзындыққа секіру техникасын және жүгіруден ұзындыққа секіру техникасын меңгеру үшін жеткізу жаттығуларын орындайды;
3) орнынан ұзындыққа және жүгіруден ұзындыққа секіруде техникалық-тактикалық дайындықты пайдаланады.



4) Граната лақтыру техникасын және ядроны итеру техникасын меңгеру.

1) Граната лақтыру фазаларын және ядроның итеру фазаларын анықтайды;
2) граната лақтыру техникасын және ядроны итеру техникасын меңгеру үшін жеткізу жаттығуларын орындайды;
3) граната лақтыруда және ядроны итеру техникасында техникалық-тактикалық дайындық элементтерін орындайды.



5) Эстафеталық таяқшаны беру техникасын меңгеру.

1) Эстафеталық таяқшаны беру техникасын түсіндіреді және орындайды.

Спорттық ойындар. Футбол

Футбол ойынның негізгі ережелері

1) Дене шынықтыру пәнінде спорттың ойын түрлері бойынша техника қауіпсіздігі қағидаларын түсіндіру. Футбол спорт түрлері бойынша ойын ережелерін түсіну.

1) Дене шынықтыру пәнінде спорттың ойын түрлері бойынша Қауіпсіздік техникасы қағидаларын түсіндіреді;
2) спорттың ойын түрлері бойынша Қауіпсіздік техникасының талаптарын және спорт залдарындағы тәртіп қағидаларын орындайды;
3) спорттық ойындар сабақтарында гигиеналық ережелерді сақтайды.
4) футбол ойынының ережелерін тізімдейді
5) спорттық ойындардың тарихы мен даму кезеңдерін ашады;
6) ойын спортындағы төрешілердің қимылдарын ажыратады.



2) Футбол ойнауға техникалық және тактикалық дайындықты меңгеру.

1) Футболдағы техникалық әрекеттерді ажыратады (қозғалу, допқа ие болу, қорғаныс пен шабуылда әрекет ету қақпасына соғу);
2) футболда техникалық-тактикалық жаттығуларды меңгеру үшін жеткізу жаттығуларын орындайды;
3) әдістерді орындау техникасындағы және футболдағы ойын жағдайларындағы қателіктерді түсіндіреді;
4) футболда техникалық және тактикалық іс-әрекеттерді орындайды (қозғалу, допқа ие болу, қорғаныс пен шабуылда әрекет ету қақпасына соғу).



3) Футболдағы ережелерді түсіндіріп, ойында төрелік ете білу.

1) Футболдағы ережелерді түсіндіреді және ойында төрелік етуді біледі.

Спорттық ойындар. Волейбол

Волейбол ойынның негізгі ережелері

1) Дене шынықтыру пәнінде спорттың ойын түрлері бойынша техника қауіпсіздігі қағидаларын түсіндіру.
Спорт түрлері бойынша ойын ережелерін білу (волейбол).

1) Дене шынықтыру пәнінде спорттың ойын түрлері бойынша Қауіпсіздік техникасы қағидаларын түсіндіреді;
2) спорттың ойын түрлері бойынша Қауіпсіздік техникасының талаптарын және спорт залдарындағы мінез-құлық қағидаларын орындайды;
3) спорттық ойындар сабақтарында гигиеналық ережелерді сақтайды.
4) спорт түрлері (волейбол) бойынша ойын ережелерін тізімдейді;
5) спорттық ойындардың тарихы мен даму кезеңдерін ашады;
6) ойын спортындағы төрешілердің қимылдарын ажыратады.



2) Волейбол ойнауға техникалық және тактикалық дайындықты меңгеру.

1) Волейболдағы техникалық әрекеттерді ажыратады (қозғалыстар, берілістер, допты қабылдау, қорғаныстағы және шабуылдардағы әрекеттер);
2) волейболдағы техникалық-тактикалық іс-әрекеттерді меңгеру үшін жеткізу жаттығуларын орындайды;
3) әдістерді орындау техникасындағы және волейболдағы ойын жағдайындағы қателіктерді түсіндіреді; 4) волейболда техникалық және тактикалық іс-қимылдарды (қимылдарды, берілістерді, допты қабылдауды, қорғаудағы және шабуыл жасаудағы іс-қимылдарды) орындайды.



3) Волейбол ережелерін түсіндіріп, ойында төрелік ете білу

1) Волейбол ережелерін түсіндіреді және ойында төрелік етуді біледі.

Спорттық ойындар. Баскетбол

Баскетбол ойынының негізгі ережелері

1) Дене шынықтыру пәнінде спорттың ойын түрлері бойынша техника қауіпсіздігі қағидаларын түсіндіру. Спорт (баскетбол) бойынша ойын ережелерін түсіну.

1) Дене шынықтыру пәнінде спорттың ойын түрлері бойынша қауіпсіздік техникасы қағидаларын түсіндіреді;
2) спорттың ойын түрлері бойынша Қауіпсіздік техникасының талаптарын және спорт залдарындағы тәртіп қағидаларын орындайды;
3) спорттық ойындар сабақтарында гигиеналық ережелерді сақтайды.
4) спорт түрлері бойынша ойын ережелерін (баскетбол) тізімдейді;
5) спорттық ойындардың тарихы мен даму кезеңдерін ашады;
6) ойын спортындағы төрешілердің қимылдарын ажыратады.



2) Баскетбол ойнауға техникалық және тактикалық дайындықты меңгеру.

1) Баскетболдағы техникалық әрекеттерді (қозғалыс, жүргізу, Пас беру, сақинаға лақтыру, қорғаныстағы және шабуылдағы әрекеттер, финттер) ажыратады;
2) баскетболда техникалық-тактикалық іс-қимылдарды меңгеру үшін жеткізу жаттығуларын орындайды;
3) әдістерді орындау техникасындағы және Баскетболдағы ойын жағдайларындағы қателіктерді түсіндіреді;
4) баскетбол бойынша техникалық және тактикалық іс-қимылдарды (қозғалыстар, жүргізу, Пас беру, сақинаға лақтыру, қорғаныстағы және шабуылдағы іс-қимылдар, финттер) орындайды.



3) Баскетбол ережелерін түсіндіріп, ойында төрелік ете білу

1) Баскетбол ережелерін түсіндіреді және ойында төрелік етуді біледі

Үстел теннисі

Үстел теннисінің негізгі ережелері

1) Үстел теннисі ойынына техникалық және тактикалық дайындықты меңгеру.

1) Үстел теннисіндегі техникалық әрекеттерді ажыратады (стендтер мен қозғалыстар, алаңдар мен тәсілдер, қорғаныстағы және шабуылдағы әрекеттер);
2) үстел теннисіндегі техникалық-тактикалық іс-қимылдарды меңгеру үшін жеткізу жаттығуларын орындайды;
3) әдістерді орындау техникасындағы және үстел теннисіндегі ойын жағдайларындағы қателіктерді түсіндіреді;
4) үстел теннисінде техникалық және тактикалық іс-әрекеттерді орындайды (стендтер мен қозғалыстар, беру және қабылдау, қорғау және шабуыл жасау әрекеттері).

Гимнастика

Гимнастикалық жаттығулар

1) Дене шынықтыру пәнінде гимнастика бойынша қауіпсіздік техникасын түсіндіруге міндетті. Сауықтыру гимнастикасының элементтерін орындау.

1) Дене шынықтыру пәнінде гимнастикадағы қауіпсіздік техникасын түсіндіреді;
2) гимнастикадағы қауіпсіздік техникасының талаптарын, спорт залдарындағы тәртіп ережелерін орындайды;
3) гимнастика сабақтарында гигиеналық ережелерді сақтайды;
4) сауықтыру гимнастикасының элементтерін анықтайды және орындайды.



1) Гимнастикада негізгі саптық, жалпы дамыту, қолданбалы және акробатикалық жаттығуларды орындауға міндетті.

1) Ритмикалық гимнастика элементтерін, өндірістік гимнастика элементтерін, спорттық гимнастика элементтерін және сауықтыру гимнастикасы элементтерін ажыратады және орындайды;
2) саптық, жалпы даму, қолданбалы және акробатикалық жаттығуларды ажыратады;
3) гимнастика терминдерін атайды.



3) Гимнастикалық снарядтарда негізгі жаттығуларды орындау.

1) Орындалатын қозғалыс әрекеттерінің күрделілік деңгейлерін айқындайды;
2) арнайы құрылған жаттығулар кешенін орындау процесінде негізгі техникалық-тактикалық іс-қимылдарды қолданады;
3) гимнастикалық снарядтардағы жаттығулардың орындалуын көрсетеді.

Ұлттық спорт түрлері

Ұлттық ойындардағы қауіпсіздік ережелері мен әдістері

1) Дене шынықтыру пәнінде ұлттық спорт түрлері бойынша Қауіпсіздік техникасы мен ойын ережесін түсіндіру.

1) Дене шынықтыру пәнінде ұлттық спорт түрлері бойынша Қауіпсіздік техникасы қағидаларын түсіндіреді;
2) ұлттық спорт түрлері бойынша техника қауіпсіздігі талаптарын және спорт залдарында жүріс-тұрыс қағидаларын орындайды;
3) оқу ойындарын өткізу кезінде гигиеналық ережелерді сақтайды;
4) ұлттық спорт түрлеріндегі ойын ережелерін түсіндіреді (тоғызқұмалақ, асық ату);
5) ұлттық спорт түрлерінің тарихы мен даму кезеңдерін ашады;
6) ұлттық спорт түрлеріндегі қателіктерді түсіндіреді.



2) Ұлттық спорт түрлерінде техникалық-тактикалық іс-қимылдарды орындау.

1) Тоғызқұмалақ ойынындағы техникалық-тактикалық іс-қимылдарды ажыратады;
2) асық ату ойынындағы техникалық-тактикалық іс-қимылдарды ажыратады;
3) сабақта ойын жағдайларында ұлттық спорт түрлерінде ойнау дағдыларын көрсетеді;
4) қазақша күрестің күрес элементтерін көрсетеді.

Қысқы спорт түрлері

Қысқы спорт түрлеріндегі қауіпсіздік ережелері мен техникасы

1) Дене шынықтыру пәнінде шаңғы және конькимен жүгіру спортынан қауіпсіздік техникасын түсіндіру.

1) Дене шынықтыру пәнінде қысқы спорт түрлері бойынша Қауіпсіздік техникасы қағидаларын түсіндіреді;
2) қысқы спорт түрлері бойынша техника қауіпсіздігі талаптарын және спорт залдарында және көшеде жүріс-тұрыс ережелерін орындайды;
3) сабақтарды өткізу кезінде гигиеналық ережелерді сақтайды.



2) Шаңғымен жүру техникасын түсіндіру.

1) Шаңғымен жүру техникасын ажыратады: конькимен және жартылай конькимен, көлденең және бір мезгілде конькимен сырғанау;
2) шаңғымен: конькимен және жартылай конькимен, көлденең және бір мезгілде конькимен сырғанаумен қозғалу техникасын орындайды;
3) ағзаның функционалдық жай-күйін және физикалық жұмысқа қабілеттілігін бағалайды.

Жүзу

Жүзудегі негізгі ережелер

1) Дене шынықтыру пәнінде бассейнде және құрлықта қауіпсіздік техникасын түсіндіру. Жүзушілерге арналған арнайы жаттығуларды меңгеру.

1) Дене шынықтыру пәнінде бассейнде және құрлықта қауіпсіздік техникасы қағидаларын тізімдейді;
2) Дене шынықтыру пәнінде бассейнде және құрлықта қауіпсіздік техникасының талаптарын орындайды;
3) Дене шынықтыру пәнінде бассейнде және құрлықта сабақ өткізу кезінде гигиеналық ережелерді сақтайды;
4) сауықтыру әсеріне қол жеткізу және физикалық жағдайларын жетілдіру мақсатында дене жаттығуларын орындау кезінде өз ағзасының функционалдық жай-күйін айқындайды;
5) жүзу техникасын жетілдіру үшін жеткізу жаттығуларын орындайды;
6) жүзушілерге арналған арнайы жаттығуларды орындайды.



2) Жүзу техникасын меңгеру.

1) Жүзу стильдерін ажыратады;
2) дұрыс тыныс алуды және суда ұстауды біледі;
3) "кеудемен жүзудегі", "шалқалап жүзудегі", "брасс" тәсілдерімен жүзу техникасын ажыратады.

Туризм

Дене шынықтыру жүйесіндегі Туризм

1) Туризм және оның ережелері туралы түсіндіру. Туризмдегі техниканы, тораптарды, өткелдерді ажыратыңыз. Жарақат алған кезде алғашқы көмек көрсету ережелері туралы түсіну.

1) Туризм түрлерін және оның ережелері туралы біледі және ажыратады;
2) туризмдегі техниканы, тораптарды, өткелдерді ажыратады және қолданады;
3) жарақат алған кезде алғашқы көмек көрсетуді біледі және біледі.

4-тарау. Білім алушылардың дене дайындығы деңгейлерінің кестесі (ұлдар)

Сынақ түрлері

Дене шынықтыру деңгейлері

Х (орташа)

төмен

орташадан төмен

орташа

орташадан жоғары

жоғары

Жүгіру 30 м

4,9

5,6

5,5 – 5,3

5,2 – 4,6

4,5 -4,3

4,2

Орнынан ұзындыққа секіру

213

190

191 - 201

202 – 224

225 - 235

236

допты екі қолмен бастың үстінен лақтыру

611,0

434,0

435,0 - 522,0

523,0 – 699,0

700,0 – 785,0

786,0

Шаттл жүгірісі
3х10

8,3

9,1

9,0 – 8,7

8,6 –7,8

7,7 -7,4

7,3

Қылқалам динамометриясы (оң жақ)

42,0

33,0

34,0 –37,0

38,0 -46,0

47,0 – 50,0

51,0

(қыздар)

Сынақ түрлері

Дене шынықтыру деңгейлері

Х (орташа)

төмен

орташадан төмен

орташа

орташадан жоғары

жоғары

Орнынан ұзындыққа секіру

5,4

6,3

6,2 – 5,9

5,8 – 5,0

4,9 -4,6

4,5

допты екі қолмен бастың үстінен лақтыру

170,0

146

147 -160

161 – 181

182 – 194

195

Шаттл жүгірісі
3х10

497,0

372,0

373,0 – 434,0

435,0 – 559,0

560,0 – 621,0

622,0

Қылқалам динамометриясы (оң жақ)

9,1

10,0

9,9 – 9,6

9,5 –8,6

8,5 –8,1

8,0

Орнынан ұзындыққа секіру

26,0

19,5

20,0 –22,5

23,0 -29,0

29,5 – 32,0

32,5

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
12-қосымша

Педагогикалық бағыттың "Алғашқы әскери және технологиялық дайындық" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Алғашқы әскери және технологиялық дайындық" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу- ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Алғашқы әскери және технологиялық дайындық" пәнін оқыту мақсаты – білім алушыға мемлекетті қорғау негіздері туралы ойының қалыптасуын, Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінің арналуын және түрлері мен ерекшеліктерін түсіндіру, әскери қызметтің маңызын, Қазақстан Республикасының әр азаматының қасиетті парызы және міндетін оқыту.

      3. Бағдарламаны іске асыру келесі міндеттерді көздейді:

      1) әскери анттың, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жарғыларының негізгі талаптары туралы білімін қалыптастыру;

      2) әскери бөлімдердің қару-жарағы мен әскери техникасы, жеке құрамның өмірі мен орналасуымен таныстыру;

      3) білім жүйесі мен ғылыми дүниетаным негіздерін меңгеру процесінде қалыптастыру; шығармашылық дербестік пен сыни тұрғыдан ойлау, зерттеу дағдылары;

      4) білім алушыларға қазақстандық патриотизм мен Отанына деген адалдық сезімін дарытуға тәрбиелеу;

      5) әскери істерге байланысты мамандық кәсібіне оң көз-қараста тәрбиелеу;

      6) жеке қауіпсіздік және қоршаған ортаның қауіпсіздігі мәселелеріне саналы және жауапты қарым-қатынасты қалыптастыру.

      4. Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәні 12 Бөлімнен тұрады: "Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері – мемлекеттің әскери қауіпсіздігінің кепілі", "Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, басқа әскерлер және әскери құрылымдарының жалпыәскери жарғылары", "Тактикалық дайындық", "Атыс дайындығы", "Саптық дайындық", "Әскери топография", "Әскери роботты техникалардың негіздері", "Өмір қауіпсіздігі және ақпараттық технологиялар негіздері", "Әскери қызметтің құқықтық негіздері", "Атыс дайындығы" (2), "Технологиялық дайындық", "Өмір қауіпсіздігінің негіздері" және "Оқу-далалық (лагерлік) жиыны".

      Бөлімдерді, бөлімшелерді және тақырыптарды құрастыру кезінде білім алушылардың белгілі бір кәсіби дағдыларын қалыптастыру үшін тақырыпты тереңдетіп оқытатын кадрларды даярлау бағытының кәсіби ерекшелігі ескерілді.

      5. "Алғашқы әскери және технологиялық дайындық" пәнінің негізгі мазмұны:

      1) Білім алушыларды әскери қызметке даярлаудың оқу-тәрбие процесі. Педагогикалық құбылыс ретінде әскери қызметке дайындық.

      2) Мемлекет қорғанысының конституциялық негіздері – Мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі Қазақстан Республикасы Конституциясының негізгі ережелері. Білім алушыларды білім беру ұйымдарында әскери қызметке даярлау ерекшеліктері. Отанды қорғау-ме.млекеттік саясаттың маңызды бағыты. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, олардың құрамы және атқаратын қызметтері.

      3) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің әскери рәміздері – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің әскери рәміздері. Әскери Бөлімнің жауынгерлік туы. Әскери анттың әскери қызметкерлерге қоятын талаптары. Әскери қызмет – Қазақстан Республикасы азаматтарының қасиетті борышы және міндеттері. Әскери қызметке дайындық кезінде жастарды тәрбиелеудің педагогикалық технологиясы.

      4) Экстремизм және терроризмнің ұлттық қауіпсіздікке тигізетін салдары – экстремизм түрлері: саяси, діни, экономикалық және экологиялық. Экстремизм, терроризм, олардың тән белгілері. Қазіргі әлемде террористік қауіптердің арту себептері.

      5) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, басқа әскерлер және әскери құралымдарының жалпыәскери жарғылары – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, басқа әскерлер және әскери құралымдарының жалпыәскери жарғылары, олардың әскери ұжым қызметі мен тұрмыс-тіршілігіндегі маңызы. Әскери қызметкерлердің жалпы міндеттері. Әскери атақ және айыру белгілері.

      6) Әскери қызметкерлер және олардың өзара қарым-қатынастары –бастықтар және бағыныштылар, аға және кіші әскерилер, олардың құқықтары мен міндеттері. Әскери әдептілік ережесі және әскери қызметкерлердің тәртібі. Бұйрық, оны беру жəне орындау тәртібі. Бастықтарға жəне шені жоғарылармен тілдесу ережелері.

      7) Әскери тәртіп, оның мәні мен мағынасы – әскери тәртіп, марапаттау және жазалау. Әскери тәртіпті сақтау бойынша әскери қызметшілердің міндеттері. Сарбаздарға көрсетілетін марапат түрлері. Сарбаздарға берілетін тәртіптік жазалар. Білім алушыларды әскери қызметке даярлаудың құқықтық негіздері.

      8) Мотоатқыштар Бөлімшесін ұйымдастыру және ұрыстық мүмкіндіктері – бөлімшені ұйымдастыру. Штаттық қарулану және ұрыстық техникасы. Бөлімшенің ұрыстық мүмкіндіктері.

      9) Калашников автоматы және қол пулеметі – қару және патрондарды қолдану кезіндегі қауіпсіздік шаралары. Калашников автоматы және қол пулеметінің атқаратын қызметі, ұрыстық қасиеті, жалпы құрылысы және жұмыс істеуі.

      10) Калашников автоматын (қол пулеметін) жартылай бөлшектеу жəне жинақтау – автоматты жартылай бөлшектеу және жинақтау; Калашников автоматының атқаратын қызметі, бөлшектері мен механизмдерінің, патронының құрылысы.

      11) Калашников автоматын (қол пулеметін) атуға дайындау –автоматтың керек жарақтары. Автоматтың атудан кейінгі тазалау және майлау тәртібі. Автоматты сақтау. Автоматтың оқтарын тексеру және атысқа дайындау. Ату кезіндегі кідірістер және оны жою амалдары.

      12) Жарықшақты қол гранаталары – жарықшақты қол гранаталарының (РГД-5, РГН, Ф-1, РГО) атқаратын қызметі және ұрыстық қасиеті. Гранаталар мен тұтандырғыштың құрылысы. Гранатаны лақтырған кездегі бөлшектері мен механизмдерінің жұмысы. Гранатаны лақтыруға дайындау.

      13) Сап және оның элементтері. Саптық тұрыс – сап және оның элементтері. Алдын-ала және орындауға берілетін пәрмендер. Сапқа тұрғанға дейінгі және саптағы сарбаздың міндеттері Саптық тұрыс. "Сапқа тұр!", "Түзел!", "Тік тұр!", "Еркін тұр!", "Реттел!", "Тоқтат!", "Бас киімдеріңді (киімді) ШЕШ!", "Бас киімдеріңді (бас киімді) КИ!" пәрмендерін орындау.

      14) Бір орында орындалатын бұрылулар. Саптық және жорықтық адым – бір қатарлы саптан екі қатарлы сапқа және қайтадан бір қатарлы сапқа тұру. Саптық және жорықтық адым.

      15) Жергілікті жерде картасыз бағдарлау – бағдарлау туралы түсінік. Компаспен, аспан денелерінің және жергілікті заттар бойынша көкжиек тұстарын анықтау. Өзінің орналасқан жері туралы мәлімдеу.

      16) Магнитті азимутты анықтау – азимут және оны анықтау. Жергілікті жерде бағдарлаудың заманауи дербес жабдықтары. Спутниктік-навигациялық жүйелер туралы жалпы мәліметтер: GPS (Global Positional System), ГЛОНАСС, Galileo.

      17) Әскери роботты техникалардың негіздері – роботтар туралы жалпы мәліметтер. Роботтарды әскери істе пайдалануы. Жаңа педагогикалық технологияларды қолдана отырып, алғашқы әскери дайындық. Робототехника бойынша әскери білім және практикалық дағдылар.

      18) Роботты басқару алгоритмі – роботтың қозғалу траекториясын жоспарлау. Роботтар тобын ұжымдық басқару үлгісі және алгоритмдері.

      19) Роботтарға арналған тапсырмалар – Роботтардың атқара алатын қызметтері. Жекелеген тактикалық міндеттерді шешу: жергілікті жерлерде бағдарлау, роботтардың қиын жағдайларда қызмет ету тәртібі.

      20) Шаруашылық объектісінің азаматтық қорғанысы – шаруашылық объектісінің азаматтық қорғанысын (оқу орындарын) ұйымдастырудың құрылымы және оның міндеттері. Азаматтық қорғанысының əскери емес құрылымдар қызметі жəне жабдықталуы.

      21) Ядролық қару және оның сипаттамасы – ядролық жарылыстардың түрлері. Ядролық жарылыстың зақымдаушы факторлары және олардан қорғану тәсілдері. Ядролық зақымдау ошағы және оның сипаттамасы. Нейтронды оқ-дәрілердің зақымдаушы әсерінің ерекшеліктері.

      22) Химиялық қару – химиялық қару және оны қолдану белгілері. Улаушы заттар, олардың улағыш қасиеті және олардан қорғану тәсілдері туралы қысқаша түсінік. Химиялық зақымдау ошағы, алғашқы және екінші зақымдау аймақтары.

      23) Биологиялық (бактериологиялық) қару – биологиялық (бактериологиялық) қару, оның зақымдаушы әсері, қолдану белгілерін анықтау. Бактериологиялық құралдар, олардың улағыш әсері және олардан қорғану құралдары туралы қысқаша сипаттама. Бактериологиялық зақымдау ошағы, оның сипаттамасы. Бактериологиялық зақымдау ошағында жүргізілетін іс-шаралар. Карантин және обсервация.

      24) Тыныс алу мүшелерін қорғау құралдары – жалпы әскери газтұмылдырық, оның атқаратын қызметі және құрылысы. Азаматтық газтұмылдырықтар құрылысының ерекшеліктері. Сауыт-қорғанысты (маска) таңдау, жарамдылығын тексеру, газтұмылдырықты жинау және қалтаға салу. Газтұмылдырықты алып жүру және пайдалану тәртібі, зақымдалған адамға газтұмылдырық кигізу тәсілдері. Жарамсыз газтұмылдырықты пайдалану. Тыныс алу мүшелерін қорғаудың қарапайым құралдары.

      25) Теріні қорғаудың жеке құралдары – теріні қорғауға арналған қарапайым құралдар, қосымша герметизациялау және сіңдіру арқылы олардың қорғаныс қасиеттерін арттыру. Арнайы қорғаныс киімінің (Л-1 жеңіл қорғаныс кеудеше, сүзгілі қорғаныс киімі, жалпыәскери қорғаныс жабдығы) атқаратын қызметімен және оларды пайдалану ережелерімен танысу;

      26) Ұжымдық қорғану құралдары – радиацияға қарсы тасалар мен панаханалар, олардың қорғау қасиеттері, жалпы құрылысы және іштей жабдықталуы. Қарапайым паналар.

      27) Эвакуациялау жəне халықты белгілеп шоғырландыру – азаматтық қорғаныс дабылы және ол бойынша әрекет ету тәртібі. Эвакуациялау және орналастыру тәсілдері мен тәртібі. Эвакуацияланаушылардың міндеттері, олардың керек-жарақтары, қажетті жеке мүліктері, құжаттары мен азық-түліктері. Эвакуация бекетіндегі тəртіп, жүру бағыты жəне орналасатын орынға келу ережелер тәртібі.

      28) Террорлық қауіп-қатер кезіндегі адамдардың қауіпсіздігі – террорлық актілер бойынша қауіп-қатер төнген және террор болған кездегі азаматтардың атқаратын әрекеттері. Түрлі деңгейдегі қауіп-қатер төнген кезде әрекет ету тәртібі. Лаңкестік қауіпінің алдын алуда ақпараттық технологияның тиімділігі.

      29) Табиғи апат аймақтарындағы адамдардың әрекеттері – табиғи апаттар, зілзалалар, олардың сипаттамалары және келтіруі мүмкін салдары. Табиғи апаттар және зілзалалар кезіндегі адамдардың әрекет ету тәртібі. Адамдардың табиғи апат салдарын жоюға, сондай-ақ құтқару жұмыстарын жүргізуге қатысуы.

      30) Жарақат алу, қан ағу және күйік шалу кезінде көрсетілетін алғашқы көмек – жарақат және олардың асқыну себептері туралы түсінік. Қансырау түрлері және олардың сипаттары. Күйік шалу себептері және олардың ауырлық деңгейлері. Естен танудың себебі. Жарақат алу және қансыраған кезде көрсетілетін алғашқы көмек. Асептика және антисептика туралы түсінік.

      31) Түрлі қайғылы оқиға орын алған жағдайда көрсетілетін алғашқы көмек – сүйектің сынуы және оларды анықтау туралы түсінік. Соғып алу, шығып кету, буынның созылуы және оларды анықтау белгілері. Шина салудың негізгі ережелері. Түрлі қайғылы оқиға орын алған кезде алғашқы көмек көрсету тәсілдері; Үсік шалу, күнге күю және жылудың әсері, олардың алдын алу және көрсетілетін алғашқы көмек. Электр тогы соққан кезде көрсетілетін алғашқы көмек және көмек көрсеткен кезде сақтауы керек қауіпсіздік шаралары.

      32) Әскери қызмет – Қазақстан Республикасы азаматтарының мемлекеттік қызметінің ерекше түрі – әскери қызметті өткеру қажеттілігі. Білім алушыларды әскери қызметке даярлаудың негізгі бағыттары. Қазақстан Республикасы азаматтарының әскери міндеттері туралы заңдар.

      33) Қазақстан Республикасы азаматтарының әскери міндеттерін сақтау – әскери есепке алу, әскери қызметке даярлау, әскери қызметке кірісу. Азаматтарды әскери қызметке даярлау бағдарламасы. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жеке құрамымен психологиялық-педагогикалық жұмысты ұйымдастыру тәртібі. Әскери қызмет (баламалы, келісімшарт бойынша), запаста болу.

      34) Ату негіздері – атыс құбылысы. Оқтың бастапқы ұшу жылдамдығы. Қарудың тебілісі. Траекторияның пайда болуы. Оқтың тесіп өту және қиратқыш әрекеті. Тура атудың практикалық маңызы.

      35) Ату ережесі – арақашықтықты мыңдық формула арқылы анықтау тәсілдері. Көздеу (дәлдеу) элементтері. Қозғалмайтын нысандар бойынша көздеу нүктесін және көздеуішті тағайындау.

      36) Дөңгелекті машиналарды жүргізу негіздері мен ережелері – Қазақстан Республикасының жол жүру саласындағы заңдары мен өзге де құқықтық актілері. Көлік құралдарының санаттары. Жүргізушінің жұмыс орны.

      37) Жол қозғалысына қатысушылардың міндеттері – Қазақстан Республикасы Жол қозғалысы ережелерінде қамтылған негізгі ұғымдар мен терминдер. Жүргізушілердің, жаяу жүргіншілер мен жолаушылардың міндеттері. Жүргізушінің өзімен бірге болуы тиіс құжаттары.

      38) Бағдаршамдар мен реттеушінің сигналдары – бағдаршам мен реттеушінің сигналдары. Арнайы сигналдарды қолдану. Авариялық сигнал беру және авариялық тоқтату белгісін қолдану. Маневрлеу. Көлік құралдарын жолдың жүру бөлігіне қою.

      39) Жол белгілері – ескерту белгілері. Басымдық белгілері. Тыйым салу белгілері. Алдын ала жазылатын белгілер. Ақпараттық-көрсеткіш белгілері. Сервис белгілері. Қосымша ақпарат белгілері (тақтайшалар).

      40) Жол таңбалары және олардың сипаттамалары – таңбалардың жіктелуі. Көлденең және тік таңбалардың талаптарына сәйкес жүргізушілердің іс-әрекеті. Көлік құралдарын пайдалануға жіберу жөніндегі негізгі ережелері.

      41) Қауіпсіздік негіздері және қауіптерді жіктеу – қауіптердің негізгі ұғымдары мен жіктелуі. Техника қауіпсіздігі, еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау қауіпсіздігі;

      42) Қоршаған орта мен адамның қауіпсіздігі – физикалық, химиялық және биологиялық факторлар арқылы адам денсаулығына әсер ету.

      43) Әртүрлі тұрмыстық жағдайларда жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету – электрлік және тұрмыстық газбен қауіпсіз жұмыс жүргізу. Тұрмыстық химия құралдарын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік шаралары. Компьютерді пайдалану кезіндегі қауіпсіздік шаралары.

      44) Техногендік сипаттағы қауіптілік – өнеркәсіптік апаттар (авариялар), олардың қысқаша сипаттамасы және ықтимал салдары. Жарылыстық-өрт қаупі бар нысандардағы апаттар (авариялар). Гидродинамикалық апаттар.

      45) Экологиялық қауіпсіздік – ауа және су құрамының ластануы. Минералды тыңайтқыштар мен пестицидтерді пайдалану. Топырақтың ластануы. Әлеуметтік-экономикалық салдар.

      46) Табиғи жағдайда автономды өмір сүру-ерікті және мәжбүрлі автономия. Өмір сүру тәсілдері. Қажетті авариялық қор.

      47) Криминогендік жағдайларда өзін-өзі қауіпсіз ұстау негіздері – көшедегі қауіпсіздік. Қоғамдық орындардағы қауіпсіздік. Адамдар көп жиналатын жерлердегі қауіпсіздік.

      48) Террористік акт қаупі кезінде жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету – жарылыс қаупі пайда болған жағдайдағы тәртіп ережелері. Кепілдікке алынған жағдайда.

      49) Ақпараттық кеңістіктегі киберқауіпсіздік негіздері – киберқауіпсіздіктің негізгі ұғымдары. Әлеуметтік желілерде қауіпсіз қарым-қатынас жасау ережелері. Ашық қол жетімді Wi-fi желілерін қауіпсіз пайдалану ережелері.

      50) Жаппай зақымдану кезіндегі алғашқы көмек көрсету – алғашқы көмек көрсету ерекшеліктері. Көмектің түрлері. Зардап шеккендерді зақымдану ошақтарынан эвакуациялау тәртібі.

      51) Әскери Бөлімнің (Бөлімшенің) қару-жарағы және әскери техникасы – әскери Бөлімнің (Бөлімшенің) қарулануымен және әскери техникасымен, олардың атқаратын қызметтерімен, техникалық-тактикалық сипаттамаларымен танысу. Қарулану түрлері мен әскери техникаларды іс жүзінде көрсетуді.

      52) Бөлімшенің ұрыстық және жорықтық орналасу тәртібі – бөлімшенің ұрыстық және жорықтық орналасу тәртібі. Ұрыстағы сарбаздың міндеттері. Бөлімшені басқаруды.

      53) Қорғанудың дербес құралдарын қолдануға жаттығу – нормативтерді орындау: газтұмылдырықты кию, респираторды кию, "зақымдалушыға" газтұмылдырықты кигізу, жалпыәскери қорғаныс жабдығын кию. Дербес қобдиша және химиялық улануға қарсы пакет, олардың атқаратын қызметтері және пайдалану тәртібі.

      54) Ұрыстағы сарбаздың әрекеттері – сарбаздың ұрыс кезінде жаяу әрекет ете отырып қозғалу тәсілдері. Ядролық жарылыс кезіндегі әрекетті.

      55) Қорғаныстағы сарбаз – ату позициясына (атыс жүргізуге арналған орынға) орналасу. Оқпана қазу және оны бүркемелеу. Қарсылас ядролық қару қолданғанда, атысқа дайындық басталғанда, әуе қарсыласы туралы дабыл қағылғанда, радиоактивті, химиялық және бактериологиялық зақымдау туралы дабыл қағылғанда орындалатын әрекеттер. Қарсыластың танкілері мен жаяу әскерлері түрлі бағыттан шабуылдаған кезде тойтарыс беру. Әуе нысандары бойынша оқ атуды.

      56) Шабуылдағы сарбаз – шабуылға дайындалған кезде орындалатын әрекеттер. Жүріп келе жатып шабуылдау кезіндегі сарбаздың колоннада қозғалуы және Бөлімшенің ұрыстық сапындағы өз орнын алуы. Өткелдердегі кедергілерден өту және шабуылдау. Траншеядағы жауды ату, граната лақтыру, қоян-қолтық ұрыс арқылы жою тәсілдері. Шабуыл кезінде радиоактивті (улаушы) заттармен зақымдалған жергілікті жерде әрекет етуді.

      57) Бақылаушы сарбаз – бақылау жүргізуге арналған орынды таңдау, оны жабдықтау және бүркемелеу. Нысандарды анықтау және бақылау нәтижелері туралы мәлімдеме жасау. Жергілікті жердің үлгісін құру және нысандарды үлгіде белгілеу.

      58) Шолушы сарбаз – шолушы болып тағайындалған сарбаздың әрекеттері. Шолушылардың қозғалу, жергілікті жерді және заттарды шолу тәсілдері. Бақылау нәтижелері туралы мәлімдеу.

      59) Калашников автоматын жартылай бөлшектеу жəне жинақтау жаттығулары – автоматты жартылай бөлшектеу жəне жинақтау, автоматтың бөлшектері мен механизмдерінің оқтауға дейінгі орналасу қалпын және ату кезіндегі бөлшек механизмдерінің жұмыс істеуімен танысу.

      60) Атуға ыңғайлануға жаттығу (АК-74, пневматикалық винтовка) – оқжатарды патрондармен оқтау және оқжатарды сөмкеге салу. Атуға ыңғайлану (атуға қажет қалыпты қабылдау және автоматты оқтау). Ату (қарауыл мен өткізгішті орнату, иыққа тіреу, көздеу, шүріппені басу және ату кезінде автоматты мықтап ұстау). Атуды тоқтату, оқжатарды алу және атып болған соң автоматты тексеру.

      61) Қол гранаталарын лақтыру – жарықшақты қол гранаталарын және танкіге қарсы гранаталарды лақтыру.

      62) Автоматтан (пневматикалық винтовкадан) ату – автоматтан (пневматикалық винтовкадан) іс жүзінде ату.

      63) Әскери Бөлімнің (Бөлімшенің) орналасуы, өмірі және күнделікті тұрмыс-тіршілігі – әскери Бөлімнің (Бөлімшенің) тарихы. Әскери қызметшілердің орналасуы. Ақпараттық-тәрбие жұмысына арналған бөлме. Қару сақтауға арналған бөлме. Сарбаз асханасы, спорт базасы, оқу қалашықтары.

      64) Рота бойынша тәуліктік кезекшінің міндеттері – ротаның тəуліктік нарядының атқаратын қызметтері, құрамы жəне қарулануы, рота бойынша күндізгі кезекшінің атқаратын міндеттері. Өзінің кезекті міндетін атқаратын күндізгі кезекшінің бекетін жабдықтау жəне жарақтандыру, тікелей бастықтары келген кездегі, "Жиын" белгісі берілгенде, дабыл жəне өрт болған жағдайдағы күндізгі кезекшінің əрекеттері. Бос ауысымдағы күндізгі кезекшінің əрекеттері, күндізгі кезекшінің телефон бойынша мəлімдеме беру тəртібі. Ротаға басқа ротаның əскери қызметшілер келген кездегі, рота аумағынан мүліктерді шығару кезіндегі күндізгі кезекшінің əрекеттері.

      65) Сақшының міндеттері – қарауылдық қызметке тағайындалу және қарауылдың атқаратын міндеттері. Бекет және оны жабдықтау, жарақтандыру. Бекетке шабуыл жасалған кездегі сақшының әрекеттерін. Қаруды қолдану тәртібі.

      66) Бекеттегі сақшының орындайтын әрекеттері – қаруды оқтау тәртібі. Бекетте тұрған сақшы қаруының орналасу қалпы. Бекетті тапсырған және қабылдаған, бекетте өрт болған және өзінің немесе көрші бекет маңында тәртіп бұзушылық орын алған жағдайдағы сақшының әрекеттері.

      67) Әскери сәлемдесу – бір орында және қозғалыс кезінде орындалатын әскери сәлемдесу.

      68) Саптан шығу және сапқа қайта тұру – саптан шығу және сапқа қайта тұру. Бастыққа келу және одан кету.

      69) Саптық тәсілдер және қарумен орындалатын іс-қимылдар – "Автоматты кеудеге!", "Белдікке!", "Қаруды қой!", "Қаруға!", "Қаруды!" тәсілдерін орындау.

      70) Бөлімшенің сабы – бөлімшені өрістетілген сапқа және жорықтық сапқа тұрғызу. Бөлімшені өрістетілген саптан жорықтыққа сапқа тұрғызу және қайтадан өрістетілген сапқа тұрғызу. Бөлімшенің жинақталуы және жазылуы.

      71) Азимут бойынша қозғалыс – көкжиек тұстарын және магнитті азимутты анықтауға жаттығу. Азимут бойынша қозғалыс.

      6. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      7. Оқу жүктемесінің көлемі 96 сағатты (4 кредит) құрайды.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

теориялық

практикалық

Кіріспе сабағы.

+

+


Білім алушыларды әскери қызметке даярлаудың оқу-тәрбие процесі. Педагогикалық құбылыс ретінде әскери қызметке дайындық.




1 Бөлім. Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері – мемлекеттік қауіпсіздіктің кепілі.




Тақырып 1.1. Мемлекет қорғанысының конституциялық негіздері.

+

+


Тақырып 1.2. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің әскери рәміздері.




Тақырып 1.3. Экстремизм және терроризмнің ұлттық қауіпсіздікке тигізетін салдары.




2 Бөлім. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының жалпы әскери жарғылары.

+

+


Тақырып 2.1. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, басқа әскерлер және әскери құралымдарының жалпыәскери жарғылары.




Тақырып 2.2. Әскери қызметкерлер және олардың өзара қарым-қатынастары.




Тақырып 2.3. Әскери тәртіп, оның мәні мен мағынасы.




3 Бөлім. Тактикалық дайындық.

+

+


Тақырып 3.1. Мотоатқыштар Бөлімшесін ұйымдастыру және ұрыстық мүмкіндіктері.




4 Бөлім. Атыс дайындығы.

+

+

+

Тақырып 4.1. Калашников автоматы және қол пулеметі.




Тақырып 4.2. Калашников автоматын (қол пулеметін) жартылай бөлшектеу жəне жинақтау.




Тақырып 4.3. Калашников автоматын (қол пулеметін) атуға дайындау.




Тақырып 4.4. Жарықшақты қол гранаталары.




5 Бөлім. Саптық дайындық.

+


+

Тақырып 5.1. Сап және оның элементтері. Саптық тұрыс.




Тақырып 5.2. Бір орында орындалатын бұрылулар. Саптық және жорықтық адым.




6 Бөлім. Әскери топография.

+

+


Тақырып 6.1. Жергілікті жерде картасыз бағдарлау.




Тақырып 6.2. Магнитті азимутты анықтау.




7 Бөлім. Әскери роботты техникалардың негіздері.

+

+


Тақырып 7.1. Әскери роботты техникалардың негіздері.




Тақырып 7.2. Роботты басқару алгоритмі.




Тақырып 7.3. Роботтарға арналған тапсырмалар.




8 Бөлім. Өмір қауіпсіздігі және ақпараттық технологиялар негіздері.

+

+

+

Тақырып 8.1. Шаруашылық объектісінің азаматтық қорғанысы.




Тақырып 8.2. Ядролық қару және оның сипаттамасы.




Тақырып 8.3. Химиялық қару.




Тақырып 8.4. Биологиялық (бактериологиялық) қару.




Тақырып 8.5. Тыныс алу мүшелерін қорғау құралдары.




Тақырып 8.6. Теріні қорғаудың жеке құралдары.




Тақырып 8.7. Ұжымдық қорғану құралдары.




Тақырып 8.8. Эвакуациялау жəне халықты белгілеп шоғырландыру.




Тақырып 8.9. Террорлық қауіп-қатер кезіндегі адамдардың қауіпсіздігі.




Тақырып 8.10. Табиғи апат аймақтарындағы адамдардың әрекеттері.




Тақырып 8.11. Жарақат алу, қан ағу және күйік шалу кезінде көрсетілетін алғашқы көмек.




Тақырып 8.12. Түрлі қайғылы оқиға орын алған жағдайда көрсетілетін алғашқы көмек.




9 Бөлім. Әскери қызметтің құқықтық негіздері.

+

+


Тақырып 9.1. Әскери қызмет.




Тақырып 9.2. Қазақстан Республикасы азаматтарының әскери міндеттерін сақтау.




10-Бөлім. Атыс дайындығы (2).

+

+

+

Тақырып 10.1. Ату негіздері.




Тақырып 10.2 Ату ережесі.




11 Бөлім. Технологиялық дайындық.

+

+


Тақырып 11.1 Дөңгелекті машиналарды жүргізу негіздері мен ережелері.




Тақырып 11.2. Жол қозғалысына қатысушылардың міндеттері.




Тақырып 11.3. Бағдаршамдар мен реттеушінің сигналдары.




Тақырып 11.4. Жол белгілері.




Тақырып 11.5. Жол таңбалары және олардың сипаттамалары.




12 Бөлім. Өмір қауіпсіздігі негіздері.

+

+


Тақырып 12.1. Қауіпсіздік негіздері және қауіптерді жіктеу.




Тақырып 12.2 Қоршаған орта мен адамның қауіпсіздігі.




Тақырып 12.3. Әртүрлі тұрмыстық жағдайларда жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету.




Тақырып 12.4.Техногендік сипаттағы қауіптілік.




Тақырып 12.5. Экологиялық қауіпсіздік.




Тақырып 12.6. Табиғи жағдайда автономды өмір сүру.




Тақырып 12.7. Криминогендік жағдайларда өзін-өзі қауіпсіз ұстау негіздері.




Тақырып 12.8. Террористік акт қаупі кезінде жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету.




Тақырып 12.9. Ақпараттық кеңістіктегі киберқауіпсіздік негіздері.




Тақырып 12.10. Жаппай зақымдану кезіндегі алғашқы көмек көрсету.




Оқу-далалық (лагерьлік) жиындар.

1 Бөлім. Тактикалық дайындық.

+


+

Тақырып 1.1 Әскери Бөлімнің (Бөлімшенің) қару-жарағы және әскери техникасы.




Тақырып 1.2. Бөлімшенің ұрыстық және жорықтық орналасу тәртібі.




Тақырып 1.3. Қорғанудың дербес құралдарын қолдануға жаттығу.




Тақырып 1.4. Ұрыстағы сарбаздың әрекеттері.




Тақырып 1.5. Қорғаныстағы сарбаз.




Тақырып 1.6. Шабуылдағы сарбаз.




Тақырып 1.7. Бақылаушы сарбаз.




Тақырып 1.8. Шолушы сарбаз.




2 Бөлім. Атыс дайындығы.

+


+

Тақырып 2.1. Калашников автоматын жартылай бөлшектеу жəне жинақтау жаттығулары.




Тақырып 2.2. Атуға ыңғайлануға жаттығу (АК-74, пневматикалық винтовка).




Тақырып 2.3. Қол гранаталарын лақтыру.




Тақырып 2.4. Автоматтан (пневматикалық винтовкадан) ату.




3 Бөлім. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, басқа әскерлер және әскери құралымдарының жалпыәскери жарғылары.

+


+

Тақырып 3.1. Әскери Бөлімнің (Бөлімшенің) орналасуы, өмірі және күнделікті тұрмыс-тіршілігі.




Тақырып 3.2. Рота бойынша тәуліктік кезекшінің міндеттері.




Тақырып 3.3. Сақшының міндеттері.




Тақырып 3.4. Бекеттегі сақшының орындайтын әрекеттері.




4 Бөлім. Саптық дайындық.

+


+

Тақырып 4.1. Әскери сәлемдесу.




Тақырып 4.2. Саптан шығу және сапқа қайта тұру.




Тақырып 4.3. Саптық тәсілдер және қарумен орындалатын іс-қимылдар.




Тақырып 4.4. Бөлімшенің сабы.




5 Бөлім. Әскери топография.

+


+

Тақырып 5.1. Азимут бойынша қозғалыс.




3-тарау. Оқытудың нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлімнің атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Кіріспе

1) Білім алушыларды әскери қызметке даярлаудың оқу-тәрбие процесі. Педагогикалық құбылыс ретінде әскери қызметке дайындық

1) Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнін ұйымдастырудағы құқықтық негіздер және алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің мақсаты мен міндеттерін білу.

1) Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің мақсаты мен міндетін анықтайды;
2) алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнін ұйымдастырудағы нормативті-құқықтық негіздерін атайды.

Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері – мемлекеттің әскери қауіпсіздігінің кепілі
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері – мемлекеттік қауіпсіздіктің кепілі

Конституция мемлекет қорғанысының жаңа негіздері

1) Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінде білім алушылардың міндеттері мен құқықтарын білу;
2) Қарулы Күштердегі идеологиялық жұмыстың негізгі міндеттерін білу.

1) Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінде білім алушылардың міндеттері мен құқықтарын атайды;
2) Қазақстан Республикасының "Әскери қызмет және әскери қызметшілердің статусы" туралы Заңына сәйкес білім алушыларға қойылған талаптарды орындайды;
3) "Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы" Заңына сәйкес білім алушыларға қойылатын талаптарды орындайды.

Конституция мемлекет қорғанысының жаңа негіздері

1) Қазақстан Республикасы қорғанысының конституциялық негіздері туралы білімдді дамыту.

1) Қазақстан Республикасы Конституциясының 36 бабын түсіндіреді.

Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, олардың құрамы мен мақсаты

1) Еліміздің Қарулы Күштерінің қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі рөлі мен маңызын түсіну;
2) білім беру ұйымдарында білім алушыларды әскери қызметке дайындаудың ерекшеліктері туралы түсінікке ие болу. Отанды қорғау – мемлекеттік саясаттың маңызды бағыты;
3) жастарды әскери қызметке даярлаудың педагогикалық технологиясы саласында білімге ие болу.

1) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің ұйымдық құрылымын түсіндіреді және құрамын ажыратады;
2) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің әртүрлі рәміздерінің мағынасын айқындайды.

 
Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлер мен әскери құрылымдарының жалпы әскери жарғылары

Экстремизм мен терроризм ұлттық қауіпсіздікке қатер ретінде

1) Ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін факторларды талдау.

1) Экстремизм мен терроризмнің түрлерін, оларға тән белгілерін атайды;
2) Қазақстан Республикасы қорғанысының мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлі туралы қорытындылар жасайды.

Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарының жалпы әскери жарғылары

1) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Әскери жарғыларының жалпы негіздері мен құқықтық ережелерін білу;
2) жан-жақты тәрбие технологиясы ретінде жастарды әскери-патриоттық тәрбиелеу тұжырымдамасын қалыптастыру.

1) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері жарғыларының түрлерін атайды;
2) әскери жарғылардың жалпы мазмұнын ашады.
3) ) білім алушыларды әскери қызметке дайындаудың құқықтық негіздерін біледі.

Әскери қызметкерлер және олардың арасындағы қарым-қатынас

1) Талаптар туралы, тиісті әскери тәртіпті, оқу-тәрбие процесін және Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Әскери қызметкерлер әзірлігін тиісті деңгейде ұстау жөніндегі жарғыларын қамтамасыз ету;
2) әскери иерархия туралы білімдерін дамыту.

1) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштеріндегі әскери тәртіп туралы жарғыларының баптарын айқындайды.

тактикалық дайындық
Тактикалық дайындық.

Әскери тәртіп, оның мәні мен маңызы
1) Мотоатқыштар Бөлімшесін ұйымдастыру және ұрыстық мүмкіндіктері – Бөлімшені ұйымдастыру. Штаттық қарулану және ұрыстық техника. Бөлімшенің ұрыстық мүмкіндіктері

1) Жеке тұлғалық қасиеттер: ерік-жігерді, тәртіпті, ұйымшылдықты, парыз сезімін, алғашқы әскери-технологиялық дайындықты меңгеруде саналы көзқарасты қалыптастыру.

1) Жарғы талаптарын қолданады.

1) Жауды жеңудің ең маңызды құралы ретінде ұрыс теориясы мен практикасының мәселелерін меңгеру;
2) "Біріккен қарулы күрес" термині туралы түсіну.

1) Қазіргі заманғы ұрысты іске асыру мен оның ерекшеліктерін және түрлерін сипаттайды;
2) мотоатқыштар бөлімшесінің ұрыстық мүмкіндігі мен ұйымдасуын ашады;
3) әр түрлі бөгеттерді өтуде, қарсыластың оқ жаудыру кезінде қозғалыс жасауда, шабуылда және қорғаныста әскери қызметкелердің Бөлімше құрамымен іс-әрекет жасауын түсіндіреді;
4) "Химиялық дабыл!", "Газдар!", "Әуе!" дыбыстары бойынша іс-әрекет жасауды түсіндіреді.

өрт жаттығулары
Атыс дайындығы

Калашников автоматы және жеңіл пулеметі

1) Ұрыс жағдайында атыс қаруын қолдануды, ұрыс әрекеттерін ұйымдастыруда бастапқы дағдыларды бекітуді, жалпы ұрыс негіздерін меңгеруде негізгі тактикалық дайындық міндеттерін меңгеру.

1) Алған білімдерін ұрыс кезінде өздеріне оқпана қазу, бақылау мен атыс жүргізу үшін арнайы жер таңдау, кез-келге жерде қозғалыс жасауда тәжірибелік дағдыларын көрсету кезінде қолданады.

1) Калашников автоматы және қол пулеметі

1) Граната және оқ-дәрілермен, қарумен жұмыс жасаған кездегі негізгі қауіпсіздік ережелері мен қарастырып отырған қарудың бөлшектерін білу.

1) Атыс қаруынан атыс жүргізу негіздерін сипаттайды.
1) Қарумен, гранатамен және оқ-дәрімен жұмыс істеген кезде қауіпсіздік шараларын сақтайды.

Қолды бөлшектеу гранаталары - Қолды бөлшектеу гранаталарының мақсаты, жауынгерлік қасиеттері (РГД-5, РГН, Ф-1, РГО).

1) РГД-5, Ф-1, РГО, РГН гранаталарының қасиеттерін меңгеру;
2) гранаталар мен сақтандырғыштардың конструкциясын, лақтырылған кезде гранаталардың бөлшектері мен механизмдерінің жұмысын меңгеру.

1) Қару, граната және оқ-дәрілермен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік шараларын сақтайды.

Саптық дайындық

Сап және оның элементтері

1) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құрылымдарының саптық жарғыларының жалпы негіздері мен талаптарын орындау және білу.

1) Сапқа тұрғызу, қозғалыс жасау үшін пәрмендер береді, сап элеметтерін анықтайды;
2) взвод және бөлім құрамында жекеленген саптық тәсілдер бойынша саппен қозғалыс жасау үшін берілген пәрменді орындайды;
3) жүйенің негізгі элементтерін және олардың анықтамаларын квалификациялайды.

Орнында бұрылу. Сап және марш қадамы

1) Жүйенің негізгі элементтерін және олардың анықтамаларын білу;
2) меңгерген физикалық, атыс, тактикалық дайындық бойынша дағдыларын сабақ кезінде қолдану.

1) Берілген бұйрыққа бойынша іс-әрекет жасайды;
2) жорықтық және саптық адыммен қозғалады, бұрылыстар жасайды.

Әскери топография.

Жерге бағдарлау

1) Бейтаныс рельефте бағдарлаудың негізгі тәсілдерін меңгеру;
2) олардың орналасқан жері туралы есептің негізгі белгілерін бөліп көрсете білу.

1) Құлабыз (компас) және жергілікті нысандар бойынша көкжиек тұстарын анықтайды;
2) жергілікті жерде картасыз, қажетті азимут бойынша бағдарлайды;
3) жергілікті жерде бағдарлану үшін ұшқышсыз қашықтықтан басқарылатын ұшу аппаратының ақпараттарын қолданады.

Магниттік азимутты анықтау

1) Жерде бағдарлау әдістерін меңгеру.

1) Қару-жарақ пен техниканы ұрыста тиімді пайдалану үшін әскери топографияны білудің маңыздылығын түсіндіреді;
2) Ғаламдық навигациялық спутниктік жүйенің ақпаратын бағалайды және дұрыс бағытты ұсынады.

Әскери роботты техникалардың негіздері.

1) Әскери роботты техникалардың негіздері. Роботтарды басқару алгоритмі

1) Робототехниканың негізгі даму бағыттары мен роботтардың ерекшелік белгілерін білу;
2) жауынгерлік роботтардың функционалдық мүмкіндіктері туралы білу;
3) робототехниканың еліміздің қорғаныс қабілетін арттыру үшін қолданбалы ғылым ретіндегі маңыздылығы туралы түсіну;
4) жаңа педагогикалық технологияларды пайдалана отырып, алғашқы әскери дайындық бойынша білу.

1) Роботтарды әскери істерде қолдану мүмкіндіктерін ашады;
2) мақсатына қарай роботтарды анықтайды және жіктейді;
3) әскери робототехниканы қолдану перспективаларын талдайды;
4) адам өмірінің әртүрлі салаларында роботтық технологияларды қолдануды ашады;
5) робототехника бойынша әскери білімі мен практикалық дағдыларын біледі.

Өмір қауіпсіздігі және ақпараттық технологиялар негіздері

Кәсіпкерлік объектіні азаматтық қорғау

1) Қазақстан Республикасының халқын табиғи апаттардың, ірі авариялардың, апаттардың және терроризм актілерінің зардаптарынан қорғау бойынша бейбіт және соғыс уақытында жүргізілетін негізгі іс-шараларды меңгеру.

1) Азаматтық қорғаныстың, оқу орнындағы азаматтық қорғауды ұйымдастырудың және әскери емес құрамаларды ұйымдастырудың мақсаттары мен міндеттерін ашады.

Ядролық қару және олардың сипаттамасы

1) Ядролық қарудың түрлері және оны қолданудың зардаптары туралы жақсы қалыптасқан білімге ие болу.

1) Ядролық қарудың сипаттамалары, оның түрлері және зақымдаушы факторлары туралы білімдерін көрсетеді.

Химиялық қару

1) Химиялық қарудың түрлері мен түрлерін білу.

1) Химиялық қаруға қатысты халықаралық құжаттарды білуді көрсету;
2) қазіргі заманғы қаруды қолдану кезінде болуы мүмкін төтенше жағдайларды талдайды;
3) қорғау құралдарын атайды;
4) жеке қорғану құралдарын, жаппай қырып-жою қаруынан (ЖҚҚ) қорғау әдістерін пайдаланады.

Биологиялық (бактериологиялық) қарулар.

1) Биологиялық (бактериологиялық) қаруды қолданудың негізгі әдістерін меңгеру;
2) "биологиялық ластану аймағы" және "биологиялық зақымдану ошақтары" терминдерінің мағынасын білу.

1) Бактериологиялық қарудың ерекшеліктерін атайды;
2) қазіргі заманғы қаруды қолдану кезінде болуы мүмкін төтенше жағдайларды талдайды;
3) жаппай жеңіліске ұшыраған кездегі алғашқы медициналық көмек көрсету ережелерін атайды.

Тыныс алу мүшелерін қорғау құралдары. Теріге арналған жеке қорғаныс құралдары.

1) Жаппай қырып-жоятын қаруды қолдану және техногендік апаттар жағдайында тыныс алу мүшелерін жеке қорғаудың заманауи түрлері туралы білімді меңгеру.

1) Респираторды, противогазды қолдану дағдыларын көрсетеді;
2) жаппай қырып-жою қаруын қолдану және техногендік апаттар жағдайында теріні қорғау құралдарының мақсаты мен жіктелуі туралы білімін көрсетеді;
3) жеке қорғану құралдарын, жаппай қырып-жою қаруынан (ЖҚҚ) қорғау әдістерін пайдаланады.

Ұжымдық қорғаныс құралдары.

1) Ұжымдық қорғаныс құралдарының түрлері мен түрлерін білу.

1) Жаппай қырып-жою қаруын қолдану және техногендік апаттар жағдайында тері қорғау құралдарының мақсаты мен жіктелуі туралы білімін көрсетеді;
2) техногендік сипаттағы қауіптерді жіктейді;
3) ұжымдық қорғаныс құралдарының түрлерін атайды.

Халықты эвакуациялау және тарату

1) Халықты эвакуациялау және таратуды ұйымдастыру ережелерін білу.

1) Халықты эвакуациялау және тарату әдістері мен тәртібін атайды;
2) "жергілікті" және "жергілікті эвакуация" ұғымдарымен әрекет етеді.

Террорлық қауіп жағдайында халықтың қауіпсіздігі

1) Террористік қауіп жағдайында халықтың қауіпсіздік шаралары туралы білу.

1) террористік қауіптілік деңгейлерін анықтайды;
2) криминогендік жағдайларда өзін-өзі ұстау ережелерін түсіндіру;
3) терроризмге қарсы бағытталған алдын алу шараларын атайды.

Табиғи апат аймақтарындағы халықтың әрекеті

1) Жау шабуылы қаупі, азаматтық қорғаныстың дабылы, әртүрлі төтенше жағдайлар мен террористік қауіп-қатер кезінде халықты шебер әрекеттерге дайындаудың маңыздылығын мойындау;
2) қалыптасты табиғи апат аймақтарында зардап шеккендерге көмек көрсету дағдылары.

1) Әлеуметтік желілерде қауіпсіз байланыс, ашық қолжетімді желілерді пайдалану ережелерін талдайды;
2) зардап шеккендерге көмек көрсету дағдыларын көрсетеді.

Жаралар, қан кету және күйік кезіндегі алғашқы көмек.

1) Жарақат, қан кету және күйік кезіндегі алғашқы медициналық көмек көрсету ережелерін білу.

1) Жарақат, қан кету және күйік кезіндегі алғашқы медициналық көмек көрсету ережелері туралы білімін көрсетеді;
2) әртүрлі зақымдану түрлеріне таңғыш таңғышты қолдану дағдыларын көрсетеді.

Түрлі жазатайым оқиғаларға алғашқы көмек көрсету.

1) Жалпы ережелерді және әртүрлі жазатайым оқиғаларға алғашқы көмек көрсету шараларының кешенін білу.

1) Жазатайым жағдайларда алғашқы медициналық көмек көрсету туралы білімдерін көрсетеді;
2) жол-көлік оқиғасынан зардап шеккендерге алғашқы медициналық көмек көрсету дағдыларын көрсетеді.

Әскери қызметтің құқықтық негіздері.

Әскери қызмет – Қазақстан Республикасы азаматтарының мемлекеттік қызметінің ерекше түрі.

1) Қазақстан Республикасы азаматтарының әскери қызметі туралы Заңының талаптарын меңгеру;
2) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жеке құрамымен психологиялық-педагогикалық жұмысты ұйымдастыру тәртібін меңгеру.

1) "Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы" Заңының баптарын түсіндіреді;
2) азаматтарды әскери қызметке даярлау жөніндегі бағдарламаны түсіндіреді;
3) Қазақстан Республикасы азаматтарының әскери борышы туралы Заңдар бабының мазмұнын ашады.

1) Әскери қызметшiнiң мәртебесi, оның құқықтары мен мiндеттерi туралы түсiну;
2)
Қазақстан Республикасының әскери қызметтің мемлекеттік қызметінің ерекше түрі ретінде қабылдау.

1) Әскерге шақыру бойынша және келісім-шарт бойынша әскери қызметтің мерзімдерін атайды;
2) әскери қызмет өткеру тәртібін түсіндіреді.

Қазақстан Республикасы азаматтарының әскери борышының мазмұны

1) Әскери міндеттілер мен мерзімді әскери міндеттілерді әскери есепке алудың мақсаты мен ережелерін түсіну.

1) Әскери қызметтің мазмұны бойынша білімі мен түсінігін көрсетеді.

Өрт жаттығулары

Түсіру негіздері

1) Қарастырылып отырған қарудың материалдық бөлігін, онымен жұмыс істеу кезіндегі негізгі қауіпсіздік шараларын, оқ-дәрілер мен гранаталарды білу;
2) атыс қаруын практикалық қолданудың негізгі дағдыларын меңгеру.

1) Атқыш қарудан ату негіздерін сипаттайды;
2) пулеметтің мақсатын, жауынгерлік қасиеттерін, жалпы құрылымын және жұмыс істеу принципін түсіндіреді;
3) қаруды қарайды, бөлшектейді және жинайды;
4) қарумен, гранатамен және оқ-дәрімен жұмыс істеген кезде қауіпсіздік шараларын сақтайды.

Түсіру ережелері

1) Диапазонды қалай анықтау керектігі туралы түсінікке ие болу;
2) көздеу элементтері, көздеу және көздеу нүктесін таңдау туралы білу.

1) Тұрақты нысаналарды ату кезінде қашықтықты анықтайды;
2) мыңыншы формуланы қолданады.

Технологиялық дайындық

Доңғалақты көліктерді басқару негіздері мен ережелері

1) Қазақстан Республикасының жол жүрісі саласындағы заңдары мен өзге де құқықтық актілерін білу;
2) доңғалақты көлік құралдарын жүргізу негіздері мен ережелері, жол қозғалысына қатысушылардың міндеттері, жол белгілері мен таңбаларын үйрену.

1) Доңғалақты көлік құралдарын жүргізудің негіздері мен ережелерін сипаттайды;
2) көлік құралдарының санаттары туралы білімін көрсетеді;
3) жол қозғалысына қатысушылардың, бағдаршамдар мен жол диспетчерлерінің міндеттерін, жол белгілері мен таңбаларын атайды.

Жол қозғалысына қатысушылардың міндеттері

1) Жолда жүру ережелерін білу;
2) Қазақстан Республикасының Жол жүрісі қағидаларында қамтылған негізгі ұғымдар мен терминдерді меңгеру.

1) Жүргізушілер мен жаяу жүргіншілердің міндеттерін түсіндіреді;
2) жол белгілерінің түрлерін және көлік құралдарының қозғалысы ережелерін атайды.

Бағдаршам және жол диспетчері

1) Бағдаршам мен жол диспетчерінің сигналдарын білу;
2) көлік құралдарының жолдың жүру бөлігінде маневр жасауы және орналасуы туралы түсіну.

1) Арнайы сигналдарды қолдану ережелерін түсіндіреді;
2) дабыл және ескерту үшбұрыштарын пайдалану ережелерін түсіндіреді.

Жол белгілері

1) Жол белгілерінің жіктелуін білу.

1) Жол белгілерінің мағынасын түсіндіреді.

Жол белгілері және олардың сипаттамалары

1) Көлік құралдарын пайдалануға жіберудің негізгі ережелерін білу.

1) Көлденең және тік таңбалау талаптарына сәйкес жүргізушілердің әрекеттерінің мәнін ашады.

Тіршілік қауіпсіздігінің негіздері
және ақпараттық технологиялар

Қауіпсіздік негіздері және қауіптілік классификациясы

1) Қауіпсіз өмір сүру негіздері туралы түсіну;
2) адамға қауіп төндіретін қауіптер, олардың көріну заңдылықтары және олардан қорғану тәсілдері туралы түсіну.

1) Қауіптердің негізгі ұғымдары мен жіктелуін ашады;
2) қауіпсіздік техникасы, еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау бойынша білімдерін көрсетеді.

Қоршаған орта және адам қауіпсіздігі

1) Қоғам мен табиғаттың өзара әрекеттесу формалары туралы түсініктері болу;
2) адамды биологиялық және әлеуметтік организм және оның табиғи мекендеу ортасы ретінде сақтау үшін табиғи ортаны қорғау қажеттілігін білу.

1) Табиғи ресурстарды үнемді тұтыну туралы білімдерін көрсетеді;
2) қоршаған ортаның ластануының зардаптарын көрсетеді;
табиғи ресурстардың сарқылуы; табиғи ортаның бұзылуы.

Түрлі тұрмыстық жағдайларда жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету

1) Жаттығу электр және тұрмыстық газбен қауіпсіз жұмыс істеу.

1) Тұрмыстық химияны пайдалану кезіндегі қауіпсіздік шараларын атайды;
2) компьютерлік техниканы пайдалану кезіндегі қауіпсіздік шараларын атайды;
3) әлеуметтік желілерде қауіпсіз қарым-қатынас жасау, қолжетімділік ашық желілерді пайдалану ережелерін түсіндіреді.

Техногендік қауіптер

1) Техногендік қауіптер туралы түсінікке ие болу;
2) гидродинамикалық апаттардың, өрт-жарылыс қауіпті объектілердегі авариялардың мәні туралы түсінікке ие болу.

1) Өндірістегі жазатайым оқиғалардың түрлерін анықтайды;
2) өндірістегі жазатайым оқиғаларды және ықтимал зардаптарды сипаттайды.

Экологиялық қауіпсіздік

1) Экологиялық қауіпсіздіктің объектілері, мақсаттары мен міндеттері туралы түсінікке ие болу;
2) топырақтың ластануының зардаптары туралы түсінікке ие болу.

1) Ауа мен судың ластануының себептері мен салдары туралы білімдерін көрсетеді;
2) ережелерді түсіндіреді минералды тыңайтқыштар мен пестицидтерді қолданады.

Табиғи жағдайда автономды тіршілік ету

1) Табиғи ортада адамның ерікті және мәжбүрлі дербестігінің себептері мен ерекше жағдайлары туралы түсінікке ие болу.

1) Табиғи ортада тіршілік етудің қарапайым тәсілдері туралы білімдерін көрсетеді;
2) портативті авариялық қоректендірудің мәнін түсіндіреді.

Криминогендік жағдайларда қауіпсіз мінез-құлық негіздері

1) Көшеде, қоғамдық орындарда орын алуы мүмкін криминогендік жағдайлар туралы түсінікке ие болу; мінез-құлық ережелері.

1) Көшеде қауіпсіз жүріс-тұрыс туралы білімдерін көрсетеді;
2) қоғамдық орындарда және адамдар көп жиналатын орындарда қауіпсіз жүріс-тұрыс ережелерін түсіндіреді.

Террорлық шабуыл кезінде жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету

1) Террористік акт қаупі төнген жағдайда қауіпсіз мінез-құлық ережелерін білу.

1) Жарылыс қаупі кезінде өзін-өзі ұстау ережелері туралы білімін көрсетеді;
2) кепілге алу ережелері туралы білімдерін көрсетеді.

Ақпараттық кеңістіктегі киберқауіпсіздік негіздері

1) Киберқауіпсіздіктің негізгі түсініктерін білу.

1) Әлеуметтік желілерде қауіпсіз қарым-қатынас ережелерін түсіндіреді;
2) Жалпыға ортақ Wi-Fi желілерін қауіпсіз пайдалануды түсіндіреді.

Жаппай қырып-жою кезіндегі алғашқы көмек

1) Жаппай зақымдану кезіндегі алғашқы көмек көрсету ерекшеліктері туралы түсінікке ие болу.

1) Алғашқы көмек көрсету туралы білімдерін көрсетеді;
2) зардап шеккендерді зақымдану орындарынан эвакуациялау тәртібін түсіндіреді.

тактикалық дайындық

Әскери бөлімнің (бөлімшенің) қару-жарағы мен әскери техникасы

1) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің әскери техникасы мен қару-жарағы туралы білімі болу;
2) қару мен қорғаныс құралдарын шебер пайдалану.

1) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің және шет мемлекеттердің әскери техникасы мен қару-жарақтарының сипаттамаларын салыстырады;
2) жеке қару мен жеке қорғану құралдарын пайдаланады.

Бөлімнің жауынгерлік және марш тәртібі

1) Отрядтың ұрыс және жорық тәртібі туралы түсінікке ие болу.

1) Жауынгердің әр түрлі ұрыс түрлеріндегі іс-әрекет тәртібі туралы білімін көрсетеді;
2) жауынгердің ұрыстағы міндеттерін түсіндіруге;
3) бөлімді басқару тәртібін түсіндіреді.

Жеке қорғаныс құралдарын пайдалануды үйрету

1) Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану мақсаты мен тәртібін білу.

1) Противогазды, респираторды, "зардап шеккендерге" противогазды кию, қолды біріктірілген қорғаныс жинағы, нормаларын орындайды.

Жауынгердің ұрыстағы іс-әрекеттері - Жаяу операция кезіндегі жауынгердің ұрыстағы қозғалыс тәсілдері

1) Жаяу әрекет кезінде жауынгерді ұрыста жылжыту тәсілдерін әзірлеу.

1) Ядролық жарылыстың шығу тәртібін түсіндіреді.

Қорғаныстағы жауынгер.

1) Қорғаныстағы жауынгердің іс-әрекеті туралы білімдерін дамыту; қарсыластың ядролық қаруын қолдану, атыс даярлығын бастау, әуе жауы туралы, радиоактивті, химиялық және бактериологиялық ластану туралы ескерту сигналдары кезіндегі әрекеттерін білу.

1) Өздігінен қазу және камуфляж жасау тәртібін көрсетеді;
2) атыс позициясын алу тәсілдерін түсіндіреді;
3) әуе нысандарына оқ ату тәртібі туралы білімдерін көрсетеді.

Шабуылдағы солдат

1) Шабуыл кезіндегі жауынгердің іс-әрекет тәртібі туралы білімдерін дамыту;
2) шабуыл кезінде радиоактивті (улы) заттармен ластанған жердегі іс-әрекеттер тәртібі туралы білімін дамыту.

1) Шабуылға дайындалу тәртібін көрсетеді; қозғалыстағы шабуыл кезінде жауынгерді колоннада ілгерілету және оның отрядтың ұрыс тәртібінде орнын алу; өткелдердегі кедергілерді еңсеру және шабуыл жасау;
2) жауды окопта атыспен, гранаталармен, қоян-қолтық ұрыста жою тәсілдерін білуін көрсетеді; шабуыл объектісін меңгерген.

Солдат-бақылаушы

1) "Солдат-бақылаушы" позициясындағы іс-әрекет тәртібі туралы білімдерін дамыту.

1) Бақылау орнын таңдау ережелері, оның жабдықталуы және камуфляжы туралы білімін көрсетеді;
2) нысаналарды анықтау және жер бедерін картаға түсіру жолдарын түсіндіреді.

Патрульдегі солдат

1) Патрульдегі жауынгердің іс-әрекет тәртібі туралы білімдерін дамыту.

1) Сақшылардың қозғалысы, аумақты және жергілікті объектілерді тексеру ережелерін түсіндіреді.

өрт жаттығулары

Калашников автоматын толық емес бөлшектеу және құрастыру бойынша оқыту

1) Калашников автоматының құрылымы туралы жақсы қалыптасқан білімге ие болу.

1) Қаруды тексереді, бөлшектейді және құрастырады;
2) қарумен, гранатамен және оқ-дәрімен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік шараларын сақтайды.

Атуға дайындық жаттығулары (АК-74, пневматикалық мылтық)

1) Пневматикалық мылтықпен жұмыс істеу ережелерін әзірлеу.

1) Журналды патрондармен жабдықтау және сөмкеге салу нормаларын орындайды.

Қол гранаталарын лақтыру. Қол сынықтарын және танкке қарсы гранаталарды лақтыру

1) Қол сынықтарын және танкке қарсы гранаталарды лақтыру тәсілдерін білу.

1) Гранатаны қашықтыққа лақтыру нормаларын орындайды;
2) дәлдік үшін гранаталарды лақтыру нормаларын орындайды.

Автоматтан ату (пневматикалық мылтық)

1) Пневматикалық мылтықтан (пневматикалық винтовкадан) практикалық ату ережесін әзірлеу.

1) Түсірілімге дайындық тәртібін көрсетеді, ату, атуды тоқтату;
2) пулеметті түсіру, атыстан кейін пулеметті қарау тәртібін көрсетеді.

Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының жалпы әскери жарғылары

Әскери бөлімнің (бөлімнің) әскери қызметшілерінің тұруы, тұрмысы және тұрмысы

1) Әскери бөлімдердің оқу-материалдық базасы туралы білімі болуы;
2) әскери бөлімнің (бөлімнің) тарихының маңыздылығын білу.

1) Әскери бөлімдердің материалдық базасын көрсетеді;
2) әскери бөлімдердің материалдық базасына кіретін үй-жайлардың мәні мен мақсатын түсіндіреді.

Кәсіпорындағы тәртіп сақшыларының міндеттері

1) Ротаның күнделікті жасақтарының мақсаты, құрамы және қарулануы туралы білімге ие болу;
2) ротаның күнделікті кезекшілік міндеттері туралы білімді дамыту.

1) Серіктестік үшін тәртіптік міндеттерді тізеді және орындайды;
2) тiкелей бастықтардың серiктестiгiне келгеннен кейiн серiктестiктiң iс-әрекетiн сараптайды;
3) әскери бөлімдердегі күнделікті тәртіп ережелерін түсіндіреді.

Күзетші міндеттері

1) Қарауыл қызметінің мақсаты мен міндеттері, қарауылдың міндеттері туралы түсінікке ие болу;
2) посттағы қарауылдың практикалық іс-әрекетін үйрену.

1) Посттың мақсатын, оның жабдықтары мен жабдықтарын түсіндіреді;
2) постқа шабуыл жасау кезінде қарауылдың іс-әрекетін түсіндіреді;
3) қару мен патрондарды сақтау ережелерін түсіндіреді.

Поштадағы қарауылдың іс-әрекеті

1) Қаруды оқтау тәртібін білу;
2) төтенше жағдай кезінде постты қабылдау және тапсыру кезіндегі қарауылдың іс-әрекетін білу.

1) Посттағы қарауылдағы қарудың орнын түсіндіреді және көрсетеді;
2) қарауылдың қай кездегі іс-әрекет тәртібін түсіндіреді постты қабылдау және тапсыру, постта өрт болған жағдайда және оның постының жанында немесе көрші постта тәртіп бұзылған жағдайда.

Бұрғылау

Әскери сәлемдесу

1) Әскери сәлемдесу тәсілдерін орнында және қозғалыста меңгерту.

1) Әскери сәлемдесу арқылы жауынгерлік дағдыларын көрсетеді.

Пайдаланудан шығару және қызметке қайтару

1) Жауынгерлік дағдыларды меңгеру.

1) Кезекшілікке шығу және қайта оралу тәртібін көрсетеді.

Жауынгерлік техника және қарумен қозғалыс

1) Ұрыс техникасын меңгеру.

1) Қарумен техника мен қимылдарды көрсетеді.

Құрылыс бөлімдері

1) Бөлім құру ережелері мен тәртібін білу.

1) Бөлімді қалай құру және қайта құру керектігін түсіндіреді және көрсетеді.

Әскери топография

Горизонттың қабырғалары мен магниттік азимуттарды анықтауға жаттықтыру

1) Горизонттың қабырғалары мен магниттік азимутты анықтау;
2) магниттік компасты пайдаланып жер бедерін шарлау;
3) қадамның өлшемін анықтау және қашықтықты жұп қадаммен өлшеу.

1) Картасыз бейтаныс рельефте бағдарлаудың негізгі жолдарын түсіндіреді;
2) көкжиек жақтарын анықтау үшін жергілікті объектілерді пайдаланады;
3) өз қадамының өлшемін анықтайды және қашықтықты жұп қадаммен өлшейді;
4) азимуттардағы қозғалыс диаграммасын құрастырады.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
13- қосымша

Педагогикалық бағыттың "Химия" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың "Химия" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Химия" пәнін оқытудың мақсаты білім алушыларға заттар және олардың түрленуі, заттардың қасиеттерінің олардың құрамы мен құрылысына тәуелділігін түсіндіретін заңдар мен теориялар туралы білім жүйесін беру, білім алушылрге мүмкіндік беру. өмірде қауіпсіз пайдалану үшін химиялық процестер, заңдылықтар және олардың заңдылықтары туралы түсінік алу, ақпаратты сыни бағалау және шешім қабылдау.

      3. Бағдарламаны іске асыру мынадай міндеттерді шешуді көздейді:

      1) практикаға бағытталған білімдерді, химия ғылымының тұжырымдамаларын, теориялары мен заңдылықтарын игеру;

      2) табиғатта, зертханада, өндірісте және күнделікті өмірде болып жатқан химиялық құбылыстарды бақылап, түсіндіре білуді меңгеру;

      3) практикалық сабақтарда қауіпсіздік ережелерін сақтай отырып, заттармен және зертханалық жабдықтармен жұмыс істеу дағдыларын дамыту;

      4) химиялық эксперимент жүргізу барысында оқушылардың танымдық қызығушылықтары мен интеллектуалдық қабілеттерін дамыту, химиялық білімді өз бетінше меңгеру қажеттілігін дамыту;

      5) жаратылыстанудың іргелі құрамдас бөліктерінің бірі және жалпы адамзаттық мәдениеттің элементі ретінде химияға көзқарасты тәрбиелеу;

      6) химияның әлеуметтік мәнін, гуманистік бағыттылығын, оның адамзат алдында тұрған мәселелерді шешудегі өсіп келе жатқан рөлін ашу;

      7) химиялық құбылыстар мен заттардың қасиеттерін түсіндіру, оларды күнделікті өмірде, ауыл шаруашылығы мен өндірісте қауіпсіз пайдалану, адам денсаулығы мен қоршаған ортаға зиян келтіретін құбылыстардың алдын алу үшін алған теориялық білімдерін пайдалану;

      8) адам қызметінің объектілеріне немесе құралдарына құнды және сыни көзқарас тәжірибесін қалыптастыру, оның қоршаған әлемге қатысты көрінісі, қоғамның әрбір мүшесінің өмірлік мәселелерін шешуге ықпал ететін негізгі және пәндік құзыреттерді қалыптастыру.

      4. Оқу пәнінің мазмұны 5 Бөлімнен тұрады:

      1) заттардың бөлшектері;

      2) химиялық реакциялардың заңдылықтары;

      3) химиялық реакциялардың энергетикасы;

      4) химия және қоршаған орта;

      5) химия және өмір.

      "Заттардың бөлшектері" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) Атомның құрамы мен құрылысы;

      2) Атомда электрондардың қозғалысы және таралуы.

      "Химиялық реакциялардың жүру заңдылықтары" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) химиялық элементтердің периодтық заңы мен периодтық жүйесі;

      2) тотығу-тотықсыздану реакциялары.

      "Химиялық реакциялар энергетикасы" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) химиялық реакциялардың жылдамдығы;

      2) химиялық тепе-теңдік;

      "Химия және қоршаған орта" Бөлімі келесі Бөлімшелерден тұрады:

      1) Жер химиясы;

      2) көміртек және оның қосылыстары.

      "Химия және өмір" Бөлімі "Биохимия" Бөлімшесінен тұрады:

      "Химия" пәнінің негізгі мазмұны:

      1) "Атомның құрамы мен құрылысы". Атом – күрделі бөлшек, радиоактивтілік, энергетикалық деңгейлері және кванттық сандар мен орбитальдардың ішкі деңгейлері; "Орташа салыстырмалы атомдық массаны есептеу" тақырыбына есептер шығару. Радиоактивтіліктің табиғаты және радиоактивті изотоптардың қолданылуы;

      2) "Атомдардағы электрондардың таралуы және қозғалысы" кванттық сандардың сипаттамалары мен мәндері; алғашқы 36 химиялық элементтің электрондық конфигурациясын құрастыру.

      3) "Химиялық байланыстың түрлері". Химиялық элементтердің электртерістігі, валенттілігі және тотығу дәрежесі, химиялық байланыс, иондық байланыс. Металл байланысы. Сутектік байланыс. Кристалл торлары. Коваленттік байланыс, коваленттік байланыстың қасиеттері, байланыстың электртерістігі мен полярлығы, иондық байланыс, электрон жұптарының тебілу теориясы, металдық байланыс, сутектік байланыс. Химияның негізгі стехиометриялық заңдары; салыстырмалы атомдық және молекулалық массасы, зат мөлшері;

      №1 зертханалық жұмыс: "Ковалентті байланысы бар заттардың (N2, O2, алмаз) модельдерін құрастыру".

      5) "Тотығу-тотықсыздану реакциялары". Тотығу-тотықсыздану реакциялары, гальваникалық элементтер, электролиз.

      6) "Химиялық реакция жылдамдығы". Химиялық реакциялардың жылдамдығына концентрацияның әсері, химиялық реакциялар жылдамдығына қысымның әсері, химиялық реакциялардың жылдамдығына температураның әсері, катализ.

      №2 зертханалық жұмыс: "Химиялық реакция жылдамдығына әртүрлі катализаторлардың әсер ету тиімділігін зерттеу".

      7) "Химиялық тепе-теңдік". Тепе-теңдікке әртүрлі факторлардың әсері, Ле Шателье -Браун принципі, тепе-теңдік константасы, өндірістік процестердегі химиялық тепе-теңдік.

      №3 зертханалық жұмыс: "Әртүрлі факторлардың әсерінен динамикалық тепе-теңдіктің ығысуын зерттеу".

      "Тепе-теңдік константасын және тепе-теңдік концентрациясын табу" тақырыбына есептер шығару.

      8) "Периодтық заң және периодтық жүйе", 17-топ элементтері". Галогендердің қасиеттерінің өзгеру заңдылықтары, галогендердің тотығу-тотықсыздану қасиеттері, сулы ерітіндідегі галогенид иондарын анықтау, галогендер мен олардың қосылыстарының қолданылуы; 2 (ІІ) топтың элементтері". 2 (II) топтағы элементтердің физикалық қасиеттері, 2 (II) топтағы элементтердің химиялық қасиеттері, табиғи карбонаттар; Қазіргі заманғы аналитикалық әдістер. Азот және аммиак молекулаларының құрылымы мен қасиеттері; Азотты тыңайтқыштардың өнеркәсіптік өндірісі; Күкірт қышқылын алудың байланыс әдісі; Азот оксидтері мен нитраттардың және күкірт диоксидінің қоршаған ортаға әсері; Металдар мен қорытпаларды алу. Шойын және болат өндірісі Өтпелі металдардың жалпы сипаттамасы. күрделі қосылыстар. "14 (IV) топтың элементтері". 14 (IV) топ элементтерінің қасиеттерін, 14 (IV) топ элементтерінің химиялық қасиеттерін және олардың қосылыстарын, 14 (IV) топ элементтерінің оксидтерінің қасиеттерін, болылу формаларын өзгерту табиғатта және жай заттарды алу әдістерінде; "Азот және күкірт". Азот молекуласының, аммиак және аммоний тұздарының құрылымы мен қасиеттерінің ерекшеліктері, азот тыңайтқыштарының өнеркәсіптік өндірісі, азот оксидтері мен нитраттарының қоршаған ортаға әсері, күкіртті сутегі мен сульфидтер, күкірт диоксиді, қоршаған ортаға әсері және қолданылуы, алудың байланыс әдісі. күкірт қышқылы. Металдар мен қорытпаларды алу, өнеркәсіпте электролизді қолдану, металдар өндірісінде қоршаған ортаны қорғау мәселелері; Көрнекілік: "Күкірт және азот қышқылдарының тотығу қасиеттері";

      9) "Жер химиясы" "Жасыл химияның" 12 қағидасы, атмосфераның, гидросфераның, литосфераның ластануы, жердің озон қабатының бұзылуы, жаһандық жылыну. "Өтпелі металдар". Өтпелі металдардың жалпы сипаттамасы; өтпелі металдардың, комплексті қосылыстардың биологиялық рөлі; "Жаңа заттар мен материалдарды әзірлеу". Жаңа материалдарды, физиологиялық белсенділігі бар табиғи және синтетикалық қосылыстарды жасау, дәрілік заттардың дамуы және синтезі, нанокөміртекті бөлшектердің нанотехнологиялық құрылымы, жаңа полимерлерді игеру, жаңа материалдардың практикалық маңызы. Бояулардың негізі ретінде металдардың оксидтері мен тұздары және күрделі қосылыстар.

      10) "Көміртек және оның қосылыстарының химиясы" Органикалық химияға кіріспе. Органикалық заттардың құрамы мен құрылымы, функционалдық топтары, гомологиялық қатарлары, алифатты қосылыстардың IUPAC номенклатурасы, изомерия түрлері, алкандар, алкандардың жану өнімдері, алкандардың орынбасу реакциясының бос радикалды механизмі, галогендеу. Қанықпаған көмірсутектер. Алкендердің құрамы, құрылысы және реакциялық қабілеті , стереоизомериясы; Галогеноалкандар. Галоалкандарды дайындау; Спирттер: бір атомды, көп атомды. Спирттердің жіктелуі және химиялық қасиеттері, этил спиртінің өнеркәсіптік өндірісі. Бензол молекуласының құрылысы, бензол және оның гомологтарын алу, бензол және оның гомологтарының химиялық қасиеттері; Фенол, оның құрылымы және қасиеттері. Карбонилді қосылыстардың құрылымы мен номенклатурасы, альдегидтер мен кетондардың, карбон қышқылдарының алынуы және қасиеттері, эфирлену реакциясы, күрделі эфирлер мен сабындар; Сабын және синтетикалық жуғыш заттар.

      Макромолекулалық қосылыстар, полимерлену реакциялары, поликонденсация реакциялары, полиамидтер мен полиэфирлер, қолданылуы, пластмассалардың қоршаған ортаға әсері; Көмір. Көмірді кокстеу. Көмір - металды қалпына келтіретін агент және кескіндемедегі пигмент. Пластмассалардың қолданылуы және қоршаған ортаға әсері. жоғары молекулалық қосылыстар. Поликонденсация реакциялары. Полиамидтер және полиэфирлер. Жаңа заттар мен материалдарды игеру. Нанотехнология. Пластмассалар мен талшықтарды тану

      №4 зертханалық жұмыс: "Полимерлер және олардың қасиеттері";

      №1 практикалық жұмыс: "Пластиктер мен талшықтарды тану";

      12) "Органикалық синтез". Органикалық қосылыстардағы негізгі функционалдық топтар, органикалық заттардың генетикалық байланысы;

      №5 зертханалық жұмыс: "Байланыстың қанықпауына сапалық реакциялар".

      №6 зертханалық жұмыс "Спирттердің суда ерігіштігі, спирттердің жануы, бір атомды және көп атомды спирттерге сапалық реакциялары".

      "Жану өнімдері және гомологтық қатарлар бойынша заттың молекулалық формуласын анықтау" тақырыбына есептер шығару.

      13) "Биохимия". Көмірсулардың жіктелуі және олардың құрылысы, қасиеттері және көмірсулардың қолданылуы; Аминдер және аминқышқылдары. Аминдердің жіктелуі мен номенклатурасы, аминдердің физикалық, химиялық қасиеттері және алынуы, амин қышқылдарының құрамы, құрылымы, биологиялық рөлі, аминқышқылдарының физикалық және химиялық қасиеттері; пептидтік байланыс; ақуыздың түзілуі; Ақуыздар, ақуыздар молекулаларының құрылымдары, полипептидтердің құрылымын анықтау, ферменттердің, нуклеин қышқылдарының рөлі мен қолданылуы: ДНҚ, РНҚ, биологиялық маңызды элементтердің құрамы мен құрылымы, қоршаған ортаның ауыр металдармен ластануы, ауыр металдардың белоктарға әсері.

      №7 зертханалық жұмыс: "Глюкозаның альдегидті спирт ретіндегі химиялық қасиеттері. Крахмалға сапалы реакция";

      № 8 зертханалық жұмыс: "Аммиак және аминдер молекулаларының модельдерін құрастыру";

      9-зертхана: аминқышқылдарының молекулаларын құрастыру және ассиметриялық көміртек атомын анықтау

      №10 зертханалық жұмыс: "Амин қышқылдарының қасиеттері";

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі даярлау бағыты мен біліктілігіне байланысты 72-96 сағатты (3-4 кредит) құрайды.

      7. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру қарастырылады.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлім, бөлімше және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

Теориялық

Практикалық

1 Бөлім. Заттардың бөлшектері.




1.1 Атомның құрамы және құрылысы.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. Атомдар құрылысының заманауи теориясы, атомдағы электрондардың қозғалысы.




1.2. Атомдардағы электрондардың таралуы және қозғалысы.

+

+

+

Тақырып 1.2.1. Атомдардағы электрондардың таралуы және қозғалысы.




1.3. Химиялық байланыстың түрлері.




Тақырып 1.3.1. Химиялық элементтердің электртерістілігі, валенттілігі және тотығу дәрежесі.




Тақырып 1.3.2. Химиялық байланыс.




Тақырып 1.3.3. Иондық байланыс. Металдық байланыс. Сутектік байланыс. Кристалдық торлар.




2 Бөлім. Химиялық реакциялардың заңдылықтары.




2.1 Тотығу-тотықсыздану реакциялары.

+

+

+

Тақырып 2.1.1. Тотығу-тотықсыздану процестері.




3 Бөлім. Химиялық реакциялардың энергиясы.




3.1 Химиялық реакциялардың жылдамдығы.

+

+

+

Тақырып 3.1.1. Химиялық реакциялар және олардың жіктелуі.




Тақырып 3.1.2. Химиялық реакциялардың жылдамдығына әсер ететін факторлар. Катализ.




3.2 Химиялық тепе-теңдік.

+

+

+

Тақырып 3.2.1. Химиялық тепе-теңдік. Тепе-теңдікке әртүрлі факторлардың әсері.




4 Бөлім. Химиялық реакциялардың жүру заңдылықтары.




4.1 Периодтық заң және периодтық жүйе.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. Заманауи зерттеулердегі аналитикалық әдістер.




Тақырып 4.1.2. (VIIA)Топтың элементтері.




Тақырып 4.1.3. Галогендердің қасиеттерін зерттеу және сулы ерітіндідегі галогенид иондарын анықтау.




Тақырып 4.1.4. (VIA) тобының элементтері.




Тақырып 4.1.5. (VA) тобының элементтері.




Тақырып 4.1.6. (IVA) тобының элементтері.




Тақырып 4.1.7. Жай заттардың табиғаттағы таралуы және алу жолдары.




Тақырып 4.1.8. Азот және аммиак молекулаларының құрылымы мен қасиеттері.




Тақырып 4.1.9. Азот тыңайтқыштарының өнеркәсіптік өндірісі.




Тақырып 4.1.10. Күкірт қышқылын алудың контактілі әдісі.




Тақырып 4.1.11. Азот оксидтері мен нитраттардың және күкірт диоксидінің қоршаған ортаға әсері.




Тақырып 4.1.12. Металдар мен құймаларды алу.




Тақырып 4.1.13. Шойын және болат өндірісі. Сәулет өнеріндегі шойын және болат конструкциялар.




Тақырып 4.1.14. Ауыспалы металдардың жалпы сипаттамасы.




Тақырып 4.1.15. Комплексті қосылыстар.




5 Бөлім. Химия және қоршаған орта.




5.1 Жер химиясы.

+

+

+

Тақырып 5.1.1. Химиялық өндірістің ғылыми принциптері.




Тақырып 5.1.2. Металл өндірісіндегі экологиялық проблемалар.




Тақырып 5.1.3. "Жасыл химияның" 12 қағидасы.




5.2 Көміртегі және оның қосылыстары.

+

+

+

Тақырып 5.2.1. Органикалық химияға кіріспе.




Тақырып 5.2.2. Органикалық заттардың жіктелуі.




Тақырып 5.2.3. Қанықпаған көмірсутектер.




Тақырып 5.2.4. Қанықпаған көмірсутектер. Алкендер.




Тақырып 5.2.5. Полимерлену реакциясы. Полиэтилен өндірісі.




Тақырып 5.2.6. Органикалық заттардың молекулаларының модельдерін құру.




Тақырып 5.2.7. Қанықпаған байланыстықа сапалық реакциялар.




Тақырып 5.2.8. Алкадиендер. Алкиндер.




Тақырып 5.2.9. Ароматты қосылыстар.




Тақырып 5.2.10. Гетероциклді қосылыстар




Тақырып 5.2.11. Көмірсутектердің көздері. Табиғи газ. ІМұнайға серік газдар .




Тақырып 5.2.12. Мұнай өнімдерін қайта өңдеу.




Тақырып 5.2.13. Құрамында оттегі бар органикалық қосылыстар. Спирттер бір атомды, көп атомды.




Тақырып 5.2.14. Фенолдар.




Тақырып 5.2.15. Карбонильді қосылыстар. Альдегидтер және кетондар.




Тақырып 5.2.16. Карбон қышқылдары.




Тақырып 5.2.17. Күрделі эфирлер.




Тақырып 5.2.18. Майлар.




Тақырып 5.2.19. Сабын және синтетикалық жуғыш заттар.




Тақырып 5.2.20. Жоғары молекулалық қосылыстар.




Тақырып 5.2.21. Поликонденсация реакциялары. Полиамидтер және полиэфирлер.




Тақырып 5.2.22. Пластмассалардың қолданылуы және қоршаған ортаға әсері.




Тақырып 5.2.23. Пластмассалар мен талшықтарды тану.




Тақырып 5.2.24. Жаңа заттар мен материалдарды игеру.




Тақырып 5.2.25. Нанотехнология.




6-Бөлім. Химия және өмір.




6.1. Биохимия.

+

+

+

Тақырып 6.1.1. Көмірсулар: моно, ди , полисахаридтер.




Тақырып 6.1.2. Альдегидті спирт ретіндегі глюкозаның химиялық қасиеттері. Крахмалға сапалық реакция.




Тақырып 6.1.3. Аминдер.




Тақырып 6.1.4. Амин қышқылдары.




Тақырып 6.1.5. Нәруыздар, құрылысы, қасиеттері.




Тақырып 6.1.6. Ферменттердің рөлі және қолданылуы.




Тақырып 6.1.7. Нуклеин қышқылдарының құрылысы.




Тақырып 6.1.8. Нәруыздардың денатурациясы және түс реакциялары.




3-тарау. Оқыту нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Заттардың бөлшектері

Атомның құрамы мен құрылысы

1) Атом құрылысының заманауитеориясын және зат бөлшектері мен атомның маңызды сипаттамаларын түсіндіру.

1) Атом құрылысының заманауи теориясының негізгі ережелерін атайды;
2) протондардың, нейтрондардың, электрондардың, нуклондардың және нуклидтердің физикалық мағынасын түсіндіреді;
изотондар ұғымдарының мазмұнын ашады .

2) Радиоактивтіліктің табиғаты мен радиоактивті изотоптардың ыдырау
себебін түсіндіру.

1) Радиоактивтіліктің табиғатын және изотоптардың ыдырау себебін анықтайды;
2) табиғи изотоптардың құрамын түсіндіру;
3) a-сәулелерді, b-сәулелерді, g-сәулелерді ажыратады;
4) заттардың радиоактивті ыдырау түрлерін атайды.

Атомдардағы электрондардың таралуы және қозғалысы

1) Периодтық жүйенің алғашқы 36 химиялық элементінің электрондық конфигурациясын түсіндіру

1) Кванттық сандар мен атомдық орбитальдардың сипаттамалары мен мәндерін анықтайды;
s, p, d, f орбитальдарының түрлерін ажыратады ;
орбитальдарды толтыру үшін минималды энергия принципін, Паули принципін, Хунд ережесін, Клечковский ережесін қолданады .

Химиялық реакциялардың жүру заңдылықтары

Периодтық заң және периодтық жүйе
тотығу-тотықсыздану реакциялары

1) Периодтық заң мен химиялық элементтердің периодтық жүйесін заңның графикалық көрінісі ретінде түсіндіру.

1) Периодтық заңның физикалық мағынасын түсіндіреді;
2) атомдардың валенттілігі мен тотығу дәрежесін анықтайды
3) химиялық элементтер атомдарының қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын сипаттайды: радиусы, иондану энергиясы, электронтартқыш, электртерістілігі және тотығу дәрежесі.

 
Заттардың бөлшектері

Химиялық байланыстың түрлері.

1) Периодтар мен топтардағы элементтердің қасиеттерінің өзгеру заңдылығы туралы түсініктерді, периодтар мен топтардағы қосылыстардың қышқылдық-негіздік және тотығу-тотықсыздану қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсіндіру.

1) Периодтар мен топтар бойынша химиялық элементтердің оксидтерінің, гидроксидтерінің және сутегі қосылыстарының қышқылдық-негіздік қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсіндіреді;
2) периодтық жүйедегі орны бойынша химиялық элементтер мен олардың қосылыстарының қасиеттерін болжайды;
3) периодтық заңға байланысты ғылымның дамуындағы негізгі бағыттарды атайды.

1) Коваленттік байланыстың түзілу механизмдерін сипаттау.

1) Коваленттік полюсті және ковалентті полюссіз байланыстардың қасиеттерін сипаттайды;
2) алмасу және донор-акцепторлық механизмдер арқылы коваленттік байланыстың түзілуін түсіндіреді;
3) H2, Cl2, O2, N2, HCl , NH3 молекулалары үшін Льюис диаграммасын құрастырады;
4) гибридтелу түрлерін ажыратады; 5) BF3, CH4, NH3, H2O, BeCl2 мысалында заттардың қасиеттерінің молекулалардың электрондық және кеңістіктік құрылымына тәуелділігін негіздейді.

Химиялық байланыстың түрлері

1) Иондық, металдық, сутектік байланыстың түзілу механизмдерін түсіндіру.

1) Қарама-қарсы зарядталған иондардың электростатикалық тартылуы нәтижесінде иондық байланыстың түзілуін көрсетеді;
2) металдық байланыстың табиғатын және оның металдардың физикалық қасиеттеріне әсерін түсіндіреді;
3) мысалдар арқылы сутегі байланысының түзілу механизмін ашады.

2) Заттардың кристалдық торларының түрлерін ажырату.

1) Заттардың кристалдық торларының әртүрлі түрлерін атайды;
2) заттың кристалдық торының түрін анықтайды;
3) кристалдық торлардың түрлері мен байланыс түрлері әртүрлі қосылыстардың қасиеттерін болжайды.

Химиялық реакциялардың заңдылықтары

Тотығу-тотықсыздану реакциялары

1) Элементтердің тотығу дәрежесін анықтау.

1) Электрондық баланс әдісі арқылы тотығу және тотықсыздану теңдеулерін құрастырады;
2) ерітінді мен балқыма арқылы электр тогы өткенде болатын процестерді түсіндіреді .

Химиялық реакциялардың энергетикасы

Химиялық реакцияның жылдамдығы

1) Химиялық реакцияның жылдамдығын анықтау.

1) Химиялық реакцияның жылдамдығы туралы ұғымды тұжырымдайды;
2) реакциялардың орташа жылдамдығын есептейді;
3) біртекті және гетерогенді химиялық реакциялардың жылдамдығын есептейді

1) Практикалық жұмысты орындау

1) Химиялық реакциялар үшін массалардың әсер ету заңын қолданады;
2) Массалардың әрекеттесу заңын пайдалана отырып есептеулер жасайды;
3) қысым мен температураның химиялық реакция жылдамдығына әсерін түсіндіреді.

Химиялық реакциялардың энергетикасы

Химиялық тепе-теңдік

Қайтымды химиялық реакциялардағы химиялық тепе-теңдікті анықтау.

1) Қайтымды реакция, химиялық тепе-теңдік ұғымдарын түсіндіреді;
2) тепе-теңдіктің ығысуына әртүрлі факторлардың әсерін түсіндіреді;
3) Ле Шателье -Браун принципін түсіндіреді;
4)температураның, концентрацияның және қысымның өзгеруінің химиялық тепе-теңдікке әсерін түсіндіреді;
5) тепе-теңдік константасына өрнектер құрастырады;
6) химиялық тепе-теңдіктің динамикалық сипатын түсіндіреді.

Химиялық реакциялардың жүру заңдылықтары

Периодтық заң және периодтық жүйе

1) Химияның аналитикалық әдістеріне сипаттама беру.

1) Қазіргі химия зерттеулеріндегі аналитикалық әдістерді атайды;
хроматографиясы арқылы заттарды бөлу принципін сипаттайды ;
3) стационарлық, жылжымалы фазалар терминдерін ашады.

Периодтық заң және периодтық жүйе

1) Топтағы галогендердің қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсіндіру.

1) Галогендерді периодтық жүйеде орналасуы бойынша сипаттайды;
2) тотығу дәрежесін анықтайды;
галогендердің электртерістілігі, тотығу-тотықсыздану қасиеті;
3) галогендерді физикалық және химиялық қасиеттері бойынша сипаттайды;
4) топтағы галогендердің қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсіндіреді;
5) хлорид-, бромид-, йодид-, иондарға сапалық реакциялар жүргізеді;
6) йодтың адам ағзасындағы биологиялық рөлін, йод тапшылығына байланысты аурулардың пайда болуын түсіндіреді.

Периодтық заң және периодтық жүйе

1) Практикалық жұмысты орындау

1) Галогенді иондарды тәжірибелік тану жұмыстарын жүргізеді;
2) суды залалсыздандыру үшін хлорды қолдануды түсіндіреді және бұл процестің артықшылықтары мен кемшіліктерін бағалайды;
3) галогендер мен олардың қосылыстарының физиологиялық рөлін анықтайды.

1) Топ элементтерінің (ІVА) физикалық-химиялық қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсіндіру.

1) Көміртектің, кремнийдің және олардың қосылыстарының физика-химиялық қасиеттерін сипаттайды;
2) карбонатты, силикат иондарына сапалық реакцияларды түсіндіреді;
3) қосылыстардың тотығу дәрежесін анықтайды.

1) 14 топ (IVA) элементтерінің жай заттарының табиғатта таралуын және алу әдістерін түсіндіру

1) Табиғатта элементтердің болуын, 14 (IVA) топтың элементтерінің жай заттарының таралуы және қолданылуын сипаттайды;
2) химиялық теңдеулерді жазу арқылы генетикалық байланысты жүзеге асырады;
3) табиғаттағы карбонаттар айналымының сызбасын құрастырады және оларды қолдану аймақтарын атайды;
4) Сұйылтылған қышқылдардың белгілі бір карбонаттармен әрекеттесуін біледі, көмірқышқыл газына сапалық реакцияны практикада жүргізе алады.
5 ) кремнийдің қолданылуын және оның жартылай өткізгіш ретіндегі маңызын түсіндіреді;
кристалдық тордың түрін және кремнийдің, кремний диоксиді мен кремний карбидінің химиялық байланысының түрін сипаттайды;
6) кремний мен оның қосылыстарының негізгі химиялық қасиеттерін сипаттайды, реакция теңдеулерін құрастырады,.

1) Азот және аммиак молекулаларының құрылысы мен қасиеттерін түсіндіру.

1) Молекуланың құрылымына сүйене отырып, азоттың реакциялық қабілетінің төмендігін түсіндіреді;
2) газ тәріздес аммиак пен оның сулы ерітіндісінің алынуын және химиялық қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін құрастырады;
3) аммиак пен азот қышқылын өнеркәсіптік өндіру әдістерін және өнеркәсіптік қолдануды сипаттайды.

1) Азотты тыңайтқыштарды өнеркәсіптік өндіру технологиясын ашу.

1) Азотты тыңайтқыштардың өсімдіктерге әсерін сипаттайды;
2) азот тыңайтқыштарының өнеркәсіптік өндірісін сипаттайды.

Химия және қоршаған орта

17 (7А)Топ элементтері

1. Топтағы галогендердің қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын білу.

1) Галогендердің периодтық жүйеде орналасуына сипаттама береді;
2) галогендердің тотығу-тотықсыздану қасиетін, тотығу дәрежесін анықтайды;
3) галогендерді физикалық және химиялық қасиеттері бойынша сипаттайды;
4) топтағы галогендердің қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсінеді;
5) хлорид -, бромид -, йодид -, иондарға сапалық реакциялар жүргізеді;
6) йодтың адам ағзасындағы биологиялық рөлін, йод тапшылығына байланысты аурулардың пайда болуын түсіндіреді.

Сулы ерітіндідегі галогенид иондарын анықтау

№ 2 практикалық жұмысты жасау.

1) Тәжірибелік жұмыстарды жүргізу дағдыларын меңгереді;
2) қауіпсіздік ережелерін сақтайды;
3) практикалық жұмыстарды орындайды;
4) есепте көрсетілген қорытындыларды жазады.

2-топ элементтері (IIA)

1. Периодтық жүйенің 2 (IIA) тобының элементтеріне сипаттама беру

1) 2-топ элементтерінің физикалық қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсінеді (ІІА;
2) су кермектігінің теңдеулерін және оны жою жолдарын жазады;
3) сілтілі жер металдарының аса маңызды қосылыстарының қолдану аймағын біледі;
4) кальций мен магний қосылыстарының биологиялық рөлін түсіндіру;
5) кальций, магний және олардың ең маңызды қосылыстарының негізгі қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін құрастырады.

Эксперименттік есептерді шешу 1.

1) Практикалық жұмысты орындау.

1) Химиядан эксперименттік есептерді шығару дағдыларын көрсетеді;
2) реакция теңдеулерін жазуды біледі;
3) кальций иондарына сапалық реакцияларды (жалынның түсі) зерттейді;
4) Cu2+, Zn2+иондарын тани алады;
5) қауіпсіздік ережелерін сақтайды;
6) практикалық жұмыстарды орындайды;
7) баяндамаға қорытынды жазады.

Жер химиясы

1) Күкірт қышқылын алудың контактілік әдісін түсіндіру.

1) Күкірт қышқылының өнеркәсіп үшін маңызын негіздейді;
2) күкірт қышқылын өнеркәсіптік өндірудің контактілі процесін түсіндіреді;
3) сұйылтылған және концентрлі күкірт қышқылының қасиеттерін салыстырады.

Жер химиясы

1) Практикалық жұмысты орындау

1) Азот оксидтерінің атмосфераға, нитраттардың топырақ пен су ресурстарына әсерін талдайды;
2) күкірт диоксидінің қышқыл жаңбыр түзудегі рөлін және оның қоршаған ортаға әсерін түсіндіреді;
3) құрамында күкірті бар қазба отындарын жағу кезінде күкірт диоксидінің түзілуін сипаттайды;
4) азот оксидтерінің, нитраттардың және күкірт диоксидінің қоршаған ортаға зиянды әсерін анықтайды;
5) азот пен фосфор қосылыстарының қоршаған ортаға әсерін азайту мәселесін шешу жолдарын ұсынады.

1) Металдар мен құймаларды алу әдістерін түсіндіру.

1) Қазақстандағы мыс, мырыш, темір, хром және олардың қосылыстарының кен орындарын атайды;
2) мыс, мырыш, хром және олардың ең маңызды қосылыстарының қасиеттері мен қолданылуын түсіндіреді;
3) алюминий мен оның құймаларының қолданылуын сипаттайды;
4) коррозияны, оның пайда болу себептерін және металл конструкцияларының қызмет ету мерзіміне кері әсерін түсіндіреді;
5) ғылымда, техникада және тұрмыста қолданылатын ең маңызды құймалардың құрамын атайды: шойын, болат, латунь, қола, мельхиор, дуралюминий;
6) шойын мен болатты алу әдістерін және олардың қасиеттерін сипаттайды.

1) Шойын мен болат өндіру технологиясы мен өндірісінің негіздерін білу.

1) Шойын өндіру кезінде болатын химиялық және технологиялық процестерді атайды;
2) болат өндіруге арналған шикізатты сипаттайды;
3) шойынды болатқа өңдеу ерекшеліктерін түсіндіреді.
4) көміртектің және олардың қосылыстарының физика-химиялық қасиеттерін түсінеді

1) Ауыспалы металдарға сипаттама беру.

1) және ұғымын ашады ауыспалы металдардың қасиеттері;
2) ауыспалы металдардың биологиялық рөлін ашады.

Жер химиясы

1) Комплексті қосылыстарды түсіндіру.

1) Ішкі сферасы, сыртқы сферасы ұғымдарын түсіндіреді;
лиганд , координациялық сан терминдерін түсіндіреді ;
3) хром және оның қосылыстарының қасиеттері мен қолданылуын түсіндіру;
4) Fe2+, Fe3+ иондарын таниды;
5) мыс, мырыш және олардың ең маңызды қосылыстарының қасиеттері мен қолданылуын түсіндіреді.

1) Химиялық өндірістің негізгі ғылыми принциптерін түсіндіру.

1) Химиялық өндірістің негізгі принциптерін атайды;
2) қайта өңдеуге жататын материалдарды анықтайды;
3) химиялық өндірістің үздіксіздігінің маңыздылығын түсіндіреді.

1) Металл өндірісіндегі экологиялық мәселелерді түсіндіру.

1) Қазақстандағы химия өнеркәсібінің әртүрлі салаларындағы экологиялық проблемаларды болжайды;
2) Қазақстандағы химиялық өндірістің экологиялық проблемаларын ашады;
3) химия және металлургиялық өнеркәсіп қалдықтарының қоршаған ортаға әсерін бағалайды;
4) Топырақтың тозу, атмосфералық ауаны ластаушы заттар, өндiрiстiк ағынды сулар проблемаларын шешу жолдарын ұсынады;
5) металдар мен бейметалдардың тірі организмдер тіршілігіндегі биологиялық рөлін түсіндіреді.

1) Жасыл химияның 12 қағидасын түсіндіру

1) "Жасыл химияның" 12 қағидасын атайды және түсіндіреді;
2) атмосфераның, гидросфераның және литосфераның ластану көздерін атайды;
3) ғаламдық экологиялық проблемаларды шешу жолдарын ұсынады;
4) "парниктік эффект" және озон қабатының бұзылуы мәселесін түсіндіреді.

Химия және қоршаған орта

Көміртек және оның қосылыстары

1) Көміртек және оның қосылыстарының туындылары ретінде органикалық химия негіздерін түсіндіру.

1) Органикалық заттарды бейорганикалық заттардан ажыратады;
2) көмірсутектердегі көміртектің гибридтенуін сипаттайды;
3) көміртек атомының құрылымдық ерекшеліктерін және -СС байланысын түзу қабілетін түсіндіреді
4) А.М Бутлеров теориясының негізгі ережелерін атайды.;
5) көмірсутектердің эмпирикалық, молекулалық, құрылымдық және кеңістіктік формулаларын ажырату;
6) изомерия түрлерін атайды.

1) Органикалық заттардың құрамы мен құрылысын түсіндіру.

1) Изомерлердің формулаларын құрастыру: құрылымдық, байланыс орындары, функционалдық топтар және классаралық;
2) радикалдардың құрылысы мен тірі ағзалар тіршілігіндегі рөлін ашады;
3) гомологтық қатарлардың түзілуін түсіндіреді;
4) гомологтардың қасиеттерінің айырмашылығы мен ұқсастығын түсіндіреді;
5) қосылыстардың құрылымдық формулаларын құрастырады және оларды атайды. IUPAC номенклатурасына сәйкес

1) Органикалық заттардың классификациясын білу.

1) Спирттердің, альдегидтердің және кетондардың, карбон қышқылдарының, күрделі эфирлердің функционалдық топтарының құрылымын сипаттайды;
2) органикалық қосылыстардың адам өміріндегі маңызын ашады;
3) қазақ ғалымдарының органикалық химияның дамуына қосқан үлесін ашады.

1) Қаныққан көмірсутектерді түсіндіру.

Алкандардың жану өнімдерін атайды және олардың қоршаған ортаға әсерін бағалайды;
2) берілген жану өнімдері бойынша заттың молекулалық формуласын анықтайды;
3) элементтердің массалық үлестері және олардың буларының салыстырмалы тығыздығы бойынша органикалық заттардың қарапайым және молекулалық формулаларын табады;
4) циклоалкандардың гомологтық қатарын, құрылымын, химиялық және физикалық қасиеттерін сипаттайды;
5) изомерлердің құрылымдық формулалары мен формулаларын құрастырады, IUPAC номенклатурасы (IUPAC-Халықаралық таза және қолданбалы химия одағы) бойынша заттарды атайды.

1) Қанықпаған көмірсутектерді түсіндіру.

1) Қанықпаған көмірсутектердің гомологтық қатарын құрайды;
2) қанықпаған көмірсутектердің құрылымын, физикалық және химиялық қасиеттерін түсіндіреді;
3) оларды өндіру әдістерін ашады;
алкендерге (қанықпауға) сапалық реакцияларды сипаттайды ;
алкендердің құрылымдық формулаларын құрайды .

1) Полимерлену реакцияларын және полиэтилен өндірісін сипаттау.

1) Полимерлену реакцияларын құрастырады (полиэтилен, полипропилен, поливинилхлорид);
2) "мономер", "элементар буын" ұғымдарын ажыратады,
"олигомер", "полимер", "полимерлену дәрежесі";
3) полимерлену және поликонденсациялау реакция теңдеуін құрастыру;
4) полиэтилен және басқа полимерлердің қолдану аймақтарын атайды.

1) Практикалық жұмысты орындау

1) Органикалық заттардың молекулаларының модельдерін жинайды;
2) органикалық заттар молекуласының құрылысын түсіндіреді;
3) қауіпсіздік талаптарын орындайды;
4) қорытындылайды.

1) Практикалық жұмысты орындау

1) Байланыстың қанықпауына сапалық реакциялар жүргізеді;
2) "қанықпау" терминін және қанықпаған байланыстардың қосылыстың қасиеттеріне әсерін түсіндіреді; 3) алкендердегі байланыстардың қанықпағандығын тәжірибе жүзінде дәлелдейді .

1) Алкадиендер мен алкиндер туралы білім алу.

1) Алкадиендер мен алкиндердің құрылысын, қасиеттерін түсіндіреді
2) Алкадиендер мен алкиндердің құрылысына қарай қасиеттерін түсіндіру;
3) диендердің полимерлену (изопрен) реакция өнімдерінің моделін құрастырады;
4) алкадиендер мен алкиндердің гомологтық қатарын құрайды .

1) Ароматты қосылыстарға сипаттама беру.

1) Бензол молекуласының құрылымын электрондардың делокализациясы тұрғысынан түсіндіреді ;
2) бензолға және оның гомологтарына тән қасиеттерді сипаттайды;
3) бензолды және оның гомологтарын алу реакцияларын құрастырады ;
4) бензолдың органикалық синтезде қолданылуын түсіндіреді.

Көміртек және оның қосылыстарының химиясы

1) Гетероциклді қосылыстарға сипаттама беру.

1) Гетероциклді қосылыстардың молекуласының құрылымын ашады;
2) гетероциклді қосылыстардың номенклатурасы мен изомериясын түсіндіреді;
3) гетероциклді қосылыстардың қолданылу аясын ашады.

1) Көмірсутектердің қайнар көздерін білу.

1) Көміртекті қосылыстарды отын ретінде пайдалануды ашады;
2) картада Қазақстандағы көмір, мұнай және табиғи газ кен орындарын анықтайды.

1) Табиғи газды, ілеспе мұнай газдарын жылу энергиясының көздері ретінде сипаттау.

1) Мұнайға серік газдар мен табиғи газдардың шығу тегін түсіндіреді;
2) Мұнайға серік газдар мен табиғи газдардың құрамы мен пайдаланылуын атайды;
3) химиялық реакция теңдеулерін құрастырады.

1) Тас көмірдің шығу тегі мен кокстеу процесін түсіндіру.

1) Құрамында көміртегі бар қосылыстарды отын ретінде қолдану аймақтарын атайды;
2) көмірді кокстеу процесін түсіндіру;
3) картада көмір, мұнай және кен орындарын анықтайды Қазақстандағы табиғи газ;
4 ) көмірдің адсорбент ретіндегі қасиетін біледі.

Көміртек және оның қосылыстары

Галогеналкандарды алу реакцияларының механизмін түсіндіру.

1) Галоалкандардың органикалық синтез үшін маңызын түсіндіреді ;
2) галоалкандарды алу әдістерін көрсетеді ;
3) галогеналкандардың қоршаған ортаға әсерін түсіндіреді.

1) Құрамында оттегі бар органикалық қосылыстар, бір атомды және көп атомды спирттер туралы түсінік беру.

1) Спирттерді алу әдістері мен қолдану аймақтарын атайды;
2) спирттердің адам ағзасына улы әсерін анықтайды;
3) спирттердің құрылымдық формулаларын құрастыру және оларды IUPAC номенклатурасы бойынша атау ;
4) изомерлерді жіктейді және тұжырымдайды: құрылымдық, функционалдық және классаралық топтар.

1) Практикалық жұмысты орындау.

1) Спирттердің химиялық қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін құрастырады;
2) бір атомды және көп атомды спирттерге сапалық реакциялар жүргізеді;
3) атомдардың өзара әсер етуі негізінде спирттердің химиялық қасиеттерін түсіндіреді.

1) Фенолдар, олардың құрылысы мен қасиеттерін түсіндіру.

1) Фенолдарды алу әдістерін атайды;
2) фенолдардың химиялық қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін құрастыру;
3) фенолдардың қолдану аймақтарын атайды.

1) Альдегидтер мен кетондарды түсіндіру.

1) Альдегидтер мен кетондардың құрылымдық формулаларын құрастырады;
Альдегидтер мен кетондарды атайды IUPAC номенклатурасы бойынша
2) альдегидтер мен кетондарды алу реакцияларының теңдеулерін құрастырады
3) альдегидтер мен кетондардың тотығу және тотықсыздану өнімдерін атайды.

Көміртек және оның қосылыстары

1) Карбон қышқылдарын түсіндіру.

1) Карбон қышқылдарының құрылымдық формулаларын құрастырады және оларды халықаралық номенклатура бойынша атайды;
2) карбон қышқылдарының физикалық қасиеттерін және алу әдістерін түсіндіреді;
3) карбон қышқылдарының химиялық қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін жазады;
4) карбон қышқылдарының қолданылу аймақтарын атайды.

Күрделі эфирлердің, сабындардың және майлардың құрылысын түсіндіру.

1) Эфирлердің құрылымдық формулаларын құрастырады және оларды халықаралық номенклатура бойынша атайды;
2) майлардың құрамы мен құрылымын сипаттау;
3) майлардың қызметін түсіндіреді;
4) майларға сапалық реакция жүргізеді;
5) майлардың гидролизі мен сабындану өнімдерін атайды;
6) майлардың құрамы мен құрылымын сипаттайды.

1) Сабын өндірісі және оның қолданылуын түсіндіру. Синтетикалық жуғыш заттарды қоршаған ортаға әсерін түсіндіру.

1) Сабын, синтетикалық жуғыш заттарды өндіру әдістерін сипаттайды;
2) беттік-белсенді заттардың (беттік белсенді заттардың) қасиеттерін түсіндіреді;
3) табиғатты синтетикалық жуғыш заттармен ластанудан қорғау қажеттілігін ашады.

1) Жоғары молекулалық қосылыстардың химиясын түсіндіру.

1) Пластмассалар мен талшықтарды тәжірибе жүзінде таниды;
2) Қазақстанда өндірілетін полимерлердің түрлерін ажыратады;
3) кейбір полимерлер мен пластмассалардың қасиеттері мен қолданылуын атайды;
4) органикалық қосылыстардың негізгі кластардың генетикалық байланысының диаграммасын құрастырады;
5) өнімнің шығымын реагант мөлшері (көлем. масса) және реакция өнімнің берілген шамасы ( көлем, массса) бойынша есептейді

1) Поликонденсация, полиамидтер мен полиэфирлерді алу реакцияларын түсіндіру.

1) Поликонденсация реакциясын анықтайды;
2) полиамидтер мен полиэфирлерді алу реакцияларын жазады;
3) талшықтардың маңызды түрлерінің классификациясын ашады.

1) Пластмассалардың қолданылуы мен қоршаған ортаға әсерін бағалау.

1) Пластмассаларды қолдану аймақтарын атайды;
2) пластмассалардың қоршаған ортаға әсерін сипаттайды;
3) Қазақстандағы полимерлер өндірісін сипаттайды.

1) Практикалық жұмысты орындау.

1) Химиялық реагенттерге қатысты пластмассалардың салыстырмалы инерттілігін тәжірибе жүзінде дәлелдейді;
2) пластмассалар мен талшықтарды қолдану аймақтарын атайды;
3) оларды қайтаөңдеу өнімдерінің маңыздылығын бағалайды.

4.2 Бөлімше Көміртек және оның қосылыстары

1) Жаңа заттар мен материалдарды қалай жасау керектігін түсіндіру.

1) Заманауи әдістер арқылы жаңа материалдарды алу жолдарын түсіндіреді;
2) жаңа полимерлердің маңызын түсіндіреді;
3) заттардың құрылымдық формулаларын құрастырады;
4) жаңа материалдардың практикалық маңызын түсіндіру;
5) дәрілік заттарды әзірлеу және синтездеу әдісін ашады.

1) Нанотехнологияны қазіргі ғылым саласы ретінде түсіндіру.

нанохимия ұғымдарының физикалық мағынасын түсіндіреді ;
2) нанобөлшектерді синтездеу, зерттеу және қолдану әдістерін атайды.

5-Бөлім. Химия және өмір

Биохимия Бөлімшелері

1) Көмірсулар класын түсіндіру.

1) Глюкоза, фруктоза, рибоза, дезоксирибоза, сахароза, крахмал және целлюлоза молекулаларының формулаларын ажыратады;
2) глюкозаның спирттік, сүтқышқылды ашыту реакцияларының теңдеулерін құрастырады;
3) сахарозаның, крахмалдың және целлюлозаның гидролиз өнімдерін атайды;
4) крахмал мен целлюлозаның құрылысы мен қасиеттерін салыстырады.

1) Практикалық жұмысты орындау

1) Глюкозада функционалдық топтардың болуын тәжірибе жүзінде анықтайды;
2) крахмалға сапалық реакция жүргізеді.

1) Аминдер туралы түсіндіру.

1) Аминдердің классификациясы мен номенклатурасын ашады;
2) аммиак, амин және анилиннің құрылымы мен негізгі қасиеттерін салыстырады;
3) аминдер мен анилиннің физикалық қасиеттерін түсіндіреді;
4) аминдер мен анилин алу реакцияларының теңдеулерін құрастырады.

1) Аминқышқылдарды түсіндіру.

1) Амин қышқылдарының тривиальды және жүйелі атауларын атайды;
2) аминқышқылдарының молекулаларының құрамы мен құрылысын сипаттайды ;
3) аминқышқылдарының амфотерлілігін анықтайды.

1) Нәруыз молекуласының түзілуін, құрылымын және пептидтік байланыстарын білу.

1) Нәруыз гидролизінің өнімдерін атайды;
2) а-амин қышқылдарынан нәруыз ды алу кезінде пептидтік байланыстың түзілуін түсіндіреді;
3) Нәруыз молекуласының біріншілік, екіншілік, үшіншілік және төрттік құрылымдарын құрайды;
4) Нәруыз дардың қызметін сипаттайды.

1) Ферменттердің рөлі мен қолданылуын түсіндіру.

1) Ферменттердің рөлін түсіндіреді;
2) ферменттердің селективтілігін, тиімділігін сипаттайды;
3) ферменттердің қолданылу аясын ашады.

1) Дезоксирибонуклеин қышқылдарының (ДНҚ) және рибонуклеин қышқылдарының (РНҚ) құрылысын түсіндіру.

1) Нуклеин қышқылдарының құрылысын және олардың жіктелуін сипаттайды;
2) дезоксирибонуклеин қышқылдарының (ДНҚ) және рибонуклеин қышқылдарының (РНҚ) құрылымдарын салыстырады;
3) дезоксирибонуклеин қышқылдарының (ДНҚ) және рибонуклеин қышқылдарының (РНҚ) биологиялық рөлін түсіндіреді;
4) гендік инженерия мен биотехнологияның маңыздылығын ашады.

1) Практикалық жұмысты орындау

1) Белоктың денатурациялану қасиетін түсіндіреді;
2) белоктарға сапалық реакциялар жүргізеді;
3) тақырып бойынша бұрын алған білімдерін қолданады.



1) No9 практикалық жұмысты орындау.
Альдегидті спирт ретіндегі глюкозаның химиялық қасиеттері . Крахмалға сапалық реакция

1) Глюкозада функционалдық топтардың болуын тәжірибе жүзінде анықтайды;
2) практикалық жұмыстарды орындау үшін білімі мен дағдысы бар;
3) қорытынды жаза алады.


1) Аминдер туралы білім алу;
2) қосылыстардың маңызды класы ретінде аминқышқылдарын зерттеу;
3) Нәруыз молекуласының түзілуін, құрылысын, пептидтік байланыстарды түсіндіру Аминдер. Амин қышқылдары. Тиіндер.

1) аминдердің жіктелуін және номенклатурасын біледі;
2) аммиак, амин және анилиннің құрылысы мен негізгі қасиеттерін салыстырады;
3) аминдер мен анилиннің физикалық қасиеттерін түсіндіреді;
4) аминдер мен анилин алу реакция теңдеуін құрастыру;
5) аминқышқылдарының тривиальды және жүйелі атауларын біледі;
2) аминқышқылдарының молекулаларының құрамы мен құрылысын сипаттайды;
3) аминқышқылдарының амфотерлілігін ашады;
4) Нәруыз гидролизінің өнімдерін біледі;
5) Нәруыз – аминқышқылдарынан белок алу кезінде пептидтік байланыстың түзілуін түсінеді;
6) Нәруыз молекуласының бірінші, екінші, үшінші және төртінші құрылымын құрайды;
7) Нәруыз дардың қызметін сипаттайды.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрінің
2023 жылғы 6 қаңтардағы
№ 1 бұйрығына
14-қосымша

Педагогикалық бағыттың "Биология" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Педагогикалық бағыттың бағыттың "Биология" пәні бойынша техникалық және кәсіптік білімнің үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 "Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8170 тіркелген) және "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу- ағарту Министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 29031 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленді.

      2. "Шетел тілі" оқу пәнін оқытудың мақсаты – білім алушылардың қазіргі заманғы биологиялық білімі мен дағдыларын дамыту; оны ұйымдастырудың әртүрлі деңгейлеріндегі өмірдің мәнін, дамуы мен көрінісін түсіну; өмірдің маңыздылығын ең жоғары құндылық ретінде түсінетін жан-жақты дамыған тұлғаны дайындау болып табылады.

      3. Бағдарламаны іске асыру келесі міндеттерді көздейді:

      1) адамның табиғаттағы рөлін оның даму заңдылықтарын түсіну негізінде айқындайтын маңызды биологиялық білім мен дағдыны кеңейту;

      2) жаңа білім алудың негізі мен құралы ретінде табиғаттың дамуы мен қызмет ету заңдылықтарын қолдану, оларды одан әрі кеңейту және тереңдету;

      3) білім жүйесін және ғылыми дүниетаным негіздерін меңгеру процесінде шығармашылық дербестік пен сыни ойлауды, зерттеу дағдыларын қалыптастыру;

      этикалық мәселелермен және қоғамның әлеуметтік өміріне және еңбек қызметіне жеке қатысумен байланысты дербес шешімдер қабылдауға дайын бола отырып, қоршаған шындықты еркін бағдарлауға мүмкіндік беретін бастамашыл тұлғаның сапасын дамыту;

      5) білім алушыларда білім беруді жалғастыру және өзін-өзі тәрбиелеу үшін қажетті зияткерлік дағдыларды дамыту.

      4. Пәнінің мазмұны 4 Бөлімнен тұрады:

      1. Тірі ағзалардың әртүрлілігі, құрылысы және қызметі;

      2.Көбею, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік, эволюциялық даму;

      3. Организмдер және қоршаған орта.

      4. Қолданбалы интеграцияланған ғылымдар.

      1 бөлім. "Тірі организмдердің әртүрлілігі, құрылымы және қызметі" Бөлімі келесі Бөлімдерді қамтиды:

      1) тірі организмдердің әртүрлілігі;

      2) тамақтану;

      3) заттарды тасымалдау;

      4) тыныс алу;

      5) бөлінуі;

      6) қозғалыс;

      7) үйлестіру және реттеу.

      2 бөлім. "Көбею, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік, эволюциялық даму" Бөлімі келесі Бөлімдерді қамтиды:

      1) көбею;

      2) жасушалық цикл;

      3) өсу және даму;

      4) тұқым қуалаушылық және өзгергіштік заңдылықтары;

      5) селекция негіздері;

      6) эволюциялық даму.

      3 бөлім."Организмдер және қоршаған орта" Бөлімі келесі Бөлімдерді қамтиды:

      1) биосфера, экожүйе, популяция;

      2) экология және адамның қоршаған ортаға әсері.

      4 бөлім. "Қолданбалы интеграцияланған ғылымдар" Бөлімі келесі Бөлімдерді қамтиды:

      1) молекулалық биология және биохимия;

      2) жасуша биологиясы;

      3) биотехнология;

      4) биомедицина және биоинформатика.

      5. Оқу бағдарламаларын әзірлеу кезінде білім беру ұйымының мүмкіндігі бар:

      1) оқытудың әртүрлі технологияларын, оқу процесін ұйымдастырудың нысандарын, әдістерін және бақылау түрлерін таңдау;

      2) оқу уақыты сағаттарының жалпы көлемін Бөлімдер мен тақырыптарға бөлу (пәнді оқуға бөлінген сағат көлемінен);

      3) нақты дәлелдер мен фактілерге негізделген пәннің Бөлімдері мен тақырыптарының реттілігін өзгерту;

      4) жұмыс берушілердің талаптары және бөлімдер мен тақырыптар тізбесін тереңдету және кеңейту мақсатында өңірлік компонентті енгізу және бөлімдер, бөлімшелер мен тақырыптарды дайындық бағыты бойынша элементтерді енгізуге байланысты тақырыптардағы сағат көлемі мен пәннің мазмұнын 25% - дан аспайтындай өзгерту.

      6. Оқу жүктемесінің көлемі даярлау бағыты мен біліктілігіне байланысты 72-96 сағатты (3-4 кредит) құрайды.

      7. Оқу пәнін іске асыру кезінде дәптерлер мен жазбаша жұмыстарды тексеру қарастырылады.

2-тарау. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бөлімдердің, бөлімшелердің және тақырыптардың атауы

Сағат саны

Барлығы

Сабақтар

теориялық

практикалық

4. Қолданбалы және интеграцияланған ғылымдар.




4.1 молекулалық биология және биохимия.

+

+

+

Тақырып 4.1.1. Судың Жердегі тіршілік үшін маңызы.




Көмірсулардың жіктелуі. Химиялық құрылым.




Тақырып 4.1.2. Липидтердің құрылымдық компоненттері. Майлардың қасиеттері мен функциялары.




Тақырып 4.1.3. Ақуыздардың құрамы мен қызметі бойынша жіктелуі. № 1 зертханалық жұмыс "Ақуыздардың құрылымына әртүрлі жағдайлардың (температура, РН) әсері".




Тақырып 4.1.4. Биологиялық объектілердегі ақуыз мөлшері. № 2 зертханалық жұмыс. "Биологиялық объектілердегі ақуыздың құрамын анықтау".




Тақырып 4.1.5. Дезоксирибонуклеин қышқылы молекуласының құрылымы.




Тақырып 4.1.6. Рибонуклеин қышқылы молекулаларының құрылымы мен қызметі.




Тақырып 4.1.7. Дезоксирибонуклеин қышқылы мен рибонуклеин қышқылы молекулаларының құрылымындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар.




Тақырып 4.1.8. Антиген мен антидене арасындағы өзара әрекеттесу механизмі.




Тақырып 4.1.9. Генетикалық кодтың қасиеттері: үштік, деградация, әмбебаптық, қабаттаспау.




4.2 Жасуша биологиясы.

+

+

+

Тақырып 4.2.1. Жасушадағы органоидтардың құрылымы мен функцияларының ерекшеліктері. Жасушаның негізгі компоненттері.




Тақырып 4.2.2. Жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері мен функциялары арасындағы байланыс.




1. Тірі организмдердің әртүрлілігі, құрылымы және қызметі.




1.2. Тамақтану.

+

+

+

Тақырып 1.2.1. Хлоропласттың құрылымдық компоненттері және олардың қызметі. Фотосинтез пигменттері. №3 Зертханалық жұмыс "Әртүрлі өсімдіктер жасушаларындағы фотосинтез пигменттерінің мазмұнын зерттеу".




Тақырып 1.2.2. Фотосинтездің жарық және қараңғы фазалары.




Фотосинтез жылдамдығына әсер ететін факторлар. Фотосинтездің шектеуші факторлары.




1.3 Заттарды тасымалдау.

+

+

+

Тақырып 1.3.1. Диффузия жылдамдығына бетінің көлеміне қатынасының әсері. Эритроциттер жасушаларының бетінің көлеміне қатынасының мәні.




Тақырып 1.3.2. Пассивті тасымалдау механизмі: мембраналық арналар арқылы қарапайым диффузия, жеңілдетілген диффузия. Белсенді көлік механизмі.




1.4 Тыныс алу.

+

+

+

Тақырып 1.4.1. Аденозинтрифосфор қышқылының құрылымы мен қызметі.




Тақырып 1.4.2. Аденозинтрифосфор қышқылының синтезі: глюкозаның аэробты және анаэробты ыдырау кезеңдері.




Тақырып 1.4.3. Метаболизм түрлері. Энергия алмасу кезеңдері.




Тақырып 1.4.4. Митохондриялардың құрылымдық компоненттері және олардың қызметі. Митохондрия құрылымы мен жасушалық тыныс алу процестерінің байланысы.




1.5 Бөлінуі.

+

+

+

Тақырып 1.5.1. Су алмасуын реттеу. Мақсатты органдар. Әрекет әсері. Гипофункция. Гиперфункция.




Тақырып 1.5.2. Адам ағзасындағы қан мен басқа сұйықтықтарды жасанды тазарту. Диализ принципі. Диализ әдістері: перитонеальді, гемодиализ.




Тақырып 1.5.3. Созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі. Бүйрек трансплантациясы және диализ. Артықшылықтары мен кемшіліктері.




2. Көбею, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік, эволюциялық даму.




2.2 Жасушалық цикл.

+

+

+

Тақырып 2.2.1. Өсімдіктер мен жануарлардағы гаметогенез. Гаметалар. Гаметогенез кезеңдері. Өсімдіктердегі Спорогенез және гаметогенез.




Тақырып 2.2.2. Қатерлі ісіктердің пайда болуы. Қатерлі ісікке дейінгі жағдайлардың пайда болуына ықпал ететін факторлар.




Тақырып 2.2.3. Қартаю. Қартаю процесі туралы теориялар.




2.4 Тұқым қуалаушылық және өзгергіштік заңдылықтары.

+

+

+

Тақырып 2.4.1. Модификациялық өзгергіштік. Белгілердің өзгергіштігінің вариациялық қатарлары. "Модификациялық өзгергіштікті зерттеу, Вариациялық қатар мен қисық сызықты құру" модельдеу.




Тақырып 2.4.2. Белгілердің тұқым қуалауының цитологиялық негіздері. Дигибридті крест кезінде хромосомалардың тәуелсіз таралуы. Жынысқа байланысты мұрагерлік. Мәселелерді шешу.




Тақырып 2.4.3. Аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуі. Комплимент. Полимерия. Көп аллелизм.




Тақырып 2.4.4. Өздігінен және индукцияланған мутациялар. Гендік, хромосомалық, геномдық, мутациялар. Модельдеу "Адамның хромосомалық жиынтығының кариограммасын құру. Геномдық мутацияларды зерттеу".




Тақырып 2.4.5. "Адам геномы" әлемдік жобасы. Адамның геномдық дезоксирибонуклеин қышқылының реттілігі. Жоба аясында жүргізілген зерттеулердің биологиялық маңызы.




2.6 Эволюциялық даму.

+

+

+

Тақырып 2.6.1. Тұқым қуалайтын өзгергіштік пен эволюция арасындағы байланыс. Тұқым қуалайтын өзгергіштік эволюцияның негізі болып табылады. Комбинативті өзгергіштік, мутациялар. Табиғи сұрыптау. Өмір үшін күрес. Гендік Дрейф. Популяция толқындары.




Тақырып 2.6.2. Эволюцияның дәлелі. Салыстырмалы-анатомиялық, молекулалық-генетикалық, эмбриологиялық, палеонтологиялық, биогеографиялық, биохимиялық дәлелдер.




Тақырып 2.6.3. Түрлену механизмдері. Спецификацияның оқшаулау механизмдері. Спецификациядағы репродуктивті оқшаулаудың рөлі. Полиплоидия және будандастыру.




2.5 Селекция негіздері.

+

+

+

Тақырып 2.5.1. Өнімділікті арттыруға арналған заманауи ауылшаруашылық технологиялары. Жоғары өнімді ауыл шаруашылығының жаңа балама жолдары.




1. Тірі организмдердің алуан түрлілігі.




1.1 тірі организмдердің әртүрлілігі.

+

+

+

Тақырып 1.1.1. Жердегі тіршіліктің қалыптасу кезеңдері. Филогенетикалық ағаштар. Кладограммалар. Кладограммалар мен филогенетикалық ағаштардың айырмашылықтары.




1.7 үйлестіру және реттеу.

+

+

+

Тақырып 1.7.1. Орталық жүйке жүйесінің құрылымы. Мидың құрылымы мен қызметі. Жұлынның құрылымы мен қызметі.




Тақырып 1.7.2. Холинергиялық синапстың құрылымы мен қызметі арасындағы байланыс. Синаптикалық берілу механизмі.




Тақырып 1.7.3. Механорецепторлардың түрлері. Пачини денелерінің мысалында тітіркендіргіштердің өзгеруіне механорецепторлардың реакциясы.




Тақырып 1.7.4. Биологиядағы басқару жүйелері. Биологиядағы "Басқару жүйесі" ұғымы. Көмірқышқыл газы/глюкоза температурасын / деңгейін реттеу мысалындағы кері байланыс принципі.




Тақырып 1.7.5. Биологиядағы басқару жүйелері. Биологиядағы "Басқару жүйесі" ұғымы. Көмірқышқыл газы/глюкоза температурасын / деңгейін реттеу мысалындағы кері байланыс принципі.




Тақырып 1.7.6. Өсу заттары. Өсу заттарының өсімдікке әсер ету механизмі. Ауксин мен гиббереллиннің әсері.




1.6 Қозғалыс .

+

+

+

Тақырып 1.6.1. Жолақты бұлшықет тінінің құрылымы. Миофибрилланың құрылымы (саркомерлер, актин, миозин және тағыда басқалар). Бұлшықет талшығының жиырылу механизмі.




Тақырып 1.6.2. Жылдам және баяу бұлшықет талшықтарының құрылымы, орналасуы және жалпы қасиеттері.




4.4 "Биомедицина және биоинформатика".

+

+

+

Тақырып 4.4.1. Биомеханиканы робототехникада қолдану. Инженерлік Биомеханика (экзоскелетондар, робототехника және тағыда басқалар). Медициналық Биомеханика (протездеу және т. б.).




Тақырып 4.4.2. Жүрек автоматикасы механизмі. Жүректегі қозу жылдамдығы. Жүрек бұлшықетінің жиырылуы. Электрокардиография, оның диагностикалық маңызы.




Тақырып 4.4.3. Электромагниттік және дыбыстық толқындардың адам ағзасына әсер ету ерекшеліктері.




Тақырып 4.4.4. "Биоинформатика" ұғымы. Зерттеуде биоинформатика құралдарын қолдану.




Тақырып 4.4.5. Экстракорпоральды ұрықтандыру әдісі және оның маңызы. Экстракорпоральды ұрықтандырудың этикалық аспектілері.




Тақырып 4.4.6. Моноклоналды антиденелердің маңызы. Моноклоналды антиденелер өндірісі. Моноклоналды антиденелермен ауруларды диагностикалау және емдеу.




4.3 Биотехнология.

+

+

+

Тақырып 4.3.1. Өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында, медицинада, тұрмыста микроорганизмдерді пайдаланудың оң және теріс жақтары. Гендік инженерияның маңызы.




Тақырып 4.3.2. Полимеразды тізбекті реакцияны (ПТР) қолдану. Полимеразды тізбекті реакцияның сот сараптамасындағы, әке болуды анықтаудағы, медициналық диагностикадағы, жекелендірілген медицинадағы, генді клондаудағы, дезоксирибонуклеин қышқылының реттілігіндегі, мутагенездегі маңызы.




Тақырып 4.3.3. Пайдаланудың оң және теріс жақтары генетикалық түрлендірілген организмдерді қолданудың этикалық мәселелерін талқылау. Қолданудың этикалық мәселелері генетикалық түрлендірілген организмдерді қолданудың этикалық мәселелерін талқылау.




Тақырып 4.3.4. Грам оң және грам теріс бактериялардың құрылымдық ерекшеліктері.




Тақырып 4.3.5. "Рекомбинантты дезоксирибонуклеин қышқылы" ұғымы. Рекомбинантты дезоксирибонуклеин қышқылдарын алу әдістері. Рекомбинантты дезоксирибонуклеин қышқылдарын қолдану. "Клондау" ұғымы.




Тақырып 4.3.6. Организмдерді клондау әдістері.




Тақырып 4.3.7. Ферменттерді медицинада, химияда және өнеркәсіпте қолдану.




3. Организмдер және қоршаған орта
3.1 Биосфера, экожүйе, популяция.

+

+

+

Тақырып 3.1.1. Биоәртүрлілік пен экожүйенің тұрақтылығы арасындағы байланыс. Түрлердің биоалуантүрлілігі. Харди-Вайнбергтің генетикалық тепе-теңдік заңы. Өсімдіктер мен жануарлардың сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түрлерін сақтау.




Тақырып 3.1.2. Жергілікті экожүйе организмдерінің көптігі мен таралуын анықтауда әртүрлі статистикалық әдістерді қолдану. Жергілікті экожүйенің биоәртүрлілігін анықтаудағы кездейсоқ іріктеудің мәні.




3.2 Экология және адамның қоршаған ортаға әсері.

+

+

+

Тақырып 3.2.1. Жаһандық жылыну: себептері, салдары,шешімдері. Модельдеу: "Климаттың ғаламдық жылынуын компьютерлік модельдеу".




Тақырып 3.2.2. Қазақстан Республикасының экологиялық проблемалары және оларды шешу жолдары.




Тақырып 3.2.3. Қазақстанда жасыл технологияларды енгізу. Қалдықтарды кәдеге жарату және қайта өңдеу.




3-тарау. Оқытудың нәтижелері және бағалау критерийлері

Бөлім атауы

Бөлімше атауы

Оқыту нәтижелері

Бағалау критерийлері

Қолданбалы және интеграцияланған ғылымдар

Молекулалық биология және биохимия

1) Бейорганикалық және органикалық заттардың тіршілік үшін маңызы мен қызметін бағалау;
2) майлардың қызметтерін сипаттау;
3) органикалық заттарды анықтау бойынша тәжірибелер жүргізу.

1) Судың Жердегі тіршілік үшін іргелі маңыздылығын түсіндіреді;
2) көмірсуларды құрылымы, құрамы және қызметі бойынша жіктейді;
3) майлардың химиялық құрылымы мен қызметін сипаттайды;
4) ақуыздарды құрылымы, құрамы және қызметі бойынша жіктейді;
5) белоктардың құрылымына әртүрлі жағдайлардың әсерін анықтайды;
6) биологиялық объектілердегі ақуыздардың құрамын анықтайды;
7) дезоксирибонуклеин қышқылының репликация процесін сипаттайды;
8) рибонуклеин қышқылы мен дезоксирибонуклеин қышқылы молекулаларының құрылымын салыстырады.


Жасуша биологиясы

1) Мембрананың жартылай өткізгіштігін зерттеу;
2) прокариоттар мен эукариоттардың жасушаларын салыстыру.

1) Электронды микроскоппен көрінетін жасуша органоидтарының құрылымы мен қызметінің ерекшеліктерін түсіндіреді.

Тірі организмдердің әртүрлілігі, құрылымы және қызметі

Тамақтану

1) Фотосинтез процестерінің ерекшеліктерін және хлоропласт функцияларын талдау;
2) ферменттердің белсенділігіне әртүрлі факторлардың әсерін анықтау;
3) фотосинтезге әртүрлі факторлардың әсерін анықтау.

1) Хлоропласттың құрылымы мен қызметі арасындағы байланысты орнатады;
2) фотосинтездің Жарық фазасында жүретін процестерді түсіндіреді;
3) фотосинтездің шектеуші факторларын зерттейді және түсіндіреді.

Тірі организмдердің әртүрлілігі, құрылымы және қызметі

Заттарды тасымалдау

1) Заттарды тасымалдаудың әртүрлі түрлерін жүйелеу;
2) заттарды тасымалдаудың әртүрлі түрлерінің механизмін түсіндіру.

1) Пассивті және белсенді тасымалдау механизмдерін салыстырады;
2 жасуша мембранасы арқылы заттарды тасымалдаудың әртүрлі түрлерінің механизмін салыстырады;
3) мембраналық потенциалды сақтаудағы белсенді тасымалдаудың рөлін анықтайды.

Тірі организмдердің әртүрлілігі, құрылымы және қызметі

Тыныс алу

1)Аденозинтрифосфаттың (АТФ) мәнін түсіндіру;
2) жасушалық тыныс алу механизмін талдау.

1) Аденозинтрифосфаттың (АТФ) құрылымы мен қызметін сипаттайды;
2) аэробты және анаэробты тыныс алудағы АТФ синтезін салыстырады;
3) митохондрия құрылымы мен жасушалық тыныс алу процестерінің өзара байланысын орнатады.

Тірі организмдердің әртүрлілігі, құрылымы және қызметі

Выделение

1) Адамның қанын тазарту процесінде бүйрек қызметін талдау;
2) бүйрек функциясының бұзылу себептерін түсіндіру.

1) Зәрді сүзу және қалыптастыру механизмін түсіндіреді;
2) организмдегі су деңгейін реттеудегі антидиуретикалық гормонның (ADH) рөлін түсіндіреді;
3) диализ механизмін түсіндіреді;
4) бүйрек трансплантациясы мен диализдің артықшылықтары мен кемшіліктерін атайды.

Көбею, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік, эволюциялық даму

Жасуша циклі. Өсу және көбею

1) Тірі организмдердің көбеюі мен дамуындағы жасушалық циклдің маңыздылығын анықтау;
2) онкологиялық аурулардың алдын алу шараларын түсіндіру.

1) Дайын микропрепараттар арқылы митоздың фазаларын зерттейді;
2) өсімдіктер мен жануарларда гаметалардың түзілу ерекшеліктерін түсіндіреді;
3) адамдағы гаметогенездің схемасын талдайды;
4) жасушалардың бақыланбайтын бөлінуімен онкологиялық ісіктердің пайда болуын түсіндіреді;
5) қартаю процесін түсіндіреді.

Көбею, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік, эволюциялық даму

Өсу және даму

1) Медицинада бағаналы жасушаларының практикалық қолданылуын түсіндіру.

1) Бағаналы жасушаларының мамандану процесін түсіндіреді;
2) бағаналы жасушаларының практикалық қолданылуын түсіндіреді.

Көбею, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік, эволюциялық даму

Тұқым қуалаушылық және өзгергіштік заңдылықтары

1) Міндеттерді шешу арқылы тұқым қуалаушылықтың негізгі заңдылықтарын түсіндіру;
2) мутациялардың дамуына техногендік ортаның әсерін түсіндіру;
3) мутациялардың себептері мен салдарын талдау.

1) Модификациялық өзгергіштік заңдылықтарын зерттейді;
2) дигибридті қиылысудың цитологиялық негіздерін, жынысқа байланысты белгілерді мұрагерлікті және есептерді шешуде көп аллелизмді қолданады;
3) аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуін салыстырады;
4) "Адам геномы" жобасының маңыздылығын талқылайды.

Тірі организмдердің әртүрлілігі, құрылымы мен қызметі және эволюциялық дамуы

Эволюциялық даму. Селекция негіздері. Тірі организмдердің алуан түрлілігі.

1) Эволюция теориясының негізгі ережелерін түсіндіру;
2) эволюция механизмін түсіндіру;
3) түрленудің тәсілдері мен механизмдерін зерделеу;
4) антропогенез кезеңдерін зерттеу.

1) Тұқым қуалайтын өзгергіштік пен эволюция арасындағы байланысты түсіндіреді;
2) эволюция процесіне әсер ететін факторларды талдайды;
3) климаттың ықтимал жаһандық жылынуының салдарын болжайды;
4) спецификация әдістерін атайды; антропогенез кезеңдері;
5) түрленудің негізгі тетіктерін жіктейді.

Тірі организмдердің әртүрлілігі, құрылымы және қызметі

Үйлестіру және реттеу

1) Үйлестіру және реттеу механизмін түсіндіру;
2) биологиядағы басқару жүйелерін түсіндіру.

1) Биологиядағы басқару жүйелерін сипаттау;
2) гормондардың әсер ету механизмін түсіндіреді;
3) механорецепторлардың (Пачини денелерінің) тітіркендіргіштерге реакциясын сипаттайды.

Тірі организмдердің әртүрлілігі, құрылымы және қызметі

Қозғалыс

1) Микрографта жолақты бұлшықет тінінің ультрақұрылымын түсіндіру;
2) бұлшықет функцияларын салыстыру.

1) Жолақты бұлшықеттердің ультрақұрылымын түсіндіреді;
2) жылжымалы жіп теориясы арқылы бұлшықеттің жиырылу механизмін түсіндіреді;
3) жылдам және баяу бұлшықет талшықтарын ажыратады;
4) жылдам және баяу бұлшықет талшықтарының құрылымын, орналасуын және жалпы қасиеттерін байланыстырады.

Қолданбалы және инт