ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Бұйрықтың басын V13008424_4 қараңыз
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 546-қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған 0 - сыныптың білім алушыларына арналған "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған 0 - сыныптың білім алушыларына арналған "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" ҚР Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.
2. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мақсаты –– айтылым, тыңдалым, оқылым және жазылым дағдыларын игеру үрдісінде зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жеке психофизикалық мүмкіндіктерін және таным қабілеттерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастыру барысында функционалды сауатты тұлғаны қалыптастыруға жағдайлар туғызу.
3. Мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді шешу қажет:
1) сөйлеуді тыңдау және түсіну, қарапайым нұсқауларды орындау дағдыларын қалыптастыру;
2) сөздік қорын анықтау және дамыту;
3) бастапқы сөйлеу дағдыларын дамыту;
4) тілдік бірліктер (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) туралы қарапайым түсініктерін қалыптастыру;
5) жазудың функционалды негізін қалыптастыру: әріптердің бейнесін қайталауға дайындалу үшін графомоторлық дағдылар;
6) әліпбидің әріптерін жазуға үйрету;
7) тілдің фонетикалық-фонематикалық жүйесін және тілді талдау мен синтездеудің қарапайым дағдыларын дамыту;
8) сөйлеудің дыбыстық және интонациялық мәдениетін қалыптастыру;
9) тіл құралдарын практикалық игеру негізінде байланыстыры сөйлеуді дамыту.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) кеңістікте бағдарлауын, көріп және естіп қабылдауын, ұсақ моторикасын дамыту;
2) фонематикалық процестерді дамыту: фонематикалық қабылдау, талдау, жинақтау, фонематикалық түсініктер;
3) әрбір білім алушының жеке ерекшеліктерін ескере отырып сөйлеу мен танымдық үрдістердің дамуындағы кемшіліктерді жеңу;
4) оқуға қызығушылығын және өз мүмкіндіктеріне сенуін дамыту;
5) білім алушылардың көрнекі-әрекеттік және көрнекі-бейнелі ойлауын, ойлау операцияларын (талдау, салыстыру, қорыту, жіктеу) дамыту;
6) оқу іс-әрекетінің құрылымын мақсатты түрде қалыптастыру: мақсатты түсініп қабылдауы, іс-әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа қол жеткізу құралдары, анықтау, негізгіні белгілей отырып материалды белсенді талдау.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқу процесін ұйымдастырған кезде зияты зақымдалған білім алушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі:
1) таным белсенділігінің төмендігі;
2) қызығушылықтары мен ой-өрісінің жеткіліксіздігінде байқалатын таным әрекеттерінің бұзылыстары (зейннің тұрақсыздығы, есте сақтаудың төмендігі, ойлау процестерінің әлсіздігі, қимыл-қозғалыс аяларының кешеуілдеп дамуы);
3) қабылдауының (көріп, көру-кеңістіктің, есте сақтап қабылдау) баяу темпі мен ажырату жеткіліксіздігі;
4) қалыпты дамыған құрдастарымен салыстырғанда фонематикалық естуінің кеш қалыптасуы;
5) тілдің мағыналық жағының бұзылыстары: сөздік қорының кедейлігі.
6. Тіл кемшіліктерінің ішінде мыналар байқалады: дыбысты айтудың бұзылуы, сөздерді түсінудегі қиындықтар, сөздік қорының кедейлігі, грамматикалық құрылымының бұзылуы, байланыстырып сөйлеудің дамымауы, сөйлеудің реттеуші қызметін қалыптастырудағы қиындықтар.
7. Оқу үрдісін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері даму ерекшеліктерін ескеретін және білім алушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін арнайы педагогика қағидаттарына негізделген.
8. Жүйелілік қағидасы құрылымдық компоненттері өзара тығыз байланысты, күрделі функционалды жүйе ретіндегі психикалық даму туралы түсінікке сүйенеді. Оқу мен дамыту жұмысының жүйелелегі мен кешенділігі меңгерілген дағдылардың қайталануы және бар білімдері мен біліктеріне сүйену негізінде іске асырылады, ол өз кезегінде оқу материалын меңгеруді және психикалық дамуын қамтамасыз етеді.
9. Дамыта оқыту қағидасы оқу міндеттерінің баланың дамуының жақын аймағында қоюды көздейді. Бұл қағиданың іске асырылуы оқушылардың оқу материалын меңгеру ерекшеліктер мен жетістіктерін мұғалімнің үнемі зерттеуіне негізделеді.
10. Іс-әрекетке деген көзқарас қағидасы нақты іс-әрекетте жаңа білімді практикалық пысықтауды ұйымдастыруға негізделген. Іс-әрекет тәсілін іске асырудың негізгі құралы білім алушылардың ойын, танымдық және пәндік-практикалық қызметін ұйымдастыру болып табылады. Білім алушылардың пәндік-практикалық қызметі психикалық функциялардың сенсомоторлық негізін (қабылдау, сөйлеу, ойлау) дамытуға, білім алушылардың танымдық саласы мен өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігін өтеуге мүмкіндік береді.
11. Оқу материалын ұсынудың дәйектілігі мен шоғырлану қағидасы оқу тапсырмаларын, жаттығуларды таңдауды қамтиды, оның құрамдас бөліктері арасында логикалық байланыс орнатылған кезде, үйренген білім мен дағдылар жаңа дағдылардың ажырамас бөлігі болып табылады.
12. Оқытудың әлеуметтік бейімделу бағытының қағидасы әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормаларын, өмірлік, коммуникативтік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмысты қамтиды.
13. Арнайы педагогикалық көшбасшылық қағидасы өз іс-әрекетін өз бетінше ұйымдастырудың қиындықтарымен, кезең-кезеңімен ұйымдастыру мен нұсқау беру қажеттілігімен, мұғалімнің тұрақты бағыттаушы көмегімен анықталады.
14. Зияты зақымдалған білім алушылармен жұмыста олардың еліктеу қабілеттеріне, көрнекі-іс әрекеттік ойлауының сақталған мүмкіндіктеріне сүйенеді.
15. Сауат ашуға оқыту үрдісі фонематикалық есту қабілетін дамытуға, дыбыстық-әріптік талдауға, ойлау операцияларын қалыптастыруға бағытталған дыбыстық аналитикалық-синтетикалық әдіс негізінде жүзеге асырылады.
16. Сауат ашуға оқыту үрдісі дыбыстық талдау-жинақтау әдісі негізінде іске асырылады, оны зияты зақымдалған оқушылармен қолдану ерекшеліктері келесідей:
1) зияты сақталған оқушыларды оқыту кезінде қабылданған әрбір дыбыс және әріппен танысу мерзімінің ұзаруы;
2) ұқсас және жиі араласатын дыбыстарды (жұптасқан дауысты және дауыссыз, қатаң және ұяң), бірінен соң бірі емес, дыбысқа қажетті уақыт бөліп, сәл уақыт өткен соң танысу қажеттілігі;
3) біртиптес дыбыстардың ішінен алдымен жеңіл меңгерілетін дыбыстарды ("С" дыбысын "Ш" дыбысынан бұрын) оқып танысу;
4) ұқсас дыбыстар мен әріптерді, буындарды, сөздерді бөлек мұқият зерттегеннен кейін оларды саралауға арнайы уақыт бөлу;
5) зияты сақталған оқушыларды оқыту кезінде қабылданған тәртіппен салыстырғанда дыбыстармен және әріптермен танысу тәртібін өзгерту;
17. Дыбыстар мен әріптерді зерттеу дәйектілігі дыбыстарды сөйлеуден, айтылымнан, дыбыстарды буындарға біріктірудегі қиындықтарды ескере отырып орнатылады.
18. Зияты зақымдалған оқушыларды сауат ашуға оқытудың әліппе кезеңін кезеңнен кезеңге оқу дағдыларын қалыптастыру міндеттерін күрделендіре отырып, төрт кезеңге бөлуге болады. Бірінші кезеңде келесі дыбыстар және әріптермен танысады: а, т, л, п, н, у, ғ; екінші кезеңде - дыбыстар және әріптер: й, м, о, ш, б, д, с, и, ы, қ; үшінші кезеңде: е, к, і, г, з, ү, ң, ж, ұ, в, ф, ө, ә, х; төртінші кезеңде: р, я, ю, е, ч, щ, һ, э, ч, ъ, ь. Дыбыстар мен әріптерді мұндай кезектілікпен алғанда мынандай жағдайлар ескерілді: онтогенезде тіл дыбыстарының шығу кезектілігі, дыбыстардың жеңіл айтылуы, шатастыратын дыбыстардың алшақтығы т.б.
19. Оқу материалының қол жетімділігін қамтамасыз ету үшін әдістер мен әдістер қолданылады:
1) ойындар (сайыстар, лото, домино);
2) жаттығулар (тыныс алу, мимикалық, артикуляциялық гимнастика);
3) дыбыс айтуды машықтандыруға және сөздердің буындық құрамын талдауға бағытталған жаттығулар (имитациялық ойындар, танысқан дыбыстармен буындар айту т.б.);
4) драматизация;
5) "шағын мөлшер" әдісі;
6) арнайы техникалық құралдарды пайдалану (арнайы компьютерлік бағдарламалар, АКТ-технологиялар);
7) сергіту сәттер, шаршаған кезінде демалыс минуттары.
20. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің пәнаралық байланысы "Айналадағы әлем", "Математика", "Қол еңбегі" "Бейнелеу өнері" оқу пәндерімен белгіленеді.
3-тарау. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
Параграф 1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұны
21. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі - аптасына 5 сағат, оқу жылында 160 сағатты құрайды.
22. Оқу пәнінің мазмұнын іріктеу бірліктері:
1) қазақ тіліндегі дыбыстар мен әріптер жүйесі;
2) тіл бірліктері: мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс;
3) қазақ тілінің грамматикалық құбылыстары;
4) орфографиялық және пунктуациялық нормалар минимумы;
5) балалар көркем әдебиетінің шығармалары.
23. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің базалық мазмұны. Оқыту процесінде келесідей кезеңдер белгіленеді: әліппеге дейінгі, әліппе кезеңі. 0-сыныпта сауат ашудың әліппеге дейінгі кезеңі ұйымдастырылады, ол – 75 сағатты қамтиды, және әліппе кезеңі, ол – 85 сағатты қамтиды. Әліппеге дейінгі және әліппе кезеңдеріндегі сағат саны ұсыныс ретінде беріліп отыр, сынып оқушыларының ерекше білім беруді қажет ететіндігін ескеріп, мұғалімге сағат санын өзгертіп, реттеуге мүмкіндік беріледі.
24. Әліппе кезеңінде әріптерді келесі ретпен оқи отырып сауат ашуға оқытудың бірінші және екінші кезеңдері іске асырылады:
1) 1-кезең: а, т, л, п, н, у, ғ;
2) 2-кезең: й, м, о, ш, б, д, с, ы, и, қ.
25. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:
1) 0-сыныпқа келіп түскен білім алушыларды алғаш зерттеу (жалпы және тіл дамуының деңгейін анықтау);
2) оқуға қызығушылығын арттыру;
3) есту зейінін, еліктеуге қабілеттілігін дамыту;
4) сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;
5) сөйлеу туралы алғашқы түсініктерін қалыптастыру (сөз, сөйлем, буын, дыбыс);
6) фонематикалық қабылдауын, талдау, жинақтауын дамыту;
7) дыбыстарды дұрыс айтуын қалыптастыру;
8) ауызша сөйлеу тілін қалыптастыру;
9) көріп қабылдауын, кеңістікті қабылдауын және түсініктерін қалыптастыру;
10) қолдың ұсақ моторикасын дамыту, қолды жазуға дайындау;
11) оқу әрекеті дағдыларын қалыптастыру (партада дұрыс отыру, мұғалімнің түсіндірмелері мен нұсқауларын тыңдау, бірдеңе айтқысы келсе қолыңызды көтеру, сыныптан шығуға рұқсат сұрау).
26. Сауат ашуға оқытудың әліппе кезеңі (бірінші және екінші кезеңдерге сәйкес) үшінші тоқсанда басталады да, төртінші тоқсанда аяқталады. Дыбыс пен әріппен танысуға сағат санын мұғалім өзі сынып оқушыларының мүмкіндіктеріне қарай реттейді және оқу материалын жеңілдетіп ұсынуына болады.
27. Әліппе кезеңінің міндеттері:
1) танысатын дыбыстардың дұрыс артикуляциясын меңгеру;
2) сөздік қорын кеңейту;
3) фонематикалық процестерін дамыту (сөйлеу дыбыстарын қабылдау, белгілі дыбыстың сөздегі орнын табу: бірінші, соңғы);
4) "дауысты", "дауыссыз" дыбыстар, "екпін" түсінігімен таныстыру;
5) танысқан дыбыстарды әріппен салыстыру, бас, баспа, жазба әріптерді ажырату;
6) тіл бірліктері (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін) туралы қарапайым түсініктерін бекіту;
7) дыбыстарды буындарға біріктіру, кері, тікелей ашық буындарды, тікелей жабық буындарды, үйренген буын құрылымдарынан сөздерді, қысқа сөйлемдерді біркелкі оқу дағдыларын қалыптастыру;
8) байланыстырып диалогтік және монологтік сөйлеуін қолжетімді тіл деңгейінде дамыту;
9) каллиграфия және графика нормаларына сай жазу дағдыларын дамыту;
10) ауыз әдебиеті мен көркем әдебиет арқылы ұлттық құндылықтарға силастықпен қарауға тәрбиелеу.
28. Бағдарламаның мазмұны 3 бөлімді қамтиды:
1) "Тындалым және айтылым";
2) "Оқуға дайындық;
3) "Жазуға дайындық".
29. "Тыңдалым және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) негізгі тілдік бірліктерді (сөйлеу, сөз, сөйлем, мәтін) түсіну;
2) тыңдалған материалды түсіну;
3) тіл нормаларын сақтап, қатынастың әртүрлі жағдайларына қатысу;
4) сөйлемдер құрастыру;
5) сөздің дыбыстық формасында бағдарлау.
30. "Оқуға дайындық" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сұрақтарды және жауаптарды дұрыс құрастыру;
2) фонетикалық-фонематикалық түсініктерін дамыту, сөздік қорын кеңейту;
3) оқудың қарапайым дағдыларын дамыту;
4) тілдің интонациялық анықтылығын ұстану.
31. "Жазуға дайындық" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) көріп қабылдауын және кеңістікте бағдарлауын дамыту (әліппеге дейінгі кезең);
2) қарапайым графикалық дағдыларды меңгеру;
3) тіл бірліктерін белгілеудің шартты-графикалық формаларын қолдану (дыбыс, сөз, сөйлем).
32. Оқу пәнінің негізгі мазмұны.
33. Тындалым және айтылым (ауызша сөйлеу тілін және фонематикалық естуін дамыту), әліппеге дейінгі кезең:
1) қоршаған орта дыбыстарын тындау және ажырату, тындап үйрену, тіл дыбыстарын анық айту;
2) мұғалім мен білім алушылардың сөзін тындау білігін қалыптастыру, аудио/бейне жазбаларды, естігенінің мағынасын түсіну, сұрақтарға нақты дұрыс жауап беру;
3) қарым қатынастың вербалды емес құралдарын (интонация, ым-ишара, жесттер, қалыптар) қолдану; сөйлеудің негізгі ережелерін (ырғақ, екпін, темп, кідіріс) сақтау;
4) коммуникация мақсаттарына сәйкес қарым-қатынас дағдыларын (топтағы қатынас, диалогқа қатысуы, сахналау, рөлдік ойындар) дамыту;
5) мұғалімнің қарапайым нұсқау, тапсырмаларын орындау; тілегі мен өтініштерін білдіру;
6) әртүрлі заттарды атау және негізгі белгілері бойынша сипаттамасын беру;
7) жаңылтпаштар, санамақ, мақал-мәтел, жұмбақтарды жаттау арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;
8) суреттер бойынша, көргені, білгені, естігені/ оқығаны жайлы әңгіме құрастыру; басқа адамдардың әрекеттерін көзқарасын жеткізу, өзінің эмоционалды жағдайын жеткізу тәсілдері;
9) шағын әңгімені тындау және сюжетті сурет, сюжетті суреттер сериясы және мұғалімнің сұрағына сүйеніп, әңгіме, қысқа мәтіндер құрастыру; ертегілерді сахналауға қатысу;
10) тындаған мәтіннің мазмұнын түсіну, тындаған/оқыған мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру;
Ескерту: тындалымға берілетін материал көлемі: 30 сек.-1 мин., тындауға көркем әдебиет 15 сөзден 0,5 бетке дейін (сюжетті суретті қосқанда) болуы тиіс.
34. Тындалым және айтылым (ауызша сөйлеу тілін және фонематикалық естуін дамыту), әліппе кезеңі:
1) заттарды топтастыру және жалпылама сөздер іріктеу; сұрақтарға толық жауап беру біліктерін қалыптастыру;
2) сөйлеу әдебіне сай сөздерді қолдану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын кеңейту;
3) сөздің мағынасын түсіну, сөздерді орынды пайдалану;
4) сөздерді орфоэпия нормаларына сай қолдану, сөздерде екпінді дұрыс қою;
5) білім алушыларды берілген және қызықтыратын тақырыптар бойынша монологиялық және диалогтық нысандарда мәлімдемелер құра біліктерін қалыптастыру;
6) тыңдалған / оқылған мәтінді қайталау (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша);
7) берілген тақырып бойынша сюжеттік сурет, суреттер сериясы бойынша сөйлемдер құру;
8) мұғалімнің дауысынан қысқа тақпақтарды жаттау.
35. Оқуға дайындық, әліппеге дейінгі кезең:
1) затты сурет пен сөзбен сәйкестендіру, "сөз" түсінігі;
2) "сөйлем" түсінігі, сөйлемнің шартты-графикалық сызбасы; сөйлемді сөздерге бөлу;
3) сурет бойынша, орындалған әрекет бойынша сөйлем құру;
4) тілдің интонациялық жағынан ұйымдастырылуын бақылау (сөйлемнің соңындағы интонация, хабарлама, сұрақ), кідірістерді ұстану;
5) сөздің буындық құрамының графикалық сызбасын құру, екпінді белгілеу;
6) сөйлеу дыбыстарын тыңдау және нақты айту, артикуляциялық жаттығулар жасау;
7) терминологияны қолданбай кейбір дауысты және дауыссыз дыбыстарды (а, т, л, п, н, у, ғ) сөздерден таңдау; берілген дыбыстардан басталатын сөздерді тану және атау;
8) мұғалім оқыған материал мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру;
9) әртүрлі жанрдағы шығармаларды ерекшеліктері негізінде тану (жаңылтпаш, жұмбақ, мақал-мәтел, тақпақ, әңгіме, ертегі);
10) шығармада не туралы айтылғанды белгілеу.
36. Оқуға дайындық, әліппе кезеңі (1 және 2 кезеңдер):
1) оқыталын дыбыстардың дұрыс және анық айтылуы: 1-кезең: а, т, л, п, н, у, ғ; 2-кезең: й, м, о, ш, б, д, с, ы, и, қ;
2) берілген дыбыстың сөзде барын белгілеу, оның сөздегі орнын табу: басында, соңында;
3) көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді іріктеу;
4) дыбыстың әріппен байланысы;
5) дыбыс пен әріпті ажырату (дыбысты естиміз және айтамыз, әріпті көреміз, жазамыз, оқимыз);
6) дыбыстар/әріптер қатарынан ұсынылған дыбыс/әріпті табу;
7) әріптердің бейнесін еске түсіру (баспалық, қолжазбалық);
8) "буын" түсінігі; сөздерді буындарға бөлу және сөздерді асықпай буындап айту;
9) дауысты және дауыссыз дыбыстарды шартты түрде белгілеу;
10) буынның (сөздің) графикалық дыбыстық моделінен сызба-моделдегі дыбыстарды әріптермен белгілеуге өту; дауысты әріпке бағдарлай отырып буынның (сөздің) дыбыс-әріптік моделін "оқу";
11) танысқан дыбыстар және әріптерден кері буындарды құру, сол буындарды дауысты дыбыстарды созып және қысқа айтып, оқи білу;
12) танысқан дыбыстар және әріптерден тік ашық буындарды құру, оларды созып және қысқа оқи білу, кері және тікелей ашық буындарды салыстыру, осы буындардан сөздерді оқу;
13) тік жабық буындарды құру және оқу;
14) сөйлемдерді (2-3 сөз) және қысқа мәтіндерді (2-4 сөйлем) буынға бөліп оқу;
15) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдерді интонациялау: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтірмен үзілістерді сақтау; бір сөйлемді екіншісінен бөлетін үзілістерді сақтау;
16) оқылғанның мазмұны бойынша иллюстрацияларға сүйеніп, жауап беру.
37. Жазуға дайындық, әліппеге дейінгі кезең:
1) негізгі түстермен танысу, оларды ажырату;
2) заттарды берілген кезектілікте орналастыру, заттарды түсі, пішіні, көлемі, мөлшері бойынша ажырату;
3) заттар мен геометриялық фигураларды материал бойынша, атауы бойынша, түсі бойынша, пішіні бойынша, өлшемі бойынша, көлемі бойынша топтастыру;
4) әріптердің графикалық бейнесін білдіретін әртүрлі комбинациялардың түрлі-түсті жолақтарынан ойнату (н, ш, т және т.б.);
5) жолақшалардан құрылған әртүрлі пішіндерді түсі, көлемі, орналасуы бойынша ажырату, тұтасты құрама элементтеріне бөлу және бөлшектерден тұтас құру;
6) жазу гигиенасы ережелерімен танысу; жазу кезінде дұрыс отыру, дәптердің орналасуы, қарындашты, қаламды дұрыс ұстау;
7) дәптер бетінде бағдарлау (жазу жолы, жазу жолы арасы, жазу жолының жоғарғы және төменгі жолдары, тік және көлденең сызықтар); оқулық бетінің кеңістігінде (беттің жоғарысы, төмені) білігін қалыптастыру;
8) жіңішке қол моторикасын дамыту (саусақ гимнастикасы жаттығуларын, оның ішінде заттармен орындау; бояу, сурет салу, мозаикадан өрнектер жасау, шаблон, трафарет бойынша бояу, контур бойынша бояу, нүктелер бойынша қосылу, А4 форматындағы сызылмаған қағаз парақтарында шекті сақтай отырып, түрлі бағыттарда бояу және штрихтау, бормен тақтаға жазу);
9) дәптерге ою-өрнек салу (түзу және қисық сызықтардан тұратын тұратын жиектерді салу, қисық сызықтарды сызу, әріп пішініне ұқсас заттарды салу, таныс заттарды салу, түзулерден, қисықтардан және сынған сызықтардан жиектер салу, геометриялық фигуралардан өрнектер салу, толқынды сызықтардан жиектер салу);
10) әріптердің элементтерін жазу (тік таяқша, төменгі жағы дөңгеленген тік таяқша, жоғарғы жағы дөңгеленген таяқша, жарты сопақ, сопақ, бас әріптердің элементтері);
11) сызбалар арқылы сөздің дыбыстық құрылымын моделдеу; сөйлемді моделдеу.
38. Жазуға дайындық, әліппе кезеңі:
1) каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру: жазба әріптердің графикалық бейнесін талдау (жазба және жол), олардың құрама бөліктерін салыстыру, әріптердің элементтерін жазу;
2) каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып, кіші және бас әріптер мен олардың қосылыстарының (жоғарғы, орта, төменгі үзбелі және үзбей) кері және тікелей буындарда, сөзбен айтқанда, сөйлемдерде жазылуы;
3) дыбыс-әріптік талдаудан соң, айтуы мен жазылуында айырмашылық жоқ әріп, буын, сөздердің жазба қарпін өз бетінше көшіріп жазу;
4) буын, сөз, 2-3 сөзден құралған сөйлемдерді кеспе әліппе әріптерінен құрастырғаннан кейін, баспа қаріптен көшіріп жазу;
5) адам аттарында бас әріпті жазу;
6) алдын ала дыбыстық-әріптік талдаудан соң әріп, буын, жеке сөздерден диктант жазу; буындап жазу әрекеттерін жаттықтыру;
7) ережелерді сақтап, сөйлемдер жазу: сөйлемнің басында бас әріп, сөйлем соңында нүкте қою, сөйлемде сөздерді бөлек жазу;
8) сөз, сөйлем туралы бастапқы түсініктер, түсініктерді ажырату: "зат" және "сөз" заттың атауы ретінде;
9) сөздер-заттардың атаулары, қоршаған әлем құбылыстары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, сөйлеу сәтіндегі, сөйлеу сәтіне дейінгі, сөйлеуден кейінгі заттардың әрекеттерін білдіретін сөздер; бір затты, көптеген заттарды білдіретін сөздер;
10) сурет бойынша сөйлем құрау, берілген сөздерден сөйлем құрау, сөйлемдегі сөздер санын белгілеу, сөйлемдердің графикалық сызбасын құру.
39. "Әліппе, Ана тілі" пәнін оқыту келесі лексикалық тақырыптар негізінде іске асырылады: бірінші тоқсанда – "Өзім туралы", "Менің мектебім"; екінші тоқсанда – "Менің отбасым және достарым", "Қоршаған әлем"; үшінші тоқсанда- "Саяхат", "Салт-дәстүрлер және мерекелер"; төртінші тоқсанда – "Тағамдар мен сусындар", "Салауатты өмір салты", бұл тақырыптар табиғаттағы құбылыстар мен адам өмірінің өзгеруін көрсететін тақырыптармен тығыз байланыста болады.
40. Баспа әріптердің графикалық бейнесімен танысу кезінде кез келген материалдан (қағаз жолақшалары, картон, сым, таяқшалар, пластикалық материалдар, шынжыр, моншақтар) әріптерді және олардың элементтерін құрастыру қолданылады.
Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі
41. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 0.1.2.1 кодында "0" - сыныбы, "1.2" - бөлім және бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.
42. Бөлімдер бойынша оқыту мақсаттары жүйесі:
43. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-сыныбы үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
44. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
Параграф 3. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0 - сыныбы үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар (оқыту қазақ тілінде)
Зияты жеңіл түрде зақымдалған 1 - сыныптың білім алушыларына арналған "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)
Ескерту. Бұйрық 546-1-қосымшамен толықтырылды - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - сыныбы үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты –– айтылым, тыңдалым, оқылым және жазылым дағдыларын игеру үрдісінде зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жеке психофизикалық мүмкіндіктерін және таным қабілеттерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастыру барысында функционалды сауатты тұлғаны қалыптастыруға жағдайлар туғызу.
3. Оқу бағдарламасының міндеттері білім алушының мынадай дағдыларын қалыптастыруды көздейді:
1) сөйлеу тілін тыңдау және түсіну дағдыларын қалыптастыру, қарапайым нұсқауларды орындау;
2) сөздік қорды нақтылау және дамыту;
3) сөйлеу қарым-қатынасының бастапқы дағдыларын дамыту;
4) сөйлеудің элементарлы құрылымы туралы (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) түсінік қалыптастыру;
5) жазудың функционалды негіздерін қалыптастыру: әріптерді жазуға дайындық үшін графомоторлық дағдыларды дамыту;
6) әліпбидің әріптерін жазуды үйрету;
7) тілдің фонетик-фонематикалық жүйесін дамыту және тілдік талдау және жинақтаудың қарапайым дағдыларын қалыптастыру;
8) сөйлеудің дыбыстық және интонациялық мәдениетін қалыптастыру;
9) тілдік құралдарды практикалық түрде меңгеру негізінде байланыстырып сөйлеуді дамыту.
4. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:
1) кеңістікте бағдарлауын, көріп және естіп қабылдауын, ұсақ моторикасын дамыту;
2) фонематикалық процестерді дамыту: фонематикалық қабылдау, талдау, жинақтау, фонематикалық түсініктер;
3) әрбір білім алушының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, сөйлеу мен танымдық аясының дамуындағы жетіспеушіліктерді жеңу;
4) оқуға қызығушылығын және өз мүмкіндіктеріне сенуін дамыту;
5) әрбір білім алушылардың көрнекі-әрекеттік және көрнекі-бейнелі ойлауын, ойлау операцияларын (талдау, салыстыру, жинақтау, жіктеу) дамыту;
6) оқу әрекетінің құрылымын бағытты түрде қалыптастыру: мақсатты түсініп қабылдау, іс-әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа қол жеткізу құралдары, анықтау, негізгіні белгілей отырып материалды белсенді талдау.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқу үрдісін ұйымдастырған кезде зияты зақымдалған білім алушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі:
1) таным белсенділігінің төмендігі;
2) қызығушылықтары мен ой-өрісінің жеткіліксіздігінде байқалатын таным әрекеттерінің бұзылыстары (зейннің тұрақсыздығы, есте сақтауының төмендігі, ойлау үрдістерінің әлсіздігі, қимыл-қозғалыс аяларының кешеуілдеп дамуы);
3) қабылдауының (көріп, көру-кеңістіктің, есте сақтап қабылдау) баяу темпі мен ажырату жеткіліксіздігі;
4) қалыпты дамыған құрдастарымен салыстырғанда фонематикалық естуінің кеш қалыптасуы;
5) тілдің мағыналық жағының бұзылыстары: сөздік қорының кедейлігі.
6. Сөйлеудің кемшіліктерінің ішінде: дыбыстық айтылудың бұзылуы, сөздерді түсінудегі қиындықтар, сөздік қорының кедейлігі, грамматикалық жүйенің бұзылуы, байланыстырып сөйлеудің дамымауы, сөйлеудің реттеуші қызметін қалыптастырудағы қиындықтар.
7. Оқу үрдісін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері даму ерекшеліктерін ескеретін және білім алушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін арнайы педагогика қағидаттарына негізделген.
8. Жүйелілік қағидасы құрылымдық компоненттері өзара тығыз байланысты, күрделі функционалды жүйе ретіндегі психикалық даму туралы түсінікке сүйенеді. Оқу мен дамыту жұмысының жүйелелегі мен кешенділігі меңгерілген дағдылардың қайталануы және бар білімдері мен біліктеріне сүйену негізінде іске асырылады, ол өз кезегінде оқу материалын меңгеруді және психикалық дамуын қамтамасыз етеді.
9. Дамыта оқыту қағидасы оқу міндеттерінің баланың дамуының жақын аймағында қоюды көздейді. Бұл қағиданың іске асырылуы оқушылардың оқу материалын меңгеру ерекшеліктер мен жетістіктерін мұғалімнің үнемі зерттеуіне негізделеді.
10. Іс-әрекетке деген көзқарас қағидасы нақты іс-әрекетте жаңа білімді практикалық пысықтауды ұйымдастыруға негізделген. Іс-әрекет тәсілін іске асырудың негізгі құралы білім алушылардың ойын, танымдық және пәндік-практикалық қызметін ұйымдастыру болып табылады. Білім алушылардың пәндік-практикалық қызметі психикалық функциялардың сенсомоторлық негізін (қабылдау, сөйлеу, ойлау) дамытуға, білім алушылардың танымдық саласы мен өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігін өтеуге мүмкіндік береді.
11. Оқу материалын ұсынудың дәйектілігі мен шоғырлану қағидасы оқу тапсырмаларын, жаттығуларды таңдауды қамтиды, оның құрамдас бөліктері арасында логикалық байланыс орнатылған кезде, үйренген білім мен дағдылар жаңа дағдылардың ажырамас бөлігі болып табылады.
12. Оқытудың әлеуметтік бейімделу бағытының қағидасы әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормаларын, өмірлік, коммуникативтік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмысты қамтиды.
13. Арнайы педагогикалық көшбасшылық қағидасы өз іс-әрекетін өз бетінше ұйымдастырудың қиындықтарымен, кезең-кезеңімен ұйымдастыру мен нұсқау беру қажеттілігімен, мұғалімнің тұрақты бағыттаушы көмегімен анықталады.
14. Сауат ашуға оқыту үрдісі фонематикалық есту қабілетін дамытуға, дыбыстық-әріптік талдауға, ойлау операцияларын қалыптастыруға бағытталған дыбыстық аналитикалық-синтетикалық әдіс негізінде жүзеге асырылады.
15. Сауат ашуға оқыту негізінде қарапайым оқу материалынан күрделіге деген жалпыдидактикалық талап жатыр. Сонымен қоса білім алушылардың тіл кемшіліктерін ескеру және сақталған еліктеуіш қабілеттері мен көрнекі-әрекеттік ойлауға сүйену жатыр.
16. Сауат ашуға оқыту үрдісі дыбыстық талдау-жинақтау әдісі негізінде іске асырылады, оны зияты зақымдалған оқушыларға қолдану ерекшеліктері мынада:
1) зияты сақталған оқушыларды оқыту кезінде қабылданған әрбір дыбыс пен әріппен, буын, сөзбен танысу мерзімінің ұзаруы;
2) ұқсас және жиі араласатын дыбыстармен (жұптасқан дауысты және дауыссыз, қатаң және ұяң), бірінен соң бірі емес, дыбысқа қажетті уақыт бөліп, сәл уақыт өткен соң танысу қажеттілігі;
3) біртиптес дыбыстардың ішінен алдымен жеңіл меңгерілетін дыбыстарды ("С" дыбысын "Ш" дыбысынан бұрын) оқып танысу;
4) ұқсас дыбыстар мен әріптерді, буындарды, сөздерді бөлек мұқият зерттегеннен кейін оларды саралауға арнайы уақыт бөлу;
5) зияты сақталған оқушыларды оқыту кезінде қабылданған тәртіппен салыстырғанда дыбыстармен және әріптермен танысу тәртібін өзгерту;
17. Дыбыстар мен әріптерді зерттеу дәйектілігі дыбыстарды сөйлеуден, айтылымнан, дыбыстарды буындарға біріктірудегі қиындықтарды ескере отырып орнатылады.
18. Зияты зақымдалған оқушыларды сауат ашуға оқытудың әліппе кезеңін кезеңнен кезеңге оқу дағдыларын қалыптастыру міндеттерін күрделендіре отырып, төрт кезеңге бөлуге болады. Бірінші кезеңде олар келесі дыбыстармен танысады: а, т, л, п, н, у, ғ; екінші кезеңде - дыбыстармен й, м, о, ш, б, д, с, и, ы, қ; үшінші кезеңде: е, к, і, г, з, ү, ң, ж, ұ, в, ф, ө, ә, х; төртінші кезеңде: р, я, ю, е, ч, щ, һ, э, ч, ъ, ь. Дыбыстар мен әріптерді мұндай кезектілікпен алғанда мынандай жағдайлар ескерілді: онтогенезде тіл дыбыстарының шығу кезектілігі, дыбыстардың жеңіл айтылуы, шатастыратын дыбыстардың алшақтығы т.б.
19. Бағдарламаның түзету бағытын іске асыру арнайы әдістер мен тәсілдерді пайдалана отырып жүзеге асырылады:
1) ойындар (сайыстар, лото, домино);
2) жаттығулар (тыныс алу, мимикалық, артикуляциялық гимнастика);
3) дыбыс айтуды машықтандыруға және сөздердің буындық құрамын талдауға бағытталған жаттығулар (имитациялық ойындар, танысқан дыбыстармен буындар айту т.б.);
4) драматизация;
5) "шағын мөлшер" әдісі;
6) арнайы техникалық құралдарды пайдалану (арнайы компьютерлік бағдарламалар, АКТ-технологиялар);
7) ырғақты сәттер, шаршаған кезінде демалыс минуттары.
20. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің пәнаралық байланысы "Айналадағы әлем", "Математика", "Қол еңбегі" "Бейнелеу өнері" оқу пәндерімен белгіленеді.
3-тарау. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
Параграф 1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұны
21. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі - аптасына 5 сағат, оқу жылында 165 сағатты құрайды.
22. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің бағдарламасы 1 сыныпта сауат ашудың әліппеге дейінгі және әліппе кезеңдерін қамтиды. Қажет болған жағдайда әліппе кезеңі 2-сыныпта жалғасын табуы мүмкін.
23. Оқу пәнінің мазмұнын іріктеу бірліктері:
1) қазақ тіліндегі дыбыстар мен әріптер жүйесі;
2) тіл бірліктері: мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс;
3) қазақ тілінің грамматикалық құбылыстары;
4) орфографиялық және пунктуациялық нормалар минимумы;
5) балалар көркем әдебиетінің шығармалары.
24. Бағдарламаның негізгі мазмұны:
Сауат ашуға оқыту үрдісінде келесі кезеңдер жүзеге асырылады: әліппеге дейінгі – 40 сағат, әліппе – 125 сағат.
25. Әріптік кезеңде сауат ашуға оқытудың бірінші және екінші кезеңдерінің әріптері келесі ретпен қайталанады:
1) 1 кезең: а, т, л, п, н, у, ғ;
2) 2 кезең: й, м, о, ш, б, д, с, ы, и, қ;
26. Әріптерді келесі ретпен оқи отырып сауат ашуға оқытудың үшінші және төртінші кезеңдері жүзеге асырылады:
1) 3 кезең: е, к, і, г, з, ү, ң, ж, ұ, в, ф, ө, ә, х;
2) 4 кезең: р, я, ю, е, ч, щ, һ, э, ч, ъ, ь.
27. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:
1) білім алушылардың мүмкіндіктерін зерттеу (жалпы және сөйлеу тілінің даму деңгейін анықтау, 0-сыныпта қалыптасқан білім, дағдыларының жағдайын анықтау);
2) оқу әрекетіне қызығушылығын көтеру;
3) сөйлеу дағдыларын дамыту;
4) қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру (топтық қарым-қатынас, диалог, сахналау, рөлдік ойындар);
5) тіл туралы алғашқы түсініктерді қалыптастыру (сөз, сөйлем, буын, дыбыс);
6) фонематикалық қабылдауды, талдауды, жалпылауды дамыту;
7) дыбыстардың дұрыс айтылуын қалыптастыру;
8) ауызша және жазбаша сөйлеу тілін қалыптастыру;
9) көріп қабылдауын, кеңістіктік қабылдауды және түсінуді қалыптастыру;
10) қолдың ұсақ моторикасын, каллиграфия және графика ережелерін дамыту және қолды жазуға дайындау;
11) оқу іс-әрекетінің дағдыларын қалыптастыру (партада дұрыс отыру, мұғалімнің айтқанын және түсіндіргенін тыңдау, ойынға жауап беру немесе айту үшін қолын көтеру, сыныптан шығуға рұқсат сұрау).
28. Сауат ашудың әліппе кезеңі екінші тоқсанда әліппені оқытудың бірінші және екінші кезеңдерінің әріптерімен танысудан басталады да, үшінші және төртінші тоқсандарда үшінші және төртінші кезеңдердің әріптерімен танысумен жалғасады. Мұғалім дыбыспен және әріппен танысуға арналған сағат санын оқу материалын меңгеруді, оқу мақсаттарына, жеке психофизикалық ерекшеліктеріне, сынып оқушыларының танымдық қабілеттері мен мүмкіндіктеріне қол жеткізуді, сондай-ақ әрбір кезеңнің міндеттерін шешуді ескере отырып, дербес белгілейді
29. Әліппе кезеңінің міндеттері:
1) қазақ тілі әліпби әріптерімен танысу, танысып жатқан дыбыстардың артикуляциясын меңгеру;
2) фонематикалық үрдістерді дамыту (тіл дыбыстарын қабылдау, танысып жатқан дыбыстың сөздегі орнын табу: бірінші, соңғы);
3) әліпби әріптерінің қызметтерін меңгеру, бас және жазба, баспа және жазу әріптерінің айырмашылықтары;
4) "дауысты", "дауыссыз", "екпін" түсініктерімен танысу;
5) танысқан дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру;
6) тіл бірліктері (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін) туралы қарапайым түсініктерін бекіту;
7) дыбыстардан буын жасау, кері, тік ашық, тік жабық буындарды, қосып оқу, меңгерген буын құрамымен, сөйлем, шағын мәтіндерді оқу дағдыларын жетілдіру;
8) байланысты монологтық және диалогтік сөйлеу тілін қолжетімді деңгейде дамыту;
9) әріп, буын, сөз, сөйлемдерді жазуда каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру;
10) ауызша және жазбаша сөйлеу тілін қалыптастыру;
11) сөздік қорын кеңейту және белсендіру;
12) ауызша және көркем әдебиет арқылы ұлттық құндылықтарға құрметпен қарауға тәрбиелеу.
30. Бағдарламаның мазмұны 3 бөлімді қамтиды:
1) "Тындалым және айтылым";
2) "Оқылым";
3) "Жазылым".
31. "Тыңдалым және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) негізгі тілдік бірліктерді (сөйлеу, сөз, сөйлем, мәтін) ажырату;
2) тыңдалған материалды түсіну;
3) тіл нормаларын сақтай отырып қарым қатынастың әртүрлі жағдайларына қатысу;
4) сөйлемдер құрастыру;
5) сөздің дыбыстық формасында бағдарлау.
32. "Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сұрақтарды және жауаптарды дұрыс құрастыру;
2) фонетикалық-фонематикалық түсініктерін дамыту, сөздік қорын кеңейту;
3) оқу дағдыларын дамыту;
4) тілдің интонациялық анықтылығын ұстану.
33. "Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) көріп қабылдауын және кеңістікте бағдарлауын дамыту (әліппеге дейінгі кезең);
2) қарапайым графикалық дағдыларды меңгеру;
3) жазу дағдыларын қалыптастыру;
4) тіл бірліктерін белгілеудің шартты-графикалық формаларын қолдану (дыбыс, сөз, сөйлем).
34. Білім берудің негізгі мазмұны:
35. Тындалым (есту) және айтылым (ауызша сөйлеу тілін және фонематикалық естуін дамыту), әліппеге дейінгі кезең:
1) қоршаған орта дыбыстарын тындау және ажырату, тындап үйрену, тіл дыбыстарын анық айту;
2) мұғалім мен білім алушылардың сөзін тындау білігін қалыптастыру, аудио/бейне жазбаларды, естігенінің мағынасын түсіну, сұрақтарға нақты дұрыс жауап беру;
3) қарым- қатынастың вербалды емес құралдарын (интонация, ым-ишара, жесттер, қалыптар) қолдану; сөйлеудің негізгі ережелерін (ырғақ, екпін, темп, кідіріс) сақтау;
4) коммуникативтік мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын дамыту (топта қарым-қатынас жасау, диалогқа қатысу, сахналау, рөлдік ойындар);
5) мұғалімнің ауызша берілген қарапайым тапсырмаларын орындау; өз өтініштері мен тілектерін білдіру;
6) әр түрлі заттардың атауы және олардың негізгі қасиеттері бойынша сипаттамасы;
7) жаңылтпаштар, санамақ, мақал-мәтел, жұмбақтарды жаттау арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;
8) суреттер бойынша, көрген, бастан өткерген және естіген/оқыған бақылаулар бойынша әңгімелер, басқа адамдардың іс-әрекеттері мен тәжірибелеріне көзқарасты жеткізу, өздерінің эмоционалдық күйлерін жеткізу тәсілдері;
9) сюжеттік суреттер сериясына және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, ертегілер мен шағын мәтіндерді тыңдау және айту, ертегілерді драматизациялауға қатысу;
10) тындаған мәтіннің мазмұнын түсіну, тындаған/оқыған мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру;
36. Тындалым (есту) және айтылым (ауызша сөйлеу тілін және фонематикалық естуін дамыту), әліппе кезеңі:
1) заттарды топтастыру және жалпылама сөздер іріктеу; сұрақтарға толық жауап беру біліктерін қалыптастыру;
2) сөйлеу әдебіне сай сөздерді қолдану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын молайту;
3) сөздің мағынасын және мәнін түсіну, сөздерді орынды пайдалану;
4) сөздерді орфоэпия нормаларына сай қолдану, сөздерде екпінді дұрыс қою;
5) білім алушыларды берілген және қызықтыратын тақырыптар бойынша монологтік және диалогтік формаларда мәлімдемелер құра білу қабілетін қалыптастыру;
6) тыңдалған / оқылған мәтінді қайталау (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша);
7) сюжеттік сурет бойынша, суреттер сериясы бойынша, берілген тақырып бойынша сөйлемдер, қысқа мәтіндер құрастыру;;
8) мұғалімнің дауысынан қысқа тақпақтарды жаттау.
Ескертпе: тындалымға берілетін материал көлемі: 1-2 мин.; тындауға көркем әдебиет шығармасы 15 сөзден 0,5- 1 бетке дейін (сюжетті суретті қосқанда) болуы тиіс.
37. Оқылым, әліппеге дейінгі кезең:
1) заттың сурет пен сөзбен байланысы, "сөз" ұғымы, сөздің шартты-графикалық белгіленуі (жолақшамен);
2) "сөйлем" ұғымы, сөйлемнің шартты-графикалық сызбасы; сөйлемді сөздерге бөлу;
3) берілген шартты-графикалық схема арқылы сурет бойынша, орындалған іс-әрекет бойынша ұсыныстар жасау;
4) сөйлеу интонациясын (сөйлемнің соңындағы интонация, хабарлама, сұрақ, леп, кідірістер) дұрыс қолдану және сақтау;
5) сөздің буындық құрамының графикалық сызбасын құру, екпінді белгілеу;
6) сөйлеу дыбыстарын тыңдау және нақты айту, артикуляциялық жаттығулар жасау;
7) терминологияны қолданбай сөзден дауысты және дауыссыз дыбыстарды таңдау; берілген дыбыстардан басталатын сөздерді тану және атау; дауысты дыбыстардың шартты белгісі - қызыл және дауыссыз дыбыстар – көк түспен;
8) мұғалім оқыған материал мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру;
9) әртүрлі жанрдағы шығармаларды ерекшеліктері негізінде тану (жаңылтпаш, жұмбақ, мақал-мәтел, тақпақ, әңгіме, ертегі);
10) шығармада не туралы айтылғанды белгілеу.
38. Оқылым, әліппе кезеңі (1 және 2-кезеңдер):
1) бірінші және екінші кезең дыбыстарын қайталау: 1-кезең: а, т, л, п, н, у, ғ; 2-кезең: й, м, о, ш, б, д, с, ы, и, қ;
2) артикуляциялық, акустикалық, функционалдық аспектілерді ескере отырып, дыбыстарды дауысты және дауыссыз дыбыстарға жіктеу (дауысты дыбыстар еркін айтылады, дауыссыз дыбыстар кедергімен айтылады, дауысты дыбыстар дауыспен айтылады, дауыссыз дыбыстар дауыс пен шудан тұрады (ұяң), тек шудан (қатаң), дауыссыз дыбыстар тек дауысты дыбыстармен бірге буын құрайды);
3) берілген дыбыстың сөзде барын белгілеу, оның сөздегі орнын анықтау: басында, соңында, ортасында, берілген дыбысқа сөздерді таңдау, көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
4) дыбыстың әріппен байланысы; дыбыс пен әріптің дифференциациясы (дыбыстарды естиміз және айтамыз, әріптерді көреміз, жазамыз, оқимыз);
5) әріптің бейнесін есте сақтау (бас әріппен);
6) "буын" ұғымы; сөздерді буындарға бөлу және сөздердің жай айтылуы; екпінді буынды табу;
7) буынның (сөздің) графикалық дыбыстық моделінен схемалық модельдегі дыбыстарды әріптік белгілеуге көшу; дауысты әріпке бағдарланған буынның (сөздің) дыбыстық әріптік моделін "оқу";
8) дыбыстар/әріптер қатарынан ұсынылған дыбыс/әріпті табу;
9) әріптердің бейнесін еске түсіру (баспа, жазба);
10) үйренген дыбыстар мен әріптерден кері, түзу және үш әріптен тұратын жабық буындардың қалыптасуы, бұл буындарды дауысты дыбыстардың ұзақ және қысқа айтылуымен оқи білу; кері және тікелей ашық буындарды салыстыру, осы буындардан сөздерді оқу; сөйлемдер мен қысқа мәтіндерді буын арқылы оқу;
11) үшінші кезең дыбыстарымен танысу (е, к, і, г, з, ү, ң, ж, ұ, в, ф, ө, ә, х); дыбыс пен әріпті сәйкестендіру; сөзде берілген дыбыстың бар жоғын табу, дыбыстың орнын табу: басы, ортасы, соңы, берілген дыбысқа сөздер ойлап табу;
12) үйренген дыбыстар мен әріптерден кері, тікелей және үш әріптен тұратын жабық буындардың қалыптасуы: ат, та, нан, лак;
13) таныс сөздермен сөйлемдерді оқу, суреттердің астындағы жазуларды, қысқа мәтіндерді оқу;
14) төртінші кезең дыбыстары мен әріптерімен танысу (р, я, ю, е, ч, щ, һ, э, ч, ъ, ь); дыбыс пен әріпті сәйкестендіру; сөздегі дыбыстың бар/жоғын табу, сөздегі дыбыстардың кезектілігін табу; аффрикаттар: ц және ч;
15) э, ъ әріптерімен буындар және сөздер оқу;
16) сөздің ортасында дауыссыз дыбыстар қатар келген буындарды жасау және оқу: рда, ырм, арл, алд;
17) меңгерілген буын құрамынан құрылған сөздерді жасау және оқу, сөйлемдерді, шағын мәтіндерді буындап нақты анық етіп оқу;
18) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдерді интонациялау: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтірмен үзілістерді сақтау; бір сөйлемді екіншісінен бөлетін үзілістерді сақтау;
19) оқылған мазмұнға қатысты сұрақтарға жауаптар, суреттерге сүйене отырып және сүйенбей, оқылған мазмұнға деген көзқарасын білдіру (ұнайды / ұнамайды, өйткені....);
20) оқылған мәтіннің мазмұнын түсіну;
21) мәтінді мәнерлеп оқу, рөлдер бойынша оқу.
Ескерту: оқуға ұсынылған мәтіннің көлемі әліппе кезеңінің басында 4-6 сөйлемнен және соңында 10-12 аспауы тиіс. Әрбір сөйлемдегі сөздердің саны 2-6 дан аспауы керек.
39. Жазылым, әліппеге дейінгі кезең:
1) негізгі түстерді табу және ажырату;
2) заттарды белгілі кезектілікте орналастыру, заттарды түрі, түсі, көлемі, пішіні, мөлшері бойынша ажырату;
3) заттар мен геометриялық пішіндерді материалы, атауы, түрі, түсі, пішіні, мөлшері бойынша топтастыру;
4) әріптердің графикалық бейнесін білдіретін түрлі-түсті жолақтардан, әртүрлі комбинациялардағы пластикалық материалдардан жасау;
5) жолақтардың кезектілігін түсі, өлшемі және орналасуы бойынша ажырату, бүтінді құрама элементтерге бөлу және бүтінді жеке бөліктерден қалпына келтіру;
6) жазу гигиенасы ережелерімен танысу; жазу кезінде дұрыс отыру, дәптердің орналасуы, қарындашты, қаламды дұрыс ұстау;
7) дәптер бетінде бағдарлау білігін қалыптастыру (жазу жолы, жазу жолы арасы, жазу жолының жоғарғы және төменгі жолдары, тік және көлденең сызықтар); оқулық бетінің кеңістігінде (беттің жоғарысы, төмені);
8) қолдың ұсақ моторикасын дамыту (саусақ жаттығуларын орындау, заттармен іс-әрекеттер; бояу, сурет салу, мозаиканың оюларын құру, сұлба бойынша сызу, контуры бойынша сызу, нүктелерді қосу, қағаз бетінде әртүрлі бағыттарда бояу, штрихтау, тақтада бормен жазу);
9) дәптерге орнаменттік сурет салу (тік және қисық сызықтардан тұратын жолақтар сызу, қисық сызықтарды сызу, пішіндері әріптерге ұқсайтын заттарды салу, таныс заттарды салу, геометриялық пішіндердің оюларын салу, толқынды сызықтардан жолақтар салу);
10) әріптердің элементтерін жазу (тік таяқша, төменгі жағы дөңгеленген тік таяқша, жоғарғы жағы дөңгеленген таяқша, жарты сопақ, сопақ, бас әріптердің элементтері);
11) схемалар арқылы сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
12) сөйлемді моделдеу.
40. Жазылым, әліппе кезеңі:
1) каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру: қолжазба әріптердің (кіші және үлкен) графикалық бейнесін талдау, олардың құрылымдық элементтерін салыстыру, әріптер элементтерін жазу;
2) каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып, кіші және бас әріптер мен олардың қосылыстарының (жоғарғы, орта, төменгі үзбелі және үзбей) кері және тікелей буындарда, сөзбен айтқанда, сөйлемдерде жазылуы;
3) жазылуы дыбыстық-әріптік талдаудан кейін айтылуымен сәйкес келмейтін қолмен жазылған қаріптен әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді өз бетінше жазу;
4) кеспелі әліпби әріптерінен алдымен құрап, кейін баспа қарпінен буын, сөздерді көшіріп жазу;
5) пунктуация қағидаларын ескеріп сөйлемдерді алдын ала модельдей отырып, оларды баспа қаріпінен есептен шығару: сөйлем соңындағы нүкте, леп белгісі, сұрақ белгілері;
6) терминологияны қолданбай тиісті атауларда бас әріппен жазу;
7) алдын ала дыбыстық-әріптік талдау жүргізіп, әріп, буын, сөздер диктантын жазу; буындап жазу тәсілін жетілдіру;
8) ережелерді ескере отырып сөйлем жазу: сөйлемнің басындағы бас әріп, сөйлемнің соңындағы нүкте, сөйлемдегі сөздердің бөлек жазылуы;
9) сөз бен сөйлемнің алғашқы көрінісі, ұғымдардың түсініктерін ажырату: "зат" және "сөз" тақырыптың атауы ретінде;
10) алдын ала талдау жүргізіп жазылмай қалған әріп, буындарды сөздерде жазу;
11) сөздер-заттардың атаулары, қоршаған әлем құбылыстары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, сөйлеу кезіндегі, сөйлеу кезіне дейінгі, сөйлеуден кейінгі заттардың әрекеттерін білдіретін сөздер; бір затты, көптеген заттарды білдіретін сөздер;
Ескерту: тексерілетін жазу жұмыстарының көлемі: графикалық диктант - 1-3 белгі, әріп диктанты – 3-5 әріп, буын диктанты – 3-5 буын, сөздік диктант – 2-5 сөз, диктант – 8-12 сөз. Жазу жұмыстарының санын оқу материалын меңгеру деңгейі мен білім алушылардың жеке мүмкіндіктеріне қарай, мұғалім өзі белгілейді.
41. "Әліппе, Ана тілі" пәнін оқыту лексикалық тақырыптар негізінде іске асырылады: бірінші тоқсанда – "Өзім туралы", "Менің мектебім"; екінші тоқсанда – "Менің отбасым және достарым", "Бізді қоршаған әлем"; үшінші тоқсанда- "Саяхат", "Салт-дәстүр. Мерекелер"; төртінші тоқсанда – "Тағам және сусын", "Дені саудың - жаны сау!", аталмыш тақырыптар жылдың әрбір мезгіліне сай табиғаттағы құбылыстармен адам өмірімен байланысты.
42. Баспа әріптерінің графикалық бейнесін зерделеу кезінде әріптерді, олардың элементтерін әртүрлі қолданбалы материалдардан (қағаз жолақтары, картон, сым, таяқшалар, пластикалық материалдар) құрастыру қолданылады.
Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі
43. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.1.2.1 кодында "1" - сыныбы, "1.2" - бөлім және бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.
44. Бөлімдер бойынша оқыту мақсаттарының жүйесі:
45. Осы Бағдарлама жеңіл түрде зияты зақымдалған білім алушыларға арналған 1-сыныбы үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
46. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
Параграф 3. Жеңіл түрде зияты зақымдалған білім алушыларға арналған 1-сыныбы үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар (оқыту қазақ тілінде)
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 547 -қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0 - сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0 - сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты – зияты зақымдалған білім алушылардың жеке психофизикалық мүмкіндіктері мен танымдық қабілеттерін ескере отырып, оқу мен жазудың бастапқы дағдыларын қалыптастыру үшін жағдай жасау.
3. Бағдарламаның оқу міндеттері:
1) сөйлеуді тыңдау және түсіну, қарапайым нұсқауларды орындау қабілеттерін қалыптастыру;
2) сөздік қорын нақтылау және кеңейту, сөйлеудің грамматикалық құрылымын, келісімді сөйлеуді дамыту;
3) фонемалық қабылдауды, фонематикалық түсініктерді, фонемалық талдау мен жинақтауды дамыту;
4) бастапқы оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру.
5) сөйлеудің дыбыстық және интонациялық мәдениетін тәрбиелеу.
4. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:
1) кеңістіктік бағдарлауды, көру және есту қабілетін, қолдың ұсақ моторикасын дамыту;
2) әрбір білім алушының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, сөйлеу және танымдық процестерді дамытудағы кемшіліктерді еңсеру;
3) естіп-сөйлеу және көріп есте сақтауын дамыту;
4) көрнекі-әрекеттік және көрнекі-бейнелі ойлауды, ойлау операцияларын (талдау, салыстыру, жалпылау, жіктеу) дамыту.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың танымдық белсенділіктің төмендеуімен, қызығушылықтар мен мотивтердің тар шеңберімен көрінетін танымдық белсенділіктің бұзылуымен сипатталады. Баяу қарқын және қабылдаудың жеткіліксіз саралануы (көру, көру-кеңістіктік, есту) бар, әдетте дамып келе жатқан құрдастарына қарағанда, фонематикалық есту қабілетінің қалыптасуынығ кеш дамуы байқалады Сөйлеу тілі дамуының кемшіліктері қатарына: дыбыстық айтылудың бұзылуы, сөйлеуді түсінудегі қиындықтар, сөздік қорының нашарлығы, грамматикалық жүйенің бұзылуы, келісімді сөйлеу, сөйлеудің реттеуші функциясын қалыптастырудағы қиындықтар.
6. Оқу үрдісін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері даму ерекшеліктерін ескеретін және білім алушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін арнайы педагогика қағидаттарына негізделген.
7. Жүйелілік қағидасы құрылымдық компоненттері өзара тығыз байланысты, күрделі функционалды жүйе ретіндегі психикалық даму туралы түсінікке сүйенеді. Оқу мен дамыту жұмысының жүйелелегі мен кешенділігі меңгерілген дағдылардың қайталануы және бар білімдері мен біліктеріне сүйену негізінде іске асырылады, ол өз кезегінде оқу материалын меңгеруді және психикалық дамуын қамтамасыз етеді.
8. Дамыта оқыту қағидасы оқу міндеттерінің баланың дамуының жақын аймағында қоюды көздейді. Бұл қағиданың іске асырылуы оқушылардың оқу материалын меңгеру ерекшеліктер мен жетістіктерін мұғалімнің үнемі зерттеуіне негізделеді.
9. Іс-әрекетке деген көзқарас қағидасы нақты іс-әрекетте жаңа білімді практикалық пысықтауды ұйымдастыруға негізделген. Іс-әрекет тәсілін іске асырудың негізгі құралы білім алушылардың ойын, танымдық және пәндік-практикалық қызметін ұйымдастыру болып табылады. Білім алушылардың пәндік-практикалық қызметі психикалық функциялардың сенсомоторлық негізін (қабылдау, сөйлеу, ойлау) дамытуға, білім алушылардың танымдық саласы мен өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігін өтеуге мүмкіндік береді.
10. Оқу материалын ұсынудың дәйектілігі мен шоғырлану қағидасы оқу тапсырмаларын, жаттығуларды таңдауды қамтиды, оның құрамдас бөліктері арасында логикалық байланыс орнатылған кезде, үйренген білім мен дағдылар жаңа дағдылардың ажырамас бөлігі болып табылады.
11. Оқытудың әлеуметтік бейімделу бағытының қағидасы әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормаларын, өмірлік, коммуникативтік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмысты қамтиды.
12. Арнайы педагогикалық көшбасшылық қағидасы өз іс-әрекетін өз бетінше ұйымдастырудың қиындықтарымен, кезең-кезеңімен ұйымдастыру мен нұсқау беру қажеттілігімен, мұғалімнің тұрақты бағыттаушы көмегімен анықталады.
13. Сауат ашуды оқытудың негізі қарапайым оқу материалынан күрделі оқу материалына дейінгі оқытудың жалпы дидактикалық талабы, сондай-ақ оқушылардың сөйлеу дамуындағы бұзылуларды есепке алу және сақталған еліктеу қабілеттеріне, көрнекі және тиімді ойлауға сүйену болып табылады.
14. Сауат ашу үрдісі дыбыстық аналитикалық-синтетикалық әдіс негізінде жүзеге асырылады, оны қолдану ерекшеліктері зияты зақымдалған оқушыларды оқытуда келесідей:
1) зияты сақталған оқушыларды оқыту кезінде қабылданған әрбір дыбыс және әріппен танысу мерзімінің ұзаруы;
2) ұқсас және жиі араласатын дыбыстармен (жұптасқан дауысты және дауыссыз, қатаң және ұяң) әр дыбысты жеке-жеке игеруге жеткілікті уақыт аралығында танысу;
3) айтылуы оңай дыбыстарды бірінші кезекте оқу (мысалы, алдымен "С", содан кейін "Ш");
4) ұқсас дыбыстар мен әріптерді, буындарды, сөздерді бөлек мұқият зерттегеннен кейін оларды саралауға арнайы уақыт бөлу;
5) зияты сақталған оқушыларды оқыту кезінде қабылданған тәртіппен салыстырғанда дыбыстармен және әріптермен танысу тәртібін өзгерту;
15. Дыбыстар және әріптермен танысу кезектілігі дыбыстарды сөйлеуден, айтылымнан, дыбыстарды буындарға біріктірудегі қиындықтарды ескере отырып орнатылады. Зияты зақымдалған білім алушылардың сауат ашуды оқытудың төрт кезеңі бар. Әріптік кезеңнің кезеңдерін бөлектеу оқу дағдыларын қалыптастыруды жеңілдету үшін дыбыстарды буындарға біріктіру тәсілдерінің біртіндеп күрделенуіне негізделген. Бірінші кезеңде дыбыстар мен әріптер оқылады: а, у, м, о, с, х. Екінші кезеңде дыбыстар мен әріптер: ш, л, ы, н, р. Үшінші кезеңде дыбыстар мен әріптер: к, п, т, и, в, з, ж, б, г, д, й, ь әрпі. Төртінші кезеңде – дыбыстар мен әріптер: е, Ұ, ю, я, ц, ч, щ, ф, э, ъ әрпі.
16. Оқу материалының қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін әдістер мен тәсілдер қолданылады:
1) ойын (дидактикалық ойындар, лото, домино);
2) жаттығулар;
3) көрсету, иллюстрация, демонстрация;
3) драматизация;
4) "шағын бөлік" әдісі;
5) АКТ-технологиялар.
17. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің пәнаралық байланыстары "Айналадағы әлем", "Математика", "Қол еңбегі" "Бейнелеу өнері" оқу пәндерімен, "Тіл дамуының кемшіліктерін түзету" түзету компонентінің пәндерімен белгіленеді.
3-тарау. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
Параграф 1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұны
18. Пән бойынша 0-сыныптағы оқу жүктемесі аптасына 5 сағатты, оқу жылына – 160 сағатты құрайды.
19. Оқу пәнінің мазмұнын іріктеу бірліктері:
1) орыс тіліндегі дыбыстар мен әріптер жүйесі;
2) тіл бірліктері: мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс;
3) орыс тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;
4) орфографиялық және пунктуациялық нормалардың минимумы;
5) балалар көркем әдебиетінің шығармалары.
20. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің базалық мазмұны. Оқыту процесінде келесідей кезеңдер белгіленеді: әліппеге дейінгі, әліппе. Нөлдік сыныпта әліппеге дейінгі оқу кезеңі ұйымдастырылады, оған – 75 сағат және оқытудың әліппе кезеңі 85 сағат ішінде. Сағаттарды әліппеге дейінгі және әліппе кезеңге бөлу ұсынымдық сипатта болады, мұғалімге сынып оқушыларының ерекше білім беру қажеттіліктерін ескере отырып, сағаттарды бөлуге өзгерістер енгізу мүмкіндігі беріледі.
21. Әліппе кезеңде әріптерді келесі ретпен қайталап отырып, сауат ашуды оқытудың бірінші және екінші кезеңдері жүзеге асырылады:
1-кезең: а, у, м, о, с, х;
2-кезең ш, л, ы, н, р.
22. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:
1) мұғалімнің нөлдік сыныпқа түскен білім алушылардың мүмкіндіктерін зерделеуі (жалпы және сөйлеуді дамыту деңгейін анықтау);
2) оқуға деген қызығушылықты, сөйлеу, ауызша сөйлеу дағдыларын дамыту;
3) есту зейінін, дұрыс дыбысталуын; фонематикалық процестерді дамыту;
4) тілдік бірліктер туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру (сөз, сөйлем, буын, дыбыс);
5) көрнекі және кеңістіктік қабылдау мен түсініктерді қалыптастыру; қолдың моторикасын дамыту, жазуды оқытуға дайындық;
6) оқу іс-әрекеті мен мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру (партада дұрыс отыру, түсініктемелерді тыңдау, мұғалімнің нұсқауларын орындау, бірдеңе айтқысы келсе қолын көтеру, сыныптан шығуға рұқсат сұрау).
23. Оқытудың әліппе кезеңінде мұғалім дыбыспен және әріппен танысуға арналған сағаттар санын сынып оқушыларының мүмкіндіктерін ескере отырып дербес белгілейді.
24. Әліппе кезеңінің міндеттері:
1) меңгеретін дыбыстардың дұрыс артикуляциясын қалыптастыру;
2) сөздік қорын кеңейту, қол жетімді сөйлеу деңгейінде біртұтас монологиялық және диалогтық сөйлеуді дамыту;
3) фонемалық талдау мен жинақтауды дамыту;
4) тілдік бірліктер туралы қарапайым ұғымдарды бекіту (дыбыс, буын, сөз, сөйлем);
5) дыбыстарды буындарға біріктіру, буындарды, меңгерілген буын құрылымдарынан сөздерді, қысқа сөйлемдерді тегіс оқу дағдыларын қалыптастыру;
6) каллиграфия нормаларына сәйкес жазу дағдыларын дамыту.
25. Бағдарламаның мазмұны 3 бөлімнен тұрады:
1) "Тындалым және айтылым";
2) "Оқуға дайындық" (әліппеге дейінгі кезең)/ "Оқу" (әліппе кезеңі);
3) "Жазуға дайындық" (әліппеге дейінгі кезең)/ "Хат" (әліппе кезеңі).
26. "Тыңдалым және айтылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:
1) сөйлеудің негізгі бірліктерін ажырату (сөйлем, сөз, дыбыс);
2) тыңдалған материалды түсіну;
3) сөйлеу нормаларын сақтай отырып, әртүрлі қарым-қатынас жағдайларына қатысу;
4) сөйлемдер құрастыру.
27. "Оқуға дайындық" (әліппеге дейінгі кезең)/ "Оқу" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:
1) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;
2) фонетикалық-фонематикалық түсініктерді дамыту, сөздік қорын кеңейту;
3) бастапқы оқу дағдыларын дамыту;
4) сөйлеудің интонациялық мәнерлілігін сақтау.
28. "Жазуға дайындық" (әліппеге дейінгі кезең)/ "Хат" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:
1) көру арқылы қабылдау мен кеңістіктік бағдарлауды дамыту;
2) қарапайым графикалық дағдыларды қалыптастыру;
3) сөйлеу бірліктерінің шартты-графикалық белгіленуі (дыбыс, буын, сөз, сөйлем).
29. Білім берудің негізгі мазмұны:
30. Тындалым және айтылым, әліппеге дейінгі кезең:
қоршаған ортаның дыбыстарын тыңдау және ажырату, тыңдай білу, сөйлеу дыбыстарын анық айту. Мұғалім мен оқушылардың сөздерін, аудио/бейнежазба тыңдау, естігендердің мағынасын түсіну, сұрақтарға жауап беру. Вербалды емес қарым-қатынас құралдарын қолдану (интонация, мимика, жест-ишара, позалар); сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (ритм, екпін, қарқын, кідіріс). Коммуникативтік мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын пайдалану (топта қарым-қатынас жасау, диалогқа қатысу, сұраққа жауап беру, сұрақтарды тұжырымдау). Мұғалімнің ауызша тапсырмасы бойынша қарапайым тапсырмаларды орындау; өз өтініштері мен тілектерін білдіру. Әр түрлі заттардың атауы және олардың негізгі қасиеттері бойынша сипаттамасы. Мұғалімнің артынан жаңылтпаштар, санамақ, мақал-мәтел, жұмбақтарды қайталау арқылы артикуляциялық аппаратын дамыту; жұмбақтарды шешу. Суреттер бойынша, көрген, бастан кешкен және естіген туралы сқйлесу, басқа адамдардың іс-әрекеттеріне деген көзқарасты жеткізу, өздерінің эмоционалды күйлерін беру тәсілдері. Сюжеттік суреттер сериясы мен мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, ертегілер мен шағын мәтіндерді тыңдау және айту, ертегілерді драматизациялауға қатысу. Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, тыңдалған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауаптар.
31. Тыңдалым және айтылым, әліппе кезеңі:
заттарды жіктеу және жалпылама сөздерді таңдау. Сөйлеу этикетінің сөздері мен сөз тіркестерін қолдану, лексикалық тақырыптарға негізделген сөздік қорын кеңейту. Сөздің мағынасын түсіну, сөзді мақсатына сай қолдану. Орфоэпиялық нормаларға сәйкес сөздерді айту, сөздердегі екпіннің дұрыс орналасуы. Білім алушыларды қызықтыратын және қызықтыратын тақырыптар бойынша монологиялық және диалогтық нысандарда мәлімдеме құру. Берілген тақырып бойынша сюжеттік сурет, суреттер сериясы бойынша ұсыныстар жасау. Мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді жаттау, жұмбақтарды шешу, мұғалімнің артынан жаңылтпаштар, санамақ, мақал-мәтел, жұмбақтарды қайталау. Сюжеттік суреттер сериясына және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, ертегілерді тыңдау және әңгімелеу, ертегілерді драматизациялауға қатысу. Мұғалім оқыған материалдың мазмұны бойынша сұрақтарға жауаптар.
Ескертпе: тыңдау материалының көлемі: 30 сек.-1 мин; тыңдауға арналған көркем шығарманың көлемі 10 сөзден 0,5 бетке дейін (сюжеттік суретті қоса).
32. Оқуға дайындық, әліппеге дейінгі кезең:
тақырыптың суретпен және сөзбен байланысы, "сөз" ұғымы; суреттің астындағы сөздердің шартты-графикалық белгіленуі және оларды "оқу". Сөйлемді сөйлемнен бөлу, сөйлемнің шартты-графикалық белгіленуі. Сөйлемдегі сөздерді практикалық бекіту. Сурет бойынша, орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау. Сөйлеудің интонациялық ұйымдастырылуын бақылау (сөйлемнің соңындағы интонация, хабарлама, сұрақ, леп), үзілістерді сақтау. Сөзді буындарға (бөліктерге) бөлу, сөз бөліктерінің шартты-графикалық белгіленуі (сөздегі буындар). Сөйлеу дыбыстарын тыңдау және нақты айту, артикуляциялық жаттығулар жасау. Дауысты және дауыссыз дыбыстардың сөздеріндегі таңдау: а, у, м, терминологияны қолданбай, ұсынылған дыбысты бірқатар дыбыстардан бөліп алу, оның орнын анықтау: сөздің басында, сөздің соңында; таңдалған дыбыстың түсті шеңбермен шартты-графикалық белгіленуі; осы дыбыстардан басталатын сөздердің атауы.
33. Оқу, әліппе кезеңі (1- және 2-кезеңдер):
зерттелетін дыбыстардың дұрыс және анық айтылуы оқшауланған және сөзбен (1 кезең: а, у, м, о, с, х; 2 кезең: ш, л, ы, н, р). Бұл дыбыстың сөздегі дыбыстар қатарында болуын анықтау. Сөздегі дыбыстың орнын анықтау: басында, соңында. Көрнекілікке сүйене отырып, зерттелетін дыбысы бар сөздерді таңдау. Дыбыстардың шартты-графикалық белгіленуі (терминдерді атаусыз дауысты және дауыссыз дыбыстар). Дыбыстың әріппен байланысы. Дыбыс пен әріпті ажырату (дыбыстарды естиміз және айтамыз, әріптерді көреміз, жазамыз, оқимыз). Әріптер қатарынан ұсынылған әріпті таңдау. Әріптердің (баспа) бейнелерін тану. Сөздерді буындарға бөлу және сөздерді буындар бойынша тегіс айту. Буынның шартты-графикалық дыбыстық моделіндегі дыбыстарды әріптермен белгілеу және ономатопеялық сөздерді (ау, уа), кері буындарды (ам, ум), тікелей ашық буындарды (ма, са), жабық буындарды және бір буынды сөздерді (сын, мох) оқу. Дауысты дыбыстарды ұзақ және жылдам айту арқылы буындарды оқу. Дыбыстық әріптік талдаудың іздері бойынша бөлінген әліпбидің әріптерінен буындар мен сөздерді құрастыру. Кері және тікелей ашық буындарды салыстыру, меңгерілген буын құрылымдарынан сөздерді оқу. Буынға бөліп сөйлемдерді оқу (2-3 сөз). Тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдерді интонациялау: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтірмен үзілістерді сақтау. Оқылған сөйлемнің мазмұны бойынша сұрақтарға жауаптар, иллюстрацияға негізделген ұсыныстар сериясы.
34. Жазуға дайындық, әліппеге дейінгі кезең:
негізгі түстерді ажырату. Заттарды көрсетілген тәртіппен орналастыру, заттарды түсі, пішіні, өлшемі, көлемі бойынша ажырату және топтастыру. Әріптердің графикалық бейнесін еске түсіретін әртүрлі комбинациялардың түрлі-түсті жолақтарынан ойнату (н, ш, х). Жолақ комбинацияларын түсі, өлшемі және орналасуы бойынша ажырату. Бүтінді құрама элементтерге бөлу және бүтінді жеке бөліктерден қалпына келтіру. Жазу гигиенасы ережелерін сақтау: дұрыс отыру, қағазды (дәптерді) дұрыс орналастыру және ұстау, қарындашты, қаламды дұрыс ұстау. Қағаз парағының кеңістігінде бағдарлау (дәптер парағы): жоғарғы, төменгі, ортаңғы, жұмыс жолының анықтамасы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, қиғаш сызықтар. Оқулық бетінің кеңістігінде бағдарлау (беттің жоғарғы, төменгі жағында). Оқулық беттерін ұқыпты ашу, бетбелгіні пайдалану. Саусақ гимнастикасы жаттығуларын, соның ішінде заттармен орындау. Бояу, сурет салу, мозаикадан өрнектер жасау, шаблон, трафарет бойынша бояу, контур бойымен бояу, нүктелер бойынша қосу, А4 форматындағы сызылмаған қағаз парақтарында шекті сақтай отырып, әр түрлі бағытта бояу және көлеңкелеу, бормен тақтаға сурет салу. Түзу, қисық, сынған, толқынды сызықтардан тұратын жиектерді салу, геометриялық фигуралардан өрнектер салу. Әріп элементтерін жазу: түзу таяқша, төменгі жағында дөңгелектелген түзу таяқша, жоғарғы жағында дөңгелектелген, ілмек, жартылай сопақ, сопақша, бас әріп элементтері. Сөздің шартты-графикалық белгіленуі, сөздегі А, У, М дыбыстарының орны (басында, соңында), сөздегі буындар, сөйлемдер.
35. Хат, әліппе кезеңі:
әріптердің қолжазба сызбасын талдау (кіші және үлкен), олардың құрылымдық элементтерін салыстыру, әріптер элементтерін жазу. Каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып, кіші және бас әріптер мен олардың қосылыстарының (жоғарғы, орта, төменгі жыртылмалы және үзілмейтін) кері және түзу буындарда, сөздерде, сөйлемдерде жазылуы. Анық айтылғаннан кейін және дыбыстық-әріптік талдаудан кейін әріптерді, буындарды, айтылуымен сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба үлгісінен шығару. Әріптің баспа түрінің қолжазбамен байланысы. 2-3 сөзден тұратын буындарды, сөздерді, сөйлемдерді басылған қаріптен оларды бөлінген әліпбидің әріптерінен құрастырғаннан кейін көшіру. Адамдардың аттарын бас әріппен жазу. Алдын ала дыбыстық әріптік талдаудан кейін әріптерді, буындарды және айтылуымен сәйкес келмейтін жеке сөздерді диктантт түрінде жазу; "буын" жазу әдісін қолдану. Сөз бен сөйлемнің бастапқы идеясы, ұғымдардың айырмашылығын ажырату: "зат" және "сөз" тақырыптың атауы ретінде. Сөздің шартты-графикалық белгіленуі, сөздегі дыбыстардың орны, сөздегі буындар, сөйлемдер.
36. "Букварь, Обучение грамоте" пәнін оқыту лексикалық тақырыптар негізінде жүзеге асырылады: бірінші тоқсанда – "Өзім туралы", "Менің мектебім"; екінші тоқсанда – "Менің отбасым және достарым", "Қоршаған әлем"; үшінші тоқсанда- "Саяхат", "Салт-дәстүрлер және мерекелер"; төртінші тоқсанда – "Тағамдар мен сусындар", "Салауатты өмір салты", бұл тақырыптар табиғаттағы құбылыстар мен адам өмірінің өзгеруін көрсететін тақырыптармен тығыз байланыста болады.
37. Баспа әріптерінің графикалық бейнесін зерттеуде әр түрлі қолданбалы материалдардан (қағаз жолақтары, картон, сым, таяқшалар, пластикалық материалдар) әріптердің, олардың элементтерінің құрылысы қолданылады.
Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі
38. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 0.1.2.1 кодында "0" - сыныбы, "1.2" - бөлім және бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.
39. Оқыту мақсаттарының жүйесі:
40. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады.
41. Бөлімдер мен тақырыптарды зерделеуге сағаттарды бөлу, сынып оқушыларының мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу мақсатын ішінара және кезең-кезеңмен іске асыру мұғалімнің еркіне беріледі.
Параграф 3. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар (оқыту орыс тілінде)
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)
Ескерту. Бұйрық 547-1-қосымшамен толықтырылды - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты – зияты зақымдалған білім алушылардың танымдық қабілеттерін ескере отырып, оқу мен жазудың бастапқы дағдыларын қалыптастыру және бекіту үшін жағдай жасау.
3. Бағдарламаның оқу міндеттері:
1) сөйлеуді тыңдау және түсіну, қарапайым нұсқауларды орындау қабілеттерін қалыптастыру және жетілдіру;
2) сөздік қорын нақтылау және кеңейту, сөйлеудің грамматикалық құрылымын, келісімді сөйлеуді дамыту;
3) фонемалық қабылдауды, фонематикалық түсініктерді, фонемалық талдау мен жинақтауды дамыту;
4) Сөздерді, сөйлемдерді және қысқа мәтіндерді буынға бөліп, бірқалыпты оқу дағдыларын қалыптастыру және бекіту, каллиграфиялық жазу дағдыларын дамыту;
5) Сөйлеудің дыбыстық және интонациялық мәдениетін тәрбиелеу;
4. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:
1) кеңістіктік бағдарлауды, көру және есту қабілетін, қолдың білезігі мен саусақтарының қимылдарының үйлесімділігін дамыту;
2) әрбір білім алушының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, сөйлеу және танымдық процестерді дамытудағы кемшіліктерді еңсеру;
3) естіп-сөйлеу және көріп есте сақтауын дамыту;
4) көрнекі-әрекеттік және көрнекі-бейнелі ойлауды, ойлау операцияларын (талдау, салыстыру, жалпылау, жіктеу) дамыту.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың танымдық белсенділіктің төмендеуімен, қызығушылықтар мен мотивтердің тар шеңберімен көрінетін танымдық белсенділіктің бұзылуымен сипатталады. Баяу қарқын және қабылдаудың жеткіліксіз саралануы (көру, көру-кеңістіктік, есту) бар, әдетте дамып келе жатқан құрдастарына қарағанда, фонематикалық есту қабілетінің қалыптасуынығ кеш дамуы байқалады Сөйлеу тілі дамуының кемшіліктері қатарына: дыбыстық айтылудың бұзылуы, сөйлеуді түсінудегі қиындықтар, сөздік қорының нашарлығы, грамматикалық жүйенің бұзылуы, келісімді сөйлеу, сөйлеудің реттеуші функциясын қалыптастырудағы қиындықтар.
6. Оқу үрдісін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері даму ерекшеліктерін ескеретін және білім алушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін арнайы педагогика қағидаттарына негізделген.
7. Жүйелілік қағидасы құрылымдық компоненттері өзара тығыз байланысты, күрделі функционалды жүйе ретіндегі психикалық даму туралы түсінікке сүйенеді. Оқу мен дамыту жұмысының жүйелелегі мен кешенділігі меңгерілген дағдылардың қайталануы және бар білімдері мен біліктеріне сүйену негізінде іске асырылады, ол өз кезегінде оқу материалын меңгеруді және психикалық дамуын қамтамасыз етеді.
8. Дамыта оқыту қағидасы оқу міндеттерінің баланың дамуының жақын аймағында қоюды көздейді. Бұл қағиданың іске асырылуы оқушылардың оқу материалын меңгеру ерекшеліктер мен жетістіктерін мұғалімнің үнемі зерттеуіне негізделеді.
9. Іс-әрекетке деген көзқарас қағидасы нақты іс-әрекетте жаңа білімді практикалық пысықтауды ұйымдастыруға негізделген. Іс-әрекет тәсілін іске асырудың негізгі құралы білім алушылардың ойын, танымдық және пәндік-практикалық қызметін ұйымдастыру болып табылады. Білім алушылардың пәндік-практикалық қызметі психикалық функциялардың сенсомоторлық негізін (қабылдау, сөйлеу, ойлау) дамытуға, білім алушылардың танымдық саласы мен өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігін өтеуге мүмкіндік береді.
10. Оқу материалын ұсынудың дәйектілігі мен шоғырлану қағидасы оқу тапсырмаларын, жаттығуларды таңдауды қамтиды, оның құрамдас бөліктері арасында логикалық байланыс орнатылған кезде, үйренген білім мен дағдылар жаңа дағдылардың ажырамас бөлігі болып табылады.
11. Оқытудың әлеуметтік бейімделу бағытының қағидасы әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормаларын, өмірлік, коммуникативтік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмысты қамтиды.
12. Арнайы педагогикалық көшбасшылық қағидасы өз іс-әрекетін өз бетінше ұйымдастырудың қиындықтарымен, кезең-кезеңімен ұйымдастыру мен нұсқау беру қажеттілігімен, мұғалімнің тұрақты бағыттаушы көмегімен анықталады.
13. Сауат ашуды оқытудың негізі қарапайым оқу материалынан күрделі оқу материалына дейінгі оқытудың жалпы дидактикалық талабы, сондай-ақ оқушылардың сөйлеу дамуындағы бұзылуларды есепке алу және сақталған еліктеу қабілеттеріне, көрнекі және тиімді ойлауға сүйену болып табылады.
14. Сауат ашу үрдісі дыбыстық аналитикалық-синтетикалық әдіс негізінде жүзеге асырылады, оны қолдану ерекшеліктері зияты зақымдалған оқушыларды оқытуда келесідей:
1) зияты сақталған оқушыларды оқыту кезінде қабылданған әрбір дыбыс және әріппен, буынмен, сөзбен танысу уақытының ұзаруы;
2) ұқсас және жиі араласатын дыбыстармен (жұптасқан дауысты және дауыссыз, қатаң және ұяң) әр дыбысты жеке-жеке игеруге жеткілікті уақыт аралығында танысу;
3) айтылуы оңай дыбыстарды бірінші кезекте оқу (мысалы, алдымен "С", содан кейін "Ш");
4) ұқсас дыбыстар мен әріптерді, буындарды, сөздерді бөлек мұқият зерттегеннен кейін оларды саралауға арнайы уақыт бөлу;
5) зияты сақталған оқушыларды оқыту кезінде қабылданған тәртіппен салыстырғанда дыбыстармен және әріптермен танысу тәртібін өзгерту;
15. Дыбыстар және әріптермен танысу кезектілігі дыбыстарды сөйлеуден, айтылымнан, дыбыстарды буындарға біріктірудегі қиындықтарды ескере отырып орнатылады. Зияты зақымдалған білім алушылардың сауат ашуды оқытудың төрт кезеңі бар. Әріптік кезеңнің кезеңдерін бөлектеу оқу дағдыларын қалыптастыруды жеңілдету үшін дыбыстарды буындарға біріктіру тәсілдерінің біртіндеп күрделенуіне негізделген. Бірінші кезеңде дыбыстар мен әріптер оқылады: а, у, м, о, с, х. Екінші кезеңде дыбыстар мен әріптер: ш, л, ы, н, р. Үшінші кезеңде дыбыстар мен әріптер: к, п, т, и, в, з, ж, б, г, д, й, ь әрпі. Төртінші кезеңде – дыбыстар мен әріптер: е, Ұ, ю, я, ц, ч, щ, ф, э, ъ әрпі.
16. Оқу материалының қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін әдістер мен тәсілдер қолданылады:
1) ойын (дидактикалық ойындар, лото, домино);
2) жаттығулар;
3) көрсету, иллюстрация, демонстрация;
3) драматизация;
4) "шағын бөлік" әдісі;
5) АКТ-технологиялар.
17. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің пәнаралық байланыстары "Айналадағы әлем", "Математика", "Қол еңбегі" "Бейнелеу өнері" оқу пәндерімен, "Тіл дамуының кемшіліктерін түзету" түзету компонентінің пәндерімен белгіленеді.
3-тарау. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
Параграф 1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұны
18. Пән бойынша 1-сыныптағы оқу жүктемесі аптасына 5 сағатты, оқу жылына – 165 сағатты құрайды.
Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).
19. Оқу пәнінің мазмұнын іріктеу бірліктері:
1) орыс тіліндегі дыбыстар мен әріптер жүйесі;
2) тіл бірліктері: мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс;
3) орыс тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;
4) орфографиялық және пунктуациялық нормалардың минимумы;
5) балалар көркем әдебиетінің шығармалары.
20. Бағдарламаның базалық мазмұны. Оқыту үрдісінде келесідей кезеңдер белгіленеді: әліппеге дейінгі (қайталау) – 40 сағат , әліппе – 125 сағат.
21. Әліппе кезеңінде 0-сыныпта сауат ашу бойынша оқытудың бірінші және екінші кезеңдерінде меңгерілген әріптер келесі ретпен қайталанады:
1) а, у, м, о, с, х;
2) ш, л, ы, н, р.
22. Сауат ашудың үшінші және төртінші кезеңдерінде әріптермен танысу келесі кезектілікте жүзеге асырылады:
1)к, п, т, и, в, з, ж, б, г, д, й, және ь әрпі;
2)е, Ұ, ю, я, ц, ч, щ, ф, э және ъ әрпі.
Сағаттарды әліппеге дейінгі және әліппе кезеңдеріне бөлу ұсыныстық сипатқа ие, мұғалімге сыныптағы оқушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін ескере отырып, сағаттарды бөлуде өзгерістер енгізуге мүмкіндік беріледі.
23. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:
1) Білім алушылардың мүмкіндіктерін зерделеу (Нөлдік сыныпта қалыптасқан дағдылар, жалпы және сөйлеуді дамыту деңгейін анықтау);
2) оқуға деген қызығушылықты, сөйлеу, ауызша сөйлеу дағдыларын дамыту;
3) тілдік бірліктер туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру (сөз, сөйлем, буын, дыбыс);
4) есту зейінін, дұрыс дыбысталуын; фонематикалық процестерді дамыту, көру және кеңістіктікте бағдарлауды, қолдың білезігі мен саусақтарының қимыл үйлесімділігін дамыту;
5) Оқу әрекеті дағдыларын қалыптастыру: мұғалімнің нұсқаулығына, үлгіге сүйене отырып, оқу тапсырмаларын орындау, оқу тапсырмасын соңына дейін орындау, қиындық туындаған жағдайда көмек сұрау;
24. Оқытудың әліппе кезеңінде мұғалім дыбыспен және әріппен танысуға арналған сағаттар санын сынып оқушыларының мүмкіндіктерін ескере отырып дербес белгілейді.
25. Әліппе кезеңінің міндеттері:
1) 0-сыныпта үйренген әріптерді қайталау және орыс әліпбиінің жаңа әріптерімен таныстыру; үйренетін дыбыстардың дұрыс артикуляциясын бекіту, фонематикалық үрдістерді дамыту;
2) Тілдік бірліктер туралы негізгі ұғымдарды (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) бекіту;
3) Дыбыстарды буындарда біріктіру, үйренген буын құрылымдарынан буындарды, сөздерді, сөйлемдерді, қысқа мәтіндерді бірқалыпты оқу дағдыларын жетілдіру;
4) Қол жетімді тіл деңгейіне байланысты монологтік және диалогтік сөйлеуді дамыту, сөздік қорын байыту және белсендіру;
5) Әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру;
6) Ауыз әдебиеті мен балалар әдебиеті арқылы ұлттық құндылықтарға деген құрметті тәрбиелеу;
26. Бағдарламаның мазмұны 3 бөлімнен тұрады:
1) "Тындалым және айтылым";
2) "Оқылым";
3) "Жазылым".
27. "Тыңдалым және айтылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:
1) тілдің негізгі бірліктерін ажырату (сөйлем, сөз, буын, дыбыс);
2) тыңдалған материалды түсіну;
3) сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым-қатынастың әртүрлі жағдайларына қатысу;
4) сөйлемдер құрастыру;
28. "Оқылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:
1) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;
2) фонетикалық-фонематикалық түсініктерді дамыту, сөздік қорын кеңейту;
3) оқу дағдыларын дамыту;
4) сөйлеудің интонациялық мәнерлілігін сақтау.
29. "Жазылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:
1) көру арқылы қабылдау мен кеңістікті бағдарлауды дамыту;
2) қарапайым графикалық дағдыларды қалыптастыру;
3) жазу дағдыларын қалыптастыру;
4) тіл бірліктері бейнесінің шартты-графикалық нысандарын (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) пайдалану.
30. Білім берудің негізгі мазмұны:
31. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым, әліппеге дейінгі кезең: мұғалім мен оқушылардың сөзін, аудио/бейнежазбаларды тыңдау, естігеннің мағынасын түсіну, сұрақтарға жауап беру. Вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (интонация, мимика, ым-ишара, дене қалпы) қолдану; сөйлеудің негізгі ережелерін (ырғақ, екпін, жылдамдық, үзіліс) сақтау. Мұғалімнің ауызша тапсырмасы бойынша қарапайым нұсқауларды орындау; өз өтініштері мен қалауларын білдіру. Әртүрлі заттарды атап, олардың негізгі қасиеттері бойынша сипаттау.
Артикуляциялық аппаратты мұғалімнің артынан қайталау және жаңылтпаштар, тақпақтар, өлеңдер, санамақтар, мақал-мәтелдер мен жұмбақтарды жаттау арқылы дамыту. Суреттер бойынша, көрген, бастан өткерген және естіген/оқыған бақылаулар бойынша әңгімелесу, басқа адамдардың іс-әрекеттері мен тәжірибелеріне көзқарасты жеткізу, өздерінің эмоционалдық күйлерін білдіру тәсілдері.
Ертегілер мен қысқа мәтіндерді тыңдау және оларды оқиғалық суреттер сериясы мен мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып баяндау, ертегілерді сахналауға қатысу. Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, тыңдалған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру.
32. Тыңдалым және айтылым, әліппе кезеңі:
Заттарды топтастыру және жалпылама сөздерді таңдау; сұрақтарға толық жауап беруді қалыптастыру. Сөйлеу әдебіне қатысты сөздерді қолдану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорды кеңейту. Сөздің мағынасын түсіну, сөзді орынды қолдану. Сөздерді орфоэпиялық нормаларға сәйкес айту, сөздерде екпінді дұрыс қою.
Оқушыларды қызықтыратын және берілген тақырыптар бойынша монологтік және диалогтік түрде ой білдіру. Сюжеттік суретке, суреттер сериясына, берілген тақырыпқа сәйкес сөйлемдер құрастыру. Мұғалімнің даусынан қысқа өлеңдерді жаттау, жұмбақтарды шешу, мұғалімнің соңынан жаңылтпаштарды, мақал-мәтелдерді, дыбысты дұрыс айтуға арналған жаттығуларды қайталау.
Сюжеттік суреттер сериясы мен мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, ертегілерді тыңдау және түсінік айту, ертегілердің сахналауға қатысу. Мұғалім оқыған материалдың мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру.
Ескерту: тыңдалым материалының көлемі: 1-2 минут; тыңдауға арналған көркем шығарманың көлемі 15 сөзден 0,5 – 1 бетке дейін (сюжеттік суретті қоса алғанда).
33. Оқылым, әліппеге дейінгі кезең:
Затты суретпен және сөзбен сәйкестендіру, "сөз" ұғымы, сөздің шартты-графикалық белгіленуі (сызықша арқылы). "Сөйлем" ұғымы. Сөйлемдегі сөздерді бөліп көрсету. Сөйлемнің шартты-графикалық белгіленуі. Суретке, орындалған әрекетке, берілген шартты-графикалық сызбаға сәйкес сөйлемдер құрастыру. Хабарлы, сұраулы, лепті сөйлемдерді және сөйлем соңындағы интонацияны мен кідірісті дұрыс қолдану. Сөздің буындық құрылымының шартты-графикалық белгіленуі. Сөйлеу дыбыстарын тыңдау және анық айту, артикуляциялық жаттығуларды орындау. Сөздерден дауысты және дауыссыз дыбыстарды терминологияны қолданбай бөліп көрсету (тану). Дауысты дыбыстарды қызыл түсті шеңбермен, дауыссыз дыбыстарды көк түсті шеңбермен шартты түрде белгілеу. Белгілі бір дыбыстан басталатын сөздерді тану және атау. Мұғалім оқыған материалдың мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру.
34. Оқылым, әліппе кезеңі:
Бірінші және екінші кезеңдердегі дыбыстар мен әріптерді (а, у, м, о, с, х; ш, л, ы, н, р) қайталау. Дыбыстың сөздегі орнын анықтау: басында, соңында, ортасында; берілген дыбысқа сәйкес сөздерді табу. Дыбысты әріппен тез сәйкестендіру; дыбыс пен әріпті ажырату (дыбыстарды біз естиміз және айтамыз, әріптерді көреміз, жазамыз, оқимыз); ұсынылған дыбыс/әріпті дыбыстар/әріптер қатарынан бөліп көрсету. Әріп бейнелерін (баспа, жазба, бас әріптер) еске түсіру.
Меңгерілген дыбыстар мен әріптерден кері, тура және үш әріпті жабық буындар құрастыру, осы буындардың дауысты дыбыстарын созып және қысқа айту арқылы оқу; кері және тура ашық буындарды салыстыру, сол буындардан сөздерді оқу. Сөйлемдерді буынға бөліп оқу.
Үшінші кезеңнің дыбыстары мен әріптерін (к, п, т, и, в, з, ж, б, г, д, й, ь әрпі) үйрену. Дыбысты әріппен сәйкестендіру, сол дыбыстың сөзде бар-жоғын анықтау, оның сөздегі орнын анықтау: басында, соңында немесе ортасында. Берілген дыбысқа сәйкес сөздерді таңдау. Меңгерілген дыбыстар мен әріптерден кері, тура және үш әріпті жабық буындар құрастыру, буын басында қатаң және жұмсақ дауыссыздары бар буындар: ак, ка, ты, ти, кот, кит.
Меңгерілген буындық құрылымдардан қатаң және жұмсақ дауыссыздары бар сөздерді құрастыру және оқу: мак, май, мир, пил, пыль, пи-ла, гор-ка, ко-тик, со-ло-ма. Екі-үш сөзден тұратын сөйлемдерді, қысқа мәтіндерді оқу.
Төртінші кезеңнің дыбыстары мен әріптерін (е, Ұ, ю, я, ц, ч, щ, ф, э, ъ әрпі) үйрену. Дыбысты әріппен сәйкестендіру; дыбыстың сөзде бар-жоғын анықтау, оның сөздегі орнын анықтау: басында, соңында немесе ортасында.
Йотталған дауыстылармен буындар мен сөздерді оқу, олар сөздің басында және дауысты дыбыстардан кейін тұрғанда: я-ма, мо-я; йотталған дауыстылар алдыңғы дауыссыздардың жұмсақтығын көрсеткенде, солармен буындар мен сөздерді оқу: Ле-на, ЛҰ-ня, Лю-ба, Ля-ля. Э, ъ әріптері бар сөздер мен буындарды оқу.
Дауысты және дауыссыз дыбыстарды, қатаң және ұяң дауыссыздарды (күшті позицияда), сондай-ақ қатаң және жұмсақ дауыссыздарды оқу мен жазуда тәжірибелік ажырату.
Меңгерілген буындық құрылымдардан жаңадан үйренілген дыбыстар мен әріптерді қосып буындар құрастыру және оқу, сондай-ақ дауыссыздар шоғырынан тұратын буындар: тра, кни.
Сөйлемдерді, қысқа әліппе мәтіндерін буынға бөліп анық оқу.
Сөйлемдердегі интонацияны тыныс белгілеріне сәйкес қою: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтірге келгенде кідіріс жасау; бір сөйлемді екіншісінен бөлетін кідірістерді сақтау. Суреттерге сүйене отырып немесе сүйенбей оқылған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру. Мұғалімнің даусынан жаттаған 3-4 қысқа өлеңді немесе төрттағанды жатқа айту.
Ескерту: оқу үшін мәтіннің көлемі - әліппе кезеңінің басында 4-6 сөйлем және соңында 10-12 сөйлем. Сөйлемдегі сөздердің саны - 4-6.
35. Хат, әліппеге дейінгі кезең:
Негізгі түстерді анықтау және ажырату. Заттарды көрсетілген тәртіппен орналастыру, заттарды түсі, пішіні, өлшемі, көлемі бойынша ажырату. Заттар мен геометриялық фигураларды материал бойынша, атауы бойынша, түсі бойынша, пішіні бойынша, өлшемі бойынша, көлемі бойынша жіктеу. Әріптердің графикалық бейнесін білдіретін түрлі-түсті жолақтардан, әртүрлі комбинациялардағы пластикалық материалдардан ойнату. Жолақтардың комбинацияларын түсі, өлшемі және орналасуы бойынша ажырату, бүтінді құрама элементтерге бөлу және бүтінді жеке бөліктерден қалпына келтіру.
Жазу гигиенасы ережелерін сақтау: дұрыс отыру, қағазды (дәптерді) дұрыс орналастыру және ұстау, қарындашты, қаламды дұрыс ұстау. Қағаз парағының кеңістігінде бағдарлау (дәптер парағы): жоғарғы, төменгі, ортаңғы, жұмыс жолының анықтамасы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, қиғаш сызықтар.
Саусақ гимнастикасы жаттығуларын, соның ішінде заттарды қолдану арқылы орындау. Сурет салу, бояу, мозаикадан өрнектер құрастыру, үлгі бойынша, трафаретпен сызу, контурды айналдыра сызу, нүктелерді қосу, дәптердегі шектеуді сақтай отырып, түрлі бағытта бояу және штрихтау, тақтаға бормен жазу. Түзу, толқынды, сынған сызықтардан тұратын жиектерді сызу, қисық сызықтарды салу, пішіні әріптерге ұқсайтын заттардың суреттерін салу, геометриялық фигуралардан өрнектер салу.
Қолжазба әріп элементтерін жазу: түзу таяқша, төменгі жағында дөңгелек бар түзу таяқша, жоғары жағында дөңгелек бар түзу таяқша, ілмек, жартылай сопақша, сопақшалар, бас әріп элементтері. Сөздің дыбыстық құрамын схемалар арқылы моделдеу. Сөйлемді моделдеу. Сөздің шартты-графикалық белгіленуі, сөздегі дыбыстардың, буындардың, сөйлемнің орналасу орындары.
36. Хат, әліппе кезеңі:
Нөлінші сыныпта үйренілген кіші және бас әріптердің қолжазба түрін сауат ашудың бірінші және екінші кезеңдерінде қайталау. Үшінші кезеңдегі қолжазба әріптердің (кіші және бас әріптердің) графикалық бейнесін талдау: У, П, Т, И, К, В, Г, З, Ж, Б, Д. Олардың құрылымдық элементтерін салыстыру, әріп элементтерін жазу. Кіші және бас әріптерді және олардың қосылымдарын (жоғарғы, ортаңғы, төменгі ажыратылған және ажыратылмаған) кері және тура буындарда, сөздерде, сөйлемдерде каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып жазу. Қолжазба шрифтімен жазылған әріптерді, буындарды, буындық құрылымдары меңгерілген сөздерді, екі сөзден тұратын сөйлемдерді көшіру. Сөйлемнің басында бас әріп, сөйлемнің соңында нүкте қою. Қиып алынған әліпбидегі әріптерден құрастырылғаннан кейін, ашық және жабық екі дыбысты және жабық үш дыбысты буындарды, сөздерді баспа шрифтімен көшіру. Дыбыстық құрамын талдағаннан кейін таныс сөздерді диктант бойынша жазу. Суреттердің астындағы сөздерге жетіспейтін әріптерді қою.
Сауат ашудың төртінші кезеңіндегі қолжазба әріптердің (кіші және бас әріптердің) графикалық бейнесін талдау: Е, Я, Ю, Ң, Ц, Ч, Щ, Ф, Э. Жазуға үйрету үшін меңгерілген буындық құрылымдардан тұратын сөздерді және үш-төрт сөзден тұратын сөйлемдерді тақтадан және әліппеден (қолжазба және баспа шрифті) көшіру. Адам есімдерінде бас әріптің қолданылуы (тәжірибелік таныстыру).
Дыбыстық-әріптік талдаудан кейін әріптерді, буындарды, сөздерді, екі-үш сөзден тұратын сөйлемдерді диктант бойынша жазу. Буынмен жазу әдісін қолдану. Сөйлемдерді жазу кезінде ережелерді сақтау: сөйлемнің басында бас әріп, соңында нүкте, сөйлемдегі сөздердің бөлек жазылуы. Қиып алынған әліпбидегі әріптерден үш-төрт әріптен тұратын сөздерді құрастырып, кейіннен жазу. Тақтадан көшіру кезінде сөздердегі жетіспейтін әріптерді қою. Бір затты немесе көп затты білдіретін сөздер.
Ескерту: тексеру мақсатында жүргізілетін жазбаша жұмыстардың көлемі келесідей: графикалық диктант – 1-3 таңба, әріптік диктант – 3-5 әріп, буындық диктант – 3-5 буын, сөздік диктант – 2-5 сөз, жалпы диктант – 8-12 сөз. Жазбаша жұмыстардың саны оқу материалының меңгерілу деңгейіне және оқушылардың жеке мүмкіндіктеріне байланысты мұғалімнің шешімі бойынша белгіленеді.
37. "Букварь, Обучение грамоте" пәнін оқыту лексикалық тақырыптар негізінде жүзеге асырылады: бірінші тоқсанда – "Өзім туралы", "Менің мектебім"; екінші тоқсанда – "Менің отбасым және достарым", "Қоршаған әлем"; үшінші тоқсанда- "Саяхат", "Салт-дәстүрлер және мерекелер"; төртінші тоқсанда – "Тағамдар мен сусындар", "Салауатты өмір салты", бұл тақырыптар табиғаттағы құбылыстар мен адам өмірінің өзгеруін көрсететін тақырыптармен тығыз байланыста болады.
38. Баспа әріптерінің графикалық бейнесін зерттеуде әр түрлі қолданбалы материалдардан (қағаз жолақтары, картон, сым, таяқшалар, пластикалық материалдар) әріптердің, олардың элементтерінің құрылысы қолданылады; Монтессори материалдары қолданылады.
Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі
39. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 0.1.2.1 кодында "1" - сыныбы, "1.2" - бөлім және бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.
40. Оқыту мақсаттарының жүйесі:
41. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады.
42. Бөлімдер мен тақырыптарды оқып-үйренуге арналған сағаттарды бөлу мұғалімнің еркіне беріледі.
Параграф 3. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар (оқыту орыс тілінде)
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 548 -қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі-Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленді.
2. Бағдарлама мақсаты - жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың ауызша және жазбаша сөйлеудің тәжирибелік дағдыларын меңгеру үшін қажетті грамматика, орфография және пунктуация бойынша қарапайым білімдерін қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) айтылым, тыңдалым, оқылым, жазылым дағдыларын дамыту;
2) тілдің дыбыстық құрамын, грамматика және жазу бойынша қарапайым мәліметтерді меңгеру негізінде сауатты жазудың дағдыларын қалыптастыру;
3) өз ойларын ауызша және жазбаша түрде дәйекті және дұрыс баяндауға үйрету;
4) қарапайым орфографиялық және пунктуациялық ережелерді практикалық түрде меңгеру;
5) білім алушылардың сабаққа, ересектермен және сыныптастармен қатынас жасауға қызығушылығын дамыту;
6) білім алушыларға қазақ тілі мен әдеби мұрасын меңгертіп, ана тілі мен туған халқының мәдениетін құрметтеуге үйрету.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) білім алушылардың ақыл-ой және сөйлеу тілінің дамуына ықпал ету, танымдық іс-әрекетінің жетіспеушіліктерін жеңу;
2) сөз байлығын дамыту, жетілдіру;
3) дербестікті, ұқыптылықты, жауапкершілікті қалыптастыру;
4) білім алушылардың адамгершілік қасиеттерін дамыту.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Қазақ тілі" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастыруға арналған педагогикалық тәсілдердің іске асырылуы білім алушылардың арнайы оқу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
6. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларды түзете-дамыта оқыту қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік тәсілдерімен қамтамасыз етіледі: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, міндетті түрде көрнекіліктерді қолдану, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, әрекеттерінің алгоритмделуі, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету, бақылау.
7. Ойлау, тіл және коммуникация дамуының біртұтастық қағидасы сөйлеу тілінің негізіндегі қарым-қатынастың үнемі дамуын қарастырып, сөздік-логикалық ойлау қабілетінің қалыптасуы мен мінез-құлығының реттелуіне әсерін тигізеді.
8. Іс-әрекеттік тәсіл педагогтың жетекшілігімен орындалатын оқушылардың заттық-тәжірибелік, ойын, бейнелеу, қолданбалы әрекетін кеңінен қолдануды және орындаған әрекеттерін айтып отыруды көздейді, ал ол өз бетінше, білім алушылардың жоғары психикалық функцияларының дамуына және өмірлік тәжірибесінің жинақталуына ықпал етеді.
9. Жеке тәсілі және саралап оқыту қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
10. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
11. Білім алушылардың психикалық және дене ерекшеліктерін түзеу мақсатында тіл сабағында қолданылатын әдістер мен тәсілдер:
1) түсінік беру әдісі;
2) дидактикалық ойындар;
3) тірек сызбалар;
4) анықтамалық материалдар үшін дәптер дайындау және қолдану;
5) "үнсіз" сұрақ;
6) заттық, сюжеттік суреттерді қолдану кезіндегі тіл шығармашылығы.
12. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асырылады.
13. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
14. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау-бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
15. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
16. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; бұл ретте педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
17. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескеріле отырып, тақырыптың, тараудың аяғында жүргізіледі.
18. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына енгізіледі.
3 - тарау. "Қазақ тілі" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
19. "Қазақ тілі" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 2-сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;
2) 3-сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;
3) 4-сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты құрайды.
20. Бағдарлама 5 бөлімді қамтиды:
1) "Дыбыс және әріп" бөлімі;
2) "Сөз" бөлімі;
3) "Сөйлем" бөлімі;
4) "Байланыстырып сөйлеу" бөлімі;
5) "Тілдік нормаларын қолдану" бөлімі.
21. "Дыбыс және әріп" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту;
2) дыбыс және әріп арасындағы байланысы;
3) дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі;
4) дыбыстардың буын құру функциясы;
5) қазақ тілі әліпбиі;
6) дауыссыз дыбыстардың топтамасы.
22. "Сөз" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) заттың атауын білдіретін сөздер;
2) әрекетті білдіретін сөздер;
3) санды білдіретін сөздер;
4) заттың сынын білдіретін сөздер;
5) түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер.
23. "Сөйлем" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру;
2) сөз жасам дағдыларын дамыту;
3) сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті);
4) сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау.
24. "Байланыстырып сөйлеу" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) диалогтік сөйлеуін дамыту;
2) мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту);
3) әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну;
4) қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру.
25. "Тіл нормаларын қолдану" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) орфографиялық нормалар;
2) орфоэпиялық нормалар;
3) пунктуациялық нормалар;
4) каллиграфиялық нормалар.
26. 2 - сыныпқа арналған "Қазақ тілі" оқу пәнінің базалық мазмұны:
1) дыбыс және әріп: қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айтуға үйрету, қазақ тіліндегі ұқсас дыбыстарды дұрыс айту, олардың дыбысталу ерекшеліктерін түсіну. Әр түрлі дыбыстарды ажырату; сөздегі дауысты, дауыссыз дыбыстарды анықтау, бөліп айту; дыбысты дұрыс айту. Дыбыс және әріп арасындағы байланыс. Жуан, жіңішке дауысты дыбыстар. Дыбыстардың буын құру функциясы. Қазақ тіліндегі әріптердің реті (әліпби). Дауыссыз дыбыстардың бөлінуі. Қатаң және ұяң дауыссыздар. Олардың айырмашылығы;
2) сөз: заттың атын білдіретін сөздер. Кім? Не? деген сұраққа дұрыс жауап беру. Әрекетті білдіретін сөздер. Не істейді? Не істеді? деген сұраққа жауап беру. Есімдіктің жағына, шағына қатысты сөздердің мағынасын түсіну. Заттың санын білдіретін сөздер. Қанша? Неше? Нешінші? деген сұраққа жауап беру. Заттың сынын білдіретін сөздер. Қандай? Қай? деген сұрақтарға жауап беру. Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер;
3) сөйлем: сөз өзгерту. Көптік жалғаулардың мағынасын түсіну. Үлгі бойынша көптік жалғаулар арқылы сөзді өзгерту. Сұраққа жауап беру, жазу. Септік жалғаулардың мағынасын түсіну, тәжрибелік түрде меңгеру. Сөзжасам. Үлгі бойынша кішірейтіп айтылатын жалғауларды қолдану.Сөйлем түрлері (хабарлы, сұраулы, лепті). Сөйлем құрылымы. Жай және жайылма сөйлем. Сөйлем құрау, сөйлем құрамын талдау;
4) байланыстырып сөйлеу: диалогтік сөйлеу: сұраққа толық жауап беру, қарапайым сұрақ қоя білу (ойнайсың ба? барасың ба?). Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту): екі-үш сөзден құралған шағын сөйлемдерді жүйелі түрде айта білу (сурет мазмұны, белгілі тақырып бойынша);
5) тіл нормаларын қолдану: орфографиялық нормаларды сақтау. Кісі, жер, су аттарын жазылу ережелерін сақтап жазу. Тасымалдау емлесін сақтап жазу. Орфоэпиялық нормаларды сақтау. Қазақ тіліне тән дыбыстары кездесетін сөздерді дұрыс айту. Пунктуациялық нормаларды сақтау. Сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату. Тыныс белгілерін қоя білу (мұғалімнің көмегімен), қолдану. Каллиграфиялық нормаларды сақтау. Бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап жазу. Бас әріп пен кіші әріптерді талаптарға сәйкес бір-бірімен байланыстырып анық, айқын жазу. Әріптерді, сөздерді, құрылымы жеңіл сөйлемдерді жат жазу. Әріпі жетіспейтін сөздерді жазу. Белгілі бір әріп бойынша сөздер жазу. Көру, есту және түсіндірме диктант жазу.
27. 3-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" оқу пәнінің базалық мазмұны:
1) дыбыс және әріп: қазақ тілде дыбыстарды дұрыс айту: дыбыстардың мағына ажыратушы функциясын практикалық түрде меңгеру. Дыбыс және әріп арасындағы байланысы. Ұқсас әріптерді сөзде, сөйлемде дұрыс қолдану, есте сақтау (бас әріп, кіші әріп). Бас әріптері құсас әріптерді ажырата білу (п-т, ш-т, л-м). Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішке бөлінуі. Үндестік заңына сәйкес жуан, жіңішке дауысты дыбыстары бар сөздерді дұрыс айту, ажырату. Дауыстылардың буын құру функциясы. Буындардың құрамы: әртүрлі сөздерді буынға бөлу, санын, кезектілігін анықтау. Буын ережелері. Тасымалдау жолдары. Қазақ тіліндегі әріптердің реті (әліпби). Қазақ тілінде әріптердің орналасу тәртібі. Дауыссыз дыбыстардың бөлінуі;
2) сөз: заттың атын білдіретін сөздер. Жанды, жансыз заттарға сұрақ қою (кім? кімдер? нелер?). Кімді? Нені? Кімге? Неге? Кімнің? Ненің? деген сұрақтарды қоя білу және жауап беру. Әрекетті білдіретін сөздер. Заттың, құбылыстың қимылын, әрекетін білдіретін сөздерді Не істеді? Қайтті? деген сұрақтарға жауап беру арқылы айта білу; затты, нәрселерді ұқсас қимыл-әрекетгері бойынша атай білу. Не қалай дыбыстайды? Не жүреді/ ұшады? заттардың аты мен қимылын білдіретін сөздерден сөйлем құрай білу. Заттың санын білдіретін сөздерді заттың атын білдіретін сөздермен тіркестіру. Заттың сынын білдіретін сөздер. "Қандай?" деген сұрақ бойынша заттың түсін, дәмін, көлемін атай білу. мәтіндегі сынды білдіретін сөздерді табу, жазу, мағынасын түсіну, салыстыру. Мағынасы жақын, қарама қайшы келетін сөздер;
3) сөйлем: сөз өзгерту. Көптік, септік жалғауларды сөйлеу барысында дұрыс қолдану. Сөзжасам. Ша-ше, шық-шік, жан, тай сияқты кішірейтіп, еркелетіп айтылатын жұрнақтарды қолданып сөз өзгерту. Есімдіктің жағына, шағына қарай етістікті өзгерту. Сөйлем түрлері. Сөйлемді сұрақ арқылы кеңейту. Жай сөйлемнің құрылысымен танысу; берілген сұраққа жауап бере білу;суреттер бойынша сөйлемдер құра білу; басталған сөйлемді аяқтай білу; орны ауыстырылған сөздерден сөйлем құрай білу; берілген мәтіннен қажетті сөйлемді бөліп ала білу, сөйлемдегі сөз санын анықтай білу; сөйлемнің бірінші сөзі бас әріптен басталып жазылатынын білу; сөйлем соңына нүкте қойылатынын түсіну, тәжірибе арқылы жаттығу көрсете білу; сызба бойынша сөйлем құрастыра білу;
4) байланыстырып сөйлеу диалогтік сөйлеу: белгілі тақырып бойынша жұппен жұмыс тәсілі арқылы бір-біріне сұрақ қойып, жауап. Әр түрлі стильдегі мәтіндердің мазмұнын, түсінігін сұрақ бойынша қысқаша айту, жазу. Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау (неге ұнайды? неге ұнамайды?), дыбыстық құрамын сақтап жазу. Оқулықтағы жазба жұмыстарын орындау. Ауызша құрастырылған сөйлемдерді сызба үлгісі бойынша дәптерге көшіріп жазу;
5) тіл нормаларын қолдану: орфографиялық нормаларды сақтау, қазақ тіліне тән әріптер кездесетін сөздерді дұрыс жазу. Орфоэпиялық нормаларды сақтау. әріп пен дыбыстарды ажырата білу, төл дыбыстарды дұрыс айту. Пунктуациялық нормаларды сақтау. жай сөйлемнің соңында қойылатын тыныс белгілері. Каллиграфиялық нормаларды сақтау. жазу техникасын меңгеру; бас және кіші әріптерді жаза білу;оқулықтағы жазба жұмыстарын орындай білу; жазбаша және баспа әріптермен жазылған сөздерді буынға бөліп көшіру; жазылуы мен айтылуы бірдей сөздерден құралған жай сөйлем жаза білу. Қолжазба және баспа мәтінін тұтас сөздермен көшіріп жазу. 20-25 сөзден құралған мәтінді жат жазу.
28. 4-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" оқу пәнінің базалық мазмұны:
1) дыбыс және әріп: қазақ тілде дыбыстарды дұрыс айту: ауызекі сөйлеу тілінде буын және дыбыс үндеcтігін сақтап сөйлеу. қазақ тіліндегі әріптердің орналасу тәртібімен танысу; әліпбидің анықтамасымен танысу, жаттау; сөздерді әліпби ретімен орналастыру. Әртүрлі жазбаша жұмыс түрлерінде дыбысты, әріпті сәйкес дұрыс қолдану (жазба, баспа әріптер). Жуан (а, о, ы, ұ), жіңішке (ә, ө, і, ү) дауыстылар айтылуы мен естілуін ұғыну, сөзде дұрыс жазу. Сөзге дыбыстық талдау жасау. Жұп (а-ә, о-ө, ы-і, ұ-ү) дауыстыларды ажырату. Сөзге дыбыстық талдау жасау. Әртүрлі жұмыс түрлерінде жуан, жіңішке дыбыстыларды дұрыс өзбетімен қолдану. Дауыссыз дыбыстар. Қатаң,ұяң және үнді дауыссыздар.Буын және тасымал: дауыстылардың буын жасай алатыны; сөздерді буынға бөлу; тасымалдау жолдарын мысалдар арқылы ұғыну; тасымалданбайтын сөздер; жуан және жіңішке айтылатын дыбыстар (Ана, Әке). Сөздер мен сөйлемнен жуан және жіңішке болып қолданылған дауыссыздарды табу, астын сызу. "Я, Ю" әріптердің емлесі. Жіңішкелік белгісі (ь) мен айыру белгісі (ъ). "И, Й" әріптердің жазылуы. Осы әріптер кездесетін сөздерге буындық және дыбыстық талдау жасау. "В, Ф" дыбысы мен әріптері. Айтылуы мен жазылуында ажырату. Сөздерге дыбыстық-буындық талдау жасау;
2) сөз: заттың атын білдіретін сөздер. Заттың атын білдіретін сөздер туралы оқушылардың ұғымдарын кеңейту; сөздерге Кім? Не? деген сұрақтарды дұрыс қоя білу және жауап беру; заттың суреттері арқылы сөздер ойластыру; Кімді? Нені? Кімге? Неге? Кімнің? Ненің? деген сұрақтарды қоя білу және жауап беру; затты жеке және оның бөліктерін атай білу (үстел-беті, аяғы, тартпасы); затты жеке және топтап айта білу (алма, өрік, алмұрт - жемістер); білім алушылардың жалқы есім туралы ұғымдарын кеңейту; қала, ауыл, көше, кісі аттарын бас әріппен жазылуын білу. әрекетті білдіретін сөздер. Әрекетті білдіретін сөздер туралы ұғымдарын кеңейту; әрекетті білдіретін сөздерге сұрақ қоя білу; әрекетті білдіретін сөздерді мәтіннен таба білу; әрекетті білдіретін сөздерді қатыстырып сөйлем құрау; Не істейсің? Не істедің? деген сұрақтарға жауап беру; берілген қимылдың иесі бола алатын заттардың атын анықтау. Не маңырайды? Не боздайды? Заттың санын, сапасын, белгісін білдіретін сөздер. Қандай? Қай? Неше? деген сұрақтар арқылы заттың белгілерін анықтау; заттың санын, сапасын, белгісін білдіретін сөздерді мәтіннен дұрыс таба білу; оларды заттың атын білдіретін сөздермен дұрыс тіркестіріп айта және жаза білу;аталған заттың бірнеше белгісін (сапасын) тауып айту жөне бірнеше белгіні (сапаны) білдіретін сөздерге қарап заттың атын таба білу; Екі затты сапалары бойынша салыстыру (қар – ақ, көмір – қара, мақта – жұмсақ, тас – қатты); сөз тіркестерін құрастыру: ақ көйлек, қара бояу, үлкен мектеп, биік ағаш. Түбірлес сөздерді түсіну. Түбірлес сөздердің анықтамасын білу;
3) сөйлем: жай сөйлем құрылымымен танысу; Кімнің? Ненің? Кімді? Нені? Кімге? Неге? Кімде? Неде? Кімнен? Неден? Кіммен? Немен? деген сұрақтар арқылы сөйлем құрай білу; сөйлемді мәтіннен ажырата білу;сөйлемді аяқтап жазуды үйрену;сұрақ бойынша сөйлемді толықтыруға дағдылану; берілген жауабын түсініп жаза білу (Самат ненің суретін салды? Самат әтештің суретін салды); сөйлемдегі сөздердің ретін схема арқылы көрсету;
4) байланыстырып сөйлеу: ретсіз берілген сөздерді мағынасына қарай ретімен орналастырып жаза білу; мазмұндаманың мәтінін құрап, сөйлемдерді жүйелі түрде реттілікпен айту; сурет бойынша шағын мәтін құрастыру;
5) тіл нормаларын қолдану: орфографиялық нормаларды сақтау. Жалқы есімдер түбірлес сөздерге қатысты ережелерді сақтау. Орфоэпиялық нормаларды сақтау. Пунктуациялық нормаларды сақтау. Сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату және сәйкес тыныс белгілерін (нүкте, сұрақ, леп белгісі) қолдану. Каллиграфиялық нормаларды сақтау. Әріптерді үзбей, біркелкі, таза жазуын жетілдіру. көркем, әдемі жазуға дағдылану. Қолжазба және баспа мәтінін тұтас сөздермен көшіріп жазу. 25-30 сөзден құралған мәтінді жат жазу.
29. Бағдарламадағы оқу материалының орналасуы үлгілік болып табылады, білім алушылардың ерекшешіктерін ескере отырып мұғалім бағдарламалық материалды өз бетінше үйлестіре алады (тоқсаннан тоқсанға, сыныптан сыныпқа). Мұғалім әр тақырыпты оқыту үшін қажетті сағат санын дербес анықтай алады.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
30. Оқу бағдарламасында әрбір бөлімнің оқу материалының мазмұны мен бірізділігін анықтау үшін негіз болатын, сондай-ақ білім алушылардың жетістіктерін бағалау критерийлері болып табылатын, оқыту мақсаттары жүйесі түрінде ұсынылған күтілетін нәтижелер көрсетілген.
31. Оқу бағдарламасында оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқу мақсатының реттік номерін көрсетеді. Мысалы, 2.1.2.1 кодында "2" - сыныбы, "1.2" - бөлімшесі, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.
32. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Дыбыс және әріп" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2 – сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту |
2.1.1.1 қазақ тіліндегі айтылуы ұқсас дыбыстарды дұрыс айту, олардың дыбысталу ерекшеліктерін түсіну; | 3.1.1.1 дыбыстардың мағына ажыратушы функциясын практикалық түрде меңгеру | 4.1.1.1 ауызекі сөйлеу тілінде буын және дыбыс үндеcтігін сақтап сөйлеу |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланыс |
2.1.2.1 дауысты, дауыссыз дыбыстар, олардың әріптік таңбалары; |
3.1.2.1 ұқсас әріптерді сөзде, сөйлемде дұрыс қолдану, есте сақтау (бас әріп, кіші әріп); | 4.1.2.1 әртүрлі жазбаша жұмыс түрлерінде дыбысты, әріпті сәйкес дұрыс қолдану (жазба, баспа әріптер) |
1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі |
2.1.3.1 жуан, жіңішке дауысты дыбыстарды дұрыс айту, ажырату, олардың дыбысталу ерекшеліктерін түсіну; |
3.1.3.1 үндестік заңына сәйкес жуан, жіңішке дауысты дыбыстары бар сөздерді дұрыс айту, ажырату; |
4.1.3.1 жуан (а, о, ы, ұ), жіңішке (ә,ө,і,ү) дауыстылар айтылуы мен естілуін ұғыну, сөзде дұрыс жазу; сөзге дыбыстық талдау жасау; |
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы |
2.1.4.1 буын ұғымымен танысу, түсіну; |
3.1.4.1 буынды құрудағы дауыстылардың функциясын түсіну; |
4.1.4.1 буын, тасымал ережелерін тәжірибе жүзінде меңгеру; |
1.5 Қазақ тілі әліпбиі |
2.1.5.1 әріптерді тану, әліпбиден әріптерді табу; |
3.1.5.1 қазақ тілінде әріптердің орналасу тәртібін білу; |
4.1.5.1 қазақ тіліндегі әріптердің орналасу тәртібін білу; |
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтамасы |
2.1.6.1 дауыссыз дыбыстарды дұрыс айту, ажырату; |
3.1.6.1 қатаң, ұяң дыбыстарды атау, ажырату; |
4.1.6.1 қатаң, ұяң, үнді дауыссыздарды әртүрлі жаттығуларда, тапсырмаларда орфоэпиялық нормаларға сәйкес дұрыс қолдану; |
2) "Сөз" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Заттың атауын білдіретін сөздер |
2.2.1.1 заттың атын білетін сөздерді түсіну; |
3.2.1.1 жанды, жансыз заттарға сұрақ қою (кім? кімдер? нелер?) сұрақтарына жауап беру; |
4.2.1.1 затты жеке және оның бөліктерін атай білу (үстел-беті, аяғы, тартпасы); |
2.2 Әрекетті білдіретін сөздер |
2.2.2.1 әрекетті білдіретін сөздерді түсіну, қолдану; |
3.2.2.1 әрекетті білдіретін сөздерге сұрақ қою; |
4.2.2.1 әрекетті білдіретін сөздермен сөйлем құрау, жазу, қимыл сөздерді сөйлеу барысында дұрыс қолдану; |
2.3 Санды білдіретін сөздер |
2.3.3.1 қанша? неше? нешінші? деген сұраққа жауап беру; |
3.2.3.1 заттың санын білдіретін сөздерге сұрақ қоя білу; | 4.2.3.3 заттың санын білдіретін сөздерді заттың атын білдіретін сөздермен тіркестіру |
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер |
2.2.4.1 заттың сынын білдіретін сөздердің мағынасын түсіну; |
3.2.4.1 заттың сынын білдіретін сөздерге сұрақ қоя білу; |
4.2.4.1 мәтіннен әртүрлі мағыналы сипат сөздерді табу, жазу; |
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер |
2.2.5.1 үлгі бойынша практикалық түрде түбірлес сөздермен танысу, мағынасын түсіну (оқу-білім алушы-оқытушы); |
3.2.5.1 мағынасы жақын келетін сөздерді түсіну; |
4.2.5.1 түбірлес сөздерді түсіну; түбірлес сөздердің анықтамасын білу; |
3) "Сөйлем" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3- сынып | 4-сынып | |
3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру |
2.3.1.1 көптік жалғаулардың мағынасын түсіну; |
3.3.1.1 көптік, септік жалғауларды сөйлеу барысында дұрыс қолдану; | 4.3.1.1 көптік, септік жалғауларды ауызша, жазбаша тілде қолдана білу |
3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 2.3.2.1 үлгі бойынша кішірейтіп айтылатын жалғауларды қолданып сөз жасам дағдыларын меңгеру, түсіну (кітап-кітапша) |
3.3.2.1 ша-ше, шық-шік, жан, тай сияқты кішірейтіп, еркелетіп айтылатын жұрнақтарды қолданып сөз өзгерту; | 4.3.2.1 зат есім, сын есімдерді етістіктерге өзгерту, мағынасын түсіну, сөйлеуде қолдану (оқу-оқыды, сары-сарғайды) |
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) |
2.3.3.1 сөйлем құрылымымен танысу, меңгеру; 2.3.3.2 жай сөйлемдерді құрастыру, мағынасын түсіну, жазу; |
3.3.3.1 сөйлем құрылымым қайталау; |
4.3.3.1 сөйлем түрлерімен танысу (хабарлы, сұраулы, лепті) ажырату; |
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау |
2.3.4.1 іс-әрекет, сурет сұрақ бойынша жай, жайылма сөйлемдер құрастыру; |
3.3.4.1 сөйлемді сұрақ арқылы кеңейту (Бала отыр.Бала партада отыр.Бала партада дұрыс отыр.); |
4.3.4.1 сөйлемді аяқтап, жазуды үйрену; |
4) "Байланыстырып сөйлеу" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3- сынып | 4-сынып | |
4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту |
2.4.1.1 сұрақты аяғына дейін тыңдау; сұрақты түсіну; |
3.4.1.1 күнделікті іс-әрекетке байланысты мұғалімге, сыныптастарына сұрақ қоя білу; |
4.4.1.1 іс-әрекет бойынша сұрақтар қоя білу; |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) |
2.4.2.1 екі-үш сөзден құралған шағын сөйлемдерді жүйелі түрде айта білу (сурет мазмұны бойынша); |
3.4.2.1 мәтіннің мазмұны бойынша мұғалімнің көмегімен қарапайым және нақты сұрақ қою, сұраққа жауап беру; |
4.4.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің жоспарын (өлең, жұмбақ, мақал-мәтел, жаңылтпаш) анықтап, мазмұнын айту; |
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
2.4.3.1 жазу техникасын жетілдіру. бас және кіші әріптерді жазу; |
3.4.3.1 мұғалімнің басшылығымен, ұжыммен сурет бойынша шағын әңгіме құрау, жазу; |
4.4.3.1 ілеспелі сурет бойынша (көмекпен) шығын шығарма жазу; |
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру |
2.4.4.1 сыпайы түрде сәлемдесу, қоштасу; |
3.4.4.1 мектепте, сыныпта, асханада өзін ұстау ережелерін білу, орындау; | 4.4.4.1 әртүрлі жағдайларда өздерін дұрыс ұстап, сыпайы қатынас жасау дағдысын меңгеру |
5) "Тіл нормаларын қолдану" бөлімі:
5-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3- сынып | 4-сынып | |
5.1 Орфографиялық нормалар |
2.5.1.1 мұғалімнің көмегімен қазақ тіліне тән әріптері кездесетін сөздерді дұрыс жазу; |
3.5.1.1 қазақ тіліне тән әріптері кездесетін сөздерді дұрыс жазу; |
4.5.1.1 жалқы есімдер түбірлес сөздерге қатысты ережелерді сақтау; |
5.2 Орфоэпиялық нормалар |
2.5.2.1 жуан, жіңішке дауыстыларды нормаға сай айту, ажырату; |
3.5.2.1 қазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сай айту, ажырату; | 4.5.2.1 дауысты, дауыссыз дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сай айту, жазу |
5.3 Пунктуациялық нормалар |
2.5.3.1 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату; |
3.5.3.1 өзбетімен сөйлем қарастыру; | 4.5.3.1 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату және сәйкес тыныс белгілерін (нүкте, сұрақ, леп белгісі) қолдану |
5.4 Каллиграфиялық нормалар |
2.5.4.1 бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап жазу; |
3.5.4.1 кең жолды дәптерге бас әріп пен кіші әріптердің мөлшерін сақтап үзбей біркелкі жазу; |
4.5.4.1 әріптерді үзбей, біркелкі, таза жазуын жетілдіру: |
33. Осы Бағдарлама жеңіл ақыл ойы кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4-сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
34. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
35. Оқыту бастауыш сыныптардағы белгіленген барлық оқу жылына арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 2 - сынып:
1 – кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы Менің мектебім | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту | 2.1.1.1 қазақ тіліндегі айтылуы ұқсас дыбыстарды дұрыс айту, олардың дыбысталу ерекшеліктерін түсіну |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысы | 2.1.2.1 дауысты, дауыссыз дыбыстар, олардың әріптік таңбалары | ||
2. Сөз | 2.1 Заттың атын білдіретін сөздер | 2.2.1.1 заттың атын білетін сөздерді түсіну | |
3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру |
2.3.1.1 көптік жалғаулардың мағынасын түсіну; | |
4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту | 2.4.1.1 сұрақты аяғына дейін тыңдау. Сұрақты түсіну | |
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
2.4.3.1 жазу техникасын жетілдіру. бас және кіші әріптерді жазу; | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар | 2.5.1.1 мұғалімнің көмегімен қазақ тіліне тән әріптері кездесетін сөздерді дұрыс жазу | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар | 2.5.2.1 жуан, жіңішке дауыстыларды нормаға сай айту, ажырату | ||
5.3 Пунктуациялық нормалар | 2.5.3.1 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар | 2.5.4.1 бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап жазу | ||
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту |
2.1.1.2 қазақ тіліндегі айтылуы ұқсас дыбыстарды буында ажырату; |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысы |
2.1.2.2 акустикалық жағынан ұқсас әріптерді ажырату (жазба әріптер); | ||
2. Сөз | 2.1 Заттың атауын білдіретін сөздер |
2.2.1.1 заттың атын білетін сөздерді түсіну; | |
3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру |
2.3.1.3 сұраққа жауап беру, жазу; | |
4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту |
2.4.1.2 сұраққа толық жауап беру; | |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) | 2.4.2.1 екі-үш сөзден құралған шағын сөйлемдерді жүйелі түрде айта білу (сурет мазмұны бойынша) | ||
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
2.4.3.1 жазу техникасын жетілдіру. бас және кіші әріптерді жазу; | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру |
2.4.4.1 сыпайы түрде сәлемдесу, қоштасу; | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар | 2.5.1.2 кісі, жер, су аттарын жазылу ережелерін сақтап жазу | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар |
2.5.2.1 жуан, жіңішке дауыстыларды нормаға сай айту, ажырату; | ||
5.3 Пунктуациялық нормалар | 2.5.3.2 тыныс белгілерін қоя білу (мұғалімнің көмегімен), қолдану | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар | 2.5.4.2 бас әріп пен кіші әріптерді талаптарға сәйкес бір-бірімен байланыстырып анық, айқын жазу | ||
3-тоқсан | |||
Саяхат | 1. Дыбыс және әріп | 1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі | 2.1.3.1 жуан, жіңішке дауысты дыбыстарды дұрыс айту, ажырату, олардың дыбысталу ерекшеліктерін түсіну |
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы |
2.1.4.1 буын ұғымымен танысу, түсіну; | ||
1.5 Қазақ тілі әліпбиі |
2.1.5.1 әріптерді тану, әліпбиден әріптерді табу; | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтамасы |
2.1.6.1 дауыссыз дыбыстарды дұрыс айту, ажырату; | ||
2. Сөз | 2.2 Әрекетті білдіретін сөздер |
2.2.2.1 әрекетті білдіретін сөздерді түсіну, қолдану; | |
2.3 Санды білдіретін сөздер | 2.3.3.1 қанша? Неше? Нешінші? деген сұраққа жауап беру | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер |
2.2.4.1 заттың сынын білдіретін сөздердің мағынасын түсіну; | ||
3. Сөйлем | 3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 2.3.2.1 үлгі бойынша кішірейтіп айтылатын жалғауларды қолданып сөз жасам дағдыларын меңгеру, түсіну (кітап-кітапша) | |
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) |
2.3.3.1 сөйлем құрылымымен танысу, меңгеру; | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау | 2.3.4.1 іс-әрекет, сурет сұрақ бойынша жай, жайылма сөйлемдер құрастыру | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 4. Байланыстырып сөйлеу | 4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) |
2.4.2.2 екі-үш сөзден құралған шағын сөйлемдерді жүйелі түрде айта білу (белгілі тақырып бойынша); |
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну | 2.4.3.3 сөйлемдерді талдау. Талдау үлгісін сызу, жазу | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру |
2.4.4.1 сыпайы түрде сәлемдесу, қоштасу; | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар | 2.5.1.3 тасымалдау емлесін сақтап жазу | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар | 2.5.2.2 мұғалімнің көмегімен қазақ тіліне тән дыбыстары кездесетін сөздерді дұрыс айту | ||
5.3 Пунктуациялық нормалар | 2.5.3.2 тыныс белгілерін қоя білу (мұғалімнің көмегімен), қолдану | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар |
2.5.4.2 бас әріп пен кіші әріптерді талаптарға сәйкес бір-бірімен байланыстырып анық, айқын жазу; | ||
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Дыбыс және әріп | 1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі | 2.1.3.2 сөздегі жуан, жіңішке дауыстыларды табу |
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы |
2.1.4.5 тасымал жасауды тәжірибе жүзінде көрсетіп түсіндіру; | ||
1.5 Қазақ тілі әліпбиі |
2.1.5.1 әріптерді тану, әліпбиден әріптерді табу; | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтпмасы |
2.1.6.1 дауыссыз дыбыстарды дұрыс айту, ажырату; | ||
2. Сөз | 2.2 Әрекетті білдіретін сөздер | 2.2.2.3 есімдіктің жағына, шағына қатысты сөздердің мағынасын түсіну | |
2.3 Санды білдіретін сөздер | 2.3.3.2 қанша? нешеу? деген сұраққа жауап беретін сөздер ойлау | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер | 2.2.4.3 түр-түсті, көлемді білдіретін сөздерді белсенді қолдану | ||
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер |
2.2.5.1 үлгі бойынша практикалық түрде түбірлес сөздермен танысу, мағынасын түсіну (оқу-білім алушы-оқытушы); | ||
Дені саудың – жаны сау | 3. Сөйлем | 3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 2.3.2.1 үлгі бойынша кішірейтіп айтылатын жалғауларды қолданып сөз жасам дағдыларын меңгеру, түсіну (кітап-кітапша) |
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) |
2.3.3.3 сөйлемдегі сөздердің ретін, санын анықтап білу; | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау | 2.3.4.2 сөйлемдерді талдау, сызбасын сызу, талдау негізінде жазу | ||
4. Байланыстырып сөйлеу | 4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) |
2.4.2.4 мұғалімнің көмегімен түрлі жанрдағы мәтіндерді ажырата білу (ертегі, жұмбақ, өлең), мазмұнын түсіну; | |
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
2.4.3.3 сөйлемдерді талдау. Талдау үлгісін сызу, жазу; | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру |
2.4.4.1 сыпайы түрде сәлемдесу, қоштасу; | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар |
2.5.1.1 мұғалімнің көмегімен қазақ тіліне тән әріптері кездесетін сөздерді дұрыс жазу; | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар |
2.5.2.1 жуан, жіңішке дауыстыларды нормаға сай айту, ажырату; | ||
5.3 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
2.5.3.1 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату; | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар |
2.5.4.1 бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап жазу; | ||
2) 3-сынып:
2 - кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту | 3.1.1.1 дыбыстардың мағына ажыратушы функциясын практикалық түрде меңгеру |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысы | 3.1.2.1 ұқсас әріптерді сөзде, сөйлемде дұрыс қолдану, есте сақтау (бас әріп, кіші әріп) | ||
1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі | 3.1.3.1 үндестік заңына сәйкес жуан, жіңішке дауысты дыбыстары бар сөздерді дұрыс айту, ажырату | ||
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы |
3.1.4.1 буынды құрудағы дауыстылардың функциясын түсіну; | ||
1.5 Қазақ тілі әліпбиі | 3.1.5.1 қазақ тілінде әріптердің орналасу тәртібін білу | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтпмасы | 3.1.6.1 қатаң, ұяң дыбыстарды атау, ажырату | ||
2. Сөз | 2.1 Заттың атауын білдіретін сөздер | 3.2.1.1 жанды, жансыз заттарға сұрақ қою (кім? кімдер? нелер?) сұрақтарына жауап беру | |
2.2 Әрекетті білдіретін сөздер | 3.2.2.1 әрекетті білдіретін сөздерге сұрақ қою | ||
2.3 Санды білдіретін сөздер | 3.2.3.1 заттың санын білдіретін сөздерге сұрақ қоя білу | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер | 3.2.4.1 заттың сынын білдіретін сөздерге сұрақ қоя білу | ||
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер | 3.2.5.1 мағынасы жақын келетін сөздерді түсіну | ||
3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру | 3.3.1.1 көптік, септік жалғауларды сөйлеу барысында дұрыс қолдану | |
3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 3.3.2.1 ша-ше, шық-шік, жан, тай сияқты кішірейтіп, еркелетіп айтылатын жұрнақтарды қолданып сөз өзгерту | ||
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) |
3.3.3.1 сөйлем құрылымым қайталау; | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау | 3.3.4.1 сөйлемді сұрақ арқылы кеңейту (Бала отыр. Бала партада отыр. Бала партада дұрыс отыр.) | ||
4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту | 3.4.1.1 күнделікті іс-әрекетке байланысты мұғалімге, сыныптастарына сұрақ қоя білу | |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) | 3.4.2.1 мәтіннің мазмұны бойынша мұғалімнің көмегімен қарапайым және нақты сұрақ қою, сұраққа жауап беру | ||
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну | 3.4.3.1 мұғалімнің басшылығымен, ұжыммен сурет бойынша шағын әңгіме құрау, жазу | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру | 3.4.4.1 мектепте, сыныпта, асханада өзін ұстау ережелерін білу, орындау | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар | 3.5.1.1 қазақ тіліне тән әріптері кездесетін сөздерді дұрыс жазу | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар | 3.5.2.1 қазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сай айту, ажырату | ||
5.3 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 3.5.3.1 өзбетімен сөйлем қарастыру | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар | 3.5.4.1 кең жолды дәптерге бас әріп пен кіші әріптердің мөлшерін сақтап үзбей біркелкі жазу | ||
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту | 3.1.1.1 дыбыстардың мағына ажыратушы функциясын практикалық түрде меңгеру |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысы | 3.1.2.2 бас әріптері құсас әріптерді ажырата білу (п-т, ш-т, л-м) | ||
1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі | 3.1.3.2 сөздерді мәтіннен табу | ||
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы | 3.1.4.3 тасымалдау жолдары. Тасымалданбайтын екі буынды сөздер туралы білу | ||
1.5 Қазақ тілі әліпбиі | 3.1.5.2 сөздерді, білім алушылардың тізімін әліпби ретімен орналастыру | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтпмасы | 3.1.6.2 мәтіннен қажет сөздерді табу, жазу | ||
Бізді қоршаған әлем | 2. Сөз | 2.1 Заттың атауы білдіретін сөздер | 3.2.1.2 кімді? нені? кімге? неге? деген сұрақтарды қоя білу және жауап беру |
2.2 Әрекетті білдіретін сөздер | 3.2.2.2 үлгі бойыншасөздерді өзгерту, қимыл сөздер құрау | ||
2.3 Санды білдіретін сөздер |
3.2.3.1 заттың санын білдіретін сөздерге сұрақ қоя білу; | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер |
3.2.4.1 заттың сынын білдіретін сөздерге сұрақ қоя білу; | ||
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер |
3.2.5.1 мағынасы жақын келетін сөздерді түсіну; | ||
3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру |
3.3.1.1 көптік, септік жалғауларды сөйлеу барысында дұрыс қолдану; | |
3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 3.3.2.2 есімдіктің жағына, шағына қарай етістікті өзгерту,білуге, түсінуге, қолдана білуге үйрету | ||
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) |
3.3.3.2 сөйлемді аяқтау. тыныс белгілерін дұрыс қолдану; | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау | 3.3.4.2 кімнің? ненің? кімді? нені? кімге? неге? кімде? неде? дегенсұрақтар арқылы сөйлем құрастыру | ||
4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту | 3.4.1.2 әңгімелесу тәсілі арқылы қысқа мәтін құрастыру | |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) | 3.4.2.1 мәтіннің мазмұны бойынша мұғалімнің көмегімен қарапайым және нақты сұрақ қою, сұраққа жауап беру | ||
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
3.4.3.1 мұғалімнің басшылығымен, ұжыммен сурет бойынша шағын әңгіме құрау, жазу; | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру |
3.4.4.1 мектепте, сыныпта, асханада өзін ұстау ережелерін білу, орындау; | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар |
3.5.1.1 қазақ тіліне тән әріптері кездесетін сөздерді дұрыс жазу; | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар | 3.5.2.1 қазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сай айту, ажырату | ||
5.3 Пунктуациялық нормалар |
3.5.3.1 өзбетімен сөйлем қарастыру | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар |
3.5.4.1 кең жолды дәптерге бас әріп пен кіші әріптердің мөлшерін сақтап үзбей біркелкі жазу; | ||
3-тоқсан | |||
Саяхат | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту | 3.1.1.1 дыбыстардың мағына ажыратушы функциясын практикалық түрде меңгеру |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысы |
3.1.2.1 ұқсас әріптерді сөзде, сөйлемде дұрыс қолдану, есте сақтау (бас әріп, кіші әріп); | ||
1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі |
3.1.3.1 үндестік заңына сәйкес жуан, жіңішке дауысты дыбыстары бар сөздерді дұрыс айту, ажырату; | ||
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы | 3.1.4.4 буындардың құрамы әртүрлі сөздерді буынға бөлу, санын, кезектілігін анықтау. Буын ережелерін қолдану | ||
1.5 Қазақ тілі әліпбиі | 3.1.5.3 тақырыпқа қатысты жаттығулармен тапсырмаларды орындау | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтпмасы | 3.1.6.3 үнді дауыссыз дыбыстармен танысу, ажырата білу | ||
2. Сөз | 2.1 Заттың атауын білдіретін сөздер |
3.2.1.3 кімнің? ненің? деген сұрақтарды қоя білу және жауап беру; | |
2.2 Әрекетті білдіретін сөздер |
3.2.2.2 үлгі бойыншасөздерді өзгерту, қимыл сөздер құрау; | ||
2.3 Санды білдіретін сөздер |
3.2.3.2 заттың санын білдіретін сөздерді мәтіннен дұрыс табу, жазу; | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер |
3.2.4.2 мәтіндегі сынды білдіретін сөздерді табу, жазу, мағынасын түсіну, салыстыру; | ||
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер | 3.2.5.3 мәтіннен мағынасы жақын, қарама қайшы келетін сөздерді тауып мағынасын түсіндіру, жазу | ||
3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру |
3.3.1.2 дұрыс сұрақ қоя білу; | |
3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 3.3.2.2 есімдіктің жағына, шағына қарай етістікті өзгерту,білуге, түсінуге, қолдана білуге үйрету | ||
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) |
3.3.3.2 сөйлемді аяқтау. тыныс белгілерін дұрыс қолдану; | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау | 3.3.4.2 кімнің? ненің? кімді? нені? кімге? неге? кімде? неде? дегенсұрақтар арқылы сөйлем құрастыру | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту |
3.4.1.2 әңгімелесу тәсілі арқылы қысқа мәтін құрастыру; |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) |
3.4.2.1 мәтіннің мазмұны бойынша мұғалімнің көмегімен қарапайым және нақты сұрақ қою, сұраққа жауап беру; | ||
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
3.4.3.2 дыбыстық құрамын сақтап жазу; | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру |
3.4.4.1 мектепте, сыныпта, асханада өзін ұстау ережелерін білу, орындау; | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар |
3.5.1.2 бас әріп, буын, тасымалға қатысты ережелерді есте сақтау, қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар | 3.5.2.2 әріп пен дыбыстарды ажырата білу, төл дыбыстарды дұрыс айту | ||
5.3 Пунктуациялық нормалар | 3.5.3.3 мұғалімнің көмегімен жай сөйлемнің соңында қойылатын тыныс белгілерін қолдану | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар |
3.5.4.1 кең жолды дәптерге бас әріп пен кіші әріптердің мөлшерін сақтап үзбей біркелкі жазу; | ||
4 тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту | 3.1.1.1 дыбыстардың мағына ажыратушы функциясын практикалық түрде меңгеру |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысы |
3.1.2.1 ұқсас әріптерді сөзде, сөйлемде дұрыс қолдану, есте сақтау (бас әріп, кіші әріп); | ||
1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі |
3.1.3.1 үндестік заңына сәйкес жуан, жіңішке дауысты дыбыстары бар сөздерді дұрыс айту, ажырату; | ||
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы |
3.1.4.4 буындардың құрамы әртүрлі сөздерді буынға бөлу, санын, кезектілігін анықтау. Буын ережелерін қолдану; | ||
1.5 Қазақ тілі әліпбиі |
3.1.5.1 қазақ тілінде әріптердің орналасу тәртібін білу; | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтпмасы |
3.1.6.1 қатаң, ұяң дыбыстарды атау, ажырату; | ||
| 2.1 Заттың атауын білдіретін сөздер |
3.2.1.4 сөздердің дыбыстық құрамын сақтап жазу; | |
2.2 Әрекетті білдіретін сөздер |
3.2.2.3 сөздерді жағына қарай өзгертіп, қолдану; | ||
2.3 Санды санын білдіретін сөздер |
3.2.3.1 заттың санын білдіретін сөздерге сұрақ қоя білу; | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер |
3.2.4.3 адамның қасиетін сипаттайтын сөздерді түсіну, қолдану; | ||
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер |
3.2.5.3 мәтіннен мағынасы жақын, қарама қайшы келетін сөздерді тауып мағынасын түсіндіру, жазу; | ||
Дені саудың – жаны сау | 3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру |
3.3.1.1 көптік, септік жалғауларды сөйлеу барысында дұрыс қолдану; |
3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту |
3.3.2.1 ша-ше, шық-шік, жан, тай сияқты кішірейтіп, еркелетіп айтылатын жұрнақтарды қолданып сөз өзгерту; | ||
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) |
3.3.3.1 сөйлем құрылымым қайталау; | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау |
3.3.4.2 кімнің? ненің? кімді? нені? кімге? неге? кімде? неде? дегенсұрақтар арқылы сөйлем құрастыру; | ||
4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту |
3.4.1.3 белгілі тақырып бойынша жұппен жұмыс тәсілі арқылы бір-біріне сұрақ қойып, жауап беру; | |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) |
3.4.2.2 әр түрлі стильдегі мәтіндердің мазмұнын, түсінігін сұрақ бойынша қысқаша айту, жазу (мұғалімнің көмегімен); | ||
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
3.4.3.3 оқулықтағы жазба жұмыстарын орындай білу; | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру |
3.4.4.1 мектепте, сыныпта, асханада өзін ұстау ережелерін білу, орындау; | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар |
3.5.1.1 қазақ тіліне тән әріптері кездесетін сөздерді дұрыс жазу; | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар |
3.5.2.1 қазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сай айту, ажырату; | ||
5.3 Пунктуациялық нормалар |
3.5.3.1 өзбетімен сөйлем қарастыру; | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар |
3.5.4.1 кең жолды дәптерге бас әріп пен кіші әріптердің мөлшерін сақтап үзбей біркелкі жазу; | ||
3) 4-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту | 4.1.1.1 ауызекі сөйлеу тілінде буын және дыбыс үндеcтігін сақтап сөйлеу |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысы | 4.1.2.1 әртүрлі жазбаша жұмыс түрлерінде дыбысты, әріпті сәйкес дұрыс қолдану (жазба, баспа әріптер) | ||
1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі | 4.1.3.1 жуан (а, о, ы, ұ), жіңішке (ә,ө,і,ү) дауыстылар айтылуы мен естілуін ұғыну, сөзде дұрыс жазу. Сөзге дыбыстық талдау жасау | ||
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы | 4.1.4.1 буын, тасымал ережелерін тәжірибе жүзінде меңгеру | ||
1.5 Қазақ тілі әліпбиі |
4.1.5.1 қазақ тіліндегі әріптердің орналасу тәртібін білу; | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтпмасы | 4.1.6.1 қатаң, ұяң, үнді дауыссыздарды әртүрлі жаттығуларда, тапсырмаларда орфоэпиялық нормаларға сәйкес дұрыс қолдану | ||
2. Сөз | 2.1 Заттың атауын білдіретін сөздер | 4.2.1.1 затты жеке және оның бөліктерін атай білу (үстел-беті, аяғы, тартпасы) | |
2.2 Әрекетті білдіретін сөздер | 4.2.2.1 қимыл сөздермен сөйлем құрау, жазу, қимыл сөздерді сөйлеу барысында дұрыс қолдану | ||
2.3 Санды білдіретін сөздер | 4.2.3.3 заттың санын білдіретін сөздерді заттың атын білдіретін сөздермен тіркестіру | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер | 4.2.4.1 мәтіннен әртүрлі мағыналы сипат сөздерді табу, жазу | ||
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер | 4.2.5.1 түбірлес сөздерді түсіну; түбірлес сөздердің анықтамасын білу | ||
3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру | 4.3.1.1 көптік, септік жалғауларды ауызша, жазбаша тілде қолдана білу | |
3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 4.3.2.1 зат есім, сын есімдерді етістіктерге өзгерту, мағынасын түсіну, сөйлеуде қолдану (оқу-оқыды, сары-сарғайды) | ||
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) | 4.3.3.1 сөйлем түрлерімен танысу (хабарлы, сұраулы, лепті) ажырату | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау | 4.3.4.1 сөйлемді аяқтап, жазуды үйрену | ||
4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту | 4.4.1.1 іс-әрекет бойынша сұрақтар қоя білу | |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) | 4.4.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің жоспарын (өлең, жұмбақ, мақал-мәтел, жаңылтпаш) анықтап, мазмұнын айту | ||
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну | 4.4.3.1 ілеспелі сурет бойынша (көмекпен) шығын шығарма жазу | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру | 4.4.4.1 әртүрлі жағдайларда өздерін дұрыс ұстап, сыпайы қатынас жасау дағдысын меңгеру | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар | 4.5.1.1 жалқы есімдер түбірлес сөздерге қатысты ережелерді сақтау | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар | 4.5.2.1 дауысты, дауыссыз дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сай айту, жазу | ||
5.3 Пунктуациялық нормалар | 4.5.3.1 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату және сәйкес тыныс белгілерін (нүкте, сұрақ, леп белгісі) қолдану | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар | 4.5.4.1 әріптерді үзбей, біркелкі, таза жазуын жетілдіру | ||
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту | 4.1.1.1 ауызекі сөйлеу тілінде буын және дыбыс үндеcтігін сақтап сөйлеу |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысы | 4.1.2.1 әртүрлі жазбаша жұмыс түрлерінде дыбысты, әріпті сәйкес дұрыс қолдану (жазба, баспа әріптер) | ||
1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі |
4.1.3.1 жуан (а, о, ы, ұ), жіңішке (ә,ө,і,ү) дауыстылар айтылуы мен естілуін ұғыну, сөзде дұрыс жазу; сөзге дыбыстық талдау жасау; | ||
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы |
4.1.4.1 буын, тасымал ережелерін тәжірибе жүзінде меңгеру; | ||
1.5 Қазақ тілі әліпбиі |
4.1.5.1 қазақ тіліндегі әріптердің орналасу тәртібін білу; | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтпмасы |
4.1.6.2 "Я, Ю" әріптердің емлесі; | ||
Бізді қоршаған әлем | 2. Сөз | 2.1 Заттың атауын білдіретін сөздер | 4.2.1.2 затты жеке және топтап айта білу (алма, өрік, алмұрт - жемістер) |
2.2 Әрекетті білдіретін сөздер | 4.2.2.1 қимыл сөздермен сөйлем құрау, жазу, қимыл сөздерді сөйлеу барысында дұрыс қолдану | ||
2.3 Санды білдіретін сөздер | 4.2.3.3 заттың санын білдіретін сөздерді заттың атын білдіретін сөздермен тіркестіру | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер |
4.2.4.1 мәтіннен әртүрлі мағыналы сипат сөздерді табу, жазу; | ||
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер |
4.2.5.1 түбірлес сөздерді түсіну; түбірлес сөздердің анықтамасын білу; | ||
3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру | 4.3.1.1 көптік, септік жалғауларды ауызша, жазбаша тілде қолдана білу | |
3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 4.3.2.1 зат есім, сын есімдерді етістіктерге өзгерту, мағынасын түсіну, сөйлеуде қолдану (оқу-оқыды, сары-сарғайды) | ||
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) |
4.3.3.2 мәтіннен сөйлем түрлерін табу, түсіну; | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау | 4.3.4.2 сөйлемді өзгертіп айту, жазу (хабарлы сөйлемнен сұраулы сөйлем құру) | ||
4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту | 4.4.1.2 сурет бойынша сұрақтар қоя білу | |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) | 4.4.2.2 өз бетімен мәтіннің жоспарын (өлең, жұмбақ, мақал-мәтел, жаңылтпаш) анықтап, мазмұнын айту | ||
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
4.4.3.1 ілеспелі сурет бойынша (көмекпен) шығын шығарма жазу; | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру | 4.4.4.1 әртүрлі жағдайларда өздерін дұрыс ұстап, сыпайы қатынас жасау дағдысын меңгеру | ||
5. 5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар | 4.5.1.2 мұғалімнің көмегімен жаңа сөздерді қатесіз дұрыс жазу | |
5.2 Орфоэпиялық нормалар | 4.5.2.1 дауысты, дауыссыз дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сай айту, жазу | ||
5.3 Пунктуациялық нормалар | 4.5.3.1 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату және сәйкес тыныс белгілерін (нүкте, сұрақ, леп белгісі) қолдану | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар |
4.5.4.1 әріптерді үзбей, біркелкі, таза жазуын жетілдіру; | ||
3-тоқсан | |||
Саяхат | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілде дыбыстарды дұрыс айту | 4.1.1.1 ауызекі сөйлеу тілінде буын және дыбыс үндеcтігін сақтап сөйлеу |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысты бекіту | 4.1.2.1 әртүрлі жазбаша жұмыс түрлерінде дыбысты, әріпті сәйкес дұрыс қолдану (жазба, баспа әріптер) | ||
1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішке бөлінуін түсіну | 4.1.3.3 әртүрлі жұмыс түрлерінде жуан, жіңішке дыбыстыларды дұрыс өзбетімен қолдану | ||
1.4 Дауыстылардың буын құру функциясын түсіну |
4.1.4.3 екпін, екпін түспейтін буындар; | ||
4.1.5.3 алфавит ретін бекітуге арналған әртүрлі тапсырмаларды өздігінен орындау | 4.1.5.3 алфавит ретін бекітуге арналған әртүрлі тапсырмаларды өздігінен орындау | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың бөлінуі | 4.1.6.3 "И, Й" әріптердің жазылуы. Осы әріптер кездесетін сөздерге буындық және дыбыстық талдау жасау | ||
2. Сөз | 2.1 Заттың атын білдіретін сөздер |
4.2.1.3 жалқы есімдер; жалқы есімдер туралы түсінікті кеңейту (өзен, теңіз, тау атаулары); | |
2.2 әрекетті білдіретін сөздер | 4.2.2.2 қимыл сөздерді жағына, шағына қарай өзгертіп, қолдану | ||
2.3 Заттың санын білдіретін сөздер | 4.2.3.3 заттың санын білдіретін сөздерді заттың атын білдіретін сөздермен тіркестіру | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер | 4.2.4.3 баяндау барысында интонация элементтерін, вербальдық емес тілдік құралдарды қолдану | ||
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер | 4.2.5.2 түбірлес сөздерді табу, сөздің түбірін анықтау | ||
3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру | 4.3.1.1 көптік, септік жалғауларды ауызша, жазбаша тілде қолдана білу | |
3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 4.3.2.1 зат есім, сын есімдерді етістіктерге өзгерту, мағынасын түсіну, сөйлеуде қолдану (оқу-оқыды, сары-сарғайды) | ||
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) | 4.3.3.4 сөйлемдердің түріне байланысты интонацияны, дауыс күшін қолданып айту | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау |
4.3.4.3 сөйлемнің тұрлаулы мүшелерімен танысу: бастауыш, баяндауыш (атап қана өту); | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту | 4.4.1.3 мәтін бойынша сұрақтар қоя білу |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) |
4.4.2.3 өз бетімен өлең, жұмбақ, мақал-мәтел, жаңылтпаш жаттау; | ||
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
4.4.3.2 басталған әңгімені аяқтау; | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру | 4.4.4.1 әртүрлі жағдайларда өздерін дұрыс ұстап, сыпайы қатынас жасау дағдысын меңгеру | ||
5. Тілдік нормалардың қолданылуы | 5.1 Орфографиялық нормаларды сақтау |
4.5.1.1 жалқы есімдер түбірлес сөздерге қатысты ережелерді сақтау; | |
5.2 Орфоэпиялық нормаларды сақтау | 4.5.2.1 дауысты, дауыссыз дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сай айту, жазу | ||
5.3 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 4.5.3.1 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату және сәйкес тыныс белгілерін (нүкте, сұрақ, леп белгісі) қолдану | ||
5.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау |
4.5.4.1 әріптерді үзбей, біркелкі, таза жазуын жетілдіру; | ||
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Дыбыс және әріп | 1.1 Қазақ тілі дыбыстарын дұрыс айту | 4.1.1.1 ауызекі сөйлеу тілінде буын және дыбыс үндеcтігін сақтап сөйлеу |
1.2 Дыбыс және әріп арасындағы байланысы | 4.1.2.1 әртүрлі жазбаша жұмыс түрлерінде дыбысты, әріпті сәйкес дұрыс қолдану (жазба, баспа әріптер) | ||
1.3 Дауысты дыбыстардың жуан, жіңішкелігі |
4.1.3.1 жуан (а, о, ы, ұ), жіңішке (ә,ө,і,ү) дауыстылар айтылуы мен естілуін ұғыну, сөзде дұрыс жазу; сөзге дыбыстық талдау жасау; | ||
1.4 Дыбыстардың буын құру функциясы |
4.1.4.1 буын, тасымал ережелерін тәжірибе жүзінде меңгеру; | ||
1.5 Қазақ тілі әліпбиі |
4.1.5.1 қазақ тіліндегі әріптердің орналасу тәртібін білу; | ||
1.6 Дауыссыз дыбыстардың топтпмасы | 4.1.6.4 "В, Ф" дыбысы мен әріптері; айтылуы мен жазылуында ажырату; сөздерге дыбыстық-буындық талдау жасау | ||
| 2.1 Заттың атауын білдіретін сөздер |
4.2.1.1 затты жеке және оның бөліктерін атай білу (үстел-беті, аяғы, тартпасы); | |
2.2 Әрекетті білдіретін сөздер |
4.2.2.1 қимыл сөздермен сөйлем құрау, жазу, қимыл сөздерді сөйлеу барысында дұрыс қолдану; | ||
2.3 Санды білдіретін сөздер | 4.2.3.3 заттың санын білдіретін сөздерді заттың атын білдіретін сөздермен тіркестіру | ||
2.4 Заттың сынын білдіретін сөздер |
4.2.4.1 мәтіннен әртүрлі мағыналы сипат сөздерді табу, жазу; | ||
2.5 Түбірлес, мағынасы жақын, қарама-қарсы мағыналы сөздер |
4.2.5.1 түбірлес сөздерді түсіну; түбірлес сөздердің анықтамасын білу; | ||
Дені саудың – жаны сау | 3. Сөйлем | 3.1 Сөз өзгерту дағдыларын қалыптастыру, жетілдіру | 4.3.1.1 көптік, септік жалғауларды ауызша, жазбаша тілде қолдана білу |
3.2 Сөзжасам дағдыларын дамыту | 4.3.2.1 зат есім, сын есімдерді етістіктерге өзгерту, мағынасын түсіну, сөйлеуде қолдану (оқу-оқыды, сары-сарғайды) | ||
3.3 Сөйлем түрлерімен таныстыру (хабарлы, сұраулы, лепті) |
4.3.3.1 сөйлем түрлерімен танысу (хабарлы, сұраулы, лепті) ажырату; | ||
3.4 Сөйлем құрау дағдыларын жетілдіру, сөйлем құрамын талдау |
4.3.4.3 сөйлемнің тұрлаулы мүшелерімен танысу: бастауыш, баяндауыш (атап қана өту); | ||
4. Байланыстырып сөйлеу | 4.1 Диалогтік сөйлеуін дамыту |
4.4.1.1 іс-әрекет бойынша сұрақтар қоя білу; | |
4.2 Мәтінмен жұмыс (сұраққа жауап беру, қысқаша мазмұнын айту) |
4.4.2.3 өз бетімен өлең, жұмбақ, мақал-мәтел, жаңылтпаш жаттау; | ||
4.3 Әртүрлі жазба жұмыстарын ұсыну |
4.4.3.1 ілеспелі сурет бойынша (көмекпен) шығын шығарма жазу; | ||
4.4 Қазақ тілі этикасын сақтап, сөйлеу мәдениетін меңгеру | 4.4.4.1 әртүрлі жағдайларда өздерін дұрыс ұстап, сыпайы қатынас жасау дағдысын меңгеру | ||
5. Тіл нормаларын қолдану | 5.1 Орфографиялық нормалар |
4.5.1.1 жалқы есімдер түбірлес сөздерге қатысты ережелерді сақтау; | |
5.2 Орфоэпиялық | 4.5.2.1 дауысты, дауыссыз дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сай айту, жазу | ||
5.3 Пунктуациялық нормалар | 4.5.3.1 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату және сәйкес тыныс белгілерін (нүкте, сұрақ, леп белгісі) қолдану | ||
5.4 Каллиграфиялық нормалар |
4.5.4.1 әріптерді үзбей, біркелкі, таза жазуын жетілдіру; | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 549 -қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Орыс тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Орыс тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі-Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленді.
2. Бағдарлама мақсаты - білім алушылардың ауызша және жазбаша сөйлеудің тәжирибелік дағдыларын меңгеру үшін қажетті грамматика, орфография және пунктуация бойынша қарапайым білімдерін қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) айтылым, тыңдалым, оқылым, жазылым дағдыларын дамыту;
2) тілдің дыбыстық құрамын, грамматика және жазу бойынша қарапайым мәліметтерді меңгеру негізінде сауатты жазудың дағдыларын қалыптастыру;
3) өз ойларын ауызша және жазбаша түрде дәйекті және дұрыс баяндауға үйрету;
4) қарапайым орфографиялық және пунктуациялық ережелерді практикалық түрде меңгеру;
5) білім алушылардың сабаққа, ересектермен және сыныптастармен қатынас жасауға қызығушылығын дамыту;
6) білім алушыларға тіл мен әдеби мұрасын меңгертіп, ана тілі мен туған халқының мәдениетін құрметтеуге үйрету.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) білім алушылардың ақыл-ой және сөйлеу тілінің дамуына ықпал ету, танымдық іс-әрекетінің кемшіліктерін жеңу;
2) сөз байлығын дамыту, жетілдіру;
3) дербестікті, ұқыптылықты, жауапкершілікті қалыптастыру;
4) білім алушылардың адамгершілік қасиеттерін дамыту.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Орыс тілі" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастыруға арналған педагогикалық тәсілдердің іске асырылуы білім алушылардың арнайы оқу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
6. Компенсаторлық-дамыта оқыту қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, міндетті түрде көрнекіліктерді қолдану, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, әрекеттерінің алгоритмделуі, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету, бақылау тәсілдерімен қамтамасыз етіледі.
7. Ойлау, тіл және коммуникация дамуының біртұтастық қағидасы сөйлеу тілінің негізіндегі қарым-қатынастың үнемі дамуын қарастырып, сөздік-логикалық ойлау қабілетінің қалыптасуы мен мінез-құлығының реттелуіне әсерін тигізеді.
8. Іс-әрекеттік тәсіл педагогтың жетекшілігімен орындалатын оқушылардың заттық-тәжірибелік, ойын, бейнелеу, қолданбалы әрекетін кеңінен қолдануды және орындаған әрекеттерін айтып отыруды көздейді, ал ол өз бетінше, білім алушылардың жоғары психикалық функцияларының дамуына және өмірлік тәжірибесінің жинақталуына ықпал етеді.
9. Жеке тәсілі және саралап оқыту қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
10. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
11. Білім алушылардың психикалық және дене ерекшеліктерін түзеу мақсатында тіл сабағында қолданылатын әдістер мен тәсілдер:
1) түсінік беру әдісі;
2) дидактикалық ойындар;
3) тірек сызбалар;
4) анықтамалық материалдар үшін дәптер дайындау және қолдану;
5) "үнсіз" сұрақ;
6) заттық, сюжеттік суреттерді қолдана отырғандағы тіл шығармашылығы.
12. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асырылады.
13. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
14. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау-бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
15. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
16. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
17. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескеріле отырып, тақырыбтың, тараудың аяғында жүргізіледі.
18. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына еңгізіледі.
3 - тарау. "Орыс тілі" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
19. Объем учебной нагрузки по учебному предмету "Русский язык" составляет:
1) во 2 классе – 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году;
2) в 3 классе – 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году;
3) в 4 классе - 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году.
20. Содержание Программы включает следующие разделы:
1) раздел "Повторение";
2) раздел "Звуки и буквы";
3) раздел "Слово";
4) раздел "Предложение";
5) раздел "Связная речь";
6) раздел "Письмо и чистописание".
21. Раздел "Звуки и буквы" включает подразделы:
1) гласные звуки и буквы;
2) согласные звуки и буквы;
3) звуко-буквенный анализ слов.
22. Раздел "Слово" включает подразделы:
1) различение основных категорий слов (слова-названия предметов, действий, признаков);
2) собственные имена;
3) предлоги.
23. Раздел "Предложение" включает подразделы:
1) предложение.
24. Раздел "Связная речь" включает подразделы:
1) составление рассказа;
2) ответы на вопросы и диалог;
25. Раздел "Письмо и чистописание" включает подразделы:
1) списывание и письмо под диктовку;
2) соблюдение пунктуационных норм;
3) соблюдение орфографических норм;
4) исправление ошибок в работе.
26. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 2 класса:
1) повторение: звуки и буквы. Соотношение звука и буквы, различение звуков и букв. Буквы сходные по начертанию, их различение. Слова, отличающиеся одним звуком, последовательностью и количеством звуков в слове. Слова со стечением согласных. Составление предложений из двух-трех слов;
2) звуки и буквы: звуки гласные и согласные, их различение. Ударение. Гласные ударные и безударные, их различение в двусложных словах. Постановка знака ударения. Слова с гласной "Э". Слова с буквами "И" и "Й", их различение. Слова с гласными "И, Е, Ю, Я" в начале слова и после гласных. Согласные звонкие и глухие, сонорные (р-л), свистящие и шипящие, аффрикаты, их различение на слух и в произношении. Написание слов с этими согласными. Согласные твердые и мягкие, их различение на слух и в произношении. Обозначение мягкости согласных буквами "И, Е, Ю, Я". Буква "Ь" для обозначения мягкости согласных в конце слова. Практические упражнения в чтении и написании слов с разделительными "Ь и Ъ";
3) изучение слов, обозначающих предметы: называние предметов и различение их по вопросам кто? что?; называние одного предмета и нескольких одинаковых предметов (стол - столы; рама - рамы); различение основных частей хорошо знакомых предметов (стул - спинка, сиденье, ножки); сравнение двух предметов и определение признаков различия и сходства (стакан - кружка; кушетка - диван); умение различать слова по их отношению к родовым категориям (игрушки, одежда, обувь); большая буква в именах, фамилиях людей, в кличках животных;
4) изучение слов, обозначающих действия: называние действий предметов по вопросам что делает? что делают?; группировка действий по признаку их однородности (кто как голос подает, кто как передвигается); различение предметов по их действиям (птица летает, а рыба плавает); умение согласовывать слова, обозначающие действия, со словами, обозначающими предметы;
5) предлоги: знакомство с предлогом как отдельным словом (в, на, из, у, с). Раздельное написание предлога со словом, к которому он относится (под руководством учителя). Правописание слов с непроверяемыми написаниями в корне, взятых из словаря учебника;
6) предложение: практическое знакомство с предложением; закончить начатое предложение; составление предложений из слов, данных в нужной форме вразбивку; выделение предложений из текста; написание прописной буквы в начале предложения и точки в конце предложения;
7) связная речь: ответы на вопросы по картинке, по серии сюжетных картин, по теме, данной учителем; участие в беседе; связное высказывание по предложенному плану в виде вопросов (3-4 пункта);
8) письмо и чистописание: письмо строчных и прописных букв, слов. Составление и запись слов под картинками. Списывание с рукописного и печатного текстов. Письмо под диктовку букв, слов, простых по структуре предложений. Письмо слов с пропущенной буквой. Запись слов на определҰнную букву. Письмо зрительных, слуховых и объяснительных диктантов.
27. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 3 класса:
1) повторение: употребление простого предложения. Большая буква в начале предложения, точка в конце. Составление предложений по вопросу, на тему, из слов, данных в нужной форме вразбивку. Выделение предложений из речи и текста;
2) звуки и буквы: звуки и буквы: порядок букв в русской азбуке. Алфавит. Расположение в алфавитном порядке нескольких слов. Составление списков обучающихся по алфавиту. Нахождение слов в словаре. Звуки гласные и согласные. Слогообразующая роль гласных. Деление слова на слоги. Гласные "И, Е, Ю, Я, Э" в начале слова и после гласных. Перенос части слова при письме. Ударение. Постановка ударения в двусложных и трехсложных словах. Гласные ударные и безударные. Согласные твердые и мягкие. Различение твердых и мягких согласных при обозначении мягкости буквами "И, Е, Е, Ю, Я". Обозначение мягкости согласных в конце и середине слова буквой "Ь". Разделительный "Ь" перед гласными "Е, Е, Я, Ю, И". Шипящие согласные. Сочетание гласных с шипящими. Правописание "ЖИ, ШИ, ЧА, ЩА, ЧУ, ЩУ". Парные звонкие и глухие согласные. Написание звонких и глухих согласных на конце слова. Проверка написания путем изменения формы слова (гриб - грибы);
3) изучение слов, обозначающих предметы: закрепление знаний о словах, обозначающих названия предметов, умение выделять их в тексте, различать по вопросам что? кто? и правильно употреблять в речи в различных формах в зависимости от связи их с другими словами в предложениях (по вопросам кого? Чего? Кому? Чему? Кого? Что? Кем? Чем? О ком? О чем? Расширение круга собственных имен: названия городов, сел, аулов, улиц. Большая буква в этих названиях. Знание своего домашнего адреса, адреса школы;
4) изучение слов, обозначающих действия: закрепление знаний о словах, обозначающих действия, умение находить их в тексте, различать по вопросам: "Что делает? Что делал? Что будет делать? Что сделает?", правильно согласовывать их в речи со словами, обозначающими предметы. Подбор к данному предмету ряда действий и определение предмета по ряду действий;
5) изучение слов, обозначающих признаки предметов: слова, обозначающие признаки (качества) предметов: называние признака данного предмета по вопросам: Какой? Какая? Какое? Какие?; нахождение слов, обозначающих признаки, в тексте и правильное отнесение их к словам, обозначающим предметы; подбор и называние ряда признаков данного предмета и определение предмета по ряду признаков, сравнение двух предметов по их качествам; согласование слов, обозначающих признаки, со словами, обозначающими предметы;
6) предлог: Предлоги к, от, под, над, о (об). Раздельное написание их со словами (с помощью учителя);
7) предложение: практическое знакомство с построением простого предложения. Составление предложений с употреблением вопросов падежей. Выделение в тексте или составление предложений на тему, заданную учителем. Умение закончить предложение или дополнить его по одному - двум вопросам. Составление предложений из слов, данных в начальной форме. Умение ответить на заданный вопрос, записать ответ;
8) связная речь: несложный деформированный текст по картинам. Последовательное расположение данных учителем предложений по смыслу. Коллективные ответы на вопросы по картинке, по теме, данной учителем;
9) письмо и чистописание: списывание рукописного и печатного текста целыми словами. Письмо под диктовку текста (20 – 25 слов).
28. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 4 класса:
1) повторение: практическое построение простого предложения. Составление предложений с употреблением слов в косвенных падежах по вопросам, из слов, данных в начальной форме; заканчивание предложений; восстановление нарушенного порядка слов в предложении;
2) звуки и буквы: алфавит. Употребление "Ь" на конце и в середине слова. Разделительный "Ь" перед гласными "Е, Е, Ю, Я, И". Сочетание гласных с шипящими. Правописание "ЖИ, ШИ, ЧА, ЧУ, ЩА, ЩУ". Правописание звонких и глухих согласных в конце и в середине слова. Проверка написания путем изменения формы слова и подбора (по образцу) родственных слов. Ударение. Различение ударных и безударных гласных в корне. Проверка написания путем изменения формы слова;
3) слово: различение основных категорий слов (названия предметов, действий, качеств) в тексте по вопросам, правильное употребление их в связи друг с другом. Имена собственные. Расширение круга имен собственных: названия рек, гор, морей. Большая буква в именах собственных;
4) предлог: предлоги "до, без, под, над, около, перед". Раздельное написание предлогов со словами;
5) предложение: членение речи на предложения, выделение в предложениях слов, обозначающих, о ком, или, о чем говорится в тексте, что говорится. Упражнения в составлении предложений. Распространение предложений. Установление связи между словами в предложении по вопросам. Знаки препинания в конце предложения (точка, вопросительный и восклицательный знаки). Главные члены предложения: подлежащее, сказуемое. Второстепенные члены предложения (без деления на виды);
6) связная речь: составление и запись небольшого рассказа по серии картинок под руководством учителя и самостоятельно. Составление и запись рассказа по сюжетной картинке и подробному вопроснику после устного разбора содержания, языка и правописания. Восстановление несложного деформированного текста по вопросам. Описание несложных знакомых предметов и картин по коллективно составленному плану в виде вопросов. Составление и написание под руководством учителя небольшого письма родным, товарищам, Адрес на конверте; Составление текста из предложений, данных в разбивку;
7) письмо и чистописание: списывание текста целыми словами. Письмо под диктовку текста (25 – 30 слов).
29. Распределение учебного материала по классам (четвертям) в настоящей программе является примерным, учитель вправе переносить изучение учебного материала из одного класса в другой (из одной четверти в другую) с учетом особенностей его усвоения обучающимися. Учитель самостоятельно определяет количество часов, необходимое для изучения каждой темы. Обучение в каждом классе следует начинать с повторения ранее изученного материала.
Глава 4. Система целей обучения
30. В учебной программе сформулированы ожидаемые результаты, представленные в виде системы целей обучения, которые служат основой для определения содержания и последовательности изучения учебного материала каждого раздела, а также являются критериями оценивания достижений обучающихся.
31. Для удобства использования учебных целей и проведения мониторинга введена кодировка. В коде первое число обозначает класс, второе число - раздел, третье число – подраздел, четвертое число показывает нумерацию учебной цели. Например, в кодировке 1.1.3.4: "1" - класс, "1.3" - подраздел, "4" - нумерация учебной цели.
32. Ожидаемые результаты по целям обучения:
1) раздел "Звуки и буквы":
таблица 1
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
1.1 Гласные звуки и буквы |
2.1.1.1 пропевать гласный звук на выдохе; |
3.1.1.1 пропевать гласный звук на выдохе; |
4.1.1.1 пропевать гласный звук на выдохе; |
1.2 Согласные звуки и буквы |
2.1.2.1 правильно произносить и называть согласные звуки; |
3.1.2.1 правильно произносить и называть согласные звуки; |
4.1.2.1 правильно произносить и называть согласные звуки; |
1.3 Звуко-буквенный анализ слов |
2.1.3.1 с помощью учителя и коллективно проводить звуко-буквенный анализ слов; |
3.1.3.1 с помощью учителя и коллективно проводить звуко-буквенный анализ слов; |
4.13.1 самостоятельно и коллективно проводить звуко-буквенный анализ слов; |
2) раздел "Слово":
таблица 2
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
2.1 Различение основных категорий слов (слова-названия предметов, действий, признаков) |
2.2.1.1 находить слова, обозначающие предметы; |
3.2.1.1 находить слова, обозначающие предметы; |
4.2.1.1 находить слова, обозначающие предметы, действия, признаки; |
2.2 Собственные имена |
2.2.2.1 находить имена собственные в тексте по большой букве и писать имена людей и клички животных с большой буквы; |
3.2.2.1 находить имена собственные в тексте; |
4.2.2.1 находить имена собственные в тексте; |
2.3 Предлоги |
2.2.3.1 соблюдать раздельное написание предлогов со словами; |
3.2.3.1 соблюдать раздельное написание предлогов со словами; |
4.2.3.1 соблюдать раздельное написание предлогов со словами; |
3) раздел "Предложение":
таблица 3
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
3.1 Предложение |
2.3.1.1 составлять предложение по заданной схеме и теме, предложенной учителем; |
3.3.1.1 составлять предложения по схеме на заданную учителем тему; |
4.3.1.1 самостоятельно составлять предложения на заданную учителем тему; |
4) раздел "Связная речь":
таблица 4
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
4.1 Составление рассказа | 2.4.1.1 знать что такое предложение, расположение предложений в тексте |
3.4.1.1 последовательно располагать предложения, данные учителем в логической последовательности; |
4.4.1.1 восстанавливать несложный деформированный текст по вопросам; |
4.2 Ответы на вопросы и диалог |
2.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; |
3.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; |
4.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; |
5) раздел "Письмо и чистописание":
таблица 5
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
5.1 Списывание и письмо под диктовку |
2.5.1.1 писать строчные и прописные буквы, соединять их в слова; |
3.5.1.1 списывать текст целыми словами; |
4.5.1.1 списывать текст целыми словами; |
5.2 Соблюдение пунктуационных норм |
2.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; |
3.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; |
4.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; |
5.3 Соблюдение орфографических норм | 2.5.3.1 правильно писать слова с сочетаниями: жи-ши, ча-ща, чу-щу |
3.5.3.1 находить изученные орфограммы в незнакомых словах; |
4.5.3.1 писать слова, применяя знакомые правила правописания; |
5.4 Исправление ошибок в работе | 2.5.4.1 с помощью педагога подбирать проверочное слово для исправления ошибок | 3.5.4.1 подобрать нужное правило для проверки допущенной ошибки |
4.5.4.1 подобрать нужное правило для проверки допущенной ошибки; |
33. Настоящая Программа реализуется на основе Долгосрочного плана к Типовой учебной программе по учебному предмету "Русский язык" для обучающихся с легкой умственной отсталостью 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию согласно приложению к настоящей Программе. В долгосрочном плане обозначен объем учебных целей реализуемых в каждом разделе.
34. Распределение часов на изучение раздела и тем предоставляется на усмотрение учителя.
35. Обучение реализуется в контексте единых сквозных тем для всех лет обучения в начальных классах, установленных с учетом особенностей интеллектального развития обучающихся.
| Приложение к Типовой учебной программе по учебному предмету "Русский язык" для 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию |
Долгосрочный план по реализации Типовой учебной программы по учебному предмету "Русский язык" для обучающихся с легкой умственной отсталостью 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию
1) 2 класс:
таблица 1
Сквозные темы | Раздел | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
ВсҰ обо мне | Звуки и буквы | 1.1 Гласные звуки и буквы |
2.1.1.2 соотносить гласные звуки и буквы; |
1.2 Согласные звуки и буквы |
2.1.2.1 правильно произносить и называть согласные звуки; | ||
1.3 Звуко-буквенный анализ слов |
2.1.3.1 с помощью учителя и коллективно проводить звуко-буквенный анализ слов; | ||
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку | 2.5.1.1 писать строчные и прописные буквы, соединять их в слова | |
2 четверть | |||
Моя семья и друзья | Звуки и буквы | 1.3 Звуко-буквенный анализ слов |
2.1.3.2 различать гласные и согласные звуки и буквы; |
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
2.5.1.1 писать строчные и прописные буквы, соединять их в слова; | |
3 четверть | |||
Путешествие | Звуки и буквы | 1.3 Звуко-буквенный анализ слов |
2.1.3.10 правильно читать, выделять первый звук и писать слова, начинающиеся на "Е, Ң, Ю, Я"; |
Традиции и фольклор | Слово | 2.1 Различение основных категорий слов (слова-названия предметов, действий, признаков) |
2.2.1.1 находить слова, обозначающие предметы; |
Связная речь | 4.2 Ответы на вопросы и диалог |
2.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; | |
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
2.5.1.1 писать строчные и прописные буквы, соединять их в слова; | |
Письмо и чистописание | 5.2 Соблюдение пунктуационных норм |
2.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; | |
5.3 Соблюдение орфографических норм | 2.5.3.1 правильно писать слова с сочетаниями: жи-ши, ча-ща, чу-щу | ||
4 четверть | |||
Еда и напитки | Слово | 2.1 Различение основных категорий слов (слова-названия предметов, действий, признаков) |
2.2.1.7 группировать слова по родовым категориям; |
2.2 Собственные имена |
2.2.1.7 группировать слова по родовым категориям; | ||
2.3 Предлоги |
2.2.3.1 соблюдать раздельное написание предлогов со словами; | ||
В здоровом теле – здоровый дух! | Предложение | 3.1. Предложение |
2.3.1.1 составлять предложение по заданной схеме и теме, предложенной учителем; |
Связная речь | 4.2 Ответы на вопросы и диалог |
2.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; | |
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
2.5.1.1 писать строчные и прописные буквы, соединять их в слова; | |
5.2 Соблюдение пунктуационных норм |
2.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; | ||
5.3 Соблюдение орфографических норм | 2.5.3.1 правильно писать слова с сочетаниями: жи-ши, ча-ща, чу-щу | ||
5.4 Исправление ошибок в работе | 2.5.4.1 с помощью педагога подбирать проверочное слово для исправления ошибок | ||
2) 3 класс
таблица 2
Сквозные темы | Раздел | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
ВсҰ обо мне | Звуки и буквы | 1.1 Гласные звуки и буквы |
3.1.1.1 пропевать гласный звук на выдохе; |
1.2 Согласные звуки и буквы |
3.1.2.1 правильно произносить и называть согласные звуки; | ||
1.3 Звуко-буквенный анализ слов |
3.1.3.1 с помощью учителя и коллективно проводить звуко-буквенный анализ слов; | ||
Связная речь | 4.1 Составление рассказа | 3.4.1.1 последовательно располагать предложения, данные учителем в логической последовательности | |
4.2 Ответы на вопросы и диалог |
3.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; | ||
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
3.5.1.1 списывать с рукописного и печатного текста; | |
2 четверть | |||
Моя семья и друзья | Звуки и буквы | 1.3 Звуко-буквенный анализ слов |
3.1.3.11 ставить ударение в двусложных и трехсложных словах; |
Связная речь | 4.1 Составление рассказа |
3.4.1.1 последовательно располагать предложения, данные учителем в логической последовательности; | |
4.2 Ответы на вопросы и диалог |
3.4.2.2 обращаться с просьбой к взрослому или товарищу; | ||
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
3.5.1.1 списывать текст целыми словами; | |
5.2 Соблюдение пунктуационных норм |
3.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; | ||
5.3 Соблюдение орфографических норм |
3.5.3.1 находить изученные орфограммы в незнакомых словах; | ||
5.4 Исправление ошибок в работе | 3.5.4.1 подобрать с помощью учителя нужное правило для проверки допущенной ошибки | ||
5.3 Соблюдение орфографических норм |
3.5.3.1 находить изученные орфограммы в незнакомых словах; | ||
5.4 Исправление ошибок в работе | 3.5.4.1 подобрать с помощью учителя нужное правило для проверки допущенной ошибки | ||
3 четверть | |||
Путешествие | Звуки и буквы | 1.3 Звуко-буквенный анализ слов |
3.1.3.13 различать твердые и мягкие согласные на слух; |
Традиции и фольклор | Слово | 2.1 Различение основных категорий слов (слова-названия предметов, действий, признаков) |
3.2.1.1 находить слова, обозначающие предметы; |
2.2 Собственные имена |
3.2.2.1 находить имена собственные в тексте; | ||
Связная речь | 4.1 Составление рассказа |
3.4.1.1 последовательно располагать предложения, данные учителем в логической последовательности; | |
4.2 Ответы на вопросы и диалог |
3.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; | ||
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
3.5.1.1 списывать текст целыми словами | |
5.2 Соблюдение пунктуационных норм |
3.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы | ||
5.3 Соблюдение орфографических норм |
3.5.3.1 находить изученные орфограммы в незнакомых словах | ||
4 четверть | |||
Еда и напитки | Слово | 2.2 Собственные имена |
3.2.2.1 находить имена собственные в тексте; |
2.3 Предлоги |
3.2.3.1 соблюдать раздельное написание предлогов со словами; | ||
В здоровом теле – здоровый дух! | Предложение | 3.1. Предложение |
3.3.1.1 составлять предложения по схеме на заданную учителем тему; |
Связная речь | 4.1 Составление рассказа |
3.4.1.1 последовательно располагать предложения, данные учителем в логической последовательности; | |
4.2 Ответы на вопросы и диалог |
3.4.2.3 задавать вопрос по выполненному действию, картинке, по заданной теме педагогом; | ||
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
3.5.1.1 списывать текст целыми словам; | |
5.3 Соблюдение орфографических норм |
3.5.3.1 находить изученные орфограммы в незнакомых словах; | ||
5.4 Исправление ошибок в работе | 3.5.4.1 подобрать нужное правило для проверки допущенной ошибки | ||
3) 4 класс
таблица 3
Сквозные темы | Раздел | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
ВсҰ обо мне | Звуки и буквы | 1.1 Гласные звуки и буквы |
4.1.1.1 пропевать гласный звук на выдохе; |
1.2 Согласные звуки и буквы |
4.1.2.1 правильно произносить и называть согласные звуки; | ||
1.3 Звуко-буквенный анализ слов |
4.13.1 самостоятельно и коллективно проводить звуко-буквенный анализ слов; | ||
Связная речь | 4.1 Составление рассказа |
4.4.1.1 восстанавливать несложный деформированный текст по вопросам; | |
4.2 Ответы на вопросы и диалог |
4.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; | ||
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
4.5.1.1 списывать текст целыми словами; | |
5.2 Соблюдение пунктуационных норм |
4.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; | ||
5.3 Соблюдение орфографических норм |
4.5.3.1 писать слова, применяя знакомые правила правописания; | ||
5.4 Исправление ошибок в работе |
4.5.4.1 подобрать нужное правило для проверки допущенной ошибки; | ||
2 четверть | |||
Моя семья и друзья | Звуки и буквы | 1.3 Звуко-буквенный анализ слов |
4.1.3.1 самостоятельно и коллективно проводить звуко-буквенный анализ слов; |
Связная речь | 4.1 Составление рассказа |
4.4.1.1 восстанавливать несложный деформированный текст по вопросам; | |
4.2 Ответы на вопросы и диалог |
4.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; | ||
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
4.5.1.1 списывать текст целыми словами; | |
5.2 Соблюдение пунктуационных норм |
4.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; | ||
5.3 Соблюдение орфографических норм |
4.5.3.1 писать слова, применяя знакомые правила правописания; | ||
5.4 Исправление ошибок в работе |
4.5.4.1 подобрать нужное правило для проверки допущенной ошибки; | ||
3 четверть | |||
| Слово | 2.1 Различение основных категорий слов (слова-названия предметов, действий, признаков) |
4.2.1.1 находить слова, обозначающие предметы, действия, признаки; |
2.2 Собственные имена |
4.2.2.1 находить имена собственные в тексте; | ||
2.3 Предлоги |
4.2.3.1 соблюдать раздельное написание предлогов со словами; | ||
Связная речь | 4.1 Составление рассказа |
4.4.1.1 восстанавливать несложный деформированный текст по вопросам; | |
4.2 Ответы на вопросы и диалог |
4.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; | ||
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
4.5.1.1 списывать текст целыми словами; | |
5.2 Соблюдение пунктуационных норм |
4.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; | ||
5.3 Соблюдение орфографических норм |
4.5.3.1 писать слова, применяя знакомые правила правописания; | ||
5.4 Исправление ошибок в работе |
4.5.4.1 подобрать нужное правило для проверки допущенной ошибки; | ||
4 четверть | |||
Еда и напитки | Слово | 2.3 Предлоги |
4.2.3.1 соблюдать раздельное написание предлогов со словами; |
Предложение | 3.1 Предложение |
4.3.1.1 самостоятельно составлять предложения на заданную учителем тему; | |
Связная речь | 4.1 Составление рассказа |
4.4.1.1 восстанавливать несложный деформированный текст по вопросам; | |
4.2 Ответы на вопросы и диалог |
4.4.2.1 отвечать на вопросы полным ответом, используя слова вопроса; | ||
Письмо и чистописание | 5.1 Списывание и письмо под диктовку |
4.5.1.1 списывать текст целыми словами; | |
5.2 Соблюдение пунктуационных норм |
4.5.2.1 писать первое слово в предложении с большой буквы; | ||
5.3 Соблюдение орфографических норм |
4.5.3.1 писать слова, применяя знакомые правила правописания; | ||
5.4 Исправление ошибок в работе |
4.5.4.1 подобрать нужное правило для проверки допущенной ошибки; | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 550 -қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Оқу және тіл дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Оқу және тіл дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты – әр түрлі оқу түрлерін қолдана отырып, мәтінді дұрыс түсінуге үйрету, оқылған сөздерді ұғынуын, байланыстырып сөйлеуі мен коммуникативтік дағдыларын дамыту.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) сөздердің дыбыстық құрылымын бұзбай, екпінін сақтап мәтіндерді дұрыс оқуды қалыптастыру;
2) қолжетімді түсінікті шығармаларды мәнерлеп оқу тәсілдерін меңгеруге ықпал ету;
3) білім алушылардың ойлау үдерісінің қарқынына сәйкес тез, мәнерлеп оқу дағдысын қалыптастыру.
4. Түзете дамыту міндеттері:
1) білім алушылардың танымдық іс-әрекетінің жетіспеушіліктерін барынша түзетуге ықпал ету;
2) білім алушылардың көрнекі-әрекеттік және көрнекі-бейнелі ойлауын, ойлау операцияларын (талдау, салыстыру, қорыту, жіктеу) дамыту;
3) дербестікті, ұқыптылықты, жауапкершілікті қалыптастыру.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқу процесін ұйымдастыруға арналған педагогикалық тәсілдердің іске асырылуы білім алушылардың арнайы оқу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
6. Компенсаторлық-дамыта оқыту қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, міндетті түрде көрнекіліктерді қолдану, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, әрекеттерінің алгоритмделуі, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету, бақылау тәсілдерімен қамтамасыз етіледі.
7. Ойлау, тіл және коммуникация дамуының біртұтастық қағидасы сөйлеу тілінің негізіндегі қарым-қатынастың үнемі дамуын қарастырып, сөздік-логикалық ойлау қабілетінің қалыптасуы мен мінез-құлығының реттелуіне әсерін тигізеді.
8. Іс-әрекеттік тәсіл педагогтың жетекшілігімен орындалатын оқушылардың заттық-тәжірибелік, ойын, бейнелеу, қолданбалы әрекетін кеңінен қолдануды және орындаған әрекеттерін айтып отыруды көздейді, ал ол өз бетінше, білім алушылардың жоғары психикалық функцияларының дамуына және өмірлік тәжірибесінің жинақталуына ықпал етеді.
9. Жеке тәсілі және саралап оқыту қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
10. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
11. Оқу сабақтарында түсіндірмелі оқу ұйымдастырылады: мәтіннің логикалық екпінін, үзілісі және интонациясын сақтау; мәтін мазмұнын талдауға көп көңіл бөлу, ұғымдардың мағынасын ашып, нақтылау; жеке сөздердің мәнін анықтау; кейіпкерлердің мінезі мен сөйлеуіне назар аудару; мазмұнын қарастырып, түсініксіз сөздерді түсіндіргенде суреттер, заттар, үлгілер, муляждар, макеттер және басқа да көрнекіліктерді қолдану.
12. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асады.
13. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
14. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау-бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
15. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
16. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; бұл ретте педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
17. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескеріле отырып, тақырыбтың, тараудың аяғында жүргізіледі.
18. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына енгізіледі.
3 - тарау. "Оқу және тіл дамыту" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
19. "Оқу және тіл дамыту" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 2 сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылы бойынша 102 сағатты;
2) 3 сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылы бойынша 102 сағатты;
3) 4 сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылы бойынша 102 сағатты құрайды.
20. Бағдарлама 2 бөлімді қамтиды:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі;
2) "Оқылым" бөлімі.
21. "Тыңдалым және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту;
2) аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну;
3) жағдаятты болжау;
4) қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау;
5) тыңдаушылардың назарын аудару;
6) ұсынған тақырыпқа әңгіме құрастыру;
7) жаттау және жатқа айту;
8) сахналау және драмалау.
22. "Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) оқу түрлерін қолдану;
2) мәтіннің тақырыбын анықтау;
3) шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең);
4) сұрақтар мен жауаптарды құрастыру;
5) мәтіннің мазмұнын айту.
23. 2-сыныпқа арналған "Оқу және тіл дамыту" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: сөздер және буындар кешенін есте сақтау және анық айту; қойылған мақсатқа сәйкес ақпаратты тыңдалған мәтіннен бөлу; түрлі жағдайларда өз тілектерін, өтініштерін құрастыра білу; диалогқа қатысу; сұрақтарға толық жауап беру; интонация мен бейвербальды қарым-қатынас құралдарын дұрыс қолдану; мұғалімнің көмегімен суреттер бойынша, оқылған мәтінге ұқсас әңгіме құрастыру; мұғалімнің дауысынан өлеңдер, жаңылтпаштар, тақпақтар жаттау; тақпақтар, жаңылтпаштар, өлеңдер айту; тақпақтарды жатқа айту, иллюстрацияға сүйеніп таныс ертегілерді қайталау; мұғалімнің көмегімен әдеби шығарманың кейіпкерлерін бейнелеу; адамның әр түрлі эмоционалдық жағдайын көрсету; ертегілерді сахналауға қатысу;
2) оқылым: буындап оқу, жыл соңында бүтін сөздерді оқу; дауыстап оқу; оқу барысында тыныс белгілеріне сәйкес интонацияны сақтау; тақпақ түрінде және әңгімелеу шығармаларын ажырату; әрекет бойынша қарапайым анықтаушы сұрақтарды құрастыру; мәтінге берілген суреттерді тірекке алып оқылған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру; қойылған сұрақтарға жауап беру үшін мәтіннен сөйлемдер табу; мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіннің мазмұнын айту; орфографиялық және орфоэпиялық оқуды меңгеру; мазмұны қолжетімді кітаптармен танысу, оқитын кітапты қарастыру, кітаптың, автордың дұрыс аталуы; сұрақтарға жауап: "Кім туралы? Не туралы айтады?".
24. 2-cынып бойынша оқылатын шығармалар: балалардың мектептегі өмірі, оқушылардың міндеттері туралы шағын көлемді әңгімелер; жақсы және жаман қылықтары туралы, достық және жолдастық көмек; отбасы туралы, ересектердің еңбегі туралы; Отан туралы, Астана туралы, түрлі жыл мезгілдерінде жануарлар мен адамдардың өмірінде болатын өзгерістер жайлы. Адамгершілік-этикалық, бейбітшілік және достық тақырыптарына әңгімелер, ертегілер, мақал-мәтелдер, жазба әдебиеті үлгілерінен: Б.Жақыпов; К. Кузембай; Ә. Табылдиев; М. Хакимжанова; Е.Өтетілеуұлы; М.Жаманбалинов; М. Дүйсенов; А. Құдайбергенов; Ә. Табылды; А. Асылбек; М. Төрежанов; Т. Молдағалиев; М. Әуезов; С. Көбеев; Ж. Смаков; С. Жиенбаев; Қ. Ыдырысов; Қ. Құныпияұлы; С. Оспанов; Ө. Тұрманжанов; Ә. Фазуллаұлы.
25. 3-сыныпқа арналған "Оқу және тіл дамыту" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: сөздер мен буынның дыбыстық құрылымын құрастыру және бұрмалаусыз оқу; ақпараттың мазмұнын беруге байланысты әртүрлі мазмұндауды қолдану; мәтіндегі суреттер арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; тақырып және бастамасы бойынша жағдаятты әрі қарай болжау; берілген тақырыпқа диалогқа қатысу, сұрақтар қою; диалог құру; тақырыптағы тірек сөздер арқылы ұжымдық әңгіме құрастыру; сюжетті суреттер және мұғалімнің сұрақтары бойынша шағын әңгіме құрастыру; бас кейіпкерді, оқиғаны мұғалімнің сұрақтары бойынша сөзбен сипаттау әдісін қолдану; өлеңдер мен жұмбақтарды жатқа айту; таныс ертегі, оқиғаны мұғалімнің сұрақтары бойынша мазмұндау; әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу;
2) оқылым: бүтін сөздерді қолданып оқу, қиын сөздерді буындап оқу, дауыстап және "іштей" оқу; шығарманы дауыстап дұрыс әрі түсініп оқу, рөлге бөліп, мәнерлеп оқу, мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын және жетекші ойды анықтау; мәтінді бөлімдерге бөліп және әр бөлімді мұғалімнің көмегімен атау; мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау; мәтінді әңгімелеу, мәтін кейіпкерлерін атау, оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру; мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру.
26. 3-cынып бойынша оқылатын шығармалар: ауыз әдебиеті үлгілерінен: балалардың үй шаруасына араласуы туралы; ұлттық мерекелер және елдегі елеулі оқиғалар жайлы балаларға арналған тақпақ, мәтіндер, санамақ, мадақтау, төрт түлік туралы өлеңдер, Наурыз жыры, ертегілер (әртүрлі тақырыптағы хайуанаттар жайындағы ертегілер мен қиял-ғажайып оқиғалы ертегілер), мақал-мәтелдер, әртүрлі тақырыптағы жұмбақ, жаңылтпаштар; жұмыс мамандықтары, адамдардың еңбекке, табиғатқа, бір-біріне деген көзқарастары туралы жазба әдебиеті үлгілерінен: Ы. Алтынсарин, А. Құнанбаев, А. Байтұрсынов, Ж. Жабаев, М. Әуезов, Б. Соқпақбаев, Ш. Смаханұлы, Мырза Әли, М. Әлімбай, Ө. Тұрманжанов, Ж. Смақов, Ә. Дүйсенбиев, Т. Молдағалиев, Е. Өтетілеуов, Б. Кірісбаев, Е. Елубай, С. Қалиев, С. Сейітов, Б. Ысқақов, Ә. Табылдиевтың өлең-жырлары, ертегі-мысалдары, әңгімелері; әлем халықтары балалар әдебиетінің көрнекті өкілдерінің үлгілі шығармалары: әңгіме, мысал, ертегілер.
27. 4-сыныпқа арналған "Оқу және тіл дамыту" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: түрлі ақпаратты қабылдау, ақпараттың мазмұнына байланысты сұрақтар құрастыру, мазмұны бойынша қарапайым сұрақтарға жауап беру; шығарма кейіпкерлерінің әрекеттері, сипаттамалары және оқиғалар арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; жағдаяттың уақытына, шарттарына және мақсатына сай өз іс әрекеттерін реттеуге және жоспарлауға сөздік нормаларды қолдану; өз хабарламаларын түсінікті құру, дауыс ырғағының негізгі элементтерін, ым-ишара қолдана отырып сөздерді серіктестерінің дұрыс түсінуіне назар аудару; тірек жоспар және мәтін бөлімдерінің негізінде ұжымдық және өзіндік әңгіме құрастыру; жеке әсерлері, сюжетті суреттер бойынша, мұғалім оқыған мәтінге ұқсас әңгіме құрастыру; таныс өлеңдерді, жаңылтпаштарды айту; өлеңдер мен тақпақтарды жатқа айту; мысалдар мен өлеңдерді мәнерлеп оқу; әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; ертегілерді сахналау;
2) оқылым: оқу мақсатына сай оқудың қажетті түрін таңдау (таныстыру, таңдау, дауыстап, "іштей" оқу); мәтіннің тақырыбын анықтау, мұғалімнің көмегімен жетекші ой қорытындыланған бөлімді немесе сөйлемді табу; бөлімдердің аталуына сәйкес мәтіндерді бөлімдерге бөлу; басты кейіпкерлерді анықтап, оларды бағалау; кейіпкерлерді, оқиғаларды, табиғатты суреттейтін сөздер, сөйлемдерді мәтіннен таңдап алу; шығарманың негізгі ойын, оқиғаның себеп-салдарын түсіну; мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау және өз таңдауын дәлелдеу; оқыған мәтінге қойыған сұрақтарға толық жауап беру; қысқа, толық, оқиғалар тізбегін сақтай отырып мәтіннің мазмұнын айту.
28. 4-cынып бойынша оқылатын шығармалар: балалардың мектептегі өмірі, оқушылардың міндеттері туралы әңгімелер; отбасы туралы, ересектердің еңбегі туралы; балалардың үй шаруасына араласуы туралы; Отан туралы, астана туралы, ұлттық мерекелер және елдегі елеулі оқиғалар жайлы; жұмыс мамандықтары, адамдардың еңбекке, табиғатқа, бір-біріне деген көзқарастары туралы; білім алушылардың қоғамға пайдалы еңбегі туралы, түрлі жыл мезгілдерінде жануарлар мен адамдардың өмірінде болатын өзгерістер жайлы, адамгершілік-этикалық, бейбітшілік және достық, аспан әлемі, су асты тіршілігі, табиғат құбылыстары, жаратылыс құпиялары, адамзат сырлары, техника жетістіктері, халықтық әдет-ғұрып, салт-дәстүр туралы тақырыптарына әңгімелер, ертегілер, мақалалар, мақал-мәтелдер; ұсынылатын ақын, жазушылардың шығармалары: Ы. Алтынсарин, А. Құнанбаев, Ж. Жабаев, А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ж. Аймауытов, М. Жұмабаев, Б. Майлин, М. Әуезов, С. Бегалин, Б. Соқпақбаев, Ш. Смаханұлы, Қ. Мырза Әли, М. Әлімбай, Ө. Тұрманжанов, Ж. Смақов, Қ. Баянбай, Ә. Дүйсенбиев, Ә. Табылдиев, А. Асылбеков, Т. Молдағалиев, Е. Өтетілеуов, Б. Кірісбаев, Е. Елубай, С. Қалиев, С. Сейітов, Е.Егеубаев, Н.Мұраталиев, Б. Ысқақовтың өлең-жырлары, ертегі-мысалдары, әңгімелері; әлем халықтары балалар әдебиетінің көрнекті өкілдерінің үлгілі шығармалары: әңгіме, мысал, ертегілері.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
29. Оқу бағдарламасында оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқу мақсатының реттік номерін көрсетеді. Мысалы, 2.1.2.1 кодында "2" - сыныбы, "1.2" - бөлімшесі, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.
30. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 2.1.1.1 сөздер және буындар кешенін есте сақтау және анық айту | 3.1.1.1 сөздер мен буынның дыбыстық құрылымын құрастыру және бұрмалаусыз оқу | 4.1.1.1 грамматикалық және орфоэпиялық нормаларды сақтай отырып, тілдік біліктерді белсенді сөйлеу қызметінде пайдалану |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну | 2.1.2.1 қойылған мақсатқа сәйкес ақпаратты тыңдаған мәтіннен бөлу |
3.1.2.1 ақпарат мазмұнына сай бағдарлану; |
4.1.2.1 түрлі ақпаратты қабылдау, ақпараттың мазмұнына байланысты сұрақтар құрастыру, мазмұны бойынша қарапайым сұрақтарға жауап беру; |
1.3 Жағдаятты болжау |
3.1.3.1 мәтіндегі суреттер арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; |
4.1.3.1 шығарма кейіпкерлерінің әрекеттері, сипаттамалары және оқиғалар арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; | |
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау |
2.1.4.1 түрлі жағдайларда өз тілектерін, өтініштерін құрастыра білу; |
3.1.4.1 түрлі жағдайларда өз тілектерін, өтініштерін құрастыра білу; | 4.1.4.1 жағдаяттың уақытына, шарттарына және мақсатына сай өз іс әрекеттерін реттеуге және жоспарлауға сөздік нормаларды қолдану |
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 2.1.5.1 қарым-қатынастың вербалды емес құралдарын және дауыс ырғағын тең қолдану | 3.1.5.1 дауыс ырғағының негізгі элементтерін қолдану, ым-ишара, мимика, тыңдаушылардың назарын аудару ("Сіздер қалай ойлайсыздар?" "Басқа ой бар ма?") | 4.1.5.1 өз хабарламаларын түсінікті құру, дауыс ырғағының негізгі элементтерін, ым-ишара қолдана отырып сөздерді серіктестерінің дұрыс түсінуіне назар аудару |
1.6 Ұсынған тақырыпқа әңгіме құрастыру | 2.1.6.1 мұғалімнің көмегімен суреттерге қарап, оқыған мәтінге ұқсас әңгіме құру |
3.1.6.1 тақырыптағы тірек сөздер арқылы: менің отбасым, балалар ойыны, сүйікті ойыншығым, мектептік үзілісте, менің досым берілген тақырыптарға ұжымдық әңгіме құрастыру; |
4.1.6.1 тірек жоспар және мәтін бөлімдерінің негізінде ұжымдық және өзіндік әңгіме құрастыру; |
1.7 Жаттау және жатқа айту |
2.1.7.1 мұғалімнің даусымен өлеңдерді, жаңылтпаштарды жаттау; |
3.1.7.1 мұғалімнің даусымен өлеңдерді, жаңылтпаштарды жаттау; |
4.1.7.1 таныс өлеңдерді, жаңылтпаштарды айту; |
1.8 Сахналау және драмалау |
2.1.8.1 мұғалімнің көмегімен әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; |
3.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; |
4.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; |
2) "Оқылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
2.1 Оқу түрлерін қолдану |
2.2.1.1 буындап оқуды жыл соңында бүтін сөздерді оқуға ауыстыру; |
3.2.1.1 бүтін сөздерді қолданып оқу, ал қиын сөздерді оқығанда – буындап оқуды қолдану; |
4.2.1.1 оқу мақсатына сай оқудың қажетті түрін таңдау (таныстыру, таңдау, дауыстап, "іштей" оқу); |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау | 2.2.2.1 мәтіге берілген иллюстрация және аталуын тірекке ала отырып мәтіннің негізгі мазмұнын анықтау |
3.2.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын және жетекші ойды анықтау; |
4.2.2.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, мұғалімнің көмегімен жетекші ой қорытындыланған бөлімді немесе сөйлемді табу; |
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 2.2.3.1 тақпақ түрінде және әңгімелеу шығармаларын ажырату | 3.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау | 4.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау және өз таңдауын дәлелдеу |
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
2.2.4.1 әрекет бойынша қарапайым анықтаушы сұрақтарды құрастыру; |
3.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру; |
4.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру; |
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 2.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіннің мазмұнын айту | 3.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша суреттерге сүйене отырып мәтінді айту | 4.2.5.1 қысқа, толық, оқиғалар тізбегін сақтай отырып мәтіннің мазмұнын айту |
31. Бағдарлама жеңіл ақыл ойы кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4-сыныптары үшін "Оқу және тіл дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
32. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
33. Оқыту бастауыш сыныптардағы белгіленген барлық оқу жылына арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптар үшін "Оқу және тіл дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Оқу және тіл дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 2-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 2.1.1.1 сөздер және буындар кешенін есте сақтау және анық айту |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну | 2.1.2.1 қойылған мақсатқа сәйкес ақпаратты тыңдаған мәтіннен бөлу | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау |
2.1.4.1 әр түрлі жағдайларда өз қиындықтарын, өтініштерін, үндеулерін тұжырымдай білу; | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 2.1.5.1 интонация мен бейвербалды қарым-қатынас құралдарын дұрыс пайдалану | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру | 2.1.6.1 оқыған мәтінге ұқсас сурет бойынша мұғалімнің көмегімен әңгіме құрастыру | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
2.1.7.1 мұғалімнің дауысынан өлеңдер, жаңылтпаштар, тақпақтар жаттықтыру; | ||
1.8 Сахналау | 2.1.8.1 мұғалімнің көмегімен әдеби шығарманың кейіпкерлерін бейнелеу | ||
Менің мектебім | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
2.2.1.1 буындап оқуды жыл соңында бүтін сөздерді оқуға ауыстыру; |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау | 2.2.2.1 мәтіге берілген иллюстрация және аталуын тірекке ала отырып мәтіннің негізгі мазмұнын анықтау | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 2.2.3.1 тақпақ түрінде және әңгімелеу шығармаларын ажырату | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
2.2.4.1 әрекет бойынша қарапайым анықтаушы сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 2.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіннің мазмұнын айту | ||
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну | 2.1.2.1 қойылған мақсатқа сәйкес ақпаратты тыңдалған мәтіннен бөлу |
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау |
2.1.4.1 әр түрлі жағдайларда өз қиындықтарын, өтініштерін, үндеулерін тұжырымдай білу; | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 2.1.5.1 интонация мен бейвербалды қарым-қатынас құралдарын дұрыс пайдалану | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру | 2.1.6.1 оқыған мәтінге ұқсас сурет бойынша мұғалімнің көмегімен әңгіме құрастыру | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
2.1.7.1 мұғалімнің дауысынан өлеңдер, жаңылтпаштар, тақпақтар жаттықтыру; | ||
1.8 Сахналау және драмалау | 2.1.8.1 мұғалімнің көмегімен әдеби шығарманың кейіпкерлерін бейнелеу | ||
Бізіді қоршаған әлем | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
2.2.1.1 буындап оқуды жыл соңында бүтін сөздерді оқуға ауыстыру; |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау | 2.2.2.1 мәтіге берілген иллюстрация және аталуын тірекке ала отырып мәтіннің негізгі мазмұнын анықтау | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 2.2.3.1 тақпақ түрінде және әңгімелеу шығармаларын ажырату | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
2.2.4.1 әрекет бойынша қарапайым анықтаушы сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 2.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіннің мазмұнын айту, мәтінге жақын өздігінен қайта болжауға біртіндеп көшу | ||
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 2.1.1.1 сөздер және буындар кешенін есте сақтау және анық айту |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну | 2.1.2.1 қойылған мақсатқа сәйкес ақпаратты тыңдаған мәтіннен бөлу | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау |
2.1.4.1 әр түрлі жағдайларда өз қиындықтарын, өтініштерін, үндеулерін тұжырымдай білу; | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 2.1.5.1 интонация мен бейвербалды қарым-қатынас құралдарын дұрыс пайдалану | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру | 2.1.6.1 оқыған мәтінге ұқсас сурет бойынша мұғалімнің көмегімен әңгіме құрастыру | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
2.1.7.1 мұғалімнің дауысынан өлеңдер, жаңылтпаштар, тақпақтар жаттықтыру; | ||
1.8 Сахналау |
2.1.8.1 мұғалімнің көмегімен әдеби шығарманың кейіпкерлерін бейнелеу; | ||
Салт-дәстүр және аыуз әдебиеті | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
2.1.1.1 сөздер және буындар кешенін есте сақтау және анық айту; |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау | 2.2.2.1 мәтіге берілген иллюстрация және аталуын тірекке ала отырып мәтіннің негізгі мазмұнын анықтау | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 2.2.3.1 тақпақ түрінде және әңгімелеу шығармаларын ажырату | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
2.2.4.1 әрекет бойынша қарапайым анықтаушы сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 2.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіннің мазмұнын айту, мәтінге жақын өздігінен қайта болжауға біртіндеп көшу | ||
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 2.1.1.1 сөздер және буындар кешенін есте сақтау және анық айту |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну | 2.1.2.1 қойылған мақсатқа сәйкес ақпаратты тыңдаған мәтіннен бөлу | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау |
2.1.4.1 әр түрлі жағдайларда өз қиындықтарын, өтініштерін, үндеулерін тұжырымдай білу; | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 2.1.5.1 интонация мен бейвербалды қарым-қатынас құралдарын дұрыс пайдалану | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру | 2.1.6.1 оқыған мәтінге ұқсас сурет бойынша мұғалімнің көмегімен әңгіме құрастыру | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
2.1.7.1 мұғалімнің дауысынан өлеңдер, жаңылтпаштар, тақпақтар жаттықтыру; | ||
1.8 Сахналау |
2.1.8.1 мұғалімнің көмегімен әдеби шығарманың кейіпкерлерін бейнелеу; | ||
Дені саудың – жаны сау | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
2.1.1.1 сөздер және буындар кешенін есте сақтау және анық айту; |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау | 2.2.2.1 мәтіге берілген иллюстрация және аталуын тірекке ала отырып мәтіннің негізгі мазмұнын анықтау | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 2.2.3.1 тақпақ түрінде және әңгімелеу шығармаларын ажырату | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
2.2.4.1 әрекет бойынша қарапайым анықтаушы сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 2.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіннің мазмұнын айту, мәтінге жақын өздігінен қайта болжауға біртіндеп көшу | ||
2) 3-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 3.1.1.1 сөздер мен буынның дыбыстық құрылымын құрастыру және бұрмалаусыз оқу |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну | 3.1.2.1 ақпарат мазмұнына сай бағдарлану | ||
1.3 Жағдаятты болжау | 3.1.3.1 мәтіндегі суреттер арқылы жағдаятты әрі қарай болжау | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау | 3.1.4.1 түрлі жағдайларда өз тілектерін, өтініштерін құрастыра білу керек | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 3.1.5.1 дауыс ырғағының негізгі элементтерін қолдану, ым-ишара, мимика, тыңдаушылардың назарын аудару | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру | 3.1.6.1 тақырыптағы тірек сөздер арқылы: Менің отбасым, балалар ойыны, сүйікті ойыншығым, мектептік үзілісте, менің досым берілген тақырыптарға ұжымдық әңгіме құрастыру | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
3.1.7.1 мұғалімнің даусымен өлеңдерді, жаңылтпаштарды жаттау; | ||
1.8 Сахналау |
3.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; | ||
2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
3.2.1.1 бүтін сөздерді қолданып оқу, ал қиын сөздерді оқығанда – буындап оқуды қолдану; | |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау | 3.2.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын және жетекші ойды анықтау | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 3.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
3.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 3.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша суреттерге сүйене отырып мәтінді айту | ||
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 3.1.1.1 сөздер мен буынның дыбыстық құрылымын құрастыру және бұрмалаусыз оқу |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну | 3.1.2.1 ақпарат мазмұнына сай бағдарлану | ||
1.3Жағдаятты болжау | 3.1.3.1 мәтіндегі суреттер арқылы жағдаятты әрі қарай болжау | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау |
3.1.4.1 түрлі жағдайларда өз тілектерін, өтініштерін құрастыра білу керек; | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 3.1.5.1 дауыс ырғағының негізгі элементтерін қолдану, ым-ишара, мимика, тыңдаушылардың назарын аудару | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру |
3.1.6.1 тақырыптағы тірек сөздер арқылы: Менің отбасым, балалар ойыны, сүйікті ойыншығым, мектептік үзілісте, менің досым берілген тақырыптарға ұжымдық әңгіме құрастыру; | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
3.1.7.1 мұғалімнің даусымен өлеңдерді, жаңылтпаштарды жаттау; | ||
1.8 Сахналау |
3.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу | ||
Бізіді қоршаған әлем | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
3.2.1.1 бүтін сөздерді қолданып оқу, ал қиын сөздерді оқығанда – буындап оқуды қолдану; |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау | 3.2.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын және жетекші ойды анықтау | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 3.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
3.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 3.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша суреттерге сүйене отырып мәтінді айту | ||
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 3.1.1.1 сөздер мен буынның дыбыстық құрылымын құрастыру және бұрмалаусыз оқу |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну |
3.1.2.1 ақпарат мазмұнына сай бағдарлану; | ||
1.3 Жағдаятты болжау |
3.1.3.1 мәтіндегі суреттер арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау |
3.1.4.1 түрлі жағдайларда өз тілектерін, өтініштерін құрастыра білу; | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 3.1.5.1 дауыс ырғағының негізгі элементтерін қолдану, ым-ишара, мимика, тыңдаушылардың назарын аудару | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру |
3.1.6.1 тақырыптағы тірек сөздер арқылы: Менің отбасым, балалар ойыны, сүйікті ойыншығым, мектептік үзілісте, менің досым берілген тақырыптарға ұжымдық әңгіме құрастыру; | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
3.1.7.1 мұғалімнің даусымен өлеңдерді, жаңылтпаштарды жаттау; | ||
1.8 Сахналау |
3.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
3.2.1.1 бүтін сөздерді қолданып оқу, ал қиын сөздерді оқығанда – буындап оқуды қолдану. |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау |
3.2.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын және жетекші ойды анықтау; | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 3.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
3.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 3.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша суреттерге сүйене отырып мәтінді айту | ||
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 3.1.1.1 сөздер мен буынның дыбыстық құрылымын құрастыру және бұрмалаусыз оқу |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну |
3.1.2.1 ақпарат мазмұнына сай бағдарлану; | ||
1.3 Жағдаятты болжау |
3.1.3.1 мәтіндегі суреттер арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау |
3.1.4.1 түрлі жағдайларда өз тілектерін, өтініштерін құрастыра білу; | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 3.1.5.1 дауыс ырғағының негізгі элементтерін қолдану, ым-ишара, мимика, тыңдаушылардың назарын аудару | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру |
3.1.6.1 тақырыптағы тірек сөздер арқылы: менің отбасым, балалар ойыны, сүйікті ойыншығым, мектептік үзілісте, менің досым берілген тақырыптарға ұжымдық әңгіме құрастыру; | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
3.1.7.1 мұғалімнің даусымен өлеңдерді, жаңылтпаштарды жаттау; | ||
1.8 Сахналау |
3.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; | ||
Дені саудың – жаны сау | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
3.2.1.1 бүтін сөздерді қолданып оқу, ал қиын сөздерді оқығанда – буындап оқуды қолдану; |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау |
3.2.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын және жетекші ойды анықтау; | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 3.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
3.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 3.2.5.1 мұғалімнің сұрақтары бойынша суреттерге сүйене отырып мәтінді айту | ||
3) 4-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 4.1.1.1 грамматикалық және орфоэпиялық нормаларды сақтай отырып, тілдік біліктерді белсенді сөйлеу қызметінде пайдалану |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну |
4.1.2.1 түрлі ақпаратты қабылдау, ақпараттың мазмұнына байланысты сұрақтар құрастыру, мазмұны бойынша қарапайым сұрақтарға жауап беру; | ||
1.3 Жағдаятты болжау |
4.1.3.1 шығарма кейіпкерлерінің әрекеттері, сипаттамалары және оқиғалар арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау | 4.1.4.1 жағдаяттың уақытына, шарттарына және мақсатына сай өз іс әрекеттерін реттеуге және жоспарлауға сөздік нормаларды қолдану | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 4.1.5.1 өз хабарламаларын түсінікті құру, дауыс ырғағының негізгі элементтерін, ым-ишара қолдана отырып сөздерді серіктестерінің дұрыс түсінуіне назар аудару | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру | 4.1.6.1 тірек жоспар және мәтін бөлімдерінің негізінде ұжымдық және өзіндік әңгіме құрастыру | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
4.1.7.1 таныс өлеңдерді, жаңылтпаштарды айту; | ||
1.8 Сахналау |
4.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; | ||
Менің мектебім | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
4.2.1.1 оқу мақсатына сай оқудың қажетті түрін таңдау (таныстыру, таңдау, дауыстап, "іштей" оқу) |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау |
4.2.2.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, мұғалімнің көмегімен жетекші ой қорытындыланған бөлімді немесе сөйлемді табу; | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 4.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау және өз таңдауын дәлелдеу | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру | 4.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 4.2.5.1 қысқа, толық, оқиғалар тізбегін сақтай отырып мәтіннің мазмұнын айту | ||
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 4.1.1.1 грамматикалық және орфоэпиялық нормаларды сақтай отырып, тілдік біліктерді белсенді сөйлеу қызметінде пайдалану |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну |
4.1.2.1 түрлі ақпаратты қабылдау, ақпараттың мазмұнына байланысты сұрақтар құрастыру, мазмұны бойынша қарапайым сұрақтарға жауап беру; | ||
1.3Жағдаятты болжау |
4.1.3.1 шығарма кейіпкерлерінің әрекеттері, сипаттамалары және оқиғалар арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау | 4.1.4.1 жағдаяттың уақытына, шарттарына және мақсатына сай өз іс әрекеттерін реттеуге және жоспарлауға сөздік нормаларды қолдану | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 4.1.5.1 өз хабарламаларын түсінікті құру, дауыс ырғағының негізгі элементтерін, ым-ишара қолдана отырып сөздерді серіктестерінің дұрыс түсінуіне назар аудару | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру | 4.1.6.1 тірек жоспар және мәтін бөлімдерінің негізінде ұжымдық және өзіндік әңгіме құрастыру | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
4.1.7.1 таныс өлеңдерді, жаңылтпаштарды айту; | ||
1.8 Сахналау |
4.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; | ||
Бізіді қоршаған әлем | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
4.2.1.1 оқу мақсатына сай оқудың қажетті түрін таңдау (таныстыру, таңдау, дауыстап, "іштей" оқу); |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау |
4.2.2.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, мұғалімнің көмегімен жетекші ой қорытындыланған бөлімді немесе сөйлемді табу; | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 4.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау және өз таңдауын дәлелдеу | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру | 4.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 4.2.5.1 қысқа, толық, оқиғалар тізбегін сақтай отырып мәтіннің мазмұнын айту | ||
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 4.1.1.1 грамматикалық және орфоэпиялық нормаларды сақтай отырып, тілдік біліктерді белсенді сөйлеу қызметінде пайдалану |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну |
4.1.2.1 түрлі ақпаратты қабылдау, ақпараттың мазмұнына байланысты сұрақтар құрастыру, мазмұны бойынша қарапайым сұрақтарға жауап беру; | ||
1.3 Жағдаятты болжау |
4.1.3.1 шығарма кейіпкерлерінің әрекеттері, сипаттамалары және оқиғалар арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау | 4.1.4.1 жағдаяттың уақытына, шарттарына және мақсатына сай өз іс әрекеттерін реттеуге және жоспарлауға сөздік нормаларды қолдану | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 4.1.5.1 өз хабарламаларын түсінікті құру, дауыс ырғағының негізгі элементтерін, ым-ишара қолдана отырып сөздерді серіктестерінің дұрыс түсінуіне назар аудару | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру |
4.1.6.1 тірек жоспар және мәтін бөлімдерінің негізінде ұжымдық және өзіндік әңгіме құрастыру; | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
4.1.7.1 таныс өлеңдерді, жаңылтпаштарды айту; | ||
1.8 Сахналау |
4.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
4.2.1.1 оқу мақсатына сай оқудың қажетті түрін таңдау (таныстыру, таңдау, дауыстап, "іштей" оқу); |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау |
4.2.2.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, мұғалімнің көмегімен жетекші ой қорытындыланған бөлімді немесе сөйлемді табу; | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 4.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау және өз таңдауын дәлелдеу | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
4.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 4.2.5.1 қысқа, толық, оқиғалар тізбегін сақтай отырып мәтіннің мазмұнын айту | ||
4 – тоқсан | |||
| 1. Тыңдалым және айтылым | 1.1 Сөздің негізгі бірліктерін қабылдау және жаңғырту | 4.1.1.1 грамматикалық және орфоэпиялық нормаларды сақтай отырып, тілдік біліктерді белсенді сөйлеу қызметінде пайдалану |
1.2 Аудио және видео ақпараттар мазмұнын түсіну |
4.1.2.1 түрлі ақпаратты қабылдау, ақпараттың мазмұнына байланысты сұрақтар құрастыру, мазмұны бойынша қарапайым сұрақтарға жауап беру; | ||
1.3 Жағдаятты болжау |
4.1.3.1 шығарма кейіпкерлерінің әрекеттері, сипаттамалары және оқиғалар арқылы жағдаятты әрі қарай болжау; | ||
1.4 Қарым-қатынастағы жағдаяттарға байланысты сөз нормаларын сақтау | 4.1.4.1 жағдаяттың уақытына, шарттарына және мақсатына сай өз іс әрекеттерін реттеуге және жоспарлауға сөздік нормаларды қолдану | ||
1.5 Тыңдаушылардың назарын аудару | 4.1.5.1 өз хабарламаларын түсінікті құру, дауыс ырғағының негізгі элементтерін, ым-ишара қолдана отырып сөздерді серіктестерінің дұрыс түсінуіне назар аудару | ||
1.6 Ұсынылған тақырыпқа әңгіме құрастыру |
4.1.6.1 тірек жоспар және мәтін бөлімдерінің негізінде ұжымдық және өзіндік әңгіме құрастыру; | ||
1.7 Жаттау және жатқа айту |
4.1.7.1 таныс өлеңдерді, жаңылтпаштарды айту; | ||
1.8 Сахналау |
4.1.8.1 әдеби шығарманың кейіпкерін бейнелеу; | ||
Дені саудың – жаны сау | 2. Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
4.2.1.1 оқу мақсатына сай оқудың қажетті түрін таңдау (таныстыру, таңдау, дауыстап, "іштей" оқу); |
2.2 Мәтіннің тақырыбын анықтау |
4.2.2.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, мұғалімнің көмегімен жетекші ой қорытындыланған бөлімді немесе сөйлемді табу; | ||
2.3 Шығармалардың түрін анықтау (әңгіме, ертегі, өлең) | 4.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың түрін анықтау және өз таңдауын дәлелдеу | ||
2.4 Сұрақтар мен жауаптарды құрастыру |
4.2.4.1 оқылған мазмұн бойынша қарапайым анықтаушы, дәлелдеуді қажет ететін сұрақтарды құрастыру; | ||
2.5 Мәтіннің мазмұнын айту | 4.2.5.1 қысқа, толық, оқиғалар тізбегін сақтай отырып мәтіннің мазмұнын айту | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 551-қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Оқу және тіл дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Оқу және тіл дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты – әр түрлі оқу түрлерін қолдана отырып, мәтінді дұрыс түсінуге үйрету, оқылған сөздерді ұғынуын, байланыстырып сөйлеуі мен коммуникативтік дағдыларын дамыту.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) сөздердің дыбыстық құрылымын бұзбай, екпінін сақтап мәтіндерді дұрыс оқуды қалыптастыру;
2) қолжетімді түсінікті шығармаларды мәнерлеп, оқу тәсілдерін меңгеруге ықпал ету;
3) білім алушылардың ойлау процесінің қарқынына сәйкес тез, мәнерлеп оқу дағдысын қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) білім алушылардың танымдық іс-әрекетінің жетіспеушіліктерін барынша түзетуге ықпал ету;
2) білім алушылардың көрнекі-әрекеттік және көрнекі-бейнелі ойлауын, ойлау операцияларын (талдау, салыстыру, қорыту, жіктеу) дамыту;
3) дербестікті, ұқыптылықты, жауапкершілікті қалыптастыру.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқу процесін ұйымдастыруға арналған педагогикалық тәсілдерінің іске асырылуы білім алушылардың арнайы оқу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
6. Компенсаторлық-дамыта оқыту қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, міндетті түрде көрнекіліктерді қолдану, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, әрекеттерінің алгоритмделуі, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету, бақылау тәсілдерімен қамтамасыз етіледі.
7. Ойлау, тіл және коммуникация дамуының біртұтастық қағидасы сөйлеу тілінің негізіндегі қарым-қатынастың үнемі дамуын қарастырып, сөздік-логикалық ойлау қабілетінің қалыптасуы мен мінез-құлығының реттелуіне әсерін тигізеді.
8. Іс-әрекеттік тәсіл педагогтың жетекшілігімен орындалатын оқушылардың заттық-тәжірибелік, ойын, бейнелеу, қолданбалы әрекетін кеңінен қолдануды және орындаған әрекеттерін айтып отыруды көздейді, ал ол өз бетінше, білім алушылардың жоғары психикалық функцияларының дамуына және өмірлік тәжірибесінің жинақталуына ықпал етеді.
9. Жеке тәсілі және саралап оқыту қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
10. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
11. Оқу сабақтарында түсіндірмелі оқу ұйымдастырылады: мәтіннің логикалық екпінін, үзілісі және интонациясын сақтау; мәтін мазмұнын талдауға көп көңіл бөлу, ұғымдардың мағынасын ашып, нақтылау; жеке сөздердің мәнін анықтау; кейіпкерлердің мінезі мен сөйлеуіне назар аудару; мазмұнын қарастырып, түсініксіз сөздерді түсіндіргенде суреттер, заттар, үлгілер, муляждар, макеттер және басқа да көрнекіліктерді қолдану.
12. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асырылады.
13. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
14. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау-бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
15. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
16. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
17. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескеріле отырып, тақырыбтың, тараудың аяғында жүргізіледі.
18. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына енгізіледі.
3 - тарау. "Оқу және тіл дамыту" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
19. Объем учебной нагрузки по учебному предмету "Чтение и развития речи" составляет:
1) во 2 классе – 3 часа неделю, 102 часа в учебном году;
2) в 3 классе – 3 часа неделю, 102 часа в учебном году;
3) в 4 классе – 3 часа неделю, 102 часа в учебном году.
20. Содержание Программы включает 2 раздела:
1) раздел "Слушание и говорение";
2) раздел "Чтение".
21. Раздел "Слушание и говорение" включает подразделы:
1) восприятие и воспроизведение основных единиц речи;
2) понимание содержания аудио/видео информации;
3) прогнозирование событий;
4) соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения;
5) привлечение внимания к слушателям;
6) составление рассказа на заданную тему;
7) разучивание и рассказывание;
8) инсценировка и драматизация.
22. Раздел "Чтение" включает подразделы:
1) использование видов чтения;
2) определение темы и основной мысли текста;
3) определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение);
4) формулирование вопросов и ответов;
5) пересказывание прочитанного текста.
23. Базовое содержание учебного предмета "Чтение и развитие речи" для 2 класса:
1) слушание и говорение:
2) чтение слоговое чтение; о слитное чтение простых по слоговой структуре двусложных слов; пределение основной темы и мысли прочитанного с помощью учителя, ответы на вопросы по содержанию прослушанного или прочитанного.
24. Базовое содержание учебного предмета "Чтение и развитие речи" для 3 класса:
1) слоговое чтение трудных по смыслу и слоговой структуре слов; соблюдение при чтении знаков препинания и нужной интонации; осознанное, правильное чтение текста вслух целыми словами после работы над ним под руководством учителя; со второго полугодия чтение "про себя" простых по содержанию текстов; ответы на вопросы о ком или о чем говорится в прочитанном тексте;
2) понимание и объяснение слов и выражений, употребляемых в тексте; установление связи отдельных мест текста, слов и выражений с иллюстрацией; подведение учащихся к выводам из прочитанного;
3) сравнение прочитанного с опытом обучающихся; сравнение прочитанного с содержанием другого знакомого текста;
4) деление текста на части с помощью учителя; коллективное придумывание заголовка к выделенным частям; составление картинного плана; рисование словесных картин.
25. Базовое содержание учебного предмета "Чтение и развитие речи" для 4 класса:
1) осознанное, правильное чтение вслух целыми словами, чтение "про себя"; работа над выразительным чтением: саблюдение пауз между предложениями, логическое ударение, необходимая интонация;
2) понимание главной мысли произведения, осознание последовательности, причинности и смысла читаемого;
3) деление текста на законченные по смыслу части по данным заглавиям; придумывание заглавий к основным частям текста, коллективное составление плана;
4) объяснение выделенных учителем слов и оборотов речи; подведение учащихся к выводу из произведения, сравнение прочитанного с опытом детей и ранее прочитанным; выделение главных действующих лиц, оценка их поступков; выбор в тексте слов, выражений, характеризующих героев, события, картины природы;
5) самостоятельное составление плана текста; выборочный пересказ; составление рассказа по анологии с прочитанным текстом; заучивание наизусть стихотворений, басен; внеклассное чтение доступных пониманию детских книг из библиотеки; ответы на вопросы по содержанию прочитанного; объяснение иллюстраций к тексту.
26. К изучению рекомендуются небольшие по объему произведения известных отечественных и зарубежных авторов: о жизни детей в школе, об обязанностях обучающихся; о хороших и плохих поступках, о дружбе и товарищеской взаимопомощи; о семье, о труде взрослых; об участии в домашнем труде детей; произведения о Родине, о столице Республики Казахстан, произведения о национальных праздниках и знаменательных события в стране; о рабочих профессиях, об отношении людей к труду, к природе, к друг другу; об общественно полезных делах обучающихся, об изменениях в природе и жизни животных и растений в разное время года. Рассказы, сказки, статьи, пословицы и поговорки на морально-этические темы, на темы мира и дружбы.
Глава 4. Система целей обучения
27. Содержание по предмету организовано по разделам обучения. Разделы далее разбиты на подразделы, которые содержат в себе цели обучения по классам, в виде ожидаемых результатов: навыка или умения, знания или понимания.
28. Цели обучения, организованные последовательно внутри каждого подраздела, позволяют учителям планировать свою работу и оценивать достижения обучающихся, а также информировать их о следующих этапах обучения.
29. В учебной программе для удобства использования учебных целей введена кодировка. В коде первое число обозначает класс, второе – раздел, третье число – подраздел, четвертое число показывает нумерацию учебной цели. Например, в кодировке 2.2.1.4: "2" – класс, "2.1" – подраздел, "4" – нумерация учебной цели.
30. Ожидаемые результаты по системе целей обучения:
1) раздел "Слушание и говорение":
таблица 1
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 2.1.1.1 запоминать и отчҰтливо произносить ряды слоговых комплексов и слов | 3.1.1.1 воспринимать звучащую речь, выделять из речевого потока языковые единицы (предложение, слово, слог, звук) | 4.1.1.1 использовать единицы языка в активной речевой деятельности с соблюдением грамматических и орфоэпических норм |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации | 2.1.2.1 выделять из прослушанного текста информацию в соответствии с поставленной целью |
3.1.2.1 ориентироваться в содержании информации |
4.1.2.1 воспринимать различную информацию, формулировать вопросы к содержанию информации, отвечать на простые вопросы по содержанию; |
|
3.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие текста по иллюстрациям; |
4.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие произведения по поступкам, характеристике героев и событиям; | |
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения |
2.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; |
3.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; | 4.1.4.1 использовать речевые нормы для планирования и регуляции своей деятельности, в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией |
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 2.1.5.1 адекватно использовать интонацию и невербальные средства общения | 3.1.5.1 использовать основные элементы интонации, язык жестов, мимики, обращения к слушателям | 4.1.5.1 осознанно и произвольно строить свои сообщения, понятные для партнҰра высказывания, используя основные элементы интонации, жесты, мимику, обращения к слушателям |
1.6 Составление рассказа на заданную тему | 2.1.6.1 составлять рассказ с помощью учителя по картинкам, по аналогии с прочитанным текстом |
3.1.6.1 составлять коллективно рассказ на заданную тему, на основе опорных слов на заданные темы (Моя семья, игры детей, любимая игрушка, на школьной перемене, мой друг); |
4.1.6.1 составлять коллективно и самостоятельно рассказ на основе опорного плана, серии сюжетных картин; |
1.7 Разучивание и рассказывание |
2.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; |
3.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; |
4.1.7.1 рассказывать знакомые потешки, скороговорки, стихотворения; |
1.8 Инсценировка и драматизация |
2.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения с помощью учителя; |
3.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; |
4.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; |
2) раздел "Чтение":
таблица 2
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
2.1 Использование видов чтения |
2.2.1.1 использовать послоговое чтение с переходом к концу года чтению целыми словами; |
3.2.1.1 использовать чтение целыми словами, а при чтении трудных слов – послоговое чтение; |
4.2.1.1 выбирать нужный вид чтения в соответствии с целью чтения (ознакомительное, выборочное, чтение вслух, "про себя"); |
2.2 Определение темы и основной мысли текста | 2.2.2.1 определять основное содержание текста с опорой на иллюстрацию к тексту и название |
3.2.2.1 определять с помощью учителя тему текста и основную мысль; |
4.2.2.1 определять тему текста, находить с помощью учителя часть или предложение, в котором заключена основная мысль текста; |
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 2.2.3.1 различать стихотворные и повествовательные произведения | 3.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения | 4.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения и доказать свой выбор |
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
2.2.4.1 формулировать простые уточняющие вопросы по действию: |
3.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного; |
4.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного; |
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 2.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя с постепенным переходом к самостоятельному пересказу, близкому к тексту | 3.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя, с опорой на серию картинок | 4.2.5.1 пересказывать текст подробно, кратко, сохраняя последовательность событий |
31. Программа реализуется на основе Долгосрочного плана к Типовой учебной программе по учебному предмету "Чтение и развитие речи" для обучающихся с легкой умственной отсталостью 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию согласно приложению к настоящей Программе. В долгосрочном плане обозначен объем учебных целей, реализуемых в каждом разделе.
32. Распределение часов на изучение раздела и тем предоставляется на усмотрение учителя.
33. Обучение реализуется в контексте единых сквозных тем для всех лет обучения в начальных классах, установленных с учетом особенностей интеллектуального развития обучающихся.
| Приложение к Типовой учебной программе по учебному предмету "Чтение и развитие речи" для 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию |
Долгосрочный план по реализации Типовой учебной программы по учебному предмету "Чтение и развитие речи" для обучающихся с легкой умственной отсталостью 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию
1) 2 класс:
таблица 1
Сквозные темы | Разделы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
ВсҰ обо мне | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 2.1.1.1 запоминать и отчҰтливо произносить ряды слоговых комплексов и слов |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации | 2.1.2.1 выделять из прослушанного текста информацию в соответствии с поставленной целью | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения |
2.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 2.1.5.1 адекватно использовать интонацию и невербальные средства общения | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему | 2.1.6.1 составлять рассказ с помощью учителя по картинкам, по аналогии с прочитанным текстом | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
2.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация | 2.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения с помощью учителя | ||
Моя школа | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
2.2.1.1 использовать послоговое чтение с переходом к чтению целыми словами; |
2.2 Определение темы и основной мысли текста | 2.2.2.1 определять основное содержание текста с опорой на иллюстрацию к тексту и название | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 2.2.3.1 различать стихотворные и повествовательные произведения | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
2.2.4.1 формулировать простые уточняющие вопросы по действию; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 2.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя с постепенным переходом к самостоятельному пересказу, близкому к тексту | ||
2 четверть | |||
Моя семья и друзья | 1. Слушание и говорение | 1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации | 2.1.2.1 выделять из прослушанного текста информацию в соответствии с поставленной целью |
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения |
2.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 2.1.5.1 адекватно использовать интонацию и невербальные средства общения | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему | 2.1.6.1 составлять рассказ с помощью учителя по картинкам, по аналогии с прочитанным текстом | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
2.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация | 2.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения с помощью учителя | ||
Мир вокруг нас | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
2.2.1.1 использовать послоговое чтение с переходом к чтению целыми словами; |
2.2 Определение темы и основной мысли текста | 2.2.2.1 определять основное содержание текста с опорой на иллюстрацию к тексту и название | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 2.2.3.1 различать стихотворные и повествовательные произведения | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
2.2.4.1 формулировать простые уточняющие вопросы по действию; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 2.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя с постепенным переходом к самостоятельному пересказу, близкому к тексту | ||
3 четверть | |||
| 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 2.1.1.1 запоминать и отчҰтливо произносить ряды слоговых комплексов и слов |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации | 2.1.2.1 выделять из прослушанного текста информацию в соответствии с поставленной целью | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения |
2.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 2.1.5.1 адекватно использовать интонацию и невербальные средства общения | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему | 2.1.6.1 составлять рассказ с помощью учителя по картинкам, по аналогии с прочитанным текстом | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
2.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
2.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения с помощью учителя; | ||
Традициии фольклор | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
2.2.1.1 использовать послоговое чтение с переходом к чтению целыми словами; |
2.2 Определение темы и основной мысли текста | 2.2.2.1 определять основное содержание текста с опорой на иллюстрацию к тексту и название | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение | 2.2.3.1 различать стихотворные и повествовательные произведения | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
2.2.4.1 формулировать простые уточняющие вопросы по действию; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 2.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя с постепенным переходом к самостоятельному пересказу, близкому к тексту | ||
4 четверть | |||
Еда и напитки | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 2.1.1.1 запоминать и отчҰтливо произносить ряды слоговых комплексов и слов |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации | 2.1.2.1 выделять из прослушанного текста информацию в соответствии с поставленной целью | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения |
2.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 2.1.5.1 адекватно использовать интонацию и невербальные средства общения | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему | 2.1.6.1 составлять рассказ с помощью учителя по картинкам, по аналогии с прочитанным текстом | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
2.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
2.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения с помощью учителя; | ||
В здоровом теле – здоровый дух! | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
2.2.1.1 использовать послоговое чтение с переходом к чтению целыми словам; |
2.2 Определение темы и основной мысли текста | 2.2.2.1 определять основное содержание текста с опорой на иллюстрацию к тексту и название | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 2.2.3.1 различать стихотворные и повествовательные произведения | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
2.2.4.1 формулировать простые уточняющие вопросы по действию; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 2.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя с постепенным переходом к самостоятельному пересказу, близкому к тексту | ||
2) 3 класс
таблица 2
Сквозные темы | Разделы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
ВсҰ обо мне | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 3.1.1.1 воспринимать звучащую речь, выделять из речевого потока языковые единицы (предложение, слово, слог, звук) |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации | 3.1.2.1 ориентироваться в содержании информации | ||
1.3 Прогнозирование событий | 3.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие текста по иллюстрациям | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения |
3.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 3.1.5.1 использовать основные элементы интонации, язык жестов, мимики, обращения к слушателям | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему | 3.1.6.1 составлять коллективно рассказ на заданную тему, на основе опорных слов на заданные темы (Моя семья, игры детей, любимая игрушка, на школьной перемене, мой друг) | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
3.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
3.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; | ||
Моя школа | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
3.2.1.1 использовать чтение целыми словами, а при чтении трудных слов – послоговое чтение; |
2.2 Определение темы и основной мысли текста | 3.2.2.1 определять с помощью учителя тему текста и основную мысль | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 3.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
3.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 3.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя, с опорой на серию картинок | ||
2 четверть | |||
Моя семья и друзья | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 3.1.1.1 воспринимать звучащую речь, выделять из речевого потока языковые единицы (предложение, слово, слог, звук) |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации | 3.1.2.1 ориентироваться в содержании информации | ||
1.3 Прогнозирование событий | 3.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие текста по иллюстрациям | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения |
3.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 3.1.5.1 использовать основные элементы интонации, язык жестов, мимики, обращения к слушателям | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему |
3.1.6.1 составлять коллективно рассказ на заданную тему, на основе опорных слов на заданные темы (Моя семья, игры детей, любимая игрушка, на школьной перемене, мой друг); | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
3.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
3.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; | ||
Мир вокруг нас | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
3.2.1.1 использовать чтение целыми словами, а при чтении трудных слов – послоговое чтение; |
2.2 Определение темы и основной мысли текста | 3.2.2.1 определять с помощью учителя тему текста и основную мысль | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 3.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
3.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 3.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя, с опорой на серию картинок | ||
3 четверть | |||
Путешествие | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 3.1.1.1 воспринимать звучащую речь, выделять из речевого потока языковые единицы (предложение, слово, слог, звук) |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации |
3.1.2.1 ориентироваться в содержании информации; | ||
1.3 Прогнозирование событий |
3.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие текста по иллюстрациям; | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения |
3.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 3.1.5.1 использовать основные элементы интонации, язык жестов, мимики, обращения к слушателям | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему |
3.1.6.1 составлять коллективно рассказ на заданную тему, на основе опорных слов на заданные темы (Моя семья, игры детей, любимая игрушка, на школьной перемене, мой друг); | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
3.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
3.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; | ||
Традициии фольклор | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
3.2.1.1 использовать чтение целыми словами, а при чтении трудных слов – послоговое чтение; |
2.2 Определение темы и основной мысли текста |
3.2.2.1 определять с помощью учителя тему текста и основную мысль; | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 3.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
3.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 3.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя, с опорой на серию картинок | ||
4 четверть | |||
Еда и напитки | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 3.1.1.1 воспринимать звучащую речь, выделять из речевого потока языковые единицы (предложение, слово, слог, звук) |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации |
3.1.2.1 ориентироваться в содержании информации; | ||
1.3 Прогнозирование событий |
3.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие текста по иллюстрациям; | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения |
3.1.4.1 уметь формулировать свои затруднения, просьбы, обращения в различных ситуациях; | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 3.1.5.1 использовать основные элементы интонации, язык жестов, мимики, обращения к слушателям | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему |
3.1.6.1 составлять коллективно рассказ на заданную тему, на основе опорных слов на заданные темы (Моя семья, игры детей, любимая игрушка, на школьной перемене, мой друг); | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
3.1.7.1 разучивать с голоса учителя стихотворения, скороговорки, потешки; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
3.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; | ||
В здоровом теле – здоровый дух! | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
3.2.1.1 использовать чтение целыми словами, а при чтении трудных слов – послоговое чтение; |
2.2 Определение темы и основной мысли текста |
3.2.2.1 определять с помощью учителя тему текста и основную мысль; | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 3.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
3.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 3.2.5.1 пересказывать текст по вопросам учителя, с опорой на серию картинок | ||
3) 4 класс
таблица 3
Сквозные темы | Разделы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
ВсҰ обо мне | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 4.1.1.1 использовать единицы языка в активной речевой деятельности с соблюдением грамматических и орфоэпических норм |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации |
4.1.2.1 воспринимать различную информацию, формулировать вопросы к содержанию информации, отвечать на простые вопросы по содержанию; | ||
1.3 Прогнозирование событий |
4.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие произведения по поступкам, характеристике героев и событиям; | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения | 4.1.4.1 использовать речевые нормы для планирования и регуляции своей деятельности, в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 4.1.5.1 осознанно и произвольно строить свои сообщения, понятные для партнҰра высказывания, используя основные элементы интонации, жесты, мимику. обращения к слушателям | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему | 4.1.6.1 составлять коллективно и самостоятельно рассказ на основе опорного плана, серии сюжетных картин | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
4.1.7.1 рассказывать знакомые потешки, скороговорки, стихотворения; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
4.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; | ||
Моя школа | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
4.2.1.1 выбирать нужный вид чтения в соответствии с целью чтения (ознакомительное, выборочное, чтение вслух, "про себя"); |
2.2 Определение темы и основной мысли текста |
4.2.2.1 определять тему текста, находить с помощью учителя часть или предложение, в котором заключена основная мысль текста; | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 4.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения и доказать свой выбор | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов | 4.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 4.2.5.1 пересказывать текст подробно, кратко, сохраняя последовательность событий | ||
2 четверть | |||
Моя семья и друзья | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 4.1.1.1 использовать единицы языка в активной речевой деятельности с соблюдением грамматических и орфоэпических норм |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации |
4.1.2.1 воспринимать различную информацию, формулировать вопросы к содержанию информации, отвечать на простые вопросы по содержанию; | ||
1.3 Прогнозирование событий |
4.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие произведения по поступкам, характеристике героев и событиям; | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения | 4.1.4.1 использовать речевые нормы для планирования и регуляции своей деятельности, в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 4.1.5.1 осознанно и произвольно строить свои сообщения, понятные для партнҰра высказывания, используя основные элементы интонации, жесты, мимику. обращения к слушателям | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему | 4.1.6.1 составлять коллективно и самостоятельно рассказ на основе опорного плана, серии сюжетных картин | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
4.1.7.1 рассказывать знакомые потешки, скороговорки, стихотворения; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
4.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; | ||
Мир вокруг нас | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
4.2.1.1 выбирать нужный вид чтения в соответствии с целью чтения (ознакомительное, выборочное, чтение вслух, "про себя"); |
2.2 Определение темы и основной мысли текста |
4.2.2.1 определять тему текста, находить с помощью учителя часть или предложение, в котором заключена основная мысль текста; | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 4.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения и доказать свой выбор | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов | 4.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 4.2.5.1 пересказывать текст подробно, кратко, сохраняя последовательность событий | ||
3 четверть | |||
Путешествие | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 4.1.1.1 использовать единицы языка в активной речевой деятельности с соблюдением грамматических и орфоэпических норм |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации |
4.1.2.1 воспринимать различную информацию, формулировать вопросы к содержанию информации, отвечать на простые вопросы по содержанию; | ||
1.3 Прогнозирование событий |
4.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие произведения по поступкам, характеристике героев и событиям; | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения | 4.1.4.1 использовать речевые нормы для планирования и регуляции своей деятельности, в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 4.1.5.1 осознанно и произвольно строить свои сообщения, понятные для партнҰра высказывания, используя основные элементы интонации, жесты, мимику. обращения к слушателям | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему |
4.1.6.1 составлять коллективно и самостоятельно рассказ на основе опорного плана, серии сюжетных картин; | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
4.1.7.1 рассказывать знакомые потешки, скороговорки, стихотворения; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
4.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; | ||
Традициии фольклор | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
4.2.1.1 выбирать нужный вид чтения в соответствии с целью чтения (ознакомительное, выборочное, чтение вслух, "про себя"); |
2.2 Определение темы и основной мысли текста |
4.2.2.1 определять тему текста, находить с помощью учителя часть или предложение, в котором заключена основная мысль текста; | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 4.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения и доказать свой выбор | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
4.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 4.2.5.1 пересказывать текст подробно, кратко, сохраняя последовательность событий | ||
4 четверть | |||
Еда и напитки | 1. Слушание и говорение | 1.1 Восприятие и воспроизведение основных единиц речи | 4.1.1.1 использовать единицы языка в активной речевой деятельности с соблюдением грамматических и орфоэпических норм |
1.2 Понимание содержания аудио/видеоинформации |
4.1.2.1 воспринимать различную информацию, формулировать вопросы к содержанию информации, отвечать на простые вопросы по содержанию; | ||
1.3 Прогнозирование событий |
4.1.3.1 прогнозировать дальнейшее событие произведения по поступкам, характеристике героев и события; | ||
1.4 Соблюдение речевых норм в зависимости от ситуации общения | 4.1.4.1 использовать речевые нормы для планирования и регуляции своей деятельности, в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией | ||
1.5 Привлечение внимания к слушателям | 4.1.5.1 осознанно и произвольно строить свои сообщения, понятные для партнҰра высказывания, используя основные элементы интонации, жесты, мимику. обращения к слушателям | ||
1.6 Составление рассказа на заданную тему |
4.1.6.1 составлять коллективно и самостоятельно рассказ на основе опорного плана, серии сюжетных картин; | ||
1.7 Разучивание и рассказывание |
4.1.7.1 рассказывать знакомые потешки, скороговорки, стихотворения; | ||
1.8 Инсценировка и драматизация |
4.1.8.1 изображать персонаж литературного произведения; | ||
В здоровом теле – здоровый дух! | 2. Чтение | 2.1 Использование видов чтения |
4.2.1.1 выбирать нужный вид чтения в соответствии с целью чтения (ознакомительное, выборочное, чтение вслух, "про себя"); |
2.2 Определение темы и основной мысли текста |
4.2.2.1 определять тему текста, находить с помощью учителя часть или предложение, в котором заключена основная мысль текста; | ||
2.3 Определение видов произведений (рассказ, сказка, стихотворение) | 4.2.3.1 определять с помощью учителя вид произведения и доказать свой выбор | ||
2.4 Формулирование вопросов и ответов |
4.2.4.1 формулировать простые, уточняющие, требующие доказательства, вопросы по содержанию прочитанного; | ||
2.5 Пересказывание прочитанного текста | 4.2.5.1 пересказывать текст подробно, кратко, сохраняя последовательность событий | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 552 -қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Орыс тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде емес)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Орыс тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі-Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарлама мақсаты – білім алушылардың күнделікті тұрмысқа, оқуға қатысты ауызекі сөйлесу, түсіну, өз ойын орыс тілінде жеткізе білу дағдыларын дамыту және әлеуметтік ортада қарым-қатынас жасауға қажетті сөйлеу дағдыларын қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) орыс тілінде айтылым, тыңдалым, оқылым, жазылым дағдыларын қалыптастыру;
2) орыс тіліне тән дыбыстарды дұрыс айтуын, ажыратуын қалыптастыру;
3) ауызша және жазбаша сөйлеуде коммуникативтік дағдыларын дамыту;
4) орыс тілінде дұрыс оқып, мағынасын түсінуге үйрету;
5) орыс тілінің қарапайым орфографиялық және пунктуациялық ережелерін меңгерту;
6) мемлекеттік тілге және тағы басқа тілдерге деген құрмет сезімін қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) білім алушылардың ақыл-ой және сөйлеу тілінің дамуына ықпал ету, танымдық іс-әрекетінің жетіспеушіліктерін жеңу;
2) сөз байлығын дамыту, жетілдіру;
3) дербестікті, ұқыптылықты, жауапкершілікті дамыту.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқу процесін ұйымдастыруға арналған педагогикалық тәсілдерінің іске асырылуы білім алушылардың арнайы оқу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
6. Компенсаторлық-дамыта оқыту қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік тәсілдерімен қамтамасыз етіледі: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, міндетті түрде көрнекіліктерді қолдану, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, әрекеттерінің алгоритмделуі, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету, бақылау.
7. Ойлау, тіл және коммуникация дамуының біртұтастық қағидасы сөйлеу тілінің негізіндегі қарым-қатынастың үнемі дамуын қарастырып, сөздік-логикалық ойлау қабілетінің қалыптасуы мен мінез-құлығының реттелуіне әсерін тигізеді.
8. Іс-әрекеттік тәсіл педагогтың жетекшілігімен орындалатын оқушылардың заттық-тәжірибелік, ойын, бейнелеу, қолданбалы әрекетін кеңінен қолдануды және орындаған әрекеттерін айтып отыруды көздейді, ал ол өз бетінше, білім алушылардың жоғары психикалық функцияларының дамуына және өмірлік тәжірибесінің жинақталуына ықпал етеді.
9. Жеке және саралап оқыту тәсілі қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
10. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
11. Екінші тілге оқытудың бастапқы кезеңінде ауызша сөйлеу тілін түсіну қабілетін қалыптастыру, сөздік қорын анықтау және кеңейту негізгі болып табылады, олар тілдік естуін дамыту және түзеу бойынша жүйелі жұмыс жүргізілуімен, орфоэпикалық дағдыларын қалыптастырумен сабақтасады; бұл үшін әңгімелесуді, өлеңдер, жұмбақтар, жаңылтпаштар, сөйлемдер, тілдік ойындар жаттауды қолдануға болады; мұғалім сөздердің орфоэпикалық дұрыс айтылуын қадағалайды, қазақ тілінде сұрақтарға жауап беруге, сұрақ қоюға, сөздерді, сөйлемдерді, мәтінді оқуға үйретеді.
12. Тілді тәжирибелік тұрғыда меңгерудің бастапқы кезеңі тыңдау қабілеті болып табылады, оның негізінде байланыстырып сөйлеу, оқу және жазу қабілеті мен дағдылары қалыптасады.
13. Бұл үшін бірқатар қабілеттіліктер болуы тиіс:
1) сөзді тыңдау;
2) айтылғанды есту, сөйлеудегі қателіктерді табу;
3) үлгі негізінде естігенін дұрыс қайталап айту;
4) дыбыстарды, буындарды, сөздерді анық артикуляциялау;
5) естігенін көргенімен және сөздерімен сәйкестендіру: дыбыстық және әріптік құрылымын сәйкестеу;
6) байланыстырып сөйлеу;
7) жазу.
14. Тілдік дағдыларын дамыту үшін түрлі талдауыштар қатысатын жағдайларды жасаған дұрыс: көру (суреттерді, заттарды көрсету), есту (мұғалімнің, құрдастарының не айтып жатқанын мұқият тыңдау, өзгелердің және өз сөзінің қателерін байқау); тактильді (дыбыс артикуляциясын сезіну).
15. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асады.
16. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
17. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау-бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
18. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
19. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; бұл ретте педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
20. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескеріле отырып, тақырыбтың, тараудың аяғында жүргізіледі.
21. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына енгізіледі.
3-тарау. "Орыс тілі" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
22. Объем учебной нагрузки по учебному предмету "Русский язык" составляет:
1) во 2 классе - 2 часа в неделю, 68 часа в учебном году;
2) в 3 классе - 2 часа в неделю, 68 часа в учебном году;
3) в 4 классе - 2 часа в неделю, 68 часа в учебном году.
23. Содержание Программы включает следующие разделы:
1) раздел "Слушание";
2) раздел "Говорение";
3) раздел "Письмо и чтение";
4) раздел "Применение языковых норм".
24. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 2 класса:
1) раздел "Слушание" направлен на формирование умений слушать речь учителя и обучающихся, аудио (видео) записи, понимать смысл услышанного: слушание и понимание обучающимися инструкций; слушать и понимать простые инструкции, просьбу учителя, связанные с организацией учебного процесса и бытовой деятельности и правильно реагировать на нее (использование мимики, жестов, выполнение действий); копировать речевые образцы; понимать значение новых слов, имеющих отношение к повседневной жизни;понимать о ком? о чем говорится в прослушанном тексте. Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций: различать вопросительную интонацию; различать повествовательную интонацию; различать восклицательную интонацию; адекватно реагировать на вопросительную реплику, отвечать одним словом.Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки: знать и понимать значение терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук; знать и понимать значение терминов:точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки.Понимание лексического значения слов и словосочетаний: различать на слух гласные и согласные звуки;понимать значение новых слов по теме и значения предлогов;использовать в речи слова, словосочетания для знакомства, названия предмета; понимать значение единственного и множественного числа существительных (книга - книги, яблоко-яблоки);
2) раздел "Говорение" направлен на развитие умений выражать мысли, передавать мысли в последовательно в устной форме: использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятельности; использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба; использовать слова и выражения, имеющиеся в активной речи обучающегося; копировать речевые образцы, усвоение и употребление слов различных грамматических категорий;знать и использовать в устной речи слова, обозначающие предмет; усвоение по образцу и по аналогии следующих речевых моделей: Это книга. Это ручка; знать и использовать в устной речи слова, обозначающие действия предмета;использовать слова, обозначающие предметы, различать слова, отвечающие на вопросы кто? или что?; использовать слова, обозначающие действия предмета. Усвоение по образцу и по аналогии следующих речевых моделей: Мама спит. Ануар пишет; согласовывать в числе слова, обозначающие предмет со словами, обозначающими действия предмета; умение вести диалог; наблюдать за речью, используемой в различных условиях общения (в школе, на уроке, в столовой, дома, в транспорте); соблюдать правила поведения во время разговора (дослушать вопрос до конца, не перебивая говорящего). Реагировать на вопрос; понимать собеседника, реагировать на услышанное и отвечать собеседнику, соблюдая речевые нормы. Развитие связной речи: использование невербальных средств общения. Определять о ком? о чем? говорится в тексте, заучивание наизусть несложных стихотворений, пересказывать несложные тесты (с помощью учителя), высказывать отношения к прослушанному (Да. Нет. Нравится. Не нравится); составлять описательный рассказ по образцу, с помощью учителя;
3) раздел "Письмо и чтение" направлен наусвоение написания и чтения букв русского языка, понимание прочитанного, развитие умения читать, умение выполнятъ звуковой анализ несложных слов: усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений: алфавит, знать значение алфавита в жизни грамотного человека;правильно произносить звуки; правильно писать и читать буквы, слоги, слова; уметь списывать слова, небольшие предложения с печатного текста; уметь списывать слова, небольшие предложения с рукописного текста; уметь производить звуко-буквенный анализ двусоставного слова;
4) раздел "Применение языковых норм" направлен наусвоение простых орфографических и орфоэпических норм; правильного написания предложения с обозначением знаков препинания.
25. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 3 класса:
1) раздел "Слушание" направлен на формирование умений слушать речь учителя и обучающихся, аудио (видео) записи, понимать смысл услышанного: слушание и понимание обучающимися инструкций: понимать и выполнять инструкции, состоящие из 2-3 слов ("Встань с места". "Принеси мяч"). Повторять простейшие фразы;понимать и выполнять инструкции, состоящие из 3-4 слов, повторять простейшие фразы; понимать обращенную речь. адекватно реагировать на нее; различение и понимание разных по цели высказываний инструкций; уметь в речи выделить с помощью учителя вопросительные предложения; адекватно реагировать на вопросительную реплику. Отвечать одним словом;понимать интонационно различные по цели высказывания предложении; усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки;использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба; различать и использовать знаки препинания (с помощью учителя); понимание лексического значения слов и словосочетаний;понимать значение новых слов по теме; понимать значения предлогов, словосочетаний и простых предложений, понимать глаголы в зависимости от лица и времени (Я пришел. Она пришла);использовать слова, обозначающие один или несколько предметов; понимание значения синонимов и антонимов;
2) раздел "Говорение" направлен на развитие умений выражать мысли, передавать мысли в последовательно в устной форме;использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности; использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба; самостоятельно употреблять при общении в различных ситуациях вежливые формы общения: слова: здравствуйте, до свидания, спасибо, пожалуйста; усвоение и употребление слов различных грамматических категорий; знать и правильно использовать в устной речи слова, обознащающие признаки предметов; усвоение по образцу и по аналогии следующих речевых моделей: Это красный мяч. Это синий карандаш, знать и правильно использовать в устной речи слова выражающие принадлежность предмета (мой, моя);знать и правильно использовать в устной речиместоимения (он, она); знать и правильно использовать слова обозначающие число; уметь согласовывать слова обозначающие предмет с словами обозначающими число; умение вести диалог; уметь в различных условиях общения (в школе, на уроке, в столовой, дома, в транспорте) поддерживать разговор, используя простые предложения; использовать простой бытовой диалог; использовать злементарный речевой этикет – на материале новой лексики и грамматических конструкций с предлогами "у, в, на, с"; понимать собеседника, реагировать на услышанное и отвечать собеседнику, соблюдая речевые нормы; уметь вести диалог по образцу и самостоятельно с опорой на наглядно-практическую деятельность; развитие связной речи; заучивание наизусть загадок, потешек; пересказывать прослушанный тест по вопросам учителя, соблюдать интонацию, паузы при передаче смысла текста; понимать основную мысль прослушанного материала, сможет назвать тему; высказать свое отношение простым предложением; пересказывать несложные тексты (с помощью учителя); составлять рассказ по серии сюжетных картин и сюжетным картинкам по вопросам учителя или по готовому плану; уметь комментировать собственные действия (Я пишу. Я рисую цветок);
3) раздел "Письмо и чтение" направлен на усвоение написания и чтения букв русского языка, понимание прочитанного, развитие умения читать, умение выполнятъ звуковой анализ несложных слов: усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений; читать и писать слова, словосочетания и предложения; читать небольшие тексты и понимать их содержание, читать тексты, содержащие небольшие диалоги; уметь списывать преддожения, с печатного и рукописного текстов; уметь списывать короткий текст с печатного и рукописного текстов; уметь сверять написанное с образцом; замечать расхождения между произношением и написанием слова; правильно называть буквы, которых нет в казахском алфавите; находить слово в алфавитном списке, располагать слова в алфавитном порядке; читать и понимть небольшие тексты, придерживаясь произносительных норм русского языка, соблюдая паузы и интонацию;
4) раздел "Использование языковых норм" направлен на усвоение написание слов не отличающихся в произношении и написании; правильное произношение и написание слов с помощью учителя; применение простых форм множественногои единственного числа, падежные формы. Разбор слов обозначающих название предмета, число и их употребление.
26. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 4 класса:
1) раздел "Слушание" направлен на формирование умений слушать речь учителя и обучающихся, аудио (видео) записи, понимать смысл услышанного: слушание и понимание обучающимися инструкций: понимать значения двух-трехступенчатых инструкций ("Подойди к окну, возьми лейку и полей цветок"); различать на слух гласные и согласные, глухие и звонкие, твердые и мягкие согласные; слушать и понимать речевые образцы с голоса учителя, аудио записи; понимать значение новых слов, имеющих отношение к повседневной жизни; различение и понимание разных по цели высказываний инструкций; понимать содержание кратких высказываний повествовательного характера; уметь интонационно правильно произносить различные по цели высказывания предложения (повествовательные, вопросителъные, побудительные) при чтении; уметь интонационно правильно произносить различные по цели высказывания предложения (повествовательные, вопросителъные, побудительные) в разговоре путем подражания интонации учителя; усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки; знать и правильно использовать термины: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки; самостоятельно использовать знаки препинания; понимание лексического значения слов и словосочетаний: узнавать на слух звуки, слова, предложения, понимать значение прочитанного текста; понимать значение прочитанного стихотворения; понимать слова с противоположным значением, близкие по значению; использовать в самостоятельной речи слова по пройденным темам на предыдущем этапе и усвоение новых слов относительно новой темы; понимать значение слов одинаковых по написанию;
2) раздел "Говорение" направлен на развитие умений выражать мысли, передавать мысли в последовательно в устной форме;использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности; уметь высказывать с помощью учителя просьбы и желания; соблюдать речевой этикет при знакомстве; речевой этикет при просьбе; уметь самостоятельно высказывать просьбы и желания; усвоение и употребление слов различных грамматических категорий,согласовывать слова обозначающие предмет, признак предмета, число в зависимости от рода в единственном числе;понимать значения падежных окончаний; устанавливать с помощью вопросов связь между словами в предложении; распространять предложения по вопросам: Кто это? Чго это? Что делает? Какой карандаш? Это книга?; знать и правильно использовать в устной речи словосочетания, предложения со словами, обозначающими действия и признаки предметов (любить Родину, летний, теплый дождь); составлять предложения с опорой на наглядно- иллюстративный материал и на вопросы учителя; восстанавливать деформированные предложения;использовать в активной речи усвоенные слова различных грамматических категорий; умение вести диалог; уметь вести диалог по образцу и самостоятельно с опорой на наглядно-практическую деятельность; уметь отвечать на вопросы по прослушанному тексту при помощи учителя; уметь отвечать на вопросы по прослушанному тексту; уметь вести диалог по образцу и самостоятельно с опорой на учебно-игровую деятельность; высказывать стимулирующие реплики в диалоге, задавать вопросы; участвовать в беседе; понимать собеседника, реагировать на услышанное и отвечать собеседнику, соблюдая речевые нормы. Инициацировать и вести диалог на указанную тему, стимулировать речевые реакции собеседника (задавать стимулирующие вопросы); участвовать в беседах на темы, близкие жизненному опыту обучающихся, по материалам экскурсии, иллюстрациям; развитие связной речи: заучивание наизусть коротких скороговорок, стихотворений; самостоятельно пересказывать прослушанный текст; использовать слова описания сравнения; определить тему и основную мысль текста; обосновать и оценить свое отношение простым предложением; уметь самостоятельно составлять рассказ по серии сюжетных картин и сюжетным картинкам под руководством учителя; составлять рассказ на заданную тему коллективо и под руководством учителя; составлять короткий рассказ из собственного опыта, наблюдения с опорой на вопросы;
3) раздел "Письмо и чтение" направлено наусвоение написания и чтения букв русского языка, понимание прочитанного, развитие умения читать, умение выполнятъ звуковой анализ несложных слов:усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений; читать и писать слова с буквами, различающимися в русской и казахской графике; сознательно, орфографически правильно, выразительно читать по-русски, соблюдая паузы между предложениями, интонацию в конце предложения; знать правила использования большой буквы в именах и фамилиях людей, кличках животных, названиях сел, городов, стран, в начале предложения; знать и уметь применять правила переноса; владеть приемами самоконтроля при списывании;
4) раздел "Использование языковых норм" направлен наусвоение применение норм языка: определение слов с заглавной буквы (имена людей, названия земли-воды), написание без ошибок; применение простых множественных, падежных форм; различение и целесообразное применение слов обозначающих качество, свойствои движение предмета.
27. Распределение учебного материала по классам (четвертям) в настоящей программе является примерным, учитель вправе переносить изучение учебного материала из одного класса в другой (из одной четверти в другую) с учетом особенностей его усвоения обучающимися. Учитель самостоятельно определяет количество часов, необходимое для изучения каждой темы. Обучение в каждом классе следует начинать с повторения ранее изученного материала.
Глава 4. Система целей обучения
28. В учебной программе сформулированы ожидаемые результаты, представленные в виде системы целей обучения, которые служат основой для определения содержания и последовательности изучения учебного материала каждого раздела, а также являются критериями оценивания достижений обучающихся.
29. Для удобства использования учебных целей и проведения мониторинга введена кодировка. В коде первое число обозначает класс, второе число - раздел, третье число – подраздел, четвертое число показывает нумерацию учебной цели. Например, в кодировке 2.1.2.4: "2" - класс, "1.2" - подраздел, "4" - нумерация учебной цели.
30. Ожидаемые результаты по целям обучения:
1) раздел "Слушание":
таблица 1
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций |
2.1.1.1 слушать и понимать простые инструкции, просьбу учителя, связанные с организацией учебного процесса и бытовой деятельности и правильно реагировать на нее (использование мимики, жестов, выполнение действий); |
3.1.1.1 понимать и выполнять инструкции, состоящие из 2-3 слов ("Встань с места". "Принеси мяч"), повторять простейшие фразы; |
4.1.1.1 понимать значения двух-трехступенчатых инструкций ("Подойди к окну, возьми лейку и полей цветок"); |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций |
2.1.2.1 различать вопросительную интонацию; |
3.1.2.1 уметь в речи выделить с помощью учителя вопросительные предложения; |
4.1.2.1 понимать содержание кратких высказываний повествовательного характера; |
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки |
2.1.3.1 знать и понимать значение терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук |
3.1.3.1 использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба; |
4.1.3.1 знать и правильно использовать термины: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки; |
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
2.1.4.1 различать на слух гласные и согласные звуки; |
3.1.4.1 понимать значение новых слов по теме; |
4.1.4.1 узнавать на слух звуки, слова, предложения; |
2) раздел "Говорение":
таблица 2
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности |
2.2.1.1 использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба; |
3.2.1.1 использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба; |
4.2.1.1 уметь высказывать с помощью учителя просьбы и желания; |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий |
2.2.2.1 знать и использовать в устной речи слова, обозначающие предмет. Усвоение по образцу и по аналогии следующих речевых моделей: Это книга. Это ручка; |
3.2.2.1 знать и правильно использовать в устной речи слова, обознащающие признаки предметов, речевых моделей: Это красный мяч. Это синий карандаш; |
4.2.2.1 согласовывать слова обозначающие предмет, признак предмета, число в зависимости от рода в единственном числе; |
2.3 Умение вести диалог |
2.2.3.1 наблюдать за речью, используемой в различных условиях общения (в школе, на уроке, в столовой, дома, в транспорте); |
3.2.3.1 уметь в различных условиях общения (в школе, на уроке, в столовой, дома, в транспорте) поддерживать разговор, используя простые предложения; |
4.2.3.1 уметь вести диалог по образцу и самостоятельно с опорой на наглядно-практическую деятельность; |
2.4 Развитие связной речи |
2.2.4.1 использовать невербальные средства общения, определять о ком?о чем? говорится в тексте; |
3.2.4.1 заучивание наизусть загадок, потешек; |
4.2.4.1 заучивание наизусть коротких скороговорок, стихотворений; |
3) раздел "Письмо и чтение":
таблица 3
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений |
2.3.1.1 алфавит, знать значение алфавита в жизни грамотного человека; |
3.3.1.1 читать и писать слова, словосочетания и предложения; |
4.3.1.1 читать и писать слова с буквами, различающимися в русской и казахской графике; |
4) раздел "Использование языковых норм":
таблица 4
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы | 2.4.1.1 правильно расставить знаки препинания в предложений |
3.4.1.1 написание слов не отличных в произношении и написании; | 4.4.1.1 определение слов пишущихся с заглавной буквы (имена людей, географические и административные названия),правильное написание слов без ошибок. |
4.2 Закон сингорманизма | 2.4.2.1 использование простых форм притяжательных и личных окончании |
3.4.2.1 писать слова не отличающиеся в произношении и написании, по словам учителя; | 4.4.2.1 использование простых форм изменения породам, числам, падежами лицам |
4.3 Граматические нормы | 2.4.3.1 с помощью учителя записывать предложение с заглавной буквы и поставить в конце предложения соответствующие знаки препинания | 3.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии обозначающие название, число предмета | 4.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии со значением обозначающие качество, свойство и действия предмета |
31. Программа реализуется на основе Долгосрочного плана к Типовой учебной программе по учебному предмету "Русский язык" для обучающихся с легкой умственной отсталостью 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию согласно приложению к настоящей Программе. В долгосрочном плане обозначен объем учебных целей реализуемых в каждом разделе.
32. Распределение часов на изучение раздела и тем предоставляется на усмотрение учителя.
33. Обучение реализуется в контексте единых сквозных тем для всех лет обучения в начальных классах, установленных с учетом особенностей интеллектального развития обучающихся.
| Приложение к Типовой учебной программе по учебному предмету "Русский язык" для 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию |
Долгосрочный план по реализации Типовой учебной программы по учебному предмету "Русский язык" для обучающихся с легкой умственной отсталостью 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию
1) 2 класс:
таблица 1
Сквозные темы | Виды речевой деятельности | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
Все обо мне | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 2.1.1.1 слушать и понимать простые инструкции, просьбу учителя, связанные с организацией учебного процесса и бытовой деятельности и правильно реагировать на нее (использование мимики, жестов, выполнение действий) |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 2.1.2.1 различать вопросительную интонацию | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 2.1.3.1 знать и понимать значение терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 2.1.4.1 различать на слух гласные и согласные звуки | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 2.2.1.1 использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий | 2.2.2.1 знать и использовать в устной речи слова, обозначающие предмет. Усвоение по образцу и по аналогии следующих речевых моделей: Это книга. Это ручка | ||
2.3 Умение вести диалог | 2.2.3.1 наблюдать за речью, используемой в различных условиях общения (в школе, на уроке, в столовой, дома, в транспорте) | ||
2.4 Развитие связной речи | 2.2.4.1 использование невербальных средств общения. Определять о ком? О чем? говорится в тексте | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений |
2.3.1.1 алфавит. Знать значение алфавита в жизни грамотного человека | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы | 2.4.1.1 правильно расставить знаки препинания в предложений | |
4.2 Закон сингорманизма | 2.4.2.1 использование простых форм притяжательных и личных окончании | ||
4.3 Граматические нормы | 2.4.3.1 с помощью учителя записывать предложение с заглавной буквы и поставить в конце предложения соответствующие знаки препинания | ||
2 четверть | |||
Моя семья и друзья | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 2.1.1.2 копировать речевые образцы |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 2.1.2.2 различать повествовательную интонацию | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 2.1.3.1 знать и понимать значение терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 2.1.4.2 понимать значение новых слов по теме и значения предлогов | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 2.2.1.2 использовать слова и выражения, имеющиеся в активной речи обучающегося | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий |
2.2.2.2 знать и использовать в устной речи слова, обозначающие действия предмета; | ||
2.3 Умение вести диалог | 2.2.3.1 наблюдать за речью, используемой в различных условиях общения (в школе, на уроке, в столовой, дома, в транспорте) | ||
2.4 Развитие связной речи | 2.2.4.2 заучивание наизусть несложных стихотворений | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений |
2.3.1.2 правильно произносить звуки; | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы | 2.4.1.1 правильно расставить знаки препинания в предложений | |
4.2 Закон сингорманизма | 2.4.2.1 использование простых форм притяжательных и личных окончании | ||
4.3 Граматические нормы | 2.4.3.1 с помощью учителя записывать предложение с заглавной буквы и поставить в конце предложения соответствующие знаки препинания | ||
3 четверть | |||
Путешествие | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 2.1.1.3 понимать значение новых слов, имеющих отношение к повседневной жизни |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 2.1.2.3 различать восклицательную интонацию | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 2.1.3.2 знать и понимать значение терминов: точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 2.1.4.3 использовать в речи слова, словосочетания для знакомства, названия предмета | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 2.2.1.2 использовать слова и выражения, имеющиеся в активной речи обучающегося | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий |
2.2.2.3 использовать слова, обозначающие предметы, различать слова, отвечающие на вопросы кто? или что?; | ||
2.3 Умение вести диалог | 2.2.3.2 соблюдать правила поведения во время разговора (дослушать вопрос до конца, не перебивая говорящего). Реагировать на вопрос | ||
2.4 Развитие связной речи |
2.2.4.3 пересказывать несложные тесты (с помощью учителя); | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений |
2.3.1.4 уметь списывать слова, небольшие предложения с печатного текста; | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы | 2.4.1.1 правильно расставить знаки препинания в предложений | |
4.2 Закон сингорманизма | 2.4.2.1 использование простых форм притяжательных и личных окончании | ||
4.3 Граматические нормы | 2.4.3.1 с помощью учителя записывать предложение с заглавной буквы и поставить в конце предложения соответствующие знаки препинания | ||
4 четверть | |||
Еда и напитки | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 2.1.1.4 понимать о ком? о чем говорится в прослушанном тексте |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 2.1.2.4 адекватно реагировать на вопросительную реплику. Отвечать одним словом | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 2.1.3.2 знать и понимать значение терминов:точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 2.1.4.4 понимать значение единственного и множественного числа существительных (книга - книги, яблоко-яблоки) | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 2.2.1.3 копировать речевые образцы | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий |
2.2.2.4 использовать слова, обозначающие действия предмета, речевые модели: Мама спит. Ануар пишет; | ||
2.3 Умение вести диалог |
2.2.3.2 соблюдать правила поведения во время разговора (дослушать вопрос до конца, не перебивая говорящего). Реагировать на вопрос; | ||
2.4 Развитие связной речи | 2.2.4.5 составлять описательный рассказ по образцу, с помощью учителя | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений | 2.3.1.6 уметь производить звуко-буквенный анализ двусоставного слова | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы | 2.4.1.1 правильно расставить знаки препинания в предложений | |
4.2 Закон сингорманизма | 2.4.2.1 использование простых форм притяжательных и личных окончании | ||
4.3 Граматические нормы | 2.4.3.1 с помощью учителя записывать предложение с заглавной буквы и поставить в конце предложения соответствующие знаки препинания | ||
2) 3 класс:
таблица 2
Сквозные темы | Виды речевой деятельности | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
Все обо мне | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 3.1.1.1 понимать и выполнять инструкции, состоящие из 2-3 слов ("Встань с места". "Принеси мяч"). Повторять простейшие фразы |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 3.1.2.1 уметь в речи выделить с помощью учителя вопросительные предложения | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 3.1.3.1 использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 3.1.4.1 понимать значение новых слов по теме | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 3.2.1.1 использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий | 3.2.2.1 знать и правильно использовать в устной речи слова, обознащающие признаки предметов, речевые модели:Это красный мяч. Это синий карандаш | ||
2.3 Умение вести диалог | 3.2.3.1 уметь в различных условиях общения (в школе, на уроке, в столовой, дома, в транспорте) поддерживать разговор, используя простые предложения | ||
2.4 Развитие связной речи | 3.2.4.1 заучивание наизусть загадок, потешек | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений |
3.3.1.1 читать и писать слова, словосочетания и предложения; | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы |
3.4.1.1 написание слов не отличных в произношении и написании; | |
4.2 Закон сингорманизма |
3.4.2.1 писать слова не отличающиеся в произношении и написании, по словам учителя; | ||
4.3 Граматические нормы | 3.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии обозначающие название, число предмета | ||
2 четверть | |||
Моя семья и друзья | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 3.1.1.2 понимать и выполнять инструкции, состоящие из 3-4 слов, повторять простейшие фразы |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 3.1.2.2 адекватно реагировать на вопросительную реплику, отвечать одним словом | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 3.1.3.1 использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба | ||
1.4 Понимание лексического значения слов исловосочетаний | 3.1.4.2 понимать значения предлогов, словосочетаний и простых предложений | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 3.2.1.1 использовать элементы речевого этикета на русском языке: приветствие, прощание, просьба | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий | 3.2.2.2 знать и правильно использовать в устной речи слова выражающие принадлежность предмета (мой, моя) | ||
2.3 Умение вести диалог | 3.2.3.2 использует простой бытовой диалог | ||
2.4 Развитие связной речи |
3.2.4.2 пересказывать прослушанный тест по вопросам учителя,соблюдать интонацию, паузы при передаче смысла текста; | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений |
3.3.1.3 читать тексты, содержащие небольшие диалоги; | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы |
3.4.1.1 написание слов не отличных в произношении и написании; | |
4.2 Закон сингорманизма |
3.4.2.1 писать слова не отличающиеся в произношении и написании, по словам учителя; | ||
4.3 Грамматические нормы | 3.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии обозначающие название, число предмета | ||
3 четверть | |||
Путешествие | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 3.1.1.3 понимать обращенную речь, адекватно реагировать на нее |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 3.1.2.3 понимать интонационно различные по цели высказывания предложения | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 3.1.3.2 различать и использовать знаки препинания (с помощью учителя) | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
3.1.4.3 понимать глаголы в зависимости от лица и времени (Я пришел. Она пришла); | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 3.2.1.2 самостоятельно употреблять при общении в различных ситуациях вежливые формы общения: слова: здравствуйте, до свидания, спасибо, пожалуйста | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий |
3.2.2.3 знать и правильно использовать в устной речиместоимения (он, она); | ||
2.3 Умение вести диалог |
3.2.3.3 использует злементарный речевой этикет – на материале новой лексики и грамматических конструкций с предлогами "у, в, на, с"; | ||
2.4 Развитие связной речи |
3.2.4.4 высказать свое отношение простым предложением; | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений |
3.3.1.6 уметь сверять написанное с образцом; замечать расхождения между произношением и написанием слова; | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы |
3.4.1.1 написание слов не отличных в произношении и написании; | |
4.2 Закон сингорманизма |
3.4.2.1 писать слова не отличающиеся в произношении и написании, по словам учителя; | ||
4.3 Граматические нормы | 3.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии обозначающие название, число предмета. | ||
4 четверть | |||
Еда и напитки | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 3.1.1.3 понимать обращенную речь, адекватно реагировать на нее |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 3.1.2.3 понимать интонационно различные по цели высказывания предложения | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 3.1.3.2 различать и использовать знаки препинания (с помощью учителя) | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
3.1.4.4 использовать слова, обозначающие один или несколько предметов; | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 3.2.1.2 самостоятельно употреблять при общении в различных ситуациях вежливые формы общения: слова: здравствуйте, до свидания, спасибо, пожалуйста | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий | 3.2.2.5 уметь согласовывать слова обозначающие предмет с словами обозначающими число | ||
2.3 Умение вести диалог |
3.2.3.4 понимать собеседника, реагировать на услышанное и отвечать собеседнику, соблюдая речевые нормы; | ||
2.4 Развитие связной речи |
3.2.4.6 составлять рассказ по серии сюжетных картин и сюжетным картинкам по вопросам учителя или по готовому плану; | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений |
3.3.1.8 находить слово в алфавитном списке, располагать слова в алфавитном порядке; | |
Исползование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы |
3.4.1.1 написание слов не отличных в произношении и написании; | |
4.2 Закон сингорманизма |
3.4.2.1 писать слова не отличающиеся в произношении и написании, по словам учителя; | ||
4.3 Граматические нормы | 3.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии обозначающие название, число предмета. | ||
3) 4 класс:
таблица 3
Сквозные темы | Виды речевой деятельности | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
Все обо мне | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 4.1.1.1 понимать значения двух-трехступенчатых инструкций ("Подойди к окну, возьми лейку и полей цветок") |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 4.1.2.1 понимать содержание кратких высказываний повествовательного характера | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 4.1.3.1 знать и правильно использовать термины: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
4.1.4.1 узнавать на слух звуки, слова, предложения; | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 4.2.1.1 уметь высказывать с помощью учителя просьбы и желания | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий |
4.2.2.1 согласовывать слова обозначающие предмет, признак предмета, число в зависимости от рода в единственном числе; | ||
2.3 Умение вести диалог |
4.2.3.1 уметь вести диалог по образцу и самостоятельно с опорой на наглядно-практическую деятельность; | ||
2.4 Развитие связной речи |
4.2.4.1 заучивание наизусть коротких скороговорок, стихотворений; | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений | 4.3.1.1 читать и писать слова с буквами, различающимися в русской и казахской графике | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы | 4.4.1.1 определение слов пишущихся с заглавной буквы (имена людей, географические и административные названия), правильное написание слов без ошибок. | |
4.2 Закон сингормонизма | 4.4.2.1 использование простых форм изменения по родам, числам, падежами лицам | ||
4.3 Граматические нормы | 4.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии со значением обозначающие качество, свойство и действия предмета | ||
2 четверть | |||
Моя семья и друзья | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 4.1.1.2 различать на слух гласные и согласные, глухие и звонкие, твердые и мягкие согласные |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 4.1.2.2 уметь интонационно правильно произносить различные по цели высказывания предложения (повествовательные, вопросителъные, побудительные) при чтении | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 4.1.3.1 знать и правильно использовать термины: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
4.1.4.1 узнавать на слух звуки, слова, предложения; | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 4.2.1.1 уметь высказывать с помощью учителя просьбы и желания | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий |
4.2.2.3 устанавливать с помощью вопросов связь между словами в предложении; | ||
2.3 Умение вести диалог |
4.2.3.3 уметь отвечать на вопросы по прослушанному тексту; | ||
2.4 Развитие связной речи |
4.2.4.3 определить тему и основную мысль текста; | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений | 4.3.1.2 сознательно, орфографически правильно, выразительно читать по-русски, соблюдая паузы между предложениями, интонацию в конце предложения | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы | 4.4.1.1 определение слов пишущихся с заглавной буквы (имена людей, географические и административные названия),правильное написание слов без ошибок. | |
4.2 Закон сингормонизма | 4.4.2.1 использование простых форм изменения по родам, числам, падежами лицам | ||
4.3 Граматические нормы | 4.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии со значением обозначающие качество, свойство и действия предмета. | ||
3 четверть | |||
Путешествие | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 4.1.1.3 слушать и понимать речевые образцы с голоса учителя, аудио записи |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 4.1.2.3 уметь интонационно правильно произносить различные по цели высказывания предложения (повествовательные, вопросителъные, побудительные) в разговоре путем подражания интонации учителя | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 4.1.3.2 самостоятельно использовать знаки препинания | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
4.1.4.3 понимать значение прочитанного стихотворения; | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 4.2.1.2 соблюдать речевой этикет при знакомстве (Как Вас зовут? Как Ваша фамилия? Меня зовут ... Твоя фамилия...); речевой этикет при просьбе (Дайте, пожалуйста, книгу. Можно взять карандаш?) | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий |
4.2.2.5 знать и правильно использовать в устной речи словосочетания, предложения со словами, обозначающими действия и признаки предметов (любить Родину, летний, теплый дождь); | ||
2.3 Умение вести диалог |
4.2.3.5 высказывать стимулирующие реплики в диалоге, задавать вопросы; участвовать в беседе; | ||
2.4 Развитие связной речи |
4.2.4.5 уметь самостоятельно составлять рассказ по серии сюжетных картин и сюжетным картинкам под руководством учителя; | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений |
4.3.1.3 знать правила использования большой буквы в именах и фамилиях людей, кличках животных, названиях сел, городов, стран, в начале предложения | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы | 4.4.1.1 определение слов пишущихся с заглавной буквы (имена людей, географические и административные названия),правильное написание слов без ошибок. | |
4.2 Закон сингормонизма | 4.4.2.1 использование простых форм изменения по родам, числам, падежами лицам | ||
4.3 Граматические нормы | 4.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии со значением обозначающие качество, свойство и действия предмета. | ||
4 четверть | |||
Еда и напитки | Слушание и говорение | 1.1 Слушание и понимание обучающимися инструкций | 4.1.1.4 понимать значение новых слов, имеющих отношение к повседневной жизни |
1.2 Различение и понимание разных по цели высказываний инструкций | 4.1.2.3 уметь интонационно правильно произносить различные по цели высказывания предложения (повествовательные, вопросителъные, побудительные) в разговоре путем подражания интонации учителя | ||
1.3 Усвоение и понимание значения терминов: предложение, слово, слоги, буква, звук, точка, запятая, вопросительный, восклицательный знаки | 4.1.3.2 самостоятельно использовать знаки препинания | ||
1.4 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
4.1.4.5 использовать в самостоятельной речи слова по пройденным темам на предыдущем этапе и усвоение новых слов относительно новой темы; | ||
Чтение | 2.1 Использование элементарной устной речи на доступном уровне в процессе игровой и учебной деятелъности | 4.2.1.3 уметь самостоятельно высказывать просьбы и желания | |
2.2 Усвоение и употребление слов различных грамматических категорий |
4.2.2.7 восстанавливать деформированные предложения; | ||
2.3 Умение вести диалог |
4.2.3.7 инициацировать и вести диалог на указанную тему, стимуривать речевые реакции собеседника (задавать стимулирующие вопросы); | ||
2.4 Развитие связной речи |
4.2.4.6 составлять рассказ на заданную тему коллективо и под руководством учителя; | ||
Письмо | 3.1 Усвоение написания и чтения букв русского языка, слогов, слов, словосочетаний и предложений | 4.3.1.5 владеть приемами самоконтроля при списывании | |
Использование речевых норм | 4.1 Простые орфографические и орфоэпические нормы | 4.4.1.1 определение слов пишущихся с заглавной буквы (имена людей, географические и административные названия), правильное написание слов без ошибок | |
4.2 Закон сингормонизма | 4.4.2.1 использование простых форм изменения по родам, числам, падежами лицам | ||
4.3 Грамматические нормы | 4.4.3.1 разделить слова и использовать в соответствии со значением обозначающие качество, свойство и действия предмета | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 553 -қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі " пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде емес)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарлама мақсаты – білім алушылардың күнделікті тұрмысқа, оқуға қатысты ауызекі сөйлесу, түсіну, өз ойын қазақ тілінде жеткізе білу дағдыларын дамыту және әлеуметтік ортада қарым-қатынас жасауға қажетті сөйлеу дағдыларын қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) қазақ тілінде айтылым, тыңдалым, оқылым, жазылым дағдыларын қалыптастыру;
2) қазақ тіліне тән дыбыстарды дұрыс айтуын, ажыратуын қалыптастыру;
3) ауызша және жазбаша сөйлеуде коммуникативтік дағдыларын дамыту;
4) қазақ тілінде дұрыс оқып, мағынасын түсінуге үйрету;
5) қазақ тілінің қарапайым орфографиялық және пунктуациялық ережелерін меңгерту;
6) қазақ халқына және мемлекеттік тілге деген құрмет сезімін қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) білім алушылардың ақыл-ой және сөйлеу тілінің дамуына ықпал ету, танымдық іс-әрекетінің жетіспеушіліктерін жеңу;
2) сөз байлығын дамыту, жетілдіру;
3) дербестікті, ұқыптылықты, жауапкершілікті дамыту.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқу процесін ұйымдастыруға арналған педагогикалық тәсілдерінің іске асырылуы білім алушылардың арнайы оқу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
6. Компенсаторлық-дамыта оқыту қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, міндетті түрде көрнекіліктерді қолдану, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, әрекеттерінің алгоритмделуі, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету, бақылау тәсілдерімен қамтамасыз етіледі.
7. Ойлау, тіл және коммуникация дамуының біртұтастық қағидасы сөйлеу тілінің негізіндегі қарым-қатынастың үнемі дамуын қарастырып, сөздік-логикалық ойлау қабілетінің қалыптасуы мен мінез-құлығының реттелуіне әсерін тигізеді.
8. Іс-әрекеттік тәсіл педагогтың жетекшілігімен орындалатын оқушылардың заттық-тәжірибелік, ойын, бейнелеу, қолданбалы әрекетін кеңінен қолдануды және орындаған әрекеттерін айтып отыруды көздейді, ал ол өз бетінше, білім алушылардың жоғары психикалық функцияларының дамуына және өмірлік тәжірибесінің жинақталуына ықпал етеді.
9. Жеке және саралап оқыту тәсілі қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
10. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
11. Екінші тілге оқытудың бастапқы кезеңінде ауызша сөйлеу тілін түсіну қабілетін қалыптастыру, сөздік қорын анықтау және кеңейту негізгі болып табылады, олар тілдік естуін дамыту және түзеу бойынша жүйелі жұмыс жүргізілуімен, орфоэпикалық дағдыларын қалыптастырумен сабақтасады; бұл үшін әңгімелесуді, өлеңдер, жұмбақтар, жаңылтпаштар, сөйлемдер, тілдік ойындар жаттауды қолдануға болады; мұғалім сөздердің орфоэпикалық дұрыс айтылуын қадағалайды, қазақ тілінде сұрақтарға жауап беруге, сұрақ қоюға, сөздерді, сөйлемдерді, мәтінді оқуға үйретеді.
12. Тілді тәжирибелік тұрғыда меңгерудің бастапқы кезеңі тыңдау қабілеті болып табылады, оның негізінде байланыстырып сөйлеу, оқу және жазу қабілеті мен дағдылары қалыптасады.
13. Бұл үшін бірқатар қабілеттіліктер болуы тиіс:
1) сөзді тыңдау;
2) айтылғанды есту, сөйлеудегі қателіктерді табу;
3) үлгі негізінде естігенін дұрыс қайталап айту;
4) дыбыстарды, буындарды, сөздерді анық артикуляциялау;
5) естігенін көргенімен және сөздерімен сәйкестендіру: дыбыстық және әріптік құрылымын сәйкестеу;
6) байланыстырып сөйлеу;
7) жазу.
14. Тілдік дағдыларын дамыту үшін түрлі талдауыштар қатысатын жағдайларды жасаған дұрыс: көру (суреттерді, заттарды көрсету), есту (мұғалімнің, құрдастарының не айтып жатқанын мұқият тыңдау, өзгелердің және өз сөзінің қателерін байқау); тактильді (дыбыс артикуляциясын сезіну).
15. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асады.
16. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
17. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау-бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
18. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
19. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
20. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескеріле отырып, тақырыбтың, тараудың аяғында жүргізіледі.
21. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына енгізіледі.
3-тарау. "Қазақ тілі"пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
22. "Қазақ тілі" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 2 - сынып – 2 сағат, барлығы 68 сағатты;
2) 3 - сынып – 2 сағат, барлығы 68 сағатты;
3) 4 - сынып – 2 сағат, барлығы 68 сағатты құрайды.
23. Бағдарлама 4 бөлімді қамтиды:
1) "Тындалым және айтылым" бөлімі;
2) "Оқылым" бөлімі;
3) "Жазылым" бөлімі;
4) "Тіл нормаларын қолдану" бөлімі.
24. "Тындалым және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну;
2) қаратпа сұрақтарға жауап беру;
3) сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну;
4) мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;
5) сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту;
6) дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту.
25. "Оқылым"бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) оқу дағдылары;
2) мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
3) мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату;
4) мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау;
5) сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау;
6) жаңа сөздердің мағынасы.
26. "Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) жазу дағдылары;
2) дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу;
3) көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен);
4) пунктуациялық нормаларды сақтау.
27. "Тіл нормаларын қолдану" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар;
2) сөздің буын және дыбыс үндестігі;
3) грамматикалық нормалар.
28. 2- сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: тақырыпқа байланысты мұғалімнің, сыныптастарының сөзін, қарапайым нұсқауын түсіну. Қарапайым сөздерді көрнекілікке сүйеніп түсіну. Тыңдау барысында қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну, сұрақтарға үлгі бойынша, өз бетімен жауап беру. Жіңішке дауыстылар: Ә, І, Ө, Ү дыбыстарын естіп қабылдау, дұрыс айту, есте сақтау. Жуан және жіңішке жұп дауыстыларды (А-Ә; О-Ө; Ы-І; Ү-Ұ) ажырата білу, сурет бойынша сол дыбыстармен сөздер айту. Дыбыстарды буындарда, сөздерде, сөз тіркестерінде дұрыс қолдана білу;
2) оқылым: жеке әріптерді, әртүрлі буындарды, қысқа сөздерді оқу; сөздерді буын жігімен дауыстап оқу; қысқа мәтінді буын жігімен дауыстап оқу. Мәтінде кім (не) туралы айтылғанын анықтау, сұрақтарға жауап беру. Мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну. Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату. Заттың іс-әрекетін, қимылын білдіретін сұрақтарға жауап беріп, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау;
3) жазылым: қарапайым сөздерді жазу. Мәтін бойынша, суреттер бойынша қазақ тіліне тән дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу. Мәтіннен қажетті сөздерді (мұғалімнің айтуы бойынша) тауып дұрыс көшіріп жазу. Бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу. Сөйлемде бірінші сөзді бас әріппенжазу, сөйлемдің соңында нүкте қою;
4) тіл нормаларын қолдану: қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормаларды сақтау: сөйлемдерді тыныс белгілерін дұрыс қойып жазу.
29. 3-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: тақырып аясында сөз тіркестерін, жеңіл сөйлемдерді түсіну, екі сөзден тұратын сөз нұсқауларын түсіну, орындау. Жаңа сөздердің мағынасын түсіну. Сұрақтарға үлгі бойынша жауап беру. Мәтіннің тақырыбын, негізгі мазмұнын анықтау (мұғалімнің көмегімен). Өтілген дыбыстарды және ұ, і, қ, ң, һ дыбыстарын дұрыс айту, ажырату; дауысты дыбыстарды естеріне түсіру: а-ә, о-ө; құрамында (а-ә, о-ө, ү-ұ, ы-і) дыбыстары бар сөздерді атау; дауыссыз дыбыстар к-г, қ-ғ дұрыс айта білу; к-г, қ-г дыбыстарына суреттер қарап сөздер табу, аудармасын білу; құрамында к-г, қ-ғ дыбыстары бар сөздерді атау, оқу, жазу, есте сақтау; н-ң дыбыстары; дыбыс ерекшеліктерін өзара салыстыра білу, есту арқылы ажырата білу; жаңа сөздерді қазақшадан орысшаға, орысшадан қазақшаға аударуға дағдылану;
2) оқылым: өтілген әріптерден тұратын әр түрлі буындарды, сөздерді оқу, мағынасын түсініп аудару. оқу дағдыларын (жиі кездесетін сөздерді тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану; мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату; мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау; мәтін иллюстрациясы бойынша сұрақтар қоя білу, немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру (мұғалім көмегімен); сұрақтың құрамындағы сөздерді пайдаланып, сұрақтарға жауап беру;
3) жазылым: екі-үш сөзден құралған сөйлемдерді жазу; мұғалім көмегімен оқыған/тыңдаған мәтіндердегі ақпаратты сурет, сызба, белгілер қолданып жеткізу, жазу; сөйлемді тексеру және қателерін түзету; әріп элементтерін талаптарға сай жазу жолын, жоларалық кеңістікті, жолдың жоғарғы және төменгі сызығын сақтап жазу;сөйлемде бірінші сөзді бас әріппенжазу; сөйлемдің соңында нүкте қою,педагогтың көмегімен сөйлем соңында қажетті тыныс белгісін қою;
4) тіл нормаларын қолдану: айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді жазу; мұғалімнің көмегімен ә, і, ө, ү, ұ, ң, қ, ғ, һ әріптері кездесетін сөздерді дұрыс айту және жазу; көптік, септік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану. Заттың атын, санын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану.
30. 4-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тындалым және айтылым: күнделікті іс-әрекетке байланысты қарапайым сөздерді түсінуі, сурет бойынша жауап беру; қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну, көмекпен, өз бетімен жауап беру; үш сатылы сұрақтарға өз бетімен жауап беру; өз бетімен тақырып бойынша мәтінді кім (не) туралы айтылуын болжау;әңгіме кейіпкерлеріне мінездеме беру (мұғалімнің көмегімен); мәтінде не туралы айтылғанын суреттен көрсету; өткен дыбыстарды және і, һ дыбыстарын естіп ажырату, дұрыс айту; қазақ тіліне тән дыбыстарды анық, дұрыс айту, ажырату;
2) оқылым: оқу дағдыларын (тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану. Жай, сөйлемді оқу, жазу, мәтіннен сөзді тауып, оқу; шағын мәтіндерді (2-3 жай сөйлемнен тұратын) оқу; өз бетімен оқыған мәтіннің кез келген жерін тауып оқу; мәтіннен өз бетімен кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау; мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну, қарама-қарсы мағыналы, мәндес, көп мағыналы сөздердің мағыналарын ажырату; мәтіннің мазмұны бойынша жоспар құру (мұғалімнің басшылығымен) және мазмұндау; көрнекілік сурет, мәтін бойынша Кімге? Неге? Кіммен? Немен? Неше жастасың? деген сұрақтарға қарапайым үлгілерді пайдаланып сөйлесу; затты сипаттау (үлкен, қызыл); этикалық оралымдарды қолдану; тақырыпқа сәйкес сөздерді дұрыс атау, есте сақтау, мағынасын түсіну; жаңа сөздердің аудармасын білу;үлгі бойынша сөйлей білу: мынау не? Мынау нелер?; сөйлеу үлгілерін түсінікті аудара білу; шағын жұмбақ, тақпақ жаттап айта білу;
3) жазылым: үш-төрт сөзден құралған сөйлемдерді жазу; суреттер, мәтін бойынша қазақ тіліне тән әріптерін дұрыс қолданып сұрақтарға жауап жазу; мәтіннің басы, ортасы, соңынан қателерін тауып көшіріп жазу; әріп элементтерін талаптарға сай жазу, сөйлемдерде тыныс белгілерін орынды қойып, жазу; көру, есту диктантты жазу; сөйлемдерде тыныс белгілерін орынды қойып, жазу;
4) тіл нормаларын қолдану: бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары) анықтау, қатесіз дұрыс жазу; тәуелдік, көптік, септік, жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану; заттың сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану.
31. Осы бағдарламада оқу материалын сыныптар (тоқсандар) бойынша бөлу үлгі болып табылады, мұғалім оқу материалын оқып-үйренуді білім алушылардың меңгеру ерекшеліктерін ескере отырып, бір сыныптан екіншісіне (тоқсаннан екіншісіне) ауыстыруға құқылы. Cыныптағы білім алушылардың мүмкіндіктерімен ерекше оқыту қажеттілігіне байланысты тақырыпты меңгеруге қажет сағат санын мұғалім өзі анықтап, жоспарлайды. Әр сыныпта оқуды бұрын оқыған материалды қайталаудан басталады.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
32. Оқу бағдарламасында оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқу мақсатының реттік номерін көрсетеді. Мысалы, 2.1.2.1 кодында "2" - сыныбы, "1.2" - бөлімшесі, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.
33. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну |
2.1.1.1 тақырыпқа байланысты мұғалімнің, сыныптастарының сөзін, қарапайым нұсқауын түсіну; | 3.1.1.1 сөзді зейін қойып тындау, түсіну және оған сәйкес дұрыс әрекет ету (қимыл ым-ишараны қолданып әрекет жасау |
4.1.1.1 күнделікті іс-әрекетке байланысты қарапайым сөздерді түсіну; |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру |
2.1.2.1 тыңдау барысында қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну; |
3.1.2.1 қаратпа сөздердің мағынасын түсіну; | 4.1.2.1 қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну, өз бетімен жауап беру |
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 2.1.3.1 сөйлеу барысында танысу, өзі туралы айту және затты сипаттау үшін сөздер мен сөз тіркестерін түсіну, қолдану | 3.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну | 4.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндерді түсіну |
1.4 мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.1.4.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, негізгі ойды білу | 3.1.4.1 мәтіннің тақырыбын, негізгі мазмұнын анықтау (мұғалімнің көмегімен) | 4.1.4.1 өз бетімен тақырып бойынша мәтінді кім (не) туралы айтылуын болжау |
1.5 сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 2.1.5.1 мұғалімнің көмегімен айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді дұрыс айту | 3.1.5.1 сөздегі дыбыстарды дұрыс айту | 4.1.5.1 дыбыстардың мағына ажыратушылық қызметін түсіну |
1.6 Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту |
2.1.6.1 жіңішке дауыстыларды естіп қабылдау, дұрыс айту, есте сақтау; |
3.1.6.1 өтілген дыбыстарды және ұ, і, қ, ғ, ң, һ дыбыстарын дұрыс айту, ажырату; | 4.1.6.1өткен дыбыстарды және і, һ дыбыстарын естіп ажырату, дұрыс айту |
2) "Оқылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Оқу дағдылары |
2.2.1.1 сөздерді буын жігімен дауыстап оқу; |
3.2.1.1 оқу дағдыларын (жиі кездесетін сөздерді тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану; |
4.2.1.1 оқу дағдыларын (тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану; |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 2.2.2.1 мәтінде кім? (не?) туралы айтылғанын анықтау, сұрақтарға жауап беру |
3.2.2.1 мәтіннің мазмұнын түсіну; | 4.2.2.1 шағын мәтіндерді (2-3 жай сөйлемнен тұратын) оқу, жазу |
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 2.2.3.1 мұғалімнің көмегімен оқыған мәтіннің тақырыбын, басын, ортасын және соңын анықтау | 3.2.3.1 сұрақ бойынша оқыған мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау | 4.2.3.1 өз бетімен оқыған мәтіннің кез келген жерін тауып оқу |
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен Не істеді? Не істеп жүр (жатыр)? Не істейді? Қайтті? деген сұрақтарға жауап беріп, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 3.2.4.1 мәтіннен үлгі бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау | 4.2.4.1 мәтіннен өз бетімен кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау |
2.5 Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 2.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну | 3.2.5.1 мәтін иллюстрациясы бойынша сұрақтар қоя білу, немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру (мұғалім көмегімен) | 4.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну, қарама-қарсы мағыналы, мәндес, көп мағыналы сөздердің мағыналарын ажырату |
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 2.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді табу, оқу | 3.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді тауып оқу, мағынасын түсіндіру | 4.2.6.1 мәтін бойынша жаңа сөздерге сұрақтар қоя білу немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру |
3) "Жазылым" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Жазу дағдылары | 2.3.1.1 қарапайым сөздерді жазу дағдыларын жетілдіру | 3.3.1.1 екі-үш сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру | 4.3.1.1 үш-төрт сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 2.3.2.1 әріптермен қысқа сөздерді жазу | 3.3.2.1 мұғалім көмегімен оқыған/тыңдаған мәтіндердегі ақпаратты сурет, сызба, белгілер қолданып жеткізу, жазу | 4.3.2.1 суреттер, мәтін бойынша әріптерді дұрыс қолданып сұрақтарға жауап жазу |
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен) | 2.3.3.1 мәтіннен қажетті сөздерді (мұғалімнің айтуы бойынша) тауып дұрыс көшіріп жазу | 3.3.3.1 сөйлемді тексеру және қателерін түзету | 4.3.3.1 мәтіннің басы, ортасы, соңынан қателерін тауып көшіріп жазу |
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
2.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппенжазу; |
3.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппенжазу; | 4.3.4.1 сөйлемдерде тыныс белгілерін орынды қойып, жазу |
4) "Тіл нормаларын қолдану" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар | 2.4.1.1 сөйлемдерді тыныс белгілерін дұрыс қойып жазу |
3.4.1.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді жазу; | 4.4.1.1 бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары) анықтау, қатесіз дұрыс жазу |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 2.4.2.1 тәуелдік және жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | 3.4.2.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді мұғалімнің айтуы бойынша жазу; 3.4.2.2 көптік, септік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | 4.4.2.1 тәуелдік, көптік, септік, жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану |
4.3 Грамматикалық нормалар | 2.4.3.1 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен бастап жазып, сөйлем соңына тиісті тыныс белгілерін қою | 3.4.3.1 заттың атын, санын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | 4.4.3.1 заттың сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану |
34. Бағдарлама жеңіл ақыл ойы кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
35. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
36. Оқыту бастауыш сыныптардағы белгіленген барлық оқу жылына арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын іске асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 2-сынып:
1- кесте
Ортақ тақырыптар | Сөйлеу әрекеттерінің түрлері | Бөлімше (дағдылары) | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну |
2.1.1.1 тақырыпқа байланысты мұғалімнің, сыныптастарының сөзін, қарапайым нұсқауын түсіну; |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру |
2.1.2.1 тыңдау барысында қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну; | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 2.1.3.1 сөйлеу барысында танысу, өзі туралы айту және затты сипаттау үшін сөздер мен сөз тіркестерін түсіну, қолдану | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.1.4.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, негізгі ойды білу | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 2.1.5.1 мұғалімнің көмегімен айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді дұрыс айту | ||
1.6 Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту |
2.1.6.1 жіңішке дауыстыларды естіп қабылдау, дұрыс айту, есте сақтау; | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары |
2.2.1.1 сөздерді буын жігімен дауыстап оқу; | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 2.2.2.1 мәтінде кім (не) туралы айтылғанын анықтау, сұрақтарға жауап беру | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 2.2.3.1 мұғалімнің көмегімен оқыған мәтіннің тақырыбын, басын, ортасын және соңын анықтау | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен Не істеді? Не істеп жүр (жатыр)? Не істейді? Қайтті? деген сұрақтарға жауап беріп, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау. | ||
2.5 Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 2.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 2.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді табу, оқу | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 2.3.1.1 қарапайым сөздерді жазу дағдыларын жетілдіру. | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 2.3.2.1 қазақ тіліне тән әріптермен қысқа сөздерді жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 2.3.3.1мәтіннен қажетті сөздерді (мұғалімнің айтуы бойынша) тауып дұрыс көшіріп жазу | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 2.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппен жазу | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар | 2.4.1.1 сөйлемдерді тыныс белгілерін дұрыс қойып жазу | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 2.4.2.1 тәуелдік және жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 2.4.3.1 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен бастап жазып, сөйлем соңына тиісті тыныс белгілерін қою | ||
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 тақырыпқа байланысты мұғалімнің, сыныптастарының сөзін, қарапайым нұсқауын түсіну. Қарапайым сөздерді көрнекілікке сүйеніп түсіну |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру | 2.1.2.3 мазмұны бойынша өз бетімен жауап беру | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 2.1.3.1 сөйлеу барысында танысу, өзі туралы айту және затты сипаттау үшін сөздер мен сөз тіркестерін түсіну, қолдану | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.1.4.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, негізгі ойды білу | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 2.1.5.1 мұғалімнің көмегімен айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді дұрыс айту | ||
1.6Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту |
2.1.6.1 жіңішке дауыстыларды естіп қабылдау, дұрыс айту, есте сақтау; | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары | 2.2.1.1 сөздерді буын жігімен дауыстап оқу | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 2.2.2.1 мәтінде кім (не) туралы айтылғанын анықтау, сұрақтарға жауап беру | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 2.2.3.1 мұғалімнің көмегімен оқыған мәтіннің тақырыбын, басын, ортасын және соңын анықтау | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен Не істеді? Не істеп жүр (жатыр)? Не істейді? Қайтті? деген сұрақтарға жауап беріп, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау. | ||
2.5 Cөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 2.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 2.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді табу, оқу | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 2.3.1.1 қарапайым сөздерді жазу дағдыларын жетілдіру | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 2.3.2.1 қазақ тіліне тән әріптермен қысқа сөздерді жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 2.3.3.1 мәтіннен қажетті сөздерді (мұғалімнің айтуы бойынша) тауып дұрыс көшіріп жазу | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
2.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппен жазу; | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар | 2.4.1.1 сөйлемдерді тыныс белгілерін дұрыс қойып жазу | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 2.4.2.1 тәуелдік және жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 2.4.3.1 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен бастап жазып, сөйлем соңына тиісті тыныс белгілерін қою | ||
3-тоқсан | |||
Саяхат | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 тақырыпқа байланысты мұғалімнің, сыныптастарының сөзін, қарапайым нұсқауын түсіну. Қарапайым сөздерді көрнекілікке сүйеніп түсіну |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру |
2.1.2.1 тыңдау барысында қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну; | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 2.1.3.1 сөйлеу барысында танысу, өзі туралы айту және затты сипаттау үшін сөздер мен сөз тіркестерін түсіну, қолдану | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын түсіну | 2.1.4.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, негізгі ойды білу | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 2.1.5.1 мұғалімнің көмегімен айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді дұрыс айту | ||
1.6 Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту |
2.1.6.1 жіңішке дауыстыларды естіп қабылдау, дұрыс айту, есте сақтау; | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары | 2.2.1.1 сөздерді буын жігімен дауыстап оқу | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 2.2.2.1 мәтінде кім (не) туралы айтылғанын анықтау, сұрақтарға жауап беру | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 2.2.3.1 мұғалімнің көмегімен оқыған мәтіннің тақырыбын, басын, ортасын және соңын анықтау | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен Не істеді? Не істеп жүр (жатыр)? Не істейді? Қайда? деген сұрақтарға жауап беріп, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | ||
2.5 Cөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 2.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 2.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді табу, оқу | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 2.3.1.1 қарапайым сөздерді жазу дағдыларын жетілдіру. | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 2.3.2.1 қазақ тіліне тән әріптермен қысқа сөздерді жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 2.3.3.1мәтіннен қажетті сөздерді (мұғалімнің айтуы бойынша) тауып дұрыс көшіріп жазу | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
2.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппен жазу; | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар | 2.4.1.1 сөйлемдерді тыныс белгілерін дұрыс қойып жазу | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 2.4.2.1 тәуелдік және жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 2.4.3.1 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен бастап жазып, сөйлем соңына тиісті тыныс белгілерін қою | ||
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну |
2.1.1.1 тақырыпқа байланысты мұғалімнің, сыныптастарының сөзін, қарапайым нұсқауын түсіну; |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру |
2.1.2.1 тыңдау барысында қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну; | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 2.1.3.1 сөйлеу барысында танысу, өзі туралы айту және затты сипаттау үшін сөздер мен сөз тіркестерін түсіну, қолдану | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.1.4.1 мәтіннің тақырыбын анықтау, негізгі ойды білу | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 2.1.5.1 мұғалімніңкөмегімен айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді дұрыс айту | ||
1.6 Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту |
2.1.6.1 жіңішке дауыстыларды естіп қабылдау, дұрыс айту, есте сақтау; | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары | 2.2.1.2 қысқа мәтінді буын жігімен дауыстап оқу | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 2.2.2.1 мәтінде кім (не) туралы айтылғанын анықтау, сұрақтарға жауап беру | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 2.2.3.1 мұғалімнің көмегімен оқыған мәтіннің тақырыбын, басын, ортасын және соңын анықтау | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен Не істеді? Не істеп жүр (жатыр)? Не істейді? Қайтті? деген сұрақтарға жауап беріп, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау. | ||
2.5 Cөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 2.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 2.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді табу, оқу | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 2.3.1.1 қарапайым сөздерді жазу дағдыларын жетілдіру. | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 2.3.2.1 қазақ тіліне тән әріптермен қысқа сөздерді жазу | ||
3.3Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 2.3.3.1 мәтіннен қажетті сөздерді (мұғалімнің айтуы бойынша) тауып дұрыс көшіріп жазу | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
2.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппен жазу; | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар | 2.4.1.1 сөйлемдерді тыныс белгілерін дұрыс қойып жазу | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 2.4.2.1 тәуелдік және жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 2.4.3.1 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен бастап жазып, сөйлем соңына тиісті тыныс белгілерін қою | ||
2) 3-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Сөйлеу әрекеттерінің түрлері | Бөлімше (дағдылары) | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 сөзді зейін қойып тындау, түсіну және оған сәйкес дұрыс әрекет ету (қимыл ым-ишараны қолданып әрекет жасау |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру | 3.1.2.1 қаратпа сөздердің мағынасын түсіну, үлгі бойынша жауап беру | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 3.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.1.4.1 өз бетімен мәтіннің тақырыбын, негізгі мазмұнын анықтау | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 3.1.5.1 сөздегі дыбыс түрлерін (дауысты, жуан және жіңішке; дауыссыз, қатаң, ұяң, үнді) ажырату және дұрыс дыбыстау | ||
1.6 Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту |
3.1.6.1 өтілген дыбыстарды және ұ, і, қ, ғ, ң, һ дыбыстарын дұрыс айту, ажырату; | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары |
3.2.1.1 оқу дағдыларын (жиі кездесетін сөздерді тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану; | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 3.2.2.1 мәтіннің мазмұнын түсіну | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 3.2.3.1 сұрақ бойыншаоқыған мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 3.2.4.1 мәтіннен үлгі бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау | ||
2.5 Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 3.2.5.1 мәтін иллюстрациясы бойынша сұрақтар қоя білу, немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру (мұғалім көмегімен) | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 3.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді тауып оқу, мағынасын түсіндіру | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 3.3.1.1 екі-үш сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 3.3.2.1 мұғалім көмегімен оқыған/тыңдаған мәтіндердегі ақпаратты сурет, сызба, белгілер қолданып жеткізу, жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 3.3.3.1 сөйлем, мәтінді тексеру және қателерін түзету | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
3.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппен жазу; | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар |
3.4.1.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді жазу; | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 3.4.2.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді мұғалімнің айтуы бойынша жазу; 3.4.2.2 көптік, септік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 3.4.3.1 заттың атын, санын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | ||
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 сөзді зейін қойып тындау, түсіну және оған сәйкес дұрыс әрекет ету (қимыл ым-ишараны қолданып әрекет жасау |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру | 3.1.2.1 қаратпа сөздердің мағынасын түсіну, үлгі бойынша жауап беру | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 3.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.1.4.1 өз бетімен мәтіннің тақырыбын, негізгі мазмұнын анықтау | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 3.1.5.1 сөздегі дыбыс түрлерін (дауысты, жуан және жіңішке; дауыссыз, қатаң, ұяң, үнді) ажырату және дұрыс дыбыстау | ||
1.6 Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту |
3.1.6.1 өтілген дыбыстарды және ұ, і, қ, ғ, ң, һ дыбыстарын дұрыс айту, ажырату; | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары |
3.2.1.1 оқу дағдыларын (жиі кездесетін сөздерді тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану; | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 3.2.2.1 мәтіннің мазмұнын түсіну | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 3.2.3.1 сұрақ бойыншаоқыған мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 3.2.4.1 мәтіннен үлгі бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау | ||
2.5 Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 3.2.5.1 мәтін иллюстрациясы бойынша сұрақтар қоя білу, немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру (мұғалім көмегімен) | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 3.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді тауып оқу, мағынасын түсіндіру | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 3.3.1.1 екі-үш сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 3.3.2.1 мұғалім көмегімен оқыған/тыңдаған мәтіндердегі ақпаратты сурет, сызба, белгілер қолданып жеткізу, жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 3.3.3.1 сөйлем, мәтінді тексеру және қателерін түзету | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
3.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппен жазу; | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар |
3.4.1.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді жазу; | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 3.4.2.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді мұғалімнің айтуы бойынша жазу; 3.4.2.2 көптік, септікжалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 3.4.3.1 заттың атын, санын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | ||
3-тоқсан | |||
Саяхат | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 сөзді зейін қойып тындау, түсіну және оған сәйкес дұрыс әрекет ету (қимыл ым-ишараны қолданып әрекет жасау |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру |
3.1.2.1 қаратпа сөздердің мағынасын түсіну; | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 3.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.1.4.1 өз бетімен мәтіннің тақырыбын, негізгі мазмұнын анықтау | ||
1.5Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 3.1.5.1 сөздегі дыбыс түрлерін (дауысты, жуан және жіңішке; дауыссыз, қатаң, ұяң, үнді) ажырату және дұрыс дыбыстау | ||
1.6 Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту |
3.1.6.1 өтілген дыбыстарды және ұ, і, қ, ғ, ң, һ дыбыстарын дұрыс айту, ажырату; | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары |
3.2.1.1 оқу дағдыларын (жиі кездесетін сөздерді тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану; | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 3.2.2.1 мәтіннің мазмұнын түсіну | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 3.2.3.1 сұрақ бойыншаоқыған мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 3.2.4.1 мәтіннен үлгі бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау | ||
2.5 Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 3.2.5.1 мәтін иллюстрациясы бойынша сұрақтар қоя білу, немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру (мұғалім көмегімен) | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 3.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді тауып оқу, мағынасын түсіндіру | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 3.3.1.1 екі-үш сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 3.3.2.1 мұғалім көмегімен оқыған/тыңдаған мәтіндердегі ақпаратты сурет, сызба, белгілер қолданып жеткізу, жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 3.3.3.1 сөйлем, мәтінді тексеру және қателерін түзету | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
3.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппен жазу; | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар |
3.4.1.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді жазу; | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 3.4.2.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді мұғалімнің айтуы бойынша жазу; көптік, септікжалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 3.4.3.1 заттың атын, санын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | ||
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 сөзді зейін қойып тындау, түсіну және оған сәйкес дұрыс әрекет ету (қимыл ым-ишараны қолданып әрекет жасау |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру |
3.1.2.1 қаратпа сөздердің мағынасын түсіну; | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 3.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.1.4.1 өз бетімен мәтіннің тақырыбын, негізгі мазмұнын анықтау | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 3.1.5.1 сөздегі дыбыс түрлерін (дауысты, жуан және жіңішке; дауыссыз, қатаң, ұяң, үнді) ажырату және дұрыс дыбыстау | ||
1.6 Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту | 3.1.6.1 өтілген дыбыстарды және ұ, і, қ, ғ, ң, һ дыбыстарын дұрыс айту, ажырату; дауысты дыбыстарды естеріне түсіру: а-ә, о-ө; құрамында (а-ә, о-ө, ү-ұ, ы-і) дыбыстары бар сөздерді атау | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары |
3.2.1.1 оқу дағдыларын (жиі кездесетін сөздерді тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану; | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 3.2.2.1 мәтіннің мазмұнын түсіну | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 3.2.3.1 сұрақ бойыншаоқыған мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 3.2.4.1 мәтіннен үлгі бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау | ||
2.5 Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 3.2.5.1 мәтін иллюстрациясы бойынша сұрақтар қоя білу, немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру (мұғалім көмегімен) | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 3.2.6.1 мәтіндегі жаңа сөздерді тауып оқу, мағынасын түсіндіру | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 3.3.1.1 екі-үш сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 3.3.2.1 мұғалім көмегімен оқыған/тыңдаған мәтіндердегі ақпаратты сурет, сызба, белгілер қолданып жеткізу, жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 3.3.3.1 сөйлем, мәтінді тексеру және қателерін түзету | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
3.3.4.1 сөйлемде бірінші сөзді бас әріппен жазу; | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар |
3.4.1.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді жазу; | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 3.4.2.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді мұғалімнің айтуы бойынша жазу; көптік, септікжалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 3.4.3.1 заттың атын, санын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | ||
3) 4 сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Сөйлеу әрекеттерінің түрлері | Бөлімше (дағдылары) | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тындаған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 күнделікті іс-әрекетке байланысты қарапайым сөздерді түсінуі, сурет бойынша жауап беру |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру | 4.1.2.1 қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну, өз бетімен жауап беру | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 4.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндерді түсіну | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.1.4.1 өз бетімен тақырып бойынша мәтінді кім (не) туралы айтылуын болжау | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 4.1.5.1 дыбыстардың мағына ажыратушылық қызметін түсіну | ||
1.6Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту | 4.1.6.1өткен дыбыстарды және і, һ дыбыстарын естіп ажырату, дұрыс айту | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары |
4.2.1.1 оқу дағдыларын (тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану; | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 4.2.2.1 мәтіннің кез-келген жерінен мұғалім алып қойған сұрақтарға жауап беру | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 4.2.3.1 өз бетімен оқыған мәтіннің кез келген жерін тауып оқу | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 4.2.4.1 мәтіннен өз бетімен кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау | ||
2.5 2.5 Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 4.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну, қарама-қарсы мағыналы, мәндес, көп мағыналы сөздердің мағыналарын ажырату | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 4.2.6.1 мәтін бойынша жаңа сөздерге сұрақтар қоя білу немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 4.3.1.1 үш-төрт сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 4.3.2.1 суреттер, мәтін бойынша қазақ тіліне тән әріптерін дұрыс қолданып сұрақтарға жауап жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 4.3.3.1 мәтіннің басы, ортасы, соңынан қателерін тауып көшіріп жазу | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 4.3.4.1 сөйлемдерде тыныс белгілерін орынды қойып, жазу | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар | 4.4.1.1 бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары) анықтау, қатесіз дұрыс жазу | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 4.4.2.1 тәуелдік, көптік, септік, жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 4.4.3.1 заттың сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | ||
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тындаған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 күнделікті іс-әрекетке байланысты қарапайым сөздерді түсінуі, сурет бойынша жауап беру |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру | 4.1.2.1 қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну, өз бетімен жауап беру | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 4.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндерді түсіну | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.1.4.1 өз бетімен тақырып бойынша мәтінді кім (не) туралы айтылуын болжау | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 4.1.5.1 дыбыстардың мағына ажыратушылық қызметін түсіну | ||
1.6Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту | 4.1.6.1өткен дыбыстарды және і, һ дыбыстарын естіп ажырату, дұрыс айту | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары | 4.2.1.1 оқу дағдыларын (тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану. Жай, сөйлемді (Бала отыр) оқу, жазу, мәтіннен сөзді тауып, оқу | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 4.2.2.1 мәтіннің кез-келген жерінен мұғалім алып қойған сұрақтарға жауап беру | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 4.2.3.1 өз бетімен оқыған мәтіннің кез келген жерін тауып оқу | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 4.2.4.1 мәтіннен өз бетімен кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау | ||
2.5 Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 4.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну, қарама-қарсы мағыналы, мәндес, көп мағыналы сөздердің мағыналарын ажырату | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 4.2.6.1 мәтін бойынша жаңа сөздерге сұрақтар қоя білу немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 4.3.1.1 үш-төрт сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 4.3.2.1 суреттер, мәтін бойынша қазақ тіліне тән әріптерін дұрыс қолданып сұрақтарға жауап жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 4.3.3.1 мәтіннің басы, ортасы, соңынан қателерін тауып көшіріп жазу | ||
3.4Пунктуациялық нормаларды сақтау | 4.3.4.1 сөйлемдерде тыныс белгілерін орынды қойып, жазу | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар | 4.4.1.1 бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары) анықтау, қатесіз дұрыс жазу | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 4.4.2.1 тәуелдік, көптік, септік, жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 4.4.3.1 заттың сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 4.4.3.1 заттың сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | ||
3-тоқсан | |||
Саяхат | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тындаған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 күнделікті іс-әрекетке байланысты қарапайым сөздерді түсінуі, сурет бойынша жауап беру |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру | 4.1.2.1 қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну, өз бетімен жауап беру | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 4.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндерді түсіну | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.1.4.1 өз бетімен тақырып бойынша мәтінді кім (не) туралы айтылуын болжау | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 4.1.5.1 дыбыстардың мағына ажыратушылық қызметін түсіну | ||
1.6Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту | 4.1.6.1өткен дыбыстарды және і, һ дыбыстарын естіп ажырату, дұрыс айту | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары | 4.2.1.1 оқу дағдыларын (тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану. Жай, сөйлемді (Бала отыр.) оқу, жазу, мәтіннен сөзді тауып, оқу | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 4.2.2.1 мәтіннің кез-келген жерінен мұғалім алып қойған сұрақтарға жауап беру | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 4.2.3.1 өз бетімен оқыған мәтіннің кез келген жерін тауып оқу | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 4.2.4.1 мәтіннен өз бетімен кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау | ||
2.5Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 4.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну, қарама-қарсы мағыналы, мәндес, көп мағыналы сөздердің мағыналарын ажырату | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 4.2.6.1 мәтін бойынша жаңа сөздерге сұрақтар қоя білу немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 4.3.1.1 үш-төрт сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 4.3.2.1 суреттер, мәтін бойынша қазақ тіліне тән әріптерін дұрыс қолданып сұрақтарға жауап жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 4.3.3.1 мәтіннің басы, ортасы, соңынан қателерін тауып көшіріп жазу | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 4.3.4.1 сөйлемдерде тыныс белгілерін орынды қойып, жазу | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар | 4.4.1.1 бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары) анықтау, қатесіз дұрыс жазу | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 4.4.2.1 тәуелдік, көптік, септік, жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 4.4.3.1 заттың сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | ||
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тындаған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 күнделікті іс-әрекетке байланысты қарапайым сөздерді түсінуі, сурет бойынша жауап беру |
1.2 Қаратпа сұрақтарға жауап беру | 4.1.2.1 қаратпа, қарапайым сөздердің мағынасын түсіну, өз бетімен жауап беру | ||
1.3 Сөздердің лексикалық мағынасын, іс-әрекетке байланысты сөздер мен нұсқауды түсіну | 4.1.3.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндерді түсіну | ||
1.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.1.4.1 өз бетімен тақырып бойынша мәтінді кім (не) туралы айтылуын болжау | ||
1.5 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту | 4.1.5.1 дыбыстардың мағына ажыратушылық қызметін түсіну | ||
1.6 Дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, дұрыс айту | 4.1.6.1өткен дыбыстарды және і, һ дыбыстарын естіп ажырату, дұрыс айту | ||
Оқылым | 2.1 Оқу дағдылары | 4.2.1.1 оқу дағдыларын (тұтас оқу, түсініп оқу) қолдану. Жай, сөйлемді (Бала отыр.) оқу, жазу, мәтіннен сөзді тауып, оқу | |
2.2 Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру | 4.2.2.1 мәтіннің кез-келген жерінен мұғалім алып қойған сұрақтарға жауап беру | ||
2.3 Мәтіннің құрылымдық бөліктерін ажырату | 4.2.3.1 өз бетімен оқыған мәтіннің кез келген жерін тауып оқу | ||
2.4 Мазмұны бойынша кейіпкерлердің іс-әрекеттерін атау | 4.2.4.1 мәтіннен өз бетімен кейіпкерлердің іс-әрекеттерін тауып оқу, атау | ||
2.5 Сөздердің, сөйлемдердің, қарапайым мәтіндердің мәнін түсіну, мазмұндау | 4.2.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздің лексикалық мәнін түсіну, қарама-қарсы мағыналы, мәндес, көп мағыналы сөздердің мағыналарын ажырату | ||
2.6 Жаңа сөздердің мағынасы | 4.2.6.1 мәтін бойынша жаңа сөздерге сұрақтар қоя білу немесе оқығаны бойынша қойылған сұраққа жауап беру | ||
Жазылым | 3.1 Жазу дағдылары | 4.3.1.1 үш-төрт сөзден құралған сөйлемдерді жазу дағдыларын жетілдіру | |
3.2 Дыбыстарды әріптермен сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап жазу | 4.3.2.1 суреттер, мәтін бойынша қазақ тіліне тән әріптерін дұрыс қолданып сұрақтарға жауап жазу | ||
3.3 Көшіріп жазу (мұғалімнің көмегімен | 4.3.3.1 мәтіннің басы, ортасы, соңынан қателерін тауып көшіріп жазу | ||
3.4 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 4.3.4.1 сөйлемдерде тыныс белгілерін орынды қойып, жазу | ||
Тіл нормаларын қолдану | 4.1 Қарапайым орфографиялық және орфоэпиялық нормалар | 4.4.1.1 бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары) анықтау, қатесіз дұрыс жазу | |
4.2 Сөздің буын және дыбыс үндестігі | 4.4.2.1 тәуелдік, көптік, септік, жіктік жалғауларының қарапайым формаларын қолдану | ||
4.3 Грамматикалық нормалар | 4.4.3.1 заттың сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату және орынды қолдану | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 554 -қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.2. Бағдарлама мақсаты – білім алушыларда әлеуметтік бейімделуіне және дербес еңбек қызметіне дайындалуына ықпал ететін математикалық білімді, іскерлікті және дағдыларды қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) білім алушыларда тұрмыстық жағдайларда дербес болуға, шаруашылық-еңбек қызметін және қолжетімді мамандықты меңгеруге мүмкіндік беретін математикалық білім, білік пен дағдыларды қалыптастыру;
2) білім алушыларда жағымды эмоционалдық-ерік және жеке қасиеттерді қалыптастыру;
3) оқушылардың тілін дамыту, оны арнайы математикалық терминдермен және ұғымдармен байыту;
4) есептерді шешу, геометриялық сызбаларды құрастыру туралы толық ауызша есеп беруге, өз қызметіне түсінік беруге үйрету.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) сабақтарға деген қызығушылықты, басқа білім алушылар мен ересектер арасындағы өзара байланыс жасай білуді дамыту;
2) білім алушылардың танымдық іс-әрекетінің кемшіліктерін барынша өтеуге ықпал ету;
3) білім алушылардың көрнекі-әрекеттік және көрнекі-бейнелі ойлауын, ойлау операцияларын (талдау, салыстыру, жалпылау, жіктеу) дамыту;
4) дербестікті, ұқыптылықты, жауапкершілікті дамыту.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Математика" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері арнайы білім беру қағидаларына негізделіп, білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыруға негізделеді.
6. Оқытудың компенсаторлық-дамытушылық бағыты оқу іс-әрекетінің арнайы әдістерімен және тәсілдерімен қамтамасыз етіледі, ескеріледі: ойлау процестерінің инерттілігі, танымдық белсенділігінің төмендігі, жалпылама және абстракты ойлау функциясының әлсіздігі, сөйлеу дамуының кешеуілдеулігі.
7. Білім алушылармен жұмыс барысында олардың еліктеушілігіне, көрнекі-әрекеттік ойлаудың сақталған мүмкіндіктеріне сүйенеді.
8. Математиканы оқыту білім алушылардың қабылдау, есте сақтау, сөйлеу тілі, ойлау сияқты психикалық функцияларын дамытып, бастаған жұмысты аяғына дейін жеткізу, қиындықтарды жеңу, ұқыптылық пен дербестікті көрсету біліктілігін қалыптастырады.
9. Оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыты тұлғаның әлеуметтік бейімсізденуін жоюды немесе азайтуды көздейді:
1) мінез-құлық нормаларын, өмірлік дағдыларды қалыптастыру;
2) қарапайым қарым-қатынастық және тұрмыстық дағдыларын дамыту;
3) әлеуметтік дағдыларды, көзқарастарды, пікірлерді қалыптастыру.
10. Іс-әрекеттік тұғыры сабақта педагогтың жетекшілігімен орындалатын оқушылардың заттық-тәжірибелік әрекетін көздейді:
1) оқу материалын түсіну үшін жағдай жасау;
2) математикалық қатынастардың, арифметикалық амалдардың мәнін нақтылау;
3) жоғары психикалық функциялардың (қабылдау, сөйлеу, ойлау) сенсомоторлы негізін дамытуға ықпал ету;
4) білім алушылардың өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігін өтеу.
11. Жеке және саралап оқыту тәсілі қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
12. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
13. Педагог білім алушылардың танымдық әрекетін басқара отырып, талдау, жинақтау, салыстыру және жалпылау жасауға, қажетті қорытындылар мен ой-пікірлер білдіруге, білім алушыларды өздерінің тәжірибелік іс-әрекеттері туралы айтып беруіне ықпал етеді.
14. Абстрактілі математикалық ұғымдарды қалыптастыру кезінде мұғалім көрнекі материалдарға сүйенеді:
1) бастапқы кезеңде шынайы көрнекілтерді пайдаланады;
2) келесі кезеңдерде иллюстрациялық материалдар ұсынады;
3) әрі қарай шартты көрнекілікті пайдаланады: санау таяқшалары, абактар, есепшоттар;
4) соңғы кезеңде сызба түріндегі көрнекіліктерді (сызбалар, суреттер, кестелер) және сандар мен таңбаларды пайдалана отырып математикалық жазбаларды ұсынады.
15. Әр математика сабағында қайталауға уақыт беріледі:
1) әр сабақта қайталау материалын педагог дербес анықтайды;
2) қайталау материалы жаңа тақырыпқа құрама бөлігі ретінде кіреді.
16. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асады.
Ескерту. 16-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.17. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
18. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау-бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
19. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
Ескерту. 19-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.20. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
21. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескеріле отырып, тақырыптың, тараудың аяғында жүргізіледі.
22. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына енгізіледі.
3 - тарау. "Математика" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
23. "Математика" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0 - сыныпта – аптасына 3 сағат, оқу жылында 96 сағатты;
2) 1 - сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 165 сағатты;
3) 2 - сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты;
4) 3 - сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты;
5) 4 - сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты құрайды.
24. Бағдарлама мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Санға дейінгі ұғымдар" бөлімі (0, 1 сыныптар);
2) "Нөмірлеу" бөлімі (1, 2, 3, 4 сыныптар);
3) "Арифметикалық амалдар" бөлімі (1, 2, 3, 4 сыныптар);
4) "Арифметикалық есептер" бөлімі (1, 2, 3, 4 сыныптар);
5) "Шамалар" бөлімі (1, 2, 3, 4 сыныптар);
6) "Көрнекі геометрия элементтері" бөлімі (1, 2, 3, 4 сыныптар);
7) "Бөлшектер" бөлімі (4 сынып).
25. "Санға дейінгі ұғымдар" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) заттардың қасиеті;
2) шаманы білдіретін ұғымдар;
3) заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар;
4) сандық ұғымдар;
5) кеңістіктік ұғымдар;
6) реттілікті сақтау қатынасы;
7) уақытты білдіретін ұғымдар;
8) заттың пішінін білдіретін ұғымдар.
26. "Нөмірлеу" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) нөмірлеу.
27. "Арифметикалық амалдар" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) арифметикалық амалдар.
28. "Арифметикалық есептер" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) арифметикалық есептер.
29. "Шамалар" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) шамалар.
30. "Көрнекі геометрия элементтері" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) көрнекі геометрия элементтері.
31. "Бөлшектер" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) бөлшектер.
32. 0 -сыныпқа арналған "Математика" пәнінің базалық мазмұны:
1) заттардың қасиеті: үлгідегі сияқты (түсі, пішіні, мақсатына қарай) қасиеттерге ие заттарды топтан бөліп алу;
2) шаманы білдіретін ұғымдар: ұзын-қысқа (ұзынырақ-қысқарақ, ұзындығы бірдей), кең-тар (кеңдеу-тарлау, кеңдігі бірдей), жоғары-төмен (жоғарырақ-төменірек, биіктігі бірдей), жуан-жіңішке (жуанырақ-жіңішкерек, қалыңдығы бірдей), терең-таяз (тереңдау-таяздау, тереңдігі бірдей), үлкен-кіші (үлкенірек-кішірек, өлшемі бірдей). Екі затты шамасына қарай салыстыру жолдары: қолдану, қосымша, көру ара қатынасы; белгілі бір шаманың қасиеті бойынша бірнеше заттарды топтау (жіктеу) және реттеу (серияға бөлу). Қандай да бір өлшем бойынша бір заттың екіншісінен айырмашылығы бар екенін анықтау (көрсету). Шаманың белгісі бойынша объектілерді теңестіру. Сөздер: барлығы, әрбір, қалғандары, қалғаны, басқалары, бірдей;
3) заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар: ауыр-жеңіл (ауырлау-жеңілдеу, салмағы бірдей). Екі затты салмағы бойынша қолмен немесе кесе таразының көмегімен салыстыру. Заттарды олардың салмағы бойынша топтастыру және реттеу;
4) сандық ұғымдар: қанша? Көп, аз, біреу, шамалы, бірнеше, бірде-бір, соншалықты (соншалықты қанша), тең, бірдей. Заттардың екі тобы элементтерінің өзара бір мәнді сәйкестігін анықтау (тепе-теңдік). Сөздер: "артық, жетіспейді", "көп-аз, бос". Жиындарды теңеудің екі әдісі. Сұйық және сусымалы заттардың мөлшерін салыстыру; заттардың саны мен сұйықтықтың, сусымалы заттардың мөлшерінің өзгеруі (ұлғаюы, азаюы) әр түрлі практикалық әрекеттердің көмегімен: (себу, құю, қосу, кесу. Қосу мен азайтудың нақты мағынасын ашатын сөздерді түсіну және пайдалану: "қосу, алып тастау, құю, төгу, сыйға тарту", сондай-ақ "болған, болады, қалды, бірге, барлығы қалды";
5) кеңістіктік ұғымдар: өз денесінің бөліктерін бағдарлай алу: жоғарғы жағында-бас, мойын, кеуде; төменгі жағында-аяғы; алдыңғы жағында-бет, кеуде, іш; оң - сол жақ қол, аяғы, көзі, құлағы, беті. Білім алушының өзіне қатысты жақын ортада бағдарлау: жоғары – төменгі, алдыңғы-артқы, алыс -жақын, оң-сол, жанында, мұнда, алдында, артында; білім алушының берілген бағытта қозғалысы. Қозғалыс бағытын анықтау: алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, жағына; бір-біріне қатысты екі, үш заттың орналасқан жерін анықтау: жоғары – төмен, қатарында, жанында, ішінде, артында, алдында, үстінде, астында, қарама-қарсы, арасында, ортасында;
6) реттілікті сақтау қатынасы: шеті, бірінші, соңғы, алдында, кейін, келесі, одан кейін, алдыңғы, арасындағы. Заттарды ретімен қою;
7) уақыттық ұғымдар: тәуліктің түрлері: таң, күн, кеш, түн. Бүгін, кеше, ертең, алдымен, содан кейін;
8) заттың нысаны туралы түсінік: текше, шар, шеңбер, шаршы, үшбұрыш.
33. 1- сыныпқа арналған "Математика" пәнінің базалық мазмұны:
1) берілген үлгідегі (түсі, пішіні, мақсатына қарай) сияқты қасиеттерге ие заттарды топтан бөліп алу; шаманы білдіретін ұғымдар: екі затты шамасына қарай салыстыру жолдары: қолдану, қосымша, көру ара қатынасы; белгілі бір шаманың қасиеті бойынша бірнеше заттарды топтау (жіктеу) және реттеу (серияға бөлу). Қандай да бір өлшем бойынша бір заттың екіншісінен айырмашылығы бар екенін анықтау (көрсету). Шаманың белгісі бойынша объектілерді теңестіру. Сөздер: барлығы, әрбір, қалғандары, қалғаны, басқалары, бірдей. Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар: ауыр-жеңіл (ауырлау-жеңілдеу, бірдей салмақ). Екі затты салмағы бойынша қолмен немесе кесе таразының көмегімен салыстыру. Заттарды олардың салмағы бойынша топтастыру және реттеу. Сандық ұғымдар: заттардың екі тобының элементтері өзара бір-бірімен сәйкестігін анықтау (жұптап сәйкестендіру). Сөздер: "артық, жетіспейді, көбірек-азырақ, бос". Жиындарды теңестірудің екі жолы. Сұйық және сусымалы заттардың мөлшерін салыстыру; әр түрлі тәжірибелік іс-әрекеттер арқылы заттардың саны мен сұйықтықтың, сусымалы заттардың (көбеюі, азаю) мөлшерінің өзгеруі. Қосу мен азайтудың нақты мазмұнын ашатын сөздерді түсіну және қолдану. Кеңістіктік ұғымдар: өз денесінің бөліктерін бағдарлай алу. Білім алушының өзіне қатысты жақын ортада бағдарлай алу; білім алушының өзіне қатысты жақын ортада бағдарлай алу. Қозғалыс бағытын анықтау: алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, шеткі жаққа; бір-біріне қатысты екі, үш заттың орналасқан жерін анықтау; қағаз парағының жазықтығын бағдарлау. Жол тәртібі қарым-қатынасы: шеті,бірінші, соңы, алды, арты, кейін, артынан, келесі, алдыңғы, арасында. Заттарды ретімен қою. Уақытша ұғымдар. Пәннің нысаны туралы түсінік;
2) нөмірлеу: заттық-көрнекілік іс-әрекетте +1, -1 жолдармен 1, 2, 3, 4, 5 сандардың жасалуы; тура және кері санау реттілігі; сандық және реттік сандар; 1, 2, 3, 4, 5 сандары; сандар, заттардың саны, сандардың арақатынасы; 1-5 арасындағы сандардың әрқайсысының реттілік орны; заттардың топтарын жұптап сәйкестендіру, қайта есептеу әдістерімен салыстыру; басқа екі кіші саннан 2, 3, 4, 5 сандардың құрамы (пәндік-практикалық қызметте, ішінара көрнекілікті пайдалана отырып, сандар туралы түсінік деңгейінде);
3) арифметикалық амалдар: 5 саны шегінде қосу және азайту; қосудың және азайтудың нақты мағынасы (екі жиынды біріктірудің және жиын бөлігін алып тастаудың пәндік әрекеттері); белгілер: "+" (қосу), " - " (азайту), " = " (тең); нақты материалдың негізінде 5 саны шегінде қосу және азайту (қайта есептеу тәсілі), ішінара көрнекілікті (1 санын қосу және азайту тәсілдері арқылы санау) пайдалана отырып, есептеу дағдыларының көмегімен (1 санын қосу және азайту тәсілдері арқылы санау және санның құрамын білуге негізделіп, қабылдау); мұғалімнің айқан арифметикалық амалдардың нәтижесін және компоненттерді атау;
4) арифметикалық есептер: ашық және жабық шешімі бар сома мен қалдықты табуға арналған драматизациялы есептер, иллюстрациялы есептер;
5) шамалар: құны: 1 тг., 2 тг., 5 тг.тиындар;
6) көрнекі геометрия элементтері: текше, шар, брус, шаршы, шеңбер, үшбұрыш, тікбұрыш, сопақша; сызықтар - түзу, қисық, нүкте.
34. 2-сыныпқа арналған "Математика" оқу пәнінің базалық мазмұны:
1) нөмірлеу: заттық-көрнекілік іс-әрекетте +1, -1 жолдармен 6 мен 10 аралығындағы сандардың жасалуы; 0 саны. 0, 6, 7, 8, 9 сандары. 10 санын екі сан арқылы жазу; санды, санауды сәйкестендіру; сан қатарында сандардың реттілігі, сандарды салыстыру, 6-10 сандарының құрамы; салыстыру белгілері, сандар мен цифрлар;
2) арифметикалық амалдар: 10 саны шегінде қосу және азайту; нақты материалдың негізінде 5 саны шегінде қосу және азайту (қайта есептеу тәсілі), ішінара көрнекілікті (1 санын қосу және азайту тәсілдері арқылы санау) пайдалана отырып, есептеу дағдыларының көмегімен (1 санын қосу және азайту тәсілдері арқылы санау және санның құрамын білуге негізделіп, қабылдау); мұғалімнің айқан арифметикалық амалдардың нәтижесін және компоненттерді атау;
3) арифметикалық есептер: ашық және жабық шешімі бар сома мен қалдықты табуға арналған драматизациялы есептер, иллюстрациялы есептер; сома мен қалдықты табуға мәтіндік арифметикалық есептер; тапсырманың құрылымдық компоненттері: шарт, сұрақ, сан, шешім, жауап;
4) шамалар: құны: 10 тг. тиындар, тиындарды ауыстыру мен майдалау; ұзындық өлшемі - сантиметр, дециметр; белгіленуі: см, дм; сәйкестендіруі: 1 дм = 10 см; уақыт өлшемі: апта; аптадағы күндер атаулары мен саны;
5) Көрнекі геометрия элементтері: дөңгелек, шаршы, сопақ, тікбұрыш, үшбұрыш, тік сызық, сәуле, бөлшек.
35. 3-сыныпқа арналған "Математика" оқу пәнінің базалық мазмұны:
1) нөмірлеу: жаңа разрядты бірлік ретінде ондықтың құрылуы; ондық пен 10 бірлікті салыстыру және саралау; 11-19 сандардың үш тәсілмен жасалуы: +1,-1, бір ондыққа бірнеше бірліктерді қосу; 20 санының жасалуы; сандарды жазу және оқу; "сан" және "цифр" ұғымдарының саралануы, бір мәнді және екі мәнді сандар; әр санның ондық құрамы; бірліктер және ондықтар, олардың санды жазудағы орны; сан қатарындағы сандардың реттілігі; сан қатарының негізгі қасиеті; сандарды салыстыру; бірінші және екінші ондықтар сандарын салыстыру;
2) арифметикалық амалдар: 20 сан шамасындағы сандарды қосу және азайту: ондықтан өтпей қосу және азайту; ондықтан өтіп қосу және азайту; жақшалары бар мысалдардағы іс-әрекет тәртібі; қосудың орнын басу қасиеті; санның бірнеше бірлікке көбеюі және азаюы. 20 сан шегінде көбейту және азайту кестесі: бірдей қосындыларды қосудағы көбейту туралы түсінік; бірдей қосындыларды көбейтумен және керісінше ауыстыру; тең бөліктерге бөлінумен тәжірибеде танысу (2, 3, 4, 5); 2 санын көбейту кестесі; 2-ге бөлу кестесі; 20 шегінде 3,4,5 сандарды көбейту кестесі, 20 шамасындағы 3, 4, 5 сандарын тең бөліктерге бөлу кестесі; мұғалімнің сөздерінде көбейту және бөлу компоненттерінің атаулары; 20 шамасындағы сандарға екі амалмен мысалдар келтіру; көбейту және бөлу кестелерін сәйкестендіру; көбейтуді және бөлуді өзара кері әрекеттер ретінде салыстыру;
3) арифметикалық есептер: соманы, қалдықты табуға, санды бірнеше бірлікке көбейту мен азайтуға қарапайым мәтіндік арифметикалық есептер; туындыны табуға және тең бөліктерге бөлуге қарапайым мәтіндік арифметикалық есептер; шамалардың арасындағы тәуелділік негізінде құнды есептеу: бағасы, саны, құны;
4) шамалар: құны: 10 тг. тиындар, тиындарды ауыстыру мен майдалау; ұзындық өлшемі - сантиметр, дециметр; белгіленуі: см, дм; сәйкестендіруі: 1 дм = 10 см; уақыт өлшемі: – сағат; белгіленуі: сағ.; 1 сағатқа дейінгі дәлдікпен уақытты анықтау; уақыт бірліктері: ай, жыл; күнтізбе; айлардың атаулары, олардың дәйектілігі, әр айдың реттік нөмірі; бір жылдағы айлардың саны; 1 ж. арақатынасы = 12 айға; сыйымдылық өлшемі – литр; белгіленуі: л.
5) көрнекі геометрия элементтері: түзу, қисық, кесінделген сызық; кесіндінің ұзындығын өлшеу; кесінділерді салыстыру; кесіндіні берілгеннен көбірек (азырақ) сызып салу; бұрыш; жоғарғы, бұрыш жағы; бұрыштардың түрлері: түзу, тұйық, үшкір; сызғыштың көмегімен берілген геометриялық пішіндерді – үшбұрыш, квадрат, тіктөртбұрыш салу.
36. 4-сыныпқа арналған "Математика" оқу пәнінің базалық мазмұны:
1) нөмірлеу: 21-100 сандары; дөңгелектеген ондықтардың құрылуы және жазылуы; сандардың қатарындағы дөңгелектелген ондықтың реттілігі; дөңгелектелген ондықтарды салыстыру; бірінші ондықтың және дөңгелектелген ондықтың сандарын салыстыру; 21-ден 99-ға дейінгі толық сандардың құрылуы үш тәсілмен: бірнеше ондыққа бірнеше бірліктерді қосу, алдыңғы санға 1 қосу, тікелей деректерден кейінгі саннан 1 шегеру; 21-ден 99-ға дейінгі әр санның жазбаша түрі, сандағы санның орындық мәні; сан разрядтары: бірліктер, ондықтар; олардың разрядтық қатардағы орны; 21-100 сандардың ондық құрамы; сандық қатардағы сандар тізбегі; сандық қатардың негізгі қасиеті; толық сандарды салыстыру; сан мен сандар; бір мәнді және екі мәнді сандар; жұп және тақ сандар;
2) арифметикалық амалдар: ауызша есептеу тәсілімен ондықтан асырмай 100 шамасындағы сандарды қосу және азайту (есептеуді жоғарғы разрядтан бастау); әрекетті мысал ретінде жақшаға ретімен жазып кою; ондықтан өтіп 20 шамасындағы санды қосу және азайтуды қайталау; бір және екі таңбалы сандарды разрядқа өту арқылы жазбаша түрде қосу және азайту; қосу және азайту - өзара кері әрекеттер қолдану; белгісіз қосындыларды, азайтатын, шегерілетіндерді табу; белгісіз х әріптермен белгілеу; қосуды азайту арқылы және керісінше амалдармен тексеру; қосудың орнын ауыстыру арқылы тәжірибеде қолдану; 100 шамасындағы сандарды көбейту және бөлу кестесі: 2, 3, 4, 5 сандар үшін 20 шамасындағы сандарды көбейту және бөлу кестесін қайталау; 3, 4, 5, 6 сандарын көбейту және 3, 4, 5, 6 тең бөліктерге бөлу кестесі; көбейту орнын ауыстыру қасиеті; көбейту мен бөлуде кері әрекет арқылы есептеу; 1 және 2 сатыдағы әрекеті, оларды күрделі мысалдарда жақшасыз орындау тәртібі; заттық-тәжірибелік қызметтегі мазмұны бойынша бөлу; санның бірнеше есе ұлғаюы және азаюы; 7, 8, 9 сандарды көбейту және 7, 8, 9 тең бөліктерге бөлу кестесі; қалдықпен бөлу; 10-ды 10 санына көбейту, 10-ды 10 санына бөлу;
3) арифметикалық есептер: соманы, қалдықты табуға, санды бірнеше бірлікке көбейту мен азайту, белгісіз қосындыларды, азайтындыларды, шегеруді табуға арналған қарапайым мәтіндік есептер; санның бірнеше бірлікке көбеюі (азаюы) және санның бірнеше есеге көбеюі (азаюы) есептерін салыстыру; шамалар арасындағы сәйкестілік: баға, саны, құны; 2 әрекетті орындауды талап ететін құрамдас мәтіндік арифметикалық есептер; қарапайым есептің шешімін жауабымен жазу, құрама есепті жазу – әр бір әрекетті түсіндіру немесе сұрақ қою арқылы толық жауап беру; есептің нәтижесіндегі сандар міндетті түрде жазылады;
4) шамалар: құнның өлшем бірлігі: теңге мен тиын; белгіленуі; теңге – тг., тиын – тн.; сәйкестендірілуі 1 тг.= 100 тн. Тиын: 50 тг., 100 тг., оларды ауыстыру мен майдалау; ұзындық өлшем бірлігі: миллиметр, сантиметр, дециметр, метр; белгіленуі: м; сәйкестендірілуі: 1 см = 10 мм, 1 дм = 10 см, 1 м = 10 дм, 1м = 100 см; уақыт өлшем бірлігі: жыл, ай, апта, тәулік, сағат, минут, секунд; белгіленуі мен сәйкестендірілуі: 1 апт. 7 тәул., 1 ай = 28, 29, 30, 31 тәул., 1 тәул.= 24 сағ.,1 сағ. =60 мин, жарты сағат – 30 мин, 1 мин =60 с.; салмақ өлшем бірлігі: килограмм, центнер; белгіленуі: кг, ц; сәйкестендірілуі: 1 ц = 100 кг; таразы, гир, олардың тағайындалуы; шаманы өлшеу барысында алынған сандардың жасалуытүрлендіруді талап етпейтін және талап ететін шамаларды өлшеу кезінде алынған сандарды қосу және азайту;
5) көрнекі геометрия элементтері: шеңберленуі, шеңбер, доға; бұрыш; төбесі, бұрыштың жақтары; бұрыштардың түрлері: түзу, тұйық, үшкір; тұйық, тұйықталмаған сынған сызық; тұйық сызық-көпбұрыштың шекарасы; бөлшектелген сызықтың ұзындығын есептеу; шаршы, тіктөртбұрыш; пішіндердің элементтері: шыңы, бұрыштар, жақтары (негіздері: жоғарғы, төменгі; бүйір жақтары); тікбұрыш пен квадрат жақтары мен бұрыштарының қасиеттері; .үшбұрыш: негізі, бүйір жақтары; көпбұрыштар; шыңдар, жақтары, бұрыштары; түзу сызықтың, кесіндінің, шеңбердің, жазықтықтағы көпбұрыштың өзара орналасуы; қиылысу нүктелері; геометриялық пішіндерді белгілеу үшін латын әліпбиінің кейбір әріптерін пайдалану;
6) бөлшектер: тұтас объектінің екінші, үшінші, төртінші, бесінші, оныншы үлестерін, оның ішінде сұйық және сусымалы заттарды алу; тұтас объектінің үлестерін тану және атау, үлестерді салыстыру, үлестердің бүтін бөлігін құру, тұтастай объектідегі екінші, үшінші, төртінші, бесінші, оныншы үлестердің санын анықтау.
37. Бағдарламадағы оқу материалының орналасуы үлгілік болып табылады, білім алушылардың ерекшешіктерін ескере отырып мұғалім бағдарламалық материалды өз бетінше үйлестіре алады (тоқсаннан тоқсанға, сыныптан сыныпқа). Мұғалім әр тақырыпты оқыту үшін қажетті сағат санын дербес анықтай алады.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
38. Оқу бағдарламасында әрбір бөлімнің оқу материалының мазмұны мен бірізділігін анықтау үшін негіз болатын және білім алушылардың жетістіктерін бағалау критерийлері болып табылатын, оқыту мақсаттары жүйесі түрінде ұсынылған күтілетін нәтижелер көрсетілген.
39. Бағдарламада оқу мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімше ретін, төртінші сан - оқу мақсатының реттік нөмірін білдіреді Мысалы, 1.1.3.4 кодталуында: "1" – сынып, "1.3" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының реттік саны.
40. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Санға дейінгі ұғым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |
0 - сынып | 1 - сынып | |
1.1 Заттардың қасиеттері | 0.1.1.1 заттардың тобынан қасиеттері бірдей (түсіне, көлеміне, түріне қарай) заттардың суретіндегі бір немесе бірнешеуін анықтау | 1.1.1.1 заттардың тобынан үлгіде көрсетілгендей қасиеттері бірдей (түсіне, көлеміне, түріне қарай) заттардың суретіндегі бір немесе бірнешеуін анықтау |
1.2 Шаманы білдіретін ұғым: үлкен –кішкентай |
0.1.2.1 екі салыстырылатын үлкен-кішкентай затты тану және көрсету; |
1.1.2.1 екі салыстырылатын үлкен-кішкентай затты тану және көрсету; |
1.3 Шаманы білдіретін ұғым: ұзын-қысқа |
0.1.3.1 салыстырылып отырған екі ұзын (қысқа) затты танып білу және көрсету; |
1.1.3.1 салыстырылып отырған екі ұзын (қысқа) затты танып білу және көрсету; |
1.4 Шаманы білдіретін ұғым: кең – тар |
0.1.4.1 салыстырылып отырған екі кең (тар) затты танып білу және көрсету; 0.1.4.2 заттарды еніне қарай салыстырғанда мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша өздігінен салу және қатар қою тәсілдерін пайдалану; |
1.1.4.1 салыстырылып отырған екі кең (тар) затты танып білу және көрсету; |
1.5 Шаманы білдіретін ұғым: ұзын - қысқа |
0.1.5.1 салыстырылып отырған екі биік (төмен) тұрған затты танып білу және көрсету; |
1.1.5.1 салыстырылып отырған екі биік (төмен) тұрған затты танып білу және көрсету; |
1.6 Шаманы білдіретін ұғым: жуан-жіңішке |
0.1.6.1 салыстырылып отырған екі жуан (жіңішке) затты танып білу және көрсету; |
1.1.6.1 салыстырылып отырған екі жуан (жіңішке) затты танып, білу және көрсету; |
1.7 Шаманы білдіретін ұғым: терең-таяз |
0.1.7.1 салыстырылып отырған екі терең (таяз) затты танып білу және көрсету; |
1.1.7.1 салыстырылып отырған екі терең (таяз) затты танып білу және көрсету; |
1.8 Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар |
0.1.8.1 мұғалімнің көмегімен, өздігінен затты "қолмен" ұстап көру арқылы ауыр немесе жеңіл екендігін анықтау; |
1.1.8.1 мұғалімнің көмегімен, өздігінен затты "қолмен" ұстап көру арқылы ауыр немесе жеңіл екендігін анықтау; |
1.9 Сандық ұғымдар |
0.1.9.1 көптеген, сұйық және сусымалы заттарды (су, құм, жарма) салыстыру жағдайында (көп-аз, бірнеше, бірде-бір, сонша, тең, тең емес, көп, кем) тани білу; |
1.1.9.1 көптеген, сұйық және сусымалы заттарды (су, құм, жарма) салыстыру жағдайында (көп-аз, бірнеше, бірде-бір, сонша, тең, тең емес, көп, кем) тани білу; |
1.10 Кеңістіктік ұғымдар |
0.1.10.1 мұғалімге еліктеуі бойынша өз денесінің бөліктерін бағдарлай алу: жоғарғы жағында – бас, мойын, кеуде; төменгі жағында – аяғы; алдыңғы жағында – бет, кеуде, іш; арт жағында – бекітпе, арқа; оң қолы – сол қолы, аяғы, көзі, құлағы, беті; |
1.1.10.1 мұғалімге еліктеуі бойынша өз денесінің бөліктерін бағдарлай алу: жоғарғы жағында – бас, мойын, кеуде; төменгі жағында – аяғы; алдыңғы жағында – бет, кеуде, іш; арт жағында – бекітпе, арқа; оң қолы – сол қолы, аяғы, көзі, құлағы, беті; |
1.11 Реттілікті сақтау қатынасы |
0.1.11.1 заттарды (олардың модельдерін, бейнелерін) еліктеу бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқаулық бойынша реттілікпен орналастыру; |
1.1.11.1 заттарды (олардың модельдерін, бейнелерін) еліктеу бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқаулық бойынша реттілікпен орналастыру; |
1.12 Уақытты білдіретін ұғымдар |
0.1.12.1 өз өмірінің жарқын оқиғаларын "кеше", "бүгін", "ертең" ұғымдармен сәйкестендіру; |
1.1.12.1 өз өмірінің жарқын оқиғаларын "кеше", "бүгін", "ертең" ұғымдармен сәйкестендіру; |
1.13 Заттың пішінін білдіретін ұғымдар |
0.1.13.1 заттар мен ойыншықтардың арасынан шарлар мен кубтарды үлгі бойынша, атауы бойынша табу; |
1.1.13.1 заттар мен ойыншықтардың арасынан шарлар мен кубтарды үлгі бойынша, атауы бойынша табу; |
2) "Нөмірлеу" бөлімі:
2-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары | |||
1 - сынып | 2 - сынып | 3 – сынып | 4 - сынып | |
2.1 Нөмірлеу |
1.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1ден бастап 5 ке дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандардар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
2.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1ден бастап 10 ға дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
3.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1ден бастап 20 ға дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандардар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
4.2.1.1 дөңгелектенген ондықты алу, атау, жазу; |
2) "Арифметикалық амалдар" бөлімі:
3-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары | |||
1 - сынып | 2 - сынып | 3 – сынып | 4 - сынып | |
3.1 Арифметикалық амалдар |
1.3.1.1 бұл жиындағы заттардың (сусымалы, сұйық заттардың) қосылуы олардың санын көбейтеді, ал осы жиыннан кейбір заттарды (сусымалы, сұйық заттарды) алып тастау-олардың санын азайтатындығын білу; |
2.3.1.1 бұл жиындағы заттардың (сусымалы, сұйық заттардың) қосылуы олардың санын көбейтеді, ал осы жиыннан кейбір заттарды (сусымалы, сұйық заттарды) алып тастау-олардың санын азайтатындығын білу; |
3.3.1.1 өз сөзінде қосу мен азайтудың нәтижелерін және компоненттерінің атауларын қолдану; |
4.3.1.1 қосуды көптіктің бірігуі деп түсіну керек және жалпы элементтері жоқ, жиын бөлігін жою ретінде азайту; |
4) "Арифметикалық есептер" бөлімі:
4-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары | |||
1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
4.1 Арифметикалық есептер |
1.4.1.1 5 саны шамасында жабық нәтижемен, драматизация, иллюстрация тапсырмасының қалдығы мен сомасын табу атауы жоқ 5 саны шегінде қосу мен азайтуға берілген мысалдарды құра отырып, нәтижесі белгілі болған қалдық пен соманы табуда драматизация, иллюстрация тапсырмасын шешу; |
2.4.1.1 атауы жоқ 10 шамасындағы сандардың атауын санмен жаза отырып, қосу мен азайтуға берілген мысалдарды құру, нәтижесі белгілі болған қалдық пен соманы табуда драматизация, иллюстрация тапсырмасын шешу; |
3.4.1.1 мұғалімнің көмегімен, өздігінен соманы, қалдықты табуға арналған драматизация, иллюстрация тапсырмасында, санды бірнеше бірлікке көбейту (азайту), 20 шамасында туындыны табу және тең бөліктерге бөлу; |
4.4.1.1 соманы, қалдықты табуға, санды бірнеше бірлікке көбейту мен азайтуға, белгісіз қосылғыштарды, азайтқыштарды, шегеруді, табуға арналған қарапайым мәтіндік есептерді шешу; |
5) "Шамалар" бөлімі:
5-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары | |||
1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
5.1 Шамалар |
1.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5 тг тиындарды тани білу; |
2.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5, 10 тг тиындарды тани білу; распознавать монеты в 1, 2, 5, 10 тг в играх и упражнениях; |
3.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5, 10, 20 тг тиындарды тани білу; |
4.5.1.1 шамаларды ажырату: құны, ұзындығы, салмағы, уақыты, оларды өлшеуге арналған шаралар мен құралдарды таңдау; |
6) "Көрнекі геометрия элементтері" бөлімі:
6-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары | |||
1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
1.6 Көрнекі геометрия элементтері |
1.6.1.1 геометриялық пішіндерді: текше, шар, шаршы, шеңбер, сопақ, үшбұрыш, тіктөртбұрыш атау; |
2.6.1.1 геометриялық пішіндерді: шеңбер, сопақша, тікбұрыш, шаршы, үшбұрыш, түзу сызық, қисық сызық, нүкте, сәуле, кесінділерді тану және атау; |
3.6.1.1 сызбада және қоршаған заттарда бұрышты тану және атау; |
4.6.1.1 сызбада: түзу, кесінді, шеңбер, шеңбер, доға, бұрышты тани білу және атау; |
7) "Бөлшектер" бөлімі:
7-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары |
4 сынып | |
7.1 Бөлшектер |
4.7.1.1 тұтас нысанның екінші, үшінші, төртінші, бесінші, оныншы үлестерін шығару; |
41. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4-сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
Ескерту. 41-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.42. Бөлімдер мен тақырыптардың сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
43. Оқыту бастауыш сыныптардағы белгіленген барлық оқу жылына арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 1.1 Заттардың қасиеттері | 0.1.1.1 заттардың тобынан үлгіде көрсетілгендей қасиеттері бірдей (түсіне, көлеміне, түріне қарай заттардың суретіндегі бір немесе бірнешеуін анықтау |
1.2 Шаманы білдіретін ұғым: үлкен - кішкентай |
0.1.2.1 екі салыстырылатын үлкен-кішкентай затты тану және көрсету; | |
1.13 Заттың пішінін білдіретін ұғымдар |
0.1.13.1 заттар мен ойыншықтардың арасынан шарлар мен кубтарды үлгі бойынша, атауы бойынша табу; | |
1.3 Шаманы білдіретін ұғым: Ұзын - қысқа |
0.1.3.1 салыстырылып отырған екі ұзын (қысқа) затты танып білу және көрсету; | |
Менің мектебім | 1.4. Шаманы білдіретін ұғым: кең – тар |
0.1.4.1 салыстырылып отырған екі кең (тар) затты танып білу және көрсету; |
1.10 Кеңістіктік ұғымдар |
0.1.10.1 мұғалімге еліктеуі бойынша өз денесінің бөліктерін бағдарлай алу: жоғарғы жағында – бас, мойын, кеуде; төменгі жағында – аяғы; алдыңғы жағында – бет, кеуде, іш; арт жағында – бекітпе, арқа; оң қолы – сол қолы, аяғы, көзі, құлағы, беті; | |
1.12 Уақытты білдіретін ұғымдар | 0.1.12.1 өз өмірінің жарқын оқиғаларын "кеше", "бүгін", "ертең" ұғымдармен сәйкестендіру; | |
2 – тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1.5 Шаманы білдіретін ұғым: биік – төмен |
0.1.5.1 салыстырылып отырған екі биік (төмен) тұрған затты танып білу және көрсету; |
1.12 Уақытты білдіретін ұғымдар |
0.1.12.1 өз өмірінің жарқын оқиғаларын "кеше", "бүгін", "ертең" ұғымдармен сәйкестендіру; | |
1.10 Кеңістіктік ұғымдар |
0.1.10.4 мұғалімге еліктеу арқылы, ауызша айтылған нұсқаулықпен заттардың орынын басқа заттың қатынасына қарай көрсету: "жоғары-төмен, жанында, айналасында, үстінде, ішінде, артында, алдында, астында, қарама-қарсы, арасында, ортасында"; | |
1.6 Шаманы білдіретін ұғым: жуан - жіңішке |
0.1.6.1 геометриялық пішіндерді атаңыз: текше, шар, шаршы, шеңбер, сопақ, үшбұрыш, тіктөртбұрыш; | |
1.13 Заттың пішінін білдіретін ұғымдар |
0.1.13.2 мұғалімнің көмегімен, өз бетімен шеңбер, шаршы, үшбұрыш шаблонын бастырып сызып шағу; | |
Бізді қоршаған әлем | 1.7 Шаманы білдіретін ұғым: терең-таяз |
0.1.7.1 салыстырылып отырған екі терең (таяз) затты танып білу және көрсету; |
3 – тоқсан | ||
Саяхат | 1.8 Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар |
0.1.8.1 мұғалімнің көмегімен, өздігінен затты "қолмен" ұстап көру арқылы ауыр немесе жеңіл екендігін анықтау; |
1.13 Заттың пішінін білдіретін ұғымдар | 0.1.13.9 аппликациядағы шеңбер, шаршы, үшбұрыш геометриялық пішіндерді тану | |
1.9 Сандық ұғымдар |
0.1.9.1 көптеген, сұйық және сусымалы заттарды (су, құм, жарма) салыстыру жағдайында (көп-аз, бірнеше, бірде-бір, сонша, тең, тең емес, көп, кем) тани білу; | |
1.10 Кеңістіктік ұғымдар |
0.1.10.3 мұғалімге еліктеу арқылы, ауызша айтылған нұсқаулықпен көрстілген бағытта қозғалу: алдыға-артқа, оңға-солға, шетке; | |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1.12 Уақытты білдіретін ұғымдар |
0.1.12.1 өз өмірінің жарқын оқиғаларын "кеше", "бүгін", "ертең" ұғымдармен сәйкестендіру; |
4 – тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1.9 Сандық ұғымдар |
0.1.9.1 көптеген, сұйық және сусымалы заттарды (су, құм, жарма) салыстыру жағдайында (көп-аз, бірнеше, бірде-бір, сонша, тең, тең емес, көп, кем) тани білу; |
1.13 Заттың пішінін білдіретін ұғымдар |
0.1.13.6 куб, шар, шаршы, шеңбер, үшбұрыш сияқты геометриялық пішіндерді атап беру; | |
1.10 Кеңістіктік ұғымдар | 0.1.10.10 заттың басқа заттарға қатысты орналасқан жерін атау: "жоғары-төмен, жанына, айналасына, ішіне, үстіне, артына, алдына, арасына, астына, қарама-қарсы, ортасында" | |
Дені саудың – жаны сау | 1.9 Сандық ұғымдар |
0.1.9.3 мұғалімге еліктеуі бойынша, үлгі бойынша, өздігінен сұйық және сусымалы заттардың санына қарай көбейту және азайту; |
1.11 Реттілікті сақтау қатынасы |
0.1.11.1 заттарды (олардың модельдерін, бейнелерін) еліктеу бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқаулық бойынша реттілікпен орналастыру; | |
1.12 Уақытты білдіретін ұғымдар |
0.1.12.4 тәуілік атауларын ретімен атау; | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 1.1 Заттардың қасиеттері | 1.1.1.1 заттардың тобынан үлгіде көрсетілгендей қасиеттері бірдей (түсіне, көлеміне, түріне қарай заттардың суретіндегі бір немесе бірнешеуін анықтау |
1.2 Шаманы білдіретін ұғым: үлкен-кіші |
1.1.2.1 екі салыстырылатын үлкен-кішкентай затты тану және көрсету; | |
1.10 Кеңістіктік ұғымдар |
1.1.10.1 мұғалімге еліктеуі бойынша өз денесінің бөліктерін бағдарлай алу: жоғарғы жағында – бас, мойын, кеуде; төменгі жағында – аяғы; алдыңғы жағында – бет, кеуде, іш; арт жағында – бекітпе, арқа; оң қолы – сол қолы, аяғы, көзі, құлағы, беті; | |
1.3 Шаманы білдіретін ұғым: Ұзын -қысқа |
1.1.3.1 салыстырылып отырған екі ұзын (қысқа) затты танып білу және көрсету; | |
1.4 Шаманы білдіретін ұғым: кең – тар |
1.1.4.1 салыстырылып отырған екі кең (тар) затты танып білу және көрсету; | |
Менің мектебім | 1.10 Кеңістіктік ұғымдар | 1.1.10.8 өзіне қатысты затты кеңістікте орналасуын атау: алыс, жақын, жанында, жақында, анда, мұнда |
1.4 Шаманы білдіретін ұғым: кең-тар | 1.1.4.7 2-3 заттың әр қайсысының қасиеттерін екі өлшем бойынша салыстырғанда тану, көрсету және атау: ені мен ұзындығы (кең және ұзын, кең және тар, ұзын және тар, қысқа және тар) | |
1.5 Шаманы білдіретін ұғым: биік – төмен |
1.1.5.1 салыстырылып отырған екі биік (төмен) тұрған затты танып білу және көрсету; | |
1.10 Кеңістіктік ұғымдар |
1.1.10.4 мұғалімге еліктеу арқылы, ауызша айтылған нұсқаулықпен заттардың орынын басқа заттың қатынасына қарай көрсету: "жоғары-төмен, жанында, айналасында, үстінде, ішінде, артында, алдында, астында, қарама-қарсы, арасында, ортасында"; | |
1.12 Уақытты білдіретін ұғымдар |
1.1.12.1 өз өмірінің жарқын оқиғаларын "кеше", "бүгін", "ертең" ұғымдармен сәйкестендіру; | |
1.6 Шаманы білдіретін ұғым: жуан – жіңішке |
1.1.6.1 салыстырылып отырған екі жуан (жіңішке) затты танып білу және көрсету; | |
1.13 Заттың пішінін білдіретін ұғымдар |
1.1.13.1 заттар мен ойыншықтардың арасынан шарлар мен кубтарды үлгі бойынша, атауы бойынша табу; | |
1.7 Шаманы білдіретін ұғым: терең-таяз |
1.1.7.1 салыстырылып отырған екі терең (таяз) затты танып білу және көрсету; | |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1.8 Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар |
1.1.8.1 мұғалімнің көмегімен, өздігінен затты "қолмен" ұстап көру арқылы ауыр немесе жеңіл екендігін анықтау; |
1.10 Кеңістіктік ұғымдар |
1.1.10.3 мұғалімге еліктеу арқылы, ауызша айтылған нұсқаулықпен көрстілген бағытта қозғалу: алдыға-артқа, оңға-солға, шетке; | |
Бізді қоршаған әлем | 1.9 Сандық ұғымдар |
1.1.9.1 көптеген, сұйық және сусымалы заттарды (су, құм, жарма) салыстыру жағдайында (көп-аз, бірнеше, бірде-бір, сонша, тең, тең емес, көп, кем) тани білу; |
1.13 Заттың пішінін білдіретін ұғымдар |
1.1.13.2 үлгі бойынша, атауына қарай геометриялық пішіндер модельдері арасынан дөңгелек, сопақ, шаршы, үшбұрышты табу; | |
1.10 Кеңістіктік ұғымдар |
1.1.10.12 заттың басқа заттарға қатысты орналасқан жерін атау: "жоғары-төмен, жанына, айналасына, ішіне, үстіне, артына, алдына, арасына, астына, қарама-қарсы, ортасында"; | |
1.11 Реттілікті сақтау қатынасы |
1.1.11.1 заттарды (олардың модельдерін, бейнелерін) еліктеу бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқаулық бойынша реттілікпен орналастыру; | |
1.12 Уақытты білдіретін ұғымдар |
1.1.12.2 өз өміріндегі оқиғаларды тәуілікті білдіретін: таң, күн, кеш, түн сөздермен сәйкестендіру; | |
3 – тоқсан | ||
Саяхат | 2.1 Нөмірлеу |
1.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1ден бастап 5 ке дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандардар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 3.1 Арифметикалық амалдар |
1.3.1.1 бұл жиындағы заттардың (сусымалы, сұйық заттардың) қосылуы олардың санын көбейтеді, ал осы жиыннан кейбір заттарды (сусымалы, сұйық заттарды) алып тастау-олардың санын азайтатындығын білу; |
4.1 Арифметикалық есептер |
1.4.1.1 атауы жоқ 3 саны шегінде қосу мен азайтуға берілген мысалдарды құра отырып, нәтижесі белгілі болған қалдық пен соманы табуда драматизация, иллюстрация тапсырмасын шешу; | |
5.1 Шамалар |
1.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, тг тиындарды тани білу; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
1.6.1.1 геометриялық пішіндерді: текше, шар, шаршы, шеңбер, сопақ, үшбұрыш, тіктөртбұрыш атау; | |
4 - тоқсан | ||
Тағам және сусын | 2.1 Нөмірлеу |
1.2.1 4 және 5 сандарын (реттілік пен сандық) атау; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
1.3.1.2 қосуды көптіктің бірігуі деп түсіну керек және жалпы элементтері жоқ, жиын бөлігін жою ретінде азайту; | |
Дені саудың - жаны сау | 4.1 Арифметикалық есептер |
1.4.1.1 атауы жоқ 5 саны шегінде қосу мен азайтуға берілген мысалдарды құра отырып, нәтижесі белгілі болған қалдық пен соманы табуда драматизация, иллюстрация тапсырмасын шешу; |
5.1 Шамалар |
1.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5 тг тиындарды тани білу; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
1.6.1.1 геометриялық пішіндерді: текше, шар, шаршы, шеңбер, сопақ, үшбұрыш, тіктөртбұрыш атау; | |
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 2.1 Нөмірлеу |
2.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1-ден бастап 6-ға дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандардар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
2.3.1.1 бұл жиындағы заттардың (сусымалы, сұйық заттардың) қосылуы олардың санын көбейтеді, ал осы жиыннан кейбір заттарды (сусымалы, сұйық заттарды) алып тастау-олардың санын азайтатындығын білу; | |
Менің мектебім | 4.1 Арифметикалық есептер |
2.4.1.1 атауы жоқ 6 шамасындағы сандардың атауын санмен жаза отырып, қосу мен азайтуға берілген мысалдарды құру, нәтижесі белгілі болған қалдық пен соманы табуда драматизация, иллюстрация тапсырмасын шешу; |
5.1 Шамалар |
2.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5, тг тиындарды тани білу; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
2.6.1.1 геометриялық пішіндерді: шеңбер, сопақша, тікбұрыш, шаршы, үшбұрыш, түзу сызық, қисық сызық, нүкте, сәуле, кесінділерді тану және атау; | |
2 – тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 2.1 Нөмірлеу |
2.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1-ден бастап 17-ге дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандардар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
2.3.1.2 қосуды көптіктің бірігуі деп түсіну керек және жалпы элементтері жоқ, жиын бөлігін жою ретінде азайту; | |
Бізді қоршаған әлем | 4.1 Арифметикалық есептер |
2.4.1.1 атауы жоқ 7 шамасындағы сандардың атауын санмен жаза отырып, қосу мен азайтуға берілген мысалдарды құру, нәтижесі белгілі болған қалдық пен соманы табуда драматизация, иллюстрация тапсырмасын шешу; |
5.1 Шамалар |
2.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5, тг тиындарды тани білу; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
2.6.1.1 геометриялық пішіндерді: шеңбер, сопақша, тікбұрыш, шаршы, үшбұрыш, түзу сызық, қисық сызық, нүкте, сәуле, кесінділерді тану және атау; | |
3 - тоқсан | ||
Саяхат | 2.1 Нөмірлеу |
2.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1ден бастап 9 ға дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандардар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
2.3.1.2 қосуды көптіктің бірігуі деп түсіну керек және жалпы элементтері жоқ, жиын бөлігін жою ретінде азайту; | |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 4.1 Арифметикалық есептер |
2.4.1.1 атауы жоқ 9 шамасындағы сандардың атауын санмен жаза отырып, қосу мен азайтуға берілген мысалдарды құру, нәтижесі белгілі болған қалдық пен соманы табуда драматизация, иллюстрация тапсырмасын шешу; |
5.1 Шамалар |
2.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5, тг тиындарды тани білу; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
2.6.1.1 геометриялық пішіндерді: шеңбер, сопақша, тікбұрыш, шаршы, үшбұрыш, түзу сызық, қисық сызық, нүкте, сәуле, кесінділерді тану және атау; | |
4 - тоқсан | ||
Тағам және сусын | 2.1 Нөмірлеу |
2.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1-ден бастап 10-ға дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандардар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
2.3.1.2 қосуды көптіктің бірігуі деп түсіну керек және жалпы элементтері жоқ, жиын бөлігін жою ретінде азайту; | |
Дені саудың - жаны сау | 4.1 Арифметикалық есептер |
2.4.1.1 атауы жоқ 10 шамасындағы сандардың атауын санмен жаза отырып, қосу мен азайтуға берілген мысалдарды құру, нәтижесі белгілі болған қалдық пен соманы табуда драматизация, иллюстрация тапсырмасын шешу; |
5.1 Шамалар |
2.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5, 10 тг тиындарды тани білу; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
2.6.1.1 геометриялық пішіндерді: шеңбер, сопақша, тікбұрыш, шаршы, үшбұрыш, түзу сызық, қисық сызық, нүкте, сәуле, кесінділерді тану және атау; | |
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 2.1 Нөмірлеу |
3.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1-ден бастап 20-ға дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандардар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
Менің мектебім | 3.1 Арифметикалық амалдар |
3.3.1.1 өз сөзінде 10 шамасындағы қосу мен азайтудың нәтижелерін және компоненттерінің атауларын қолдану; |
4.1 Арифметикалық есептер |
3.4.1.1 мұғалімнің көмегімен, өздігінен соманы, қалдықты табуға арналған драматизация, иллюстрация тапсырмасында, санды бірнеше бірлікке көбейту (азайту), 20 шамасында туындыны табу және тең бөліктерге бөлу; | |
5.1 Шамалар |
3.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5, 10, 20 тг тиындарды тани білу; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
3.6.1.4 таныс заттардың түрін анықтау; | |
2 – тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 2.1 Нөмірлеу |
3.2.1.1 тура және кері тәртіпте 1ден бастап 20 ға дейінгі аралықта, сондай-ақ кез келген сандардар аралығында (реттік және сандық) атап беру; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
3.3.1.1 өз сөзінде қосу мен азайтудың нәтижелерін және компоненттерінің атауларын қолдану; | |
Бізді қоршаған әлем | 4.1 Арифметикалық есептер |
3.4.1.1 мұғалімнің көмегімен, өздігінен соманы, қалдықты табуға арналған драматизация, иллюстрация тапсырмасында, санды бірнеше бірлікке көбейту (азайту), 20 шамасында туындыны табу және тең бөліктерге бөлу; |
5.1 Шамалар | 3.5.1.11 өлшеу кезінде алынған ұзындық, құн, сыйымдылықты есептеуді сандармен орындау | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
3.6.1.1 сызбада және қоршаған заттарда бұрышты тану және атау; | |
3 – тоқсан | ||
Саяхат | 2.1 Нөмірлеу |
3.2.1.8 ондық пен бірлікті екітаңбалы сандарды құрау. Ондықтар мен бірліктерге екі таңбалы сандарды қою; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
3.3.1.2 бір және екі таңбалы сандардың құрамы туралы біліміне негізделе, есептеу тәсілі арқылы ондықтан аттап 20 шамасындағы сандарды қосу және азайтуды орындау; | |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 4.1 Арифметикалық есептер |
3.4.1.2 соманы, қалдықты табуға, санды бірнеше бірлікке ұлғайтуға (азайтуға), туындыны табуға және тең бөліктерге бөлуге мәтіндік арифметикалық есептерді шешу; |
5.1 Шамалар |
3.5.1.13 жылдағы айлар санын атау; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
3.6.1.2 бұрыш элементтерін: төбесін, жағын атау; | |
4 тоқсан | ||
Тағам және сусын | 2.1 Нөмірлеу | 3.2.1.16 20 шегінде 2, 3, 4, 5 сандарын тура және кері ретпен санау |
3.1 Арифметикалық амалдар |
3.3.1.7 көбейтуді бірдей қосындылар ретінде түсіну. Бірдей қосылғыштардың қосындысын көбейту мысалдарымен және керісінше алмастыру; | |
Дені саудың - жаны сау! | 4.1 Арифметикалық есептер |
3.4.1.1 мұғалімнің көмегімен, өздігінен соманы, қалдықты табуға арналған драматизация, иллюстрация тапсырмасында, санды бірнеше бірлікке көбейту (азайту), 20 шамасында туындыны табу және тең бөліктерге бөлу; |
5.1 Шамалар |
3.5.1.1 ойындар мен жаттығуларда 1, 2, 5, 10, 20 тг тиындарды тани білу; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
3.6.1.5 сызғыш арқылы берілген ұзындықтың кесіндісін құру; | |
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 2.1 Нөмірлеу |
4.2.1.1 дөңгелектенген ондықты алу, атау, жазу; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
4.3.1.1 қосуды көптіктің бірігуі деп түсіну керек және жалпы элементтері жоқ, жиын бөлігін жою ретінде азайту; | |
Менің мектебім | 4.1 Арифметикалық есептер |
4.4.1.1 соманы, қалдықты табуға, санды бірнеше бірлікке көбейту мен азайтуға, белгісіз қосылғыштарды, азайтқыштарды, шегеруді, табуға арналған қарапайым мәтіндік есептерді шешу; |
5. Шамалар |
4.5.1.1 шамаларды ажырату: құны, ұзындығы, салмағы, уақыты, оларды өлшеуге арналған шаралар мен құралдарды таңдау; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
4.6.1.1 сызықта: түзу, кесінді, шеңбер, шеңбер, доға, бұрышты тани білу және атау; | |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 2.1 Нөмірлеу |
4.2.1.4 1-ден 100-ге дейін тура және кері тәртіппен санау; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
4.3.1.3 ондықтан аттамай азайту мен қосу амалдарын ауызша түрінде орындау: 30+20, 50- 30, 30+6, 36- 6, 36 – 30, 36 + 2, 38-2, 36+1, 48-1, 36+4, 40-4, 34+16, 50-16, 88+12, 100-12; | |
Бізді қоршаған әлем | 4.1 Арифметикалық есептер |
4.4.1.1 соманы, қалдықты табуға, санды бірнеше бірлікке көбейту мен азайтуға, белгісіз қосылғыштарды, азайтқыштарды, шегеруді, табуға арналған қарапайым мәтіндік есептерді шешу; |
5.1 Шамалар |
4.5.1.1 шамаларды ажырату: құны, ұзындығы, салмағы, уақыты, оларды өлшеуге арналған шаралар мен құралдарды таңдау; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
4.6.1.4 сызықтарды: жабық, ашық, бөлшектенген ажырата алу және атау; | |
3 - тоқсан | ||
Саяхат | 2.1 Нөмірлеу |
4.2.1.4 1-ден 100-ге дейін тура және кері тәртіппен санау; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
4.3.1.8 белгісіз есептеуішті, азайғышты, қосылғышты табу; | |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 4.1 Арифметикалық есептер |
4.4.1.2 бірдей бөліктерге бөліну, мазмұны жағынан бөліну, сандарды бірнеше есеге көбейту немесе азайтуда қарапайым мәтіндік есептерді шешу; |
5.1 Шамалар |
4.5.1.2 шама өлшем бірліктерін сандық белгілермен сәйкестендіру: тг., тн., мм, см, дм, м, тәулік., ай, апта, жыл, сағат, мин., сек., кг, ц; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
4.6.1.8 сызықта қиылысатын және қиылыспайтын пішіндерді: түзу сызықтар, кесінділер, шеңберлер, көпбұрыштарды білу; | |
4 - тоқсан | ||
Тағам және сусын | 2.1 Нөмірлеу |
4.2.1.4 1-ден 100-ге дейін тура және кері тәртіппен санау; |
3.1 Арифметикалық амалдар |
4.3.1.8 мысалдар мен есептерді шешуде 20 сандар шегінде 2, 3, 4, 5 сандарын көбейту кестелерін білуді қолдану; | |
Дені саудың - жаны сау | 4.1 Арифметикалық есептер |
4.4.1.2 бірдей бөліктерге бөліну, мазмұны жағынан бөліну, сандарды бірнеше есеге көбейту немесе азайтуда қарапайым мәтіндік есептерді шешу; |
5.1 Шамалар |
4.5.1.3 шамаларды өлшеуді мына бірліктерді пайдалана отырып жүргізу: тг, мм, см, дм, м, тәулік., ай, апта, жыл, сағат, мин., сек., кг және тиісті құралдар; өлшеу нәтижелерін өлшемдердің атауымен санмен жазу; | |
6.1 Көрнекі геометрия элементтері |
4.6.1.5 пішіндерді: шаршы, тіктөртбұрыш, элементтері: шыңдары, бұрыштары, жақтары (негізі: жоғарғы, төменгі; бүйір жақтары) ажырату және атау; | |
7.1 Бөлшектер |
4.7.1.1 тұтас нысанның екінші, үшінші, төртінші, бесінші, оныншы үлестерін шығару; | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 555 -қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.2. Бағдарлама мақсаты – білім алушылардың табиғат туралы қарапайым түсініктерді игеруі, олардың қоршаған ортадағы заттар мен құбылыстары туралы түсініктерін жүйелеу; қоршаған ортадағы құбылыстары мен заттарымен таныстыру негізінде ауызша сөйлеуді дамыту.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) жалпы мен сөйлеу тілінің дамуына ықпал ету;
2) қоршаған орта туралы түсініктерін кеңейту және байыту;
3) өзге оқу пәндерін игеруге қажетті қарапайым түсініктер мен ұғымдарды қалыптастыру;
4) көріп қабыдау, салыстыру, жалпылау, нақтылау, қарапайым тұжырымдар жасай алу, қарапайым себеп-салдарлық байланысты орната алу қабілетін дамыту.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) білім алушылардың сөздік қорын байыту;
2) әлеуметік дағдыларды қалыптастыру;
3) өзінің және өзге халықтың мәдениеті мен дәстүрін, ұлттық және жалпы адами құндылықтарды сыйлау сезіміне тәрбиелеу;
4) білім алушыларға табиғи, әлеуметтік және технологиялық ортадағы қауіпсіздік ережелері мен мінез-құлық нормаларын үйрету.
2 - тарау. Оқыту процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Айналадағы әлем" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері арнайы білім беру қағидаларына негізделіп, білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыруға негізделген.
6. Оқытудың компенсаторлық-дамытушылық бағыты оқу және оқыту іс-әрекетінің арнайы әдістерімен және тәсілдерімен қамтамасыз етіледі, ескеріледі: ойлау процестерінің инерттілігі, танымдық белсенділігінің төмендігі, жалпылама және абстракты ойлау функциясының әлсіздігі, сөйлеу дамуының кешеуілдеулігі.
7. "Айналадағы әлем" – қоғам, адам және табиғатттың өзара әрекеті мен өзара тәуелділігі туралы білім жүйесін қалыптастырушы пән; оқыту объектілері – адам, табиғат, қоғам, соның ішінде отбасы, мәдениет, денсаулық, өзара қарым-қатынас, ұлт, бірлестік, мемлекет, қоршаған табиғи орта.
8. Аталған курстың түзетуші қызметі – қоршаған болмыс заттары мен құбылыстарымен таныстыру негізінде танымдық аясы мен ауызша сөйлеу тілін дамыту, сөйлеудің реттеуші, коммуникативтік қызметін дамыту.
9. Оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыты тұлғаның әлеуметтік бейімсізденуін еңсеруді немесе азайтуды көздейді; сондай ақ мінез-құлық нормаларын, өмірлік қарым-қатынастық және тұрмыстық дағдыларының қалыптасуына ықпал жасайды.
10. Жеке және саралап оқыту тәсілі оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
11. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
12. "Айналадағы әлем" сабақтарында қолданатын жетекші әдістер -білім алушылардың заттық-тәжірибелік іс-әрекеті, зерделенетін құбылыстар мен заттарды тікелей бақылау (экскурсияларда), ақыл-ой және сөйлеу, сондай-ақ ойын әрекеттері (дидактикалық, сюжеттік-рөлдік, үстел үсті ойындары, ереже бойынша ойындар).
13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асырылады.
Ескерту. 13-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.14. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
15. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
16. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымды (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
Ескерту. 16-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.17. Ағымды бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; бұл ретте педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін, талдауды пайдаланады.
18. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр түрлі типологиялық топтардағы білім алушыларының оқу материалын меңгерудің түрлі мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыптың, бөлімнің аяғында жүргізіледі.
19. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатымен тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына еңгізіледі.
3 - тарау. "Айналадағы әлем" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
20. "Айналадағы әлем" оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 64 сағатты;
2) 1-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 66 сағатты;
3) 2-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты;
4) 3-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты ;
5) 4-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты құрайды.
21. Бағдарлама мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Мен және қоғам" бөлімі;
2) "Табиғат" бөлімі;
3) "Менің отаным - Қазақстан" бөлімі;
4) "Сөйлеу дағдыларын қалыптастыру" бөлімі.
22. "Мен және қоғам" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) мен және менің отбасым;
2) мектеп, сынып.
23. "Табиғат" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) табиғаттағы мерзімдік өзгерістер;
2) тірі табиғат;
3) өлі табиғат.
24. "Менің отаным - Қазақстан" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) "Менің отаным – Қазақстан".
25. "Сөйлеу дағдыларын қалыптастыру" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) қоршаған орта құбылыстары мен заттарымен таныстырудың негізінде ауызша сөйлеуді дамыту.
26. 0-сыныпқа арналған "Айналадағы әлем" пәнінің базалық мазмұны:
1) мен және менің отбасым: білім алушының аты-жөні, тегі, отбасы мүшелері – анасы, әкесі, әжесі, атасы, бауыры, әпкесі; "Отбасы" түсінігі; отбасының жасы үлкен мүшелеріне құрметпен қарау, отбасының кіші мүшелеріне қамқор болу, отбасыдағы балалардың міндеттері; отбасыдағы ортақ мерекелер – отбасы мүшелерінің туған күндері, Жаңа жыл; отбасылық альбом – отбасы мүшелерінің суреттері; тұрмыстық заттар және үй бұйымдары – жиһаз, ыдыс, тұрмыстық құралдар (тоңазтқыш, шаңсорғыш); ойыншықтар және ойындар;
2) мектеп, сынып: сыныппен, сыныптастармен, жұмыс орнымен, білім алушының міндеттерімен танысу; сыныптағы, мектептегі, мектеп жанындағы аумақта өзін-өзі ұстау ережелері; мектеп білім алушысының күн тәртібі; мектеппен және мектеп ғимаратымен танысу – сыныптар, дәліз, асхана, дәретхана, дәрігердің кабинеті; оқуға арналған заттар - портфель, оқулық, дәптер, қалам, қарандаштар; әрбір заттың қызметі және оларға күтіммен қарау; балаларға арналған ойын алаңы, спорттық алаңқай, гараж, мектеп ауласы; ойыншықтар мен оқу заттарын салыстыру; мектеп бойынша, мектеп ауласына экскурсиялар жасау;
3) табиғаттағы мерзімдік өзгерістер: жыл мезгілдерімен танысу, табиғатта күзде болатын өзгерістер, күздегі өсімдіктер мен жануарлар, адамдардың күзде киінуі, балалардың күзгі ойындары; табиғатта қыста болатын өзгерістер, қыстағы өсімдіктер мен жануарлар, қыс кезінде адамдардың киінуі, балалардың қысқы ойындары; табиғатта көктемеде болатын өзгерістер, көктемдегі өсімдіктер мен жануарлар, адамдардың көктемде киінуі, балалардың көктемгі ойындары; табиғатта жазда болатын өзгерістер, жаздық сауықтыру процестері, суда өзін-өзі ұстау ережелері; табиғатты жыл сайын бақылауға алу; табиғаттағы маусымдық өзгерістерді, өсімдіктер мен жануарлар өмірін бақылау, жылдың әр мезгілінде табиғатқа экскурсия жасау, табиғи материалдарды жинау, қолдан бұйымдар жасау, табиғи материалдардан жасалған аппликациялар;
4) тірі және өлі табиғат: өлі табиғаттағы өзгерістерді бақылау – жылдың әр мезгіліндегі күн, ай, аспан, жер, бұлт, жел, олардың суреттердегі, әңгімелердегі көріністері; табиғаттың дыбыстары – жаңбыр шуы, жапырақтар сыбдыры, қардың сықыры, желдің уілі; табиғаттағы түстер – қызыл, сары, жасыл, көк, ақ, қоңыр; күздің, қыстың, көктемнің және жаздың негізгі түстері; жылдың әр мезігілінде тірі табиғат өзгерістерін бақылау: жапырақтардың, ағаштар мен бұталардың түске боялуы; жануарлардың, құстардың, жәндіктердің мінез-құлқын бақылау; аталмыш жергілікті жерде кең таралған жабайы және үй жануарлары туралы түсінік – сыртқы түрі, дене бөліктері, дағдылары, өмір сүру ортасы; аквариум – аквариумда тұратын балықтарды бақылау; жемістер мен көкөністер – түсі, формасы, иісі, дәмі, тамаққа қолдану тәсілдері ; бөлме өсімдіктері, оларға күтім жасау;
5) менің Отаным – Қазақстан: білім алушы тұратын қала, ауыл; қала, ауылдың басты көшелері; туған қала, ауылдың атаулары, қала, ауылдың басты ғимараттары – әкімдік, мәдениет сарайы, аурухана; ұлттық тағамдарын атау "бауырсақ", "таба нан";
6) қоршаған орта заттары мен құбылыстарымен таныстырудың негізінде ауызша сөйлеуді дамыту: сөздікті байыту және нақтылау. Заттардың атауы, түсі, формасы, өлшемі, дәмі, иісі бойынша сипаттамасы. Мұғалім сұрақтарының көмегімен екі затты салыстыру. Ұқсас және айырмашылық белгілерін табу. Үлгісі мен көрсетілімі бойынша заттардың жіктелуі. Сұрақты тыңдау, сұрақтың сөздерін қолдана отырып оған жауап беру, асықпай, әңгімелесушінің сөзін бөлмей, анық сөйлеу. Суретте көрсетілген әрекеттерді көрсету негізінде қарапайым сөйлемдер құру. Ауызша сөйлеуде таныс сөздердің формаларын дұрыс қолдану. Үстінде, ішінде сияқты сөз алды қосымшаларын және анағұрлым кең қолданылатын кейбір үстеулерді пайдалану (жақсы-жаман, жақын-алыс).
27. 1-сыныпқа арналған "Айналадағы әлем" пәнінінң базалық мазмұны:
1) мен және менің отбасым: өз аты-жөні мен тегін, ата-анасының, бауырлары мен әпке-қарындастарының атын атау; туған күнін, отбасындағы міндетін, отбасылық мерекелерді білу; жиһаздардың, ыдыстардың, тұрмыстық құралдардың атау мен қызметтерін білу; мектеп, сынып: мектеп, мектеп ғимараты: сыныптар, дәліз, зал, асхана, киім ілетін жер, олардың қызметтері; сыныптта, мектепте, мектеп аумағында өзін-өзі ұстау ережелері; білім алушының міндеттері мен күн тәртібі;
2) табиғаттағы маусымдық өзгерістер: жыл мезгілдері, жыл мезгілдерінің айлары, жыл мезгілдерінің негізгі белгілері; күз – ашық, бұлтты, суық, жапырақтар түседі, жаңбыр; қыс – аяз, қар жауады; көктем – күн жылынады, қар ериді, жылғалардан су ағады, ағаш бүршіктерінің ісінуі, алғашқы шөптер; жаз – күн ысиды, ыстық; сурет бойынша жыл мезігілін анықтау; ауа-райын бақылау; кешегі, бүгінгі ауа райы; жылдың әр мезгіліндегі өсімдіктер мен жануарлар; жылдың әр мезгілінде жануарлардың әртүрлі түске боялуы – қоян, тиын; жануарлардың қысқы өмірі – аю, қасқыр; түс өсімдік жағдайының белгісі ретінде – қызанақ жасыл және қызыл, жапырақтар жасыл және сары; жапырақ түстерінің өзгеруі, жапырақтардың түсуі, шөптердің солуы, ағаштардың қысқы тыныштығы, ағаштардың мен бұталардың гүлдеуі; аққайың – ағаш бүршіктерінің ісінуі, жапырақ жаюы, сырғалардың пайда болуы; терек – ағаш бүршіктерінің ісінуі, жапырақ жаюы, ағаш мамығының ұшуы; жылдың әр мезгіліндегі адамдардың киінуі; жылдың әр мезгіліндегі балалардың ойыны; бақылау жасау үшін табиғата экскурсия жасау;
3) өлі табиғат: жылың әр мезгіліндегі өлі табиғаттағы құбылыстар мен жағдай туралы түсінік: суық, жылы, ыстық, бұлтты, ашық, жел, жаңбыр, қар, мұз сүңгілері, қар мен мұз сүңгілерінің еруі; тәулік уақыттар – таң, күндіз, кеш, түн, олардың белгілері; тәулік барысындағы адамның әрекеттері; күн, су, жер, от – олардың адам өміріндегі мәні; күн – жылу мен жарықтың көзі; су – өмірдің көзі (өзендегі, ваннадағы, ыдыстағы су); жер – құм, тастар, саз; шамның алауы;
4) тірі табиғат: өсімдіктер, ағаштар, бұталар, шөптер, гүлдердің әртүрлілігі; жерде өсетін көкөністер: сәбіз, қызылша, пияз, картоп; түсі, формасы, дәмі, тамаққа пайдаланылуы; пияз, пияздың құрылысын қарастыру, пиязды жәшіктерге, терезе алдындағы ыдыстарға отырғызу; жемістер, алма, алмұрт, оларды формасы, түсі, дәмі, иісі, көлемі бойынша ажырату; көкөністер мен жемістерді ажырату; жануарлар: үй жануары – ит, мысық, жабайы – аю, қоян; сыртқы түрі, өлшемі, өмір сүру ортасы, адамдарға әкелетін пайдасы мен зияны бойынша жануарларды салыстыру; иттер мен күшіктердің мінез-құлқын бақылау; құстар: кептер, торғай – қайда тұрады, немен қоректенеді, адамға пайда немесе зиян әкелуі; құстарды бақылау; жәндіктер: көбелектер, қоңыздар, сыртқы түрі, түрлерінің әрқилылығы, айырмашылығы, көбелектер мен қоңыздарды бақылау;
5) менің Отаным – Қазақстан: Отан түсінігі, елдің аты – Қазақстан Республикасы; ҚР астанасы, туы; елдің алғашқы және қазіргі президенті, туған қаласы мен ауылының атауы; қоғамдық құрылым және олардың қызметтері (мектеп, дүкен, пошта, аурухана); туған қала, ауылдың көрнекті жерлері – батырларға ескерткіш, батырларға, ақындарға, жазушыларға ескерткіш орнату орындары; саябақтар, парктер; Мемлекеттік гимнды орындау ережелері – қолды жүрек тұсына қойып, тік тұру; кейбір ұлттық тағамдардың атауы – бауырсақ, бешбармақ;
6) қоршаған орта заттары мен құбылыстарымен таныстыру негізінде ауызша сөйлеуді дамыту: сөздікті байыту және нақтылау. Заттардың атауы, түсі, формасы, көлемі, дәмі, иісі бойынша олардың сипаттамалары. Екі затты салыстыру. Ұқсас және айырмашылық белгілерін табу. Үлгісі мен көрсетілімі бойынша заттардың жіктелуі. Сұрақты тыңдау, сұрақтың сөздерін қолдана отырып оған жауап беру, асықпай, әңгімелесушінің сөзін бөлмей анық сөйлеу. Суретте көрсетілген әрекеттерді көрсету негізінде қарапайым, сөйлемдер құру, оларға немен?, Не? Қайда? Қай жерде? сұрақтары бойынша түсіндірме сөздерді қолдану. Ауызша сөйлеуде таныс сөздердің формаларын дұрыс қолдану. Сөз алды қосымшаларын және анағұрлым кең қолданылатын кейбір үстеулерді пайдалану (жақсы-жаман, жақын-алыс). 2-3 сұраққа жауап беру түрінде сөздерді байланыстыруға дайындау.
28. 2-сыныпқа арналған "Айналадағы әлем" пәнінің базалық мазмұны:
1) мен және менің отбасым: өз атын, тегін атау, шыққан тегін түсіндіру; отбасының өзге мүшелеріне қатысты отбасылық байланыстар жүйесіндегі өз орнын анықтау; киім, аяқ киім, киім мен аяқ киім, бөлме гүлі күтіміне байланысты тәжіриелік жұмыстар; құстарға арналған жемді жинақтау; мектеп, сынып: сыныптасының аты, жөні, тегін атау; мектеп бірлестігіндегі өзін-өзі ұстау нормаларын ұстану;
2) табиғаттағы маусымдық өзгерістер: жыл мезгілдерінің ауысуына күннің әсері, жылдың әр мезгіліндегі күн мен түннің уақыты, күзде жарықтың баяу азаюы; қыстың ұзақ түндері мен қысқа күндері, көктемде күннің ұзаруы, жаздың ұзақ күндері мен қысқа түндері; жылдың әр мезгілінде күннің орнласуын бақылау; жыл мезгілдерінің негізгі белгілері; күз – бұлтты күндер, жиі жауатын суық жаңбырлар, тұман, гүлзарлардағы гүлер мен шөптердің солуы, құстардың жылы жаққа ұшуы, алғашқы қар; қыс - аяз, боран, жылымық, қар, мұзтайғақ, қар жабындысының қалыңдығы; көктем - күннің жылынуы, қар мен мұздың еруі, мұздың сөгілуі, тамшы, ағаштардағы бүршік атуы, жапырақтардың пайда болуы, құстардың ұшып келуі, алғашқы көктемгі гүлдер, күннің алғаш күркіреуі, найзағай; жаз – ыстық ашық күндер, жылы жаңбырлар, шөптердің гүлдеуі, жидек жинау; жылдың әр мезгіліндегі адамдардың жұмысы, бақтағы, бақшадағы, мектеп аумағындағы маусымдық жұмыстар; ауа-райын жүйелі түрде бақылау, ауа-райы күнтізбесін жүргізу;
3) өлі табиғат: су және оның қасиеттері – тазалығы, иісінің болмауы, ағымдылығы, шөгуі; су және оның қасиетттері – қысымы (ыстық-суық), су қысымын өлшеуге арналған термометр; су қоймалары: өзен, көл, тоған, батпақ; жылдың әр мезгіліндегі су қоймаларындағы судың жағдайы; су қоймаларындағы мұздың сөгілуі; табиғаттағы су: жаңбыр, мұз, булану; судың адам, жануар, өсімдік өмірі үшін маңызы, суды үнемдеу;
4) тірі табиғат: гүлзарлардағы өсімдіктер мен гүлдер – настурция, шырайгүл, қырмызыгүл және өзге гүлдер; сыртқы түрлеріне байланысты ұқсастықтары мен айырмашылықтары; бөлме өсімдіктері – ылғал сүйгіш және құрғаққа төзімді өсімдіктер (традесканция, кактус), жарық сүйетін және көлеңке сүйетін өсімдіктер (фиалка, традесканция); бөлме өсімдіктеріне күтім жасау; бақша, көкөністер, жерде бұтақта өсетіндер – қызанақтар, қиярлар, баялды, тәтті бұрыш, қызанақ пен қияр, баялды; тәтті бұрыштың сыртқы түрлері, аталмыш көкөніс түрлерін тағамға қолдану, қыста сақтау; бақша, жемістер – алша, шие, өрік, шабдалы, формасы, түсі, дәмі, иісі, көлемі жағынан ұқсастығы, өсу ерекшеліктері, адамның қоректенуіндегі жемістердің орны; бақтағы және бақшадағы өсімдіктерге күтім жасау; жануарлар: үй жануарлары мен олардың жабайы тумаларын салыстыру, мысық-сілеусін, ит-қасқыр, сыртқы түрі, қоректенуі, балаларының атауы, мінез-құлқы, өмір сүру салты, өмір сүру ортасы, жаунарлар өміріне қажетті жағдай жасау – су, жылу, ауа, тамақ, адамның жануарларға деген қарым-қатынасы; құстар, торғай-шымшық, бұл құстардың көлемі, дене бөліктері, дене жабындылары, адам өмірі үшін құстардың пайдасы, қыстайтын құстарды бақылау, жем беру; балықтар, 2-3 атауы, жергілікті жер бойынша таралуы, сыртқы түрі, өмір сүру ортасы, қоректенуі, өмір сүруі, адамның балықты пайдалануы, балықтарды қорғау; бақылау жасау үшін табиғатқа экскурсия жасау;
5) менің Отаным - Қазақстан: Қазақстанның астанасы – Нұр-Сұлтан қаласы; Қазақстан Республикасының алғашқы Президенті; "кіші Отан" түсінігі, қаланың (ауылдың) басты көшелері, негізгі ғимараттары, қаланың ауылдан айырмашылығы, қала мен ауыл халқының саны (көп-аз). Көлік, көліктің қызметі (жүк және жолаушылар көлігі), жол қозғалыының ережелері, бағдаршам белгілері, көшеде өзін-ұстау ережелері, жол белгілері: "Абайлаңыз! Балалар!", "Жерүсті жолаушылар жолы", "Жер асты жолаушылар жолы"; қоғамдық көліктерде және қоғамдық жерлерде өзін-өзі ұстау ережелері;
6) қоршаған орта заттары мен құбылыстарымен таныстыру негізінде ауызша сөйлеуді дамыту: сөздікті байыту және нақтылау. Заттардың атауы, түсі, формасы, көлемі, дәмі, иісі бойынша олардың сипаттамалары. Екі затты салыстыру. Ұқсас және айырмашылық белгілерін табу. Заттардың жіктелуі. Жалпылама сөздермен заттардың топтарын белгілеу. Әңгімелесуге қатысу. Сұрақтарға толығымен дұрыс жауап беру. Ұсынылған тақырып бойынша заттық және сюжеттік суреттермен әрекеттерді көрсете отырып, мұғалімнің сұрақтарына қарапайым, жайылма сөйлемдер құрау. Асықпай, әңгімелесушінің сөзін бөлмей, анық сөйлеу. Сөйлем құрауда және сұрақтарға жауап беруде таныс сөздердің формаларын дұрыс пайдалану. Жанында, қасында, оған қарай, онымен бірге сияқты сөз алды қосымшаларын және анағұрлым кең қолданылатын кейбір үстеулерді пайдалану. Сұрақ түрінде жоспар бойынша сөз байланыстыру арқылы өз ойын білдіру (3-4 тармақ).
29. 3-сыныпқа арналған "Айналадағы әлем" пәнінің базалық мазмұны:
1) мен және менің отбасым: отбасы, отбасы мүшелері, отбасылық суреттер негізінде отбасы мүшелерінің сөзбен жасалған портреттері; отбасы мүшелері арасындағы міндеттерді бөлу; киім заттары: бас киім, күнқағар, берет, қолғап, шұлғы, гольфтер; әртүрлі киімдердің қызметтері. Киім күтімі (щеткамен тазалау, жуу, бүктеу және сақтау). Аяқ киім заттары: қыстық, жаздық, күздік-көктемдік аяқ киімдер; аяқ киім күтімі (жуу, кептіру, щеткамен тазалау, аяқ киімдерге арналған майларды пайдалану). Жеке тазалық ережелері. Жиһаз: орындық, үстел, диван, төсек, кресло, шкаф. Жиһаздың қызметтері және оған күтім жасау (құрғақ және ылғал шүберекпен сүрту, шаңсорғышпен тазалау, қағу, төсекті жинау). Мектеп, сынып: сыныптағы, мектептегі білім алушының тәптіп ережелері; білім алушының күн тәртібі; сабақ күн тәртібі; білім алушы күнделігін жүргізу, сыныпта, мектеп ғимаратында тәртіп сақтау; мектеп, үй орналасқан көше, жаяужолдар, саябақтар, көшенің атауы, үйдің нөмірі, мектептің және үйдің мекен-жайы. Көлік: автобус, троллейбус, трамвай, жеңіл, жүк мәшинелері, арнайы мәшинелер. Жол қозғалысы ережелері: бағдаршамның жасыл түсі жанған кезде және "өту" белгісі бар жерде көшеден өту;
2) табиғаттағы маусымдық өзгерістер: жазбен салыстырғанда күздегі табиғаттың өзгеруі – күннің қысқаруы, күннің сууы, жиі жауатын жаңбырлар, ерте және кеш түскен күз, күздің белгілері, өсімдіктер мен жануарлар өмірінің өзгеруі – жемістер мен дәндердің пісуі, гүлдер мен жапырақтардың солуы, жапырақтардың түсінің өзгеруі, жәндіктердің жоғалуы, құстардың ұшып кетуі, маусымдық жұмыстар – дәндерді жинау, егінді жинау; күзбен салыстырғанда қыста ауа-райының өзгеруі – күннің қысқаруы, үсіктер, алғашқы қар, аяздар, қар түсу, су қоймаларының қатуы, қыстың белгілері, қыстағы ағаштар мен бұталар, қыстайтын құстар. Қыста құстарға жем беру; қыспен салыстырғанда көктемдегі ауа-райының ауысуы – күннің ұзаруы, күннің жерді қыздыруы, тамшылар, күннің жылуы, қардың еруі, мұзды сөгілуі; көктемнің белгілері, ағаштардың бүршік жаруы, жапырақтардың жайылуы, ерте шығатын гүлдер – бәйшешек, өгейшөп, меруертгүл, бақбақ құстардың ұшып келуі, балапан шығаруы, мектеп аумағындағы маусымдық жұмыстар – қопсыту, тырмалау, себу, отырғызу, бақтағы, бақшадағы жұмыс; көктеммен салыстырғанда жаздағы ауа-райының өзгеруі – ұзақ күндер, ыстық күн, ашық аспан, әдемі бұлттар, қапырық, бұлттар, күннің күркіреуі (күркіреу, найзағай), жазғы нөсерлер, жаздың белгілері, мектеп аумағындағы маусымдық жұмыстар және өсімдіктерге күтім жасау – суғару, арамшөпті отау, егінді жинау;
3) өлі табиғат: ауа және оның адам, жануар, өсімдік өміріндегі мәні, ауа қысымын өлшеуге арналған термометр, тұрғын үй ғимаратындағы, көшедегі ауа қысымын өлшеуге арналған термометр, ғимаратты желдету, ғимараттағы, көшедегі ауаның тазалығы; жел – ауа қозғалысы, желдің бағыты, желдің күші, қысымы (суық-жылы);
4) тірі табиғат: өсімдік, ерте гүлдейтін өсімдіктер – бәйшешек, қызғалдақ, меруертгүл, олардың құрылысы – тамыры, сабағы, жапырақтары, гүлдері, жалпы және ерекше белгілері; ағаштар – аққайың, жөке ағашы, үйеңкі, терек, емен, жалпы белгілері: тамыр, діңгегі, бұтақтары, жапырақтары; ерекше белгілері: діңгегінің бояулары, жапырақтарының формалары; бақ ағаштары (сүйекті ағаштар) – қара өрік, шие, алша, сары алша, салыстыру және тану. Ерекше белгілері – діңгегінің бояулары, жапырақтарының формалары, жемістерінің формалары, белгілері бойынша жемістерінің сипаттамасы – формасы, түсі, иісі, дәмі; қарбыз, қауын; формасы, түсі, көлемі, дәмі, иісі бойынша ажырату. Бақша – көкөністер (картоп, орамажапырақ, қызылша, асбұршақ немесе бұршақ тектестер), сыртқы түрі, дәмі, тамаққа қолдану, шикі көккөністерді қолдану кезінде тазалық ережелерін сақтау, асбұршақ және бұршақтектес өсімдіктерді өсіру. Бұтақты өсімдіктер – мамыргүл, итмұрын, тану, атауы, ағаштармен салыстыру, ерекше белгілері – көпдіңдіңдігі, жапырақтарының формасы, гүлдері, жалпы белгілері – тамыры, жапырақтары; жеміс-жидекті бұталар – қарақат, таңқұрай, қарлыған, салыстыру және тану; бақ пен бақшаның өсімдіктеріне күтім жасау. Үй жануарлары және оның төлдері: ешкілер, қойлар. Дене бөліктері, қоректенуі, адамдарға әкелетін пайдасы; адамның үй жануарларын күтуі. Үй құстары: тауық, үйрек, олардың балапандары, сыртқы түрі, олардың адамдарға пайдасы, үй құстарына адамның күтім жасауы. Жабайы жануарлар – аю, кірпі, сыртқы түрі, балалары, тамақ табу тәсілдері. Жабайы құстар: торғай, қарға, қараторғай, бозшымшық, сауысқан, сыртқы түрі, өлшемдері бойынша салыстыру; қыстайтын құстар – торғай, қарға, сауысқан, сарышымшық, бозшымшық; қыста құстарға көмек беру; жылы жаққа ұшатын құстар – дегелек, қарлығаш, қараторғай, құстарға бақылау жасау, өмір сүру жағдайларын салыстыру, адамның жабайы құстарға күтім жасау. Жәндіктер – шыбын, маса, шегіртке, қызыл қоңыз, таңдап алынған жәндіктердің 3-4 түрін атау және көрсету, өсімдіктер және жануарлар әлеміндегі жәнідіктердің мәні;
5) Менің отаным – Қазақстан: Қазақстан Республикасының елтаңбалары – Қазақстан Республикасының мемлекеттік гербі, Қазақстан Республикасының мемлекеттік туы, Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұраны. Қазақстанның астанасы. Мемлекеттік мерекелер: Жаңа жыл, Халықаралық әйелдері күні, Наурыз, Қазақстан халықтарының бірлігі күні, Жеңіс күні. Қазақстардың ұлттық киімі, ұлттық костюмнің заттары - камзол, сәукеле, ішіктер, тұмак, кимешек, тақия, бөрык. Қазақ үйі - көшпенді қазақтардың тұрғын үйлері, оның жабдықтары; ұлттық балалар ойыны. Өлкетану мұражайларына экскурсия жасау. Мұражайда өзін-өзі ұстау ережелері. Тұратын жерге жақын ауылдар, олардың атаулары;
6) қоршаған орта заттары мен құбылыстарымен таныстыру негізінде ауызша сөйлеуді дамыту: сөздікті байыту және нақтылау. Заттардың атауы, түсі, формасы, көлемі, дәмі, иісі бойынша олардың сипаттамалары. Екі затты салыстыру. Ұқсас және айырмашылық белгілерін табу. Заттардың жіктелуі. Жалпылама сөздермен заттардың топтарын белгілеу. Әңгімелесуге қатысу. Сұрақтарға толығымен дұрыс жауап беру, сұрақ қоя алу, сыныптастарының айтқандарын толықтыру, қарапайым жәй сөйлемдер құрау, және шылауымен келетін сөйлемдер құрау, Мұғалімнің жетекшілігімен заттар мен табиғат құбылыстарын бақылағаннан кейін оларды сипаттау. Жоспар бойынша сұрақ түріндегі, суреттік жоспар бойынша өз ойын бір-бірімен байланыстырып айту (суреттер сериясынан). Мұғалімнің жетекшілігімен зерделенетін өсімдіктер мен жануарлар, табиғат құбылыстары, табиғаттағы маусымдық өзгерістер туралы шағын әңгімелер құрау. Сөйлеуде қайта игерілген сөздер, сөз алды қосымшалары мен үстеулер арқылы нақты нысандар арасындағы кеңістіктік және уақытша қатынастарды білдіретін сөйлемдерді пайдалану.
30. 4-сыныпқа арналған "Айналадағы әлем" пәнінің базалық мазмұны:
1) мен және менің отбасым: "отбасы" түсінігі, отбасы мүшелері арасындағы туысқандық қатынастар, отбасы мүшелерінің міндеттері; жаздық, қыстық, маусымаралық киімдер; киім неден тігілген; киім күтімі (тазалау, кептіру, желдету, сақтау). Аяқ киім: аяқ киім неден жасалған (резиналы, теріден жасалған, жүннен жасалған, текстильді), аяқ киімдердің әр түріне күтім жасау. Жатын бөлмеге арналған жиһаз, асүйлер, асхана, асүй: қызметі, күтімі. Шәй ішетін ыдыстар, асхана, асүй, күтімі, сақталуы. Тұрғын үй ғимаратын ретке келтіру. Мектеп, сынып: менің мектебім, мектеп ғимараттары және олардың қызметтері; мектеп қызметкерлері, олардың міндеттері; сынып, менің сыныптастарым, мен білім алушым; сынып бөлмесі, сыныптағы жиһаз, сыныпта реттілікті сақтау, сабақ кестесі, мектептегі мерекелер;
2) табиғаттағы маусымдық өзгерістер: маусым атаулары және олардың реттілігі, маусымдық айлардың атауы, "ерте", "кеш" мерзімдер түсініктеріне түсініктеме беру; әрбір маусымның сипаттық құбылыстары: көлдердің қатуы, қыраудың қатуы, мұздақ, сіркіреген жаңбыр, қала қар, тасқын, шық; адамдардың маусымдық еңбегі, маусымдық жағдайларға байланысты қызмет түрлері; күз – егін жинау, ағаштар мен бұталар күтімі, жаңа өсімдіктер отырғызу; қыс – жануарларға күтім жасау, қыстаушы құстардға көмек беру, тұқым мен техниканы көктемгі себу жұмыстарына дайындау; көктем – бақ ағаштарын ақтау. Ағаш бұталарды, бақша өсімдіктерін отырғызу; жаз – бақ, бақша өсімдіктеріне күтім жасау, ерте пісетін жемістерді, көкөністерді жинау, пішен ору; жылдың әр мезгілінде мектеп жанындағы аумақта жұмыс жасау, оған балалардың қатысуы;
3) өлі табиғат: топырақ, топырақ құрамы, (құмы, саз, тастар), құнарлы қабат, топырақтың қарапайым қасиеттері, топырақ, олардың өсімдіктер үшін маңызы, топырақты өңдеу тәсілдері – топырақты қопсыту, суару, топырақтың құнарлы қабатын қорғау және қалпына келтіру; жердің үстіңгі қабатының формасы – жазықтар, аңғар, дөң, таулар;
4) тірі табиғат: өсімдік, орман өсімдіктері, қылқан жапырақты және жапырақты ағаштар (қарағай, шырша, қайың, емен); саңырауқұлақтар – жеуге келетін және улы; орман жемістері – бүлдірген, қаражидек, жемістер, жеуге келетін және жеуге келмейтін; пайддалы және қауіпті шөптер; орманда өзін-өзі ұстау ережелері; алқап өсімдігі, бидай, қарабидай, жүгері, сұлы, адамдардың алқап өсімдіктеріне күтім жасауы, олардың адам өміріндегі мәні; алқап өсімдігінің құрылымы – тамыры, сабағы, жапырақ, масақ, сібірткі; алқап өсімдіктеріне маусымдық өзгерістердің ықпалы; дәрілік өсімдіктер – қырмызыгүл, шайқурай, сирек кездесетін өсімдіктер және оларды қорғау, қызыл кітап; парк, саябақ, адамдардың парктерді салуы. Жануарлар: жабайы жануарлар – қабан, бұлан, арқар, ақбөкен, қоян, сыртқы түрі, дағдысы, қоректенуі, өмір сүруі, балалары, жабайы жануарлардың табиғаттың жағдайларына бейімделуі. Үй жануарлары – шошқа, сиыр, қоян, сыртқы түрі, қоректенуі, өмір сүру жағдайы, төлдері, үй жануарларының күтімі; үй жануарлары мен жабайы жануарларды салыстыру: қабан-шошқа, бұлан-сиыр, арқар-ешкі, ақбөекн-қой, қоян-ор қоян, ұқсастықтары мен айырмашылықтар. Құстар: қыстайтын және жылы жаққа ұшып кететін құстар (бозшымшық, тоқылдақ, шауқарға); жыртқыш құстар (қаршыға, бүркіт, қарақұс); сайрайтын құстар (бұлбұл, қарлығаш); үй құстары (үйрек, индюк), сыртқы түрі, қорегі, мінез-құлқы, адамдарға әкелетін пайдасы. Жәндіктер, пайдалы жәндіктер – ара, қызыл қоңыз, көбелектер, сыртқы түрі, өмір сүру жағдайы; адамдардың араларды асырауы, омарта, пайдалы қасиеттері, жануарлар өміріндегі адамның рөлі;
5) менің отаным – Қазақстан: Қазақстан Республикасының елтаңбалары – Қазақстан Республикасының мемлекеттік гербі, Қазақстан Республикасының мемлекеттік туы, Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұраны. Қазақстанның астанасы. Мемлекеттік мерекелер: Жаңа жыл, Халықаралық әйелдері күні, Наурыз, Қазақстан халықтарының бірлігі күні, Жеңіс күні. Қазақстан – көпұлтты республика; Қазақстанның тарихи жерлері. Өлкетану мұражайы. Тарихи мұражайлар. Белгілі адамдардың мұражайлары. Туған қаланың (ауыл) тарихи ескерткіштері. Қазастанның батырлары. Туған өлкенің тарихы; Қазақстардың салттары мен дәстүрлері;
6) қоршаған орта заттары мен құбылыстарымен таныстыру негізінде ауызша сөйлеуді дамыту: тұрмыста және сабақтардағы сөздік қорды байыту және нақтылау. Олардың негізгі қасиеттері бойынша заттар мен құбылыстардың атауы және сипаттамалары. Заттарды салыстыру, заттарды жіктеу, қарапайым себеп-салдарлық байланыстарды анықтау. Әңгімеге белсене араласу. Қарапайым жәй сөйлемдер мен және, ал, бірақ, өйткені, ол үшін сияқты шылаулары арқылы жасалатын күрделі сөйлемдерді құрау. Олардың белгілері мен әрекеттері бойынша заттарды топтастыру процесінде игерілген сөздерді пайдаланумен табиғат құбылыстарын, заттарды сипаттау; заттар мен құбылыстарды өзара және өзге заттар мен құбылыстармен салыстыру. Әңгімеде қарастырылған сұрақтар бойынша өзара байланысты пікір білдірулер. Жеке бақылаулар мен оқылған материалдар негізінде әңгімелесушілердің айтқандарын толықтыру. Мұғаліммен ұсынылған тақырып бойынша шағын әңгімелерді құрастыру. Сөйлеуде қайта игерілген сөздер мен сөз орамдарын пайдалану, сөз алды қосымшалары, шылаулар, кейбір үстеулер көмегімен шынайы нысандар арасындағы байланыстар мен қатынастарды көрсету.
31. Бағдарламадағы оқу материалының орналасуы үлгілік болып табылады, білім алушылардың ерекшешіктерін ескере отырып мұғалім бағдарламалық материалды өз бетінше үйлестіре алады (тоқсаннан тоқсанға, сыныптан сыныпқа). Мұғалім әр тақырыпты оқыту үшін қажетті сағат санын дербес анықтай алады.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
32. Оқу бағдарламасында әрбір бөлімнің оқу материалының мазмұны мен бірізділігін анықтау үшін негіз болатын, білім алушылардың жетістіктерін бағалау критерийлері болып табылатын, оқыту мақсаттары жүйесі түрінде ұсынылған күтілетін нәтижелер көрсетілген.
33. Бағдарламада оқу мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімше ретін, төртінші сан - оқу мақсатының реттік нөмірін білдіреді. Мысалы, 1.1.3.4 кодталуында: "1" – сынып, "1.3" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының реттік саны.
34. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Мен және қоғам" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Мен және менің отбасым |
0.1.1.1 өз аты, жөні, тегін атау; |
1.1.1.1 өз аты, жөні, тегін атау; |
2.1.1.1 өз аты, жөні, тегін атау; өз тегінің шығу тегін атау; |
3.1.1.1 отбасылық фото негізінде отбасы мүшелерінің сөздік портретін құрау; |
4.1.1.1 өз аты, жөні, тегі, туған күнін, мекен-жайын атау; |
1.2 Мектеп, сынып |
0.1.2.1 мектеп ғимараты – сыныптар, дәліз, асүй, дәретхана, дәрігер кабинетіне бағыттала алу; |
1.1.2.1 мектеп ғимаратын, сыныптарды, дәлізді, залды асүйді, киім ілетін бөлмені ажырату; |
2.1.2.1 сыныптастарының аты-жөнін, тегін атау; |
3.1.2.1 білім алушының өзін-өзі ұстау ережелерін ұстануы; |
4.1.2.1 негізгі мектеп ғимараттарын атау және оның қызметтері; |
2) "Табиғат" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
0.2.1.1 табиғаттағы маусымдық өзгерістерді бақылау; |
1.2.1.1 күзде, қыста, көктемде табиғаттағы өзгерістерді бақылау және атау; |
2.2.1.1 жыл мезгілдерінің негізгі белгілерін атау; |
3.2.1.1 жыл айларын атау, оларды уақытпен сәйкестендіру; |
4.2.1.1 әрбір сезонның сипаттық белгілерін атау; |
2.2 Тірі табиғат |
0.2.2.1 таныс өсімдіктерді (ағаштар, бұтақтар, гүлдер), жануарларды (үй жануарлары) және жергілікті жерде өмір сүретін құстарды білу; |
1.2.2.1 ағаштарды, бұтақтарды, шөптерді, гүлдерді білу және атау; |
2.2.2.1 гүлзарлардағы гүлдерді білу, бөлме гүлдері; |
3.2.2.1 ерте гүлдейтін өсімдіктерді, олардың бөліктерін білу; |
4.2.2.1 орман өсімдікерін атау; қылқан жапырақты және жапырақта ағаштар; |
2.3 Өлі табиғат |
0.2.3.1 тірі және өлі табиғатты ажырату; |
1.2.3.1 жылдың әр мезгілінде өлі табиғаттың жағдайын білу және атау; |
2.2.3.1 судың қасиеттерін атау: тұнықтығы, иісінің болмауы, ағымдылығы, қысымы; |
3.2.3.1 адам, жануар, өсімдік өміріндегі ауаның мәнін түсіндіру; |
4.2.3.1 топырақ құрамын атау; (құм, саз, тастар); |
3) "Менің отаным - Қазақстан" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Менің отаным - Қазақстан |
0.3.1.1 білім алушы тұратын қала, ауылды атау; |
1.3.1.1 туған елді, қаланы, ауылды білу; |
2.3.1.1 елдің, қаланың, ауылдарды атау; |
3.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; |
4.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; |
4) "Сөйлеу дағдыларын қалыптастыру" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
4.1 Қоршаған орта құбылыстары мен заттарымен таныстырудың негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
0.4.1.1 заттар мен құбылыстардың атауын дұрыс айту; |
1.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарын атау, олардың түсін формасын, көлемін, дәмін, иісін атау; |
2.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарын атау, олардың түсін формасын, көлемін, дәмін, иісін атау; |
3.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарын атау, оларды негізгі қасиеттері бойынша сипаттау; |
4.4.1.1 олардың негізгі қасиеттері бойынша заттар мен табиғат құбылыстарын атау; |
35. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
Ескерту. 35-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.36. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
37. Оқыту бастауыш сыныптардағы белгіленген барлық оқу жылына арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 1.1 Мен және менің отбасым |
0.1.1.1 өз аты, жөні тегін атау; |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
0.2.1.1 табиғаттағы маусымдық (күзгі) өзгерістерді бақылау; | |
2.2 Тірі табиғат |
0.2.2.1 таныс өсімдіктерді (ағаштар, бұтақтар, гүлдер), жергілікті жерде өмір сүретін жануарлар (үй жануарлары) мен құстарды білу; | |
Менің мектебім | 1.2 Мектеп. Сынып |
0.1.2.1 мектеп ғимаратында бағыттала алу - сыныптар, дәліз, асхана, дәретхана, дәрігердің кабинеті; |
2.3 Өлі табиғат |
0.2.3.1 тірі және өлі табиғатты ажырату; | |
3.1 Менің отаным - Қазақстан |
0.3.1.1 білім алушы тұратын ауыл, қаланы атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
0.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
2 – тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1.1 Мен және менің отбасым |
0.1.1.1 өз аты, жөні тегін атау; |
1.2 Мектеп. Сынып |
0.1.2.1 мектеп ғимаратында бағыттала алу - сыныптар, дәліз, асхана, дәретхана, дәрігердің кабинеті; | |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
0.2.1.1 табиғаттағы маусымдық (қысқы) өзгерістерді бақылау; | |
Бізді қоршаған әлем | 2.2 Тірі табиғат |
0.2.2.1 таныс өсімдіктерді (ағаштар, бұтақтар, гүлдер), жергілікті жерде өмір сүретін жануарлар (үй жануарлары) мен құстарды білу; |
2.3 Өлі табиғат |
0.2.3.1 тірі және өлі табиғатты ажырату; | |
3.1. Менің отаным – Қазақстан |
0.3.1.1 білім алушы тұратын ауыл, қаланы атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
0.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
3 – тоқсан | ||
Саяхат | 2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
0.2.1.1 табиғаттағы маусымдық (қысқы және көктемгі) өзгерістерді бақылау; |
2.2 Тірі табиғат |
0.2.2.1 таныс өсімдіктерді (ағаштар, бұтақтар, гүлдер), жергілікті жерде өмір сүретін жануарлар (үй жануарлары) мен құстарды білу; | |
2.3 Өлі табиғат |
0.2.3.1 тірі және өлі табиғатты ажырату; | |
Дәстүрлер және ауыз әдебиеті | 1.1 Мен және менің отаным |
0.1.1.1 өз аты, жөні тегін атау; |
1.2 Мектеп. Сынып |
0.1.2.1 мектеп ғимаратында бағыттала алу - сыныптар, дәліз, асхана, дәретхана, дәрігердің кабинеті; | |
3.1. Менің Отаным – Қазақстан |
0.3.1.1 білім алушы тұратын ауыл, қаланы атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
0.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
4 – тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1.1 Мен және отбасым | 0.1.1.6 ыдыстың негізгі заттарын атау |
1.2 Мектеп. Сынып |
0.1.2.1 мектеп ғимаратында бағыттала алу - сыныптар, дәліз, асхана, дәретхана, дәрігердің кабинеті; | |
2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
0.2.1.1 табиғаттағы маусымдық (көктемгі) өзгерістерді бақылау; | |
3.1 Менің Отаным - Қазақстан | 0.3.1.3 ұлттық асүй тағамдарын атау "бауырсақ", "таба нан" | |
Дені саудың – жаны сау | 2.2 Тірі табиғат |
0.2.2.1 таныс өсімдіктерді (ағаштар, бұтақтар, гүлдер), жергілікті жерде өмір сүретін жануарлар (үй жануарлары) мен құстарды білу; |
2.3. Өлі табиғат |
0.2.3.1 тірі және өлі табиғатты ажырату; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
0.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | ||
Өзім туралы | 1.1 Мен және менің отбасым |
1.1.1.1 өзінің аты, жөні, тегін атау; |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
1.2.1.1 күзде табиғаттағы өзгерістерді бақылау және атау; | |
2.2 Тірі табиғат |
1.2.2.1 ағаштар, бұтақтар, шөптер, гүлдерді білу, атау; | |
Менің мектебім | 1.2 Мектеп. Сынып |
1.1.2.1 мектеп ғимаратын, сыныптарды, дәлізді, залды, асүйді, киім жинайтын жерді білу; |
2.3 Өлі табиғат |
1.2.3.1 күзде өлі табиғаттың жағдайын білу және атау; | |
3.1 Менің Отаным -Қазақстан |
1.3.1.1 елді, туған қаланы, ауылды атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
0.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1.1 Мен және менің отбасым |
1.1.1.1 өзінің аты, жөні, тегін атау; |
1.2 Мектеп. Сынып |
1.1.2.1 мектеп ғимаратын, сыныптарды, дәлізді, залды, асүйді, киім жинайтын жерді білу; | |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
1.2.1.1 күзде, қыста табиғаттағы өзгерістерді бақылау және атау; | |
Бізді қоршаған әлем | 2.2 Тірі табиғат |
1.2.2.5 күзде, қыста өсімдіктер мен жануарлар өміріндегі өзгерістерді атау; |
2.3 Өлі табиғат |
1.2.3.1 күзде өлі табиғаттың жағдайын білу және атау; | |
3.1 Менің Отаным - Қазақстан |
1.3.1.1 елді, туған қаланы, ауылды атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
1.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
3 - тоқсан | ||
Саяхат | 2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
1.2.1.1 қыста, көктемде табиғаттағы өзгерістерді бақылау және атау; |
2.2 Тірі табиғат |
1.2.2.1 ағаш, бұтақтарды білу, атау; | |
2.3 Өлі табиғат |
1.2.3.1 қыста, көктемде өлі табиғаттың жағдайын білу және атау; | |
Дәстүрлер және ауыз әдебиеті | 1.1 Мен және менің отбасым |
1.1.1.6 отбасылық мейрамдарды атау; |
1.2 Мектеп. Сынып |
1.1.2.1 мектеп ғимаратын, сыныптарды, дәлізді, залды, асүйді, киім жинайтын жерді білу; | |
3.1 Менің Отаным – Қазақс тан |
1.3.1.1 елді, туған қаланы, ауылды атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
1.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
4 - тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1.1 Мен және менің отбасым |
1.1.1.6 отбасылық мерекелерді атау; |
1.2 Мектеп. Сынып |
1.1.2.1 мектеп ғимаратын, сыныптарды, дәлізді, залды, асүйді, киім жинайтын жерді білу; | |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
1.2.1.1 көктемде табиғаттағы өзгерістерді бақылау және атау; | |
Дені саудың – жаны сау | 2.2 Тірі табиғат |
1.2.2.1 ағаш, бұтақтарды, шөпті, гүлдерді білу, атау; |
2.3. Өлі табиғат |
1.2.3.1 қыста, көктемде өлі табиғаттың жағдайын білу және атау; | |
3.1. Менің Отаным - Қазақстан |
1.3.1.1 елді, туған қаланы, ауылды атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
1.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | ||
Өзім туралы | 1.1 Мен және менің отбасым |
2.1.1.1 өзінің аты, жөні, тегін атау; шыққан тегін түсіндіру; |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
2.2.1.1 күздің негізгі белгілерін атау; | |
2.2 Тірі табиғат |
2.2.2.1 гүлзарлардағы гүлдерді атау; | |
Менің мектебім | 1.2 Мектеп. Сынып |
2.1.2.1 сыныптастарының аты, жөнін және тегін атау; |
3.1 Менің Отаным - Қазақстан |
2.3.1.1 туған қала, ауылды атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
2.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
2 – тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1.1 Мен және менің отбасым |
2.1.1.1 өзінің аты, жөні, тегін атау; шыққан тегін түсіндіру; |
1.2 Мектеп. Сынып |
2.1.2.1 сыныптастарының аты, жөнін және тегін атау; | |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
2.2.1.1 күздің, қыстың негізгі белгілерін атау; | |
Бізді қоршаған әлем | 2.2 Тірі табиғат |
2.2.2.8 үй жануарларын (үй қояны) және жабайы жануарларды (ор қоян) атау, сипаттау; |
3.1 Менің Отаным - Қазақстан |
2.3.1.1 елді, туған қаланы, ауылды атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
2.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
3 - тоқсан | ||
Саяхат | 2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
2.2.1.1 қыстың, көктемнің негізгі белгілерін атау; |
2.2 Тірі табиғат |
2.2.2.1 бөлме гүлдерін атау; | |
2.3 Өлі табиғат |
2.2.3.1 судың қасиеттерін атау: тұнықтығы, иісінің болмауы, ағымдылығы, қысымы; | |
Дәстүрлер және ауыз әдебиеті | 1.1 Мен және менің отбасым |
2.1.1.1 өзінің аты, жөні, тегін атау; шыққан тегін түсіндіру; |
1.2 Мектеп. Сынып |
2.1.2.1 сыныптастарының аты, жөнін және тегін атау; | |
3.1 Менің Отбасым – Қазақс тан |
2.3.1.1 елді, туған қаланы, ауылды атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
2.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
4 тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1.1 Мен және менің отбасым |
2.1.1.5 киім мен аяқ киім күтімі бойынша тәжірибелік жұмыстарды орындау; |
1.2 Мектеп. Сынып |
2.1.2.1 сыныптастарының аты, жөнін және тегін атау; | |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
2.2.1.1 күздің, қыстың, көктемнің, жаздың негізгі белгілерін атау; | |
Дені саудың – жаны сау | 2.2 Тірі табиғат |
2.2.2.1 гүлзарлардағы гүлдерді, бөлме гүлдерін атау; |
3.1 Менің Отаным – Қазақс тан |
2.3.1.1 елді, туған қаланы, ауылды атау; | |
4.1 Қоршаған болмыстың затта мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
2.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | ||
Өзім туралы | 1.1 Мен және менің отбасым |
3.1.1.1 отбасылық фото негізінде отбасы мүшелерінің ауызша портретін құрау; |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
3.2.1.2 жазбен салыстырғанда күздегі ауа-райы ауысуы туралы айту; | |
2.2 Тірі табиғат |
3.2.2.2 ағаштарды білу және атау – аққайың, жөке ағашы, үйеңкі, емен, терек; | |
Менің мектебім | 1.2 Меткеп. Сынып |
3.1.2.1 білім алушының өзін-өзі ұстау ережелерін ұстануы; |
3.1 Менің Отаным – Қазақстан |
3.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
3.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1.1 Мен және менің отбасым |
3.1.1.1 отбасылық фото негізінде отбасы мүшелерінің ауызша портретін құрау; |
1.2 Мектеп.Сынып |
3.1.2.1 білім алушының өзін-өзі ұстау ережелерін ұстануы; | |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
3.2.1.1 жыл айларын атау, оларды жыл мезгілдерімен сәйкестендіру; | |
Бізді қоршаған әлем | 2.2 Тірі табиғат |
3.2.2.10 адамдарға пайда әкелетін үй жануарлары мен олардың төлдерін білу; |
3.1 Менің Отбасым – Қазақстан |
3.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
3.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
3 – тоқсан | ||
Саяхат | 2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
3.2.1.1 жыл айларын атау, оларды жыл мезгілдерімен сәйкестендіру; |
2.2 Тірі табиғат |
3.2.2.1 ерте гүлдейтін өсімдіктерді, олардың бөліктерін атау; | |
2.3 Өлі табиғат |
3.2.3.1 адам, жануар, өсімдіктер өміріндегі ауаның маңыздылығын түсіндіру; | |
Дәстүрлер және ауыз әдебиеті | 1.1 Мен және менің отбасым |
3.1.1.1 отбасылық фото негізінде отбасы мүшелерінің ауызша портретін құрау; |
1.2 Мектеп. Сынып |
3.1.2.1 білім алушының өзін-өзі ұстау ережелерін ұстануы; | |
3.1 Менің Отбасым – Қазақстан |
3.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
3.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
4 тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1.1 Мен және менің отбасым |
3.1.1.4 көктемгі, жазғы аяқ киімдерді атау; |
1.2 Мектеп. Сынып |
3.1.2.1 білім алушының өзін-өзі ұстау ережелерін ұстануы; | |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
3.2.1.1 жыл айларын атау, оларды жыл мезгілдерімен сәйкестендіру; | |
Дені саудың – жаны сау | 2.2 Тірі табиғат |
3.2.2.16 таңдау бойынша жәндіктердің 3-4 түрін, сыртқы түрін білу және атау; |
3.1 Менің Отбасым – Қазақстан |
3.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
3.4.1.1 заттар мен табиғат құбылыстарының атауын дұрыс айту; | |
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | ||
Өзім туралы | 1.1 Мен және менің отбасым |
4.1.1.1 өзінің аты, жөні, тегін, туған күнін, үйінің мекен-жайын білу; |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
4.2.1.1 күздің сипатық белгілерін атау; | |
2.2 Тірі табиғат |
4.2.2.1 орман өсімдіктерін атау; қылқан жапырақты және жапырақты ағаштар; | |
Менің мектебім | 1.2 Мектеп. Сынып |
4.1.2.1 негізгі мектеп ғимараттарын атау және олардың қызметтері; |
3.1 Менің Отаным – Қазақстан |
4.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
4.4.1.1 олардың негізгі қасиеттері бойынша заттар мен табиғат құбылыстарын атау; | |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1.1 Мен және менің отбасым |
4.1.1.1 өзінің аты, жөні, тегін, туған күнін, үйінің мекен-жайын білу; |
1.2 Мектеп. Сынып |
4.1.2.3 сыныптағы жиһаз және оның қызметтерін атау; | |
2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
4.2.1.1 қыстың сипатық белгілерін атау; | |
Бізді қоршаған әлем | 2.2 Тірі табиғат |
4.2.2.6 алқап өсімдіктерінің құрылымын атау: – тамыры, сабағы, жапырағы, масағы, сібірткісі; |
3.1 Менің Отаным – Қазақстан |
4.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
4.4.1.1 олардың негізгі қасиеттері бойынша заттар мен табиғат құбылыстарын атау; | |
3 – тоқсан | ||
Саяхат | 2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
4.2.1.1 қыстың, көктемнің негізгі белгілерін атау; |
2.2 Тірі табиғат |
4.2.2.10 жабайы жануарларды, олардың сыртқы түрін, мінез-құлқын, қоректенуін, төлдерін білу және атау; | |
2.3 Өлі табиғат |
4.2.3.1 топырақтың құрамын атау (құм, саз, тастар); | |
Дәстүрлер және ауыз әдебиеті | 1.1 Мен және менің отбасым |
4.1.1.4 қысқы, маусымаралық киім мен аяқ киім заттары атау; |
1.2 Мектеп. Сынып |
4.1.2.4 сыныпты ретке келтіру; | |
3.1 Менің Отаным – Қазақстан |
4.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
4.4.1.1 олардың негізгі қасиеттері бойынша заттар мен табиғат құбылыстарын атау; | |
4 – тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1.1 Мен және менің отбасым |
4.1.1.4 маусымаралық, жазғы, киім мен аяқ киім заттарын білу; |
1.2 Мектеп. Сынып |
4.1.2.1 негізгі мектеп ғимараттары және олардың қызметтерін атау; | |
2.2 Тірі табиғат |
4.2.2.15 пайдалы жәндіктерді атау – ара, қызыл қоңыз, көбелектер, сыртқы, түрі, өмір сүруін, қоректенуін білу; | |
Дені саудың – жаны сау | 2.1 Табиғаттағы маусымдық өзгерістер |
4.2.1.1 әр маусымның негізгі белгілерін атау; |
3.1 Менің Отбасым – Қазақстан |
4.3.1.1 мемлекеттік рәміздерді білу және атау – елтаңба, ту, әнұран; | |
4.1 Қоршаған болмыстың заттар мен құбылыстарымен танысу негізінде ауызша сөйлеуді дамыту |
4.4.1.1олардың негізгі қасиеттері бойынша заттар мен табиғат құбылыстарын атау; | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 556 -қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Тәртіп мәдениеті" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); алып тасталды - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 557 -қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-3 сыныптар үшін "Қол еңбегі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-3 сыныптар үшін "Қол еңбегі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.2. Бағдарлама мақсаты – білім алушыда, әлеуметтік бейімдеуге және өзіндік еңбек іс-әрекетіне дайындауға себептесетін бастапқы технологиялық білім, еңбек біліктілігі мен дағдыларын, еңбекті жоспарлау мен ұйымдастыру тәсілдерін қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) білім алушыларда жалпы еңбектік біліктілік пен дағды негіздерін қалыптастыру: жұмыс жоспарын ұстана білу, өзінің іс-әрекетін қадағалау, үлгіге қарап жасау, алынған нәтижені бағалау;
2) қол еңбегі дағдыларын басқа сабақтарда, күнделікті өмірде қолдануға үйрету;
3) көрнекі-әрекеттік және көрнекі-бейнелік ойлауын дамыту;
4) еңбексүйгіштікті, бастаған істі соңына дейін жеткізу біліктілігін, ұқыптылықты қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) сындарлы (конструктивті) қабілетін, көркем және эстетикалық талғамын, қиялы мен кеңістік ойлауын дамыту;
2) көру-қозғалыс координациясын, ұсақ моторикасын дамыту;
3) арнайы терминологиямен сөздік қорын кеңейті және байыту.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Қол еңбегі" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастыруға арналған педагогикалық тәсілдерінің іске асырылуы зияты зақымдалған білім алушылардың арнайы оқу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
Ескерту. 5-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.6. Оқытудың компенсаторлық-дамыту бағыттылығы қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік тәсілдерімен қамтамасыз етіледі: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету, бақылау.
7. Оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыты тұлғаның әлеуметтік бейімсізденуін жоюды немесе азайтуды көздейді, әлеуметтік мінез-құлық нормалары мен өмірлік маңызды дағдылардың қалыптасуына ықпал жасайды.
8. Жеке тәсілі және саралап оқыту қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
9. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
10. Бағдарлама материалы білім алушылардың еңбек әрекетіне қажетті күрделі қозғалыстарды ұйымдастыру қабілеттерін дамытуға ықпал етуге мүмкіндік береді.
11. Тәжірибелік іс-әрекет қызметі нақты еңбек нысанына зейін аударуға мен қызығушылық танытуға мүмкіндік береді. Бұл ретте оқушының сақталған көрнекі-әрекеттік ойлауына сүйенеді.
12. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі. Қол еңбегі сабақтары заттарды талдаудың жалпылама тәсілдерін үйретеді:
1) нысананы тұтас қарастыруға, оның мәнін анықтауға;
2) негізгі бөліктерін айқындауға (саны, атауы, формасы, материалы);
3) бөліктердің кеңістік орналасуын белгілеуге;
4) бөліктегі негізгі детальдарын анықтауға (саны, атауы, формасы, материалы).
13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
Ескерту. 13-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.14. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
15. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескере отырып, тақырыптың, тараудың аяғында жүргізіледі.
16. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына еңгізіледі.
3 - тарау. "Қол еңбегі" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
17. "Қол еңбегі" оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0 сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 64 сағатты;
2) 1 сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 66 сағатты;
3) 2 сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты;
4) 3 сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты құрайды.
18. Бағдарлама 5 бөлімді қамтиды:
1) "Ермексазбен жұмыс";
2) "Құрастыру";
3) "Табиғи материалмен жұмыс";
4) "Қағаз және қатырмақағазбен жұмыс";
5) "Жіппен және текстилді материалмен жұмыс".
19. "Ермексазбен жұмыс" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) көлемді бұйымдар;
2) композициялар;
3) жалпақ бұйымдар.
20. "Құрастыру" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) бөлшектердің кеңістікте орналасуы
21. "Табиғи материалмен жұмыс" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) көлемді бұйымдар;
2) жалпақ бұйымдар;
3) композициялар.
22. "Қағаз және қатырмақағазбен жұмыс" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) көлемді бұйымдар;
2) жалпақ бұйымдар.
23. "Жіппен және текстилді материалмен жұмыс" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) көлемді бұйымдар;
2) жалпақ бұйымдар.
24. 0 - сыныпқа арналған "Қол еңбегі" пәнінің базалық мазмұны:
1) ермексазбен жұмыс: қол еңбегі сабағында тәртіп ережесі, жұмыс орнын ұйымдастыруға қойылатын талаптар. Мүсіндеуге материал дайындауға жаттығу. Тапсырмасыз мүсіндеу – екі қолымен ермексаздың тұтас кесегін укалау, ірі кесектерге үзу, қосу. Саз бен ермексазды жаймалау. Қарапайым геометриялық денелерді жасау. Ермексазды түсіне қарай іріктеп жаттығу ұзындығы мен қалындығы түрлі бағаншаларды алақанда және төсем тақтайшада жаймалау. Ұлу жасау. "Ұлудың отбасы" композициясын ойнау. Шариктерді, жаңғақтарды домалатып мүсіндеу. Бірнеше бөліктерден тұратын заттарды (домалақ формадағы) домалатып мүсіндеу. Үлкендігі әртүрлі екі шариктен үлгі бойынша мүсіндеу: аққала, "неваляшка" қуыршағы. Алдын ала дайындалған түрлі мөлшердегі шариктерден жұлдыз құртын жасау. "Жапырақтағы жұлдыз құрты" композициясын құрастыру. Үлгі бойынша жемістер мен көкөністерді, басқа да жақсы таныс заттарды мүсіндеу. Төсем тақтайшасына салынған нобайы бойынша ұлттық өрнек жасау: ермексазбен немесе табиғи материалмен (қауын, қарбыз тұқымдары, бұршақ) бастыру;
2) құрастыру: құрылыс жиынтығынан ойын кезінде қолданылатын конструкция жасау. Мұғалімнің әрекетіне еліктей отырып, қарапайым құрылыс жасау. Мәшине, қақпасы бар гараж құру. Қуыршақ үшін 3-4 затты жиһазды бөлме ішінде орналастыру. Еліктеу, үлгі, ауызша нұсқау бойынша конструкцияның жеке бөліктерін қайта қою. Құрылыс жиынтығының бір элементерінің орнына басқасын қолдануға жаттығу. Түсінігі бойынша құрылыс жиынтығының түрлі типінен өзара байланысты бірнеше құрылым жасау;
3) табиғи материалмен жұмыс: табиғи материалды жинау мақсатымен табиғатқа экскурссияға бару. Түрлі түсті қағаздан жасалған төсемге кептірілген жапырақтарды жапсыру (үлкен жапырақ, кішкентай жапырақ). Жапырақтардан аппликация жасау. "Түскиіз" – қабырғаға ілінетін кілемді кептірілген жапырақтардан жасау. Үлкендігі түрлі жапырақтардан аппликация жасау: балық, көбелек. Грек жаңғағының қабығынан, шишка мен ермексаздан балықты, құсты, кірпіні (қалауы бойынша) жасау;
4) қағаз және қатырмақағазбен жұмыс: ию сызығымен қағазды бүктеу және жырту, қатпар жазғышты қолдану. Төртбұрышты формадағы дайындамадан шаршы шығару. Шаршыны бүктеу арқылы үшбұрыш шығару. Үлгі бойынша үйдің, автобустың және басқа да таныс заттардың аппликациясын жасау. Мөлшеріне қарай фигураларды ауыстырып (үлкен-кішкентай) жолақтағы өюды үлгі бойынша дайындау. Үлгі бойынша қағазды бүктеу. Көлемді ойыншықты үлгі бойынша дайындау: ұшақ, қайық. Мұғалім дайындаған түрлі-түсті қағаз кесіндісінен алқа дайындау; қағазды түсіне қарай іріктеу;
5) жіппен және текстілді материалмен жұмыс: материалды атау; жіпті түсіне, жуандығына қарай таңдау. Түрлі-түсті жіпті байлау, бір шүйкеге орау. Түрлі-түсті жіптердің коллекциясын құру – қатты қағаздан жасалған төсемге жапсыру. Түрлі-түсті жуан жіптен бау өру.
25. 1-сыныпқа арналған "Қол еңбегі" пәнінің базалық мазмұны:
1) ермексазбен жұмыс: дұрыс жұмыс қалпы мен жұмыс орындағы тәртіп; материалды және құралдарды ұқыпты және құнттап пайдалану; техникалық қауіпсіздікті және санитарлы-гигиениеналық талаптарды сақтау. Бағаншалар мен жолақ кесінділерден баспалдақ, шырша, ұшақ, басқа да нысаналарды дайындау. Бөлшектерді бір біріне қысып басу, жапсыру арқылы қосу. Мүсіндеу кезінде қолданылатын құралдар, олардың атауы мен мәні (стек). Үлкендігі әртүрлі бірнеше бөліктерден тұратын ойыншықтарды үлгі бойынша мүсіндеу (пирамидкалар, аққала). Тақтайша үстінде әріптерді және цифрларды рельефті үлгісі бойынша мүсіндеу; "Бауырсақ" ертегісі тақырыбында мүсіндеу; композиция құрастыру;
2) құрастыру: құрылыс жиынтығының бөлшектерінен құрастыру; түрлі таныс заттардың бейнелерін үлгі бойынша мүсіндеу; түрлі заттардың модельдерін ұзындығы (жолақ кесіндісінің ені 1см) әртүрлі түрлі-түсті қағаздарың жолақ кесінділерінен және желіммен дөңгелек түрінде бүктелген жолақ секінділерінен үлгіге қарап дайындау;
3) табиғи материалмен жұмыс: табиғатқа саяхат; табиғи материалды жинау, олардың сипатымен танысу (жапырақтардың, гүлдердің, тұқымдардың –шаған, үйеңкі, бұтақтар); түрлі-түсті қатырмақағаздан жасалған төсемге кептірілген гүлдерді жапсыру. Кептірілген гүлдерден "Гүл шоғы" "Жайлауда" сюжетті картинасын үлгі бойынша құрастыру, ермексаздан кірпіні (шаған, шырша инелері, күнбағыс қауызы) үлгі бойынша мүсіндеу; ермеказдан және үйеңкі жапырақтарынан көбелек жасау. Грек жаңғағының қабығынан, каштаннан, қарағай қабығынан кеме, жапырақтардан желкенін жасау. Грек жаңғағының қабығынан, емен жаңғағынан аю жасау; бұйымды дайындау жоспарын ұстана отырып, табиға материалдардан түрлі басқа бұйымдар дайындау; бұйым жасалған материалдарды атау;
4) қағаз жіне қатырмақазазбен жұмыс: кесетін құралдармен, желіммен жұмыс қауіпсіздігі ережесін сақтау. Желіммен жұмыс істеу кезінде санитарлы-гигиеналық талаптарды сақтау; бүктеу сызығы бойынша қайшымен қиып жаттығу. Қағаз жолақтарын шаршы,үшбұрыш, төртбұрыш етіп кию; желім арқылы қағаз бөліктерін қосу. Оюларды жолақ ішіне жапсыру; шеңбер ішіндегі оюды шаблон бойынша дайындау (дөңгелек, шаршы, төртбұрыш, үшбұрыш 3-тен аспауы керек). шаблонды айландыра сызу кезінде қағазды ұтымды пайдалану. Белгілеу, қию ұғымдары. Ою мен өрнектерді құрастыру ережесі, ретімен орналастыру қағидасы. Өрнектегі қағаз түстерінің үйлесімдігі. Жолақ, шеңбер, шаршы ішіндегі өсімдік әліптес оюларын үлгі бойынша дайындау; өсімдік әліптес қазақ оюларын үлгі бойынша құрастыру, пішіні, түсі бойынша ретімен орналастыру– "гүл", "қайнар"; өрнек элементтерін пайдалана отырып, шаршы ішіндегі қазақ оюын шаблон бойынша дайындау ("тарақ"). "Фонарик-шам" шырша ойыншығын дайындау. Бүуктеу арқылы бір бөлшектен жасалған жалаушалардан гирлянда дайындау; үлгі бойынша аппликация дайындау;
5) жіп және текстильді материалдармен жұмыс: жуандығы мен ұзындығы әртүрлі жіптерді қийып жаттығу. Жүн жіптерден домалақ шашақ дайындау; цыған инесіне жіпті сабақтап жаттығу. "ине жоғары-төмен" тәсілімен дайын тесіктер арқылы тігу. Дайын тесіктер арқылы геометриялық фигураларды тігу: дөңгелек шаршы, үшбұрыш (изонить). Түрлі-түсті қарандаштармен штрихтау арқылы сұлбасын толтыру.
26. 2-сыныпқа арналған "Қол еңбегі" пәнінің базалық мазмұны:
1) ермексазбен жұмыс: стекті пайдалана отырып, басып енгізу және жалпайту арқылы заттарды мүсіндеу: үлкен текше, кішкентай текше, брусок биік, брусок аласа; тікелей заттың өзіне қарап мүсіндеу кезінде пропорцияны сақтау; мүсінделген бөлшектерден мұңара, үй құрастыру. Цилиндр пішіндегі заттарды мүсіндеу: қарандаш салатын ыдыс. Конус пішіндегі ыдыстарды тікелей заттың өзіне қарап мүсіндеу: шелек, гүл түбегі. Құстардың, жануарлардың фигураларын үлгі бойынша мүсіндеу; тікелей заттың өзіне қарап ойыншықтарды өздігінен мүсіндеу. Тақырыптық композицияларды сұлбасы мүсіндеу;
2) құрастыру: "Лего" конструкторын пайдалана отырып, заттарды құрастыру; композицияларды құрастыру және күйіне келтіру;
3) табиғи материалмен жұмыс: табиғи материалды жинау мақсатымен табиғатқа саяхатқа шығу. Кептірілген жапырақтың, гүлдердің, шөптердің; қасиеті, макетті құрастыру ережесі; қоласты материалдардан бөлшектерді қосу тәсілдері; кептірілген өсімдіктерден үлгі бойынша және елестету бойынша композиция құрастыру. Қоласты материалдарды пайдалана отырып, жануарлардың қарапайым фигураларын жасау (таяқша, желім), гүлдер, шөп, сабан; ермексаз арқылыбөлшектерді қосу тәсілдері; операцины атау (қосу, жапсыру). Бұйымды жасау жоспарын сақтау; бұйым жасалған материалдарды атау;
4) қағаз және қатырмақағазбен жұмыс: қатырмақағаздың мәні, қолданылуы; қатырмақағаздың сипаты мен ерекшелігі; қағаз бен қатырмақағазды жапсыруға арналған желім құрамдары (клейстер, казеинді желім); қатырмақазбен жұмыс істеу кезінде қолданылатын құралдар және олардың қызметі: қайшы, қылқалам, қатпар жазғыш, шаблон; қатырмақағаздің сұраптары туралы қарапайым мәліметтер; түстердің үйлесімі; пропорцияларды сақтау; материалдарды үнемдеп пайдалану; түрлі материалдарды қолдану (жіп – таспа) түрлі-түсті қағаз бенқатырмақағазбен үйлестіру; бұйымды қазақ оюымен әшекейлеу; шаблон бойынша айландыра сызу, қайшымен түзу және қисық сызықтармен қию, бақылау әрекетін жүзеге асыру (бастырып көру, сызғышпен өлшеу); сызғышпен, шаблонмен, трафаретпен тұмар және оюдың бөлшектерін белгілеур; тұмар дайындау; тұқымдарды сақтау үшін қағаздан пакет дайындау. Оны "гүл" ұлттық оюымен әшекейлеу. Шаблон бойынша қағазды және жіңішке қатырмақағазды өлшеп белгілеу. қайшымен түзу және қисық сызықтармен қию; қатырмақағаздың бір жағын түрлі-түсті қағазбен жапсырып шығу; бетбелгісін дайындау. Қатырмақағаздан жалпақ шырша ойыншығын (көкөніс, жеміс, жануарлар фигуралары) дайындау. Олардың бір жағын түрлі-түсті қағазбен жапсырып шығу. Бетбелгіні жіңішке қатырмақағаздан дайындау. Аппликацияларды дайындау және бетбелгіге жапсыру;
5) жіп және текстильді материалдармен жұмыс: жіптің мәні және қолдануы; адамөміріндегі жіптің мәні мен қолдануы; әрлеу тігісінің түрлері: көктейтін и "бау"; матамен жұмыс жасау кезінде қолданылатын құралдар; жұмыс істеу қауіпсіздік ережелері; жуан жіпті шырмау (ширатпа жіп, ирис, синтетикалық иірімжіп) тегістеу, мұғалімнің жетекшілігімен жіпті қайшымен таңу; матаныдайын үлгісі бойынша пішу; материалдарды тиімді пайдалану; қатырмақағаздан жасалған төсемге мата коллекциясын жинақтау (оң жағымен ішкі жағы айқын көріну керек); ірі өріммен, "бау" тігісімен селтір матадан бетбелгі дайынтау; бетбелгінің ұшын шашақпен әшекейлеу.
27. 3 - сыныпқа арналған "Қол еңбегі" пәнінің базалық мазмұны:
1) ермексазбен жұмыс: қатырмақағазға жануарлардың сұлбасын түрлі-түсті ермексаздан жасалған шариктерден қойып шығу; тұрмыстық заттардың, жануарлардың, жиһаздың, ыдыстардың көлемді фигураларын үлгі бойынша мүсіндеу лепка; жұмысты жоспар бойынша орындау; атқарған жұмыстың реті туралы ауызша есеп беру;
2) құрастыру: "Лего" конструкторын пайдалана отырып, заттарды құрастыру; композицияларды құрастыру және күйіне келтіру;
3) табиғи материалмен жұмыс: табиғи материалды жинау мақсатымен табиғатқа саяхатқа шығу; жұмыс кезінде пайдалынатын материалдардың сипаты: түсі, пішіні, мөлшері; қосылу түрі; құралдар: біз, пышақ, қылқалам; желім құрамасы: БФ, ағаш желімі; бұйымды үлгі және суреті бойынша дайындау; жүгері собағынан, грек жаңғағының қабығынан, емен жаңғағынан, сымтемірден ермексаздан, күнбағыс дәндерінен жануарлардың фигураларын өздігінен дайындау; түрлі материалдардан көлемді бұйымдарды өз ойы бойынша жасау (соңғы саяхаттан, кітап оқудан, кинофильм көріргеннен кейін); "Байге" - қазақтың ұлттық ойыны тақырыбында өз ойы бойынша композиция дайындау; жұмысты жоспар бойынша орындау; атқарған жұмыстың реті туралы ауызша есеп беру;
4) қағаз және қатырмақағазбен жұмыс: қатырмақағаздан жасалған бұйымдарды көмкерудің мәні, түрлері; парақпен көмкеру мен бір бағытта сызғыш бойынша белгілеудің ережелері; түрлі-түсті қағазбен қатырмақағаздың сипаты; безендіруге арналған қатырмақағаз сұрыптары; мұғалімнің көмегімен және өздігінен жоспар бойынша бұйымды дайындау; дайындамалар, шаблондар және өлшемдер бойынша жұмыс істеу; затты-операциональді жоспар бойынша жұмыс істеу, бұйымды затты-операциональді жоспарлау бойынша дайындау реттін жоспарлау және бұйымды дайындау; қалын түрлі-түсті қағаздардан көлемді шырша ойыншықтарын дайындау; жаңа жылдық карнавал үшін маскалар дайындау; конфигурациясы күрделі шаблондар бойынша қатырмақағазды және қағазды белгілеу; қатырмақағаздан және қағаздан конфигурациясы күрделі қазақ оюларының жеке элементтерін дайындау: "сынық мүйіз, "түйе-табан"; жұқа қатырмақағаздан ашық қораптарды дайындау; шаблон және сызғыш бойынша қорап ұңғылын белгілеу; қорапты екі тәсілмен жапсыру: қақпақ арқылы және түйіскен жігі бойынша, оклеивание қағаз жолағымен жапсырып шығу;
5) жіп және текстильді материалдармен жұмыс: адамның тұрмыстық,көркем іс-әрекетінің тарихындағы өрудің мәні; қиғаш ілмектеулі тігістің мәні; тұрмыс бұйымдарын әшекейлеудегі оюлардың мәні; бірнеше рет өрілген жіптерден білезік дайындау; қағаздағы дайын тесіктер бойынша тігу; қиғаш ілмектеулі тігіспен танысу; дайын тесігі бар шаршы формасындағы қағазда қазақ оюларын тігу ("сынық мүйіз", "түйе табан"). Түрлі-түсті қарындаштармен бояу.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
28. Оқу бағдарламасында әрбір бөлімнің оқу материалының мазмұны мен бірізділігін анықтау үшін негіз болатын, білім алушылардың жетістіктерін бағалау критерийлері болып табылатын, оқыту мақсаттары жүйесі түрінде ұсынылған күтілетін нәтижелер көрсетілген.
29. Оқу бағдарламасында оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтың бірінші саны сыныпты білдіреді, екіншісі мен үшіншісі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші сан – оқу мақсатының реттік номерін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4 кодындағы "1" – сынып, "2.1" – бөлімше, "4" – оқыту мақсатының сандық белгісі.
30. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Ермексазбен жұмыс":
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | |
1.1 Көлемді бұйымдар |
0.1.1.1 қол еңбегі сабағында тәртіп және қауіпсіздік ережелерін сақтау; |
1.1.1.1 еңбек сабағында тәртіп ережелерін сақтау; |
2.1.1.1 геометриялық денелерді мүсіндеу: куб, брус; |
3.1.1.1 үлгі бойынша қатқан адамның фигурасын мүсіндеу: қыз, ұл; |
1.2 Композициялар |
0.1.2.1 дайын шариктерден мүсіндеу және композиция құрастыру "Жапырақтағы жұлдызқұрт"; |
1.1.2.1 бағаншалар мен жолақтардан шырша, ұшақ мүсіндеу; |
2.1.2.1 "Күз" тақырыбыдағы композицияны сұлбасы бойынша мүсіндеу (күз: үй, күн, жапырақты ағаш); |
3.1.2.1 "Бауырсақ ертегісіне композиция құрастыру"; |
1.3 Жалпақ бұйымдар |
0.1.3.1 баттастырып жағу тәсілімен дайындау "Алақандар"; |
1.1.3.1 баттастырып жағу тәсілімен дайындау "Жапырақты ағаш"; |
2.1.3.1 үлгі бойынша түсі мен үлкендігі әртүрлі жапырақтар рельефтерін мүсіндеу; |
3.1.3.1 ермексаздан түрлі-түсті майда шариктерді мүсіндеу және оларды жануардың сұлбасы бойынша қойып шығу "Керік"; |
2) "Құрастыру":
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | |
2.1 Бөлшектердің кеңістікте орналасуы |
0.2.1.1 құрылыс жиынтығының элементтерін атау (текше, брус, кірпіш), көрсетуге және атауға үйрету; |
1.2.1.1 текшелерден үй құрастыру; |
2.2.1.1 Лего текшелерінен үй құрастыру; |
3.2.1.1 Лего текшелерінен мәшине құрастыру "Жүк мәшинесі", "Фургон", "Жеңіл автомобиль"; |
3) "Табиғи материалмен жұмыс":
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | |
3.1 Жалпақ бұйымдар |
0.3.1.1 саяхат кезінде бұйымдарға табиғи материал жинау; |
1.3.1.1 саяхат кезінде бұйымдарға табиғи материал жинау; |
2.3.1.1 саяхат кезінде бұйымдарға табиғи материал жинау; |
3.3.1.1 саяхат кезінде бұйымдарға табиғи материал жинау; |
3.2 Көлемді бұйымдар |
0.3.2.1 ермексазбен үйеңкі қанатшыларынан кірпіні дайындау (қадау арқылы); |
1.3.2.1 көлемді табиғи материалдардан "Кеме" жасау; |
2.3.2.1 үлгі бойынша емен жаңғағы мен шаған қанатшыларынан "Қоян" дайындау; |
3.3.2.1 грек, емен жаңғақтарынан "Аю" жабайыаң фигурасын дайындау; |
3.3 Композиция | 0.3.3.1 үлкендігі әртүрлі кірпілерден композиция дайындау және құрастыру "Шөптегі кірпілер" |
1.3.3.1 кептірілген жапырақтарынан "Гүл шоғы" композициясын дайындап құрастыру (мұғалімге сыйлық); |
2.3.3.1 қарағай жаңғақтарынан, жапырақтарынан, мамықтан "Үйрекпен балапандары" композициясын үлгі бойынша дайындау және құрастыру; | 3.3.3.1 табиғи материалдардан "Көлдегі құстар" композициясын құрастыру |
4) "Қағаз және қатырмақағазбен жұмыс":
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | |
4.1 Жалпақ бұйымдар |
0.4.1.1 қағазды жырту; |
1.4.1.1 түзу сызық бойынша қағазды бүктеуге және жыртуға жаттықтыру; |
2.4.1.1 қисық сызықтармен қию, дөңгелек және сопақша формадағы санау материалын дайындау; |
3.4.1.1 геометриялық фигуралардан "Менің мектебім" мозаикасын дайындау; |
4.2 Көлемді бұйымдар |
0.4.2.1 қағаз парағын бүктеу арқылы (оригами сияқты) үлгі бойынша көлемді "Кітапша" ойыншығын дайындау; |
1.4.2.1 түзу сызықпен қағазды бүктеу және жырту "Шаблондарға арналған конверт"; |
2.4.2.1 жұқа қатырмақағаздан қарындаштарға арналған стақан дайындау; |
3.4.2.1 төртбұрышты қағаз парағынан үлгі бойынша үй жасау және қосымша бөлшектерді: терезе, есік, моржа; |
5) "Жіппен және текстильді материалмен жұмыс":
5-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | |
5.1 Көлемді бұйым |
0.5.1.1 түрлі-түсті жіптердің коллекциясын құру (қатырмақағазға орау және байлау арқылы); |
1.5.1.1 ұзындығы әртүрлі жіптерді қию тәсілдерін қолдану "Жіпті шашақ"; |
2.5.1.1 тоқылған жіптерден қатқан фигураларды дайындау (ұл, қыз) (қайталау) | 3.5.1.1 байлаулы шашақтардан қанқан бұтақшадағы жидектерді дайындау |
5.2 Жалпақ бұйымдар |
0.5.2.1 түрлі-түсті қалың жіптерден бау өру; | 1.5.2.1 түрлі-түсті иірімжіптен аппликация дайындау "Бұтақтағы шие" |
2.5.2.1 түсіне қарай жіпті таңдау және 2-3 жіптен білезік өру; |
3.5.2.1 кесу, қию құралдарымен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік ережесін сақтау; қажетті мөлшердегіжіпті қийып үйрету; |
31. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-3-сыныптар үшін "Қол еңбегі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
Ескерту. 31-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.32. Бөлімдер мен тақырыптардың сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
33. Оқыту бастауыш сыныптардағы белгіленген барлық оқу жылына арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-3 сыныптары үшін "Қол еңбегі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-3 сыныптар үшін "Қол еңбегі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
0.1.1.1 қол еңбегі сабағында тәртіп және қауіпсіздік ережелерін сақтау; |
1.2 Композициялар | 0.1.2.1 дайын шариктерден мүсіндеу және композиция құрастыру "Жапырақтағы жұлдызқұрт" | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 0.1.3.1 баттастырып жағу тәсілімен дайындау "Алақандар" | ||
Менің мектебім | 2.Құрастыру | 2.1 Бөлшектердің кеңістікте орналасуы |
0.2.1.1 құрылыс жиынтығының элементтерін атау (текше, брус, кірпіш), көрсетуге және атауға үйрету; |
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
0.4.1.1 қағазды жырту; | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
0.4.2.1 қағаз парағын бүктеу арқылы (оригами сияқты) үлгі бойынша көлемді "Кітапша" ойыншығын дайындау; | ||
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар | 0.4.1.3 жыртпа қағаздан аппликация дайындау "Қуатқа арналған шарик" |
4.2 Көлемді бұйымдар | 0.4.2.5 қағаз парағын бүктеу арқылы (оригами сияқты) үлгі бойынша көлемді "Қайық" ойыншығын дайындау | ||
Бізді қоршаған әлем | 3. Табиғи материалмен жұмыс | 3.1 Жалпақ бұйымдар |
0.3.1.1 саяхат кезінде бұйымдарға табиғи материал жинау; |
3.2 Көлемді бұйымдар |
0.3.2.1 ермексазбен үйеңкі қанатшыларынан кірпіні дайындау (қадау арқылы); | ||
3.3 Композиция | 0.3.3.1 үлкендігі әртүрлі кірпілерден композиция дайындау және құрастыру "Шөптегі кірпілер" | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
0.4.1.4 "Жаңа жылдық ашықхат" шаршы ішіндегі аппликация дайындау; | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
0.4.2.6 дайын жолақтардан тізбек жасау "Шыршаға гирлянда"; | ||
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
0.4.1.7 үлгі бойынша түрлі түсті қағаздан "Үйлер" аппликациясын құрастыру (қала бойынша саяхат); |
4.2 Көлемді бұйымдар | 0.4.2.8 қағаз парағын бүктеу арқылы (оригами сияқты) үлгі бойынша көлемді "Ұшақ" ойыншығын дайындау (ұшақпен саяхат) | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
0.1.1.7 "Буырсақтар" мейрам тағамы - тұзды қамырдан үлгі бойынша шариктер |
1.2 Композиция |
0.1.2.2 "Қыстағы орман" композициясын дайындау және құрастыру; | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 0.1.3.2 баттастырып жағу тәсілімендайындау "Гүл" | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
0.4.1.11 "Жіліншік" оюын дайындау; | |
4.2 Объемные изделия | 0.4.2.9 қағаз парағын бүктеу арқылы (оригами сияқты) үлгі бойынша көлемді "Қалпақ" ойыншығын дайындау | ||
5. Жіппен және текстилді материалмен жұмыс | 5.1 Көлемді бұйымдар |
0.5.1.1 түрлі-түсті жіптердің коллекциясын құру (қатырмақағазға орау және байлау арқылы); | |
5.2 Жалпақ бұйымдар |
0.5.2.1 түрлі-түсті қалың жіптерден бау өру; | ||
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
0.1.1.11 тұзды қамырдан жасалған бағаншалардан собалақ (рогалик) дайындау; |
1.2 Композиция | 0.1.2.4 тұзды қамырдан тоқаштарға толы нан себетін дайындау | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 0.1.3.3 үлгі бойынша ермексаздан мүсіндеу "Балық" | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
0.4.1.13 жыртпа қағаздардан жеміс сауытын дайындау; | |
4.2 Көлемді бұйымдар | 0.4.2.10 (оригами сияқты) үлгі бойынша стақан дайындау | ||
Дені саудың -жаны сау | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
0.1.1.13 "Алма"үлгі бойынша жемістерді дайындау; |
1.2 Композиция |
0.1.2.5 барельеф дайындау "Гол соқ!"; | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 0.1.3.4 дайын бағаншалардан түймедақ гүлін дайындау | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар | 0.4.1.15 үлгі бойынша түрлі түсті қағаздан "Паркте" аппликациясын құрастыру | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
0.4.2.11 қағаз парағын бүктеу арқылы (оригами сияқты) үлгі бойынша көлемді "Күн бас киімі" ойыншығын дайындау | ||
2) 1-сынып
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
1.1.1.1 еңбек сабағында тәртіп ережелерін сақтау; |
1.2 Композиция |
1.1.2.1 бағаншалар мен жолақтардан шырша, ұшақ мүсіндеу; | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар |
1.1.3.1 баттастырып жағу тәсілімен дайындау "Жапырақты ағаш"; | ||
Менің мектебім | 2.Құрастыру | 2.1 Бөлшектердің кеңістікте орналасуы |
1.2.1.1 текшелерден үй құрастыру; |
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
1.4.1.1 түзу сызық бойынша қағазды бүктеуге және жыртуға жаттықтыру; | |
4.2 Көлемді бұйымдар | 1.4.2.1 түзу сызықпен қағазды бүктеу және жырту "Шаблондарға арналған конверт" | ||
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
1.4.1.6 қағаз жолақтарын шаршы етіп қию, (математика сабағына дидактикалық материал дайындау); |
4.2 Көлемді бұйымдар | 1.4.1.2 қайшымен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік ережесін ұстану | ||
Бізді қоршаған әлем | 3. Табиғи материалмен жұмыс | 3.1 Жалпақ бұйымдар |
1.3.1.1 саяхат кезінде бұйымдарға табиғи материал жинау; |
3.2 Көлемді бұйымдар |
1.3.2.1 көлемді табиғи материалдардан "Кеме" жасау; | ||
3.3 Композиция |
1.3.3.1 кептірілген жапырақтарынан "Гүл шоғы" композициясын дайындап құрастыру (мұғалімге сыйлық); | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
1.4.1.8 "Шырша гирляндасы" әшекейін дайындау; | |
4.2 Көлемді бұйымдар | 1.4.2.3 қағаз парағын бүктеу арқылы (оригами сияқты) үлгі бойынша көлемді "Аяз ата" ойыншығын дайындау | ||
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
1.4.1.10 қағаз жолақтарын төртбұрыш етіп қию және үлгі бойынша шаршы ішінде ою құрастыру; |
4.2 Көлемді бұйымдар |
1.4.2.4 "Шам" әшекейін дайындау; | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1 Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
1.1.1.6 тақтайшаға рельефті цифрларды мүсіндеу; |
1.2 Композиция | 1.1.2.3 "Менің достарым" ұжымдық композицияны дайындау | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 1.1.3.3 баттастырып жағу тәсілімен "Қайнар" қазақ оюын дайындау | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
1.4.1.14 қағаз жолақтарын шаршы етіп қию және үлгі бойынша "Төртбұрыштан жасалған ою" аппликация құрастыру; 1.4.1.15 шаблон бойынша белгіленген сопақшаларды қию; | |
4.2 Көлемді бұйымдар | 1.4.2.6 "Әке" оригами дайындау (үлкендерге құрмет) | ||
5. Жіппен және текстілді материалмен жұмыс | 5.1 Көлемді бұйымдар |
1.5.1.1 ұзындығы әртүрлі жіптерді қию тәсілдерін қолдану "Жіпті шашақ"; | |
5.2 Жалпақ бұйымдар | 1.5.2.1 түрлі-түсті иірім жіптен аппликация дайындау "Бұтақтағы шие" | ||
4 - тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
1.1.1.9 "Баклажан" сопақша домалатып мүсіндеу; |
1.2 Композиция | 1.1.2.4 "Саңырауқұлақ себеті" композициясын мүсіндеу және құрастыру | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 1.1.3.4 баттастырып жағу тәсілімен сұлбасы бойынша "Көбелек" мүсіндеу | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
1.4.1.18 сұлбасы бойынша "Көкөністер" қию және жапсыру; | |
4.2 Көлемді бұйымдар | 1.4.2.7 қағаз жолақтарынан оригами "Көжек" дайындау | ||
Дені саудың -жаны сау | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
1.1.1.12 көкөністердің өзіне қарап мүсіндеу "Қызанақ", "Қызылша", "Қияр", "Сәбіз"; |
1.2 Композиция | 1.1.2.5 "Жемістер" композициясын мүсіндеу жәнеқұрастыру | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 1.1.3.5 баттастырып жағу тәсілімен сұлбасы бойынша "Жаз жақындады" мүсіндеу | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Көлемді бұйымдар |
1.4.1.20 шаблон бойынша белгіленген доңгелектерді қию; | |
4.2 Көлемді бұйымдар | 1.4.2.8 қағаз жолақтарынан оригами "Күшік" дайындау (төртаяқты доспен серуен) | ||
3) 2-сынып
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
2.1.1.1 геометриялық денелерді мүсіндеу: куб, брус; |
1.2 Композиция | 2.1.2.1 "Күз" тақырыбыдағы композицияны сұлбасы бойынша мүсіндеу (күз: үй, күн, жапырақты ағаш) | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар я |
2.1.3.1 үлгі бойынша түсі мен үлкендігі әртүрлі жапырақтар рельефтерін мүсіндеу; | ||
Менің мектебім | 2.Құрастыру | 2.1 Бөлшектердің кеңістікте орналасуы |
2.2.1.2 Лего текшелерінен мұңара құрастыру |
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
2.4.1.1 қисық сызықтармен қию, дөңгелек және сопақша формадағы санау материалын дайындау; | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
2.4.2.1 жұқа қатырмақағаздан қарындаштарға арналған стақан дайындау | ||
2 - тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар | 2.4.1.6 үлгі бойынша "Жүк мәшинесі" аппликациясын дайындау |
4.2 Көлемді бұйымдар | 2.4.2.3 қағаз бен қатырмақағазды өлшемі бойынша белгілеуге жаттығу, рицовка түсіру (қатырмақағазды кертіктеу) | ||
Бізді қоршаған әлем | 3. Табиғи материалмен жұмыс | 3.1 Жалпақ бұйымдар |
2.3.1.1 саяхат кезінде бұйымдарға табиғи материал жинау; |
3.2 Көлемді бұйымдар |
2.3.2.1 үлгі бойынша емен жаңғағы мен шаған қанатшыларынан "Қоян" дайындау; | ||
3.3 Композиция |
2.3.3.1 қарағай жаңғақтарынан, жапырақтарынан, мамықтан "Үйрекпен балапандары" композициясын үлгі бойынша дайындау және құрастыру; | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар | 2.4.1.7 жұқа қатырмақағаздан және қалың қағаздан жалпақ карнавал маскаларын дайындау | |
4.2 Көлемді бұйымдар | 2.4.2.4 қалың түрлі-түсті қағаздан көлемді формадағы шырша әшекейін дайындау "Саңырауқұлақ" (3 бөліктен); 2.4.2.5 қалың түрлі-түсті қағаздан көлемді формадағы шырша әшекейін дайындау "Шар" (4-6 бөліктен) | ||
3 - тоқсан | |||
Саяхат | 4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
2.4.1.8 үлгі бойынша "Автофургон" аппликациясын дайындау; |
4.2 Көлемді бұйымдар |
2.4.2.6 жұқа қатырмақағаздан ашық қорап дайындау, клапаны бар; | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
2.1.1.5 үй бөлшектерін мүсіндеу (қабырға, шатыр) және олардан нысана құрастыру; |
1.2 Композиция |
2.1.2.2 басу және жалпайту тәсілімен домалақ формадағы ыдысты үлгі бойынша мүсіндеу "тәрелке"; | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 2.1.3.2 баттастырып жағу тәсілімен "Балта" қазақ оюын мүсіндеу | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
2.4.1.10 "Тұмарша" үшбұрыш формасындағы тұмар дайындау, түрлі түсті қағазбен жапсыру; | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
2.4.2.8 үлгі бойынша "Автофургон" аппликациясын дайындау; | ||
5. Жіп және текстильді материалмен жұмыс | 5.1 Көлемді бұйымдар |
2.5.1.1 тоқылған жіптерден қатқан фигураларды дайындау (ұл, қыз) (қайталау) | |
5.2 Жалпақ бұйымдар |
2.5.2.1 түсіне қарай жіпті таңдау және 2-3 жіптен білезік өру; | ||
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
2.1.1.9 сопақша домалатып жемістерді мүсіндеу "Лимон", "Алмұрт"; |
1.2 Композиция | 2.1.2.5 "Шәй үстелі" композициясын мүсіндеу және құрастыру | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 2.1.3.3 баттастырып жағу тәсілімен көкөніс, жеміс мүсіндеу | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
2.4.1.13 үлгі бойынша шеңбер ішінде өсімдік оюын дайындау; | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
2.4.2.10 үлгі бойынша қағаздан көлемді бұйым "Қаз" (оригами) дайындау; | ||
Дені саудың -жаны сау | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар | 2.1.1.12 жеке гигиена заттарын мүсіндеу "Сабын", "Тіс пастасы тюбигі", "Сүлгі" |
1.2 Композиция | 2.1.2.6 үлгі бойынша ойыншықтарды мүсіндеу: автобус, автомобилдер (жеңіл, жүк машинесі); ойынға арналған композиция құрастыру "Жол жүру ережесі" | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 2.1.3.4 баттастырып жағу тәсілімен көкөніс мүсіндеу | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар | 2.4.1.15 үлгі бойынша шаршы ішінде өсімдік оюын дайындау | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
2.4.2.12 жұқа қатырмақағаздан анаға "Көктемгі гүлдер" құттықтау ашықхатын дайындау; | ||
4) 3-сынып
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
3.1.1.1 үлгі бойынша қатқан адамның фигурасын мүсіндеу: қыз, ұл; |
1.2 Композиция |
3.1.2.1 "Бауырсақ ертегісіне композиция құрастыру"; | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 3.1.3.1 ермексаздан түрлі-түсті майда шариктерді мүсіндеу және оларды жануардың сұлбасы бойынша қойып шығу "Керік" | ||
Менің мектебім | 2. Құрастыру | 2.1 Бөлшектердің кеңістікте орналасуы |
3.2.1.1 Лего текшелерінен мәшине құрастыру "Жүк мәшинесі", "Фургон", "Жеңіл автомобиль"; |
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
3.4.1.1 геометриялық фигуралардан "Менің мектебім" мозаикасын дайындау; | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
3.4.2.1 төртбұрышты қағаз парағынан үлгі бойынша үй жасау және қосымша бөлшектерді: терезе, есік, моржа; | ||
2 - тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар | 3.4.1.4 геометриялық фигуралардан адам бейнесін жасау, құрастыру және жапсыру |
4.2 Көлемді бұйымдар | 3.4.2.5 үлгі бойынша "Қобдиша" көлемді ойыншығын оригами түрінде дайындау | ||
Бізді қоршаған әлем | 3. Табиғи материалмен жұмыс | 3.1 Жалпақ бұйымдар |
3.3.1.1 саяхат кезінде бұйымдарға табиғи материал жинау; |
3.2 Көлемді бұйымдар |
3.3.2.1 грек, емен жаңғақтарынан "Аю" жабайыаң фигурасын дайындау; | ||
3.3 Композиция | 3.3.3.1 табиғи материалдардан "Көлдегі құстар" композициясын құрастыру | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
3.4.1.5 қатырмақағаздан жалпақ шырша ойыншығын дайындау (көкөністер, жемістер, құстар фигурасын) бір жағын түрлі түсті қағазбен жапсыру; | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
3.4.2.3 қағаз жолақтарынан "Салпыншақ", "Тамшы", "Қар ұшқыны", "Жүрекше" дайындау; | ||
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар | 3.4.1.7 төртбұрышты қағаз парағынан үлгі бойынша автобус жасау және қосымша бөлшектерді: дөңгелек, терезе, есік |
4.2 Көлемді бұйымдар | 3.4.2.8 жұқа қатырмақағаздан және түрлі түсті қағаздан баскиім жасау "Тақия" және "Құс қанаты" өсімдік оюымен әшекейлеу | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Ермесазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар | 3.1.1.5 жгуттардан кесе мүсіндеу |
1.2 Композиция |
3.1.2.4 "Карлығаштың кұйрығы неге айыр?" қазақ ертегісінің кейіпкерлерін мүсіндеу және композиция құрастыру; | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 3.1.3.2 баттастырып жағу тәсілімен төсемде қазақ оюын жасау "Қошқар мүйіз" | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар |
3.4.1.8 жұқа қатырмақағаздан конфигурациясы күрделі қазақтың ою-өрнегін дайындау : "Сынық мүйіз"; | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
3.4.2.8 жұқа қатырмақағаздан және түрлі түсті қағаздан баскиім жасау "Тақия" және "Құс қанаты" өсімдік оюымен әшекейлеу; | ||
5. Жіппен және текстілді материалмен жұмыс | 5.1 Көлемді бұйымдар | 3.5.1.1 байлаулы шашақтардан қанқан бұтақшадағы жидектерді дайындау | |
5.2 Жалпақ бұйымдар |
3.5.2.1 кесу, қию құралдарымен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік ережесін сақтау; қажетті мөлшердегіжіпті қийып үйрету; | ||
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар | 3.1.1.6 спорттық снарядты мүсіндеу "Гантелдер" |
1.2 Композиция | 3.1.2.6 шай ыдыстарынан композиция құрастыру: кесе, табақша, шай демдейтін шайнек, блюдо | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 3.1.3.3 ермексаздан жгутиктерді мүсіндеп "Гүл-жетітүсті" қойып шығу | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар | 3.4.1.10 "Шай үстелі" панно дайындап құрастыру | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
3.4.2.14 оригами сияқты көлемді ойыншық дайындау "Аққу"; | ||
Дені саудың -жаны сау | 1. Ермексазбен жұмыс | 1.1 Көлемді бұйымдар |
3.1.1.7 спорттық снарядты мүсіндеу "Секірпе жіп" |
1.2 Композиция | 3.1.2.7 "Жайлаудағы Наурыз" композициясын құрастыру және мүсіндеу | ||
1.3 Жалпақ бұйымдар | 3.1.3.4 ермексаздан жгутиктерді мүсіндеп "тау пейзажін" қойып шығу | ||
4. Қағазбен жіне қатырмақағазбен жұмыс | 4.1 Жалпақ бұйымдар | 3.4.1.11 түрлі-түсті қатырмақағаздан "Пирамидка" мозаика қию және құрастыру | |
4.2 Көлемді бұйымдар |
3.4.2.15 ұзындығы әртүрлі ортасынан бүктелген қағаз жолақтарынан ойыншық жасау: "Ат"; | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 558 -қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 4-сыныбы үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 4-сыныбы үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.2. Бағдарлама мақсаты – қолжетімді кәсіпті меңгерудің негізі ретінде, жалпы еңбектік қабілеттер мен дағдыларды қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) үлгіні сараптамалау, тапсырманы бағдарлай білу, алдығы ісін жоспарлау, еңбегінің ағымдық және қорытынды нәтижелерін бақылау қабілетін қалыптастыру;
2) оқушыларды тәртіп талаптарын сақтауға, еңбек үдерісі барысындағы қатынастары үшін сөйлеу тілін қолдануға, бастаған ісін аяқтауға, бұйымның сапасын максималды деңгейге жеткізуге үйрету;
3) еңбек ісіне қарасты уәждемесін қалыптастыру және еңбекке қажетті тұлғалық қасиеттерін қалыптастыру;
4) оқушыларды еңбек түрлерімен таныстыру;
5) еңбектік қимыл-қозғалыс дағдыланын қалыптастыру;
6) ауызша және жазбаша нұсқауларды қолдана отырып, оқушылардың тапсырманы бағдарлау қабілетін дамыту.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) көру-қозғалыс координациясын, жалпы және ұсақ моторикасын дамыту;
2) арнайы терминологиямен сөздік қорын кеңейту және байыту.
3) ойлау процестерін: көрнекі-бейнелеу және көрнекі-әрекеттік ойлауды дамыту
4) еңбексүйгіштікті, бастаған істі соңына дейін жеткізу біліктілігін, ұқыптылықты қалыптастыру.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Жалпы еңбекке даярлау" пәні бойынша оқу үдерісін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері арнайы білім беру қағидаларына негізделіп, білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
6. Оқытудың компенсаторлық-дамытушылық бағыты оқу және оқыту іс-әрекетінің арнайы әдістерімен және тәсілдерімен қамтамасыз етіледі, ескеріледі: ойлау процестерінің инерттілігі, танымдық белсенділігінің төмендігі, жалпылама және абстракты ойлау функциясының әлсіздігі, сөйлеу дамуының кешеуілдеулігі.
7. "Жалпы еңбекке даярлау" қоғам, адам және табиғатттың өзара әрекеті мен өзара тәуелділігі туралы білім жүйесін қалыптастырушы пән; оқыту объектілері – адам, табиғат, қоғам, соның ішінде отбасы, мәдениет, денсаулық, өзара қарым-қатынас, ұлт, бірлестік, мемлекет, қоршаған табиғи орта.
8. Аталған курстың түзетуші қызметі – қоршаған болмыс заттары мен құбылыстарымен таныстыру негізінде танымдық аясы мен ауызша сөйлеу тілін дамыту, сөйлеудің реттеуші, коммуникативтік қызметін дамыту.
9. Оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыты тұлғаның әлеуметтік бейімсізденуін еңсеруді немесе азайтуды көздейді; сондай ақ мінез-құлық нормаларын, өмірлік қарым-қатынастық және тұрмыстық дағдыларының қалыптасуына ықпал жасайды.
10. Жеке тәсілі және саралап оқыту қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
11. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
12. "Жалпы еңбекке даярлау" сабақтарында қолданатын жетекші әдістер - оқушылардың заттық-тәжірибелік іс-әрекеті, зерделенетін құбылыстар мен заттарды тікелей бақылау (экскурсияларда), ақыл-ой және сөйлеу, сондай-ақ ойын әрекеттері (дидактикалық, сюжеттік-рөлдік, үстел үсті ойындары, ереже бойынша ойындар).
13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асырылады.
Ескерту. 13-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.14. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
15. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
16. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымды (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
Ескерту. 16-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.17. Ағымды бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін, талдауды пайдаланады.
18. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр түрлі типологиялық топтардағы білім алушыларының оқу материалын меңгерудің түрлі мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыптың, бөлімнің аяғында жүргізіледі.
19. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатымен тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына еңгізіледі.
3 - тарау. "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
20. "Жалпы еңбекке даярлау" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 4 сыныпта– аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты құрайды.
21. Бағдарлама мазмұны 7 бөлімді қамтиды:
1) қағазбен және картонмен жұмыс;
2) моншақтармен және бисермен жұмыс;
3) қалдық материалмен жұмыс;
4) ағашпен жұмыс;
5) табиғи материалдармен жұмыс;
6) балшықпен және тұзды қамырмен жұмыс;
7) тоқыма материалдармен жұмыс.
22. Әрбір бөлім іс-әрекеті бойынша атауы қайталанатын бөлімшелерді қамтиды.
23. 4-сыныпқа арналған "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінің базалық мазмұны:
1) қағазбен және картонмен жұмыс: тескіштің көмегімен қағазды тесу, геометриялық фигуралардан, қағаз түрлерінен өрнек құру, дайындамалардан сәндік фигуралар және композициялар құру, конустан және цилиндрден көлемді ойыншықтар жасау, модульдерден композициялар құру, бұйымдарды сәндеу;
2) моншақтармен және бисермен жұмыс: материалды формасы, түсі, өлшемі бойынша таңдау; жіпке бірнеше моншақты өткізіп жинау, сымға бисермен бұйым өру, сымға кесінділермен өру;
3) қалдық материалмен жұмыс: бөлшектерді біріктіру тәсілдері, қайшымен белгілеме сызықтар бойымен кесу, бөлшектерді желіммен, степлермен, скотчпен біріктіру; пластилиннен әзірленген бөлшектерді қынапқа жапсыру ережелері; қалдық материалдармен аппликациялар құрастыру және орындау; бұйымның барлық бөлшектерін жинау; бөлшектерді желіммен біріктіру;
4) ағашпен жұмыс: қарапайым құрылысты орындау, құрылыс жиынтықтарының элементтері (кубик, діңгек, кірпіш); шамаларды салыстыру барысында басу және салу тәсілін қолдану; үлгіден өлшемін көшіру; бұйымдардың көркемдік безендірілуі; өлшеу, бұрғылау, тазалау дағдылары; шаблон немесе сызғышпен белгілемелер жасау; жонғышпен, егеумен, ою арамен жұмыс; бұйым бөлшектерін біріктіру тәсілдері;
5) табиғи материалдармен жұмыс: жұмысқа арналған материалдар, құрал-саймандар, құрылғылар; табиғи материалдар түрлері; бұйымдардың табиғи материалы; жарма мен дәндерді түрлері бойынша сұрыптау; қарапайым өрнектер құру, үлгі бойынша және үлгіге сүйеніп аппликациялар орындау;
6) балшықпен және тұзды қамырмен жұмыс: құрал-саймандар және олардың қолданылуы; балшық қабатына таяқшамен немесе тілшұқығышпен сурет сызу; бояуларды қолдану (акварель, гуашь); қол асты құралдарымен (қалыптар, шаблондар) бұйым бөлшектерін кесу; жабыстыру, фактураны қолдану, саусақтық өрнек, тырналау, әшекейлеу арқылы рельефтік пластиналарды сәндеу; сыртқы түрі бойынша бұйымдардың кебу кезеңін анықтау; үлгіні табиғи нысанмен, муляжбен салыстыру; ойыншықты иллюстрация бойынша өрнектеу; бөлшектердің орналасуын бақылау, пропорцияларын, өлшемдерін сақтау;
7) тоқыма материалдарымен жұмыс: түзу сызықпен қабу және "бейнежіп" техникасымен бұрыштарды толтыру, бисер мен пайетканы қадау, "инені алға" тігісі және "сыртына қарай" тігісі, матаға жіпті қабу арқылы жапсыру, түйме қадау, матаны қайшымен қиып жұмыс жасау, бұйым бөлшектерін түйреу және көктеу, қайым және жөрмелеу тігістер; тігін машинасының жоғарғы және төменгі жібін қолмен келтіріп сабақтау, қол тігін машинасымен белгіленген сызықпен түзу тігіс жүргізу, электр үтікпен жұмыс.
24. Бағдарламадағы оқу материалының орналасуы үлгілік болып табылады, білім алушылардың ерекшешіктерін ескере отырып мұғалім бағдарламалық материалды өз бетіншеүйлестіре алады (тоқсаннан тоқсанға, сыныптан сыныпқа). Мұғалім әр тақырыпты оқыту үшін қажетті сағат санын дербес анықтай алады.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
25. Оқу бағдарламасында әрбір бөлімнің оқу материалының мазмұны мен бірізділігін анықтау үшін негіз болатын, сондай-ақ білім алушылардың жетістіктерін бағалау критерийлері болып табылатын, оқыту мақсаттары жүйесі түрінде ұсынылған күтілетін нәтижелер көрсетілген.
26. Бағдарламада оқу мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімше ретін, төртінші сан - оқу мақсатының реттік нөмірін білдіреді Мысалы, 1.1.3.4 кодталуында: "1" – сынып, "1.3" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының реттік саны.
27. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Қағазбен және картонмен жұмыс" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
4-сынып | |
1.1 Қағазбен және картонмен жұмыс |
4.1.1.1 құрал-саймандар мен материалдарды атау; |
2) "Моншақтармен және бисермен жұмыс" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
4-сынып | |
2.1 Моншақтармен және бисермен жұмыс |
4.2.1.1 жұмыс орнын ұйымдастыру; |
3) "Қалдық материалмен жұмыс" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
4-сынып | |
3.1 Қалдық материалмен жұмыс |
4.3.1.1 бұйымды атау, оның пайдаланылуын, қандай материалдан дайындалғанын, бөлшектердің біріктірілу тәсілдерін айту; |
4) "Ағашпен жұмыс" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
4-сынып | |
4.1 Ағашпен жұмыс |
4.4.1.1 құрал-саймандар мен құрылғыларды атау; |
5) "Табиғи материалдармен жұмыс" бөлімі:
5-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
4-сынып | |
5.1 Табиғи материалдармен жұмыс |
4.5.1.1 жұмыс орнын ұйымдастыру; |
6) "Балшықпен және тұзды қамырмен жұмыс" бөлімі:
6-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
4-сынып | |
6.1 Балшықпен және тұзды қамырмен жұмыс |
4.6.1.1 қауіпсіздік техникасы ережелерін сақтау; |
7) "Тоқыма материалдарымен жұмыс" бөлімі:
7-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
4-сынып | |
7.1 Тоқыма материалдарымен жұмыс |
4.7.1.1 жұмыс орнын ұйымдастыру; |
28. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 4-сыныбы үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
Ескерту. 28-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.29. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
30. Оқыту білім алушылардың зияткерлік даму ерекшеліктері ескеріліп, бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 4-сыныбы үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 4-сыныбы үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1) 4-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 1. Қағазбен және картонмен жұмыс |
4.1.1.1 құрал-саймандар мен материалдарды атау; |
Менің мектебім | 2. Моншақтармен және бисермен жұмыс |
4.2.1.1 жұмыс орнын ұйымдастыру; |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 3. Қалдық материалмен жұмыс |
4.3.1.1 бұйымды атау, оның пайдаланылуын, қандай материалдан дайындалғанын, бөлшектерді біріктіру тәсілдерін айту; |
Бізді қоршаған әлем | 4. Ағашпен жұмыс |
4.4.1.1 құрал-саймандар мен құрылғыларды атау; |
3 - тоқсан | ||
Саяхат | 5. Табиғи материалдармен жұмыс |
4.5.1.1 жұмыс орнын ұйымдастыру; |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 6. Балшықпен жұмыс |
4.6.1.1 қауіпсіздік техникасы ережелерін сақтау; |
4 – тоқсан | ||
Тағам және сусын | 7. Тоқыма материалдарымен жұмыс |
4.7.1.1 жұмыс орнын ұйымдастыру; |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 559 -қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.2. Бағдарлама мақсаты – білім алушылардың қарапайым сурет салу дағдыларын қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) білім алушыларды бейнелеу өнерінің туындыларымен таныстыру; эмоционалдық – эстетикалық көзқарастарын дамыту; бейнелеу өнеріне қызығушылық пен сүйіспеншілікке баулу;
2) заттқа қарап сурет салу, сәндік сурет салу және бұларды еңбек және қоғамдық пайдалы әрекет процестерінде қолдану дағдыларын қалыптастыру;
3) жұмыс реттілігін ойластыру, үлгі және жоспар бойынша жұмыс істеу дағдыларын дамыту.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) жұмыс кезіндегі ұқыптылыққа, табандылыққа, дербестікке тәрбиелеу;
2) білім алушылардың сенсомоторлық дамуына ықпал жасау: қимыл-қозғалыс аясының жетіспеушіліктерін жеңу, қолдарының ұсақ моторикасын дамыту;
3) байқампаздығын, көру арқылы қабылдауы мен қиялын, көру арқылы есте сақтау қабілетін, кеңістіктік ұғымын дамыту.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Бейнелеу өнері" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері арнайы білім беру қағидаларына негізделіп, білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
6. Оқытудың компенсаторлық-дамытушылық бағыты оқу және оқыту іс-әрекетінің арнайы әдістерімен және тәсілдерімен қамтамасыз етіледі, ескеріледі: ойлау процестерінің инерттілігі, танымдық белсенділігінің төмендігі, жалпылама және абстракты ойлау функциясының әлсіздігі, сөйлеу дамуының кешеуілдеулігі.
7. Іс-әрекеттік тәсіл қағидасы оқыту барысында педагогтың басшылығымен оқу материалын түсінуге жағдайлар жасайтын, әр-түрлі бейнелеу жұмыстарын ұйымдастыруды қарастырады. Дербес бейнелеу жұмысы жоғары психикалық функцияларының (қабылдауы, сөйлеу тілі, ойлау қабілеті) сенсомоторлық негіздерін дамытуға, білім алушылардың өмірлік тәжірибесі жеткіліксіздігінің орнын толтыруға мүмкіндік береді.
8. Оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыты тұлғаның әлеуметтік бейімсізденуін еңсеруді немесе азайтуды көздейді; сондай ақ мінез-құлық нормаларын, өмірлік қарым-қатынастық және тұрмыстық дағдыларының қалыптасуына ықпал жасайды.
9. Жеке және саралап оқыту тәсілі қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
10. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
11. "Бейнелеу өнері" сабақтарында қолданатын жетекші әдістер – білім алушылардың түрлі материалдармен және құралдармен жұмыс істеу, жаттығулар, бақылаулар, көру тіректерін қолдану (торлар, тірек нүктелері, сызықтар сұлбалары), дайын жоспарды, алгоритмдік жазбаларды, сызба-плакаттарды қолдану.
12. Бейнелеу өнері жөніндегі әңгімелер сабақтардың құрамды бөлігі болып табылады. Олар эстетикалық тәрбиеге, білім алушылардың ұғымдары мен түсініктерін анықтауға ықпал жасайды. Әңгімелер көркем шығармаларының репродукцияларын қараумен, оларға қысқа мәліметтер берумен, сондай ақ балаларға арналған кітаптар иллюстрацияларын қараумен үйлестіріледі. Бір әңгіме барысында 1-2 картина немесе 3-4 кітаптар иллюстрациялары қаралады.
13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асырылады.
Ескерту. 13-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.14. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
15. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
16. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымды (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
Ескерту. 16-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.17. Ағымды бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін, талдауды пайдаланады.
18. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр түрлі типологиялық топтардағы білім алушыларының оқу материалын меңгерудің түрлі мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыптың, бөлімнің аяғында жүргізіледі.
19. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатымен тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына еңгізіледі.
3 - тарау. "Бейнелеу өнері" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
20. "Бейнелеу өнері" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 32 сағатты;
2) 1-сыныпта– аптасына сағат, оқу жылында 33 сағатты;
3) 2-сыныпта–аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
4) 3-сыныпта– аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
5) 4-сыныпта– аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты құрайды.
21. Бағдарлама мазмұны 4 бөлімді қамтиды:
1) "Бейнелеуге дейінгі іс-әрекеттер" бөлімі (0, 1 сыныптар);
2) "Сәндік сурет салу" бөлімі (1, 2, 3, 4 сыныптар);
3) "Затқа қарап сурет салу" бөлімі (1, 2, 3, 4 сыныптар);
4) "Тақырыптарға сурет салу" бөлімі (1, 2, 3, 4 сыныптар).
22. "Бейнелеуге дейінгі іс-әрекеттер" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сызықтарды салу;
2) шаблон мен трафаретті қолданып сурет салу.
22. "Сәндік сурет салу" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) жолақтағы өрнек;
2) шаршыдағы өрнек;
3) үшбұрыштағы өрнек;
4) шеңбердегі өрнек.
24. "Затқа қарап сурет салу" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) өсімдік және жануарлар әлемі заттарының суретін салу;
2) тұрмыстық заттардың суретін салу.
25. "Тақырыптар бойынша сурет салу" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) табиғат суретін салу (бейнелеу);
2) ертегілерге және өмірлік жағдайларға иллюстрациялар салу.
26. 0-сыныпқа арналған "Бейнелеу өнері" пәнінің базалық мазмұны:
1) сызықтар салу. Қолмен түрлі бағытта сызықтар салу(түзу, толқынды, бүгілме, бұрмалы, доғал, тұйықталған, тұйықталмаған). Симметриялық заттардың сұлбасын салып бітіру. Қисық түзулерді қолданып пунктир арқылы сурет салу. Үлгі бойынша тірек нүктелері арқылы сурет салу. Шеңберлерді, доғалдарды, түзу сызықтарды қолданып, таныс заттардың суретін салу. Негізгі түстерді тану және атау: қызыл, сары, көк, жасыл. Иллюстрацияларды көру. Спектр бояуларының реттілігімен танысу.Үлгі бойынша салып бітіру және бояу;
2) шаблон мен трафаретті қолданып сурет салу. Таныс заттардың суретін салу, үлгі бойынша шаблон мен трафаретті қолдана отырып шеңбер, шаршы, үшбұрыш, доғал, тікбұрыш формасындағы заттардың суретін салу. Түрлі-түсті қарындаштармен штрихті сызықтар салу. Сұлбасын сақтай отырып бояу. Жолақтың ішіне қарапайым өсімдіктік өрнек құру.
27. 1-сыныпқа арналған "Бейнелеу өнері" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Бейнелеуге дейінгі іс-әрекеттер". Қолмен түрлі бағытта сызықтар салу (түзу, толқынды, бүгілме,бұрмалы, доғал, тұйықталған, тұйықталмаған). Симметриялық заттардың сұлбасын салып бітіру. Қисық түзулерді қолданып пунктир арқылы сурет салу. Үлгі бойынша тірек нүктелері арқылы сурет салу . Шеңберлерді, доғалдарды, түзу сызықтарды қолданып таныс заттардың суретін салу. Қозғалмалы аппликация ізімен сурет салу. Негізгі түстерді тану және атау: қызыл, сары, көк, жасыл. Иллюстрацияларды көру. Спектр бояуларының реттілігімен танысу.Үлгі бойынша салып бітіру және бояу. Таныс заттардың суретін салу, үлгі бойынша шаблон мен трафаретті қолдана отырып шеңберлер, доғалдар, түзу сызықтар формасындағы заттардың суретін салу. Түрлі-түсті қарындаштармен штрихтер салу. Сұлбасын сақтай отырып бояу. Жолақтың ішіне қарапайым өсімдіктік өрнек құру;
2) "Сәндік сурет салу". Қазақ өрнектерін, өсімдіктік өрнектерді үлгі бойынша шеңбер, шаршы, жолақ, үшбұрыш ішіне құру. Сурет сұлбасын сақтай отырып өрнек элементтерін бояу. Түстерді ажырату және атау: қызыл, сары, жасыл, көк, қоңыр, сарғыш-қызыл;
3) "Тақырыптар бойынша сурет салу". Айналадағы өмір құбылыстарын бейнелеу және ертегілердің бөлектенген эпизодтарын иллюстрациялау. Оқыған ертегінің ең оңай бейнелеуге келетін эпизодын суретте бейнелеу. Күрделі емес затардың кеңістіктік қатынасын дұрыс көрсетіп (үстінде, астында, танында; үлкен, кіші, өте кіші), сурет элементтерін парақ бетіне орналастыру. Иллюстрациялардан айналадағы заттардың, жануарлардың, өсімдіктердің бейнелерін тану және атау, оларды формасы, өлшемі, түсі бойынша салыстыру.
28. 2 –сыныпқа арналған "Бейнелеу өнері" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Сәндік сурет салу". Қолмен түзу сызықтар жүргізу (көлденең, тік, қиғаш), кесіндіні бірдей бөліктерге бөлу. Қолмен геометриялық фигуралар салу және жолақтың ішіне олардан формасы мен түсін ауыстыра отырып, өрнектер құрастыру, суреттерді бояу.Қазақ, өсімдіктік, геометриялық өрнектер элементтерін жолақтың, шаршының, шеңбердің, үшбұрыштың ішіне орналастыру. Өрнектерге қызыл, сары, жасыл, көк, қоңыр, сарғыш-қызылтүстерді қолдану. Қара, ақ, сия түстес түстерді атау және ажырату;
2) "Затқа қарап сурет салу". Заттарды парақ бетіне дұрыс орналастыру. Квадратты, тікбұрышты, домалақ және үшбұрышты заттарды ажырату және атау. Суретте заттардың кеңістіктік ара-қатынасын сақтау және осы қатынастарды сөзбен айту (ортасында, сол жағында, оң жағында). Заттардың маңызды белгілерін анықтау. Қарындаш, гуашь қоданып суретті бояу;
3) "Тақырыптар бойынша сурет салу". Айналадағы өмір құбылыстарын бейнелеу және ертегілердің бөлектенген эпизодтарын иллюстрациялау. Айналадағы болмыс жайлы білім алушылардың көру түсініктерін айқындау және байыту. Көлемі мен кеңістіктік ара-қатынасын ескере отырып, заттар мен нысандар формасын, олардың элементтерін түсініктері бойынша бейнелеу. Картиналар бойынша әңгіме (тоқсанда 2 рет). Иллюстрациялардан халық ертегілерінің кейіпкерлерін тану, картинада бейнеленген тұлғаларды атау, оларды бір-бірімен салыстыру.
29. 3- сыныпқа арналған "Бейнелеу өнері" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Сәндік сурет салу". Геометриялық, өсімдіктік өрнектер элементтерін жолақтың, шаршының, шеңбердің, үшбұрыштың ішіне салу.Үлгінің сараптамасы. Өрнектің құрылымын (элементтерінің қайталануы немесе алмасуы ), негізгі бөліктерінің формасын және түсін анықтау. Қазақи, өсімдіктік, геометриялық өрнектер элементтерін жолақтың, шаршының, шеңбердің, үшбұрыштың ішіне үлгі бойынша орналастыру. Квадраттың ішіне өрнек салғанда өстік сызықтарды пайдалану. Өрнектерге қызыл, сары, жасыл, көк, қоңыр, сарғыш-қызыл, қара, ақ, сия түстес түстерді қолдану. Көкшіл, қызғылт түстерді тану және атау;
2) "Затқа қарап сурет салу". Квадратты, тікбұрышты, домалақ және үшбұрышты формадағы заттарды өздеріне тән ерекшеліктерін көрсете отырып бейнелеу. Симметриялық формадағы жалпақ заттарды бейнелеу барысында ортаңғы (өстік) сызықты пайдалану. Суретті орындау реттілігін анықтау. Затқа қарап сурет салуда ашық және күңгірт түстерді қолдану;
3) "Тақырыптар бойынша сурет салу". Айналадағы өмір құбылыстарын бейнелеу және ертегілердің бөлектенген эпизодтарын иллюстрациялау. Бір сюжеттік суретте бірнеше заттың бейнелерін біріктіру. Бейнелерді белгілі тәртіпте орналастыру (жақынырақ, алысырақ, қағаз бетін түгелдей қолданып және суреттің жоғарғы, төмен жағын сақтап). Картина бойынша әңгіме (тоқсанда 2 рет). Иллюстрациялардан жыл мезгілдеріне тән белгілерді тану. Түрлі жыл мезгілдеріндегі табиғат әдемілігін көре білу қабілетін дамыту.
30. 4-сыныпқа арналған "Бейнелеу өнері" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Сәндік сурет салу". Қазақи, геометриялық, өсімдіктік өрнектер элементтерін жолақтың, шаршының, шеңбердің, үшбұрыштың ішіне үлгі бойынша орналастыру. Үлгінің сараптамасы. Өрнектің құрылымын (элементтерінің қайталануы немесе алмасуы ), негізгі бөліктерінің формасын және түсін анықтау. Өрнектерді тікбұрыштың, шаршының, шеңбердің ішіне өстік сызықтарды қолданып дәйекті орналастыру. Ортасын, шеттерін толтыра отырып, өрнекті симметриялық орналастыру;
2) "Затқа қарап сурет салу". Бейнелеу нысанының сараптамасы (құрамдас бөліктерінің формасын, түсін және көлемін анықтау). Түрлі формадағы заттарды құрылымын ескере отырып бейнелеу. Қағаз парағына қарасты суреттің көлемін анықтау. Сурет құрастырғанда өстік сызықтарды пайдалану. Заттарды бейнелеу үшін сәйкес түстерді таңдау;
3) "Тақырыптар бойынша сурет салу". Айналадағы өмір құбылыстарын бейнелеу және ертегілердің бөлектенген эпизодтарын иллюстрациялау. Суреттегі алыс орналасқан заттардың көлемдік қатынасын, заттардың кішірейуін ескеру. Алдыңғы, артқы план. Бір затттың екінішісімен қалқалану ережелерін меңгеру. Бейнелеу өнері туралы әңгімелер (5 сағат). Қарастырылып жатқан бейнелеу өнерінің туындысы бойынша мұғалімнің сұрақтарына жауап беру қабілеті. Бейнелеу өнерінің жанрлары (натюрморт және пейзаж), олардың белгілері және айырықша ерекшеліктері.
31. Бағдарламадағы оқу материалының орналасуы үлгілік болып табылады, білім алушылардың ерекшешіктерін ескере отырып мұғалім бағдарламалық материалды өз бетінше үйлестіре алады (тоқсаннан тоқсанға, сыныптан сыныпқа). Мұғалім әр тақырыпты оқыту үшін қажетті сағат санын дербес анықтай алады.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
32. Оқу бағдарламасында әрбір бөлімнің оқу материалының мазмұны мен бірізділігін анықтау үшін негіз болатын, сондай-ақ білім алушылардың жетістіктерін бағалау критерийлері болып табылатын, оқыту мақсаттары жүйесі түрінде ұсынылған күтілетін нәтижелер көрсетілген.
33. Бағдарламада оқу мақсаттары кодтық белгімен беріпген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімше ретін, төртінші сан - оқу мақсатының реттік нөмірін білдіреді Мысалы, 1.1.3.4 кодталуында: "1" – сынып, "1.3" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының реттік саны.
34. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Бейнелеуге дейінгі іс-әрекеттер" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |
0 – сынып | 1 - сынып | |
1.1 Сызықтар салу |
0.1.1.1 бейнелеу өнері сабағында қауіпсізідк техникасы ережелерін ұстану; |
1.1.1.1 бейнелеу өнері сабағында қауіпсізідік техникасы ережелерін ұстану; |
1.2 Шаблон мен трафаретті қолданып сурет салу |
0.1.2.1 шаблонмен жиектеп "Үй" суретін салу: "Шаршы" (үлкен, кіші), "Үшбұрыш", сурет сұлбасын және сызықтар бағытын (жоғарыдан төмен) сақтау; | 1.1.2.1 геометриялық фигураларды және таныс заттардың бейнелерін шаблонмен жиектеу, түрлі-түсті қарындаштармен бояу (үшбұрыш, шаршы, тікбұрыш, шеңбер, доғал) |
2) "Сәндік сурет салу" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |||
1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Жолақтағы өрнек |
1. 2. 1. 1 жолақтың ішіне орналастырып "Қайнар" қазақ өрнегін салу, сұлбасының сыртына шығармай бояу; |
2. 2. 1. 1 жолақтың ішіне орналастырып "Ирек" қазақ өрнегін салу, бояу; |
3. 2. 1. 1 8 наурызға арналған құттықтау ашық хатын жолақтың ішіне орналастырып "Қошқар мүйіз" қазақ өрнегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); |
4. 2. 2. 1 "Шапан" қазақ киімінің затына "Сынық мүйіз" ұлттық өрнегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); |
2.2 Шаршыдағы өрнек |
1. 2. 2. 1 шаршының ішіне орналастырып "Бес Танба" қазақ өрегінің элементтерін салу, бояу; |
2. 2. 2. 1 шаршының ішіне орналастырып "Гүл" қазақ өрегінің элементтерін салу, бояу; |
3. 2. 2. 1 шаршының ішіне орналастырып "Ағаш" қазақ өрнегі элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); |
4. 2. 2. 1 "Жастық" қазақ тұрмыстық бұйымына "Балдақ" өрнегі элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); |
2.3 Үшбұрыштағы өрнек |
1. 2. 3. 1 үшбұрыштың ішіне орналастырып"Қазақ киімінің ою-өрнектері" геометриялықфигуралар өрнегін салу, бояу; |
2. 2. 3. 1 үшбұрыштың ішінеорналастырып "Тұмар" геометриялықфигуралар өрнегін салу, бояу; |
3. 2. 3. 1 үшбұрыштың ішіне орналастырып "Кілттерге арналған салпыншақ": геометриялық фигураларының суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); |
4. 2. 3. 1 "Сәукеле" бас киімінің "Құс қанаты" ұлттық өрнегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); |
2.4 Шеңбердегі өрнек |
1. 2. 4. 1 шеңбердің ішіне орналастырып "8 наурызға құттықтау" ашық хатының суретін салу, бояу; |
2. 2. 4. 1 шеңбердің ішіне орналастырып "Түйе табан" геометриялықфигуралар өрнегінің суретін салу, бояу; |
3. 2. 4. 1 8 наурызға арналған құттықтау ашық хатын шеңбердің ішіне орналастырып "Жұлдыз" қазақ өрегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); |
4. 2. 4. 1 "Тақия" бас киімінің "Тарақ" ұлттық өрнегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); |
3) "Затқа қарап сурет салу" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |||
1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
1.3.1.1 айналадағы әлемнің өсімдіктері және жануарлары жайлы түсініктерінің болуы; |
2.3.1.1 спектр түстерін бейнелеу(қарындаш, гуашь); |
3.3.1.1 қарапайым формадағы жапырақтардың нобайын жасау, ашық жасыл және күңгірт жасыл түстерін ажырату және бояу (қарындаш, акварель); |
4.3.1.1 күзгі бұтақ нобайын жасау: "Қайың", бояу(түрлі-түсті қарындаштар); |
3.2 Тұрмыс тық заттар | 1.3.2.1 күнделікті қолданыстағы тұрмыстық заттарды ажырата білу және атау |
2.3.2.1 тікбұрыш формасындағы затты бейнелеу – жалау; бояу (қарындаш, гуашь); |
3.3.2.1 ені мен ұзындығының қатынасын дұрыс көрсетіп, "Балалар күрекшесі" нобайын жасау, бояу (қарындаш, акварель); |
4.3.2.1 ені мен ұзындығының қатынасын дұрыс көрсетіп, "Автобус" ойыншығының нобайын жасау, бояу(түрлі-түсті қарындаштар); |
4) "Тақырыптар бойынша сурет салу" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |||
1 – сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
4.1 Табиғат |
1.4.1.1 спектр түстерін бейнелеу; |
2.4.1.1 "Жапырақсыз ағаш" суретінің нобайын жасау, акварельмен бояу; |
3.4.1.1 "Аквариумдағы балдырлар арасындағы балықтар" суретін салу, бояу (қарындаш, балауыз борлары); |
4.4.1.1 "Су айдындағы балықтар (жайын, табан)" суретін салу, бояу (қарындаш, балауыз борлары); |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар |
1.4.2.1 "Мектеп" тақырыбына геометриялық формадағы заттардың суретін салу; |
2.4.2.1 "Үш аю" ертегісінен дөңгелек формадағы заттарды қолмен бейнелеу (әртүрлі көлемдегі үш кесе, бояу (қарындаш, гуашь); |
3.4.2.1 "Үйшік" ертегісінің суретін салу, бояу (түрлі -түсті қарындаштар); |
4.4.2.1 "Аққалалар отбасы" суретінің нобайын жасау, акварельмен бояу; |
35. Бағдарлама зияты жеңіл зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4-сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
Ескерту. 35-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.36. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
37. Оқыту бастауыш сыныптардағы белгіленген барлық оқу жылына арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 1.1 Сурет негіздері (нүкте, сызық, түзу). Сызықтар түрлері. Форма және пропорциялар. Түс. Композиция. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар, бояулар) |
0.1.1.1 бейнелеу өнері сабағында қауіпсізідк техникасы ережелерін ұстану; |
2 – тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1.1 Сурет негіздері (нүкте, сызық, түзу,). Сызықтар түрлері. Форма және пропорциялар. Түс. Композиция. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар) |
0.1.1.13 "Менің отбасым" тақырыбы бойынша фигураның сұлбасын жиектеу және бояу; |
1.2 Шаблон және трафаретті қолданып сурет салу. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар) | 0.1.2.1 шаблонмен жиектеп "Үй" суретін салу: "Шаршы" (үлкен, кіші), "Үшбұрыш", сурет сұлбасын және сызықтар бағытын (жоғарыдан төмен) сақтау | |
Бізді қоршаған әлем | 1.1 Сурет негіздері (нүкте, сызық, түзу,). Сызықтар түрлері. Форма және пропорциялар. Түс. Композиция. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар, гуашь) |
0.1.1.16 нүктелер бойынша жиектеу және бояу: "Бұлт", "Күн", " Гүл", "Жапырақ"; |
3 – тоқсан | ||
Саяхат | 1.1 Сурет негіздері (нүкте, сызық, түзу,). Сызықтар түрлері. Форма және пропорциялар. Түс. Композиция. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар) |
0.1.1.19 пунктир сызықтары бойымен көлденең және тік бағытта сызу: "Көлік", "Бағдаршам"; |
1.2 Шаблон және трафаретті қолданып сурет салу. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар) |
0.1.2.2 шаблонмен жиектеп, қарындаштармен бояп "Бағдаршам" суретін салу: (тікбұрыш, шеңберлер), сурет сұлбасын және сызықтар бағытын сақтау; | |
| 1.1 Сурет негіздері (нүкте, сызық, түзу,). Сызықтар түрлері. Форма және пропорциялар. Түс. Композиция. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар) |
0.1.1.21 "Киіз үй", "Киіз үйдің жасауы" суреттерін сұлбасы бойынша салып бітіру және бояу; |
1.2 Шаблон және трафаретті қолданып сурет салу. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар) | 0.1.2.4 шаблонмен жиектеп, қарындаштармен бояп "Анама арналған бәйшешек" суретін салу, сурет сұлбасын және сызықтар бағытын сақтау | |
4 – тоқсан | ||
Тамақ және сусын | 1.1 Сурет негіздері (нүкте, сызық, түзу,). Сызықтар түрлері. Форма және пропорциялар. Түс. Композиция. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар, бояулар) | 0.1.1.24 бояулармен сурет салу: "Сыйлықтың лентасы" (жалпақ және жіңішке) |
1.2 Шаблон және трафаретті қолданып сурет салу. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар, бояулар) |
0.1.2.5 шаблон бойынша "Үшкір орамал" суретін салу (үлкен, кіші), бояу; | |
Дені саудың – жаны сау | 1.1 Сурет негіздері (нүкте, сызық, түзу,). Сызықтар түрлері. Форма және пропорциялар. Түс. Композиция. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар) |
0.1.1.25 "Денің сау болсын десең" тақырыбы бойынша суреттің жартысын жиектеу және бояу; |
1.2 Шаблонжәне трафаретті қолданып сурет салу. Материалдар, құрал-саймандар (жай және түрлі-түсті қарындаштар) |
0.1.2.9 шаблон бойынша "Көкөністер" суретін салу (қызанақ, қияр), бояу; | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
Өзім туралы | Бейнелеуге дейінгі іс-әрекеттер | 1.1 Сызықтарды салу |
0.1.1.1 бейнелеу өнері сабағында қауіпсізідк техникасы ережелерін ұстану; |
1.2 Шаблон және трафаретті қолданып сурет салу | 1.1.2.1 геометриялық фигураларды және таныс заттардың бейнелерін шаблонмен жиектеу, түрлі-түсті қарындаштармен бояу (үшбұрыш, шаршы, тікбұрыш, шеңбер, доғал) | ||
Менің мектебім | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат |
1.4.1.1 спектр түстерін бейнелеу; |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар | 1.4.2.1 геометриялық формадағы заттардың суретін салу "Мектеп" | ||
2 - тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат | 1.4.1.4 "Алтын күз" тақырыбына сурет салу |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар |
1.4.2.2 "Менің тұратын үйім" тақырыбына сурет салу; | ||
Бізді қоршаған әлем | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат |
1.4.1.5 инелерін қысқа сызықтармен бірқалыпты басып бейнелеп, шырша бұтағының суретін салу; |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар | 1.4.2.5 түрлі жалпақтықтағы шарфтар суретін сұлбасының сыртына шықпай сызу (бояу) | ||
3 - тоқсан | |||
Саяхат | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат |
1.4.1.8 негізгі және қосалқы түстерді ажырату; |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар |
1.4.2.6 "Судағы кеме" тақырыбына сурет салу; | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 2. Сәндік сурет салу | 2.1 Жолақ ішіндегі өрнек | 1.2.1.1 жолақтың ішіне орналастырып "Кайнар" қазақ өрегінсалу, сұлбасының сыртына шығармай бояу |
2.2 Шаршы ішіндегі өрнек | 1.2.2.1 шаршының ішіне орналастырып "Бес Танба" қазақ өрегінің элементтерін салу, бояу | ||
2.3 Үшбұрыш ішіндегі өрнек | 1.2.3.1 үшбұрыштың ішіне орналастырып "Қазақ киімінің ою-өрнектері" геометриялықфигуралар өрнегін салу, бояу | ||
2.4 Шеңбер ішіндегі өрнек | 1.2.4.1 шеңбердің ішіне орналастырып "8 наурызға құттықтау" ашық хатының суретін салу, бояу | ||
4 - тоқсан | |||
Тағам және сусын | 2. Сәндік сурет салу | 2.1 Жолақ ішіндегі өрнек | 1.2.1.2 "Кесе": жолақтың ішіне орналастырып өсімдік өрнегін салу, бояу |
2.2 Шаршы ішіндегі өрнек | 1.2.2.5 "Дастархан": шаршының ішіне орналастырыпөсімдік өрегінің элементтерін салу, бояу; | ||
2.3 Үшбұрыш ішіндегі өрнек | 1.2.3.2 "Үшкір орамал": үшбұрыштың ішіне орналастырыпөсімдік өрегінің элементтерін орналастыру, бояу | ||
2.4 Шеңбер ішіндегі өрнек | 1.2.4.2 "Тәрелке": шеңбердің ішіне өсімдік өрегінің элементтерін салу, бояу | ||
4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат |
1.3.1.9 дөңгелек және доғал формадағы жемістердің суретін салу, бояу: "Алма", "Алмұрт" (түрлі-түсті қарындаштар); | |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар | 1.4.2.8 әйнек құтының суретін салу | ||
Дені саудың – жаны сау | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 табиғат | 1.4.1.4 "Бақшада самокатпен серуендеу" тақырыбына сурет салу |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар | 1.4.2.3 "Бауырсақ" ертегісінің сюжетіне сурет салу | ||
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | Сәндік сурет салу | 2.3 Үшбұрыш ішіндегі өрнек | 2.2.3.3 үшбұрыштың ішіне орналастырып "Үшкір орамал" геометриялықфигуралар өрнегін салу, бояу |
2.4 Шеңбер ішіндегі өрнек | 2.2.4.4 шеңбердің ішіне орналастырып "Табақ" геометриялық фигуралар өрнегінің суретін салу , бояу | ||
Затқа қарап сурет салу | 3.2 Тұрмыстық заттар | 2.3.2.6 ыдыс-аяқ заттарын, ойыншықтарды салу (бояу) | |
Менің мектебім | Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
2.3.1.1 спектр түстерін бейнелеу (қарындаш, гуашь); |
3.2 Тұрмыстық заттар |
2.3.2.1 тікбұрыш формасындағы затты бейнелеу – жалау; бояу (қарындаш, гуашь); | ||
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
2.3.1.3 "Менің отбасым" тақырыбына сурет салу" (қарындаш, гуашь); |
3.2 Тұрмыстық заттар |
2.3.2.3 "Стақан" суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь); | ||
Бізді қоршаған әлем | Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
2.3.1.5 "Шырша" тақырыбына сурет салу", бояу (қарындаш, гуашь); |
3.2 Тұрмыстық заттар | 2.3.2.5 дөңгелек формасындағы заттарды бейнелеу – "Шырша ойыншықтары"; бояу (қарындаш, гуашь) | ||
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат |
2.4.1.1 "Жапырақсыз ағаш" суретінің нобайын жасау, акварельмен бояу; |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар |
2.4.2.1 "Үш аю" ертегісінен дөңгелек формадағы заттарды қолмен бейнелеу (әртүрлі көлемдегі үш кесе, бояу (қарындаш, гуашь); | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | Сәндік сурет салу | 2.1 Жолақ ішіндегі өрнек | 2.2.1.1 жолақтың ішіне орналастырып "Ирек" қазақ өрегін салу, бояу; |
2.2 Шаршы ішіндегі өрнек | 2.2.2.1 шаршының ішіне орналастырып "Гүл" қазақ өрегінің элементтерін салу, бояу; | ||
2.3 Үшбұрыш ішіндегі өрнек | 2.2.3.1 үшбұрыштың ішіне орналастырып "Тұмар" геометриялық фигуралар өрнегін салу, бояу; | ||
2.4 Шеңбер ішіндегі өрнек | 2.2.4.1 шеңбердің ішіне орналастырып "Түйе табан" геометриялықфигуралар өрнегінің суретін салу, бояу | ||
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | Сәндік сурет салу | 2.1 Жолақ ішіндегі өрнек | 2.2.1.2 жолақтың ішіне орналастырып "Алжапқыш" геометриялықфигуралар өрнегін салу, бояу |
2.2 Шаршы ішіндегі өрнек | 2.2.2.2 жолақтың ішіне орналастырып "Ұстағыш" геометриялық фигуралар өрнегін салу, бояу | ||
Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары | 2.3.1.9 дөңгелек және доғал формадағы жемістердің суретін салу, бояу: "Апельсин", "Лимон" (қарындаш, акварель); | |
3.2 Тұрмыстық заттар | 2.3.2.3 жемістерге арналған ыдыстың суретін салу | ||
Дені саудың – жаны сау | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат | 2.4.1.4 "Бақшада велосипедпен серуендеу" тақырыбына сурет салу |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар | 2.4.2.4 "Үш аю" ертегісінен сюжет салу | ||
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
Өзім туралы | Сәндік сурет салу | 2.1 Жолақ ішіндегі өрнек | 3.2.1.2 "Гүлдер және жапырақтар" өрнектері элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь) |
2.4 Шеңбер ішіндегі өрнек | 3.2.4.2 шеңбердің ішіне орналастырып гүлдер, жапырақтар өрнектері элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь) | ||
Затқа қарап сурет салу | 3.2 Предметы быта | 3.3.2.6 киім заттарының суретін салу (бояу) | |
Менің мектебім | Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
3.3.1.1 қарапайым формадағы жапырақтардың нобайын жасау, ашық жасыл және күңгірт жасыл түстерін ажырату және бояу (қарындаш, акварель); |
3.2 Тұрмыстық заттар |
3.3.2.1 ені мен ұзындығының қатынасын дұрыс көрсетіп, "Балалар күрекшесі" нобайын жасау, бояу (қарындаш, акварель); | ||
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
3.3.1.3 түсі мен формасы бойынша әртүрлі "Екі алма" нобайын жасау, бояу (қарындаш, акварель); |
3.2 Тұрмыстық заттар |
3.3.2.4 "Құмыра" суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); | ||
Бізді қоршаған әлем | Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
3.3.1.6 "Ойыншықтар ілінген шырша" суретін салу, бояу (қарындаш, акварель); |
3.2 Тұрмыстық заттар | 3.3.2.6 "Балға" сайманын бейнелеу, бояу (қарындаш, акварель) | ||
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат |
3.4.1.1 "Аквариумдағы балдырлар арасындағы балықтар" суретін салу, бояу (қарындаш, балауыз борлары); |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар |
3.4.2.1 "Үйшік" ертегісінің суретін салу, бояу (түрлі-түсті қарындаштар); | ||
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | Сәндік сурет салу | 2.1 Жолақ ішіндегі өрнек | 3.2.1.1 8 наурызға арналған құттықтау ашық хатын жолақтың ішіне орналастырып "Қошқармүйіз" қазақ өрегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель) |
2.2 Шаршы ішіндегі өрнек | 3.2.2.1 шаршының ішіне орналастырып "Ағаш" қазақ өрнегі элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель) | ||
2.3 Үшбұрыш ішіндегі өрнек | 3.2.3.1 үшбұрыштың ішіне орналастырып "Кілттерге арналған салпыншақ" геометриялық фигураларының суретін салу, бояу (қарындаш, акварель) | ||
2.4 Шеңбер ішіндегі өрнек | 3.2.4.1 Наурыз мейрамына арналған құттықтау ашық хатын шеңбердің ішіне орналастырып "Жұлдыз" қазақ өрегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель) | ||
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | Сәндік сурет салу | 2.2 Шаршы ішіндегі өрнек | 3.2.2.2 шаршының ішіне орналастырып гүлдер, жапырақтар өрнектері элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь) |
2.3 Үшбұрыш ішіндегі өрнек | 3.2.3.2 үшбұрыштың ішіне орналастырып гүлдер, жапырақтар өрнектері элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь) | ||
Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары | 3.3.1.8 дөңгелек және доғал формадағы көкөністердің суретін салу, бояу, "Қырыққабат", "Сәбіз" (қарындаш, акварель) | |
3.2 Тұрмыстық заттар | 3.3.2.7 "Көкөністерге арналған ыдыс" суретін салу, бояу (қарындаш, акварель) | ||
Дені саудың – жаны сау | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат | 3.4.1.4 "Балық аулау" тақырыбына сурет салу (түрлі-түсті қарындаштар) |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар | 3.4.2.4 "Шалқан" ертегісінің суретін салу, бояу (түрлі-түсті қарындаштар) | ||
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | Сәндік сурет салу | 2.1 Жолақ ішіндегі өрнек | 4.2.1.2 жолақтың ішіне орналастырып жапырақтар, жемістер өрнектері элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь) |
2.4 Шеңбер ішіндегі өрнек | 4.2.4.2 шеңбер ішіне орналастырып геометриялық фигуралар, жапырақтар, жемістер өрнектері элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь) | ||
Затқа қарап сурет салу | 3.2 Тұрмыстық заттар | 4.3.2.6 жиhаз заттарының суретін салу (бояу) | |
Менің мектебім | Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
4.3.1.1 күзгі бұтақ нобайын жасау: "Қайың", бояу (түрлі-түсті қарындаштар); |
3.2 Тұрмыстық заттар |
4.3.2.1 ені мен ұзындығының қатынасын дұрыс көрсетіп, "Автобус" ойыншығының нобайын жасау, бояу (түрлі-түсті қарындаштар); | ||
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
4.3.1.3 "Үй асырандылары (мысық)" тақырыбына сурет салу, бояу (түрлі-түсті қарындаштар); |
3.2 Тұрмыстық заттар |
4.3.2.3 "Домбыра" қазақ ұлттық аспабының нобайын жасау, бояу (қарындаш, гуашь); | ||
Бізді қоршаған әлем | Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары |
4.3.1.5 "Алғашқы қар" суретінің нобайын жасау (ағаш, бұта) және акварельмен бояу; |
3.2 Тұрмыстық заттар | 4.3.2.5 "Бұрауыш" саймандарының (ұзын, қысқа) бейнелеу, (түрлі-түсті қарындаштар) | ||
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат |
4.4.1.1 "Суайдындағы балықтар (жайын, табан)" суретін салу, бояу (қарындаш, балауыз борлары); |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар |
4.4.2.1 "Аққалалар отбасы" суретінің нобайын жасау, акварельмен бояу; | ||
Салт дәстүр және ауыз әдебиеті | Сәндік сурет салу | 2.1 Жолақ ішіндегі өрнек | 4.2.2.1 "Шапан" қазақ киімінің затына "Сынық мүйіз" ұлттық өрнегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель) |
2.2 Шаршы ішіндегі өрнек | 4.2.2.1 "Жастық" қазақ тұрмыстық бұймына "Балдақ" өрнегі элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель) | ||
2.3 Үшбұрыш ішіндегі өрнек | 4.2.3.1 "Сәукеле" бас киімінің "Құс қанаты" ұлттық өрнегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель) | ||
2.4 Шеңбер ішіндегі өрнек | 4.2.3.1 "Тақия" бас киімінің "Тарақ" ұлттық өрнегінің суретін салу, бояу (қарындаш, акварель) | ||
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | Сәндік сурет салу | 2.2 Шаршы ішіндегі өрнек | 4.2.2.2 шаршының ішіне орналастырып жапырақтар, жемістер өрнектері элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь) |
2.3 Үшбұрыш ішіндегі өрнек | 4.2.3.2 үшбұрыштың ішіне орналастырып жапырақтар, жемістер өрнектері элементтерінің суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь) | ||
Затқа қарап сурет салу | 3.1 Өсімдік және жануарлар әлемінің заттары | 4.3.1.8 дөңгелек және доғал формадағы көкөністердің суретін салу, бояу, "Шалғам", "Баялды" (қарындаш, гуашь) | |
3.2 Тұрмыстық заттар | 4.3.2.6 Шәй шығыратын шәйнектің суретін салу, бояу (қарындаш, гуашь) | ||
Дені саудың – жаны сау | 4. Тақырыптарға сурет салу | 4.1 Табиғат | 4.4.1.4 "Теплоходпен саяхат" тақырыбына сурет салу (түрлі-түсті қарындаштар) |
4.2 Ертегілер сюжеттері және өмірдегі жағдайлар | 4.4.2.4 "Маша мен аю" ертегісінің сюжетіне сурет салу (түрлі-түсті қарындаштар | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 560 -қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Музыка және ән" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1- тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Музыка және ән" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.2. Бағдарлама мақсаты - білім алушыларда музыкалық қабілеттерін дамыту, музыкалық мәдениет негіздерін қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) тақырыбы мен жанрлары әр түрлі шығармалардан музыкалық әсерлерді жинақтау, музыкаға қызығушылықты дамыту;
2) музыкалық-орындаушылық дағдыларды қалыптастыру: білім алушылардың әншілік тыныс алуын, әншілік аппаратты, ырғақты сезінуін, дыбыс естуді, музыкалық есте сақтауды дамыту;
3) музыкалық талғам элементтерін қалыптастыру;
4) музыкалық шығармашылығына қызығушылықты дамыту;
5) қазақ халқының ұлттық музыкалық мұрасын құрметтеу сезімін тәрбиелеу.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) мінез-құлықтың жағымсыз көріністерін жеңу;
2) мимикалық және пантомимикалық қимыл-қозғалыстарды дамыту;
3) ән орындауда және музыканы тыңдауда эмоциялары мен сезімдерін білдіру дағдысын қалыптастыру.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Музыка және ән" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастыруға арналған педагогикалық тәсілдердің іске асырылуы білім алушылардың арнайы оқу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
6. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды түзете-дамыта оқыту қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік тәсілдерімен қамтамасыз етіледі: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, міндетті түрде көрнекіліктерді қолдану, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету.
Ескерту. 6-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.7. Коммуникативтік тәсіл музыка сабақтарында нақты қарым-қатынас жағдайын жасауды, белсенді жұмысты ұйымдастыруды, ұжымдық жұмыс түрлерін қолдануды, тиімді коммуникация процесіне балаларды тартуды қарастырады.
8. Саралап оқыту тәсілі білім алушылардың психикалық және дене дамуының ерекшелігін есепке ала отырып, екі топқа бөлуге мүмкіндік береді:
1) білім алушылардың музыкалық мәліметі бар; музыкаға қызығушылық білдіреді; музыка сабағында белсенділік танытады;
2) білім алушылардың музыкалық мәліметі төмен, сабаққа қызығушылығы тұрақсыз; музыкалық есте сақтауы және ырғағы әлсіз, зейіні төмен.
9. Музыка және ән сабағында қолданылатын негізгі әдіс ритмика болып табылады, ол сөздің, музыканың және қимылдың тығыз байланысын келесідей жүзеге асырады:
1) музыкалық-ырғақтық қозғалыстар және сөйлеу ойындары;
2) ән айту;
3) музыкалық-ойын іс-әрекеті;
4) ән айту, қозғалыс импровизациядағы музыкалық жаттығулар;
5) ән айту кезіндегі саусақ гимнастикасы.
10. Музыка және ән сабағында әртүрлі ақпараттық–коммуникациялық технологияларды пайдалану білім алушының әлеуметтенуін арттыруға мүмкіндік береді:
1) мультимедиялық проектордың көмегімен алуан түрлі объектілерді көрсету;
2) аудио-видео, анимациялық ақпараттарды қолдану.
11. "Музыка және ән" сабақтарына қойылатын педагогикалық талаптар:
1) музыкалық материалды оның тәрбиелік мәнін, эстетикалық құндылығын, білім алушылардың даму деңгейіне сәйкестігін ескере отырып, шебер іріктеу;
2) музыкалық туындыны орындаудың жоғары деңгейі (оның ішінде жазбада ойнатылған);
3) музыкалық шығарманың мазмұнын түсіндіру кезінде білім алушылармен ой-пікірлесу, жанрларымен таныстыру және мәнерлі құралдарды көрсету;
4) музыканы тыңдау кезінде бейнелі көрнекілікті кеңінен қолдану (атап айтқанда, туындының мазмұнына сәйкес келетін суреттер сериясы, бейнесюжеттер);
5) музыкалық шығарманың ырғақты бейнесін, қарқынын, динамикасын жақсы меңгеруге ықпал ететін білім алушылардың қозғалыс белсенділігін ұйымдастыру.
12. Білім алушылардың ұлттық мәдениетке оң көзқарас қалыптастыруға бағытталған музыкалық мәдениетін тәрбиелеу мыналарды қамтиды:
1) өз республикасының өмірі көрініс табатын Қазақстан композиторларының шығармашылық мұрасын танып білу;
2) вокалдық және аспаптық дыбыстауда халық әндері мен күйлерін танып білу;
3) қазақ халық аспаптарының (домбыра, қобыз, сыбызғы) тембрлік ерекшеліктерін танып білу.
13. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
14. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау-бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
15. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
Ескерту. 15-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.16. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
17. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескеріле отырып, тақырыбтың, тараудың аяғында жүргізіледі.
18. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына енгізіледі.
3 - тарау. "Музыка және ән" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
19. "Музыка және ән" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0- сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында 32 сағатты;
2) 1- сынып – аптасына1сағат, оқу жылында 33 сағатты;
3) 2- сынып – аптасына1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
4) 3- сынып – аптасына1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
5) 4- сынып – аптасына1 сағат, оқу жылында 34 сағатты құрайды.
20. Бағдарлама мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Ән айту" бөлімі;
2) "Музыка тыңдау" бөлімі;
3) "Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау" бөлімі;
4) "Сөйлеу дағдылары" бөлімі.
21. "Ән айту" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) ән айту.
22. "Музыка тыңдау" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) музыка тыңдау.
23. "Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау.
24. "Сөйлеу дағдылары" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) сөйлеу дағдылары.
25. 0-сыныпқа арналған "Музыка және ән" пәнінің базалық мазмұны:
1) ән айту: ересектермен бірге ән айту, ән айту кезінде дұрыс позаны қабылдау, әннің барлық сөздерін айту, бір қалыпты ән айту, ән айту кезінде дұрыс тыныс алу, музыкалық фразаларды бөлу, ересек адамның дауысының дыбысталуын естіп тыңдау; табиғи кернеулі емес дыбысталу, шусыз, терең дем алуды дамыту және тыныс алуды бөле білу үшін қысқа әндерді орындау; дирижерлік қимылдарды түсіну: назар аудару, дем алу, ән салудың басталуы, аяқталуы; тыныш қалыпты қарқынмен және дыбыс қаттылығымен ән айту, бірқалыпты, кернеусіз; ми1 – ля1 диапазонында оны біртіндеп кеңейте отырып ән айту;
2) музыка тыңдау: музыкалық дыбысты тыңдау, музыкалық шығарманың сипатына сәйкес әрекет ету; музыкалық әсерлерді жинақтау, қоршаған ортадағы шындық туралы түсініктерді байыту; таныс әуендерді фрагменті бойынша, кіріспесі бойынша тану; музыка сипаты-тыныш, көңілді, қайғылы; музыканың динамикалық ерекшеліктері-жоғарғы дыбысты, тыныш; жеке (соло) және хормен ән айтуды ажырату; музыкалық аспаптардың дыбысын ажырату – фортепиано (рояль, пианино), барабан, скрипка;
3) балалар музыкалық аспаптарында ойнау: музыкалық аспаптардың дыбысталуын тану (даңғара, дабыл); музыкалық шығармалардағы күшті және әлсіз бөліктерін беру үшін даңғара, дабыл, сылдырмақ пайдалану; даңғарада, дабылда ырғақты бейнелерді қайталау; даңғара, дабылды пайдалану;
4) сөйлеу дағдылары: заттар мен әрекеттерді дұрыс атау; зат есімдер мен сын есімдерді және етістіктерді байланыстыру.
26. 1-сыныпқа арналған "Музыка және ән" пәнінің базалық мазмұны:
1) ән айту: ән айту нұсқамасы; мотивті интонирлеу, бірыңғай интонацияға назар аудару; ырғақты орындау және ырғақтық жаттығуларды орындау кезіндегі ырғақтық сезінуі; әннің тыныс алуын қарапайым меңгеру негізінде әннің дыбысталуымен орындау; ре1 – си1 диапазонында әуенді беру; динамикалық реңктердің қарапайым элементтерімен ән орындау; музыкалық фразаның алдында тыныс алу; үнемді дем шығару, ұзақ фразаларда дем алуды ұстап тұру дағдысы; мотивді нақты интонирлеу кезіндегі ән дыбысы; қозғалмалы ән айту сипаттағы әннің жеңіл дыбысымен және әуендету сипатындағы әннің баяу дыбысымен; унисонды ән айту; аспапты сүйемелдеумен және онсыз ән айту (педагогтың көмегімен); кіріспе, әннің бастамасы, қайырмасы, әуеннің ойнауы, аяқталуы;
2) музыка тыңдау: әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоционалды әрекет ету; кіріспе бойынша әндерді өз бетімен тану және атау; әннің бөлігін ажырату: кіріспе, әннің бастамасы, қайырмасы, әуеннің ойнауы, аяқталуы; музыкалық шығармалар: марш, би, көңілді ән, қайғылы, тыныш;
3) балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау: музыкалық аспаптар - баян, гитара, труба; барабандағы қарапайым ырғақты бейнелерді бір уақытта екі таяқпен соғу; соққы-шулы аспаптарда ойнау (маракастар, румба, бубен, үшбұрыш); балалар пианиносында қол саусақтарына арналған жаттығулар; оң және сол қолмен бір октаваның бес нотасының шегінде орташа қарқынмен жеке жоғарылайтын және төмен түсетін гаммалар; әннің ырғағын бере білу (шапалақпен, металлофонда, дауыспен);
4) сөйлеу дағдылары: дауысты дыбыстардың артикуляциясын әншілік дикциямен және дыбыс өзгерту жұмыстың негізі ретінде бекіте білу (бірізділікпен – у, о, а, и, е, э); зат есімдер мен сын есімдерді және етістіктерді байланыстыру.
27. 2-сыныпқа арналған "Музыка және ән" пәнінің базалық мазмұны:
1) ән айту: әншілік диапазоны до 1 – си 1 дейін (бірінші жарты жылдықта, 1-ден 2-ге дейін (екінші жарты жылдықта; интонирлеу және дыбысты барлық диапазонда теңестіру; қарапайым әншілік тыныс алуды меңгеру негізінде әндетіп дыбыстау; унисонда ән айту, динамикалық реңктердің қарапайым элементтері бар әндерді мәнерлеп эмоциялық орындау; топта және жеке құрамда оқыған әндерді дұрыс интонациялай білу, мұғалім мен аспаптың сүйемелдеуінсіз шығарманың ырғақтық суретіне нақты төтеп беру (а капелла); бір мезгілде әннің басталуы мен аяқталуы, бірлесіп ән айту; дауысты және дауыссыз дыбыстарды анық айту, сөз мәтініндегі сөздің мағыналық қатынасына байланысты дауысты дыбыстарды интонациялық бөлу; қарапайым, жақсы таныс әндерді сүйемелдеусіз орындау; әнде және аспаптық шығармада әуенді және сүйемелдеуді ажырату; соло және хормен ән айту;
2) музыка тыңдау: әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоционалдық жауап беру және ден қою; дыбыстардың биіктігі (жоғары – төмен) және ұзақтығы (ұзақ – қысқа) бойынша; музыкалық шығармаларда әуенді бірқалыпты және үзбелі өткізу; музыкалық ұжым: ансамбль, оркестр; музыкалық аспаптар және оның дыбысталуы: домбыра, қобыз, орган, арфа, флейта; музыкалық шығармалардың сипаты мен мазмұны: марштық, билейтін, көңілді, қайғылы;
3) балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау: балалар пианиносында орташа қарқынмен бір уақытта екі қолмен бес нота шегіндегі өрлемелі және төмен түсетін гаммалар, аккордеонда және үрмелі гармоникада бір октаваның шегінде гамманы жаттықтыру; дабыл мен барабанда күрделі емес ырғақты суреттерді екі таяқпен бір мезгілде және кезекпен әр түрлі нұсқаларда орындау; ұрмалы-шулы аспаптарда ойнаудың қарапайым дағдылары, металлофонда ойнауды үйрету;
4) сөйлеу дағдылары: аталған сұрақтың сөзін қолданып, қойылған сұрақтарға толық жауап беру; жай жалаң сөйлем құрастыру; таныс сөздердің түрлерін дұрыс қолдана отырып, сұрақтар бойынша ұсыныстарды тарату.
28. 3-сыныпқа арналған "Музыка және ән" пәнінің базалық мазмұны:
1) ән айту: фразалар арасында үзіліс жоқ әндерді орындау кезінде тынысын өзгерту; әр түрлі динамикалық реңктері бар әндерді орындау кезінде тыныс алуды бөлу (дыбыстың күшеюі және бәсеңсуі кезінде); бір буынға екі дыбысты ән айту кезінде дауысты дұрыс қалыптастыру; музыкалық ырғақты сезінуін көрсету, аспаптың сүйемелдеуімен дыбыссыз артикуляция жолымен жақсы таныс әннің фразасын немесе куплетін ойнай білу; әндерді орындау мәнерлілігі бойынша жұмыс істеуге арналған музыкалық құралдар( екпін, динамикалық реңктер); унисонның төзімділігін интондау және қолдау, әннің сапасын есту арқылы бақылай білу; до 1 – ден (ре) 2 дейін бір дауысты ән диапазоны; ән мен аспаптық шығармада әуенді бөлу; жоғарғы регистрде жұмыр дыбысты ән айту кезінде сақтау және төменгі регистрде жұмсақ дыбысты сақтау; аспаптың сүйемелдеуімен дыбыссыз артикуляция арқылы жақсы таныс әнді ойнату;
2) музыка тыңдау; музыкалық шығарманың бөліктерін саралау; ән мен аспаптық шығармада әуен мен сүйемелдеуді ажырату; қазақ музыкалық аспаптары мен олардың дыбысталуы: домбыра, қобыз; музыкалық аспаптар мен олардың дыбысталуы: саксофон, виолончель, балалайка; музыкалық аспаптарды сыртқы түріне, дыбысталуына және ойнау тәсілдері бойынша салыстыру: домбыра-балалайка, қобыз-виолончель; қазақ музыкалық аспаптары мен олардың дыбысталуы "жетіген"; музыкалық форманы білу (бір бөлімді, екі бөлімді, үш бөлімді, төрт бөлімді);
3) балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау: балалар пианиносында, аккордеонда, бір октава шегінде үрмелі гармоникада гаммаларды жылдам қарқынмен орындау; қиын емес әуенді орындау; дабыл мен дағырада түрлі ырғақты орындау; металлофонда, ұрмалы-шулы аспаптарда ойнау; балалайкада, қасықтарда ойнау (немесе басқа да қол жетімді халық аспаптары);
4) сөйлеу дағдылары: сұхбатқа қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; таныс сөздердің формаларын дұрыс қолдана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрау; шылаулар мен кейбір үстеулерді қолдану.
29. 4-сыныпқа арналған "Музыка және ән" пәнінің базалық мазмұны:
1) ән айту: интонирлеу және унисонның тұрақтылығын қолдау; жақсы таныс, қиын емес әнді аспаптың сүйемелдеуінсіз айту; кантиленамен жұмыс; дыбыстарды әуен қозғалысының бағыты мен биіктігі бойынша саралау: жоғары, төмен дыбыстар; орташа: жоғары, төмен дыбыстар; әуеннің қозғалысы және бір биіктікте; әуен бағытын қолмен көрсету (жоғарыдан төменге немесе төменнен жоғарыға); есту арқылы күшті бөлігін анықтау; "мажорға дейін" дыбыстық қатарды естуде жоғары және төмен сүйемелдеумен және сүйемелдеусіз ән айту; жылдам қарқынмен орындалатын әндер мәтінінің анық айтылуы; динамикалық реңктердің мәнерлі мәні (форте-қатты, пиано-тыныш); әуенді дауыстанудың ерекшеліктері (бірқалыпты, үзік-үзік, секірмелі); қазіргі балалар әнінің музыкалық тілінің ерекшеліктері, оның идеялық және көркемдік мазмұны; жақсы оқыған әндерді сүйемелдеусіз, өздігінен орындау;
2) музыка тыңдау: музыкадағы ертегі сюжеттері, өзіндік ерекшеліктері, идеялық және көркемдік мазмұны; бейнелер жасалатын музыкалық құралдар; марштар (әскери, спорттық, мерекелік, әзіл, қаралы); билер (вальс, поляк, полонез, танго, хоровод); музыканың көп функциялылығы (ойын-сауық, спорттық, демалыс, релаксация); динамикалық реңктер (форте-қатты, пиано-тыныш); қазақ халық аспаптары оркестрінің құрамы мен дыбысталуы; қазақ және орыс халық аспаптары оркестрлерінің дыбысталуын ажырату; халық музыкалық аспаптары: домбыра, қобыз, жетіген, мандолина, баян, гусли, сыбызғы, сырнай, зырылдауық, ағаш қасықтар, бас-балалайка;
3) балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау: балалар пианиносында, аккордеонда, үрмелі гармоникада күрделі емес жаттығулар мен әндерді орындау; таныс әннің негізгі ырғағын музыкалық аспаптарда беру жаттығуларын орындау және таныс әннің әуендерін берілген ырғағы бойынша анықтау; таныс музыкалық аспаптарда ойнау; қарапайым әуендерді фортепианода ойнау;
4) сөйлеу дағдылары: әңгімеге қатысу; сыныптасының пікірін толықтыра отырып, сұрақтарға жауап беру; қарапайым жайылма сөйлемді қолданып, жоспар бойынша байланыстырып ойын жеткізу; таныс сөздердің формаларын дұрыс қолдану.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
30. Бағдарламадағы оқу материалының орналасуы үлгілік болып табылады, білім алушылардың ерекшешіктерін ескере отырып мұғалім бағдарламалық материалды өз бетінше үйлестіре алады (тоқсаннан тоқсанға). Мұғалім әр тақырыпты оқыту үшін қажетті сағат санын дербес анықтай алады.
31. Бағдарламада оқу мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімше ретін, төртінші сан - оқу мақсатының реттік нөмірін білдіреді Мысалы, 1.1.3.4 кодталуында: "1" – сынып, "1.3" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының реттік саны.
32. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Ән айту" бөлімі:
1 кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
1.1 Ән айту |
0.1.1.1 мойын бұлшықеті мен тұлғасына қысым түсірмей, иықты дұрыс түзетіп тұрған немесе отырған қалыпта ән айта білу; |
1.1.1.1 ән салу нұсқамасын түсіну; |
2.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін бекіту; |
3.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін бекіту; |
4.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін бекіту; |
2) "Музыка тыңдау" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
2.1 Музыка тыңдау |
0.2.1.1 музыканы тыныш тыңдай білу, музыкалық дыбысты тыңдау, музыкалық шығарманың сипатына барабар әрекет ете білу; |
1.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоциялық жауап бере білу; |
2.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоционалды түрде жауап бере білу; |
3.2.1.1 музыкалық шығарманың бөліктерін саралай білу; |
4.2.1.1 музыкадағы ертегі сюжеттері туралы өзіндік ерекшеліктері, идеялық және көркемдік мазмұны туралы түсініктің болуы; |
3) "Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
3.1 Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
0.3.1.1 кейбір музыкалық аспаптардың дыбысын білу (дағыра, дабыл); |
1.3.1.1 әр түрлі бағытта қол саусақтарының қозғалысын жүзеге асыру; |
2.3.1.1 қолмен шеңбер қимылдарын орындау (кернеулі және еркін); |
3.3.1.1 қол саусақтарын бүгуге және жазуға, сілкілеуге, айналдыруға, саусақтарды жұдырыққа жұмуға және қысуға арналған жаттығуларды орындау; барабан таяқшаларымен орындалатын қол саусақтарына арналған жаттығулар; |
4.3.1.1 қолдың шеңберлі қозғалысын жасау (саусақтар жұдырыққа қысылған); бір саусақты басқаларына қарсы қою; қолдың саусақтары мен саусақтарының әртүрлі қарқынмен: баяу, орташа, жылдам, біртіндеп жылдам, қозғалыс қарқыны мен бірқалыпты өзгеруімен; |
4) "Сөйлеу дағдылары" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
4.1 Сөйлеу дағдылары | 0.4.1.1 заттар мен әрекеттерді дұрыс атау; зат есімдер мен сын есімдерді және етістіктерді байланыстыру |
1.4.1.1 шындық заттары мен құбылыстарының атауларын дұрыс айту; |
2.4.1.1 аталған сұрақтың сөзін қолданып, қойылған сұрақтарға толық жауап беру; |
3.4.1.1 сұхбатқа қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; |
4.4.1.1 әңгімеге қатысу; сыныптасының пікірін толықтыра отырып, сұрақтарға жауап беру; |
33. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4-сыныптар үшін "Музыка және ән" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
Ескерту. 33-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.34. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
35. Оқыту білім алушылардың зияткерлік даму ерекшеліктерін ескере отырып, белгіленген барлық бастауыш сыныптарға арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптарына арналған "Музыка және ән" оқу пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Музыка және ән" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | ||
Өзім туралы | 1. Ән айту |
0.1.1.1 мойын бұлшықеті мен тұлғасына қысым түсірмей, иықты дұрыс түзетіп тұрған немесе отырған қалыпта ән айта білу; |
Менің мектебім | 2. Музыка тыңдау |
0.2.1.1 музыканы тыныш тыңдай білу, музыкалық дыбысты тыңдау, музыкалық шығарманың сипатына барабар әрекет ете білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау | 0.3.1.1 кейбір музыкалық аспаптардың дыбысын білу (дағыра, дабыл) | |
4. Сөйлеу дағдылары | 0.4.1.1 заттар мен әрекеттерді дұрыс атау; зат есімдер мен сын есімдерді және етістіктерді байланыстыру | |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1. Ән айту |
0.1.1.1мойын бұлшықеті мен тұлғасына қысым түсірмей, иықты дұрыс түзетіп тұрған немесе отырған қалыпта ән айта білу; |
Бізді қоршаған әлем | 2. Музыка тыңдау |
0.2.1.1 музыканы тыныш тыңдай білу, музыкалық дыбысты тыңдау, музыкалық шығарманың сипатына барабар әрекет ете білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
0.3.1.1 кейбір музыкалық аспаптардың дыбысын білу (дағыра, дабыл); | |
4. Сөйлеу дағдылары | 0.4.1.1 заттар мен әрекеттерді дұрыс атау; зат есімдер мен сын есімдерді және етістіктерді байланыстыру | |
3 - тоқсан | ||
Саяхат | 1. Ән айту |
0.1.1.1 мойын бұлшықеті мен тұлғасына қысым түсірмей, иықты дұрыс түзетіп тұрған немесе отырған қалыпта ән айта білу; |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 2. Музыка тыңдау |
0.2.1.1 музыканы тыныш тыңдай білу, музыкалық дыбысты тыңдау, музыкалық шығарманың сипатына барабар әрекет ете білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
0.3.1.1 кейбір музыкалық аспаптардың дыбысын білу (дағыра, дабыл); | |
4. Сөйлеу дағдылары | 0.4.1.1 заттар мен әрекеттерді дұрыс атау; зат есімдер мен сын есімдерді және етістіктерді байланыстыру | |
4 - тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1. Ән айту |
0.1.1.1мойын бұлшықеті мен тұлғасына қысым түсірмей, иықты дұрыс түзетіп тұрған немесе отырған қалыпта ән айта білу; |
Дені саудың - жаны сау | 2. Музыка тыңдау |
0.2.1.1 музыканы тыныш тыңдай білу, музыкалық дыбысты тыңдау, музыкалық шығарманың сипатына барабар әрекет ете білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
0.3.1.1 кейбір музыкалық аспаптардың дыбысын білу (дағыра, дабыл); | |
4. Сөйлеу дағдылары | 0.4.1.1 заттар мен әрекеттерді дұрыс атау; зат есімдер мен сын есімдерді және етістіктерді байланыстыру | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | ||
Өзім туралы | 1. Ән айту |
1.1.1.1 ән салу нұсқамасын түсіну; |
2. Музыка тыңдау |
1.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоциялық жауап бере білу; | |
Менің мектебім | 3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
1.3.1.1 әр түрлі бағытта қол саусақтарының қозғалысын жүзеге асыру; |
4. Сөйлеу дағдылары | 1.4.1.1 дауысты дыбыстардың артикуляциясын әншілік дикциямен және дыбыс өзгерту жұмыстың негізі ретінде бекіте білу (бірізділікпен – у, о, а, и, е, э) | |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1. Ән айту |
1.1.1.1 ән салу нұсқамасын түсіну; |
Бізді қоршаған әлем | 2. Музыка тыңдау |
1.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоциялық жауап бере білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
1.3.1.1 әр түрлі бағытта қол саусақтарының қозғалысын жүзеге асыру; | |
4. Сөйлеу дағдылары | 1.4.1.1 дауысты дыбыстардың артикуляциясын әншілік дикциямен және дыбыс өзгерту жұмыстың негізі ретінде бекіте білу (бірізділікпен – у, о, а, и, е, э); шындық заттары мен құбылыстарының атауларын дұрыс айту | |
3 - тоқсан | ||
Саяхат | 1. Ән айту |
1.1.1.1 ән салу нұсқамасын түсіну; |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 2. Музыка тыңдау |
1.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоциялық жауап бере білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
1.3.1.1 әр түрлі бағытта қол саусақтарының қозғалысын жүзеге асыру; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
1.4.1.1 дауысты дыбыстардың артикуляциясын әншілік дикциямен және дыбыс өзгерту жұмыстың негізі ретінде бекіте білу (бірізділікпен – у, о, а, и, е, э); шындық заттары мен құбылыстарының атауларын дұрыс айту; | |
4 - тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1. Ән айту |
1.1.1.1 ән салу нұсқамасын түсіну; |
Дені саудың - жаны сау! | 2. Музыка тыңдау |
1.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоциялық жауап бере білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
1.3.1.1 әр түрлі бағытта қол саусақтарының қозғалысын жүзеге асыру; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
1.4.1.1 дауысты дыбыстардың артикуляциясын әншілік дикциямен және дыбыс өзгерту жұмыстың негізі ретінде бекіте білу (бірізділікпен – у, о, а, и, е, э). шынайы заттары мен құбылыстардың атауларын дұрыс айту; | |
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 1. Ән айту |
2.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін бекіту; |
Менің мектебім | 2. Музыка тыңдау |
2.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоционалды жауап бере білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
2.3.1.1 қолмен шеңбер қимылдарын орындау (кернеулі және еркін); | |
4. Сөйлеу дағдылары | 2.4.1.1 аталған сұрақтың сөзін қолданып, қойылған сұрақтарға толық жауап беру | |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1. Ән айту |
2.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін бекіту; |
Бізді қоршаған әлем | 2. Музыка тыңдау |
2.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоционалды жауап бере білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
2.3.1.1 қолмен шеңбер қимылдарын орындау (кернеулі және еркін); | |
4. Сөйлеу дағдылары |
2.4.1.1 аталған сұрақтың сөзін қолданып, қойылған сұрақтарға толық жауап беру; | |
3 - тоқсан | ||
Саяхат | 1. Ән айту |
2.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін бекіте білу; |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 2. Музыка тыңдау |
2.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоционалды жауап бере білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
2.3.1.1 қолмен шеңбер қимылдарын орындау (кернеулі және еркін); | |
4. Сөйлеу дағдылары |
2.4.1.1 аталған сұрақтың сөзін қолданып, қойылған сұрақтарға толық жауап беру; | |
4 - тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1. Ән айту |
2.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін бекіте білу; |
Дені саудың - жаны сау! | 2. Музыка тыңдау |
2.2.1.1 әр түрлі сипаттағы музыкаға эмоционалды жауап бере білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
2.3.1.1 қолмен шеңбер қимылдарын орындау (кернеулі және еркін); | |
4. Сөйлеу дағдылары |
2.4.1.1 аталған сұрақтың сөзін қолданып, қойылған сұрақтарға толық жауап беру; | |
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | ||
Өзім туралы | 1. Ән айту |
3.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдысы мен біліктіліктің болуы; |
Менің мектебім | 2. Музыка тыңдау |
3.2.1.1 музыкалық шығарманың бөліктерін саралай білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
3.3.1.1 қол саусақтарын бүгуге және жазуға, сілкілеуге, айналдыруға, саусақтарды жұдырыққа жұмуға және қысуға арналған жаттығуларды орындау; барабан таяқшаларымен орындалатын қол саусақтарына арналған жаттығулар; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
3.4.1.1 сұхбатқа қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; | |
2 - тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1. Ән айту |
3.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдысы мен біліктіліктің болуы; |
Бізді қоршаған әлем | 2. Музыка тыңдау |
3.2.1.1 музыкалық шығарманың бөліктерін саралай білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
3.3.1.1 қол саусақтарын бүгуге және жазуға, сілкілеуге, айналдыруға, саусақтарды жұдырыққа жұмуға және қысуға арналған жаттығуларды орындау; барабан таяқшаларымен орындалатын қол саусақтарына арналған жаттығулар; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
3.4.1.1 сұхбатқа қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; | |
3 – тоқсан | ||
Саяхат | 1. Ән айту |
3.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдысы мен біліктіліктің болуы; |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 2. Музыка тыңдау |
3.2.1.1 музыкалық шығарманың бөліктерін саралай білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
3.3.1.1 қол саусақтарын бүгуге және жазуға, сілкілеуге, айналдыруға, саусақтарды жұдырыққа жұмуға және қысуға арналған жаттығуларды орындау; барабан таяқшаларымен орындалатын қол саусақтарына арналған жаттығулар; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
3.4.1.1 сұхбатқа қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; | |
4 – тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1.Ән айту |
3.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдысы мен біліктіліктің болуы; |
Дені саудың - жаны сау! | 2. Музыка тыңдау |
3.2.1.1 музыкалық шығарманың бөліктерін саралай білу; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
3.3.1.1 қол саусақтарын бүгуге және жазуға, сілкілеуге, айналдыруға, саусақтарды жұдырыққа жұмуға және қысуға арналған жаттығуларды орындау; барабан таяқшаларымен орындалатын қол саусақтарына арналған жаттығулар; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
3.4.1.1 сұхбатқа қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; | |
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | ||
Өзім туралы | 1.Ән айту |
4.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін көрсете білу; |
Менің мектебім | 2. Музыка тыңдау |
4.2.1.1 музыкадағы ертегі сюжеттері туралы өзіндік ерекшеліктері, идеялық және көркемдік мазмұны туралы түсініктің болуы; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
4.3.1.1 қолдың шеңберлі қозғалысын (саусақтар жұдырыққа қысылған); бір саусақты басқаларына қарсы қоюды; қолдың саусақтары мен саусақтарының әртүрлі қарқынмен: баяу, орташа, жылдам, біртіндеп жылдам, қозғалыс қарқыны мен бірқалыпты өзгеруімен; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
4.4.1.1 әңгімеге қатысу; сыныптасының пікірін толықтыра отырып, сұрақтарға жауап беру; | |
2 – тоқсан | ||
Менің отбасым және достарым | 1.Ән айту |
4.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін көрсете білу |
Бізді қоршаған әлем | 2. Музыка тыңдау |
4.2.1.1 музыкадағы ертегі сюжеттері туралы өзіндік ерекшеліктері, идеялық және көркемдік мазмұны туралы түсініктің болуы; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
4.3.1.1 қолдың шеңберлі қозғалысын (саусақтар жұдырыққа қысылған); бір саусақты басқаларына қарсы қоюды; қолдың саусақтары мен саусақтарының әртүрлі қарқынмен: баяу, орташа, жылдам, біртіндеп жылдам, қозғалыс қарқыны мен бірқалыпты өзгеруімен; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
4.4.1.1 әңгімеге қатысу; сыныптасының пікірін толықтыра отырып, сұрақтарға жауап беру; | |
3 - тоқсан | ||
Саяхат | 1. Ән айту |
4.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін көрсете білу; |
Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 2. Музыка тыңдау |
4.2.1.1 музыкадағы ертегі сюжеттері туралы өзіндік ерекшеліктері, идеялық және көркемдік мазмұны туралы түсініктің болуы; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
4.3.1.1 қолдың шеңберлі қозғалысын (саусақтар жұдырыққа қысылған); бір саусақты басқаларына қарсы қоюды; қолдың саусақтары мен саусақтарының әртүрлі қарқынмен: баяу, орташа, жылдам, біртіндеп жылдам, қозғалыс қарқыны мен бірқалыпты өзгеруімен; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
4.4.1.1 әңгімеге қатысу; сыныптасының пікірін толықтыра отырып, сұрақтарға жауап беру; | |
4 - тоқсан | ||
Тағам және сусын | 1. Ән айту |
4.1.1.1 алдыңғы сыныптарда өткен материалда, сондай-ақ жаңа материалда ән айту дағдылары мен іскерліктерін көрсете білу; |
Дені саудың - жаны сау! | 2. Музыка тыңдау |
4.2.1.1 музыкадағы ертегі сюжеттері туралы өзіндік ерекшеліктері, идеялық және көркемдік мазмұны туралы түсініктің болуы; |
3. Балаларға арналған музыкалық аспаптарда ойнау |
4.3.1.1 қолдың шеңберлі қозғалысын (саусақтар жұдырыққа қысылған); бір саусақты басқаларына қарсы қоюды; қолдың саусақтары мен саусақтарының әртүрлі қарқынмен: баяу, орташа, жылдам, біртіндеп жылдам, қозғалыс қарқыны мен бірқалыпты өзгеруімен; | |
4. Сөйлеу дағдылары |
4.4.1.1 әңгімеге қатысу; сыныптасының пікірін толықтыра отырып, сұрақтарға жауап беру; | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 561 -қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.2. Бағдарлама мақсаты - білім алушылардың дене бітімінің дамуын қамтамасыз ету, денсаулығын нығайту, қимыл-қозғалыс біліктілігімен дағдыларына үйрету болып табылады.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) қимыл-қозғалыс біліктілігімен дағдыларын дамыту және жетілдіру;
2) білім алушылардың дене дамуына тән негізгі қасиеттерді дамыту, дене шынықтыру сабақтарына оң көзқарас қалыптастыру;
3) салауатты өмір салтын насихаттау, өз бетінше дене шынықтырумен айналысуға қызығушылығын танытуға тәрбиелеу;
4) кеудені (арқаны) дұрыс ұстауын қалыптастыру және оны түзету.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) дене дамуындағы зақымдалудың орнын толтыру;
2) қалыпты дене дамуына ықпал ету, денсаулықты нығайту; дене және ақыл-ойдың жұмысқа қабілеттілігін арттыру.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың дене дамуының, моторикасының, соматикалық күйінің, жүйке-психикалық мәртебесі мен танымдық қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып құрастырылған.
Ескерту. 5-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.6. Оқытудың компенсаторлық-дамыту бағыттылығы қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік тәсілдерімен қамтамасыз етіледі: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану,орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету, бақылау.
7. Оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыты тұлғаның әлеуметтік бейімсізденуін жоюды немесе азайтуды көздейді; қимыл-қозғалыс нормаларын, өмірлік қарым-қатынастық және тұрмыстық дағдыларының қалыптасуына ықпал жасайды.
8. Жеке және саралап оқыту тәсілі қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
9. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
10. Бағдарлама материалы білім алушылардың қарапайым қозғалыстарындағытүрлі бұзылыстарына таңдамалыықпал етуге, олардың неғұрлым күрделі қозғалыстарды, әсіресе адамның еңбек қызметіне қажетті қозғалысты ұйымдастыру қабілетін дамытуға ықпал етуге мүмкіндік береді.
11. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
12. Оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру нәтижелерін тікелей мұғалім бағалайды, жүйелі түрде бақылау-бағалау әрекеттерін жүзеге асырады.
13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
Ескерту. 13-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.14. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
15. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескере отырып, тақырыптың, тараудың аяғында жүргізіледі.
16. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына еңгізіледі.
3-тарау. "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
17. "Бейімделген дене шынықтыру" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0 - сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылына 96 сағатты;
2) 1 - сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылына 99 сағатты;
3) 2 - сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылына 102 сағатты;
4) 3 - сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылына 102 сағатты;
5) 4 - сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылына 102 сағатты құрайды.
18. Бағдарлама мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "гимнастика" бөлімі;
2) "жеңіл атлетика" бөлімі;
3) "қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар" бөлімі;
4) "шаңғыға дайындық" бөлімі.
19. "Гимнастика" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) жалпыдамытушы жаттығулар;
2) тыныс алуды дамыту;
3) бұлшықет тонусын нығайту;
4) кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту.
20. "Жеңіл атлетика" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) жүру, жүгіру, секіру;
2) лақтыру.
21. "Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар.
22. "Шаңғыға дайындық" бөлімі келесідей бөлімшені қамтиды:
1) шаңғыға дайындық.
23. 0-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) жалпыдамытушы жаттығулар: сапқа тұру және бір-бірден қайта сапқа тұру, колоннаға қайта сапқа тұру, бірінің-артынан бірі тік тұру; командалар "Оңға!", "Солға!", "Тік тұр!", "Жүр!", "Жүгір!", "Тоқта!"; қол және иық, бас және мойын кеуде, аяққа арналған жаттығулар;
2) тыныс алуды дамыту: қозғалыс сипатына сәйкес тыныс алу тереңдігі мен қарқынының өзгеруі (еліктеу, санау, шапалақтау бойынша); әртүрлі қимылдар мен тыныс алуын сәйкестендіру; жату, тұру, отыру (еліктеу,санау, шапалақтау бойынша) қалпында диафрагмальды, қабырғалық және аралас тыныс алу жаттығулары;
3) бұлшықет тонусын нығайту: бұлшықеттің босанысуына, қол буындары мен саусақтардың бұлшықеттерін нығайту, аяқ буындарының бұлшықеттерін нығайтуға жаттығулар, сигнал арқылы тоқтатумен бас, қол, кеуде қимылдарына арналған жаттығулар;
4) кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту: колоннада бір-бірден жүру, сапқа тұру, жүруді жүгірумен кезектестіру; көру арқылы бақылауынсыз бағдарларға бұрылу; бағыт және гимнастикалық таяқтарда сызылған сызықтар бойынша жүру;көру арқылы бағдарынсыз белгіленген бағдарға орнынан ұзындыққа секіру; қолдың, дененің, аяқтың бастапқы қалпынсөздік нұсқаулыққа сәйкестендіру;
5) жеңіл атлетика(қимыл дағдыларын дамыту): қозғалыс қарқынын жылдамдату, баяулату арқылы жұппен және бір-бірден бірінен кейін бірі жүру, мұғалімнің артына бұдыр жол бойымен жүру, көлбеу тақтамен жүру; тепе-теңдікті сақтауға арналған жаттығу: түзу таяқ бойынша (ені 30-35см.); мұғалімнің сигналы бойынша бұрылу; аяқтың ішкі және сыртқы жағында, өкшеде, аяқтың ұшымен залды жеңіл жүгіру;қойылған ойыншықтар арасында саптажүгіру; ені 20-25 см тақтай бойымен жүгіру; басына зат қойып орындық бойынша жүру; 20-30см. биіктіктен секіру; жолда екі аяқпен бірдей секіру; сызылған жол бойынша екі аяқпен секіру (ұзындығы 2 м., ені 20 см.); секіру: затпен және затсыз; екі аяғын бүгу арқылы алдыға жылу;тікелей екпеден биіктікке секіру, гимнастикалық таяқтан секіру, ұзын және қысқа секіргіштен секіру;лақтыру:диаметрі 10см допты жерге лақтыру, оны екі қолмен ұстауға тырысады; басының үстінен допты лақтыру; қапты, бүрлерді, тастарды оң және сол қолмен лақтыру; диаметрі 20 см. допты жерден 1,5 – 2 метр биіктікте бекітілген сақинаға лақтыру;заттарды (орындықтар, бөренелер, тақтайлар) пайдалана отырып және заттарсыз төрт төрт аяқтап өрмелеу; гимнастикалық қабырғаның бір аралығынан екіншісіне өту;
6) қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар: мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау.
24. 1-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) жалпыдамытушы жаттығулар: құру және қайта құру ережесі:сапқа тұру және бір-бірден қайта сапқа тұру, колоннаға қайта сапқа тұру,бірінің-артынан бірі тік тұру; бір қатарға сапқа тұрғызу, белгілеу бойынша түзелу;бір-бірінің қолдарын ұстап бір қатардан шеңберге қайта сапқа тұру; қатарда, колоннада созылған қолдарға созылу; бағыт бойынша бұрылу; командалар "Оңға!", "Солға!", "Тік тұр!", "Жүр!", "Жүгір!", "Тоқта!"; гимнастикалық таяқпен, жалаушалармен, шағын шеңбермен жаттығу кешендері;
2) тыныс алуды дамыту: негізгі ережелерді орындау және тыныс алу жаттығуларына қимылдарды ұштастыру; отыру, тұру, жатуәр түрлі бастапқы қалыптамұрын және ауыз арқылы тыныс алу; дем шығару кезінде дыбыстарды айтумен жүру кезіндегі тыныс алу жаттығулары;
3) бұлшықет тонусын нығайту: бұлшықеттің босанысуына, қол білезіктері мен саусақтардың бұлшықеттерін нығайту, аяқбуындарының бұлшықеттерін нығайтуға жаттығулар, сигнал арқылы тоқтатумен бас, қол, кеуде қимылдарына арналған жаттығулар; гимнастикалық жаттығуларды заттармен (гимнастикалық таяқтар, жалаушалар, үлкен және кіші доптар, кіші шеңбер) , үлкен және кіші доптармен орындау; ені 15-20 см сызылған дәліздер бойынша баяу қарқынмен төрт аяқтап еңбектеп өту,гимнастикалық қабырғаға өрмелеу, кедергінің астынан еңбектеп өту,кедергінің үстінен асып өту; тепе-теңдікті сақтауға арналған жаттығулар: тақтада, орындықтарда жүру, бір аяқта тұру, шеңберді баяу қарқынмен атап өту; тепе-теңдікті сақтауға жаттығулар орындау: мұғалім сигналыментік орындық бойынша (ені 30-35см.) бұрылу;
4) кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту: белгіленген жерде сапқа тұруға арналған жаттығуды орындау, бағдар бойынша шеңберге сапқа тұру, қозғалыс шеңберін азайту және ұлғайту, бағдар бойынша жүру,сызылған бағдардан екі аяқпен ұзындыққа секіру;
5) жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту): қозғалыс қарқынын жылдамдату, баяулату арқылы жұппен және бір-бірден бірінен кейін бірі жүру, мұғалімнің артына бұдыр жол бойымен жүру, көлбеу тақтамен жүру; зал ішіндеаяқтың ішкі және сыртқы жағында, өкшеде, аяқтың ұшымен жеңіл жүгіру; жалғыз және топпен 15-20м топпен жүгіру;қойылған ойыншықтар арасында саптажүгіру; 20-30см. биіктіктен секіру; жолда екі аяқпен бірдей секіру; сызылған жол бойынша екі аяқпен секіру (ұзындығы 2 м., ені 20 см.); секіру: затпен және затсыз; екі аяғын бүгу арқылы алдыға, артқа, оңға, солға жылжу; 10 м дейінгі кесіндіде аяқтан аяққа секіру, ілініп тұрған затқа секіру арқылы қолын жеткізу немесе қағып алу; бір орыннан ұзындыққасекіру, гимнастикалық таяқтан секіру, ұзын және қысқа секіргіштен секіру; заттарды (орындықтар, бөренелер, тақтайлар) пайдалана отырып және заттарсыз төрт төрт аяқтап өрмелеу; гимнастикалық қабырғаның бір аралығынан екіншісіне өту; басының үстінен допты лақтыру; қапты, бүрлерді, тастарды оң және сол қолмен лақтыру; диаметрі 20 см. допты жерден 1,5 – 2 метр биіктікте бекітілген сақинаға лақтыру; ойын барысында кіші және үлкен допты өз еркімен лақтыру; волейбол добын лақтыру және қағып алу; сырыққа сақинаны лақтыру; кіші допты қабырға оң және сол қолымен лақтыру;
6) қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар: мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау;
25. 2-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) жалпыдамытушы жаттығулар:мұғалім командасы бойынша саптан қайта сапқа тұру және аяқтарын түзу сызық бойымен түзелеу; команданы орындау: "Теңес!", "Тік тұр!", "Еркін тұр!", "Сол жерде адым марш!", "Адым марш!", "Сынып, тоқта!"; қайта құрылу: мұғалімнің артыннанколоннадан бір-бірден шеңбер құрыпқозғалу; қолдарын ұстап ортаға жұп болыпбір-бірден қоланна құру; бір орында тұрып орындалатынбастың, кеуденің, қолдың, аяқтың қимылы; қолдың бір және бірнеше қимылдармен кеуде, аяқтың қимылдарын ұштастыруға арналған жаттығулар;
2) тыныс алуды дамыту: кешенді тыныс алу жаттығуларын орындау тыныс алуды түрлі қимылдармен сәйкестендіру; жаттығуларды орындау кезінде тыныс алу тереңдігі мен қарқынының өзгеруі;
3) бұлшықет тонусын нығайту:бұлшықеттің босанысуына, қол білезіктері мен саусақтардың бұлшықеттерін нығайту, аяқтыңбуындар бұлшықеттерін нығайтуға жаттығулар, сигнал арқылы тоқтатумен бас, қол, кеуде қимылдарына арналған жаттығулар; гимнастикалық таяқтар, жалаушалар, үлкен және кіші доптар, кіші шеңбермен жаттығулар кешендерін орындау; өрмелеуге арналған жаттығуларды орындау: бұрышы 20 градус бүгілген гимнастикалық таяқшада біртекті және әртүрлі текті амалдар орындау; тапсырманы орындаумен ьірге жылдамдықпен шеңбер және еденде төртаяқтап қозғалу; өз еркімен бір таяқтан екінші таяққа өрмелеу;әртүрлі снарядтарғақол немесаяқ арқылы фигура жасауға арналған жаттығуларды орындау; гимнастикалық таяқшада аяғын бүгу және жазу; тұру қалпында рейкаларды ауыстыра отырып гимнастикалық таяқшаға сүйену; тепе-теңдікті сақтауға арналған жаттығуларды орындау:, аяқтың ұшымен әртүрлі қол қозғалысымен,заттармен гимнастикалық таяқ үстінде жүру, көлбеу орындықтабүйірімен қадам жасап жүру; еденде сызылған түзу сызықпен жүру; алға қарай еңкейюімен алға қарай домалау,жауырынмен тік тұру;
4) кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту: орынын ауыстыру арқылы берілген бағдар бойынша (сызық, төртбұрыш) сапқа тұру; бағдар бойынша орын ауыстыру арқылы қолоннада қозғалу; бұрылу барысында көздің бақылауынсыз бұрылуды орындау;
5) жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту):қолдың түрлі қалпымен жамбастың жоғары көтерілуімен, жартылай отырыпжүру; белгілеу бойынша заттардан (2-3 заттан) атап өтіп жүру; жамбасты жоғары көтеріп, аяқтың ұшымен (баяу), қарапайым кедергіне жеңе отырып бір орында жүгіру, 30м дейін жүгіру, 2 минутқа дейін баяу жүгіру; қадамнан ұзындыққа және биіктікке дұрыс және дәл секіру (кішкене жүгірумен разбега, 3-4м., түзу жүгірумен биіктікке); жан-жағына, алға қарай жылжу арқылы бір орында бір аяқта секіру; баяу 30-40 см биіктіктен тереңдікке секіру; лақтыруға арналған жаттығулар: кіші допты бір орыннан және 2-6 м қашықтықта көлденең және тік лақтыру; үлкен доптың екі қолмен басынанжәнеқабырғаның төменгі жағынан үлкен допты лақтыру; отыру қалпында екі қолымен басынан ұрмалы допты (1кг.); теннис добын бір орында бір қолымен қабырғаға және арақашықтыққа; ойын барысында үлкен және кіші бопты өз еркімен лақтыру; волейбол добын лақтыру және қағып алу; сырыққа сақинаны лақтыру; оң және сол қолыменкіші допты қабырғаға лақтыру;
6) қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар: мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау;
7) шаңғыға дайындық (коньки):шаңғымен айналысуға дайындық ережелері; шаңғының киімі мен аяқ киімі, аяқ киімге шаңғыны бекіту, шаңғыны шешу; таяқсыз және таяқпен бастапқы қадамды, жылжымалы қадамды орындау; шаңғы өкшесінің айналасына "өту" орнында бұрылу; 0,3-0,6 км дейін шаңғымен жүру (сабақ барысында);коньки аяқ киімін өз бетінше кию және шешу;бір, екі конькиде тұру; қонькимен дайындық жаттығулар; қосымша қадамдармен оңға, солға жүру.
26. 3-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) жалпыдамытушы жаттығулар: мұғалімнің нұсқауы бойынша колоннаға, қатарға сапқа тұрғызу; санау арқылы бұрылу (оңға, солға) қосымша қадамдармен ажырату және үйлестіру; бұрылу қимылымен залдың ортасына бір саптан екі сапқа тұрып сапты қайта құру; команда орындау: "Кең адымда!", "Тез адымда!"; бір орында және қимылды орындау кезіндегі бас, кеуде, қол, аяқтың негізгі қалпықолдың біртекті және әртүрлі текті қимылдарымен кеуде, аяқ қимылының сәйкестігіне жаттығу; команданы орындау: кезектілікпен "Бұрыл!", "Тік тұр!", "Еркін тұр!", "Оңға!", "Солға!";
2) тыныс алуды дамыту:кеуде қуысының қозғалысымен күшейтілген тыныс алуды орындау;жүруде, жүгіруде, секіруде ырғақты тыныс алу; қозғалыс сипатына сәйкес тыныс алу тереңдігі мен қарқынының еркін өзгеруі;әр түрлі қарқынмен қарапайым жаттығуларды орындау кезінде дұрыс тыныс алу;
3) бұлшықет тонусын нығайту: бұлшықеттің босанысуына, қол білезіктері мен саусақтардың бұлшықеттерін нығайту, аяқбуындарының бұлшықеттерін нығайтуға жаттығулар, кеуде бұлшықеттерін нығайтуға жаттығулар; гимнастикалық таяқтар, жалаушалармен жаттығулар кешендерін орындау; арқаға жату қалпында "мостик" жасау, 2-3 рет алға қарай домалау (жеке); кіші сақина, үлкен және кіші доптармен, секіргіштермен, үрмелі доптармен жаттығу; өрмелеуге арналған жаттығуларды орындау: гимнастикалық таяқшада жоғары және төмен біртекті және әртүрлі текті амалдар орындау; жан-жаққа қосымша қадам жасау; гимнастикалық таяқшада табанға және қол білезіктерінесүйене отырып(бұрышы 20-30 г)иілу;гимнастикалық сақина ортасынан өту; әртүрлі снарядтарғақол немесаяқ арқылы фигура жасауға арналған жаттығуларды орындау: гимнастикалық таяқшада қолын бүгу; гимнастикалық өрге, таяқшаға, ағашқа сүйену;тепе-теңдікті сақтауға арналған жаттығуларды орындау: гимнастикалық орындықта заттан аттап өту, затты еденнен алып жүру;қолдың әртүрлі қалпында бір аяқта тұру; тірек секіруге дайындық бойынша жаттығулар: гимнастикалық орындықтар арқылы қолға тіреумен бүйірмен секіру, отырып тұру қалпынан тереңдікке секіру;
4) кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту: бағыттау бойынша шеңберден төртбұрышқа қайта құрылу, көздің бақылауынсыз оңға, солға бұрылу; көзді жұмып және көздің бақылауымен бағдар (отыру, жату) бойынша нақтыбиіктікте кеудені бүгу мен жазуға арналған жаттығу; белгіленген орынға тереңдікке секіру, көздерін жауып гимнастикалық орындық бойынша төрт аяқтап еңбектеу; берілген биіктікке жету үшін еденде допты бар күшімен соғу: тізеге, белге, иыққа дейін;
5) жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту): қолға арналған жаттығуларды орындаумен әртүрлі темпімен жүру; көру арқылы бақылау және бақылаусыз жүру; 3 мин дейін баяу жүгіру (мықты балалар); 100м жүгіруді жүрумен алмастыру, 40м дейін жылдам жүгіру; секіру: аяқтан аяққа алға қарай 15 м-ге дейін алға жылжу, аяқты бүгіп, қадамдау тәсіліменжүгіру;лақтыру: бір орнында кіші допты оң және сол қолмен қашықтыққа көлденең және тігінен (4-8 м қашықтықта секіру қашықтығын ескере отырып, баскетбол қалқаны); біртіндеп күрделендіру арқылы заттың үстінен және астынан өрмелеу және өрмелеп түсу жаттығулар;
6) қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар: футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындар туралы түсініктерінің болуы; жоғары сыныптың спорттық ойындарын бақылау;
7) шаңғыға дайындық (коньки): шаңғымен және шаңғыны киіп бір қатарға тұру; команда орындау: "Қатарға тұр!", "Тік тұр!", "Бұрыл!", "Еркін тұр!";оқу шаңғысыменжылжымалы қадаммен жүру; баспалдақпен беткейге көтеру, төбеден негізгі тіректе түсу;шаңғымен жүру (800 м дейін сабақта); оң және сол конькидің соқасымен еденді тежеу; доға бойынша екі аяқтың қозғалысымен және қосымша қадамдармен оңға, солға бұрылу; тек оң жаққа киілген конькимен боға бойынша қозғалу; 3 мин. дейін еркін сырғанау.
27. 4-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) жалпыдамытушы жаттығулар: бір орында айналу; "бір-екі" деп санау; бір саптан екі сапқа керісінше қайта сапқа тұру; колоннадан солға бұрыла отырып, қозғалыста үш колоннаға бір-бірден қайта сапқа тұрғызу; қол мен аяқтың ассиметриялық қозғалысына жаттығу; сол жерде және қозғалыста орындалатын қолдың, аяқтың, дененің, бастың негізгі қалпын қабылдау; қарапайым кешенді жалпы дамытушы және түзетуші жаттығуларды өз бетінше орындау;
2) тыныс алуды дамыту: әртүрлі бастапқы қалыпта тыныс алу жаттығуларын орындау: отыру, тұру, жату, аяқ, қолдың әр түрлі қалпымен, тыныс алудан кейін дем шығаруды меңгеру; заттарсыз жаттығу жасау кезінде дұрыс тыныс алуды(кеуде, диафрагмалды, аралас) орындау;мұғалімнің тапсырмасы бойынша еліктеу арқылы қолдың қозғалысымен терең тыныс алуды орындау;
3) бұлшықет тонусын нығайту: бұлшықеттің босанысуына, қол білезіктері мен саусақтардың бұлшықеттерін нығайту, аяқ буындарының бұлшықеттерін нығайтуға жаттығулар, денені тік ұстауын қалыптастыруға, кеуде бұлшықеттерін нығайтуға жаттығулар; артқа домалау, домалау комбинацияларын, мұғалімнің көмегімен "мостик" жасау; гимнастикалық қабырға бойымен өрмелеу, белгіленген көлбеу гимнастикалық орындыққа өту және ол бойынша еркін тәсілмен түсу; еркін тәсілмен арқан бойымен өрмелеу; бөренеден, жылқыдан, ешкі үстінен өту; төмен қарай басын түсіріп гимнастикалық қабырға рейкасында уақытқа, арқанда тербелу жаттығулары; еденгеаяғын екі жаққа қойып,арқанға ілініп тартылу; көлбеу тақтамен жүру (бұрышы 20
4) кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту:мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша сапқа және колонаға құрылу және қайта құрылу; әртүрлі бағдарлармен жүру; қарама-қарсы қойылған гимнастикалық таяқтар бойымен жүру; көздің бақылауымен және бақылаусыз нақты бағыт бойынша биіктікке секіру;
5) жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту): қарама-қарсы қойылған гимнастикалық таяқтар бойымен бағдар бойынша жүру, жартылай отырып жылдам жүру; алуантүрлі жүрудің түрлерін ұштастыру; бір орында 10 сек. дейін жылдам жүгіру; жүгіру (3х10м.); 30м кесіндісінде шағын кедергілерді жеңумен жүгіру; алуантүрлі секірудің түрлерін орындау: аяқтан аяққа 20 м-ге дейін, биіктікке аттау тәсілімен секіру (қону жұмсақтығына назар аударыңыз); екпеден ұзындыққа секіру (итеру аймағы 60-70 см), нәтижеге (секіру техникасына назар аударыңыз);лақтыру:допты дәлдеп лақтыру (қабырғада, баскетбол қалқаны, нысана) және қашықтыққа, дәліз ені-10-15 м;
6) қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар: футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындар туралы түсініктерінің болуы; Спешиал Олимпикс халықаралық ойындарының бағдарламасына енгізілген спорт ойындары туралы мағлұматтар болу: шайбалы хоккей, допты хоккей, бадминтон, гольф, теннис;
7) шаңғыға дайындық (коньки):қатарда өкімді орындау: "Шаңғыны қой!", "Шаңғыны ал!"; алмастыру арқылы екі қадамды жүру; "шырша", "баспалдақ" көтерілу; орта тіректе төмен түсу;шаңғымен жүру (сабақта 1,5 км дейін);дененің салмағын тірек аяққа ауыстыра отырып, аяқты кезекпен артқа бұрумен конькиде сырғу; тұру қалпындаекі аяқта сырғу; коньки қырларымен сырғанау; аяқты қосыпжәне алшақтап конькимен сырғанау; соқамен тежеу;
4- тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
28. Оқу бағдарламасында әрбір бөлімнің оқу материалының мазмұны мен бірізділігін анықтау үшін негіз болатын, сондай-ақ білім алушылардың жетістіктерін бағалау критерийлері болып табылатын, оқыту мақсаттары жүйесі түрінде ұсынылған күтілетін нәтижелер көрсетілген.
29. Оқу бағдарламасында оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқу мақсатының реттік номерін көрсетеді. Мысалы, 1.1.3.4: "1" - сыныбы, "1.3" - бөлімшесі, "4" - оқыту мақсатының реттік саны.
30. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Гимнастика (тірек-қозғалыс аппаратын дамыту)" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Жалпыдамытушы жаттығулар |
0. 1. 1. 1 мұғалімнің командасымен сапқа тұру және бір-бірден қайта сапқа тұру, колоннаға қайта сапқа тұру бірінің-артынан бірі тік тұруды орындау; |
1. 1. 1. 1 тік тұрудың негізгі қалпын қабылдау; |
2. 1. 1. 1 мұғалім командасы бойынша сапқа тұру және аяқтарын түзу сызық бойымен тұру; |
3. 1. 1. 1 мұғалімнің нұсқауы бойынша колоннаға, қатарға сапқа тұру; |
4. 1. 1. 1 бір орында айналу командасын орындау; |
1.2. Тыныс алуды дамыту |
0. 1. 2. 1 жату, тұру, отыру (еліктеу, санау, шапалақтау бойынша) қалпында диафрагмальды, қабырғалық және аралас тыныс алу жаттығуларды орындау; |
1. 1. 2. 1 негізгі ережелерді орындау және тыныс алу жаттығуларына қимылдарды ұштастыра алу; |
2. 1. 2. 1 кешенді тыныс алу жаттығуларын орындау; |
3. 1. 2. 1 кеуде қуысының қозғалысымен күшейтілген тыныс алуды орындау; |
4. 1. 2. 1 әртүрлі бастапқы қалыпта тыныс алу жаттығуларын орындау: отыру, тұру, жату, аяқ, қолдың әр түрлі қалпымен, тыныс алудан кейін дем шығаруды меңгеру; |
1.3. Бұлшықет тонусын нығайту |
0. 1. 3. 1 бұлшықеттің босанысуына жаттығуды орындау; |
1. 1. 3. 1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша тапсырманы орындау; |
2. 1. 3. 1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақ және қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға, бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарыныңжәне табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту; |
3. 1. 3. 1 өз бетінше жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақ және қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға, бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарыныңжәне табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту; |
4. 1. 3. 1 жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақ және қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға,бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарыныңжәне табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту;
4. 1. 3. 8 биіктігі 60см гимнастикалық агаштан жүру; 4. 1. 3. 9 гимнастикалық ешкі арқылы тіректік секіруді орындау |
1.4. Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
0. 1. 4. 1 колоннада бір-бірден жүру, сапқа тұру, жүруді жүгірумен кезектестіре алу; |
1. 1. 4. 1 кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылдың нақтылығына бақылау жасау: |
2. 1. 4. 1 мұғалімнің басқаруымен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылды нақты және дұрыс орындау; |
3. 1. 4. 1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; |
4. 1. 4. 1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; |
2) "Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту)" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Жүру, жүгіру, секіру |
0. 2. 1. 1 жүру, жүгіру, секіру және лақтыру; |
1. 2. 1. 1 қозғалыс қарқынын жылдамдату, баяулату арқылы жұппен және бір-бірден бірінен кейін бірі жүру, мұғалімнің артына бұдыр жол бойымен жүру; |
2. 2. 1. 1 жүру және жүгіру кезінде дұрыс тыныс алу; |
3. 2. 1. 1 қолға арналған жаттығуларды орындаумен әртүрлі темпімен жүру; |
4. 2. 1. 1 қарама-қарсы қойылған гимнастикалық таяқтар бойымен бағдар бойынша жүру, жартылай отырып жылдам жүру; алуантүрлі жүрудің түрлерін ұштастыра алу; |
2.2 Лақтыру |
0. 2. 2. 1 диаметрі 10см допты жерге лақтыру, оны екі қолмен ұстауға ынталану; |
1. 2. 2. 1 біліктілікті өңдей алу: допты әртүрлі амалдармен лақтыру; |
2. 2. 2. 1 лақтыруға арналған жаттығуды дұрыс және нақты орындау; | 3. 2. 2. 1 өз бетінше лақтыруға арналған жаттығуды орындау: бір орнында кіші допты оң және сол қолмен қашықтыққа көлденең және тігінен (4-8 м қашықтықта секіру қашықтығын ескере отырып баскетбол қалқаны) | 4. 2. 2. 1 допты дәлдеп лақтыруды (қабырғада, баскетбол қалқаны, нысана) және қашықтыққа, дәліз ені-10-15 м орындау; |
3) "Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар" бөлімі:
3-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
0.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; |
1.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; |
2.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау және мақсатты бағдарланған әрекет жасау; |
3.3.1.1 футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындарды атау; |
4.3.1.1 футбол, волейбол, баскетбол - спорттық ойындарды атау; |
4) "Шаңғыға дайындық" бөлімі:
4-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Шаңғыға дайындық |
0. 3. 1. 1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; |
1. 3. 1. 1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; |
2. 4. 1. 1 шаңғымен айналысуға дайындық ережелерін орындау; |
3. 4. 1. 1 шаңғымен және шаңғыны киіпбір қатарға сапқа тұру; |
4. 4. 1. 1 қатарда команданыорындау: "Шаңғыны қой!", "Шаңғыны ал!"; |
31. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4-сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
Ескерту. 31-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.32. Бөлім мен тақырыптарды сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
33. Білім алушылардың зияткерлік даму ерекшеліктері ескеріліп, оқыту бастауыш сыныптардағы белгіленген барлық оқу жылына арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпыдамытушы жаттығулар | 0.1.1.1 мұғалімнің командасымен сапқа тұру және бір-бірден қайта сапқа тұру, колоннаға қайта сапқа тұру бірінің-артынан бірі тік тұрудытүсіну |
1.2 Тыныс алуды дамыту | 0.1.2.1жату, тұру, отыру (еліктеу, санау, шапалақтау бойынша) қалпында диафрагмальды, қабырғалық және аралас тыныс алу жаттығуларды орындау | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
0.1.3.1 бұлшықеттің босанысуына жаттығуды орындау; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
0.1.4.1 колоннада бір-бірден жүру, сапқа тұру, жүруді жүгірумен кезектестіре алу; | ||
Менің мектебім | 2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) |
2.1. Жүру |
0.2.1.1 жүру, жүгіру, секіру және лақтыру; |
2.2. Лақтыру | 0.2.2.1 диаметрі 10см допты жерге лақтыру, оны екі қолмен ұстауға ынталану; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау және мақсатты бағдарланған әрекет жасау | |
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпыдамытушы жаттығулар | 0.1.1.1 мұғалімнің командасымен сапқа тұру және бір-бірден қайта сапқа тұру, колоннаға қайта сапқа тұру бірінің-артынан бірі тік тұрудыорындау |
1.2 Тыныс алуды дамыту | 0.1.2.1 жату, тұру, отыру (еліктеу, санау, шапалақтау бойынша) қалпында диафрагмальды, қабырғалық және аралас тыныс алу жаттығуларды орындау | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
0.1.3.1 бұлшықеттің босанысуына жаттығуды орындау; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту | 0.1.4.1 колоннада бір-бірден жүру, сапқа тұру, жүруді жүгірумен кезектестіре алу; | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) |
2.1 Жүру |
0.2.1.1 жүру, жүгіру, секіру және лақтыру; | |
2.2 Лақтыру |
0.2.2.1 диаметрі 10см допты жерге лақтыру, оны екі қолмен ұстауға ынталану; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 0.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау және мақсатты бағдарланған әрекет жасау | |
3-тоқсан | |||
Саяхат | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпыдамытушы жаттығулар |
0.1.1.1 мұғалімнің командасымен сапқа тұру және бір-бірден қайта сапқа тұру, колоннаға қайта сапқа тұру бірінің-артынан бірі тік тұрудыорындау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
0.1.2.1жату, тұру, отыру (еліктеу, санау, шапалақтау бойынша) қалпында диафрагмальды, қабырғалық және аралас тыныс алу жаттығуларды орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
0.1.3.1 бұлшықеттің босанысуына жаттығуды орындау; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
0.1.4.1 колоннада бір-бірден жүру, сапқа тұру, жүруді жүгірумен кезектестіре алу; | ||
2.Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) |
2.1 Жүру |
0.2.1.1 жүру, жүгіру, секіру және лақтыру; | |
2.2 Лақтыру |
0.2.2.1 диаметрі 10 см допты жерге лақтыру, оны екі қолмен ұстауға ынталану; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
0.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; | |
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпыдамытушы жаттығулар |
0.1.1.1 мұғалімнің командасымен сапқа тұру және бір-бірден қайта сапқа тұру, колоннаға қайта сапқа тұру бірінің-артынан бірі тік тұрудыорындау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
0.1.2.1 жату, тұру, отыру (еліктеу, санау, шапалақтау бойынша) қалпында диафрагмальды, қабырғалық және аралас тыныс алу жаттығуларды орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
0.1.3.1 бұлшықеттің босанысуына жаттығуды орындау; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
0.1.4.1 колоннада бір-бірден жүру, сапқа тұру, жүруді жүгірумен кезектестіре алу; | ||
2.Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) |
2.1 Жүру |
0.2.1.1 жүру, жүгіру, секіру және лақтыру; | |
2.2 Лақтыру |
0.2.2.1 диаметрі 10см допты жерге лақтыру, оны екі қолмен ұстауға ынталану; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
0.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы |
1. Гимнастика | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
1.1.1.1 тік тұрудың негізгі қалпын қабылдау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту | 1.1.2.1 негізгі ережелерді орындау және тыныс алу жаттығуларына қимылдарды ұштастыра алу | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
1.1.3.1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша тапсырманы орындау; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту | 1.1.4.1 кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылдың нақтылығына бақылау жасау: белгіленген жерде сапқа тұруға арналған жаттығуды орындау, бағдар бойынша шеңберге сапқа тұру, қозғалыс шеңберін азайту және ұлғайту, бағдар бойынша жүру, сызылған бағдардан екі аяқпен ұзындыққа секіру | ||
Менің мектебім | 2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) |
2.1 Жүру. Жүгіру. |
1.2.1.1 қозғалыс қарқынын жылдамдату, баяулату арқылы жұппен және бір-бірден бірінен кейін бірі жүру, мұғалімнің артына бұдыр жол бойымен жүру; |
2.2 Лақтыру |
1.2.2.1 спорттық құралдар заттарын беру және алмасу; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
1.3.1.1. мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; | |
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым |
1. Гимнастика | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
1.1.1.1 тік тұрудың негізгі қалпын қабылдау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
1.1.2.1 негізгі ережелерді орындау және тыныс алу жаттығуларына қимылдарды ұштастыра алу; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
1.1.3.1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша тапсырманы орындау; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту | 1.1.4.1 кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылдың нақтылығына бақылау жасау: белгіленген жерде сапқа тұруға арналған жаттығуды орындау, бағдар бойынша шеңберге сапқа тұру, қозғалыс шеңберін азайту және ұлғайту, бағдар бойынша жүру, сызылған бағдардан екі аяқпен ұзындыққа секіру | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
1.2.1.1 қозғалыс қарқынын жылдамдату, баяулату арқылы жұппен және бір-бірден бірінен кейін бірі жүру, мұғалімнің артына бұдыр жол бойымен жүру; | |
2.2 Лақтыру |
1.2.2.1 спорттық құралдар заттарын беру және алмасу; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
1.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; | |
3-тоқсан | |||
Саяхат | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпыдамытушы жаттығулар |
1.1.1.1 тік тұрудың негізгі қалпын қабылдау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
1.1.2.1 негізгі ережелерді орындау және тыныс алу жаттығуларына қимылдарды ұштастыра алу; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
1.1.3.1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша тапсырманы орындау; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту | 1.1.4.1 кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылдың нақтылығына бақылау жасау: белгіленген жерде сапқа тұруға арналған жаттығуды орындау, бағдар бойынша шеңберге сапқа тұру, қозғалыс шеңберін азайту және ұлғайту, бағдар бойынша жүру, сызылған бағдардан екі аяқпен ұзындыққа секіру | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) |
2.1 Жүру. |
1.2.1.1 қозғалыс қарқынын жылдамдату, баяулату арқылы жұппен және бір-бірден бірінен кейін бірі жүру, мұғалімнің артына бұдыр жол бойымен жүру; | |
2.2 Лақтыру |
1.2.2.1 спорттық құралдар заттарын беру және алмасу; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
1.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; | |
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
1.1.1.1 тік тұрудың негізгі қалпын қабылдау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
1.1.2.1 негізгі ережелерді орындау және тыныс алу жаттығуларына қимылдарды ұштастыра алу; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
1.1.3.1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша тапсырманы орындау; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту | 1.1.4.1 кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылдың нақтылығына бақылау жасау: белгіленген жерде сапқа тұруға арналған жаттығуды орындау, бағдар бойынша шеңберге сапқа тұру, қозғалыс шеңберін азайту және ұлғайту, бағдар бойынша жүру, сызылған бағдардан екі аяқпен ұзындыққа секіру | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) |
2.1 Жүру. |
1.2.1.1 қозғалыс қарқынын жылдамдату, баяулату арқылы жұппен және бір-бірден бірінен кейін бірі жүру, мұғалімнің артына бұдыр жол бойымен жүру; | |
2.2 Лақтыру |
1.2.2.1 спорттық құралдар заттарын беру және алмасу; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
1.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау; | |
3) 2 - сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
2.1.1.1 мұғалім командасы бойынша сапқа тұру және аяқтарын түзу сызық бойымен тұру; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
2.1.2.1 кешенді тыныс алу жаттығуларын орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
2.1.3.1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақ және қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға, бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
2.1.4.1 мұғалімнің басқаруымен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылды нақты және дұрыс орындау; | ||
2.Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1. Жүру. Жүгіру. Секіру |
2.2.1.1. жүру және жүгірудің бастапқы түсініктерінің болуы, жүру және жүгіру кезінде дұрыс тыныс алу; | |
2.2 Лақтыру | 2.2.2.1 лақтыруға арналған жаттығуды дұрыс және нақты орындау: кіші допты бір орыннан және 2-6 м қашықтықта көлденең және тік лақтыру; үлкен доптың екі қолмен басынанжәнеқабырғаның төменгі жағынан үлкен допты лақтыру; отыру қалпында екі қолымен басынан ұрмалы допты (1кг.); теннис добын бір орында бір қолымен қабырғаға және ара қашықтыққа | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
2.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау және мақсатты бағдарланған әрекет жасау; | |
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
2.1.1.1 мұғалім командасы бойынша сапқа тұру және аяқтарын түзу сызық бойымен тұру; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
2.1.2.1 кешенді тыныс алу жаттығуларын орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
2.1.3.1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақжәне қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға, бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
2.1.4.1 мұғалімнің басқаруымен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылды нақты және дұрыс орындау; | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
2.2.1.1 жүру және жүгіру кезінде дұрыс тыныс алу; | |
2.2 Лақтыру | 2.2.2.1 кіші допты бір орыннан және 2-6 м қашықтықта көлденең және тік лақтыру; үлкен доптың екі қолмен басынанжәнеқабырғаның төменгі жағынан үлкен допты лақтыру; отыру қалпында екі қолымен басынан ұрмалы допты (1кг.); теннис добын бір орында бір қолымен қабырғаға және ара қашықтыққа | ||
2.3 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
0.2.3.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау және мақсатты бағдарланған әрекет жасау; | ||
Бізді қоршған әлем | 4. Шаңғыға дайындық | 4.1 Шаңғыға дайындық |
2.4.1.1 шаңғымен айналысуға дайындық ережелерін орындау; |
3-тоқсан | |||
Саяхат | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпыдамытушы жаттығулар |
2.1.1.1 мұғалім командасы бойынша сапқа тұру және аяқтарын түзу сызық бойымен тұру; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
2.1.2.1 кешенді тыныс алу жаттығуларын орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
2.1.3.1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақжәне қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға,бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарыныңжәне табан,кеуде бұлшықеттерін нығайту; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
2.1.4.1 мұғалімнің басқаруымен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылды нақты және дұрыс орындау; | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
2.2.1.1 жүру және жүгірудің бастапқы түсініктерінің болуы, жүру және жүгіру кезінде дұрыс тыныс алу; | |
2.2 Лақтыру |
2.2.2.1 кіші допты бір орыннан және 2-6 м қашықтықта көлденең және тік лақтыру; үлкен доптың екі қолмен басынан және қабырғаның төменгі жағынан үлкен допты лақтыру; отыру қалпында екі қолымен басынан ұрмалы допты (1кг.); теннис добын бір орында бір қолымен қабырғаға және ара қашықтыққа; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
2.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау және мақсатты бағдарланған әрекет жасау; | |
4. Шаңғыға дайындық | 4.1 Шаңғыға дайындық |
2.4.1.1 шаңғымен айналысуға дайындық ережелерін орындау; | |
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпыдамытушы жаттығулар |
2.1.1.1 мұғалім командасы бойынша сапқа тұру және аяқтарын түзу сызық бойымен тұру; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
2.1.2.1 кешенді тыныс алу жаттығуларын орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
2.1.3.1 мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақжәне қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға,бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту; | ||
1.4 Кеңістік-уақытттық бағдарлануын дамыту |
2.1.4.1 мұғалімнің басқаруымен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау кезінде қимылды нақты және дұрыс орындау; | ||
2. Жеңілатлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
2.2.1.1 жүру және жүгірудің бастапқы түсініктерінің болуы, жүру және жүгіру кезінде дұрыс тыныс алу; | |
2.2 Лақтыру |
2.2.2.1 кіші допты бір орыннан және 2-6м қашықтықта көлденең және тік лақтыру; үлкен доптың екі қолмен басынан және қабырғаның төменгі жағынан үлкен допты лақтыру; отыру қалпында екі қолымен басынан ұрмалы допты (1 кг.); теннис добын бір орында бір қолымен қабырғаға және ара қашықтыққа; | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
2.3.1.1 мұғалімнің басшылығымен қозғалмалы және спорттық ойындарда ережелерді орындау және мақсатты бағдарланған әрекет жасау; | |
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
3.1.1.1 мұғалімнің нұсқауы бойынша колоннаға тұру; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
3.1.2.1 кеуде қуысының қозғалысымен күшейтілген тыныс алуды орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
3.1.3.1 өз бетінше жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақ және қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға, бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
3.1.4.1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; | ||
Менің мектебім | 2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
3.2.1.1 қолға арналған жаттығуларды орындаумен әртүрлі темпімен жүру; |
2.2 Лақтыру | 3.2.2.1 өз бетінше лақтыруға арналған жаттығуды орындау: бір орнында кіші допты оң және сол қолмен қашықтыққа көлденең және тігінен (4-8 м қашықтықта секіру қашықтығын ескере отырып баскетбол қалқаны) | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
3.3.1.1 футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындарды атау; | |
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
3.1.1.1 мұғалімнің нұсқауы бойынша колоннаға тұру; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
3.1.2.1 кеуде қуысының қозғалысымен күшейтілген тыныс алуды орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
3.1.3.1 өз бетінше жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақ және қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға, бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
3.1.4.1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағыдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
3.2.1.1 қолға арналған жаттығуларды орындаумен әртүрлі темпімен жүру; | |
2.2 Лақтыру | 3.2.2.1 өз бетінше лақтыруға арналған жаттығуды орындау: бір орнында кіші допты оң және сол қолмен қашықтыққа көлденең және тігінен (4-8 м қашықтықта секіру қашықтығын ескере отырып баскетбол қалқаны) | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
3.3.1.1 футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындарды атау; | |
4 Шаңғыға дайындық | 4.1 Шаңғыға дайындық |
3.4.1.1 шаңғымен және шаңғыны тағып бір қатарға тұру; | |
3-тоқсан | |||
Саяхат | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
3.1.1.1 мұғалімнің нұсқауы бойынша колоннаға, қатарға сапқа тұру; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
3.1.2.1 кеуде қуысының қозғалысымен күшейтілген тыныс алуды орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
3.1.3.1 өз бетінше жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақжәне қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға, бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан,кеуде бұлшықеттерін нығайту; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
3.1.4.1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; | ||
2. Жеңіл атлетика атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүгіру. Жүру. Секіру |
3.2.1.1 қолға арналған жаттығуларды орындаумен әртүрлі темпімен жүру; | |
2.2 Лақтыру |
3.2.2.1 өз бетінше лақтыруға арналған жаттығуды орындау: бір орнында кіші допты оң және сол қолмен қашықтыққа көлденең және тігінен (4-8 м қашықтықта секіру қашықтығын ескере отырып баскетбол қалқаны); | ||
3.Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
3.3.1.1 футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындарды атау; | |
4 Шаңғыға дайындық(коньки) | 4.1 Шаңғыға дайындық |
3.4.1.1 шаңғымен және шаңғыны тағып бір қатарға тұру; | |
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпыдамытушы жаттығулар |
3.1.1.1 мұғалімнің нұсқауы бойынша колоннаға, қатарға сапқа тұру; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
3.1.2.1 кеуде қуысының қозғалысымен күшейтілген тыныс алуды орындау; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
3.1.3.1 өз бетінше жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақ және қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға, бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан,кеуде бұлшықеттерін нығайту; | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
3.1.4.1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; | ||
2. Жеңілатлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
3.2.1.1 қолға арналған жаттығуларды орындаумен әртүрлі темпімен жүру; | |
2.2 Лақтыру |
3.2.2.1 өз бетінше лақтыруға арналған жаттығуды орындау: бір орнында кіші допты оң және сол қолмен қашықтыққа көлденең және тігінен (4-8 м қашықтықта секіру қашықтығын ескере отырып баскетбол қалқаны); | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
3.3.1.1 футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындарды атау; | |
5) 4-сынып
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
4.1.1.1 бір орында айналу командасын орындау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту | 4.1.2.1 әртүрлі бастапқы қалыпта тыныс алу жаттығуларын орындау: отыру, тұру, жату, аяқ, қолдың әр түрлі қалпымен, тыныс алудан кейін дем шығаруды меңгеруді орындау | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
4.1.3.1 жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақжәне қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға, бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту; | ||
1.4 Кеңістік уақыттық бағдарлануын дамыту |
4.1.4.1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; | ||
Менің мектебім | 2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
4.2.1.1 қарама-қарсы қойылған гимнастикалық таяқтар бойымен бағдар бойынша жүру, жартылай отырып жылдам жүру; алуантүрлі жүрудің түрлерін ұштастыра алу; |
2.2 Лақтыру | 4.2.2.1 допты дәлдеп лақтыруды (қабырғада, баскетбол қалқаны, нысана) және қашықтыққа, дәліз ені - 10-15 м орындау | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
4.3.1.1 спорттық ойындарды атау - футбол, волейбол, баскетбол; | |
2-тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
4.1.1.1 бір орында айналу командасын орындау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
4.1.2.1 әртүрлі бастапқы қалыпта тыныс алу жаттығуларын орындау: отыру, тұру, жату, аяқ, қолдың әр түрлі қалпымен, тыныс алудан кейін дем шығаруды меңгеру; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
4.1.3.1 жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақжәне қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға,бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан,кеуде бұлшықеттерін нығайту;
4.1.3.7 еденде және гимнастикалық орындықта кездескен кезде екеулеп бұрылыспен алшақтау | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
4.1.4.1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
4.2.1.1 қарама-қарсы қойылған гимнастикалық таяқтар бойымен бағдар бойынша жүру, жартылай отырып жылдам жүру; алуан түрлі жүрудің түрлерін ұштастыра алу; | |
2.2 Лақтыру | 4.2.2.1 допты дәлдеп лақтыруды (қабырғада, баскетбол қалқаны, нысана) және қашықтыққа, дәліз ені-10-15 м орындау; | ||
3.Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
4.3.1.1 футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындарды атау; | |
4 Шаңғыға дайындық | 4.1 Шаңғыға дайындық (шаңғы) |
4.4.1.1 қатарда өкімді орындау: "Шаңғыны қой!", "Шаңғыны ал!"; | |
3-тоқсан | |||
Саяхат | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
4.1.1.1 бір орында айналу командасын орындау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
4.1.2.1 әртүрлі бастапқы қалыпта тыныс алу жаттығуларын орындау: отыру, тұру, жату, аяқ, қолдың әр түрлі қалпымен, тыныс алудан кейін дем шығаруды меңгеру; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
4.1.3.1 жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақжәне қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға,бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарының және табан, кеуде бұлшықеттерін нығайту;
4.1.3.8 "қарлығаш" тепе-теңдікке арналған жаттығуды орындау; 4.1.3.9 биіктігі 60см гимнастикалық агаштан жүру; 4.1.3.10 гимнастикалық ешкі арқылы тіректік секіру: тізеге тіреліп секіру, солға, оңға қолын тіреумен оңға бұрылып секіру; отырып тізеге сүйеніп, секіру | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
4.1.4.1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
4.2.1.1 қарама-қарсы қойылған гимнастикалық таяқтар бойымен бағдар бойынша жүру, жартылай отырып жылдам жүру; алуантүрлі жүрудің түрлерін ұштастыра алу; | |
2.2 Лақтыру | 4.2.2.1 допты дәлдеп лақтыруды (қабырғада, баскетбол қалқаны, нысана) және қашықтыққа, дәліз ені-10-15 м орындау | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
4.3.1.1 футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындарды атау; | |
4. Шаңғыға дайындық | 4.1 Шаңғыға дайындық |
4.4.1.1 қатарда өкімді орындау: "Шаңғыны қой!", "Шаңғыны ал!"; | |
4-тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Гимнастика (тірек-қимыл аппаратын дамыту) | 1.1 Жалпы дамытушы жаттығулар |
4.1.1.1 бір орында айналу командасын орындау; |
1.2 Тыныс алуды дамыту |
4.1.2.1 әртүрлі бастапқы қалыпта тыныс алу жаттығуларын орындау: отыру, тұру, жату, аяқ, қолдың әр түрлі қалпымен, тыныс алудан кейін дем шығаруды меңгеру; | ||
1.3 Бұлшықет тонусын нығайту |
4.1.3.1 жаттығуларды дұрыс және нақты орындау: саусақжәне қол білезіктерінің бұлшықеттерін дамытуға,бұлшықеттің босанысуына, денені дұрыс ұстауын қалыптастыруға, аяқ буындарыныңжәне табан,кеуде бұлшықеттерін нығайту;
4.1.3.7 еденде және гимнастикалық орындықта кездескен кезде екеуідебұрылыспен алшақтау 4.1.3.8 "қарлығаш" тепе-теңдікке арналған жаттығуды орындау; 4.1.3.9 биіктігі 60см гимнастикалық агаштан жүру; 4.1.3.10 гимнастикалық ешкі арқылы тіректік секіру: тізеге тіреліп секіру, солға, оңға қолын тіреумен оңға бұрылып секіру; отырып тізеге сүйеніп, секіру; 4.1.3.11 өз бетінше гимнастикалық таяқтар, жалаушалар, үлкен және кіші доптармен, секіргіштермен, үрмелі доптармен кешенді жаттығулар орындау | ||
1.4 Кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамыту |
4.1.4.1 өз бетінше қимылдың нақтылығы мен кеңістік-уақыттық бағдарлануын дамытуға арналған жаттығуды орындау; | ||
2. Жеңіл атлетика (қимыл дағдыларын дамыту) | 2.1 Жүру. Жүгіру. Секіру |
4.2.1.1 қарама-қарсы қойылған гимнастикалық таяқтар бойымен бағдар бойынша жүру, жартылай отырып жылдам жүру; алуантүрлі жүрудің түрлерін ұштастыра алу; | |
2.2 Лақтыру | 4.2.2.1 допты дәлдеп лақтыруды (қабырғада, баскетбол қалқаны, нысана) және қашықтыққа, дәліз ені-10-15 м орындау | ||
3. Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар | 3.1 Қозғалмалы, спорттық, ұлттық ойындар |
4.3.1.1 футбол, волейбол, баскетбол –спорттық ойындарды атау; | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 562 -қосымша |
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Танымдық әрекеттерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); алып тасталды - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 563 -қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.2. Бағдарлама мақсаты – дене дамуының, жалпы және сөйлеу моторикасының, эмоционалді-ерік аясының кемістігін түзету; тұлғалық жағымды қасиеттерін қалыптастыру, эстетикалық тәрбие беру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) қимыл-қозғалыс аясын дамыту: жинақылығын, мақсатты бағыттылығын, қимыл-қозғалыстың үйлесімділігі мен айқындығын дамыту;
2) ырғақ сезімін қалыптастыру;
3) білім алушыларда әуенге сәйкес ырғақты және айқын қозғалу қабілетін, әуеннің ырғағы мен жылдамдығына қимылдарын үйлестіру қабілетін дамыту;
4) би қимылдарын үйрету, қимыл-қозғалыс мәнерлігі мен кейіптің бейнесін жеткізе білуін қалыптастыру;
5) музыкаға деген эмоционалды ілтипатын тәрбиелеу;
6) әуенді күші, ұзақтығы, тембрі, сипаты бойынша ажыратуға үйрету;
7) қимыл-қозғалыс жадысын дамыту;
8) қимыл-қозғалыс аясындағы жетіспеушіліктерін түзете отырып, ептілік, тепе-теңдік сезімін, кеңістікте бағдарлау, қимыл-қозғалыс үйлесімділігін қалыптастыру.
2 - тарау. Оқыту процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
4. Бағдарлама зияты зақымдалған білім алушылардың дене дамуының, моторикасының, соматикалық күйінің, жүйке-психикалық мәртебесі мен танымдық қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып құрастырылған.
Ескерту. 4-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.5. Оқытудың компенсаторлық-дамыту бағыттылығы қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік тәсілдерімен қамтамасыз етіледі: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету, бақылау.
6. Оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыты тұлғаның әлеуметтік бейімсізденуін жоюды немесе азайтуды көздейді; қимыл-қозғалыс нормаларын, өмірлік қарым-қатынастық және тұрмыстық дағдыларының қалыптасуына ықпал жасайды.
7. Жеке және саралап оқыту тәсілі қағидасы оқу материалын меңгеру кезінде байқалатын білім алушылардың вариативті типологиялық ерекшеліктерімен байланысты болады және олардың білім, білік, дағдылардың менгеруінің сапасына әсер етеді.
8. Саралап оқыту барысында мұғалім білім алушылардың түрлі типологиялық топтары үшін оқу материалының әр түрлі көлемі мен күрделілігін, білім алушылардың оқу тапсырмаларын орындау дербестік дәрежесін, көрнекі-дидактикалық материалдардың түрлерін қолданады.
9. Бағдарлама материалы білім алушылардың қарапайым қозғалыстарындағы түрлі бұзылыстарына таңдамалы ықпал етуге, олардың неғұрлым күрделі, әсіресе адамның еңбек қызметіне қажетті қозғалыстарды ұйымдастыру қабілетін дамытуға ықпал етуге мүмкіндік береді.
10. Заттармен және затсыз, музыкамен және музыкасыз орындалатын түрлі жаттығулар ырғақ біліктілігін қалыптастыру құралы болып табылады, ол ырғақ әрекеттерін, кеңістік түсініктерін, сенсорлық процестерін, жоғары психикалық қызметтерін, вербалды және вербалсыз қарым-қатынас дағдыларын, өзін өзі қадағалауын түзетуге себеп болады.
11. Деңгейлік мақсаттарға сәйкес әзірленген тапсырмалар мен жаттығулар бағалаудың құралы болып есептеледі.
12. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.
Ескерту. 12-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.13. Ағымдық бақылау оқытудың мазмұны мен әдістерін дұрыс таңдау мақсатында жүргізіледі; педагог сабақта білім алушылардың қызметін бақылауды, практикалық және дербес жұмыстарды, ұжымдық қызмет түрлерін талдауды пайдаланады.
14. Кезеңдік (тақырыптық) бақылау әр типологиялық топтағы білім алушылардың оқу материалын меңгерудегі түрлі мүмкіндіктері ескере отырып, тақырыптың, тараудың аяғында жүргізіледі.
15. Әр білім алушының оқу жетістіктері мен даму динамикасын талдау мақсатында тоқсанның, жылдың аяғында қорытынды бақылау жүргізіліп, жетістіктері оқу картасына еңгізіледі.
3 - тарау. "Түзету ырғағы" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
16. "Түзету ырғағы" оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 32 сағатты;
2) 1 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 33 сағатты;
3) 2 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
4) 3 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
5) 4 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты құрайды.
17. Бағдарлама мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар" бөлімі;
2) "Музыкалық-ырғақтық жаттығулар" бөлімі;
3) "Сөйлеу тілі ырғағы" бөлімі.
18. "Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) кеңістікте бағдарлау жаттығулары;
2) ырғақты-гимнастикалық жаттығулар.
19. "Музыкалық-ырғақтық жаттығулар" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар;
2) музыкалық ойындар;
3) би жаттығулары.
20. "Сөйлеу тілі ырғағы" бөлімі келесідей бөлімшені қарастырады.
1) сөйлеу тілінің дағдылары.
21. 0 - сыныпқа арналған "Түзету ырғағы" пәнінің базалық мазмұны:
1) кеңістікте бағдарлауға арналған жаттығулар: кең адым мен қолдардың еркін қимылдарымен жүру; бірінен кейін бірі, сыңарымен, шашыраңқы; заттар арасымен колоннамен, шеңбер бойымен, қолдарынан ұстап жүру және жүгіру; аяқтың ұшымен және табанымен жүру; педагогтың белгісі бойынша жүру кезінде оңға, солға, алға, артқа бұрылу; түрлі адыммен колоннамен шеңбер бойымен жүру (ақырын, биік, сергек, спортты-салтанатты, серіппелі); музыкалық сүйемелдеу сипатының ауысуына қарай адыммен қимылдарды өзгерту, қимылдарды шапалақ, сылдырмақ, дабыл бойынша ауыстыру; жүру кезіндегі қол қимылдары (заттпен және заттсыз); оң және сол жаққа бұрыла отырып, қатардан сапқа қайта тұру; кеңістікте бағдарлау, мұғалімнің көрсеткен қимыл бағыты мен темпін сақтау; бір орында, жүрі және жүгіру кезінде қатарға тұру және қайта тұру, сапта, қатарда, шеңбер ішінде бой түзеу, дұрыс бастапқы қалыпқа тұру;
2) заттарды пайдалана отырып ырғақты гимнастикалық жаттығулар – жалауша, таяқша, бет орамал, сылдырмақ, жасанды гүлдер, обручтар, доптар; қолдың қимылдарын аяқ және дене қимылдарымен үйлестіру; иық белдеу бұлшықеті үшін жаттығулар: алға, артқа, жоғары қарай, затпен және затсыз қол қимылдары; тік тұрған қалыптағы, еденде және орындықта отырған жаттығулар; таяқшаны жоғары көтеру, иыққа қою, қолымен алға, артқа сермеу, өз алдында және артында шапалақтау; кеуде алдындағы қолды жан-жаққа жазу және бүгу; айландырған қимылдарды қолдарымен кезектесіп және бірдей жасау; бір уақытта аяқ ұшына тұрып қолды көтеру; аяқ бұлшықеттері үшін жаттығулар: кезекпен аяқ ұшын алға немесе қапталға созып қою; тізеден бүгілген оң және сол аяқты кезекпен көтеру, тізе астынан шапалақ ұру; тізені қолымен, таяқпен, обручпен құшақтау; аяқ ұшына тұру; орындық арқасына сүйеніп, сүйенбей отыру; затпен отыру жаттығуларын орындау; дене бұлшық етері үшін жаттығулар: оңға және солға, аяқты бірге, еденде отырып бұрылу; аяқтың иық деңгейіндегі қалыпынан денені алға, төмен және жан-жаққа еңкейту, қолымен аяқ ұшына тию; заттарды алдына және қапталына қою, оларды алу; шалқасынан жату қалпынан аяқты кезекпен көтеру және түсіру; келбетті қалыптастыру, босаңсу жаттығулары;
3) балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулары - барабан, дабыл; дабылды, барабанды, сылдырмақты музыкалық шығарманың қатты және әлсіз бөлігін жеткізу үшін пайдалану; дабылда, барабанда берілген ырғақты қайталау;
4) музыкалық ойындар: ырғақты музыкаға қимылдау, түрлі ырғақтарды түрлі темппен, ырғақпен орындау; музыкалық сүйемелдеуімен музыканың баяу және жылдам темпін қимылдармен, шапалақпен жеткізу; музыканың түрлі сипатына, динамикасына сәйкес (дыбыстың күшейюі, ақырындауы) қимылдар, қимылдағы акценттерді, қиын емес ырғақтарды белгілеу; музыкалық ойындар, заттармен эстафекталық ойындар, әндету ойындары;
5) би элементтері мен қарапайым би қимылдары бар би жаттығулары: жай адым – жұмсақ, сырғымалы, мықынын жоғары көтеру, аяқ ұшымен, табанын тұтас басу, саусақтарды иіп жүгіру, шапалақ ұрып бір аяқты басу; оң иық арқылы айлану, жұппен айлану; қыздар үшін – қолдарына бет орамалын ұстап бір қалыпты би қимылдарын жасау; қайталанатын қимылдары бар биді үйрену.
6) сөйлеу тілінің дағдылары: заттардың атауын дұрыс айту; зат есімді сын есіммен үйлестіру.
22. 1-сыныпқа арналған "Түзету ырғағы" пәнінің базалық мазмұны:
1) кеңістікте бағдарлауға арналған жаттығулар: тізені жоғары көтере отырып, түзу аяқты алға қарай сермеу және аяқ ұшын соза отырып жүру, жүгіру; саптан, тізбектен шеңбер құрып қайта тұру; алға, оңға, солға, шеңбер ішіне, шеңберден шығу сияқты қимылдар бағытында бағдарлай алу; жүру кезінде заттарды ұстап қарапайым қимылдарды орындау;
2) ырғақты-гимнастикалық жаттығулар: еңкею, тік тұру және басты бұру, иықтарды айландыра қимылдату; затпен және затсыз әртүрлі бағытта қол қимылдарын жасау (жалауша, сылдырмақ, ленталар); оңға, солға денені бұру және еңкейю (заттарды алдына, қапталына қою, алу); сүйену және сүйеусіз, заттармен (обруч, таяқша, жалауша, доп) жүрелеп отыру; аяқты көтере тұрып бүгу, жазу, табандысыртқа қарай қисайту және ішке келтіру, табанды айландыра қимылдату, аяқтың ұшын алға қарай және қапталға созу, саусақтарды бүгіп тұру; келбетті қалыптастыруға арналған жаттығулар; қолдарын айқастыра көтеру және түсіру (оң қол жоғары – сол қол төмен), бір мезгілде оң қолын-жоғары, сол қолын – шетке қимылдату, оң қолын алға, сол қолын – жоғары; сол аяқты алға қарай созу, оң қолын алға; оң аяғын шетке, сол қолын шетке; қолдың қалыптары, қолдың қалыптарын әр қайсысын жеке және екеуін бір мезгілде ауыстыру; қол қимылдарын басымен, көз қарауымен қостай отырып орындау; қарапайым ырғақтарды соғу, шапалақтау, аяқпен басу; бұлшықеттерді босаңту жаттығулары;
3) балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулары: қол білектерін әртүрлі бағытта қимылдату, музыка қарқындығының өзгеруіне қарай қол саусақтарын кезекпен және бір мезгілде жұдырыққа жұму және ашу, музыкадағы әр акцентке бармақты қалған саусақтарға қарсы қою, бір қолдың және екі қолдың саусақтарын алшақтату және жақындату, қол саусақтарын ерекшелеу; балалар пианиносында қол саусақтарын жаттықтыру: бір актаваның бес нотасының аясында оң және сол қолдарымен бөлек орташа қарқынмен өсіңкі және бәсендеу гаммаларын орындау, барабанда екі таяқшамен бір мезгілде және кезектеп мұғалімнің санауымен, тақпақ айтумен қарапайым ырғақтарды соғу;
4) музыкалық ойындар: музыканың, динамиканың (қатты, ақырын), регистрдің (жоғары, төмен) түрлі сипатына сәйкес ырғақ қимылдарын орындау; музыкадағы өзгерістерге сәйкес жүру, жүгіру, секіру, би қимылдары бағыттарын, формасын өзгерту (жеңіл, би жүгірісі спорттық шапшаң жүгіріске; жеңіл, ойнақы секіру – ауыр, күлкілі секіруге ауысады), балаларға жақсы таныс, нақты еліктеу бейнесіне құрылған еліктеу жаттығулары мен ойындарын орындау (аңдардың, құстардың қылықтары, көліктердің жүрісі, адамның іс-әрекеті), музыканың нақты эмоциональді және динамикалық сипатына сәйкес; музыкадағы күрт акценттерді аяқпен жерді басып, шапалақтап және басқа қимылдармен жеткізу; заттармен музыкалық ойындар, әндетуді немесе сөйлеу тілімен қостауды қарастыратын ойындар;
5) би жаттығулары: сергек, байыпты, тыпырлаған адым, жеңіл иілген саусақпен жүгіріс; екіаяқтап секіру, түзу шоқырақ, қолдың сермеу қимылдары; орыс биінің элементтері: қарапайым қол ұстасып адымдау, екі қолымен бүйірін таянып тұтас табанмен адымдау (қыздар үшін – бет орамалды ұстап қимылдау); бір аяқпен және кезектеп басу, аяқты ұшымен және өкшемен созып қою; жұптық қимылдар: жүгіру, жүру, бір орында айлану; қол ұстасып шеңбермен жүру, аяқпен басып, шапалақтап, айланып билеу.
6) сөйлеу тілінің дағдылары: заттардың атауын дұрыс айту; зат есімді сын есіммен, етістікпен үйлестіру; қойылған сұраққа жауап беру.
23. 2- сыныпқа арналған "Түзету ырғағы" пәнінің базалық мазмұны:
1) кеңістікте бағдарлау жаттығулары: зал бұрышында ширақ бұрыла келе, қабырға бойымен жүру, сапқа, қатарға, тізбекке, шеңберге, жұппен тұру; қатарға екеуден тұру, жұптық қатардан бір адамдық қатарға қайта тұру; саптағы қалыптан және шашырау қозғалысынан қатарға қайта тұру; жүру кезінде затпен қиын емес тапсырмаларды орындау: оларды айлана жүгіру, жинау, бір біріне беру, бір жерден басқа жерге қою;
2) ырғақты-гимнастикалық жаттығулар: жалпы даму жаттығулары, қолдарды шетке сермеу, оларды өз алдында тербету, айландыра қимылдау, лентамен жаттығулар; басты алға, артқа қарай, жан-жаққа еңкейту және бұру, айландыра қимылдау; тізені бүгіп және бүкпей денені еңкейту; қолдарын жоғары, жан-жаққа, желкеге, белге қоя отырып, денені еңкейту және бұру; затты бере отырып (жалауша, доп), денені бұру; затты өз алдына, қапталына тізені бүкпей түсіружәне көтеру; оң және ол аяқты кезекпен алға, артқа, шетке, бастапқы қалыпқа қою. Маршпен жүрген сияқты тізеден бүгілген аяқты күрт көтеру, тұрған және отырған күйде табанды бүгу, жазу; келбетті қалыптастыру жаттығулары; қозғалыс үйлесіміне жаттығулар, бір мезгілде оң қолмен жоғары-төмен, ал сол қолымен кеуде алдында өзінен алшақ– өзіне қарай қимылдар жасау (қолдарын ауыстыру); оң аяқпен сол қолдың айқастырылған түрлі қимылдары (бір мезгілде оң аяқты қапталға қою және бастапқы қалыпқа келтіру және сол қолды иыққа бүгу және жазу; бір мезгілде тізеден бүгілген сол аяқты жоғары көтеру және оң қолды көтеру, түсіру); музыка қарқынының өзгеруіне сәйкес қимылдарды жылдамдату және баяулату, музыка аяқталған соң берілген сол қарқында қимылдарды орындау; бұлшықетті босаңту жаттығулары;
3) балалар музыкалық аспабымен жаттығулар: білекті айландыру қимылдары (күштеніп және и еркін), баяу қарқынмен ақырын жылдамдата отырып, бір мезгілде бір қолдың саусақтарын жұдырыққа жұму, ал екінші қолдың саусақтарын жазу, бірінші саусақты қалғандарына қарсы қою, бір мезгілде және кезектесіп бір қолдың саусақтарын екіншіге қарсы қою; балалар музыкалық аспаптарында жаттығу: екі қолмен бірдей орташа қарқынмен бес нота аясында өсіңкі және бәсендеу гаммаларын орындау, аккордеонда және үрмелі гармоникада бір актава аясында гаммаларды үйрену; дабыл мен барабанда қиын емес ырғақтарды екі таяқшамен бір мезгілде және кезектесіп түрлі вариацияда орындау;
4) музыкалық ойындар: музыканың түрлі сипатына, динамикасына (қатты, орташа, ақырын), регистріне (жоғары, орташа, төмен) сәйкес қимылдарды орындау; музыкадағы түрлі қарқынды, динамикалық, әуендік өзгерістерді өздігінен ажырата білуге және оларды қимылмен көрсету жаттығулары; екі бөлімді музыканың айырмашылығын қимылмен жеткізу, таныс қимылдарды еркін биде мәнерлеп орындау, ойын бейнелері мен әннің мазмұнын қимыл арқылы мәнерлеп және эмоциональді жеткізу; өздігінен музыкалық-қозғалыс бейнені құру; заттармен музыкалық ойындар, әндетумен және сөйлеу тілімен қостайтын музыкалық ойындар, қолжетімді әндерді сахналау, ойналған әуеннің ырғағын шапалақтап шығу;
5) би жаттығулары: ақырын, сақ жүріс, биік адым, жұмсақ серіппелі адым, жайбарақат бт жүгірісі, шапшаң жүгіріс, бір аяқтан екіншісіне секіру, жеңіл секіру, ауыспалы жүріс, аяқты алға қарай сермеп секіру; би элементері: бір орында және жылжып адымдау, қарғып жүру, ауыспалы адым; қолдарын денеге түйісіп төмен түсіру, кеуде деңгейінді айқастыру; бір қолымен бүйірін таянып, екіншісі бет орамалды жоғары көтеріп, шынтақта сәл бүгілген (қыздар үшін).
6) сөйлеу тілінің дағдылары: сұрақтың сөздерін қолдана отырып, қойылған сұраққа толық жауап беру; жайтаратылмаған сөйлемдерді құрастыру; таныс сөздердің формаларын дұрыс қолдана отырып, сұрақтар бойынша сөйлемді тарату.
24. 3- сыныпқа арналған "Түзету ырғағы" пәнінің базалық мазмұны:
1) кеңістікте бағдарлауға жаттығу: метрикалық лүпілге сәйкес жүріс; отырысты тізені бүгіп, аяқ үшымен, кең және майда адымдармен, өкшелеп, арқаны түзу ұстап жүрумен ауыстыру; үш-үштен қатарға тұру, бір шеңберден екі шеңбер құрып тұру, бірінші топ балаларының алға бір адым және екінші топ балаларының артқа бір адым жасау арқылы үш жеке кішкентай шеңберлер мен концентрлік шеңберлер құру; жалпы шеңберден екі, үш, төрт адамдық кіші шеңбер құру және керісінше жалпы шеңберге тұру; алдынғы сыныптарға қарағанда заттармен күрделі қимылдар орындау;
2) ырғақты-гимнастикалық жаттығулар: басты еңкейту, бұру және айландыру; әртүрлі бағыттағы қол қимылдары: қолдарын шетке сермеу және иықтарын құшақтай келе қолдарын алдынан айқастыру; кштеніп тұрып қолдарын шетке сермеу (резеңкені созу); еңкейюмен үйлестіре денені бұру; қол қимылдарымен бірге денені алға, жан-жаққа бұру; тізелерін күштеп, жан-жаққа ашып асықпай отыру, ақырын бастапқы қалыпқа келу; аяқ ұшымен тұру және жүрелей отыру, табанды айландыра қимылдату; бір мезгілде аяқты алға, шетке созып отыру; қысып ұстаған қолдардан, таяқ үстінен аттап өту; келбетті қалыптастыру жаттығулары; қозғалыстың үйлесімдігіне арналған жаттығулар: сілтей отырып оң аяқты шетке қою және қолды қапталдан жоғары көтеру, алақан соғу, аяқты сілтеу жағына қарсы басын бұру; сол аяқтың айландырған қимылдарын оң қолдың айландырған қимылдарымен үйлестіру; затпен жасалатын қимылдардың күрделі үйлесімдігіне арналған жаттығулар (жалауша, доп, обручтар, секіртпе жіп); музыканың қиын емес ырғағын барабанның, дабылдың сүйемелдеуімен орташа, тез қарқынмен бір мезгілде шапалақтау және аяқпен басу; қарапайым ырғақтарды өздігінен құрастыру; мұғалім шапалақтаған ырғақты аяқпен басып келтіру және керісінше; бұлшықетті босаңту жаттығулары;
3) балалар музыкалық аспаптарымен жаттығу: қол білегін бүгу және жазу, сілку, бұру, саусақтарды жұдырыққа жұму және ашу; бараан таяқшаларымен қол білектеріне арналған жаттығулар; балалар пианиносында, аккордеонда, үрмелі гармоникада бір актава аясында тез қарқынмен гамманы орындау, қиын емес әуенді орындау; барабан мен дабылда түрлі ырғақтарды орындау;
4) музыкалық ойындар: музыкалық шығарманың бөліктерін қимылдар арқылыжеткізу, музыкалық фразаларды кезекпен ауыстыру; музыкадағы динамикалық үдеуді, тактың күшті үлесін қимылмен жеткізу; түрлі қимылдардың қарқынын өздігінен жылдамдату және баяулату; бидің таныс элементтерін қолдана отырып, серпіле, бірсарынды, бірқалыпты, құлаштап қимылдарды орындау; әндерді сахналау барысында ойын бейнелерін жеткізуге жаттығу; музыкалық әңгіменің сюжетін қимылдар арқылы ашып жеткізу, импровизациядағы рөлдерді ауыстыру; ойын мен билердің басқа нұсқасын ойлап табу; заттарды елестете отырып қимылдау; әнмен және сөйлеу тілімен қосталған қимыл-қозғалыс ойындары;
5) би жаттығулары: аяқ ұшымен адымдау, полька адымы; кең, биік жүгіріс; қатты секіру, қырымен шоқырақтап жүгіру; би элементтері: жанама адымдап отыру, аяқты өкшемен қойып жүрелей отыру, бір орында және жылжу кезінде отыру, жүрелей отыру; жұппен қимылдау: қырымен шоқырақтап жүгіру, секіру; халық билерінің негізгі қимылдары.
6) сөйлеу тілінің дағдылары: әңгімеге қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; таныс сөздердің формаларын дұрыс қолдана отырып, жай таратылған сөйлемдер құрастыру; көмекші сөздерді және үстеуді қолдану.
25. 4- сыныпқа арналған "Түзету ырғағы" пәнінің базалық мазмұны:
1) кеңістікте бағдарлауға арналған жаттығулар: бір адамды қатардан төрт адамды қатарға қайта тұру, шахмат ретімен тұру; бірнеше қатардан бірнеше шеңберге қайта тұру, оларды тарылту және кеңейту; қарапайым және концентрлік шеңберден "жұлдызша" және "әткеншек" қайта құру; зал ортасымен жүру, бір бұрыштан екінші бұрышқа қарай диаганаль сызығын жүргізе білу; лента, обруч, секіртпе жіпті қолдана отырып, сапқа тұру кезінде дұрыс ара қашықтықты сақтай білу; алдынғы сыныптарға қарағанда заттармен күрделі қимылдар орындау;
2) ырғақты-гимнастикалық жаттығулар: басты еңкейту, бұру және айландыру; иықтағы қол қалпынан қолды алға, қапталға, жоғары сермеу; иықты баяу айландыра қозғалту және ақырын жылдамдату, қимылдың қарқынын күрт өзгерту; қол білектерінің бірсарынды, күрт, жылдам, баяу қимылдары; тұрған және отырған қалпында заттарды беру үшін денені бұру; жан-жаққа созылған, желкеге, белге қойылған қолдарымен денені айландыра қимылдау; аяқ қимылдарын әртүрлі қылып үйлестіру: аяқты алға, артқа, қапталға қою, түзе буынын бүгу, айландырған қимылдар, табанның ішкі жағымен жүру; келбетті қалыптастыру жаттығулары; қимылдардың үйлесіміне арналған жаттығулар: аяқтың, қолдың дененің, білектің бір мезгілдегі қимылдарының әртүрлі үйлесімі; музыкалық сүйемелдеумен біртіндеп жылдамдата, қимыл қарқынын күрт өзгерте отырып жаттығуларды орындау; қолды көтеріп, кеуде алдында, оң жақта, сол жақта, сирақ үстінде кезектеп шапалақтау; шапалақ пен аяқты басуды, заттарды (сылдырмақ, дабыл, барабан) үйлестіре отырып, қиын емес ырғақтарды өздігінен құрастыру; бұлшықетті басаңту жаттығулары;
3) балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар: білекті айландыра қимылдату (саусақтарды жұдырыққа жұму), бір саусақты басқаларға қарсы қою, түрлі қарқында білек пен қол саусақтарын қимылдату: баяу, орташа, жылдам, біртіндеп жылдамдату, қарқынды күрт өзгерте отырып, бірсарынды қимылдар; балалар пианиносында, аккардионда, үрмеді гармоникада қиын емес жаттығуларды, әндерді орындау; таныс әннің негізгі ырғағын музыкалық аспаптарда ойнауға жаттығу, берілген әуеннің ырғағы бойынша таныс әнді анықтау;
4) музыкалық ойындар: музыкадағы метрді, ырғақты, акцентті, қарқынды және динамикалық өзгерістерді қимыл арқылы өздігінен жеткізуге жаттығу; музыкалық фразалардың, бөліктер контрастылығының өзгеруіне сәйкес өздігінен қимылдарды өзгерту; әуеннің кіріспесінен кейін қимылды бастап үйрену; ойынның, би элементтерінің жаңа нұсқасын орындау және ойлап табу, оларды араластыру, қиын емес би композицияларын, әндетуді, сөйлеуді қажет ететін ойындарын; музыкалық ертегілерді, әндерді сахналау;
5) би жаттығулары: 3-сыныпта үйренген би элементтерін орындау; қыздарға "Қамажай" қазақ биінің элементтерін, ұлдарға "Қара жорға" қазақ биінің элементтерін үйрету; әртүрлі халықтардың би элементтерін ажыратуға жаттығу; кадриль адымы: үш жай адым және бір сырғымалы адым, аяқтың ұшын созу; серіппе жүгіріс, артқа қарай секіру (арқасымен), тұтас табанды басып жәнесаусақтарын бүгіп тез майда адымдар жасау; халық билерін орындау.
6) сөйлеу тілінің дағдылары: әңгімеге қатысу, сыныптастарының айтқанын толықтыра отырып, қойылған сұраққа жауап беружай таратылған сөйлемдерді қолдана отырып, жоспар бойынша байланыстыра сөйлеу; таныс сөздердің формаларын дұрыс қолдану.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
26. Оқу бағдарламасында әрбір бөлімнің оқу материалының мазмұны мен бірізділігін анықтау үшін негіз болатын, сондай-ақ білім алушылардың жетістіктерін бағалау критерийлері болып табылатын, оқыту мақсаттары жүйесі түрінде ұсынылған күтілетін нәтижелер көрсетілген.
27. Оқу бағдарламасында оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқу мақсатының реттік номерін көрсетеді. Мысалы, 1.1.3.4: кодында "1" - сыныбы, "1.3" - бөлімше, "4" - оқыту мақсатының реттік саны.
28. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1. "Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
1.1 Кеңістікте бағдарлауға жаттығулары |
0. 1. 1. 1 қолды еркін қимылдатып, кең адыммен жүру; |
1. 1. 1. 1 дұрыс бастапқы қалыпты сақтай білу; |
2. 1. 1. 1 жүру және жүгіру кезінде жаттығуларды орындау; |
3. 1. 1. 1 жүріске арналған жаттығуларды орындау: музыканыңметрлік лүпіліне сәйкес жүру; тізені бүгіп, аяқтың ұшымен, кең және майда адымдап, өкшемен, арқаны түзу ұстап жүру мен отыруды кезекпен ауыстыру; |
4. 1. 1. 1 бір адамды қатардан төрт адамды қатарға қайта тұру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
0. 1. 2. 1 иық белдеуінің бұлшықеттеріне арналған жаттығуларды орындау; |
1. 1. 2. 1 мұғалімнің тапсырмасы бойынша жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; |
2. 1. 2. 1 мұғалімнің көрсетуімен қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; |
3. 1. 2. 1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; |
4. 1. 2. 1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды өздігінен орындау; |
2) "Музыкалық-ырғақтық жаттығулар" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 сынып | 1 сынып | 2 сынып | 3 сынып | 4 сынып | |
2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
0. 2. 1. 1 кейбір музыкалық аспаптарың дыбыстауын ажырата білу (барабан, дабыл); |
1. 2. 1. 1 дайындық жаттығуларын жасай білу; |
2. 2. 1. 1 білекті айландыру қимылдарын орындау (күштеніп және и еркін); |
3. 2. 1. 1 қол білегін бүгу және жазу, сілку, бұру, саусақтарды жұдырыққа жұму және ашу жаттығуларын орындау; |
4. 2. 1. 1 білекті айландыра қимылдату (саусақтарды жұдырыққа жұму) жаттығуын өздігінен орындау, бір саусақты басқаларға қарсы қою; |
2.2 Музыкалық ойындар |
0. 2. 2. 1 ырғақты музыкаға еркін әрі шынайы қимылдау; |
1. 2. 2. 1 музыканың, динамиканың (қатты, ақырын), регистрдің (жоғары, төмен) түрлі сипатына сәйкес ырғақ қимылдарын орындау; |
2. 2. 2. 1 музыканың түрлі сипатына, динамикасына (қатты, орташа, ақырын), регистріне (жоғары, орташа, төмен) сәйкес қимылдарды орындау; |
3. 2. 2. 1 музыкалық шығарманың бөліктерін қимылдар арқылы жеткізу, музыкалық фразаларды кезекпен ауыстыру; |
4. 2. 2. 1 музыкадағы метрді, ырғақты, акцентті, қарқынды және динамикалық өзгерістерді қимыл арқылы өздігінен жеткізуге жаттығуларды орындау; |
2.3 Би жаттығулары |
0. 2. 3. 1 жай адым – жұмсақ, сырғымалы, мықынын жоғары көтеру, аяқ ұшымен, табанын тұтас басу, саусақтарды иіп жүгіру, шапалақ ұрып бір аяқты басу; оң иық арқылы айлану, жұппен айлану жаттығуларын орындай білу; |
1. 2. 3. 1 сергек, байыпты, тыпырлаған адым жаттығуларын орындау; |
2. 2. 3. 1 1-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; |
3. 2. 3. 1 2-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; |
4. 2. 3. 1 3-сыныпта үйренген би элементтерін орындау; |
3) "Сөйлеу тілі ырғағы" бөлімі:
3-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
0.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту; |
1.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту; |
2.3.1.1 сұрақтың сөздерін қолдана отырып, қойылған сұраққа толық жауап беру; |
3.3.1.1 әңгімеге қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; |
4.3.1.1 әңгімеге қатысу, сыныптастарының айтқанын толықтыра отырып, қойылған сұраққа жауап беру; |
29. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4-сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
Ескерту. 29-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.30. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
31. Білім алушылардың зияткерлік даму ерекшеліктері ескеріліп, оқыту бастауыш сыныптардағы белгіленген барлық оқу жылына арналған бірыңғай ортақ тақырыптар контекстінде жүзеге асырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
0.1.1.1 қолды еркін қимылдатып, кең адыммен жүру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 0.1.2.1 иық белдеуінің бұлшықеттеріне арналған жаттығуларды орындау; | ||
Менің мектебім | 2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар | 0.2.1.1 кейбір музыкалық аспаптарың дыбыстауын ажырата білу (барабан, дабыл) |
2.2 Музыкалық ойындар |
0.2.2.1 ырғақты музыкаға еркін әрі шынайы қимылдау; | ||
2.3 Би жаттығулары | 0.2.3.1 жай адым – жұмсақ, сырғымалы жаттығуларын орындай білу | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары | 0.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту | |
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
0.1.1.2 шеңбер бойымен жүру және жүгіру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
0.1.2.1 иық белдеуінің бұлшықеттеріне арналған жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
0.2.1.1 кейбір музыкалық аспаптарың дыбыстауын ажырата білу (барабан, дабыл); | |
2.2 Музыкалық ойындар |
0.2.2.1 ырғақты музыкаға еркін әрі шынайы қимылдау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
0.2.3.1 жай адым – жұмсақ, сырғымалы, мықынын жоғары көтеру, аяқ ұшымен, табанын тұтас басу, саусақтарды иіп жүгіру, шапалақ ұрып бір аяқты басу; оң иық арқылы айлану, жұппен айлану жаттығуларын орындай білу; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары | 0.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту; | |
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
0.1.1.3 қол ұстасып шеңбер бойынмен жүру және жүгіру; аяқтың ұшымен және өкшемен жүру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
0.1.2.1 иық белдеуінің бұлшықеттеріне арналған жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар бөлімі | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
0.2.1.1 кейбір музыкалық аспаптарың дыбыстауын ажырата білу (барабан, дабыл); | |
2.2 Музыкалық ойындар |
0.2.2.1 ырғақты музыкаға еркін әрі шынайы қимылдау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
0.2.3.1 жай адым – жұмсақ, сырғымалы, мықынын жоғары көтеру, аяқ ұшымен, табанын тұтас басу, саусақтарды иіп жүгіру, шапалақ ұрып бір аяқты басу; оң иық арқылы айлану, жұппен айлану жаттығуларын орындай білу; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
0.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту; | |
4 - тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
0.1.1.5 қатардан оң немесе сол жақтан сапқа қайта тұру |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
0.1.2.1 иық белдеуінің бұлшықеттеріне арналған жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
0.2.1.1 кейбір музыкалық аспаптарың дыбыстауын ажырата білу (барабан, дабыл); | |
2.2 Музыкалық ойындар |
0.2.2.1 ырғақты музыкаға еркін әрі шынайы қимылдау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
0.2.3.1 жай адым – жұмсақ, сырғымалы, мықынын жоғары көтеру, аяқ ұшымен, табанын тұтас басу, саусақтарды иіп жүгіру, шапалақ ұрып бір аяқты басу; оң иық арқылы айлану, жұппен айлану жаттығуларын орындай білу; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
0.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту; | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығар |
1.1 |
1.1.1.1 дұрыс бастапқы қалыпты сақтай білу; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
1.1.2.1 мұғалімнің тапсырмасы бойынша жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
Менің мектебім | 2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
1.2.1.1 қол жаттығуларын түрлі бағытта жасай білу; |
2.2 Музыкалық ойындар |
1.2.2.1 музыканың, динамиканың (қатты, ақырын), регистрдің (жоғары, төмен) түрлі сипатына сәйкес ырғақ қимылдарын орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
1.2.3.1 сергек, байыпты, тыпырлаған адым жаттығуларын орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары | 1.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту | |
2 - тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 2. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
1.1.1.1 дұрыс бастапқы қалыпты сақтай білу; |
2. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
1.1.2.1 мұғалімнің тапсырмасы бойынша жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
1.2.1.1 қол жаттығуларын түрлі бағытта жасай білу; | |
2.2 Музыкалық ойындар |
1.2.2.1 музыканың, динамиканың (қатты, ақырын), регистрдің (жоғары, төмен) түрлі сипатына сәйкес ырғақ қимылдарын орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
1.2.3.1 сергек, байыпты, тыпырлаған адым жаттығуларын орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
1.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту; | |
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
1.1.1.1 қол жаттығуларын түрлі бағытта жасай білу; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
1.1.2.1 мұғалімнің тапсырмасы бойынша жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
1.2.1.1 дайындық жаттығуларын жасай білу; | |
2.2 Музыкалық ойындар |
1.2.2.1 музыканың, динамиканың (қатты, ақырын), регистрдің (жоғары, төмен) түрлі сипатына сәйкес ырғақ қимылдарын орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
1.2.3.1 сергек, байыпты, тыпырлаған адым жаттығуларын орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
1.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту; | |
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
1.1.1.1 дұрыс бастапқы қалыпты сақтай білу; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
1.1.2.1 мұғалімнің тапсырмасы бойынша жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
1.2.1.1 қол жаттығуларын түрлі бағытта жасай білу; | |
2.2 Музыкалық ойындар |
1.2.2.1 музыканың, динамиканың (қатты, ақырын), регистрдің (жоғары, төмен) түрлі сипатына сәйкес ырғақ қимылдарын орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
1.2.3.1 сергек, байыпты, тыпырлаған адым жаттығуларын орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
1.3.1.1 заттардың атауын дұрыс айту; | |
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
2.1.1.1 жүру және жүгіру дағдыларын білу; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
2.1.2.1 мұғалімнің көрсетуімен қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
Менің мектебім | 2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
2.2.1.1 білекті айландыру қимылдарын орындау (күштеніп және и еркін); |
2.2 Музыкалық ойындар |
2.2.2.1 музыканың түрлі сипатына, динамикасына (қатты, орташа, ақырын), регистріне (жоғары, орташа, төмен) сәйкес қимылдарды орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
2.2.3.1 1-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары | 2.3.1.1 сұрақтың сөздерін қолдана отырып, қойылған сұраққа толық жауап беру | |
2 - тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
2.1.1.1 жүру және жүгіру дағдыларын білу; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
2.1.2.1 мұғалімнің көрсетуімен қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
2.2.1.1 білекті айландыру қимылдарын орындау (күштеніп және и еркін); | |
2.2 Музыкалық ойындар |
2.2.2.1 музыканың түрлі сипатына, динамикасына (қатты, орташа, ақырын), регистріне (жоғары, орташа, төмен) сәйкес қимылдарды орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
2.2.3.1 1-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
2.3.1.1 сұрақтың сөздерін қолдана отырып, қойылған сұраққа толық жауап беру; | |
3 тоқсан | |||
Саяхат | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
2.1.1.1 жүру және жүгіру дағдылырын білу; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
2.1.2.1 мұғалімнің көрсетуімен қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
2.2.1.1 білекті айландыру қимылдарын орындау (күштеніп және и еркін); | |
2.2 Музыкалық ойындар |
2.2.2.1 музыканың түрлі сипатына, динамикасына (қатты, орташа, ақырын), регистріне (жоғары, орташа, төмен) сәйкес қимылдарды орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
2.2.3.1 1-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
2.3.1.1 сұрақтың сөздерін қолдана отырып, қойылған сұраққа толық жауап беру; | |
4 тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
2.1.1.1 жүру және жүгіру дағдылырын білу; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
2.1.2.1 мұғалімнің көрсетуімен қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
2. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
2.2.1.1 білекті айландыру қимылдарын орындау (күштеніп және и еркін); | |
2.1 Музыкалық ойындар |
2.2.2.1 музыканың түрлі сипатына, динамикасына (қатты, орташа, ақырын), регистріне (жоғары, орташа, төмен) сәйкес қимылдарды орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
2.2.3.1 1-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
2.3.1.1 сұрақтың сөздерін қолдана отырып, қойылған сұраққа толық жауап беру; | |
4) 3 - сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
3.1.1.1 музыканың метрлік лүпіліне сәйкес жүре білу; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
3.1.2.1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
Менің мектебім | 2. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
3.2.1.1 қол білегін бүгу және жазу жаттығуларын орындау; |
2.2 Музыкалық ойындар |
3.2.2.1 музыкалық шығарманың бөліктерін қимылдар арқылы жеткізу, музыкалық фразаларды кезекпен ауыстыру; | ||
2.3 Би жаттығулары |
3.2.3.1 2-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары | 3.3.1.1 әңгімеге қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; | |
2 – тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
3.1.1.1 музыканың метрлік лүпіліне сәйкес жүру; тізені бүгіп, аяқтың ұшымен, кең және майда адымдап, өкшемен, арқаны түзу ұстап жүру мен отыруды кезекпен ауыстыру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
3.1.2.1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
2. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
3.2.1.1 қол білегін бүгу және жазу, сілку, бұру, саусақтарды жұдырыққа жұму және ашу жаттығуларын орындау; | |
2.2 Музыкалық ойындар |
3.2.2.1 музыкалық шығарманың бөліктерін қимылдар арқылы жеткізу, музыкалық фразаларды кезекпен ауыстыру; | ||
2.3 Би жаттығулары |
3.2.3.1 2-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
3.3.1.1 әңгімеге қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; | |
3 - тоқсан | |||
Саяхат | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
3.1.1.1 музыканың метрлік лүпіліне сәйкес жүру; тізені бүгіп, аяқтың ұшымен, кең және майда адымдап, өкшемен, арқаны түзу ұстап жүру мен отыруды кезекпен ауыстыру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
3.1.2.1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
3.2.1.1 қол білегін бүгу және жазу, сілку, бұру, саусақтарды жұдырыққа жұму және ашу жаттығуларын орындау; | |
2.2 Музыкалық ойындар |
3.2.2.1 музыкалық шығарманың бөліктерін қимылдар арқылы жеткізу, музыкалық фразаларды кезекпен ауыстыру; | ||
2.3 Би жаттығулары |
3.2.3.1 2-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
3.3.1.1 әңгімеге қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; | |
4 - тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
3.1.1.1 музыканың метрлік лүпіліне сәйкес жүру; тізені бүгіп, аяқтың ұшымен, кең және майда адымдап, өкшемен, арқаны түзу ұстап жүру мен отыруды кезекпен ауыстыру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
3.1.2.1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
3.2.1.1 қол білегін бүгу және жазу, сілку, бұру, саусақтарды жұдырыққа жұму және ашу жаттығуларын орындау; | |
2.2 Музыкалық ойындар |
3.2.2.1 музыкалық шығарманың бөліктерін қимылдар арқылы жеткізу, музыкалық фразаларды кезекпен ауыстыру; | ||
2.3 Би жаттығулары |
3.2.3.1 2-сынып бағдарламасы бойынша би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
3.3.1.1 әңгімеге қатысу, қойылған сұраққа толық және дұрыс жауап беру; | |
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
Өзім туралы | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
4.1.1.1 бір адамды қатардан төрт адамды қатарға қайта тұру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
4.1.2.1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды өздігінен орындау; | ||
Менің мектебім | 2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2. Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
4.2.1.1 білекті айландыра қимылдату (саусақтарды жұдырыққа жұму) жаттығуын өздігінен орындау, бір саусақты басқаларға қарсы қою; |
2.2 Музыкалық ойындар |
4.2.2.1 музыкадағы метрді, ырғақты, акцентті, қарқынды және динамикалық өзгерістерді қимыл арқылы өздігінен жеткізуге жаттығуларды орындау; | ||
2.3. Би жаттығулары |
4.2.3.1 3-сыныпта үйренген би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
4.3.1.1 әңгімеге қатысу, сыныптастарының айтқанын толықтыра отырып, қойылған сұраққа жауап беру; | |
2 - тоқсан | |||
Менің отбасым және достарым | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
4.1.1.1 бір адамды қатардан төрт адамды қатарға қайта тұру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
4.1.2.1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды өздігінен орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
4.2.1.1 білекті айландыра қимылдату (саусақтарды жұдырыққа жұму) жаттығуын өздігінен орындау, бір саусақты басқаларға қарсы қою; | |
2.2 Музыкалық ойындар |
4.2.2.1 музыкадағы метрді, ырғақты, акцентті, қарқынды және динамикалық өзгерістерді қимыл арқылы өздігінен жеткізуге жаттығуларды орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
4.2.3.1 3-сыныпта үйренген би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
4.3.1.1 әңгімеге қатысу, сыныптастарының айтқанын толықтыра отырып, қойылған сұраққа жауап беру; | |
3 – тоқсан | |||
Саяхат | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
4.1.1.2 шахмат ретімен сапқа тұру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
4.1.2.1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды өздігінен орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
4.2.1.1 білекті айландыра қимылдату (саусақтарды жұдырыққа жұму) жаттығуын өздігінен орындау; | |
2.2 Музыкалық ойындар |
4.2.2.1 музыкадағы метрді, ырғақты, акцентті, қарқынды және динамикалық өзгерістерді қимыл арқылы өздігінен жеткізуге жаттығуларды орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
4.2.3.1 3-сыныпта үйренген би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
4.3.1.1 әңгімеге қатысу, сыныптастарының айтқанын толықтыра отырып, қойылған сұраққа жауап беру; | |
4 – тоқсан | |||
Тағам және сусын | 1. Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар | 1.1 Кеңістікте бағдарлау жаттығулары |
4.1.1.1 бір адамды қатардан төрт адамды қатарға қайта тұру; |
1.2 Ырғақты-гимнастикалық жаттығулар |
4.1.2.1 қолға және иық белдеуіне, денеге, аяққа, табан буынына арналған жалпы дамытушы жаттығуларды өздігінен орындау; | ||
2. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар | 2.1 Балалар музыкалық аспаптарымен жаттығулар |
4.2.1.1 білекті айландыра қимылдату (саусақтарды жұдырыққа жұму) жаттығуын өздігінен орындау, бір саусақты басқаларға қарсы қою; түрлі қарқында білек пен қол саусақтарын қимылдату: баяу, орташа, жылдам, біртіндеп жылдамдату, қарқынды күрт өзгерте отырып, бірсарынды қимылдар жасау; | |
2.2 Музыкалық ойындар |
4.2.2.1 музыкадағы метрді, ырғақты, акцентті, қарқынды және динамикалық өзгерістерді қимыл арқылы өздігінен жеткізуге жаттығуларды орындау; | ||
2.3 Би жаттығулары |
4.2.3.1 3-сыныпта үйренген би элементтерін орындау; | ||
3. Сөйлеу тілі ырғағы | 3.1 Сөйлеу тілінің дағдылары |
4.3.1.1 әңгімеге қатысу, сыныптастарының айтқанын толықтыра отырып, қойылған сұраққа жауап беру; | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы "03" сәуірдегі № 115 бұйрығына 563-1-қосымша |
Зияты жеңіл түрде бұзылған білім алушыларға арналған 0 - 4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен типтік оқу бағдарламасы
Ескерту. 563-1-қосымшамен толықтырылды - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Зияты жеңіл түрде бұзылған білім алушыларға арналған 0 - 4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәні бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты – зияты жеңіл түрде бұзылған оқушылардың әлеуметтенуі және сәтті бейімделуіне ықпал ететін танымдық қабілеттері мен жеке психофизикалық мүмкіндіктерін ескере отырып ауызша және жазбаша сөйлеу тілі бұзылыстарын түзету.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) Зияты жеңіл түрде бұзылған білім алушылардың көріп және естіп қабылдауын, психомоторлық, кеңістікте бағдарлау қабілеттерін дамытуға ықпал ету;
2) қолжетімді деңгейде сөйлеу біліктерін дамытуға ықпал ететін танымдық дағдыларын қалыптастыру: зейінінің тұрақтылығы, бақылау, есте сақтау қабілеті, ауыса алу біліктілігі, өзін өзі қадағалау тәсілдерін білуі, танымдық белсенділігі;
3) тілдік және тілдік емес қарым-қатынас құралдарын қолдану арқылы коммуникациялық қажеттілігін қалыптастыру;
4) тілдік қарым-қатынастың алғашқы дағдыларын дамыту;
5) зияты жеңіл түрде бұзылған оқушыларға арналған аталмыш Бағдарлама мен басқа оқу бағдарламалар аясында сөздік қорын анықтау және дамыту;
6) сөйлеу тілі дыбыстарын дұрыс айтуын және бұзылған дыбыстарын түзету үрдісін ұйымдастыру;
7) тілдік талдау және синтездеудің қарапайым дағдыларын және фонетикалық-фонематикалық тілдік жүйесін дамытуға ықпал ету
8) жалпы моториканы және білек пен қол саусақтарының қозғалыс координациясын жетілдіру;
9) әріп сұлбасын жазуға қажетті графомоторлы дағдыларын қалыптастыру;
10) сөйлеу тілі коммуникациясы үрдісінде дұрыс тілдік қарым-қатынастың негізгі әдістерін қолдану;
2-тарау. Оқу үрдісін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
4. Зияты жеңіл түрде бұзылған оқушылардың когнитивтік және сөйлеу тілі дамуының бұзылыстары қоршаған ортамен толыққанды коммуникациялық байланыстың қалыптасуына кедергі жасайды, әлеуметтік бейімделу мен тәртібінің бұзылуына әкеп соқтырады, осының салдарынан "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәні сабақтарында сөйлеу тілі қызметі барлық мәнмәтінінде жүзеге асырылады: коммуникациялық, танымдық, реттеушілік.
5. Зияты жеңіл түрде бұзылған оқушылардың сөйлеу тіл бұзылыстары тілдің барлық құрама бөліктерінің орташа және ауыр деңгейдегі жүйелілік дамымау сипатына ие: дыбыс айту, фонематикалық қабылдау, сөйлеу тілінің грамматикалық құрылымы, жалпы сөздік қоры мен фразалық байланыстырып сөйлеуі; сонымен қатар сөзжасам және сөздерді түрлендіру дағдылары қиындықпен қалыптасады.
6. Зияты жеңіл түрде бұзылған білім оқушыларға келесі бұзылыстар тән:
1) дыбыс айтуы –полиморфты механикалық дислалия, жалған бульбарлы дизартрия, ринофония түрінде;
2) сөздің семантикалық және грамматикалық құрлымының бұзылыстары – тұрақты морфемді-құрылымдық аграмматизм түрі бойынша;
3) қаратпа сөздерді түсіну қиындықұтары, сөз қорының таяздығы;
4) байланыстырып сөйлеу тілінің дамымауы;
5) сөйлеу тілінің реттеуші қызметінің қалыптасуындағы қиындықтар;
6) жазбаша сөйлеу тілінің бұзылыстары – айқын аралас дислексия және дисграфия, тұрақты дизорфография түрінде.
7. Осы Бағдарлама мәнмәтінінде ауызша және жазбаша сөйлеу тілі бұзылыстарын түзету жұмыстың бағытын жалпы дидактикалық және арнайы қағидалар анықтайды:
1) гуманизм қағидасы – оқушылардың мүмкіндіктеріне сену, субъектті жағымды жағдай жасау;
2) жүйелілік – оқушыны біртұтас, қарқынды дамушы субъект ретінде қарастыру; оның сөйлеу тілі бұзылыстарын психикалық дамуының басқа аспектілерімен байланыстыра қарастыру;
3) реалистік – оқушының нақты мүмкіндіктері мен жағдайын және диагностика мен түзете-дамыту жұмыстарының бірлестігін ескеру;
4) онтогенез - логопедиялық ықпал ету әдісін әзірлеу барысында қалыпты жағдайда сөйлеу тілінің қызметі мен формаларының қалыптасу кезектілігі және заңдылықтарын ескеруді болжау
5) этиопатогенез – логопедттің жеке сөйлеу тілі бұзылыстарының механихзімдері мен факторларын ескеруді болжайды.
8. Бағдарламаның тиімді жүзеге асыруды оқу үрдісін ұйымдастырудағы педагогикалық жағдай жасау қамтамасыз етеді.
1) логопедттің, түзете-дамыту жұмысы барысында даму ерекшеліктеріне тән жетекші іс-әрекет түріне негізделетін іс-әрекеттік әдістер;
2) жеке-саралау әдісі, жұмыс мақсатына, оқушының жеке ерекшеліктеріне тәуелді, логопедттің жұмыстың түзете-дамыту тәсілдерін, формаларын және мазмұнын түрлендіруі;
3) жүйелілік тәсіл, сөйлеу тілінің лексико-грамматикалық құрлымдарға, фонематикалық үрдістерге, дыбыс айтуына түзете-дамытушылық ықпал етудің міндетті түрде өзара байланысын болжайды..
9. Зияты жеңіл түрде бұзылған оқушылармен жүргізілетін логопедиялық жұмыстың ерекшеліктері:
1) сипап сезу, көру және аудиолық көрнекіліктерін қолдану арқылы анализаторларды максималды қолдану;
2) манипуляциялық іс-әрекетерін сөйлеу тіліне алмастыра отырып қол саусақтарының ұсақ қимыл-қозғалысын дамыту;
3) оқушылардың көрнекі-іс-әрекеттік ойлауының сақталған мүмкіндіктері мен мерзімдік қабілеттеріне сүйене отырып логопедиялық ырғақ элементтерін кенінен қолдану;
4) оқушылардың танымдық қажеттіліктерін ынталандыру үшін базалық эмоцияларын белсендендіру өзектендіру;
5) материалды қарапайым бөліктерге бөлу: оқыту әрбір элемент бойынша жеке жүргізіледі, содан соң біртұтасқа біріктіріледі, оқушыларды жалпылауға үйрету;
6) логопедиялық материал жиі қайталануы және оның жаңа жағдайда қолданылуы;
7) оқушылардың минималды оқу жетістіктерін міндетті түрде бағалау және эмоционалды көңіл күймен қолдау.
10. Түзету-логопедиялық үрдістін тиімділігін қамтамасыз ету үшін логопед мұғалім арнайы әдіс-тәсілдерді қолданады. Сөйлеу тілі материалдарын ұсынудың арнайы әдістері мен тәсілдері:
1) репродуктивті (жаттығулар жүйесін орындау);
2) мәселік мазмұндау (мәселелік жағдайды кеңейту үшін материалды түсіндіру, логикалық жатығулар);
3) ізденушілік (тіл құралдарын шығармашылық қолдану, алгоритм құру, жинақтаушы жаттығулар).
11. Білім көздері бойынша арнайы әдіс, тәсілдер:
1) тәжірибелік (шынықтырушы жаттығулар, еліктеуші-орындаушы, түзетушілік, шығармашылық; дидактикалық ойындар, сюжетті-рөлді ойындар, іскерлік ойын; моделдеу; ұсақ және жалпы моторикасынг шынықтыруға арналған жаттығулар; оқу және анықтамалық әдебиеттерімен жұмыс);
2) көрнекілік (графикалық, белгілік, иллюстрациялық, табиғи өнімдер);
3) сөздік (логопедтің әңгімесі, хабарлама әңгіме, қайталау); сөйлеу тілін талдау: фонетикалық, морфологиялық, синтаксистік талдаулар.
4) сөздердің буындық құрамын талдау және дыбыс айтуды машықтандыруға бағытталған жаттығулар (имитациялық ойындар, таныс дыбыстарды пайдалану арқылы буындар айту);
5) байланыстырып сөйлеу тілін, фонематикалық үрдістерді дамытуға арналған жаттығулар мен ойындар;
6) сөйлеу тілінің физиологиялық базасын дамытуға арналған жаттығулар (тыныс алу, мимикалық, артикуляциялық гимнастика).
12. Оқушылардың қызығушылықтарын арттыру, ойлау операцияларын сапалы қалыптастыру, (талдау, жинақтау, салыстыру, абстрактілеу, жалпылау), түрлі көрнекіліктерді қолдану арқылы анализаторларды максималды іске қосу үшін логопедиялық сабақтарда, дидактикалық дамытушы ортада мақсатқа бағыталған жабдықтау жағдайында оқытудың техникалық құралдары кеңігнен қолданылады:
1) Логопедиялық сабақтар немесе сабақ бөлігі сенсорлық бөлме жағдайында "Дыбыс сапасын, күшін және бағытын ажырату, ойын терапиясы, логикасын дамыту, дыбыстық әсер ету үшін интерактивті дыбыстық панельдер", "Аккустикалық қабырғалық тактильді панельдерді" қолдану арқылы жүргізіле алады.
2) сөйлеу тілдік жұмыс тәжірибесін ұйымдастыру үшін үш сатылы аксесуарлар мен карточкалар, интерактивті тақта, мультимедиялық интерактивті бағдарламалық-әдістемелік кешеннің электрондық ресурстары қолданылады;
3) дизартриясы мен ринофониясы бар оқушылармен жұмыс жасау барысындағы түзетту сағаттарда арнайы тыныс алу және дауысқа арналған дыбыстық жаттығуларды жүргізу барысында сөйлеу тілін тиімді қадағалау үшін дыбыс сигналдарын бейнелейтін "Логопедиялық жаттықтырғыш" қолданылады.
4) "Сөйлеу тілдік қарым-қатынасты меңгеру және дамытуға арналған тілді жаттықтырғыш" ассистивті қолдаушы құралды мұғалім-логопед толыққанды фразалық сөйлеу тілін меңгермеген оқушыларда жұмыс жасауда пайдаланады.
13. Зияты жеңіл түрде бұзылған оқушылардың психофизикалық, неврологиялық ерекшеліктерін, тіл бұзылыстарының полиморфтылығының негізінде жұмыс қабілеттілігінің төмендеуін ескере отырып, мұғалім-логопед дәстүрлі дидактикалық ресурстарды назарға ала отырып шектеулі және қатан мөлшермен санитарлық нормаларға сәйкес мультимедиялық, электрондық құралдарды пайдаланады:
1) үлестілмелі материал (карточкалар, суреттер, пазлдар);
2) флипчарттар мен маркерлер;
3) жас ерекшеліктеріне сәйкес әдебиеттер, оның ішінде суретті кітаптар, суреттер, әңгімелері, өлең жолдары, тақпақтарығ, халық жіәне авторлық ертегілер;
4) жас ерекшеліктеріне сәйкес журналдар;
5) ұқсас материалдар: плакаттар, дисплей тақталары және карталар
6) ұлттық ойындар және драматизация ойындарын бейнелеу үшін ұлттық нақыштағы қуыршақтар, декорациялар және аксессуарлар.
14. Бір қатар шарттарды орындай отырып Бағдарлама жалпы білім беру дайындығының негізін қалайды.
1) сабақтарда пән бойынша ортақ тақырыптарды жоспарлауға сәйкес дидактикалық материалдар пайдаланылады
2) жалпы білім беру пәндері мұғалімі логопедтің жетекшілігімен жұмыс барысында сабақтарға өзара қатысу нәтижелері бойынша, әрбір оқушының сөйлеу тілінің даму мүмкіндіктерінің сипаттамасын құрып, кәсіби білімін қалыптастырады;
3) пәндер арасындағы пәнаралық байланысты қалыптастырады: "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің пәнаралық байланысы "Әліппе. Ана тілі", "Айналадағы әлем", "Тәртіп мәдениеті" оқу пәндерімен белгіленіп, оқыту барысында білім алушыларда логопедиялық сабақтарда қалыптасатын қарым-қатынас және сөйлеу дағдылары бекітіліп дамиды.
15. Білім алушылардың нәтижелерін баллмен бағалау қолданылмайды. Бағалау сипаттау түрінде болады.
3-тарау. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру Параграф 1. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің мазмұны
16. "Сөйлеу тілі дамуының кемшіліктерін түзету" оқу пәні бойынша 0-4 сыныптарда оқу жүктемесі, төмендегідей:
1) 0-сыныпта – аптасына 4 сағат, 128 сағат;
2) 1-сыныпта – аптасына 4 сағат, 132 сағат;
3) 2-сыныпта – аптасына 4 сағат, 136 сағат;
4) 3-сыныпта – аптасына 4 сағат, 136 сағат;
5) 4-сыныпта – аптасына 4 сағат, 136 сағат.
Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).
17. "Сөйлеу тілі дамуының кемшіліктерін түзету" пәнінің мазмұны:
1) "Сөйлеу тілінің психологиялық базасын дамыту";
2) "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту";
3) "Айтылымын дамыту және түзету";
4) "Оқу және жазу үрдісін дамыту және түзету".
18. "Сөйлеу тілінің психологиялық базасын дамыту":
1) тактилді, көру мен есту гнозисі және праксисі;
2) реттілік бойынша есте сақтауды жаттықтыру;
3) "Моторика және кеңістік туралы түсініктері";
4) "Талдау-жинақтау іс-әрекеті".
19. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сөйлеу тілі дыбыстарын ажырату, тану және қабылдау;
2) дыбыстаған сөйлеу тілін түсіну.
20. "Айтылымын дасмыту және түзету" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту;
2) сөздің мағыналық құрамын түзету және дамыту;
3) аграмматизмді жою және сөздің морфемдік құрамын қалыптастыру;
4) байланыстырып сөйлеу тілін дамыту.
21. "Оқу және жазу үрдістерін дамыту және түзету" келесі бөлімшелерді қамтиды:
1) оқу бұзылыстарының алдын алу және жою;
2) жазу бұзылыстарының алдын алу және жою;
3) орфографияны меңгеруге дайындығын қалыптастыру.
22. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің базалық мазмұны:
тілдің психологиялық базасын дамыту:
1) қоршаған орта дыбыстарын тындау, есту зейінін демонстрациялау, нақты және абстрактылы бейнедегі таныс заттардың визуалды бейнесін жылдам тану, бағыты, сапасы және күші бойынша аудиостимулдарды ажырату, таныс заттардың пунктир және белгілік бейнесін тану, ұқсас заттардың атауын білу және сипап сезу арқылы ажырату, әр түрлі модальділікті қабылдау үрдісінде заттарды топтастыру, марштық және вальстік ритімдегі музыуалық фрагменттерді ритмикалық негіздерін қайталау;
2) кеңістіктік және уақыт түсініктерін нақытылау, бір уаққытта ұсынылған аралас бес элемент қатарын ажырату, білек және саусақтарына өз бетінше массаж жасау, көз коррдинациямсын дамыту жаттығулары, логикалық және ассоциативті қатарды құру, таң қалу, уайымдау, қуану мимикасы арқылы өзінің қарым-қатынасын білдіру;
сөйлеу тілін түсінуін дамыту:
1) демеуліктері бар екі үш сатылы нұсқаулықтарды түсіну, мәтін және мәтінге жатпайтын сөз тіркестерін ажырату, мәтінді және оның диформацияланған нұсқаларын салыстыру;
2) тындаған мәтіннің мәнмәтіндік және нақты мазмұнын қабылдау және түсіну, сөйлемді оның ішіндегі сөздер жинағымен салыстыру, затты суретпен және сөзбен сәйкестендіру, "сөз" түсінігі, жалпылама сөздерді таңдай отырып заттарды топтастыру, негізгі грамматикалық категориялар бойынша импрессивтік сөздік қорын толықтыру, анықтау және жүйелеу ("......қайда екенін көрсет"), морфемалардың грамматикалық мәні туралы түсініктерін (зат есім, сан есім, септік жалғаулар, шақтар) толықтыру, нақтылау және жүйенлеу,
3) берілген дыбысты естіп қабылдау арқылы тану, пароним сөздер қатарына кіретін дыбыстарды ажырату, дауысты және дауыссыз қатаң, ұяң, үнді, жуан және жіңішке дыбыстарды ажырату; күрделі және қарапайым формаларға фонематикалық талдау жасау.
сөйлеуін дамыту және түзету:
1) сөйлеу кезіндегі тыныс алуын, дауысын, артикуляциялық қимылдардың кинетикалық және кинестетикалық негізін дамыту;
2) максималды қол жетерлік деңгейде барлық дыбыстарды таза айту және дикциялық жаттығулар, бір буыннан екінші буынға ауысу, бір дауыссыздан екінші дауыссызға алмасу арқылы буындық құрамды айту, түрлі заттарды, олардың бейнесін атау және осы заттарды негізгі қасиеттері борйынша сипаттау;
3) мәтіннен сөздердің лексикалық мағынасын табу және ажырату, жиі пайдаланылатын етістіктер, сын есімдер және зат есімдердің көмегімен сөздік қорын кеңейту;
4) тікелей және астарлы мағыналарды талдау және антонимдері мен синонимдерін мағынасын нақтылау;
5) сөзжасам бойынша тәжірибелік жаттығулар (морфемалық талдау және сөздердің синтезі), басқару және келісу байлансында сөз өзгерту.
6) іштей/мағыналық жоспарлау үрдісінде сөйлеу тілдік/тілдік талдау, синтездеу, салыстыру, жалпылауды дамыту бойынша жұмыс (тірек сөздер бойынша сөйлемдер құрастыру және модельдеу, суреттер бойынша, оқығаны/естігені, басынан өткергені, бақылауы бойынша әңгімелеу, сөзаралық байланыс құралдарын пайдалану арқылы монологтық және диалогтық мәлімдеме құрастыру) дыбыстық сөйлеу тілінің негізгі заңдылықтарын сақтау (ырғақ, екпін, қарқын, интонация, кідіріс);
оқу және жазу үрдістерін дамыту және түзету:
1) әліпбиді жаттау, дыбыстың айтылуымен әріп атауындағы айырмашылықтар, берілген дыбыс пен әріпке сөздер ұсыну, дыбыстық және буындық құрамы бойынша сөзге талдау жасау, сөздегі дыбыстың орнын, кезектілігін, санын табу;
2) сөздің дыбыстық сызбасын құру, оқу (фонематикалық, оптикалық, аграмматикалық және семантикалық дислексия элементтерін) бұзылыстарының алдын алу және түзету, аналитикалық, таңдамалы, сыни оқу, түрлі дереккөздерден ақпарат алу;
3) кинетикалық және графикалық сәйкестігі бар әріп жұптарын ажырату;
4) баспа және жазба мәтіндерді көшіруге жаттығу;
5) сөздегі емлені (орфограмманы), күшті және әлсіз фонемаларды табу, сөздің позициялық моделін құру, дұрыс жазуын қалыптастыруға бағытталған жаттығулар, адам, қала атауларында бас әріпті қолдану, жазу барысында сөйлемді рәсімдеу, зат, іс-әрекет, қасиетті білдіретін сөздерге сұрақ таңдау, жазу бұзылыстарының алдын алу және түзету.
Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі
23. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 0.1.2.1 кодында "0" - сыныбы, "1.2" - бөлім және бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.
24. Оқыту мақсаттары жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тілдің психологиялық базасын дамыту" бөлімі:
1-кесте
Бөлімше | Оқу мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі |
0. 1. 1. 1 3-5 секундта таныс заттарды сипап сезіп тану; |
1. 1. 1. 1 мөлшері бойынша ұқсас заттарды сипап-сезіп ажырату; |
2. 1. 1. 1 мөлшері, пішіні, құрамы ұқсас заттарды сипап-сезіп ажырату; |
3. 1. 1. 1 стереогноз үрдісінде ортақ белгісі бойынша, заттарды топтастыру. Нұсқау беріледі: "Тек дөңгелек (тегіс, кедір-бұдыр) заттарды алып бер"; |
4. 1. 1. 1 стереогноз үрдісінде екі немесе одан да көп ортақ белгісі бойынша, заттарды топтастыру. Нұсқау беріледі: "Барлық дөңгелек (тегіс, кедір-бұдыр) заттарды алып бер"; |
1.2. Сызықтыққатар бойынша есте сақтауды жаттықтыру | 0. 1. 2. 1 бір уақытта ұсыну арқылы таныс заттардың бейнесі мен белгілерін (баспа әріптерді қоса отырып) үш елементтен тұратын аралас қатарды айту | 1. 1. 2. 1 бір уақытта ұсыну арқылы таныс заттардың бейнесі мен белгілерін (баспа әріптерді қоса отырып) үш елементтен тұратын аралас қатарды айту | 2. 1. 2. 1 екіден-бес элементке дейін сөздерді қоса отырып сөз тіркестерін қайталау |
3. 1. 2. 1 | 4. 1. 2. 1 өз бетінше және логопедтің көмегімен сызба қатарларды құру және қайталау |
1.3. Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 0. 1. 3. 1 статистикалық және динамикалық бағдарлауына саусақ жатығуларын педагогпен бірге орындау; 0. 1. 3. 2 бөлме кеңістігінде бағдарлау, алға-артқа бағытын көрсете алу. |
1. 1. 3. 1 жұдырықты ырғақты түрде ашып-жұму, әртүрлі ұстау арқылы ұсақ заттарды іріктеу; |
2. 1. 3. 1 |
3. 1. 3. 1 саусақтарын атауына қарай ажырата отырып , 3-5 массажды тәсілдерді қолдану арқылы білек және саусақтарына өз бетінше массаж жасау; |
4. 1. 3. 1 сөздік нұсқаулық және үлгі бойынша, 3-5 массаждық тәсілдерді пайдалана отырып білек және саусақтарына өз бетінше массаж жасау; |
1.4. Талдау-жинақтау әрекеті | 0. 1. 4. 1 заттарды топтастыру, артығын табу, тұтас пен бөлікті сәйкестендіру | 1. 1. 4. 1 сюжеттік суретте берілеген жағдаятқа сәйкес заттар мен олардың бейнесін таңдау | 2. 1. 4. 1 таныс емес материалда 3-5 элементтен тұратын сюжеттік суреттердің логикалық кезектілігін құру | 3. 1. 4. 1 графикалық бейнелері бар суреттерді сөзбен немесе сөз тіркестерімен сипаттау |
4. 1. 4. 1 |
2) "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" бөлімі:
2-кесте
Бөлімше | Оқу мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1. |
0. 2. 1. 1 |
1. 2. 1. 1 түрлі позицияларда тұрған дауысты және дауыссыз дыбыстарды дауысты және дауыссыз дыбыстарды буыннан ажыратужәне естіп қабылдауы арқылы тану, ұзын және қысқа сөздерді естіп қабылдауы арқылы ажырату; |
2. 2. 1. 1 сөздегі және буындардағы қатаң, ұяң, үндң дауыссыздарды кинестетикалық талдауына негізделе отырып естіп қабылдауы арқылы ажырату; |
3. 2. 1. 1 қатаң және ұяң дауыссыз дыбыстарды естіп қаюбылдауы арқылы ажырату; |
4. 2. 1. 1 ысқырық және ызың дауыссыз дыбыстарды естіп қабылдауы арқылы ажырату, жасалу жолына қарай аффрикаттарды саңылаулы дыбыстардан ажырату; |
2.2. Дыбысталған сөйлеу тілін түсіну |
0. 2. 2. 1 астында,үстінде, жанында деген кеңістіктік демеулері бар екіа-үш сатылы нұсқаулықтарды түсіну; |
1. 2. 2. 1 мәтін және мәтінге жатпайтынды (фразалар жиынтығын) ажырату; |
2. 2. 2. 1 кеңістікке қатысты сөздерді (қасында, арасынан, арасында) пайдаланып, әңгімелеу және оның бұзылған нұсқасын салыстыру; 2. 2. 2. 2 жаллама сөздерді таңдай отырып заттарды топтастыру; |
3. 2. 2. 1 тындаған мәтіннің мазмұнын қабылдау және түсіну, сұрақтарға жауап беру, сұрақтар құрастыру; |
4. 2. 2. 1 сөздерді грамматикалық белгілері бойынша ажырату, морфемалардың грамматикалық мәні туралы түсініктерін (сан есім, септік, шақтар бойынша "Қарындаш қайда екенін көрсет", "Шар қайда - шарлар қайда?") толықтыру |
3) "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" бөлімі:
3-кесте
Бөлімше | Оқу мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту |
0. 3. 1. 1 сөйлеу кезіндегі тыныс алуын, дауысын, артикуляциялық қимылдардың кинетикалық және кинестетикалық негізін дамыту жаттығуларын бірлесіп орындау; |
1. 3. 1. 1 тыныс алу, дауысқа арналған және артикуляциялық жаттығуларды еліктеу арқылы және үлгі бойынша орындау, а, у, о, м, с, х дыбыстарын үлгі бойынша анық айту; |
2. 3. 1. 1 сөздерді буындарға бөлу, тасымалдауды білу, а, у, о, м, с, х дыбыстарын үлгі бойынша буын, сөздің кезкелген орнында анық айту; |
3. 3. 1. 1 қойылған дыбыстарды буын, сөз, фразада анық айту, қойылған дыбыспен екі-үш жаңылпаштар айту, берілген дыбысқа буындық құрамына сәйкес сөздер іріктеп айту, ң,қ дыбыстарын үлгі бойынша анық айту; |
4. 3. 1. 1 қойылған дыбыстар бар екі-үш буыннан тұратын сөздерді ырғағын келтіріп, екпінді түсіріп айту, дауыстыларды/дауыссыздарды ауыстырып буындар айту; ң, қ дыбыстарын үлгі бойынша буын, сөздің әрбір жерінде анық айту; |
3.2. Сөздің мағыналық құрамын түзету және дамыту |
0. 3. 2. 1 зат пен оның атауын білдіретін сөзді ажыратуя; |
1. 3. 2. 1 сөйлемді мағыналық жағынан жетіспей тұрған сөзбен толықтыру; |
2. 3. 2. 1 морфемалық ұқсастығы қағидасы бойынша, морфемалардың мәнін түсіне отырып сөз қорын топтастыру; |
3. 3. 2. 1 зат есімдердің -шік, -ше жұрнақтары арқылы сөз жасалуы; |
4. 3. 2. 1 сын есімдердің -дай, -дей, жұрнақтары арқылы сөз жасалуы; |
3.3. Аграмматизмді жою және сөздің морфемдік құрамын қалыптастыру |
0. 3. 3. 1 үлгі бойынша фразаны жазу: зат есім+етістік; сын есім +зат есім |
1. 3. 3. 1 үлгі бойынша фразаны қайталау, толықтыру:есімдік + зат есім+етістік; есімдік +зат есім+зат есім +етістік; есімдік +сын есім+зат есім+етістік |
2. 3. 3. 1 үлгі бойынша фразаны қайталау, толықтыру: есімдік +сын есім+зат есім+етістік; сын есім зат есім+ етістік, зат есім+үстеу+ етістік; сын есім, көптік жалғаулардың мағынасын түсіну | 3. 3. 3. 1 үлгі бойынша фразаны қайталау, толықтыру: есімдік+есімдік +сын есім+ зат есім+ етістік; үлгі бойынша көптік жалғауларды қолданып сөзді өзгерту (-тар, -тер, -дар, -дер) |
4. 3. 3. 1 көптік, септік жалғауларды сөйлеу барысында дұрыс қолдану; өзбетінше етістіктермен сөйлемдер құрау |
3.4. Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту |
0. 3. 4. 1 өтініш пен тілек білдіргенде этикеттің қарапайым формаларын қолданып сұрақтарды тындап түсіну; |
1. 3. 4. 1 суреттерді тындаған мәтінге сәйкестендіру, кім/не туралы айтылғанын белгілеу; |
2. 3. 4. 1 графикалық жоспар бойынша сжюетті сурет түріндегі көрнекілікке сүйеніп, мәтінді айту; |
3. 3. 4. 1 сюжетті сурет бойынша баяндау -әңгіме құрастыру; |
4. 3. 4. 1 фразааралық байланыс құралы ретіндегі есімдіктерді қолданып, экскурсия бойынша диалог жүргізу; |
4) "Оқу мен жазу үрдістерін дамыту және түзету" бөлімі:
4 кесте
Бөлімше | Оқу мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
4.1. Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету |
0. 4. 1. 1 басқа әріптер арасынан "А", "У", "М" әріптерін табу, оларды атау; |
1. 4. 1. 1 ұқсас бөліктері (тік, көлденең, қисық, көлбеу, сопақша) бар әріптерді салыстыру және ажырату; |
2. 4. 1. 1 қысқа оқу мәтінінен түзетілген дыбысты тауып айту, буындап оқу; |
3. 4. 1. 1 сөздер мен мәтіндерді оқығанда 1-ші және 2-ші қатардағы дауысты дыбыстарды ажырата білу, буын тізбегін кезектесіп, жуан және жіңішке жұптастыру арқылы еркін оқу; |
4. 4. 1. 1 түзетілген дыбыстары бар сөздері бар қысқа мәтіндерді саналы, дұрыс, тегіс және мәнерлі оқу; |
4.2. |
0. 4. 2. 1 ("А", "Т", "М") жазба, баспа, бас әріптердің бөліктерін жазу; |
1. 4. 2. 1 айтылуы мен жазылуында айырмашылық бар сөз, сөз тіркестерін, сөйлемдер диктантын жазу; |
2. 4. 2. 1 кинетикалық және графикалық ұқсастығы бар әріптер жұптарын ажырату; |
3. 4. 2. 1 жазуда дауыссыздардың жіңішкелігін ь әрпімен белгілеу; | 4. 4. 2. 1 жеке түзету бағдарламасындағы әріптерді (қатаң, ұяң, үнді, ызың, ысқырық) жазуда ажырату, Р- және Л –дыбыстық талдау негізінде |
4.3. Орфографияны меңгеруге дайындықты қалыптастыру |
0. 4. 3. 1 педагогтың көмегімен екпін түсетін дыбысты табу және оны шапалақпен ажырату |
1. 4. 3. 1 сөздің жазылуы мен айтылуын сәйкестендіру, айырмашылығы бар жерді атау |
2. 4. 3. 1 сөздегі қате орынды анықтау үшін сөздің позициялық моделін құру әдісін меңгеру; |
3. 4. 3. 1 сөздегі дыбыс/әріптердің орнын табу, ережелерді сақтап жазу, адам, жер,су аттарын бас әріппен жазу, сөйлемді жазу, сұрақтарға жауап (зат, іс-әрекет, қасиеті бойынша) беру | 4. 4. 3. 1 тастап кеткен дауысты әріпті орнына жазу, артикуляторлы, фонематикалық, аграмматикалық дисграфия элементтері – жазудың жеке бұзылыстарын түзету және алдын алу |
26. Осы Бағдарлама жаңартылған білім беру мазмұны бойынша зияты жеңіл түрде бұзылған білім алушыларға арналған 0 - 4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен типтік оқу бағдарламасына қосымша негізінде жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда әрбір бөлімде іске асырылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
27. Бөлімді оқу және оқу мақсаттарын белгілеу үшін сағат санын бөлу, білім алушылардың мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін ескеріп, мұғалім-логопедтің еркіне қалдырылады. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәні бойынша типтік оқу бағдарламасы негізінде білім алушылардың жеке қажеттіліктерін ескеріп, мұғалім-логопед сабақтардың жеке бағдарламаларын құрастырады.
Параграф 3. Зияты жеңіл түрде бұзылған білім алушыларға арналған 0 - 4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен типтік оқу бағдарламасын іске асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 0-сынып:
1-кесте
Бөлім | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту". | 1.1 Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 0.1.1.1 3-5 секундта таныс заттарды сипап сезіп тану |
1.3 Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 0.1.3.1 логопедтің көрсетуі бойынша немесе бірлесіп, статикалық және динамикалық саусақ гимнастикасын орындау | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" | 2.1 Тіл дыбыстарын қабылдау, тану, ажырату | 0.2.1.1 Сөйлеу тілі дыбыстарын тілдік емес дыбыстарынан, дауысты дыбыстарды дауыссыз дыбыстардын ажырату, |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту". | 3.1 Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту | 0.3.1.1 сөйлеу кезіндегі тыныс алуын, дауысын, артикуляциялық қимылдардың кинетикалық және кинестетикалық негізін дамыту жаттығуларын бірлесіп орындау |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету". | 4.2 Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету | 0.4.2.1 басқа әріптер арасынан "А", "У", "М" әріптерін табу, оларды атау |
2-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту". | 1.1 Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 0.1.1.2 3-5 секундта таныс заттарды нақты бейнесінен тану |
1.3 Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 0.1.3.2 бөлме кеңістігінде бағдарлау, алға-артқа бағытын көрсете алу. | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту". | 2.2 Дыбысталған сөйлеу тілін түсіну | 0.2.2.2 затты суретпен және сөзбен сәйкестендіру |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту". | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту | 0.3.1.2 екі ашық буынды екі буынды сөздерде, үш буынды үш ашық буынды сөздерде бір буыннан екінші буынға бірқалыпты ауысу арқылы сөздің буындық құрылымын айту |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету". | 4.2. Жазу бұзылыстарының алдын алу және түзету |
0.4.2.1 ("А", "Т", "М") жазба, баспа, бас әріптердің бөліктерін жазу |
3-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту". | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 0.1.1.3 қоршаған орта заттары мен құбылыстарын: құстардың әні, қағаздың сыбдыры, сықыр, тоқылдату дыбыстауы бойынша ажырату |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту | 2.1 Сөйлеу тілі дыбыстарын қабылдау және тану |
0.2.1.2 "А", "Т", "У" дыбыстарының сөздегі орнын анықтай алу (басында, ортасында, соңында); |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту". | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту |
0.3.2.1 екі ашық буынды екі буынды сөздерде, үш буынды үш ашық буынды сөздерде бір буыннан екінші буынға бірқалыпты ауысу арқылы сөздің буындық құрылымын айту |
3.2 Сөздің мағыналық құрамын түзету және дамыту |
0.3.2.2 зат есімді жекешеден көпше түрге ауыстыру | |
4. "Оқу мен жазу процестерін дамыту және түзету". | 4.1 Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету |
0.4.1.1 басқа әріптер арасынан "А", "У", "М" әріптерін табу, оларды атау |
4-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту". | 1.2. Сызықтыққатар бойынша есте сақтауды жаттықтыру | 0.1.2.1 бір уақытта ұсыну арқылы таныс заттардың бейнесі мен белгілерін (баспа әріптерді қоса отырып) үш елементтен тұратын аралас қатарды айту |
1.4 Талдау-жинақтау әрекеті | 0.1.4.1 заттарды топтастыру, артығын табу, тұтас пен бөлікті сәйкестендіру | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту". | 2.2. Дыбысталған сөйлеу тілін түсіну | 0.2.2.2 затты суретпен және сөзбен сәйкестендіру, |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту". | 3.3 Аграмматизмді жою және сөздің морфемдік құрамын қалыптастыру |
0.3.3.1 үлгі бойынша фразаны жазу: зат есім+етістік; сын есім +зат есім |
3.4. Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту |
0.3.4.1 өтініш пен тілек білдіргенде этикеттің қарапайым формаларын қолданып сұрақтарды тындап түсіну; | |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету". | 4.3. Орфографияны меңгеруге дайындықты қалыптастыру |
0.4.3.1 педагогтың көмегімен екпін түсетін дыбысты табу және оны шапалақпен ажырату |
2) 1-сынып:
2-кесте
Бөлім | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту". | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 1.1.1.1 мөлшері бойынша ұқсас заттарды сипап-сезіп ажырату; |
1.3. Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 1.1.3.1 жұдырықты ырғақты түрде ашып-жұму, әртүрлі ұстау арқылы ұсақ заттарды іріктеу. | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту | 2.1. Сөйлеу тілі дыбыстарын қабылдау және тану | 1.2.1.1 түрлі позицияларда тұрған дауысты және дауыссыз дыбыстарды дауысты және дауыссыз дыбыстарды буыннан ажыратужәне естіп қабылдауы арқылы тану, ұзын және қысқа сөздерді естіп қабылдауы арқылы ажырату |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту | 1.3.1.1 тыныс алу, дауысқа арналған және артикуляциялық жаттығуларды еліктеу арқылы және үлгі бойынша орындау, а, у, о, ә, т, ғ, і дыбыстарын үлгі бойынша анық айту |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету"" | 4.1. Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету | 1.4.1.1 ұқсас бөліктері (тік, көлденең, қисық, көлбеу, сопақша) бар әріптерді салыстыру және ажырату |
2-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 1.1.1.2 3-5 секундта таныс заттарды пунктир сызықтар арқылы табу |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту"" |
2.1. |
1.2.1.2 екпінді ажырату және анықтау |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" бөлімі бойынша: | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту |
1.3.1.2 ашық және тұйық буындардан тұратын екі буынды сөздерде бір буыннан екінші буынға бірқалыпты ауысу арқылы сөздің буындық құрылымын қайталап айту; |
3.2. Сөздің мағыналық құрамын түзету және дамыту | 1.3.2.1 сөйлемді мағыналық жағынан жетіспей тұрған сөзбен толықтыру | |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету" бөлімі бойынша:" | 4.1. Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету | 1.4.1.2 жеке түзетілген дыбыстарды оқу ажырату және біріктіру |
3-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 1.1.1.3 сөздік емес дыбыстардың күшін ажырату: табиғаттың дыбыстары мен дауыстарына еліктеп: қатты-ақырын |
1.4. Талдау-жинақтау әрекеті | 1.1.4.1 сюжеттік суретте берілеген жағдаятқа сәйкес заттар мен олардың бейнесін таңдау | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" | 2.2. Дыбысталған сөйлеу тілін түсіну | 1.2.2.1 мәтін және мәтінге жатпайтынды (фразалар жиынтығын) ажырату |
3 " Дыбыс айтуын түзету және дамыту" бөлімі бойынша | 3.2. Сөздің мағыналық құрамын түзету және дамыту | 1.3.2.2 жалпы қызметтік және тақырыптық аясы бойынша сөз қорын топтастыру |
3.4.Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту | 1.3.4.1 суреттерді тындаған мәтінге сәйкестендіру, кім/не туралы айтылғанын белгілеу | |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету" | 4.2. Жазу бұзылыстарының алдын алу және түзету |
1.4.2.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылық бар сөз, сөз тіркестерін, сөйлемдер диктантын жазу; |
4-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.2. Сызықтыққатар бойынша есте сақтауды жаттықтыру | 1.1.2.1 бір уақытта ұсыну арқылы таныс заттардың бейнесі мен белгілерін (баспа әріптерді қоса отырып) үш елементтен тұратын аралас қатарды айту |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" | 2.2. Дыбысталған сөйлеу тілін түсіну | 1.2.2.2 антонимдердің мағынасын түсіну және оларға суреттерді іріктеу |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту | 3.3. Аграмматизмді жою және сөздің морфемдік құрамын қалыптастыру |
1.3.3.1 үлгі бойынша фразаны қайталау, толықтыру:есімдік + зат есім+етістік; есімдік +зат есім+зат есім +етістік; есімдік +сын есім+зат есім+етістік |
3.4. Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту | 1.3.4.2 бірізділікпен фрагмен эпизодтарының көрнекі мазмұны негізінде байланысқан сюжеттік әңгіме құрастыру | |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету" | 4.3. Орфографияны меңгеруге дайындықты қалыптастыру |
1.4.3.1 сөздің жазылуы мен айтылуын сәйкестендіру, айырмашылығы бар жерді атау |
3) 2-сынып:
3-кесте
Бөлім | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 2.1.1.1 мөлшері, пішіні, құрамы ұқсас заттарды сипап-сезіп ажырату; |
1.3. Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 2.1.3.1 оң және сол қолды ажырата отырып, қол саусақтарын жақындату, айқастыру, қосуды, ырғақты түрде қайталау; | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" |
2.1. | 2.2.1.1 сөздегі және буындардағы қатаң, ұяң, үндң дауыссыздарды кинестетикалық талдауына негізделе отырып естіп қабылдауы арқылы ажырату |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту | 2.3.1.1 сөздерді буындарға бөлу, тасымалдауды білу, а, у, о, ә, т. ғ, ө, ү, ұ дыбыстарын үлгі бойынша буын, сөздің кезкелген орнында анық айту; |
3.4. Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту | 2.3.4.1 графикалық жоспар бойынша сжюетті сурет түріндегі көрнекілікке сүйеніп, мәтінді айту | |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету" | 4.1. Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету | 2.4.1.1 қысқа оқу мәтінінен түзетілген дыбысты тауып айту, буындап оқу |
2-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 2.1.1.2 3-5 секундта таныс заттарды айқасқан суреттен табу |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" |
2.1. |
2.2.1.2 айтылуы бойынша күшті және әлсіз фонемалар туралы түсініктері, мұғалімнің көмегімен сөздің сұлбасын құру |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту |
1.3.1.2 ашық және тұйық буындардан тұратын екі буынды сөздерде бір буыннан екінші буынға бірқалыпты ауысу арқылы сөздің буындық құрылымын қайталап айту |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету" | 4.1. Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету |
2.4.1.2 қысқа оқу мәтінін өз бетімен оқу кезінде таныс орфоэпиялық талаптарды қолдану |
3- тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі |
2.1.1.3 сөзге қатысы жоқ дыбыстың бағытын сезініп, көрсету |
1.3. Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 2.1.3.2 өзінің оң және сол аяқ, қол, құлақ, көздерін атап көрсету ажырату | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" | 2.2. Дыбыстаған сөйлеу тілін түсіну |
2.2.2.1 кеңістікке қатысты сөздерді (қасында, арасынан, арасында) пайдаланып, әңгіме және оның бұзылған нұсқасын салыстыру |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.2. Сөздің мағыналық құрамын түзету және дамыту |
2.3.2.1 морфемдік ұқсастығы бойынша, морфемалардың мәнін түсіне отырып сөз қорын топтастыру; |
4. "Оқу мен жазу процестерін дамыту және түзету" |
4.2. Жазу бұзылыстарының алдын алу және жою |
2.4.2.1 кинетикалық және графикалық ұқсастығы бар әріптер жұптарын ажырату; |
4-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.2. Сызықтыққатар бойынша есте сақтауды жаттықтыру | 2.1.2.1 екіден-бес элементке дейін сөздерді қоса отырып сөз тіркестерін қайталау; |
1.4. Талдау-жинақтау әрекеті | 2.1.4.1 таныс емес материалда 3-5 элементтен тұратын сюжеттік суреттердің логикалық кезектілігін құру | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" | 2.2. Дыбысталған сөйлеу тілін түсіну | 2.2.2.2 жаллама сөздерді таңдай отырып заттарды топтастыру |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.3. Аграмматизмді жою және сөздің морфемдік құрамын қалыптастыру |
2.3.3.1 үлгі бойынша фразаны қайталау, толықтыру: есімдік +сын есім+зат есім+етістік; сын есім зат есім+ етістік, зат есім+үстеу+ етістік; сын есім, көптік жалғаулардың мағынасын түсіну; |
3.4. Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту | 2.3.4.2 жоспар сұрақтары бойынша әңгіме құрастыру және түйін сөздерді ажырату | |
4. "Оқу мен жазу процестерін дамыту және түзету" | 4.3. Орфографияны меңгеруге дайындықты қалыптастыру |
2.4.3.1 сөздегі қате орынды анықтау үшін сөздің позициялық моделін құру әдісін меңгеру; |
3) 3-сынып:
4-кесте
Бөлім | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 3.1.1.1 стереогноз үрдісінде ортақ белгісі бойынша, заттарды топтастыру. Нұсқау беріледі: "Тек дөңгелек (тегіс, кедір-бұдыр) заттарды алып бер |
1.3. Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 3.1.3.1 саусақтарын атауына қарай ажырата отырып , 3-5 массажды тәсілдерді қолдану арқылы білек және саусақтарына өз бетінше массаж | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" |
2.1. | 3.2.1.1 қатаң және ұяң дауыссыз дыбыстарды естіп қаюбылдауы арқылы ажырату |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту | 3.3.1.1 қойылған дыбыстарды буын, сөз, фразада анық айту, қойылған дыбыспен екі-үш жаңылпаштар айту, берілген дыбысқа буындық құрамына сәйкес сөздер іріктеп айту, ң,қ дыбыстарын үлгі бойынша анық айту |
3.2. Сөздің мағыналық құрамын түзету және дамыту | 3.3.2.2 мәтіндегі сөздердің лексикалық мәнін тауып түсіндіру, тура және астарлы мәнін түсіну | |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету" | 4.1. Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету | 3.4.1.1 сөздер мен мәтіндерді оқығанда 1-ші және 2-ші қатардағы дауысты дыбыстарды ажырата білу, буын тізбегін кезектесіп, жуан және жіңішке жұптастыру арқылы еркін оқу |
2-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 3.1.1.2 3-5 секундта таныс заттарды бірнеше заттардың бейнесі ішінен тану |
1.4. Талдау-жинақтау әрекеті | 3.1.4.1 графикалық бейнелері бар суреттерді сөзбен немесе сөз тіркестерімен сипаттау | |
2. Сөйлеу тілін түсінуін дамыту |
2.1. |
3.2.1.2 пароним-сөздердің құрамындағы ұқсас дыбыстарды ажырату; |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту | 3.3.1.2 сөздің буындық құрылымын бір буыннан екінші буынға бірқалыпты ауысу арқылы, тіркеспен – бір дауыссыздан екінші дауыссызға төрт буынды сөздерде ашық буыннан қайталау; |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету" | 4.1. Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету |
3.4.1.1 сөздер мен мәтіндерді оқығанда 1-ші және 2-ші қатардағы дауысты дыбыстарды ажырата білу, буын тізбегін кезектесіп, жуан және жіңішке жұптастыру арқылы еркін оқу |
3-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 3.1.1.3 дыбыстың бағытын сезініп, дыбыс көзіне қарай бағытталу |
1.3. Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 3.1.3.2 жазықтықта бағдарлау және нысандардың орналасуыорнын атау: алдында, артында, жоғары, төменде, оң/сол жақта | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" | 2.2. Дыбысталған сөйлеу тілін түсіну | 3.2.2.1 тындаған мәтіннің мазмұнын қабылдау және түсіну, сұрақтарға жауап беру, сұрақтар құрастыру |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.2. Сөздің мағыналық құрамын түзету және дамыту |
3.3.2.1 зат есімдердің -шік, -ше жұрнақтары арқылы сөз жасалуы; |
3.4. Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту | 3.3.4.1 сюжетті сурет бойынша баяндау -әңгіме құрастыру | |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету |
4.2. |
3.4.2.1 жазуда дауыссыздардың жіңішкелігін ь әрпімен белгілеу; |
4-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.2. Сызықтыққатар бойынша есте сақтауды жаттықтыру | 3.1.2.1 3-5 элементтен тұратын жағдаяттық байланысқан сөздер қатарын жаттау және екі ден бес күнге дейін есте сақтау |
1.4. Талдау-жинақтау әрекеті | 3.1.4.1 графикалық бейнелері бар суреттерді сөзбен немесе сөз тіркестерімен сипаттау | |
2. Сөйлеу тілін түсінуін дамыту | 2.2. Дыбысталған сөйлеу тілін түсіну | 3..2.2.2 бастапқы формада берілген сөйлемді оның ішіндегі сөздер жинағымен ажырату |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.3. Аграмматизмді жою және сөздің морфемдік құрамын қалыптастыру | 3.3.3.1 үлгі бойынша фразаны қайталау, толықтыру: есімдік+есімдік +сын есім+ зат есім+ етістік; үлгі бойынша көптік жалғауларды қолданып сөзді өзгерту (-тар, -тер, -дар, -дер) |
3.4. Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту | 3.3.4.2 әңгіменің сюжеттік іс әрекетінің сонын сипаттайтын суретке негізделе отырып әңгімені аяқтау | |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету" | 4.3. Орфографияны меңгеруге дайындықты қалыптастыру | 3.4.3.1 сөздегі дыбыс/әріптердің орнын табу, ережелерді сақтап жазу, адам, жер,су аттарын бас әріппен жазу, сөйлемді жазу, сұрақтарға жауап (зат, іс-әрекет, қасиеті бойынша) беру |
3) 4-сынып:
5-кесте
Бөлім | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 4.1.1.1 стереогноз үрдісінде екі немесе одан да көп ортақ белгісі бойынша, заттарды топтастыру. Нұсқау беріледі: "Барлық дөңгелек (тегіс, кедір-бұдыр) заттарды алып бер" |
1.3. Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 4.1.3.1 сөздік нұсқаулық және үлгі бойынша, 3-5 массаждық тәсілдерді пайдалана отырып білек және саусақтарына өз бетінше массаж жасау | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" |
2.1. | 4.2.1.1 ысқырық және ызың дауыссыз дыбыстарды естіп қабылдауы арқылы ажырату, жасалу жолына қарай аффрикаттарды щелевые дыбыстардан ажырату. |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту"" | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту | 4.3.1.1 қойылған дыбыстарды бар екі-үш буыннан тұратын сөздерді ырғағын келтіріп, екпінді түсіріп айту, ауыстыларды/дауыссыздарды ауыстырып буындар айту; ң,қ дыбыстарын үлгі бойынша буын, сөздің әрбір жерінде анық айту |
3.2. Сөздің семантикалық құрылымын түзету және дамыту |
4.3.2.2 зат есімдерден етістіктерді дұрыс жасау және жазу; | |
4. "Оқу мен жазу процестерін дамыту және түзету" | 4.1. Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету | 4.4.1.1 түзетілген дыбыстары бар сөздері бар қысқа мәтіндерді саналы, дұрыс, тегіс және мәнерлі оқу |
2-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 4.1.1.2 Равен матрицасының сюжетті суретерінен, бөлік және біртұтасты тұтасты сәйкестендіру |
1.3. Моторика және кеңістік туралы түсініктері | 4.1.3.1 сөздік нұсқаулық және үлгі бойынша, 3-5 массаждық тәсілдерді пайдалана отырып білек және саусақтарына өз бетінше массаж жасау ; | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" |
2.1. | 4.2.1.2 қарапайым және күрделі формаларды фонематикалық талдау |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.1. Сөздің дыбыс-буындық құрамын түзету және дамыту | 4.3.1.2. екі тұйық және бір ашық буыннан, екі ашық және бір тұйық буыннан тұратын үш буынды сөздерде сөздің буындық құрамын бір буыннан екінші буынға, тіркеспен – бір дауыссыздан екіншісіне ауысу арқылы жаңғырту |
4. Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету | 4.1. Оқу бұзылыстарының алдын алу және түзету | 4.4.1.2 қарапайым мәтіндерді дұрыс анық оқу (минутына 35-40 сөз), графикалық жоспар бойынша баяндау |
3-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын дамыту" | 1.1. Тактилді, көру, есту гнозисі және праксисі | 4.1.1.3 марш және вальс ырғағымен фрагменттің ырғақтық негізін жасау |
1.4. Талдау-жинақтау әрекеті | 4.1.4.1 іс әреткет және оның салдарынан пайда болатын сезім, көңіл күйдің себеп салдарын анықтай алу, эмоцияларын көрсету | |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" | 2.2. Дыбысталған сөйлеу тілін түсіну | 4.2.2.1 сөздерді грамматикалық белгілері бойынша ажырату, морфемалардың грамматикалық мәні туралы түсініктерін (сан есім, септік, шақтар бойынша "Қарындаш қайда екенін көрсет", "Шар қайда - шарлар қайда?") толықтыру |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.1. Сөздің дыбыстық құрылымын түзету және дамыту | 4.3.1.1 қойылған дыбыстар бар екі-үш буыннан тұратын сөздерді ырғағын келтіріп, екпінді түсіріп айту, ауыстыларды/дауыссыздарды ауыстырып буындар айту; ң, қ дыбыстарын үлгі бойынша буын, сөздің әрбір жерінде анық айту; |
3.2. Сөздің мағыналық құрамын түзету және дамыту | 4.3.2.1 сын есімдердің -дай, -дей, жұрнақтары арқылы сөз жасалуы | |
3.4. Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту | 4.3.4.1 фразааралық байланыс құралы ретіндегі есімдіктерді қолданып, экскурсия бойынша диалог жүргізу | |
4. "Оқу мен жазу үрдісін дамыту және түзету" | 4.2. Жазу бұзылыстарының алдын алу және түзету | 4.4.2.1 жеке түзету бағдарламасындағы әріптерді (қатаң, ұяң, үнді, ызың, ысқырық) жазуда ажырату, р- және л –дыбыстық талдау негізінде |
4-тоқсан | ||
1. "Тілдің психологиялық базасын да мыту" | 1.2. Сызықтыққатар бойынша есте сақтауды жаттықтыру | 4.1.2.1 өз бетінше және логопедтің көмегімен сызба қатарларды құру және қайталау |
2. "Сөйлеу тілін түсінуін дамыту" | 2.2. Дыбыстаған сөйлеу тілін түсіну |
4.2.2.1 сөздерді грамматикалық белгілері бойынша ажырату, морфемалардың грамматикалық мәні туралы түсініктерін (сан есім, септік, шақтар бойынша "Қарындаш қайда екенін көрсет", "Шар қайда - шарлар қайда?") толықтыру |
3. "Дыбыс айтуын түзету және дамыту" | 3.3. Аграмматизмді жою және сөздің морфемдік құрамын қалыптастыру |
4.3.3.1 көптік, септік жалғауларды сөйлеу барысында дұрыс қолдану; өзбетінше етістіктермен сөйлемдер құрау |
3.4. Байланыстырып сөйлеу тілін дамыту | 4.3.4.2 синонимдерді фраза аралық байланыс құралы ретінде қолданып, сызба бойынша сипаттама-әңгіме құру | |
4. "Оқу мен жазу процестерін дамыту және түзету" | 4.3. Орфографияны меңгеруге дайындықты қалыптастыру | 4.4.3.1 тастап кеткен дауысты әріпті орнына жазу, артикуляторлы, фонематикалық, аграмматикалық дисграфия элементтері – жазудың жеке бұзылыстарын түзету және алдын алу |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 564 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).
2. Бағдарламаның мақсаты – көру қабілеті бұзылған балалардың білім алу қажеттіліктерін ескере отырып, тыңдалым (тыңдау), сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын игеру үрдісінде функционалды сауатты тұлғаны қалыптастыру.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) қоршаған орта туралы қалыптасқан түсініктері мен білімдерін анықтау (сөздерді тану және заттар мен сөзді сәйкестендіре алу);
2) сенсорлық тәжірибені, танымдық қабілетін байыту, пішін, өлшем, қашықтық, бағыт туралы түсінік қалыптастыру;
3) талдап бақылаудың қарапайым тәсілдерін қалыптастыру, сақталған анализаторларды пайдалануды үйрету, танымдық белсенділікті дамыту;
4) моториканы, қозғалыс ырғағын, көзбен өлшеуді, қашықтан қабылдауды, түстерді ажыратуды дамыту;
5) фонемалық есту қабілетін және сөйлеу туралы бастапқы идеяларды дамыту (дыбыс, буын, екпін, сөз, сөйлем, сөйлеу интонациясы);
6) коммуникативтік біліктер мен дағдыларды дамыту: әңгімелесушіні есту және тыңдай білу, диалог жүргізуге дайын болу;
7) оқу дағдылары қалыптасуының алғышарттарын дамыту: сөйлеуді түсіну; сөйлемдер құрастыру; қоршаған әлемнің дыбыстарын бөліп көрсету және сөйлеу дыбыстарын ажырату; сөйлемдер, диалогтар, өзара байланысты мәтіндер; берілген тақырыпта қысқа мәтіндер құрастыра білу; мазмұндау;
8) жазу дағдылары қалыптасуының алғышарттарын дамыту:
нашар көретіндерге - ұсақ моториканы дамыту; қол моторикасын, оптикалық-кеңістіктік белсенділікті дамыту; контур бойымен жүруді, әріптер элементтерін жазуды үйрету;
көрмейтіндерге - ұсақ моториканы, қол қимыл қызметін дамыту, заттарды дұрыс тактильді зерттеуге, алтынүктелі қалыпта бағдарлауға үйрету, алтынүктелі қалыпта нүктелер комбинациясын құрастытуды үйрету; грифельмен, Брайль аспабымен және Брайльдің рельефті-нүктелі қарпімен басылған оқулықпен таныстыру; жазу құралымен жұмыс істеуді, грифельмен нүктелердің орнын табуды, грифельмен жазуды үйтеру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) сенсорлық саласын дамыту: жанасу, есту арқылы қабылдауын, қалдық көру қабілетін;
2) қолды рельефті-нүктелі қаріппен жазуға және оқуға дайындау, шағын кеңістікте бағдарлауын дамыту;
3) сөйлеу вербализмінің алдын алу.
2-тарау. Оқу үрдісін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Әліппені оқытудың әлеуметтік бейімделу тәсілі, белсенді, коммуникативті, сараланған, құндылыққа бағытталған түзете-дамыту тәсілдері негізінде және оқу материалы концентрикалық түрде орналасуымен жүзеге асырылады.
6. Оқу материалының концентрикалық түрде орналасуы мазмұнының үнемі қайталану негізінде тереңдетіліп күрделеніп көрініс табады.
7. Оқытудың әлеуметтік-бейімделу тәсілі жеке тұлғаның әлеуметтік бейімсіздігін жеңуді немесе азайтуды көздейді, білім алушылардың әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормалары мен өмірлік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмыс көзделеді.
8. Іс-әрекеттік оқыту тәсілі оқу үрдісі барысында заттық, тәжірибелік, ойындық іс-әрекеттерін кең түрде қолдануды, сезімдік тәжірибесін дамытуды және молайтуды қарастырады; алгоритмдік ұсынымдарды қолдана отырып оқытудың кезеңдік сипатын қамтамасыз етеді, ал бұлар өз кезегінде жоғарғы психикалық функцияларының сенсомоторлық негізін дамытып, білім алушылардың өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігінің орнын толтыруға, пән бойынша білімдерді, біліктіліктерді және дағдыларды меңгеруге көмектеседі.
9. Коммуникативтік тәсіл – жұппен, топта тілдік қарым-қатынас барысында ақпарат алмасу, білім, біліктілік және дағдыларымен алмасу; тіл арқылы қатынас жасау қабілеттілігі оқытудың нәтижесі болып табылады.
10. Жеке және саралап оқыту тәсілі білім алушылардың ерекше білімдік қажеттіліктерінің ескерілуін болжайды және соған орай оларды келесі топтарға бөледі:
1) көзі көрмейтін (толық көрмейтін);
2) көзі көрмейтін – көру сезімінің толық болмауы, жарық сезуі немесе қалдық көруі бар (жақсы көретін көзінде 0,04-ке дейін түзетумен);
3) жарық қабылдағыштық қасиеті бар;
4) жақсы көретін көзінде 0,04 және одан төмен қалдықты көруі бар және одан төмен ауыстырылатын түзетумен;
5) оптикалық түзету жағдайында жақсы көретін көзінде 0,05 - 0,4 көру өткірлігімен.
Алғашқы төрт топтың білім алушылары – сабақ кезінде оқу материалын тактильдік-есту тәсілі бойынша қабылдайды, Брайль жүйесі бойынша бедерлі-нүктелі қаріппен оқып, жазады, бұл топтың оқу үрдісі көбінесе сезу және есту арқылы жүзеге асырылады. Бесінші топтағы балалар нашар көретіндерге жатады. Олар регламенттенген және жеңілдетілген көру жүктемесінің сақталуын, бұзылған көру қабілетін қорғау және рационалды пайдалану бойынша іс-шараларын, ірі қаріптегі арнайы оқулықтарды, техникалық және оптикалық құралдар жүйесін (ортоскопиялық аспаптар, жолақты лупалар) қажет етеді. Сонымен қатар көзін оптикалық әйнекпен түзеткенде көру өткірлігі 0,2 ден жоғары нашар көретін білім алушылар – қолайлы жағдайда көру арқылы емін-еркін оқиды, жазады, заттарды, шынайы өмірдің құбылыстары мен үрдісін қабылдайды, кеңістікте көру арқылы бағдарлай алады, оқыту кезінде арнайы көрнекілікті, оқытудың қосымша техникалық құралдарын қолдану, қорғау-гигиеналық талаптарды сақтауды қажет етеді.
11. Бағдарлама мазмұны білім алушылардың рухани-адамгершіліктік қасиеттерін, қазақстандық патриотизмін қалыптастыруға, төзімділігі мен құндылықты-бағдарлық тәсіл қағидасы негізінде қатынас жасау қабілетін дамытуға бағытталады.
12. Түзете-дамыту бағыты кешенді сипатта болып, қалдық көру, есту, сезіну сияқты полисенсорлық қабылдаулары негізінде танымдық әрекеттерін дамытуға бағытталады.
13. Қалыпты жағдайда адамның көру арқылы қабылдауы жетекші болып табылады, сондықтан оқу және жазу үрдісін келесідей іс-әрекеттер реттілігімен сипаттауға болады:
1) әріпті көріп қабылдау;
2) әріпті тану;
3) әріпті тиісті дыбыспен сәйкестеу;
4) әріптерді жазу.
14. Көру қабілеті терең бұзылған жағдайындағы оқу және жазу үрдісі кезінде, компенсациялық механизмнің әсерінің арқасында көру арқылы қабылдауы сезіну арқылы қабылдаумен аламастырылады, ал бұл дегеніміз жазылымдық ақпаратты қабылдау үрдісін қамтамасыз ететін, көру-есту-моторлық триадасының өзгеруіне әкеліп соғады: көру компоненті тактильдікке алмастырылады. Көрмеушілік жағдайындағы оқу және жазу үрдісі - есту мен тактильдік анализаторлары арасында жаңа байланыстар орнатылуы арқылы жүреді.
15. Көрмейтін немесе көру қабілеті терең бұзылған кездегі оқу және жазу үрдісінің техникалық жағын келесі әрекеттермен көрсетуге болады:
1) рельефті-нүктелі қаріппен ұсынылған әріпті тактильді қабылдау;
2) әріптерді тактильдік түрде ажырату және тану;
3) рельефті әріпті тиісті дыбыспен сәйкестеу;
4) әріпті рельефті-нүктелі қаріппен жазу.
16. Көрмейтін білім алушылардың оқу және жазу дағдыларын меңгеру қиындықтарының себептері:
1) көру арқылы қабылдаудың симутандық сипатына (бірсәттілік) қарағанда, сезіп қабылдаудың сукцессивтік сипаты (уақыт ішіндегі тізбектігі);
2) бір-бірінен аз ғана айырмашылығы бар, рельфті-нүктелі жазудың ұқсас және айналық әріптерінің дифференциациясы;
3) жазу үрдісінің моторлық операциясының жүзеге асырылуы – көрмейтін баланың жазу үрдісі тек кинетикалық бақылау арқылы жүреді, ал қалыпты көретіндерде бұл процесс екі есе бақылаумен жүреді – кинетикалық және көру;
4) көрмейтін баланың әрбір сөздің немесе жолдың басталуын фиксациялау қажеттілігі.
5) көптеген инверсиялар мен ауыстыруларды болдыратын оқуға қатысты жазудың айналылығы.
17. Нашар көретін білім алушылардың оқу және жазу дағдыларын меңгерудегі қиындықтары:
1) жазу үрдісін көзбен бақылаудың жеткіліксіздігі;
2) ұқсас белгілер мен әріптер элементтерінің дифференциациясы: бір-бірінен сәл өзгеше;
3) тікелей және көлбеу жазуды араластыру, бұл біршама хаотикалық бейнені тудырады, өз жазуын тануда қиындық тудырады;
4) нашар көретін білім алушыларда көру қабілетінің төмен деңгейі.
18. Көрмейтін білім алушылардың оқу және жазу үрдісінің ерекшелілігі оқу және жазу барысында қиындықтар тудырады және көру қабілетінің терең бұзылымдары бар балалардың сауатын ашу барысында арнайы әдістемелік тәсілдердің қолданылуын талап етеді: дайындық кезеңінің болуы, алтынүктелі қалыпта алдын-ала жұмыс жасау, кіші кеңістікте бағдарлау, Брайль аспабында бағдарлау, грифельмен бұрыштық нүктелерді табу жаттығулары, оларды дұрыс оқу, нүктелерді орналастырудың тактильді-қимылдық бейнесін игеру.
19. Тыңдау және сөйлеу тапсырмаларының реттілігі және мысалдары:
1) артикуляциялық жаттығулар;
2) сөздерді дыбыстық талдау;
3) сөйлеуді қабылдау, сөйлеу ағынынан тілдік бірліктерді бөлу (сөйлем, сөз, буын, дыбыс);
4) қойылған мақсатқа сәйкес тыңдалған мәтіннен ақпаратты анықтау;
5) диалог құру, әңгімелесушінің көзқарасын қабылдау;
6) сұрақтарды қою және тыңдалған мәтін негізінде жауаптарды тұжырымдау;
7) таныс тақырыптарға мәлімдемелер жасау;
8) бедерлі суреттермен/суреттермен танысу, олар бойынша, жеке әсерлері бойынша, оқылғандарға ұқсас әңгімелер құрастыру;
9) ауызша сурет салу/сипаттама;
10) таныс әңгімелер мен ертегілерді қайталау;
11) ақпаратты әңгімелесушіге және тыңдаушыларға жеткізу.
20. Оқу және жазу алғышарттарын қалыптастыру бойынша тапсырмалардың реттілігі және мысалдары:
көрмейтіндерде:
1) саусақ ойындарын өткізу, саусақтардың жанасуы мен ұсақ моторикасын дамытуға, қолды үйлестіру мен дәл қимылдауға арналған жаттығулар, алтынүктелі қалыпта бағдарлау, алтынүктелі қалыпта нүктелер комбинациясын жазу;
2) грифельмен, Брайль аспабымен; Брайльдің рельефті-нүктелі шрифтімен басылған оқулықпен танысу, дұрыс отырғызу;
3) Брайль аспабында, жолдың, торлардың орналасуында бағдарлау, грифельмен 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді рет-ретімен табу біліктілігі ;
4) 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді жазу, оларды дұрыс оқи білу, нүктелердің комбинацияларын жаза білу;
5) бұрыштық нүктелер бір уақытта зерттелмейді, бірақ міндетті түрде бекітіле отырып, уақыт бойынша жүйелі түрде зерттеледі;
6) белгілі бір реттіліктегі нүктелерді нөмірлеудің тактильді-қозғалтқыш бейнелерін игеру: бастапқыда 1, 3, 4, 6 (бұрыштық нүктелер), содан кейін 2 және 5 нүктелердің орналасуы;
7) 2 және 5 нүктелерді зерттеу кезінде бастапқыда олар қабылдауды жеңілдету үшін жоғарғы нүктемен бірге ұсынылады: мысалы, 1,2, содан кейін 2 бөлек; 4,5, содан кейін 5 бөлек.
8) нүктелердің тактильдік-қозғалыс бейнелерін, олардың үйлесім түрлерін игеру;
9) рельефтік суреттер мен сызбалар түрінде ұсынылған ақпаратты оқу;
нашар көретіндерде:
1) саусақ ойындарын өткізу, саусақтардың жанасуы мен ұсақ моторикасын дамытуға арналған жаттығулар, қолды үйлестіру және дәл қимылдау;
2) дәптермен, парақпен танысу, графикалық жаттығуларды орындау; сурет салу, штрихтау, дөңгелектеу; трафарет бойынша заттарды дөңгелектеу, бояу;
3) жұмыс жолында дәптерде бағдарлау, дәптердегі парақтың жоларалық кеңістігін (жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік және тік сызықтар) түсіну;
4) жазуға дайындық (дұрыс қалып, жарық, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қалам ұстай білу);
5) жазу кезінде қолдың негізгі бағыттарымен танысу (жоғарыдан төмен, төменнен жоғары, солдан оңға, оңнан солға, айналмалы қозғалыстар);
6) әрбір элементті жазған кезде қозғалыс траекторияларын талдау, түсініктеме беру;
7) әріптер элементтерінің қозғалыс бейнелерін, олардың қосылыстарының түрлерін, үйлесімдерін меңгеру (нашар көретіндерге тік, көлбеу емес жазуды үйретуге назар аудару).
21.Көрмейтіндерде бастапқы кезеңде оқыту үшін жиһаз бен сөрелер, кітаптар, басқа заттар үнемі бекітілген жерлерде тұруы өте маңызды, бұл кеңістікте тез бағдарлануға ықпал етеді. Көрмейтін білім алушылар осы кеңістікті игергеннен кейін, сыныптағы жиһазды әртүрлі жұмыс түрлері (жеке, жұптық, топтық) және ойындар (басқа да белсенді әдістер) үшін жылжытуларына болады.
22. Көру қабілеті нашар және қалдық көру кезінде көру жүктемесінің реті келесілерді қамтиды:
1) көздің жұмысы мен демалуының кезектесуі;
2) көру функциясының жағдайына сәйкес үздіксіз көру жүктемесін орынды шектеу, әсіресе патологиялық бұзылым барысында;
3) сыртқы әлемнің нысандарын көру және бақылау, жазу, еңбек операцияларын жүргізу үшін көруіне жайлы жағдайлар жасау;
4) қабылдау объектілерін өлшемі, түсі, формаларының күрделілігі, олардың саны, фондық шу сипаты бойынша таңдау.
23. Бағдарламалық материалды толыққанды жүзеге асыру үшін оқу үрдісін жабдықтау нормалары белгіленген:
1) көрмейтіндер үшін: Брайльдің рельефті-нүктелі қарпімен басылған оқулық; Брайль аспабы, грифель, алтынүктелі қалып;
2) нашар көретіндер үшін: "Әліппе, Ана тілі" оқу-әдістемелік кешені, оған оқулық, жазу үлгілері, жұмыс дәптерлері, әдістемелік құрал.
3) интерактивтік және проекциялық жабдықтар жиынтығы: проектор, интерактивті тақта немесе экран;
4) электрондық басылымдар, DVD–гі бейнефильмдер, электронды плакаттар;
5) компьютер жиынтығы: жүйелік блок, монитор, микрофондық-телефондық гарнитура, акустикалық жүйе, Web-камера (Веб), желілік фильтр, көпфункционалды құрылғы;
6) қабырғалық аудиториялық тақта.
24. Тілдік оқыту барысында техникалық құрылғылар (аппаратуралар) мен дидактикалық құралдар (ақпарат тасымалдағыштар) белсенді түрде қолданылады, соның ішінде:
1) оптикалық түзеу құралдары: лупалар (қолдық, стационарлық және тіректік); көзәйнектер (микроскопиялық, гиперокулярлық және телескопиялық); бинокулярлар мен монокулярлар; проекциялық ұлғайтқыш аппараттары (эпипроекторлар және диапроекторлар);
2) көру аумағының кемістігі бар тұлғалар үшін (гемианопсия, құбырлы көру) көру аумағын қажетті шектеуде өзгертетін арнайы оптикалық жүйелер; егер көру сапасының нашарлауы жоғары жарық жағдайында болса, түссіз қапталған әйнектен немесе түрлі-түсті әйнектен жасалған жарықтан қорғайтын түзеткіш линзалар сияқты жарық техникасы қолданылады;
3) компьютерлік тифлокешен: IBM үйлесімді дербес компьютер, брайльдік дисплей, брайльдік принтер index Everest–D, сканерлеуге және оқуға арналған "Книголюб" бағдарламасы, экранды ұлғайтатын бағдарлама;
4) электрондық ұлғайтқыш құрылғысы "Книга", "Video Light VGA";
5) нашар көретіндерге арналған портативтік ұлғайтқыш құрылғы.
3-тарау. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру Параграф 1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұны
25. "Әліппе", "Ана тілі" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0-сыныпта аптасына 5 сағат, оқу жылы бойынша 160 сағатты құрайды.
Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).
26. "Әліппе" пәнін оқыту өзара байланысты кезеңдерге бөлінеді: пропедевтикалық, әліпеге дейінгі, әліппе кезеңді, әліппеден кейінгі. Пропедевтикалық және әліппеге дейінгі кезең мазмұны бойынша ерекшеленетін, пропедевтикалық 0-сыныпта, ал әліпеге дейінгі кезең 1-ші сыныптың басын қамтиды.
27. 0-сынып Бағдарламаның мазмұны келесі ортақ бөлімдерді қамтиды:
1) "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым";
2) "Оқылым";
3) "Жазылым".
28. "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сенсорлық, тәжірибелік тәжірибені байыту;
2) сөйлеу тілінің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз);
3) тыңдалған материалдың тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;
4) тыңдалған материалды қайталап айту;
5) оқиғаларды болжау;
6) тыңдаушылардың назарын аудару;
7) сөйлеу нормаларын сақтай отырып әр түрлі жағдайларда қарым-қатынасқа түсу;
8) бағалау пікірін айту;
9) әңгіме құрастыру;
10) сөздің дыбыстық формасында бағдарлау.
29. "Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту;
2) сөйлеуді дамыту;
3) оқылған материалдың тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;
4) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;
5) мәтіндегі лексикалық және синтаксикалық бірліктер рөлін түсіну;
6) сұрақтар мен жауаптарды құрастыру ;
7) мәтіннің түрін, жанрын және стилін анықтау;
8) мәтіндердің салыстырмалы талдауы;
30. "Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сезімдік қабылдау мен бағдарлауды дамыту;
2) мәтін құру;
3) жазудың графикалық нормаларын сақтау;
4) жұмыстағы қателерді табу және түзету;
31. 0-сыныптағы білім берудің базалық мазмұны:
"Тыңдалым және айтылым":
1) үстел бетіндегі екі қолмен заттарды жүйелі түрде тексеру (жоғарыдан төменге);
2) заттардың белгілерін текстурасы (тегістігі, кедір-бұдырлығы), температуралық қасиеттері бойынша бөлу, зат жасалған материалды анықтау;
3) заттарды түсі, пішіні, өлшемі бойынша ажырату және тану;
4) дыбысты түсіну және қоршаған болмыстан дыбыстың шығуы;
5) дыбыстың дыбыс көзімен арақатынасы;
6) дыбыстың локализациясы (бағыт бойынша, дыбыс көзіне дейінгі қашықтық бойынша, дыбыс күші бойынша);
7) табиғи заттармен, муляждармен, ойыншықтармен пәндік-тәжірибелік іс-әрекет, түрлі-түсті және бедерлі суреттердегі кескіндермен жұмыс, аппликациялармен жұмыс;
8) ірі, анық, жүктелмеген иллюстрациялардың егжей-тегжейін сипаттау.
9) әлемнің тұтас бейнесінің құрамдас бөлігі ретінде тіл туралы алғашқы идеялар;
10) сөйлеудің негізгі бірліктері (мәтін, сөйлем, сөз);
11) естілетін сөздің дыбыстық жағы;
12) сөйлемдер мен шағын мәтіндердің интонациялық бояуы;
13) диалог түріндегі жағдайлар;
14) ауызша емес қарым-қатынас құралдары: интонация, поза, ым-ишара, бет-әлпет;
15) орфоэпия нормалары және сөйлемді дұрыс интонациялау;
16) оқу және тұрмыстық қарым-қатынас жағдайындағы сөйлеу этикетінің нормалары (өтініш, алғыс, құттықтау);
17) фонемалық есту мен дикцияны (тілдің бұрышы) дамытуға арналған артикуляциялық жаттығулар;
18) артикуляциялық жаттығулар;
19) сөздер мен буындардың дыбыстық құрылымы;
20) дыбыстарды дауысты және дауыссыз дыбыстарға жіктеу (артикуляциялық, акустикалық, функционалды аспектілер);
21) дауыссыз дыбыстарды қаттылық/жұмсақтық және дауыссыз/саңырау бойынша жіктеу;
22) сөздерді буындарға бөлу;
23) екпінді және соқпалы емес буындар;
24) дауысты және дауыссыз дыбыстарға әлсіз және күшті позициялар;
25) дыбыс пен екпіннің семантикалық рөлі (құлып - құлып);
26) мәтіндерді, әңгімелерді тыңдау;
27) мәтіннің негізгі тақырыбы мен ойларын бөліп көрсету, тыңдағанды қайталау;
28) диалогтар, диалогтарға қатысу, сұрақ-жауаптарды тұжырымдау, тыңдаушының назарын аудару.
"Оқылым"
көрмейтін білім алушыларда:
1) сұрақтар бойынша қайталау, объектілерді олардың белгілері бойынша салыстыру, заттарды топтастыру (артық затты алып тастау), заттарды олардың түр ұғымдары, атаулары бойынша жіктеу;
2) сөз бен бейнені салыстыру, сөздік қорын толықтыру, әңгімелесуге қатысу (өмірлік әсерлері бойынша, ертегінің мазмұны бойынша);
3) сұрақтар бойынша тыңдалғанды қайталау;
4) заттардың әрекеттері мен белгілерін сипаттайтын сөздерді таңдау;
5) рельефті суреттерді тану, сүреттеу, "оқу";
6) сөйлемдер мен бұындардың графикалық бейнелері;
7) сөйлемдегі сөздердің санын, сөздегі буындарды анықтау - оның графикалық бейнесімен сәйкестендіру;
8) буын кіші айтылым бірлігі ретінде;
9) сөйлем, сөз, буын, дауысты және дауыссыз дыбыстардың құрылымы -олардың графикалық бейнелері;
10) нүктелер комбинациясын оны құрайтын элементтерге (нүктелерге) бөлу;
11) табиғи заттарды қолдана отырып, заттық-тәжірибелік ойын әрекеті: жануарлар белгілейтін ойыншықтар, муляждар, рельефтер, ойыншықтар, қосымшалар;
12) олардың сипаттамасы;
13) әр түрлі жанрдағы шығармаларды олардың ерекшеліктері негізінде салыстыру;
14) шығарманың негізгі кейіпкерлерінің сипаттамасы.
нашар көретін білім алушыларда:
1) сұрақтар бойынша қайталау, объектілерді олардың белгілері бойынша салыстыру, заттарды топтастыру (артық затты алып тастау), заттарды олардың түр ұғымдары, атаулары бойынша жіктеу;
2) сөз бен бейнені салыстыру, сөздік қорын толықтыру, әңгімелесуге қатысу (өмірлік әсерлері бойынша, ертегінің мазмұны бойынша);
3) сұрақтар бойынша тыңдалғанды қайталау;
4) заттардың әрекеттері мен белгілерін сипаттайтын сөздерді таңдау;
5) заттық, сюжеттік суреттерді тану, сүреттеу, "оқу";
6) сөйлемдер мен бұындардың схемалары;
7) сөйлемдегі сөздердің санын, сөздегі буындарды анықтау - оның графикалық бейнесімен сәйкестендіру;
8) буын кіші айтылым бірлігі ретінде;
9) сөйлем, сөз, буын, дауысты және дауыссыз дыбыстардың құрылымы - олардың графикалық бейнелері;
10) табиғи заттарды қолдана отырып, заттық-тәжірибелік ойын әрекеті: жануарлар белгілейтін ойыншықтар, муляждар, рельефтер, ойыншықтар, қосымшалар;
11) әр түрлі жанрдағы шығармаларды олардың ерекшеліктері негізінде салыстыру;
12) шығарманың негізгі кейіпкерлерінің сипаттамасы.
"Жазылым"
көрмейтін білім алушыларда:
1) саусақтардың жанасуы мен ұсақ моторикасын, қолдың үйлестірілуі мен дәл қимыл-қозғалысын дамытуға арналған жаттығулар;
2) Л.Брайль аспабында жазу құрылғысымен, грифельмен танысу, қолдану ережелері;
3) парақ кеңістігінде, дәптерде бағдарлай білу;
4) заттарды түсі, пішіні, өлшемі бойынша танып, ажырата білу, оларды бедерлі суреттермен байланыстыру;
5) сенсорлық эталондармен өз бетінше жұмыс істей білу (түсі, пішіні, шамасы);
6) партада бағдарлай білуді дамыту (әрбір заттың өзінің тұрақты орны бар), бірінші оқу кітабында және оның беттерінде бағдарлай білу;
7) нүктелерден ою-өрнектерді тесу, алты нүктелі қалыптарды пайдалана отырып нүктелерді жазу;
8) алтынүктелі қалыпта бағдарлау, алтынүктелі қалыпта нүктелер комбинациясын жазу;
9) Брайль аспабындағы жолдар мен торлардың орналасуында бағдарлау, 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді грифельмен таба білу;
10) 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді рет-ретімен жазу, оларды дұрыс оқи білу;
11) нүктелерді белгілі бір ретпен нөмірлеудің тактильді-қозғалтқыш бейнелерін игеру: бастапқыда 1, 3, 4, 6 (бұрыштық нүктелер), олардың комбинациялары, содан кейін 2 және 5 нүктелердің орналасуы;
12) қалыптағы нүктелердің дұрыс орналасуы-алты нүкте;
нашар көретін білім алушыларда:
1) дәптермен танысу, парақпен танысу, графикалық жаттығуларды орындау;
2) сурет салу, штрихтау, дөңгелектеу;
3) заттарды трафарет бойынша жиектеу, бояу;
4) дәптерде жұмыс жолында бағдарлау, дәптердегі парақтың жоларалық кеңістігін түсіну (жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік және тік сызықтар);
5) жазуға дайындық (дұрыс қалып, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қалам ұстай білу);
6) жазу кезінде қолдың негізгі бағыттарымен танысу (жоғарыдан төмен, төменнен жоғары, солдан оңға, оңнан солға, дөңгелек қозғалыстар), сурет салу және жазу кезінде саусақтардың, қолдың, білектің, иықтың қозғалысын үйлестіру;
7) әр элементті жазу кезінде қозғалыс траекторияларын талдау;
8) элементтерді жазуға түсініктемелер;
9) әріптерді салу реттілігін түсіну;
10) әріптердің қозғалыс бейнелерін, олардың буындардағы, комбинациялардағы қосылу түрлерін игеру.
Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі
32. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімше ретін, төртінші сан - оқыту мақсатының реттік нөмірін білдіреді. 0.1.2.1 кодында "0" – сынып, "1.2." – бөлім және бөлімше, "1" – оқыту мақсатының реттік саны.
33. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары |
0-сынып | |
1.1. Сенсорлық және тәжірибелік біліктілігін байыту |
0.1.1.1 екі қолмен затты тексеру; |
1.2. Сөйлеу тілінің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз) |
0.1.2.1 сөйлеу тілінің негізгі бірліктерін тану (мәтін, сөйлем, сөз); |
1.3. Тақырыпты және тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау |
0.1.3.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын анықтау; |
1.4. Тыңдалған материалды қайталап айту |
0.1.4.1 кеңестерге сүйене отырып тыңдалған материалды қайталап айту; |
1.5. Оқиғаларды болжау | 0.1.5.1 мазмұнда тақырыпты бөлектеу, сюжетке рельфті сурет/иллюстрацияларды таңдау |
1.6. Тыңдаушылардың назарын аудару |
0.1.6.1 сөйлеуде сөйлеу тілдік емес қарым-қатынас құралдары не үшін қолданылатынын білу (мимика, ым-ишара); |
1.7. Сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым-қатынастың әртүрлі жағдайларына қатысу |
0.1.7.1 сюжеттік сурет бойынша және/немесе мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, 12 сөзге дейінгі көлемде баяндау мәтінін құрастыру; |
1.8. Бағалау пікірін білдіру | 0.1.8.1 тыңдалған әңгімеге/ертегіге, оқиғаға/мультфильмге қатынасын айту, оны қарапайым сөйлемдермен негіздеу |
1.9. Әңгіме құрастыру | 0.1.9.1 мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып және/немесе жоспарға сүйене отырып, пәндік сурет бойынша 8-12 сөзге дейінгі көлемде сипаттау және баяндау әңгімелерін құрастыру |
1.10. Сөздің дыбыстық түрінде бағдарлау |
0.1.10.1 тілдік және тілдік емес дыбыстарды ажырату; |
2) "Оқылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаты |
0-сынып | |
2.1. Сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту (мақсат -5 көрмейтіндер үшін) |
0.2.1.1 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншықтарды ажырата білу, оларды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану; |
2.2. Сөйлеуді дамыту және нақтылау |
0.2.2.1 заттарды олардың белгілері бойынша салыстыру, артық заттарды қоспағанда, заттарды топтастыру; |
2.3. Оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен мәтін тақырыбын анықтау |
2.4. Мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау |
0.2.4.1 сюжеттік бөлімдердің ретін анықтау және қайта құру; |
2.5. Мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну |
0.2.5.1 заттарды, олардың белгілері мен әрекеттерін білдіретін сөздерді атау және ажырату; |
2.6. Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау |
0.2.6.1 сұраулы және бұйрық қаратпа сөздерін ажырату білу; |
2.7. Мәтіндердің типтері мен жанрларын анықтау | 0.2.7.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің поэтикалық және прозалық формаларын тану |
2.8. Мәтіндерді салыстырмалы талдау | 0.2.8.1 ертегілер, әңгімелер, өлеңдер, мақал-мәтелдер, жаңылтпаштар тыңдау және қайталау |
3) "Жазылым" бөлімі:
3-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаты |
0-сынып | |
3.1. Сипап сезу қабылдауы мен бағдарлауын дамыту (көзі көрмейтіндер үшін) |
көрмейтіндер үшін: |
3.2. Мәтін құру | 0.3.2.1 берілген тақырып бойынша 2-3 сөзден қарапайым сөйлемдер құрыңыз, заттарды, әрекеттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдану |
3.3. Жазудың графикалық нормаларын сақтау |
көрмейтіндер үшін: |
3.4. Жұмыстағы қателерді табу және түзету | 0.3.4.1 нүктелердің орналасуын, комбинациясын (көрмейтіндер); әріптер элементтерін (нашар көретін) тексеру |
34. Осы оқу бағдарламасы қосымшаға сәйкес бастауыш білім беру деңгейінің 0-сыныбындағы (қазақ тілінде оқыту) көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған "Әліппе", "Ана тілі" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.
35. Оқыту барсында әр бөлім мен тақырыптарға берілетін сағаттар санын балалардың үлгеріміне қарай мұғалім өзі бөледі.
Параграф 3. Көрмейтін және нашар көретін оқушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі ұзақ мерзімді жоспар (оқыту қазақ тілінде)
1-тоқсан | |||
Кезең | Тыңдалым мен айтылым | Оқылым | Жазылым |
Дайындық кезеңі |
0.1.1.1 екі қолмен затты тексере білу; |
0.2.1.1 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншықтарды ажырата білу, оларды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану; |
көрмейтіндер үшін: |
2-тоқсан | |||
Дайындық кезеңі |
0.1.1.2 заттарды дәйекті және белсенді түрде тексеру; |
0.2.1.1 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншықтарды ажырата білу, оларды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану; |
көрмейтіндер үшін: |
3-тоқсан | |||
Дайындық кезеңі |
0.1.1.8 заттарды сипаты бойынша тану; |
0.1.2.4 дұрыс қалыпта ұстау, кітапты дұрыс қою; |
көрмейтіндер үшін: |
4-тоқсан | |||
Дайындық кезеңі |
0.1.1.9 заттарды атауы, өлшемі, пішіні және басқа да сипаттамалары бойынша топтастыру; |
0.2.1.1 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншықтарды ажырата білу, оларды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану; |
көрмейтіндер үшін: |
Ескерту:
1) бір тоқсан ішіндегі оқыту мақсаттары сөйлеу қызметінің әртүрлі түрлері бойынша біріктіріледі;
1) ұсынылған ұзақ мерзімді жоспар ұлгі ретінде, оқушылардың оқу материалды игеру қарқынына байланысты мұғалім өзгертулер енгізе алады;
2) барлық оқу мақсаттарын концентрлік тәсілмен іске асыру ұсынылады: әрбір мақсат келесі тоқсанда кеңейтілген және күрделенген сөйлеу материалында тереңдете отырып қайталанады.
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 564-1-қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 1 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)
Ескерту. 564-1-қосымшамен толықтырылды - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).
2. Бағдарламаның мақсаты – көру қабілеті бұзылған балалардың білім алу қажеттіліктерін ескере отырып, лексикалық тақырыптарды зерттеу негізінде тыңдау, сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын игеру үрдісінде функционалды сауатты тұлғаны қалыптастыру.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) сезімдік тәжірибені байыту; көріп қабылдау, сипап сезу, есту, қалдық көру арқылы қабылдаудың барлық мүмкіндіктерін қолдануға үйрету; талдаушы бақылау дағдыларын дамыту;
2) ақпаратты талдау, салыстыру, жинақтау, жүйелеу біліктіліктерін дамыту;
3) фонематикалық естуді дамыту; дыбыстық талдау және синтез дағдыларын жетілдіру;
4) лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын кеңейту және дәйектеу; диалог және монолог түрінде сөйлеуді жетілдіру;
5) оқулық мәтіндердің орфоэпиялық оқуды меңгерту;
6) көру қабілеті бұзылған оқушыларда мәтінді мақсатты түрде түсіну, оқуға және кітапқа деген қызығушылықты арттыру арқылы оқу қызметін қалыптастыру;
7) жазу дағдыларын қалыптастыру: көрмейтіндерге - Брайльдің рельефті-нүктелі жазуымен; нашар көретіндерге –дәстүрлі жазуды (көлбеу емес) меңгерту;
8) коммуникативтік мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын дамыту: топтағы қарым-қатынас, диалогқа қатысу, сахналау, рөлдік ойындар, сөйлеу этикетінің сөздерін қолдану;
9) оқу қызметіне, оқытылатын тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту;
10) қойылған міндет пен оны жүзеге асыру шарттарына сәйкес өзінің оқу іс-әрекеттерін жоспарлау, бақылау және бағалау білктілігін қалыптастыру;
11) оқу қызметінің сәттілік/сәтсіздік себептерін түсіну қабілетін қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) сенсорлық саласын дамыту: сипап сезу, есту арқылы қабылдауын, қалдық көру қабілетін;
2) қолды рельефті-нүктелік қаріппен жазуға және оқуға дайындау, шағын кеңістікте бағдарлау дағдыларын дамыту;
3) сөйлеу вербализмінің алдын алу.
2-тарау. Оқу үрдісін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Әліппені оқытудың әлеуметтік бейімделу бағыты, белсенді, коммуникативті, сараланған, құндылыққа бағытталған түзете-дамыту тәсілдері негізінде және оқу материалы концентрикалық түрде орналасуымен жүзеге асырылады.
6. Оқу материалының концентрикалық түрде орналасуы мазмұнының үнемі қайталану негізінде тереңдетіліп күрделеніп көрініс табады.
7. Оқытудың әлеуметтік бейімделу тәсілі жеке тұлғаның әлеуметтік бейімсіздігін жеңуді немесе азайтуды көздейді, білім алушылардың әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормалары мен өмірлік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмыс көзделеді.
8. Іс-әрекеттік оқыту тәсілі оқу үрдісі барысында заттық- тәжірибелік, ойындық іс-әрекеттерін кең түрде қолдануды, сезімдік тәжірибесін дамытуды және молайтуды қарастырады; алгоритмдік ұсынымдарды қолдана отырып оқытудың кезеңдік сипатын қамтамасыз етеді, ал бұлар өз кезегінде жоғарғы психикалық функцияларының сенсомоторлық негізін дамытып, білім алушылардың өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігінің орнын толтыруға, пән бойынша білімдерді, біліктіліктерді және дағдыларды меңгеруге көмектеседі.
9. Коммуникативтік тәсіл – жұппен, топта тілдік қарым-қатынас барысында ақпарат алмасу, білім, біліктілік және дағдыларымен алмасу; тіл арқылы қатынас жасау қабілеттілігі оқытудың нәтижесі болып табылады.
10. Жеке және саралап оқыту тәсілі білім алушылардың ерекше білімдік қажеттіліктерінің ескерілуін болжайды, және соған орай оларды келесі топтарға бөледі:
1) көзі көрмейтін (толық көрмейтін);
2) көзі көрмейтін – көру сезімінің толық болмауы, жарық сезуі немесе қалдық көруі бар (жақсы көретін көзінде 0,04-ке дейін түзетумен);
3) жарық қабылдағыштық қасиеті бар;
4) жақсы көретін көзінде 0,04 және одан төмен қалдықты көруі бар және одан төмен ауыстырылатын түзетумен;
5) оптикалық түзету жағдайында жақсы көретін көзінде 0,05-0,4 көру өткірлігімен.
Алғашқы төрт топтың білім алушылары – сабақ кезінде оқу материалын тактильдік-есту тәсілі бойынша қабылдайды, Брайль жүйесі бойынша бедерлі-нүктелі қаріппен оқып, жазады, бұл топтың оқу үрдісі көбінесе сезу және есту арқылы жүзеге асырылады. Бесінші топтағы балалар нашар көретіндерге жатады. Олар регламенттенген және жеңілдетілген көру жүктемесінің сақталуын, бұзылған көру қабілетін қорғау және рационалды пайдалану бойынша іс-шараларын, ірі қаріптегі арнайы оқулықтарды, техникалық және оптикалық құралдар жүйесін (ортоскопиялық аспаптар, жолақты лупалар) қажет етеді. Сонымен қатар көзін оптикалық әйнекпен түзеткенде көру өткірлігі 0,2 ден жоғары нашар көретін білім алушылар – қолайлы жағдайда көру арқылы емін-еркін оқиды, жазады, заттарды, шынайы өмірдің құбылыстары мен үрдісін қабылдайды, кеңістікте көру арқылы бағдарлай алады, оқыту кезінде арнайы көрнекілікті, оқытудың қосымша техникалық құралдарын қолдану, қорғау-гигиеналық талаптарды сақтауды қажет етеді.
11. Бағдарлама мазмұны білім алушылардың рухани-адамгершіліктік қасиеттерін, қазақстандық патриотизмін қалыптастыруға, төзімділігі мен құндылықты-бағдарлық тәсіл қағидасы негізінде қатынас жасау қабілетін дамытуға бағытталады.
12. Түзете-дамыту тәсілі кешенді сипатта болып, қалдық көру, есту, сезіну сияқты полисенсорлық қабылдаулары негізінде танымдық әрекеттерін дамытуға бағытталады.
13. Қалыпты жағдайда адамның көру арқылы қабылдауы жетекші болып табылады, сондықтан оқу және жазу үрдісін келесідей іс-әрекеттер реттілігімен сипаттауға болады:
1) әріпті көріп қабылдау;
2) әріпті тану;
3) әріпті тиісті дыбыспен сәйкестеу;
4) әріптерді жазу.
14. Көру қабілеті терең бұзылған жағдайындағы оқу және жазу үрдісі кезінде, компенсациялық механизмнің әсерінің арқасында көру арқылы қабылдауы сезіну арқылы қабылдаумен аламастырылады, ал бұл дегеніміз жазылымдық ақпаратты қабылдау үрдісін қамтамасыз ететін, көру-есту-моторлық триадасының өзгеруіне әкеліп соғады: көру компоненті тактильдікке алмастырылады. Көрмеу жағдайындағы оқу және жазу үрдісі - есту мен тактильдік анализаторлары арасында жаңа байланыстар орнатылуы арқылы жүзеге асырылады.
15. Көрмейтін немесе көру қабілеті терең бұзылған кездегі оқу және жазу үрдісінің техникалық жағын келесі әрекеттермен көрсетуге болады:
1) рельефті -нүкте қарпімен ұсынылған әріпті тактильді қабылдау;
2) әріптерді тактильдік түрде ажырату және тану;
3) рельефті әріпті тиісті дыбыспен сәйкестеу;
4) әріпті рельефті-нүктелі қарпімен жазу.
16. Көрмейтін білім алушылардың оқу және жазу дағдыларын меңгеру қиындықтарының себептері:
1) көру арқылы қабылдаудың симутандық сипатына (бірсәттілік) қарағанда, сезіп қабылдаудың сукцессивтік сипаты (уақыт ішіндегі тізбектігі);
2) бір-бірінен аз ғана айырмашылығы бар, рельефті-нүктелі жазудың ұқсас әріптерінің дифференциациясы;
3) жазу үрдісінің моторлық операциясының жүзеге асырылуы – көрмейтін баланың жазу үрдісі тек қимыл қозғалыс бақылау арқылы жүреді, ал қалыпты көретіндерде бұл процесс екі есе бақылаумен жүреді – кинетикалық және көру;
4) көрмейтін баланың әрбір сөздің немесе жолдың басталуын фиксациялау қажеттілігі;
5) көптеген инверсиялар мен ауыстыруларды болдыратын оқуға қатысты жазудың айналылығы.
17. Нашар көретін білім алушылардың оқу және жазу дағдыларын меңгерудегі қиындықтары:
1) жазу үрдісін көзбен бақылаудың жеткіліксіздігі;
2) ұқсас белгілер мен әріптердің дифференциациясы: бір-бірінен сәл өзгеше Н, Ң, Ы, І, Ұ, Ү;
3) тікелей және көлбеу жазуды араластыру, бұл біршама ретсіздікті, өз жазуын тануда қиындық тудырады;
4) көру қабілеті нашар балаларда көріп бақылау деңгейнің төмен деңгейі.
18. Көрмейтіндердің жазуы мен оқуы үрдісінің ерекшелігі сауат ашуға үйретуде арнайы әдістемелік тәсілдерді қолдануды талап етеді: дайындық кезеңінің болуы, алтынүктелі қалыпта алдын-ала жұмыс жасау, кіші кеңістікте, Брайль аспабында бағдарлауға үйрету: грифельмен бұрыштық нүктелерді табу жаттығулары, оларды дұрыс оқу, нүктелерді орналастырудың тактильді-қимылдық бейнесін игеру.
19. Тыңдау және сөйлеу тапсырмаларының реттілігі және мысалдары:
1) артикуляциялық жаттығулар;
2) сөздерді дыбыстық талдау;
3) сөйлеуді қабылдау, сөйлеу ағынынан тілдік бірліктерді бөлу (сөйлем, сөз, буын, дыбыс), сөйлемді, сөздің дыбыстық құрамын, буынды модельдеу;
4) қойылған мақсатқа сәйкес тыңдалған мәтіннен ақпаратты анықтау, мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
5) диалог құру, әңгімелесушінің көзқарасын қабылдау; сұрақтарды қою және тыңдалған /оқылған мәтін негізінде жауаптарды тұжырымдау;
6) бедерлі кескіндермен/суреттермен танысу, олар бойынша, жеке әсерлері бойынша, тыңдалғанға ұқсас әңгімелер құрастыру;
7) сөздің мағынасын бақылау (мағынасы жақын және қарама-қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);
8) "зат" және "сөз" ұғымдарының аражігін ажырату: сөз заттың атауы ретінде; заттардың белгілерін білдіретін сөздер; іс-әрекеттерді білдіретін сөздер;
9) таныс тақырыптар бойынша пікірлер құрастыру;
10) таныс әңгімелер мен ертегілерді қайталау; өлеңдерді, мақал-мәтелдерді, жаңылтпаштарды жатқа оқу;
11) түрлі жанрлардың ерекшеліктерін бөліп көрсету; шығарманың тақырыбын, басты ойын айқындау;
12) көркем және көркем емес мәтіндерді мәнерлеп қайталау, оқылғанның мазмұнына көзқарас білдіру (ұнайды/ұнамайды, өйткені...).
20. Көрмейтін оқушыларда оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру бойынша тапсырмалардың реттілігі және мысалдары:
1) алтынүктелі қалыпта бағдарлау, нүктелерді жазу, алтынүктелі қалыпта нүктелердің комбинациясын жазу;
2) жазуға дайындық: Брайль аспабының дұрыс тұруы, тұру және жазу кезінде грифельді ұстай білуі, Брайль аспабында бағдарлай алу біліктілігі н қалыптастыру (Брайль аспабын жоғарыдан төмен қарай дұрыс тексеру, жұмыс жолы, тор, бос орын, төрт штифті табу, қағазды бастапқы және қайта пайдалану кезінде дұрыс салу біліктілігі );
3) 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді жазу және оқу, оларды дұрыс оқу, дұрыс жазу және нүктелер комбинациясын оқу біліктілігі (Брайль нүктелері бір уақытта зерттелмейді, керісінше уақыт өте келе нүктелер комбинациясын міндетті түрде бекіте отырып);
4) 2 және 5 нүктелерін жазу және оқу: қабылдауды жеңілдету үшін бастапқыда олар жоғарғы нүктемен бірге ұсынылады, мысалы, 1, 2, содан кейін бөлек 2; 4, 5 үйлесімі, содан кейін бөлек 5;
5) әрбір зерттелетін дыбыс пен әріптің дыбыстық және дыбыстық-әріптік талдауын жүргізу; сызбалардың көмегімен сөздің, буынның дыбыстық құрамын модельдеу;
6) әріптердің тактильді-қозғалыс бейнелерін (рельефті-нүктелі жазу нүктелерінің комбинациясын) – алдымен алтынүктелі қалыпта, содан кейін Брайль аспабында меңгеру;
7) әріптер элементтерінің жазылуы, әріптер, буындар хаты, Брайль қарпімен айналы әріптерді ажыратуға үйрету, мысалы С және Ш, Т және Ю;
8) сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу (1-сыныпта екі бос орын қалдыруды үйрету); жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді айту арқылы жазу; сөз тіркестерін, сөйлемдерді көшіру;
9) тұтас сөздерді, сөз тіркестерін оқуға ауыса отырып, әр түрлі құрылымдағы сөздерді буындап оқуға үйрету;
10) тыныс белгілері ережелерін ескере отырып, сөйлемдерді жазу және оқу: сөйлем соңындағы нүкте, леп белгісі, сұрақ белгісі.
11) екпінді сақтай отырып (баяндау, леп, сұраулы екпінді), мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіндерден шағын үзінділерді іріктеп оқуды үйрету;
12) мәтінді өз бетінше оқу кезінде оның мазмұнын түсіну; баяндау сипатындағы деформацияланған мәтінді оқу;
13) бас әріптің мағынасын, сөйлемнің басында, есімнің атауында, қалалардың, өзендердің атауында және т.б.жағдайда қалай қолданылатынын түсіну. Көрмейтін оқушылар үшін бас әріпті қолданудың маңызы ерекше: ол теориялық тұрғыдан екінші немесе үшінші тоқсанда ұсынылады; Брайль қарпімен оқу және жазу кезінде көрмейтін оқушылар бас әріп белгісін (4, 5 нүкте) пайдаланбайды, өйткені тактильді қабылдау кезінде көптеген қосымша белгілер шатасуға және материалды ретсіз меңгеруге әкеледі, мысалы, көрмейтін бірінші сынып оқушысына мысалдағы жазылғанды меңгеру өте қиын: Тоқтар Серіков Алматы қ. тұрады;
14) Брайль бойынша тасымалдау ережелерін сақтай отырып, сөздерді дауыссыздардың тоғысуынсыз буындар бойынша тасымалдау;
15) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды практикада қолдану: қосарлы дауысты дыбыстарды Я (Й+А), Ю (Й+У), Ң (Й+О) жазу, жуан, жіңішке дауысты дыбыстарды белгілеу (А-Ә, О-Ө, Ұ-Ү, Ы-І); сөздерді бөлек жазу; сөйлем соңындағы тыныс белгілері; сөздердегі Ш, Ч, Щ, Ц дыбыстарды дұрыс жазу; сөздердегі Ь жіңішке және Ъ жуан белгінің дұрыс жазылуы; сөздің соңында ұяң және қатаң дауыссыз дыбыстардың дұрыс жазылуы;
16) көркем және көркем емес мәтіндерді мәнерлеп оқу, рөлдер бойынша оқу, оқылған мазмұнға қатысты пікір білдіру (ұнайды/ұнамайды, өйткені...).
21. Нашар көретіндерде оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру бойынша тапсырмалардың реттілігі және мысалдары:
1) оқулықпен, жұмыс дәптерімен, жазбалармен танысу, парақпен танысу;
2) жұмыс жолындағы дәптерде бағдарлау, дәптердегі парақтың жоларалық кеңістігін түсіну (жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік және түзу сызықтар);
3) графикалық жаттығуларды орындау; сурет салу, штрихтау, айналдырып белгілеу; заттарды трафарет бойынша айналдырып белгілеу, бояу; жазуға дайындау (денені дұрыс ұстау, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қалам ұстай білу);
4) жазу кезінде қолдың негізгі бағыттарын игеру (жоғарыдан төмен, төменнен жоғары, солдан оңға, оңнан солға, айналмалы қозғалыстар), сурет салу және жазу кезінде саусақтардың, қолдың, білектің, иықтың қозғалысын үйлестіру; әр элементті жазу кезінде қозғалыс траекторияларын талдау; элементтерді жазуға түсініктемелер;
5) әріптерді жазу реттілігін түсіндіру; әріптердің көзбен көру-қимыл бейнелерін, олардың буындардағы, тіркестердегі қосылыстарының түрлерін меңгеру; жазудағы ұқсас әріптерді ажыратуға үйрету, мысалы, Н және Ң; тұтас сөздерді, сөз тіркестерін оқуға ауыса отырып, әр түрлі құрылымдағы сөздерді бірқалыпты буындық оқуға үйрету;
6) тыныс белгілері ережелерін ескере отырып, сөйлемдерді жазу және оқу: сөйлем соңындағы нүкте, леп белгісі, сұрақ белгісі.
7) екпінді сақтай отырып (баяндау, леп, сұраулы екпінді), мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіндерден шағын үзінділерді іріктеп оқуды үйрету;
8) сөздің мағынасын бақылау (мағынасы жақын және қарама-қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);
9) мәтінді өз бетінше оқу кезінде оның мазмұнын түсіну; баяндау сипатындағы деформацияланған мәтінді оқу;
10) бас әріптің мағынасы, сөйлемнің басында, жалқы есімнің атауында, қалалардың, өзендердің атауында және т.б. бас әріптің қалай қолданылатынын түсіну;
11) тасымалдау ережелерін сақтай отырып, сөздерді дауыссыздардың тоғысуынсыз буындар бойынша тасымалдау;
12) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды практикада қолдану:қосарлы дауысты дыбыстарды Я (Й+А), Ю (Й+У), Ң (Й+О) жазу, жуан, жіңішке дауысты дыбыстарды белгілеу (А-Ә, О-Ө, Ұ-Ү, Ы-І); сөздерді бөлек жазу; сөйлем соңындағы тыныс белгілері; сөздердегі Ш, Ч, Щ, Ц дыбыстарды дұрыс жазу; сөздердегі Ь жіңішке және Ъ жуан белгінің дұрыс жазылуы; сөздің соңында ұяң және қатаң дауыссыз дыбыстардың дұрыс жазылуы;
13) көркем және көркем емес мәтіндерді мәнерлеп оқу, рөлдер бойынша оқу, оқылған мазмұнға қатысты пікір білдіру (ұнайды/ұнамайды, өйткені...).
22. Көрмейтіндерде бастапқы кезеңде оқыту үшін жиһаз бен сөрелер, кітаптар, басқа заттар үнемі бекітілген жерлерде тұруы өте маңызды, бұл кеңістікте тез бағдарлануға ықпал етеді. Көрмейтін білім алушылар осы кеңістікті игергеннен кейін, сыныптағы жиһазды әртүрлі жұмыс түрлері (жеке, жұптық, топтық) және ойындар ( басқа да белсенді әдістер) үшін жылжытуға болады.
23. Нашар көретіндерде және қалдық көру кезінде көзбен көру еңбегін ұйымдастыру келесілерді қамтиды:
1) көздің жұмысы мен демалуының кезектесуі;
2) көру функциясының жағдайына сәйкес үздіксіз көру жүктемесін орынды шектеу, әсіресе патологиялық бұзылым барысында;
3) сыртқы әлемнің нысандарын көру және бақылау, жазу, еңбек операцияларын жүргізу үшін көруіне жайлы жағдайлар жасау;
4) қабылдау объектілерін өлшемі, түсі, формаларының күрделілігі, олардың саны, фондық шу сипаты бойынша таңдау.
24. Бағдарламалық материалды толыққанды жүзеге асыру үшін оқу үрдісін жабдықтау нормалары белгіленген:
1) көрмейтіндер үшін: Брайльдің рельефті-нүктелі қарпімен басылған Әліппе, оқулық; Брайль аспабы, грифель; алтынүктелі қалып;
2) нашар көретіндер үшін: "Әліппе, Ана тілі" оқу-әдістемелік кешені, оқулық, жазу үлгілері, жұмыс дәптерлері, әдістемелік құрал кіреді;
3) интерактивтік және проекциялық жабдықтар жиынтығы: проектор, интерактивті тақта немесе экран,
4) электрондық басылымдар, DVD бейнефильмдер, электронды плакаттар;
5) компьютер жиынтығ: жүйелік блок, монитор, микрофондық-телефондық гарнитура, акустикалық жүйе, Web-камера, желілік фильтр, көпфункционалды құрылғы;
6) қабырғалық аудиториялық тақта.
25. Тілдік оқыту барысында техникалық құрылғылар (аппаратуралар) мен дидактикалық құралдар (ақпарат тасымалдағыштар) белсенді түрде қолданылады, соның ішінде:
1) оптикалық түзеу құралдары: лупалар (қолдық, стационарлық және тіректік); көзәйнектер (микроскопиялық, гиперокулярлық және телескопиялық); бинокулярлар мен монокулярлар; проекциялық ұлғайтқыш аппараттары (эпипроекторлар және диапроекторлар);
2) көру аумағының кемістігі бар тұлғалар үшін (гемианопсия, құбырлы көру) көру аумағын қажетті шектеуде өзгертетін арнайы оптикалық жүйелер; егер көру сапасының нашарлауы жоғары жарық жағдайында болса, түссіз қапталған әйнектен немесе түрлі-түсті әйнектен жасалған жарықтан қорғайтын түзеткіш линзалар сияқты жарық техникасы қолданылады;
3) компьютерлік тифлокешен: IBM үйлесімді дербес компьютер, брайльдік дисплей, брайльдік принтер Index Everest-D, сканерлеуге және оқуға арналған "Книголюб" бағдарламасы, экранды ұлғайтатын бағдарлама;
4) электрондық ұлғайтқыш құрылғысы "Книга", "Video Light VGA";
5) нашар көретіндерге арналған портативтік ұлғайтқыш құрылғы.
3-тарау. "Әліппе", "Ана тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру Параграф 1. "Әліппе", "Ана тілі" оқу пәнінің мазмұны
26. "Әліппе", "Ана тілі" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі 1-сыныпта аптасына 6 сағат, оқу жылы бойынша 298 сағатты құрайды.
Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).
27. "Әліппе" пәнін оқыту өзара байланысты кезеңдерге бөлінеді: пропедевтикалық, әліппеге дейінгі, әліппе кезеңі, әліппеден кейінгі кезең.
28. Сауат ашу үрдісі өзара байланысты кезеңдерге бөлінеді: пропедевтикалық, әліпеге дейінгі, әліппе кезеңді, әліппеден кейінгі пропедевтикалық және әліппеге дейінгі кезең мазмұны бойынша ерекшеленеді: пропедевтикалық 0-сыныпта, ал әліпеге дейінгі кезең 1-сыныптың басын қамтиды.
29. Дайындық кезеңінің міндеттері:
1) қоршаған орта туралы қалыптасқан түсініктері мен білімдерін анықтау (сөздерді тану және заттар мен сөді сәйкестендіре алу).
2) сенсорлық тәжірибені, танымдық қабілетін байыту, пішін, өлшем, қашықтық, бағыт туралы түсінік қалыптастыру.
3) талдап бақылаудың қарапайым тәсілдерін қалыптастыру, сақталған анализаторларды пайдалануды үйрету, танымдық белсенділікті дамыту;
4) моториканы, қозғалыс ырғағын, көзбен өлшеуді, қашықтан қабылдауды, түстерді ажыратуды дамыту.
30. Әліппеге дейінгі кезең міндеттері:
1) фонемалық естуді дамыту; дыбыс, буын, екпін, сөз, сөйлем, сөйлеу туралы ұғымдарды қалыптастыру;
2) тыныс белгілері туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру; сөйлем түрлері: хабарлы, сұраулы, лепті сөйлемдердің тыныс белгісі;
3) сызбаларды пайдалана отырып, сөздерге дыбыстық талдау жүргізу, сөздерді буындарға бөлу, сөзден екпінді буынды табу біліктілігі н қалыптастыру;
4) екпінді/екпінсіз дауысты дыбыстар, дауысты/дауыссыз дыбыстар, ұяң/қатаң дауыссыз дыбыстар туралы түсініктерді қалыптастыру;
5) көрмейтіндер үшін алты нүктелі қалыпта, Брайль аспабы мен оқулығында бағдарлау; 1,2,3,4,5,6 нүктені оқуға және жазуға үйрету; рельефті нүктелер комбинацияларын оқу және жазуға жаттықтыру.
31. Әліппе кезеңінің міндеттері:
1) дыбыстық талдау және синтез дағдыларын жетілдіру;
2) әліпби әріптерін меңгеру;
3) оқулық мәтіндерінің материалында дұрыс, бір қалыпты буындап оқуды қалыптастыру (Брайль/жазық басу бойынша);
4) орфографиялық және орфоэпиялық оқуды меңгеру;
5) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде жазу дағдыларын қалыптастыру (көрмейтіндер үшін Брайльдің рельефті-нүктелі қарпімен).
32. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:
1) тұтас сөздермен оқуға біртіндеп көшу, "өзіне" оқу біліктілігі н қалыптастыру;
2) байланысты сөйлеуді дамыту (қайталау, әңгімелеу);
3) ұқсас, айна әріптерін жазудағы қателіктердің алдын ала отырып, жазу дағдыларын дамыту.
4) дұрыс жазу қағидаларымен танысу және оларды тәжірибеде қолдану.
33. Барлық кезеңдерде фонетика, лексика және грамматика элементтерін оқыту балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыта отырып, коммуникативтік-сөйлеу шеберлігі мен дағдыларын қалыптастырумен қатар жүреді.
34. Бағдарламаның мазмұны келесі ортақ бөлімдерді қамтиды:
1) "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым";
2) "Оқылым";
3) "Жазылым".
35. "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сенсорлық, тәжірибелік тәжірибені байыту;
2) сөйлеу тілінің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз);
3) тыңдалған материалдың тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;
4) тыңдалған материалды қайталап айту;
5) оқиғаларды болжау;
6) тілдік нормаларды сақтай отырып тілдесудің түрлі жағдайларына қатысу.
7) сөйлеу нормаларын сақтай отырып әр түрлі жағдайларда қарым-қатынасқа түсу;
8) бағалау пікірін айту;
9) әңгіме құрастыру;
10) сөздің дыбыстық формасында бағдарлау.
36."Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту;
2) сөйлеуді дамыту және нақтылау;
3) оқу үрдісін меңгеру;
4) оқылған материалдың тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;
5) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;
6) мәтіндегі лексикалық және синтаксикалық бірліктер рөлін түсіну;
7) мәтіннің түрін, жанрын және стилін анықтау;
8) мәтіндердің салыстырмалы талдауы.
37."Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту;
2) тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын баяндау;
3) ұғымның түрлі формаларын пайдалана отырып мәтін құру;
4) түрлі жанрдағы шығармашылық мәтіндерді жазу;
5) жұмыстағы қателерді табу және түзету;
6) графикалық нормаларды сақтау;
7) орфографикалық нормаларды сақтау;
8) грамматикалық нормаларды сақтау;
9) пунктуациялық нормаларды сақтау.
38. Әліппеге оқыту мазмұнын бөлу лексикалық ортақ тақырыптарды зерттеу арқылы жүзеге асырылады: "Барлығы мен туралы", "Менің мектебім", "Менің отбасым мен достарым", "Бізді қоршаған әлем", "Саяхат", "Дәстүр мен фольклор", "Тамақ пен сусындар", "Дені саудың жаны сау!". Тақырыптарды жоспарлау білім беру мақсаттарының интеграциясын, пәнаралық байланысты нығайтуға, оқу-тәрбие міндеттерін жақсы орындауға, ойлау қабілетін дамытуға және әлеуметтік құзыреттілікті қалыптастыруға ықпал етуге мүмкіндік береді.
39. 1-сыныптағы білім берудің базалық мазмұны:
"Тыңдалым және айтылым":
заттық-тәжірибелік іс-әрекет:
1) сипап сезу қабылдауының барлық мүмкіндіктерін пайдалана отырып, заттарды пішіні, өлшемі, температурасы, түсі, фактурасы, материалы бойынша тексеру және сипаттау;
2) заттарды олардың түрлері, ұғымдары, атауы бойынша жіктеу;
3) заттарды топтай білу;
4) табиғи заттарды бедерлі суреттермен/кескіндермен, аппликациялармен байланыстыруды үйрету;
5) әлемнің тұтас бейнесінің құрамдас бөлігі ретінде тіл туралы алғашқы көріністер;
6) сөйлеудің негізгі бірліктері (мәтін, сөйлем, сөз);
7) сөйлемдер мен шағын мәтіндердің интонациялық бояуы;
8) диалог түріндегі жағдайлар;
9) бейсезімдік қарым-қатынас құралдары: интонация, әлпет, ым, бет қимылы;
10) сөйлемді дұрыс интонациялау;
11) оқу және тұрмыстық қарым-қатынас жағдайындағы сөйлеу этикетінің нормалары (өтінішпен жүгіну, алғыс айту, құттықтау);
12) фонематикалық естуді дамытуға және дикцияны (жаңылтпаш) қоюға арналған артикуляциялық жаттығулар;
13) естілетін сөздің дыбыстық жағы;
14) айналадағы шындықтан дыбыстың бөлінуі;
15) дыбыстың дыбыс көзімен арақатынасы;
16) дыбыстың локализациясы (бағыт бойынша, дыбыс көзіне дейінгі қашықтық бойынша, дыбыс күші бойынша);
17) сөздер мен буындардың дыбыстық құрылымы;
18) дыбыстарды дауысты және дауыссыз дыбыстарға жіктеу (артикуляциялық, акустикалық, функционалды аспектілер);
19) дауыссыз дыбыстарды жуан/жіңішке және ұяң/қатаң бойынша жіктеу;
20) сөздерді буындарға бөлу;
21) дауысты және дауыссыз дыбыстарға арналған әлсіз және күшті позициялар;
22) диалогтар, диалогтарға қатысу, сұрақ-жауаптарды тұжырымдау, тыңдаушының назарын аудару;
23) сөздің мағынасын бақылау (мағынасы жақын және қарама-қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);
24) заттың атауы ретінде қолданылатын сөздер; заттардың белгілерін білдіретін сөздер;
25) әрекеттерді білдіретін сөздер;
26) мәтіндерді, әңгімелерді тыңдау;
27) мәтіннің негізгі тақырыбы мен ойын бөліп көрсету, тыңдағанды қайта айту;
28) мәтін мазмұнын сюжеттік сурет, аудио, бейнежазба, тақырып/тақырыпаты, иллюстрация/бедерлі сурет бойынша болжау;
29) иллюстрациялық материалға және/немесе мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, мәтін кейіпкерлерін және олардың әрекеттерін атау;
30) қарапайым сөйлемдерді қолдана отырып, тыңдалған және/немесе оқылған мәтінге қатысты пікір білдіру;
31) кілт сөздерді және/немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің әрекеттерін мақұлдау/мақұлдау.
"Оқылым"
көрмейтіндерде:
1) Брайль кітәбінде бағдарлау;
2) алтынүктелі қалыптарға бағдарлау;
3) сөздермен ойындар (анаграммалар, палиндромдар (ауысулар: саятшылық, топан су), сөзде буынды табу;
4) мәтіннің басында немесе тақырып бойынша оқиғалардың дамуын болжау;
5) сөйлемдегі сөздердің санын, сөздегі буындарды анықтау;
6) буын минималды айтылым бірлігі ретінде;
7) сөйлем, сөз, буын, дауысты және дауыссыз дыбыстардың схемасы;
8) әр түрлі жанрдағы шығармаларды олардың ерекшеліктері негізінде салыстыру;
9) шығарманың негізгі кейіпкерлерінің сипаттамасы;
10) әр түрлі буын құрылымы бар сөздердің графикалық үлгілері;
11) зерттелетін сөзді бөліктерге бөлу мүмкіндігі;
12) ұсынылған дыбыстармен буындар мен сөздерді құрастыру;
13) сөздің, буынның дыбыстық құрамын схемалар арқылы модельдеу;
14) әріптердің тактильді-қимыл бейнесін игеру (бедерлі-нүктелі жазу нүктелерінің комбинациясы), әріптерді оның құраушы элементтеріне (нүктелеріне) бөлу – бастапқыда алты нүктелі қалыпта, содан кейін Брайль аспабында;
15) әріптерді оқу, ұқсас, айналы әріптерді ажыратуға үйрету;
16) әр түрлі құрылымдағы сөздерді тұтас сөздермен, сөз тіркестерімен оқуға көшу;
17) тыныс белгілері ережелерін: сөйлем соңындағы нүкте, леп, сұрақ белгілерін ескере отырып сөйлемдерді оқу;
18) мәтінді өз бетінше оқу кезінде оның мазмұнын түсіну;
19) баяндауыш сипаттағы деформацияланған мәтінді оқу, оның дұрыс реттілігін қалпына келтіру;
20) бас әріптің мағынасы, сөйлемнің басында, тиісті есімдердің атауында, қалалардың, өзендердің атауында және т.б. бас әріптің қалай қолданылатынын түсіну;
21) көркем және көркем емес мәтіндерді мәнерлеп оқу, рөлдерді оқу, оқылған мазмұнға қатысты пікір білдіру (ұнайды/ұнамайды, өйткені...);
нашар көретіндерде:
1) оқулықпен, жұмыс дәптерімен танысу, қолдана алу;
2) жазу дәптеінде тік жазу;
3) сөздермен ойындар (анаграммалар, палиндромдар (ауысулар: саятшылық, топан су), сөзде буынды табу;
4) мәтіннің басында немесе тақырып бойынша оқиғалардың дамуын болжау;
5) сөйлемдегі сөздердің санын, сөздегі буындарды анықтау;
6) буын минималды айтылым бірлігі ретінде;
7) сөйлем, сөз, буын, дауысты және дауыссыз дыбыстардың сызбасы;
8) әр түрлі жанрдағы шығармаларды олардың ерекшеліктері негізінде салыстыру;
9) шығарманың негізгі кейіпкерлерінің сипаттамасы;
10) әр түрлі буын құрылымы бар сөздердің графикалық үлгілері;
11) зерттелетін сөзді бөліктерге бөлу мүмкіндігі;
12) ұсынылған дыбыстармен буындар мен сөздерді құрастыру;
13) сөздің, буынның дыбыстық құрамын схемалар арқылы модельдеу;
14) әріптердің тактильді-қимыл бейнесін игеру (бедерлі-нүктелі жазу нүктелерінің комбинациясы), әріптерді оның құраушы элементтеріне (нүктелеріне) бөлу – бастапқыда алты нүктелі қалыпта, содан кейін Брайль аспабында;
15) әріптерді оқу, ұқсас, айналы әріптерді ажыратуға үйрету;
16) әр түрлі құрылымдағы сөздерді тұтас сөздермен, сөз тіркестерімен оқуға көшу;
17) тыныс белгілері ережелерін: сөйлем соңындағы нүкте, леп, сұрақ белгілерін ескере отырып сөйлемдерді оқу;
18) мәтінді өз бетінше оқу кезінде оның мазмұнын түсіну;
19) баяндауыш сипаттағы деформацияланған мәтінді оқу, оның дұрыс реттілігін қалпына келтіру;
20) бас әріптің мағынасы, сөйлемнің басында, тиісті есімдердің атауында, қалалардың, өзендердің атауында және т.б. бас әріптің қалай қолданылатынын түсіну;
21) көркем және көркем емес мәтіндерді мәнерлеп оқу, рөлдерді оқу, оқылған мазмұнға қатысты пікір білдіру (ұнайды/ұнамайды, өйткені...);
"Жазылым"
көрмейтіндерге арналған
1) саусақ ойындарын өткізу, саусақтардың сипап сезу мен ұсақ моторикасын дамытуға, қолды үйлестіру мен дәл қимылдауға арналған жаттығулар;
2) жоғарыдан төменге қарай алгоритм бойынша заттарды тактильдік тексеру, контур бойынша қоршау;
3) Л.Брайль аспабында жазу құрылғысымен, грифельмен танысу, қолдану ережелері;
4) парақ кеңістігінде, дәптерде бағдарлай білу;
5) заттарды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану және ажырата білу, оларды бедерлі суреттермен байланыстыру, сенсорлық эталондармен өз бетінше жұмыс істеу;
6) партада бағдарлау біліктілігі н дамыту (әрбір заттың өзінің тұрақты орны бар), бірінші оқу кітабында және оның беттерінде бағдарлау біліктілігі ;
7) жазу және оқу кезінде дұрыс қалыпты сақтау, алдымен нүктелерден ою-өрнектерді дұрыс тесу, алтынүктелі қалыпты қолдана отырып, нүктелерді жазуды игеру;
8) алтынүктелі қалыпта бағдарлау, алтынүктелі қалыпта нүктелер комбинациясын жазу;
9) Брайль аспабында жолдар мен торларды орналастыруда бағдарлау, грифельмен 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді таба білу;
10) 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді дәйектілікпен жазу және оқу, оларды дұрыс оқи білу;
11) нүктелерді белгілі бір ретпен нөмірлеудің тактильді-қимыл бейнелерін игеру: бастапқыда 1, 3, 4, 6 (бұрыштық нүктелер), олардың комбинациясы, содан кейін 2 және 5 нүктелердің орналасуы;
12) алтынүктелі қалыптағы нүктелердің дұрыс орналасуы;
13) алтынүктелі қалыпта және жазуға арналған аспаптағы нүктелердің қажетті комбинациясын жаңғырту;
14) әрбір зерттелетін дыбыс пен әріптің дыбыстық және дыбыстық-әріптік талдауын жүргізу, сызбалардың көмегімен сөздің, буынның дыбыстық құрамын модельдеу;
15) әріптердің тактильді-қозғалыс бейнелерін игеру (бедерлі-нүктелі жазу нүктелерінің комбинациясы) – бастапқыда алтынүктелі қалыпта, содан кейін Брайль аспабында;
16) әріптер элементтерін жазу, әріптерді, буындарды жазу, С және Ш, Т және Ю сияқты Брайльдің айналы әріптерін ажыратуға үйрету;
17) сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу (1-сыныпта екі бос орын қалдыруға үйрету);
18) жазылуы айтылымнан ауытқымайтын сөздерді айтуға арналған хат;
19) сөз тіркестерін, сөйлемдерді көшіру;
20) тыныс белгілері ережелерін ескере отырып, сөйлемдерді жазу: сөйлемнің соңындағы нүкте, леп, сұрақ белгілері;
21) бас әріптің мағынасы, бас әріптің сөйлемнің басында, жалқы есімдердің атауында, қалалардың, өзендердің атауында және т.б. қалай қолданылатынын түсіну (көзі көрмейтіндер үшін бас әріпті қолдану теориялық тұрғыдан беріледі - Брайль қарпімен жазған кезде көзі көрмейтін оқушылар бас әріп белгісін пайдаланбайды);
22) Брайль бойынша тасымалдау ережелерін сақтай отырып, дауыссыздардың тоғысуынсыз сөздерді буынға тасымалдау;
23) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды іс жүзінде қолдану: жұп дыбыстардың (А-Ә, О-Ө, Ұ-Ү, Ы-І, С-З, , Ж-И, П-Б, Г-Қ, Г-К) ерекшеліктерін тану, сөздерді бөлек жазу;
24) сөйлемнің соңындағы тыныс белгілері;
25) сөздегі өзге тілден енген сөздерде кездесетін дыбыстарды Я, Ю әріптері мен Ь, Ъ таңбаларының ерекшеліктерін түсіну, дұрыс жазылуы;
26) сөздің соңында ұяң және қатаң дауыссыз дыбыстардың дұрыс жазылуы;
нашар көретіндердерде:
1) саусақ ойындарын өткізу, саусақтардың сипап сезу және ұсақ моторикасын дамытуға, қолды үйлестіру мен дәл қимылдауға арналған жаттығулар;
2) дәптермен, парақпен танысу, графикалық жаттығуларды орындау;
3) сурет салу, штрихтау, айналдырып белгілеу; заттарды трафарет бойынша айналдырып белгілеу, бояу;
4) дәптерде жұмыс жолында бағдарлау, дәптердегі парақтың жоларалық кеңістігін (жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік және тік сызықтар) түсіну;
5) жазуға дайындық (дұрыс қалып, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қалам ұстай білу);
6) жазу кезінде қолдың негізгі бағыттарымен танысу (жоғарыдан төмен, төменнен жоғары, солдан оңға, оңнан солға, дөңгелек қозғалыстар), сурет салу және жазу кезінде саусақтардың, қолдың, білектің, иықтың қозғалысын үйлестіру;
7) әр элементті жазған кезде қозғалыс траекторияларын талдау;
8) элементтерді жазуға түсініктемелер;
9) әріп жазуының реттілігін түсіндіру;
10) әріптердің қозғалыс бейнелерін, олардың буындардағы, тіркесімдердегі қосылыстарының түрлерін игеру;
11) тасымалдау ережелерін сақтай отырып, дауыссыздардың тоғысуынсыз сөздерді буынға тасымалдау;
12) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды іс жүзінде қолдану: жұп дыбыстардың (А-Ә, О-Ө, Ұ-Ү, Ы-І, С-З, , Ж-И, П-Б, Г-Қ, Г-К) ерекшеліктерін тану, сөздерді бөлек жазу;
13) сөйлемнің соңындағы тыныс белгілері;
14) сөздегі өзге тілден енген сөздерде кездесетін дыбыстарды Я, Ю әріптері мен Ь, Ъ таңбаларының ерекшеліктерін түсіну, дұрыс жазылуы;
15) сөздің соңында ұяң және қатаң дауыссыз дыбыстардың дұрыс жазылуы.
40. Бағдарлама бойынша мұғалім оқушылардың бағдарламалық материалды меңгеру қарқыныны мен деңгейіне байланысты (мақсаттары мен оқу нәтижелері) белгілі бір тақырыптың сағат санын өзгерте алады. Әліппе кезеңін оқыту көлемі шамамен 96-104 сағат құрайды.
41. Әліппе кезеңінде дыбыстар мен әріптерді үйрену реттілігін келесідей ұсынамыз: А дыбысы және әрпі; О дыбысы және әрпі; Л дыбысы және әрпі; М дыбысы және әрпі; Т дыбысы және әрпі; У дыбысы және әрпі; Н дыбысы және әрпі; П дыбысы және әрпі; Р дыбысы және әрпі; Ғ дыбысы және әрпі; С дыбысы және әрпі; Й дыбысы және әрпі; Б дыбысы және әрпі; Қ дыбысы және әрпі; Ы дыбысы және әрпі; Е дыбысы және әрпі, Ш дыбысы және әрпі; Д дыбысы және әрпі; К дыбысы және әрпі; І дыбысы және әрпі; Ы-І дыбыстары; З дыбысы және әрпі; З және С дыбыстары; Г дыбысы және әрпі; К және Г дыбыстары; Ұ дыбысы және әрпі; Ң дыбысы және әрпі; Н-Ң дыбыстары; Ж дыбысы және әрпі; И дыбысы және әрпі; Й және И дыбыстары; Ү дыбысы және әрпі; Ұ және Ү дыбыстары; Х дыбысы және әрпі; Ө дыбысы және әрпі; О және Ө дыбысы және әрпі; Ә дыбысы және әрпі; А және Ә дыбыстары; Я дыбысы және әрпі; Һ дыбысы және әрпі; Ю дыбысы және әрпі; В дыбысы және әрпі; Э дыбысы және әрпі; Ң дыбысы және әрпі; Щ дыбысы және әрпі; Ц дыбысы және әрпі; Ф дыбысы және әрпі; Ч дыбысы және әрпі; Ь таңбасы; Ъ таңбасы.
Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі
42. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімше ретін, төртінші сан - оқыту мақсатының реттік нөмірін білдіреді. 1.1.2.1 кодында "1" – сынып, "1.2." – бөлім және бөлімше, "1" – оқыту мақсатының реттік саны.
43. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары |
1-сынып | |
1.1. Сенсорлық және тәжірибелік біліктілігін байыту |
1.1.1.1 қоршаған орта объектілерін зерттеу; |
1.2. Сөйлеу тілінің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз) |
1.1.2.1 сөйлеу, мәтін, сөйлем, сөз, дыбыс деген не екенін түсіну; |
1.3. Тақырыпты және тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау |
1.1.3.1 мәтінде кім туралы/не айтылғанын анықтау; |
1.4. Тыңдалған материалды қайталап айту |
1.1.4.1 оқиғалар тізбегін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайталап айту; |
1.5. Оқиғаларды болжау |
1.1.5.1 мәтін мазмұнын сюжеттік сурет, аудио, бейнежазба, тақырып/тақырыпаты, иллюстрация/ бедерлі сурет бойынша болжау; |
1.6. Тыңдаушылардың назарын аудару |
1.1.6.1 сөйлеу барысында бейсезімдік қатынас құралдарын қолдану (мимика, ым); |
1.7. Тілдік нормаларды сақтай отырып тілдесудің түрлі жағдайларына қатысу |
1.1.7.1 рөлдік ойындарда әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында (сәлемдесу, ризашылық білдіру, кешіру, сұрау, рұқсат сұрау, қоштасу) сөйлеу этикетін қолдану; |
1.8. Бағалау пікірін айту |
1.1.8.1 қарапайым сөйлемдерді қолдана отырып, тыңдалған және/немесе оқылған мәтінге қатысты пікір білдіру; |
1.9. Әңгіме құрастыру |
1.1.9.1 мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, 8-14 сөзге дейінгі көлемде әңгімелеу мәтінін құрастыру; |
1.10. Сөздің дыбыстық түрінде бағдарлау |
1.1.10.1 артикуляциялық режимді және зерттелген дыбыстардың дыбысын меңгеру; |
2) "Оқылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары |
1-сынып | |
2.1. Сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту |
1.2.1.1. өзіндік жұмыста сенсорлық стандарттармен жұмыс жасау; |
2.2. Сөйлеуді дамыту және нақтылау |
1.2.2.1 нысандарды атау, түрлері бойынша жіктеу; |
2.3. Оқу процессін меңгеру |
көрмейтіндер үшін: |
2.4. Оқылған мәтіннің тақырыбын және негізгі ойларын анықтау |
1.2.4.1 мұғалімнің көмегімен оқылған мәтіннің тақырыбын анықтау; |
2.5. Мәтіннің құры-лымдық бөліктерін анықтау |
1.2.5.1 мұғалімнің көмегімен оқылған әңгіменің басын, ортасын және соңын анықтау; |
2.6. Мәтіндегі лекси-калық және синтаксис-тік бірліктердің рөлін түсіну |
1.2.6.1 оқылған мәтіндегі заттарды, іс-әрекеттерді, белгілерді білдіретін сөздерді ажырату; |
2.7. Мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау |
1.2.7.1 есту арқылы мәтіннің поэтикалық және прозалық формаларын ажырату; мұғалімнің көмегімен баяндау және сипаттау мәтіндерін анықтау; |
2.8. Мәтіндерді салыстырмалы талдау | 1.2.8.1 мұғалімнің көмегімен әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) салыстыру |
3) "Жазылым" бөлімі:
3-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаты |
1-сынып | |
3.1. Сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту |
көрмейтіндерде: |
3.2. Тыңдалған/ оқылған материалдың мазмұнын баяндау | 1.3.2.1 мазмұнды, ойын әрекеттерін, сызбаларды, белгілерді, сонымен қатар мұғалімнің көмегімен тыңдалған/оқылған мәтіндерден материалды ұсыну |
3.3. Мәтін құру | 1.3.3.1 мұғалімнің қолдауымен пәндік-тәжірибелік іс-әрекетті, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырып бойынша 3-5 сөйлемнен және 8-14 сөзден тұратын қарапайым мәтіндер құрастыру |
3.4. Әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылық жазу |
1.3.4.1 мұғалімнің көмегімен қарапайым сөзтіркестерін, сөйлемдер және/немесе мәтіндер жазу; |
3.5. Жұмыстағы қателерді табу және түзету |
1.3.5.1 Брайль әріптерінің, айналы Брайль әріптерінің жазылуын тексере білу; |
3.6. Жазудың графикалық нормаларын сақтау |
1.3.6.1 "дыбыс" және "әріп" ұғымдарын ажырату; |
3.7. Орфографиялық нормаларды сақтау |
0.3.7.1 әріптерді, буындарды, сөздерді көшіріп жазу; |
3.8. Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.3.8.1 жазбаша сөйлеудегі заттың-атын, заттың- белгілерін, заттың- іс-әрекеттерін ажырату; |
3.9. Пунктуациялық нормаларды сақтау | 1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін қою: нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі |
44. Осы оқу бағдарламасы қосымшаға сәйкес бастауыш білім беру деңгейінің 1-сыныбындағы (оқыту қазақ тілінде) көзі көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған "Әліппе, Ана тілі" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.
45. Оқыту барсында әр бөлім мен тақырыптарға берілетін сағаттар санын балалардың үлгеріміне қарай мұғалім өзі бөледі.
Параграф 3. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 1-сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі ұзақ мерзімді жоспар (оқыту қазақ тілінде)
1-тоқсан | |||
Кезең | Тыңдалым мен айтылым | Оқылым | Жазылым |
Әліппеге дейінгі кезең |
1.1.1.1 қоршаған орта объектілерін зертеу; |
1.2.1.1. өзіндік жұмыста сенсорлық стандарттармен жұмыс жасау; |
1.3.1.1 қолдың қимылын үйлестіру, саусақ гимнастикасын, ұсақ моторикаға арналған жаттығуларды орындау; |
2-тоқсан | |||
Әліппе кезеңі |
1.1.1.3 түрлі-түсті рельефті суреттерде, аппликацияларда бейнеленген заттарды тану; |
1.2.1.2 жұмыс үстелінің бетінде, бетте еркін бағдарлану; |
көрмейтіндер үшін: |
3-тоқсан | |||
Әліппе кезеңі |
1.1.1.5 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншық-тарды ажырату, заттар мен заттардың суреттерін салыстыру; |
көрмейтіндер үшін: |
1.3.2.1 мазмұнды, ойын әрекеттерін, сызбаларды, белгілерді, сонымен қатар мұғалімнің көмегімен тыңдалған/оқылған мәтіндерден материалды ұсыну; |
Әліппеден кейінгі кезең |
1.1.9.1 мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, 8-14 сөзге дейінгі көлемде баяндау мәтінін құрастыру; |
1.2.6.2 оқылған мәтіннен жай сөздерді ажырату және жалпылама мағынасы бар қарапайым сөздерді қолдану білу; |
1.3.7.2 бас әріп қашан жазылатынын білу; |
4-тоқсан | |||
Әліппеден кейінгі кезең |
1.1.2.1 сөйлеу, мәтін, сөйлем, сөз, дыбыс деген не екенін түсіну; |
1.2.1.3 көрмейтіндердің брайльдік оқулықта еркін бағдарлануы; |
1.3.2.1 мазмұнды, ойын әрекеттерін, сызбаларды, белгілерді, сонымен қатар мұғалімнің көмегімен тыңдалған/оқылған мәтіндерден материалды ұсыну; |
Ескерту:
2) бір тоқсан ішіндегі оқыту мақсаттары сөйлеу қызметінің түрлері бойынша біріктіріледі;
3) ұсынылған ұзақ мерзімді жоспар ұлгі ретінде, оқушылардың оқу материалды игеру қарқынына байланысты мұғалім өзгертулер енгізе алады;
3) барлық оқу мақсаттарын концентрлік тәсілмен іске асыру ұсынылады: әрбір мақсат келесі тоқсанда кеңейтілген және күрделенген сөйлеу материалында тереңдете отырып қайталанады.
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 565 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).
2. Бағдарламаның мақсаты – көру қабілеті бұзылған адамдардың білім алу қажеттіліктерін ескере отырып, тыңдалым (тыңдау), сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын игеру үрдісінде функционалды сауатты тұлғаны қалыптастыру.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) қоршаған орта туралы қалыптасқан түсініктері мен білімдерін анықтау (сөздерді тану және заттар мен сөді сәйкестендіре алу).
2) сенсорлық тәжірибені, танымдық қабілетін байыту, пішін, өлшем, қашықтық, бағыт туралы түсінік қалыптастыру.
3) талдап бақылаудың қарапайым тәсілдерін қалыптастыру, сақталған анализаторларды пайдалануды үйрету, танымдық белсенділікті дамыту;
4) моториканы, қозғалыс ырғағын, көзбен өлшеуді, қашықтан қабылдауды, түстерді ажыратуды дамыту.
5) фонемалық есту қабілетін және сөйлеу туралы бастапқы идеяларды дамыту (дыбыс, буын, екпін, сөз, сөйлем, сөйлеу интонациясы);
6) коммуникативтік біліктер мен дағдыларды дамыту: әңгімелесушіні есту және тыңдай білу, диалог жүргізуге дайын болу;
7) оқу дағдылары қалыптасуының алғышарттарын дамыту: сөйлеуді түсіну; сөйлемдер құрастыру; қоршаған әлемнің дыбыстарын бөліп көрсету және сөйлеу дыбыстарын ажырату; сөйлемдер, диалогтар, өзара байланысты мәтіндер; берілген тақырыпта қысқа мәтіндер құрастыра білу; мазмұндау;
8) жазу дағдылары қалыптасуының алғышарттарын дамыту:
нашар көретіндерде - ұсақ моториканы дамыту; қол моторикасын, оптикалық-кеңістіктік белсенділікті дамыту; контур бойымен жүруді, әріптер элементтерін жазуды үйрету;
көрмейтіндерде - ұсақ моториканы, қол қимыл қызметін дамыту, заттарды дұрыс тактильді тексеруге, алтынүктелі қалыпта бағдарлауға үйрету, алтынүктелі қалыпта нүктелер комбинациясын жазуды үйрету; грифельмен, Брайль аспабымен таныстыру; Брайльдің рельефті-нүктелі қарпімен басылған оқулық;
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) сенсорлық саласын дамыту: жанасу, есту арқылы қабылдауын, қалдық көру қабілетін;
2) қолды рельефті-нүктелі шрифтпен жазуға және оқуға дайындау, шағын кеңістікте бағдарлауын дамыту;
3) сөйлеу вербализмінің алдын алу.
2-тарау. Оқу үрдісін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Сауат ашуға оқытудың әлеуметтік бейімделу тәсілі, белсенді, коммуникативті, сараланған, құндылыққа бағытталған түзете-дамыту тәсілдері негізінде және оқу материалы концентрикалық түрде орналасуымен жүзеге асырылады.
6. Оқу материалының концентрикалық түрде орналасуы мазмұнының үнемі қайталану негізінде тереңдетіліп күрделеніп көрініс табады.
7. Оқытудың әлеуметтік-бейімделу тәсілі жеке тұлғаның әлеуметтік бейімсіздігін жеңуді немесе азайтуды көздейді, білім алушылардың әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормалары мен өмірлік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмыс көзделеді.
8. Іс-әрекеттік оқыту тәсілі оқу үрдісі барысында заттық, тәжірибелік, ойындық іс-әрекеттерін кең түрде қолдануды, сезімдік тәжірибесін дамытуды және молайтуды қарастырады; алгоритмдік ұсынымдарды қолдана отырып оқытудың кезеңдік сипатын қамтамасыз етеді, ал бұлар өз кезегінде жоғарғы психикалық функцияларының сенсомоторлық негізін дамытып, білім алушылардың өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігінің орнын толтыруға, пән бойынша білімдерді, біліктіліктерді және дағдыларды меңгеруге көмектеседі.
9. Коммуникативтік тәсіл – жұппен, топта тілдік қарым-қатынас барысында ақпарат алмасу, білім, біліктілік және дағдыларымен алмасу; тіл арқылы қатынас жасау қабілеттілігі оқытудың нәтижесі болып табылады.
10. Жеке және саралап оқыту тәсілі білім алушылардың ерекше білімдік қажеттіліктерінің ескерілуін болжайды және соған орай оларды келесі топтарға бөледі:
1) көзі көрмейтін (толық көрмейтін);
2) көзі көрмейтін – көру сезімінің толық болмауы, жарық сезуі немесе қалдық көруі бар (жақсы көретін көзінде 0,04-ке дейін түзетумен);
3) жарық қабылдағыштық қасиеті бар;
4) жақсы көретін көзінде 0,04 және одан төмен қалдықты көруі бар және одан төмен ауыстырылатын түзетумен;
5) оптикалық түзету жағдайында жақсы көретін көзінде 0,05-0,4 көру өткірлігімен.
Алғашқы төрт топтың білім алушылары – сабақ кезінде оқу материалын тактильдік-есту тәсілі бойынша қабылдайды, Брайль жүйесі бойынша бедерлі-нүктелі қаріппен оқып, жазады, бұл топтың оқу үрдісі көбінесе сезу және есту арқылы жүзеге асырылады. Бесінші топтағы балалар нашар көретіндерге жатады. Олар регламенттенген және жеңілдетілген көру жүктемесінің сақталуын, бұзылған көру қабілетін қорғау және рационалды пайдалану бойынша іс-шараларын, ірі қаріптегі арнайы оқулықтарды, техникалық және оптикалық құралдар жүйесін (ортоскопиялық аспаптар, жолақты лупалар) қажет етеді. Сонымен қатар көзін оптикалық әйнекпен түзеткенде көру өткірлігі 0,2 ден жоғары нашар көретін білім алушылар – қолайлы жағдайда көру арқылы емін-еркін оқиды, жазады, заттарды, шынайы өмірдің құбылыстары мен үрдісін қабылдайды, кеңістікте көру арқылы бағдарлай алады, оқыту кезінде арнайы көрнекілікті, оқытудың қосымша техникалық құралдарын қолдану, қорғау-гигиеналық талаптарды сақтауды қажет етеді.
11. Бағдарлама мазмұны білім алушылардың рухани-адамгершіліктік қасиеттерін, қазақстандық патриотизмін қалыптастыруға, төзімділігі мен құндылықты-бағдарлық тәсіл қағидасы негізінде қатынас жасау қабілетін дамытуға бағытталады.
12. Түзете-дамыту бағыты кешенді сипатта болып, қалдық көру, есту, сезіну сияқты полисенсорлық қабылдаулары негізінде танымдық әрекеттерін дамытуға бағытталады.
13. Қалыпты жағдайда адамның көру арқылы қабылдауы жетекші болып табылады, сондықтан оқу және жазу үрдісін келесідей іс-әрекеттер реттілігімен көрсетуге болады:
1) әріпті көріп қабылдау;
2) әріпті тану;
3) әріпті тиісті дыбыспен сәйкестеу;
4) әріптерді жазу.
14. Көру қабілеті терең бұзылған жағдайындағы оқу және жазу үрдісі кезінде, компенсациялық механизмнің әсерінің арқасында көру арқылы қабылдауы сезіну арқылы қабылдаумен аламастырылады, ал бұл дегеніміз жазылымдық ақпаратты қабылдау үрдісін қамтамасыз ететін, көру-есту-моторлық триадасының өзгеруіне әкеліп соғады: көру компоненті тактильдікке алмастырылады. Көрмеушілік жағдайындағы оқу және жазу үрдісі - есту мен тактильдік анализаторлары арасында жаңа байланыстар орнатылуы арқылы жүреді.
15. Көрмейтін немесе көру қабілеті терең бұзылған кездегі оқу және жазу үрдісінің техникалық жағын келесі әрекеттермен көрсетуге болады:
1) рельефті-нүктелі қаріппен ұсынылған әріпті тактильді қабылдау;
2) әріптерді тактильдік түрде ажырату және тану;
3) рельефті әріпті тиісті дыбыспен сәйкестеу;
4) әріпті рельефті-нүктелі қаріппен жазу.
16. Көрмейтін білім алушылардың оқу және жазу дағдыларын меңгеру қиындықтарының себептері:
1) көру арқылы қабылдаудың симутандық сипатына (бірсәттілік) қарағанда, сезіп қабылдаудың сукцессивтік сипаты (уақыт ішіндегі тізбектігі);
2) бір-бірінен аз ғана айырмашылығы бар, рельфті-нүктелі жазудың ұқсас және айналық әріптерінің дифференциациясы;
3) жазу үрдісінің моторлық операциясының жүзеге асырылуы – көрмейтін баланың жазу үрдісі тек кинетикалық бақылау арқылы жүреді, ал қалыпты көретіндерде бұл процесс екі есе бақылаумен жүреді – кинетикалық және көру;
4) көрмейтін баланың әрбір сөздің немесе жолдың басталуын фиксациялау қажеттілігі.
5) жазудың айналылығы оқуға қатысты, көптеген инверсиялар мен шатасуларды болдырады.
17. Нашар көретін білім алушылардың оқу және жазу дағдыларын меңгерудегі қиындықтар:
1) жазу үрдісін көзбен бақылаудың жеткіліксіздігі;
2) ұқсас белгілер мен әріптер элементтерінің дифференциациясы: бір-бірінен сәл өзгеше;
3) тікелей және көлбеу жазуды араластыру, бұл біршама хаотикалық бейнені тудырады, өз жазуын тануда қиындық тудырады;
4) нашар көретін білім алушыларда көру қабілетінің төмен деңгейі.
18. Көрмейтін білім алушылардың оқу және жазу үрдісінің ерекшелілігі оқу және жазу барысында қиындықтар тудырады және көру қабілетінің терең бұзылымдары бар балалардың сауатын ашу барысында арнайы әдістемелік тәсілдердің қолданылуын талап етеді: дайындық кезеңінің болуы, алтынүктелі қалыпта алдын-ала жұмыс жасау, кіші кеңістікте бағдарлау, Брайль аспабында бағдарлау, грифельмен бұрыштық нүктелерді табу жаттығулары, оларды дұрыс оқу, нүктелерді орналастырудың тактильді-қимылдық бейнесін игеру.
19. Тыңдау және сөйлеу тапсырмаларының дәйектілігі және мысалдары:
1) артикуляциялық жаттығулар;
2) сөздерді дыбыстық талдау;
3) сөйлеуді қабылдау, сөйлеу ағынынан тілдік бірліктерді бөлу (сөйлем, сөз, буын, дыбыс);
4) қойылған мақсатқа сәйкес тыңдалған мәтіннен ақпаратты анықтау;
5) диалог құру, әңгімелесушінің көзқарасын қабылдау;
6) сұрақтарды қою және тыңдалған мәтін негізінде жауаптарды тұжырымдау;
7) таныс тақырыптарға мәлімдемелер жасау;
8) бедерлі суреттермен/суреттермен танысу, олар бойынша, жеке әсерлері бойынша, оқылғандарға ұқсас әңгімелер құрастыру;
9) ауызша сурет салу/сипаттама;
10) таныс әңгімелер мен ертегілерді қайталау;
11) ақпаратты әңгімелесушіге және тыңдаушыларға жеткізу.
20. Оқу және жазу алғышарттарын қалыптастыру бойынша тапсырмалардың реттілігі және мысалдары:
көрмейтіндерде:
1) саусақ ойындарын өткізу, саусақтардың жанасуы мен ұсақ моторикасын дамытуға, қолды үйлестіру мен дәл қимылдауға арналған жаттығулар, алтынүктелі қалыпта бағдарлау, алтынүктелі қалыпта нүктелер комбинациясын жазу;
2) грифельмен, Брайль аспабымен; Брайльдің рельефті-нүктелі шрифтімен басылған оқулықпен танысу, дұрыс отырғызу;
3) Брайль аспабында, жолдың, торлардың орналасуында бағдарлау, грифельмен 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді рет-ретімен табу біліктілігі ;
4) 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді жазу, оларды дұрыс оқи білу, нүктелердің комбинацияларын жаза білу;
5) бұрыштық нүктелер бір уақытта зерттелмейді, бірақ міндетті түрде бекітіле отырып, уақыт бойынша жүйелі түрде зерттеледі;
6) белгілі бір реттіліктегі нүктелерді нөмірлеудің тактильді-қозғалтқыш бейнелерін игеру: бастапқыда 1, 3, 4, 6 (бұрыштық нүктелер), содан кейін 2 және 5 нүктелердің орналасуы;
7) 2 және 5 нүктелерді зерттеу кезінде бастапқыда олар қабылдауды жеңілдету үшін жоғарғы нүктемен бірге ұсынылады: мысалы, 1,2, содан кейін 2 бөлек; 4,5, содан кейін 5 бөлек.
8) нүктелердің тактильдік-қозғалыс бейнелерін, олардың үйлесім түрлерін игеру;
9) рельефтік суреттер мен сызбалар түрінде ұсынылған ақпаратты оқу;
нашар көретіндерде:
1) саусақ ойындарын өткізу, саусақтардың жанасуы мен ұсақ моторикасын дамытуға арналған жаттығулар, қолды үйлестіру және дәл қимылдау;
2) дәптермен, парақпен танысу, графикалық жаттығуларды орындау; сурет салу, штрихтау, дөңгелектеу; трафарет бойынша заттарды дөңгелектеу, бояу;
3) жұмыс жолында дәптерде бағдарлау, дәптердегі парақтың жоларалық кеңістігін (жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік және тік сызықтар) түсіну;
4) жазуға дайындық (дұрыс қалып, жарық, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қалам ұстай білу);
5) жазу кезінде қолдың негізгі бағыттарымен танысу (жоғарыдан төмен, төменнен жоғары, солдан оңға, оңнан солға, айналмалы қозғалыстар);
6) әрбір элементті жазған кезде қозғалыс траекторияларын талдау, түсініктеме беру;
7) әріптер элементтерінің қозғалыс бейнелерін, олардың қосылыстарының түрлерін, үйлесімдерін меңгеру (нашар көретіндерге тік, көлбеу емес жазуды үйретуге назар аудару).
21. Көрмейтіндерде бастапқы кезеңде оқыту үшін жиһаз бен сөрелер, кітаптар, басқа заттар үнемі бекітілген жерлерде тұруы өте маңызды, бұл кеңістікте тез бағдарлануға ықпал етеді. Көрмейтін білім алушылар осы кеңістікті игергеннен кейін, сыныптағы жиһазды әртүрлі жұмыс түрлері (жеке, жұптық, топтық) және ойындар (басқа да белсенді әдістер) үшін жылжытуларына болады.
22. Көру қабілеті нашар және қалдық көру кезінде көру жүктеме реті мыналарды қамтиды:
1) көздің жұмысы мен демалуының кезектесуі;
2) көру функциясының жағдайына сәйкес үздіксіз көру жүктемесін орынды шектеу, әсіресе патологиялық бұзылым барысында;
3) сыртқы әлемнің нысандарын көру және бақылау, жазу, еңбек операцияларын жүргізу үшін көруіне жайлы жағдайлар жасау;
4) қабылдау объектілерін өлшемі, түсі, формаларының күрделілігі, олардың саны, фондық шу сипаты бойынша таңдау.
23. Бағдарламалық материалды толыққанды жүзеге асыру үшін оқу үрдісін жабдықтау нормалары белгіленген:
1) Брайльдің рельефті-нүктелі қарпімен басылған оқулық; Брайль аспабы, грифель, алтынүктелі қалып;
2) нашар көретіндерге: "Букварь, Обучение грамоте" оқу-әдістемелік кешені, оған оқулық, жазу үлгілері, жұмыс дәптерлері, әдістемелік құрал.
3) интерактивтік және проекциялық жабдықтар жиынтығы: проектор, интерактивті тақта немесе экран;
4) электрондық басылымдар, DVD–гі бейнефильмдер, электронды плакаттар;
5) компьютер жиынтығы: жүйелік блок, монитор, микрофондық-телефондық гарнитура, акустикалық жүйе, Web-камера (Веб), желілік фильтр, көпфункционалды құрылғы;
6) қабырғалық аудиториялық тақта.
24. Тілдік оқыту барысында техникалық құрылғылар (аппаратуралар) мен дидактикалық құралдар (ақпарат тасымалдағыштар) белсенді түрде қолданылады, соның ішінде:
1) оптикалық түзеу құралдары: лупалар (қолдық, стационарлық және тіректік); көзәйнектер (микроскопиялық, гиперокулярлық және телескопиялық); бинокулярлар мен монокулярлар; проекциялық ұлғайтқыш аппараттары (эпипроекторлар және диапроекторлар);
2) көру аумағының кемістігі бар тұлғалар үшін (гемианопсия, құбырлы көру) көру аумағын қажетті шектеуде өзгертетін арнайы оптикалық жүйелер; егер көру сапасының нашарлауы жоғары жарық жағдайында болса, түссіз қапталған әйнектен немесе түрлі-түсті әйнектен жасалған жарықтан қорғайтын түзеткіш линзалар сияқты жарық техникасы қолданылады;
3) компьютерлік тифлокешен: IBM үйлесімді дербес компьютер, брайльдік дисплей, брайльдік принтер Index Everest-D, сканерлеуге және оқуға арналған "Книголюб" бағдарламасы, экранды ұлғайтатын бағдарлама;
4) электрондық ұлғайтқыш құрылғысы "Книга", "Video Light VGA";
5) нашар көретіндерге арналған портативтік ұлғайтқыш құрылғы.
3-тарау. "Букварь", "Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру Параграф 1. "Букварь", "Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұны
25. "Букварь", "Обучение грамоте" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) мектепке дейінгі сыныпта аптасына 5 сағат, оқу жылы бойынша 160 сағатты құрайды.
Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).
26. Сауат ашу үрдісі келесі кезеңдерге бөлінеді: пропедевтикалық, әліпеге дейінгі, әліппе кезеңді, әліппеден кейінгі. 0-сыныпта Дайындық кезеңі жүзеге асырылады.
27. Бағдарламаның мазмұны келесі ортақ бөлімдерді қамтиды:
1) "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым";
2) "Оқылым";
3) "Жазылым".
28. "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сенсорлық, тәжірибелік тәжірибені байыту;
2) сөйлеу тілінің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз);
3) тыңдалған материалдың тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;
4) тыңдалған материалды қайталап айту;
5) оқиғаларды болжау;
6) тыңдаушылардың назарын аудару;
7) сөйлеу нормаларын сақтай отырып әр түрлі жағдайларда қарым-қатынасқа түсу;
8) бағалау пікірін айту;
9) әңгіме құрастыру;
10) сөздің дыбыстық формасында бағдарлау.
29. "Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту;
2) сөйлеуді дамыту;
3) оқылған материалдың тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;
4) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;
5) мәтіндегі лексикалық және синтаксикалық бірліктер рөлін түсіну;
6) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;
7) мәтіннің түрін, жанрын және стилін анықтау;
8) мәтіндердің салыстырмалы талдауы.
30."Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сезімдік қабылдау мен бағдарлауды дамыту;
2) мәтін құру;
3) жазудың графикалық нормаларын сақтау;
4) жұмыстағы қателерді табу және түзету.
31. Мектепке дейінгі сыныптағы білім берудің базалық мазмұны:
"Тыңдалым және айтылым":
1) үстел бетіндегі заттарды екі қолмен жүйелі түрде тексеру (жоғарыдан төменге);
2) заттардың белгілерін текстурасы (тегістігі, кедір-бұдырлығы), температуралық қасиеттері бойынша бөлу, зат жасалған материалды анықтау;
3) заттарды түсі, пішіні, өлшемі бойынша ажырату және тану;
4) дыбысты түсіну және қоршаған болмыстан дыбыстың шығуы;
5) дыбыстың дыбыс көзімен арақатынасы;
6) дыбыстың локализациясы (бағыт бойынша, дыбыс көзіне дейінгі қашықтық бойынша, дыбыс күші бойынша);
7) табиғи заттармен, муляждармен, ойыншықтармен пәндік-тәжірибелік іс-әрекет, түрлі-түсті және бедерлі суреттердегі кескіндермен жұмыс, аппликациялармен жұмыс;
8) ірі, анық, жүктелмеген иллюстрациялардың егжей-тегжейін сипаттау;
9) әлемнің тұтас бейнесінің құрамдас бөлігі ретінде тіл туралы алғашқы идеялар;
10) сөйлеудің негізгі бірліктері (мәтін, сөйлем, сөз);
11) естілетін сөздің дыбыстық жағы;
12) сөйлемдер мен шағын мәтіндердің интонациялық бояуы;
13) ауызша емес қарым-қатынас құралдары: интонация, әлпет, ым-ишара, бет қимылы;
14) орфоэпия нормалары және сөйлемді дұрыс интонациялау;
15) оқу және тұрмыстық қарым-қатынас жағдайындағы сөйлеу этикетінің нормалары (өтініш, алғыс, құттықтау);
16) фонемалық есту мен дикцияны (тілдің бұрышы) дамытуға арналған артикуляциялық жаттығулар;
17) артикуляциялық жаттығулар;
18) сөздер мен буындардың дыбыстық құрылымы;
19) дыбыстарды дауысты және дауыссыз дыбыстарға жіктеу (артикуляциялық, акустикалық, функционалды аспектілер);
20) дауыссыз дыбыстарды қаттылық/жұмсақтық және дауыссыз/саңырау бойынша жіктеу;
21) сөздерді буындарға бөлу; екпінді және соқпалы емес буындар;
22) дауысты және дауыссыз дыбыстарға әлсіз және күшті позициялар;
23) дыбыс пен екпіннің семантикалық рөлі (құлып - құлып);
24) мәтіндерді, әңгімелерді тыңдау; мәтіннің негізгі тақырыбы мен ойларын бөліп көрсету, тыңдағанды қайталау;
25) диалогтар, диалогтарға қатысу, сұрақ-жауаптарды тұжырымдау, тыңдаушының назарын аудару.
"Оқылым":
1) сұрақтар бойынша қайталау, объектілерді олардың белгілері бойынша салыстыру, заттарды топтастыру (артық затты алып тастау), заттарды олардың түр ұғымдары, атаулары бойынша жіктеу;
2) сөз бен бейнені салыстыру, сөздік қорын толықтыру, әңгімелесуге қатысу (өмірлік әсерлері бойынша, ертегінің мазмұны бойынша);
3) сұрақтар бойынша тыңдалғанды қайталау;
4) заттардың әрекеттері мен белгілерін сипаттайтын сөздерді таңдау;
5) рельефті суреттерді сүреттеу, "оқу";
6) сөйлемдегі сөздердің санын, сөздегі буындарды анықтау;
7) буын кіші айтылым бірлігі ретінде;
8) сөйлем, сөз, буын, дауысты және дауыссыз дыбыстардың құрылымы;
9) әр түрлі буын құрылымы бар сөйлемдердің, сөздердің рельефтік сызбалары;
10) нүктелер комбинациясын оны құрайтын элементтерге (нүктелерге) ақылмен бөліңіз;
11) табиғи заттарды қолдана отырып, пәндік-тәжірибелік ойын әрекеті: толтырылған жануарлар, муляждар, рельефтер, ойыншықтар, қосымшалар;
12) олардың сипаттамасы;
13) әр түрлі жанрдағы шығармаларды олардың ерекшеліктері негізінде салыстыру;
14) шығарманың негізгі кейіпкерлерінің сипаттамасы.
"Жазылым":
көрмейтіндерде:
1) саусақтардың жанасуы мен ұсақ моторикасын, қолдың үйлестірілуі мен дәл қимыл-қозғалысын дамытуға арналған жаттығулар;
2) Л.Брайль аспабында жазу құрылғысымен, грифельмен танысу, қолдану ережелері;
3) парақ кеңістігінде, дәптерде бағдарлай білу;
4) заттарды түсі, пішіні, өлшемі бойынша танып, ажырата білу, оларды бедерлі суреттермен байланыстыру;
5) сенсорлық эталондармен өз бетінше жұмыс істей білу (түсі, пішіні, шамасы);
6) партада бағдарлай білуді дамыту (әрбір заттың өзінің тұрақты орны бар), бірінші оқу кітабында және оның беттерінде бағдарлай білу;
7) нүктелерден ою-өрнектерді тесу, алты нүктелі қалыптарды пайдалана отырып нүктелерді жазу;
8) алтынүктелі қалыпта бағдарлау, алтынүктелі қалыпта нүктелер комбинациясын жазу;
9) Брайль аспабындағы жолдар мен торлардың орналасуында бағдарлау, 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді грифельмен таба білу;
10) 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді рет-ретімен жазу, оларды дұрыс оқи білу;
11) нүктелерді белгілі бір ретпен нөмірлеудің тактильді-қозғалтқыш бейнелерін игеру: бастапқыда 1, 3, 4, 6 (бұрыштық нүктелер), олардың комбинациялары, содан кейін 2 және 5 нүктелердің орналасуы;
12) қалыптағы нүктелердің дұрыс орналасуы-алты нүкте;
нашар көретіндерге арналған жазылым:
1) дәптермен танысу, парақпен танысу, графикалық жаттығуларды орындау;
2) сурет салу, штрихтау, дөңгелектеу;
3) заттарды трафарет бойынша жиектеу, бояу;
4) дәптерде жұмыс жолында бағдарлау, дәптердегі парақтың жоларалық кеңістігін түсіну (жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік және тік сызықтар);
5) жазуға дайындық (дұрыс қалып, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қалам ұстай білу);
6) жазу кезінде қолдың негізгі бағыттарымен танысу (жоғарыдан төмен, төменнен жоғары, солдан оңға, оңнан солға, дөңгелек қозғалыстар), сурет салу және жазу кезінде саусақтардың, қолдың, білектің, иықтың қозғалысын үйлестіру;
7) әр элементті жазу кезінде қозғалыс траекторияларын талдау;
8) элементтерді жазуға түсініктемелер;
9) әріптерді салу реттілігін түсіну;
10) әріптердің қозғалыс бейнелерін, олардың буындардағы, комбинациялардағы қосылу түрлерін игеру.
Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі
32. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімше ретін, төртінші сан - оқыту мақсатының реттік нөмірін білдіреді. 0.1.2.1 кодында "0" – сынып, "1.2." – бөлім және бөлімше, "1" –оқыту мақсатының реттік саны.
33. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары |
1.1. Сенсорлық және тәжірибелік біліктілігін байыту |
0.1.1.1 екі қолмен затты тексеру; |
1.2. Сөйлеу тілінің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз) |
0.1.2.1 сөйлеудің негізгі бірліктерін тану (мәтін, сөйлем, сөз); |
1.3. Тақырыпты және тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау |
0.1.3.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын анықтау; |
1.4. Тыңдалған материалды қайталап айту |
0.1.4.1 кеңестерге сүйене отырып тыңдалған материалды қайталап айту; |
1.5. Оқиғаларды болжау | 0.1.5.1 мазмұнда тақырыпты бөлектеу, сюжетке рельфті сурет/иллюстрацияларды таңдау |
1.6. Тыңдаушылардың назарын аудару |
0.1.6.1 сөйлеуде сөйлеу тілдік емес қарым-қатынас құралдары не үшін қолданылатынын білу (мимика, ым-ишара); |
1.7. Сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым-қатынастың әртүрлі жағдайларына қатысу |
0.1.7.1 сюжеттік сурет бойынша және/немесе мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, 8-12 сөзге дейінгі көлемде баяндау мәтінін құрастыру; |
1.8. Бағалау пікірін білдіру | 0.1.8.1 тыңдалған әңгімеге/ертегіге, оқиғаға/мультфильмге қатынасын айту, оны қарапайым сөйлемдермен негіздеу |
1.9. Әңгіме құрастыру | 0.1.9.1 мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып және/немесе жоспарға сүйене отырып, пәндік сурет бойынша 8-12 сөзге дейінгі көлемде сипаттау және баяндау әңгімелерін құрастыру |
1.10. Сөздің дыбыстық түрінде бағдарлау |
0.1.10.1 тілдік және тілдік емес дыбыстарды ажырату; |
2) "Оқылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары |
2.1. Сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту (мақсат -5 көрмейтіндер үшін) |
0.2.1.1 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншықтарды ажырата білу, оларды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану; |
2.2. Сөйлеуді дамыту және нақтылау |
0.2.2.1 заттарды олардың белгілері бойынша салыстыру, артық заттарды қоспағанда, заттарды топтастыру; |
2.3. Оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен мәтін тақырыбын анықтау |
2.4. Мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау |
0.2.4.1 сюжеттік бөлімдердің ретін анықтау және қайта құру; |
2.5. Мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну |
0.2.5.1 заттарды, олардың белгілері мен әрекеттерін білдіретін сөздерді атау және ажырату; |
2.6. Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау |
0.2.6.1 сұраулы және бұйрық қаратпа сөздерін ажырату білу; |
2.7. Мәтіндердің типтері мен жанрларын анықтау | 0.2.7.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің поэтикалық және прозалық формаларын тану |
2.8. Мәтіндерді салыстырмалы талдау | 0.2.8.1 ертегілер, әңгімелер, өлеңдер, мақал-мәтелдер, жаңылтпаштар тыңдау және қайталау |
3) "Жазылым" бөлімі:
3-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары |
3.1. Сипап сезу қабылдауы мен бағдарлауын дамыту (көзі көрмейтіндер үшін) |
көрмейтіндер үшін: |
3.2. Мәтін құру | 0.3.2.1 берілген тақырып бойынша 2-3 сөзден қарапайым сөйлемдер құрыңыз, заттарды, әрекеттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдану |
3.3. Жазудың графикалық нормаларын сақтау |
көрмейтіндер үшін: |
3.4. Жұмыстағы қателерді табу және түзету | 0.3.4.1 нүктелердің орналасуын, комбинациясын (көрмейтіндер); әріптер элементтерін (нашар көретін) тексеру |
34. Осы оқу бағдарламасы қосымшаға сәйкес бастауыш білім беру деңгейінің 0-сыныбындағы (қазақ тілінде оқыту) көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған "Букварь", Обучение грамоте" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес іске асырылады.
35. Оқыту барсында әр бөлім мен тақырыптарға берілетін сағаттар саны балалардың үлгеріміне қарай мұғалім өзі бөледі.
Параграф 3. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 - сынып үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту орыс тілінде)
1-тоқсан | |||
Кезең | Тыңдалым мен айтылым | Оқылым | Жазылым |
Дайындық кезеңі |
0.1.1.1 екі қолмен затты тексере білу; |
0.2.1.1 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншықтарды ажырата білу, оларды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану; |
көрмейтіндер үшін: |
2-тоқсан | |||
Дайындық кезеңі |
0.1.1.2 заттарды дәйекті және белсенді түрде тексеру; |
0.2.1.1 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншықтарды ажырата білу, оларды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану; |
көрмейтіндер үшін: |
3-тоқсан | |||
Дайындық кезеңі |
0.1.1.8 заттарды сипаты бойынша тану; |
0.2.1.4 дұрыс қалыпта ұстау, кітапты дұрыс қою; |
көрмейтіндер үшін: |
4-тоқсан | |||
Дайындық кезеңі |
0.1.1.9 заттарды атауы, өлшемі, пішіні және басқа да сипаттамалары бойынша топтастыру; |
0.2.1.1 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншықтарды ажырата білу, оларды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану; |
көрмейтіндер үшін: |
Ескерту:
1) бір тоқсан ішіндегі оқыту мақсаттары сөйлеу қызметінің әртүрлі түрлері бойынша біріктіріледі;
2) ұсынылған ұзақ мерзімді жоспар ұлгі ретінде, оқушылардың оқу материалды игеру қарқынына байланысты мұғалім өзгертулер енгізе алады;
3) барлық оқу мақсаттарын концентрлік тәсілмен іске асыру ұсынылады: әрбір мақсат келесі тоқсанда кеңейтілген және/немесе күрделенген сөйлеу материалында тереңдете отырып қайталанады.
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 565-1-қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 1 – сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)
Ескерту. 565-1-қосымшамен толықтырылды - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).
2. Бағдарламаның мақсаты – көру қабілеті бұзылған балалардың білім алу қажеттіліктерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастыру, лексикалық тақырыптарды зерделеу негізінде тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдыларын меңгеру процесінде функционалды сауатты тұлғаны қалыптастыру.
3. Бағдарламаның оқу міндеттері:
1) сезімдік тәжірибені байыту; сипап сезу, есту, қалдық көру арқылы қабылдаудың барлық арсеналын қолдануға үйрету; талдаушы бақылау дағдыларын дамыту;
2) ақпаратты талдау, салыстыру, жалпылау, жүйелеу қабілетін дамыту;
3) лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын кеңейту және нақтылау; диалогтық және монологтық сөйлеуді жетілдіру;
4) фонематикалық естуді дамыту; дыбыстық талдау және синтездеу дағдыларын жетілдіру;
5) оқулық мәтіндердің материалдары негізінде, дұрыс, үзбей, буындап оқу дағдыларын қалыптастыру, орфографиялық және орфоэпиялық оқуды меңгерту;
6) көру қабілеті бұзылған білім алушыларда мәтінді мақсатты түрде түсіну арқылы дұрыс оқу іс-әрекетін қалыптастыру, оқуға және кітапқа деген қызығушылықты арттыру;
7) жазу дағдыларын қалыптастыру: көрмейтіндерде - Брайльдің бедерлі-нүктелі қарпімен; нашар көретіндерде –тегіс басылған (көлбеу емес) тікелей жазу;
8) коммуникативтік мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын дамыту: топтағы қарым-қатынас, диалогқа қатысу, сахналау, рөлдік ойындар, сөйлеу әдебінің сөздерін қолдану;
9) оқытылатын тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту;
10) қойылған міндет пен оны іске асыру шарттарына сәйкес өзінің оқу іс-әрекеттерін жоспарлау, бақылау және бағалау білктілігін қалыптастыру;
11) оқу іс-әрекетінің сәттілік/сәтсіздік себептерін түсіне білуді қалыптастыру.
4. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері:
1) сенсорлық саласын дамыту: сипап сезу, есту арқылы қабылдауын, қалдық көру қабілетін;
2) қолды жазуға және бедерлі-нүктелі қарпімен оқуға дайындау, шағын кеңістікте бағдарлау дағдыларын дамыту;
3) сөйлеу вербализмінің алдын-алу.
2-тарау. Оқу үрдісін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Сауат ашуға оқыту оқу материалының концентрикалық орналасуы, оқытудың әлеуметтік бейімделу бағыттылығы, белсенділік, коммуникативтік, сараланған, құндылыққа бағдарланған түзету-дамыту тәсілдері қағидаттары негізінде жүзеге асырылады.
6. Оқу материалының концентрикалық орналасуы үнемі қайталануын, мазмұнының одан әрі кеңеюі мен күрделенуін, оның жекелеген элементтерінің тереңдеуі мен нақтылануын болжайды.
7. Оқытудың әлеуметтік бейімделу бағыты жеке тұлғаның әлеуметтік бейімсіздігін жеңуді немесе азайтуды көздейді, білім алушылардың әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормалары мен өмірлік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмыс көзделеді.
8. Белсенді оқыту принципі оқу процесінде пәндік, практикалық, ойын іс-әрекеттерін кеңінен қолдануды; сезімдік тәжірибені дамыту және байыту, алгоритмдік нұсқауларды қолдана отырып, оқытудың кезеңдік сипатын қамтамасыз етуді білдіреді, бұл жоғары психикалық функциялардың сенсомоторлық негізін дамытуға, көру қабілеті бұзылған білім алушылардың өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігін өтеуге, пән бойынша білімді, білік, дағдыларды игеруге мүмкіндік береді.
9. Оқытудағы коммуникативті тәсіл - -ақпарат беру және хабарлау, жұпта, топта тілдік өзара әрекеттесу процесінде білім, білік және дағдылармен алмасу; оқытудың нәтижесі-тіл арқылы қарым-қатынас жасау қабілеті болып табылады.
10. Сараланған тәсілі білім алушылардың әртүрлі топтары үшін оқу процесін саралауды көздейді:
1) көрмейтін (толық көрмейтін);
2) көрмейтін – көру сезімінің толық болмауы, жарық сезуі немесе қалдық көруі бар (жақсы көретін көзінде 0,04-ке дейін түзетумен);
3) жарық сезуі бар;
4) жақсы көретін көзінде 0,04 және одан төмен қалдықты көруі бар және одан төмен ауыстырылатын түзетумен;
5) көру өткірлігі жақсы көретін көзінде 0,05-тен 0,04-ке дейін және көзілдірікпен түзетуі бар);
Алғашқы төрт кіші топ (көзі толық көрмейтін және көру өткірлігі жақсы көретін көзінде 0,05-тен 0,04-ке дейін және көзілдірікпен түзетуі бар) сабақ барысында оқу материалын қабылдаудың тактильді-есту тәсілін пайдаланады, Брайль жүйесі бойынша бедерлі-нүктелі тәсілмен оқиды және жазады. Бесінші кіші топ - көру өткірлігі жақсы көретін көзінде 0,05-тен 0,04-ке дейін және көзілдірікпен түзетуі бар білім алушылар-регламенттелген жеңілдетілген көру жүктемесін, көру қабілетінің төмендігін қорғау және ұтымды пайдалану жөніндегі іс-шараларды, үлкейтілген қаріппен оқулықтарды, арнайы көрнекі, техникалық және оптикалық құралдар жүйесін (үстеме ортоскопиялық, кіші үлкейткіштер) қолдануды сақтауды қажет етеді.
11. Мәтіндердің мазмұны қазақстандық патриотизмді, рухани-адамгершілік қасиеттерді қалыптастыруға, құндылыққа бағдарланған тәсіл қағидатына сәйкес толеранттылық пен қарым-қатынас жасау қабілетін дамытуға бағытталады
12. Оқытудың түзете-дамыту тәсілі кешенді сипатта болып, қалдық көру, есту, сезіну сияқты полисенсорлық қабылдаулар негізінде танымдық әрекеттерді дамытуға бағытталады.
13. Қалыпты жағдайда адамның көру арқылы қабылдауы жетекші болып табылады, сондықтан оқу және жазу процесін келесідей іс-әрекеттер реттілігімен ұсынуға болады:
1) әріпті көріп қабылдау;
2) әріпті тану;
3) әріпті тиісті дыбыспен сәйкестеу;
4) әріптерді айту (жазу).
14. Көру қабілеті бұзылған жағдайында өтетін оқу және жазу процесінде компенсациялық механизмінің әсерінен қабылдаудың көру түрі сипап сезу түріне ауыстырылады, бұл жазбаша ақпаратты қабылдау процесін қамтамасыз ететін көру-есту-моторлық үштігінің өзгеруіне әкеледі: көру компоненті тактильді түрге ауыстырылады. Көрмеу жағдайында жүзеге асырылатын оқу және жазу процесі есту және тактильді анализатор арасында жаңа байланыстар орнату арқылы іске асырылады.
15. Көрмейтін немесе көру қабілеті терең бұзылған жағдайында өтетін оқу және жазу процесінің техникалық жағын келесі әрекеттермен сипаттауға болады:
1) бедерлі-нүктелі қарпімен ұсынылған әріпті тактильді қабылдау;
2) әріптерді тактильдік түрде ажырату және тану;
3) бедерлі әріпті тиісті дыбыспен сәйкестеу;
4) әріпті бедерлі-нүктелі қарпімен жазу.
16. Көрмейтін білім алушылардың оқу және жазу дағдыларын меңгерудегі қиындықтары:
1) көру арқылы қабылдаудың симутандық (бірсәттілік) сипатына қарағанда, сипап сезу арқылы қабылдаудың сукцессивтік (уақыт ішіндегі тізбектігі) сипаты;
2) бір-бірінен аз ғана айырмашылығы бар, бедерлі-нүктелі жазудың ұқсас және айна әріптерінің саралануы;
3) жазу процесінің моторлық операциясының жүзеге асырылуы – көрмейтін баланың жазу процесі тек қимыл қозғалыс бақылау арқылы жүреді, ал қалыпты көретіндерде бұл процесс қосарланған бақылаумен жүреді – кинетикалық және көру;
4) көрмейтін балада әрбір сөздің немесе жолдың басталуын бекіту қажеттілігі;
5) оқуға қарасты жазудың ұқсатығы, бұл көптеген инверсиялар мен шатасуларды тудырады.
17. Нашар көретін білім алушылардың оқу және жазу дағдыларын меңгерудегі қиындықтар:
1) жазу процесін көзбен бақылаудың жеткіліксіздігі;
2) бір-бірінен сәл өзгеше: ұқсас белгілер мен әріптердің Ш, Щ, М, И саралануы:
3) түзу және көлбеу жазуды араластыру, бұл біршама ретсіздікті, өз жазбасын тануда қиындық туғызады;
4) нашар көретіндердің көру бақылауының төмен деңгейі.
18. Көрмейтіндердің жазу мен оқу процесінің ерекшелігі сауат ашуға үйретуде арнайы әдістемелік тәсілдерді қолдануды талап етеді: дайындық кезеңінің болуы, алты нүктелі қалыпта алдын-ала жұмыс жасау, шағын кеңістікте бағдарлану, Брайль құралында бағдарлау: грифельмен бұрыштық нүктелерді табуға жаттығу, оларды дұрыс оқи білу, нүктелер комбинациясының тактильді-қимылдық бейнелерін игеру.
19. Тыңдалым және айтылым бойынша тапсырмаларының реттілігі және мысалдары:
1) артикуляциялық жаттығулар;
2) сөздерді дыбыстық талдау;
3) сөйлеуді қабылдау, сөйлеу ағынынан тілдік бірліктерді бөлу (сөйлем, сөз, буын, дыбыс), сөйлемді, сөздің дыбыстық құрамын, буынды модельдеу;
4) қойылған мақсатқа сәйкес тыңдалған мәтіннен ақпаратты анықтау, мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
5) диалог құру, әңгімелесушінің көзқарасын қабылдау; сұрақтарды қою және тыңдалған / оқылған мәтін негізінде жауаптарды тұжырымдау;
6) бедерлі кескіндермен/суреттермен танысу, олар бойынша, жеке әсерлері бойынша, тыңдалғанға ұқсас әңгімелер құрастыру;
7) сөздің мағынасын бақылау (мағынасы жақын және қарама-қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);
8) "зат" және "сөз" ұғымдарын ажырату: заттың атауы ретіндегі сөз; заттардың белгілерін білдіретін сөздер; іс-әрекеттерді білдіретін сөздер;
9) таныс тақырыптар бойынша пікірлер құрастыру;
10) таныс әңгімелер мен ертегілерді қайталау; өлеңдерді, мақал-мәтелдерді, жаңылтпаштарды жатқа оқу;
11) түрлі жанрлардың ерекшеліктерін бөліп көрсету; шығарманың тақырыбын, басты ойын айқындау;
12) көркем және көркем емес мәтіндерді мәнерлеп қайталау, оқылған мазмұнға көзқарас білдіру (ұнайды/ұнамайды, өйткені...).
20. Көрмейтін оқушыларда оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру бойынша тапсырмалардың реттілігі және мысалдары:
1) алты нүктелі қалыпта бағдарлау, алты нүктелі қалыпта нүктелерді, нүктелердің комбинациясын жазу;
2) жазуға дайындық: Брайль аспабының дұрыс орналасуы, тұруы және жазу кезінде грифельді ұстай білуі, Брайль аспабында бағдарлай алу білігін қалыптастыру (Брайль аспабын жоғарыдан төмен қарай дұрыс тексеру, жұмыс жолы, тор көз, бос орын, төрт штифті табу, қағазды бастапқы және қайта пайдалану кезінде дұрыс сала білуі);
3) 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді жазу және оқу, оларды дұрыс оқу, дұрыс жазу және нүктелер комбинациясын оқи білуі (брайль нүктелері бір уақытта емес, керісінше нүктелер комбинациясын міндетті түрде бекіте отырып, кезекпен уақыт бойынша оқытылады);
4) 2 және 5 нүктелерін жазу және оқу: қабылдауды жеңілдету үшін бастапқыда олар жоғарғы нүктемен бірге ұсынылады, мысалы, 1, 2, содан кейін 2 бөлек; 4, 5 бірге, содан кейін 5 бөлек;
5) әрбір оқытылатын дыбыс пен әріптің дыбыстық және дыбыстық-әріптік талдауын жүргізу; сызбалардың көмегімен сөздің, буынның дыбыстық құрамын модельдеу;
6) әріптердің тактильді-қимыл бейнелерін (бедерлі-нүктелі жазу нүктелерінің комбинациясы) – бастапқыда алты нүктелі қалыпта, содан кейін Брайль аспабында меңгеру;
7) әріптер элементтерін жазу, әріптер мен буындарды жазу, Брайль қарпімен айналы әріптерді ажыратуға үйрету, мысалы С және Ш, Т және Ю;
8) сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу (бүкіл 1-сыныпта екі бос орын қалдыруды үйрету); жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді айту арқылы жазу; сөз тіркестерін, сөйлемдерді көшіру;
9) тұтас сөздерді, сөз тіркестерін оқуға ауыса отырып, әр түрлі құрылымдағы сөздерді буындап оқуға үйрету;
10) тыныс белгілері ережелерін: сөйлем соңындағы нүкте, леп белгісі, сұрақ белгісін ескеріп, сөйлемдерді жазу және оқу.
11) екпінді сақтай отырып (баяндау, лепті, сұраулы екпінді), мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіндерден шағын үзінділерді іріктеп оқуды үйрету;
12) мәтінді өз бетінше оқу кезінде оның мазмұнын түсіну; баяндау сипатындағы деформацияланған мәтінді оқужәне түзету;
13) бас әріптің мағынасын, сөйлемнің басында, есімнің атауында, қалалардың, өзендердің атауында және т.б.жағдайда қалай қолданылатынын түсіну. Көрмейтін оқушылар үшін бас әріпті қолданудың маңызы ерекше: ол теориялық тұрғыдан екінші немесе үшінші тоқсанда ұсынылады; Брайль қарпімен оқу және жазу кезінде көрмейтін оқушылар бас әріп белгісін (4, 5 нүкте) пайдаланбайды, өйткені тактильді қабылдау кезінде көптеген қосымша белгілер шатасуға және материалды ретсіз меңгеруге әкеледі, мысалы, көрмейтін бірінші сынып оқушысына мысалдағы жазылғанды меңгеру өте қиын: Тоқтар Серіков Алматы қаласында тұрады;
14) Брайль бойынша тасымалдау ережелерін сақтай отырып, сөздерді дауыссыздардың тоғысуынсыз буындар бойынша тасымалдау;
15) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды практикада қолдану: ысқырған дыбыстардан кейін тұратын дауыстыларды белгілеу (жи-ши, ча-ща, чу-щу); сөздерді бөлек жазу; сөйлем соңындағы тыныс белгілері; сөздердегі -чк-,-чн-, -нщ-, -шн- дұрыс жазу; сөздердегі Ь жіңішке және Ъ жуан белгінің дұрыс жазылуы; сөздің соңында ұяң және қатаң дауыссыз дыбыстардың дұрыс жазылуы;
16) көркем және көркем емес мәтіндерді мәнерлеп оқу, рөлдер бойынша оқу, оқылған мазмұнға қатысты пікір білдіру (ұнайды/ұнамайды, өйткені...).
21. Нашар көретіндерде оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру бойынша тапсырмалардың реттілігі және мысалдары:
1) оқулықпен, жұмыс дәптерімен, жазу үлгісімен, парақпен танысу;
2) дәптердегі жұмыс жолына бағдарлау, дәптер парағының жоларалық кеңістігін (жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік және түзу сызықтар) түсіну;
3) графикалық жаттығуларды орындау; сурет салу, штрихтау, айналдырып белгілеу; заттарды трафарет бойынша айналдырып белгілеу, бояу; жазуға дайындау (денені дұрыс ұстау, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қалам ұстай білу);
4) жазу кезінде қол қозғалыстарының негізгі бағыттарын игеру (жоғарыдан төмен, төменнен жоғары, солдан оңға, оңнан солға, айналмалы қозғалыстар), сурет салу және жазу кезінде саусақтардың, қолдың, білектің, иықтың қозғалысын үйлестіру; жазу кезінде әр элементтің қозғалыс траекторияларын талдау; элементтерді жазуға түсініктемелер;
5) әріптерді жазу реттілігін түсіндіру; әріптердің көру-қимыл бейнелерін, олардың буындардағы, тіркестердегі біріктірілу түрлерін меңгеру; жазудағы ұқсас әріптерді ажыратуға үйрету, мысалы, М және Ш;
6) түрлі құрылымды сөздерді бүтіндей сөздерге, сөз тіркестеріне ауыса отырып, буынмен баяу оқуға үйрету;
7) сөйлем соңындағы нүкте, леп белгісі, сұрақ белгісі, т.б. тыныс белгілері ережелерін ескеріп, сөйлемдерді жазу және оқу;
8) екпінді сақтай отырып (баяндау, лепті, сұраулы екпінді), мұғалімнің сұрақтары бойынша мәтіндерден шағын үзінділерді іріктеп оқуды үйрету;
9) сөздің мағынасын бақылау (мағынасы бойынша жақын және қарама-қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);
10) мәтінді өз бетінше оқу кезінде оның мазмұнын түсіну; баяндау сипатындағы деформацияланған мәтінді оқу;
11) бас әріптің мағынасы, сөйлемнің басында, жалқы есімнің атауында, қалалардың, өзендердің атауында және т.б. бас әріптің қалай қолданылатынын түсіну;
12) тасымалдау ережелерін сақтай отырып, сөздерді дауыссыздардың тоғысуынсыз буындар бойынша тасымалдау;
13) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды практикада қолдану: ызың дыбыстардан кейін тұратын дауыстыларды белгілеу (жи-ши, ча-ща, чу-щу); сөздерді бөлек жазу; сөйлем соңындағы тыныс белгілері; сөздердегі -чк-,-чн-, -нщ-, -шн- дұрыс жазу; сөздің соңында ұяң және қатаң дауыссыз дыбыстардың дұрыс жазылуы;
14) көркем және көркем емес мәтіндерді мәнерлеп оқу, рөлдер бойынша оқу, оқылған мазмұнға қатысты пікір білдіру (ұнайды/ұнамайды, өйткені...).
22. Көрмейтіндерде бастапқы кезеңде оқыту үшін жиһаз бен сөрелер, кітаптар, басқа заттар үнемі бекітілген жерлерде тұруы өте маңызды, бұл кеңістікте тез бағдарлануға ықпал етеді. Көрмейтін білім алушылар осы кеңістікті игергеннен кейін, сыныптағы жиһазды әртүрлі жұмыс түрлері (жеке, жұптық, топтық) және ойындар (басқа да белсенді әдістер) үшін жылжытуға болады. Көрмейтін оқушыға сыныптағы жиһаздың орны ауысқаны туралы ескерту керек.
23. Нашар көретіндерде және қалдық көруі кезінде көру жүктемесінің күн тәртібі мыналарды қамтиды:
1) көздің жұмысы мен демалуының кезектесуі;
2) көру функциясының жағдайына сәйкес, әсіресе патологиялық процестің фонында бұзылыс барысында үздіксіз көру жүктемесін орынды шектеу;
3) сыртқы әлемнің нысандарын бақылау, оқу, көру бақылауындағы еңбек операциялары үшін көруіне жайлы жағдайлар жасау;
4) қабылдау объектілерін өлшемі, түсі, формаларының күрделілігі, олардың саны, фондық шу сипаты бойынша таңдау.
24. Бағдарламалық материалды толық жүзеге асыру үшін оқу процесін жабдықтау нормалары белгіленген:
1) көрмейтіндер үшін: Брайльдің бедерлі-нүктелі қарпімен басылған Букварь оқулық; Брайль аспабы, грифель; алты нүктелі қалып;
2) нашар көретіндер үшін: "Букварь", "Обучение грамоте" оқу-әдістемелік кешені, оның ішінде оқулық, жазу үлгілері, жұмыс дәптерлері, әдістемелік құрал;
3) интерактивтік және проекциялық жабдықтар жиынтығы: проектор, интерактивті тақта немесе экран,
4) электрондық басылымдар, DVD бейнефильмдер, электронды плакаттар;
5) компьютер жиынтығы: жүйелік блок, монитор, микрофондық-телефондық гарнитура, акустикалық жүйе, Web-камера, желілік фильтр, көпфункционалды құрылғы;
6) аудиториялық қабырға тақтасы.
25. Тілдік оқыту барысында техникалық көмекші құрылғылар (аппаратуралар) мен дидактикалық құралдар (ақпарат тасымалдағыштар) белсенді түрде қолданылады, соның ішінде:
1) оптикалық түзету құралдары: лупалар (қолдық, стационарлық және тіректік); көзәйнектер (микроскопиялық, гиперокулярлық және телескопиялық); бинокулярлар мен монокулярлар; проекциялық ұлғайтқыш аппараттары (эпипроекторлар және диапроекторлар);
2) көру аумағының бұзылысы бар тұлғалар үшін (гемианопсия, құбырлы көру) көру аумағын қажетті шектеуде өзгертетін арнайы оптикалық жүйелер; егер көру сапасының нашарлауы жоғары жарық жағдайында болса, түссіз қапталған әйнектен немесе түрлі-түсті әйнектен жасалған жарықтан қорғайтын түзеткіш линзалар сияқты жарық техникасы қолданылады;
3) компьютерлік тифлокешен: IBM үйлесімді дербес компьютер, брайльдік дисплей, брайльдік принтер index Everest-D, сканерлеуге және оқуға арналған "Книголюб" бағдарламасы, экранды ұлғайтатын бағдарлама;
4) "Книга", "Video Light VGA" электрондық ұлғайтқыш құрылғысы;
5) нашар көретіндерге арналған портативтік ұлғайтқыш құрылғы.
3-тарау. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру Параграф 1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұны
26. "Букварь, Обучение грамоте" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі 1-сыныпта аптасына 6 сағат, оқу жылы бойынша 198 сағатты құрайды.
Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген) сәйкес жасалды.
27. Сауат ашу процесінде келесі кезеңдер бөлінеді: пропедевтикалық, әліппеге дейінгі, әліппе кезеңі, әліппеден кейінгі кезең.
28. 1-сыныпта әліппеге дейінгі, әліппе кезеңі, әліппеден кейінгі кезеңдер жүзеге аырылады.
29. Әліппеге дейінгі кезең міндеттері:
1) фонемалық естуді дамыту; дыбыс, буын, екпін, сөз, сөйлем, сөйлеу туралы ұғымдарды қалыптастыру;
2) тыныс белгілері туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру; сөйлем түрлері: хабарлы, сұраулы, лепті сөйлемдердің тыныс белгісі;
3) сызбаларды пайдалана отырып, сөздерге дыбыстық талдау жүргізу, сөздерді буындарға бөлу, сөзден екпінді буынды табу білігін қалыптастыру;
4) екпінді/екпінсіз дауысты дыбыстар, дауысты/дауыссыз дыбыстар, ұяң/қатаң дауыссыз дыбыстар туралы түсініктерді қалыптастыру;
5) көрмейтіндер үшін алты нүктелі қалыпта, Брайль аспабы мен оқулығында бағдарлау; 1, 2, 3, 4, 5, 6 нүктені оқуға және жазуға үйрету; бедерлі нүктелер комбинацияларын оқу және жазуға жаттықтыру.
30. Әліппе кезеңінің міндеттері:
1) дыбыстық талдау және синтез дағдыларын жетілдіру;
2) әліпби әріптерін меңгеру;
3) оқулық мәтіндерінің материалында (Брайль/жазық басу бойынша) дұрыс, бір қалыпты буындап оқуды қалыптастыру;
4) орфографиялық және орфоэпиялық оқуды меңгеру;
5) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде жазу дағдыларын қалыптастыру (көрмейтіндер үшін Брайльдің бедерліі-нүктелі қарпімен).
31. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:
1) тұтас сөздермен оқуға біртіндеп көшу, "ішінен" оқу білігін қалыптастыру;
2) байланыстырып сөйлеуді дамыту (қайталау, әңгімелеу);
3) ұқсас, айна әріптерін жазудағы қателіктердің алдын- ала отырып, жазу дағдыларын дамыту.
4) дұрыс жазу ережелерімен таныстыру және оларды тәжірибеде қолдану.
32. Барлық кезеңдерде фонетика, лексика және грамматика элементтерін оқыту балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыта отырып, коммуникативтік-сөйлеу біліктері мен дағдыларын қалыптастырумен қатар жүреді.
33. Бағдарламаның мазмұны келесі ортақ бөлімдерді қамтиды:
1) "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым";
2) "Оқылым";
3) "Жазылым".
34. "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сенсорлық, практикалық тәжірибені байыту;
2) сөйлеу тілінің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз);
3) тыңдалған материалдың тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;
4) тыңдалған материалды қайталап айту;
5) оқиғаларды болжау;
6) тілдік нормаларды сақтай отырып түрлі жағдайдағы қарым-қатынасқа қатысу.
7) сөйлеу нормаларын сақтай отырып әр түрлі жағдайларда қарым-қатынасқа түсу;
8) бағалау пікірін айту;
9) әңгіме құрастыру;
10) сөздің дыбыстық формасына бағдарлау.
35. "Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту;
2) сөйлеуді дамыту және нақтылау;
3) оқу процессін меңгеру;
4) мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;
5) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;
6) мәтіндегі лексикалық және синтаксикалық бірліктер рөлін түсіну;
7) мәтіннің түрін, жанрын және стилін анықтау;
8) мәтіндерді салыстырмалы талдау.
36. "Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту;
2) тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын баяндау;
3) ұғымның түрлі формаларын пайдалана отырып мәтін құру;
4) түрлі жанрдағы шығармашылық мәтіндерді жазу;
5) жұмыстағы қателерді табу және түзету;
6) графикалық нормаларды сақтау;
7) орфографикалық нормаларды сақтау;
8) грамматикалық нормаларды сақтау;
9) тыныс белгілері нормаларын сақтау.
37. Әліппеге оқыту мазмұнын бөлу лексикалық ортақ тақырыптарды зерттеу арқылы жүзеге асырылады: "Барлығы мен туралы", "Менің мектебім", "Менің отбасым мен достарым", "Бізді қоршаған әлем", "Саяхат", "Дәстүр мен фольклор", "Тамақ пен сусындар", "Дені саудың жаны сау!". Тақырыптарды жоспарлау білім беру мақсаттарының интеграциясын, пәнаралық байланысты нығайтуға, оқу-тәрбие міндеттерін жақсы орындауға, ойлау қабілетін дамытуға және әлеуметтік құзыреттілікті қалыптастыруға ықпал етуге мүмкіндік береді.
38. 1-ші сыныптың базалық мазмұны:
"Тыңдалым және айтылым":
1) тілдік заттық-практикалық іс-әрекет:
2) сипап сезу қабылдауының барлық арсеналын пайдалана отырып, заттарды пішіні, өлшемі, температурасы, түсі, фактурасы, материалы бойынша тексеру және сипаттау;
3) заттарды олардың түрлері, ұғымдары, атауы бойынша жіктеу;
4) заттарды топтай білу;
5) табиғи заттарды бедерлі суреттермен/кескіндермен, аппликациялармен байланыстыруды үйрету;
6) әлемнің тұтас бейнесінің құрамдас бөлігі ретінде тіл туралы алғашқы түсініктер;
7) сөйлеудің негізгі бірліктері (мәтін, сөйлем, сөз);
8) сөйлемдер мен шағын мәтіндердің интонациялық бояуы;
9) диалог түріндегі жағдаяттар;
10) бейвербальды қарым-қатынас құралдары: интонация, әлпет, ым, бет қимылы;
11) сөйлемді дұрыс интонациялау;
12) оқу және тұрмыстық қарым-қатынас жағдайындағы сөйлеу әдебінің нормалары (өтінішп білдіру, алғыс айту, құттықтау);
13) естілетін сөздің дыбыстық жағы
14) айналадағы болмыстан дыбыстың бөлінуі;
15) дыбыстың дыбыс көзімен арақатынасы;
16) дыбыстың локализациясы (бағыты бойынша, дыбыс көзіне дейінгі қашықтық бойынша, дыбыс күші бойынша);
17) фонематикалық естуді дамытуға және дикцияны қоюға арналған артикуляциялық жаттығулар (жаңылтпаш);
18) сөздер мен буындардың дыбыстық құрылымы;
19) дыбыстарды дауысты және дауыссыз дыбыстарға жіктеу (артикуляциялық, акустикалық, функционалды аспектілер);
20) дауыссыз дыбыстарды жуан/жіңішке және ұяң/қатаң бойынша жіктеу;
21) сөздерді буындарға бөлу;
22) екпінді және екпінсіз буындар;
23) дауысты және дауыссыз дыбыстарға арналған әлсіз және күшті позициялар;
24) дыбыс пен екпіннің мағына ажыратушы рөлі (за́мок - замо́к);
25) диалогтар, диалогтарға қатысу, сұрақ-жауаптарды тұжырымдау, тыңдаушының назарын аудару;
26) сөздің мағынасын бақылау (мағынасы жақын және қарама-қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);
27) заттың атауы ретінде қолданылатын сөздер;
28) заттардың белгілерін білдіретін сөздер;
29) әрекеттерді білдіретін сөздер;
30) мәтіндерді, әңгімелерді тыңдау;
31) мәтіннің негізгі тақырыбы мен ойын бөліп көрсету, тыңдағанды қайта айту;
32) мәтін мазмұнын сюжеттік сурет, аудио, бейнежазба, тақырып/атауы, иллюстрация/бедерлі сурет бойынша болжау;
33) иллюстрациялық материалға және/немесе мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, мәтін кейіпкерлерін және олардың әрекеттерін атау;
34) жәй сөйлемдерді қолданып, тыңдалған және/немесе оқылған мәтінге қатысты пікір білдіру;
35) кілт сөздерді және/немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің әрекеттерін мақұлдау/мақұлдамау.
"Оқылым":
1) үстелдің жұмыс бетінде бағдарлау;
2) алты нүктелі қалыптарға бағдарлау;
3) сөздермен ойындар (анаграммалар, палиндромдар (ауысулар: саятшылық, топан су), сөзде буынды табу;
4) мәтіннің басында немесе тақырып бойынша оқиғалардың дамуын болжау;
5) сөйлемдегі сөздердің санын, сөздегі буындарды анықтау;
6) буын минималды айтылым бірлігі ретінде;
7) сөйлем, сөз, буын, дауысты және дауыссыз дыбыстардың схемасы;
8) әр түрлі жанрдағы шығармаларды олардың ерекшеліктері негізінде салыстыру;
9) шығарманың негізгі кейіпкерлерінің сипаттамасы;
10) әр түрлі буын құрылымы бар сөздердің бедерлі/ сызылған үлгілері;
11) оқытылатын сөзді бөліктерге бөлу мүмкіндігі;
12) ұсынылған дыбыстармен буындар мен сөздерді құрастыру;
13) сөздің, буынның дыбыстық құрамын схемалар көмегімен модельдеу;
14) әріптердің тактильді-қимыл/көру-қимыл бейнесін меңгеру (бедерлі-нүктелі жазу нүктелерінің комбинациясы), әріптерді оның құраушы элементтеріне бөлу (бастапқыда алты нүктелі қалыпта, содан кейін Брайль аспабында);
15) әріптерді оқу, ұқсас, айналы әріптерді ажыратуға үйрету);
16) тұтас сөздермен, сөз тіркестерімен оқуға ауыса отырып, әртүрлі құрылымдағы сөздерді буындап оқуға көшу;
17) тыныс белгілері ережелерін: сөйлем соңындағы нүкте, леп, сұрақ белгілерін ескере отырып сөйлемдерді оқу;
18) мәтінді өз бетінше оқу кезінде оның мазмұнын түсіну;
19) баяндауыш сипаттағы деформацияланған мәтінді оқу, оның дұрыс реттілігін қалпына келтіру;
20) бас әріптің мағынасы, сөйлемнің басында, тиісті есімдердің атауында, қалалардың, өзендердің атауында және т.б. бас әріптің қалай қолданылатынын түсіну;
21) көркем және көркем емес мәтіндерді мәнерлеп оқу, рөлдермен оқу, оқылған мазмұнға қатысты пікір білдіру (ұнайды/ұнамайды, өйткені...);
"Жазылым"
көрмейтіндерде:
1) саусақ ойындарын өткізу, саусақтардың сипап сезу мен ұсақ моторикасын дамытуға, қолды үйлестіру мен дәл қимылдауға арналған жаттығулар;
2) жоғарыдан төменге қарай алгоритм бойынша заттарды тактильдік тексер, контур бойынша қоршау;
3) Л.Брайль грифельмен, жазу құрылғысын қолдану ережелері;
4) парақ кеңістігінде, дәптерде бағдарлай білу;
5) заттарды түсі, пішіні, өлшемі бойынша тану және ажырата білу, оларды бедерлі суреттермен байланыстыру, өзіндік әрекетте сенсорлық эталондармен жұмыс істеу;
6) партада бағдарлау білігін дамыту (әрбір заттың өзінің тұрақты орны бар), бірінші оқу кітабында және оның беттерінде бағдарлау білігі;
7) жазу және оқу кезінде дұрыс қалыпты сақтау, алдымен нүктелерден ою-өрнектерді дұрыс тесу, алты нүктелі қалыпты қолдана отырып, нүктелерді жазуды игеру;
8) алты нүктелі қалыпта бағдарлау, алты нүктелі қалыпта нүктелер комбинациясын жазу;
9) Брайль аспабында жолдар мен торларды орналастыруда бағдарлау, грифельмен 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді таба білу;
10) 1, 3, 4, 6 (бұрыштық) нүктелерді дәйектілікпен жазу және оқу, оларды дұрыс оқи білу;
11) нүктелерді белгілі бір ретпен нөмірлеудің тактильді-қимыл бейнелерін игеру: бастапқыда 1, 3, 4, 6 (бұрыштық нүктелер), олардың комбинациясы, содан кейін 2 және 5 нүктелердің орналасуы;
12) алтынүктелі қалыптағы нүктелердің дұрыс орналасуы;
13) алтынүктелі қалыпта және жазуға арналған аспаптағы нүктелердің қажетті комбинациясын жаңғырту;
14) әрбір оқытылатын дыбыс пен әріптің дыбыстық және дыбыстық-әріптік талдауын жүргізу, сызбалардың көмегімен сөздің, буынның дыбыстық құрамын модельдеу;
15) әріптердің тактильді-қимыл бейнелерін (бедерлі-нүктелі жазу нүктелерінің комбинациясы) – бастапқыда алты нүктелі қалыпта, содан кейін Брайль аспабында меңгеру;
16) әріптер элементтерін жазу, әріптерді, буындарды жазу, С және Ш, Т және Ю сияқты Брайльдің айналы әріптерін ажыратуға үйрету;
17) сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу (бүкіл 1-сыныпта екі бос орын қалдыруға үйрету);
18) жазылуы айтылымнан ауытқымайтын сөздерді айту бойынша жазу;
19) сөз тіркестерін, сөйлемдерді көшіру;
20) сөйлемнің соңындағы нүкте, леп, сұрақ белгілері бойынша тыныс белгілері ережелерін ескере отырып, сөйлемдерді жазу:;
21) бас әріптің мағынасы, бас әріптің сөйлемнің басында, жалқы есімдердің атауында, қалалардың, өзендердің атауында және т.б. қалай қолданылатынын түсіну (көрмейтіндер үшін бас әріпті қолдану теориялық тұрғыдан беріледі - Брайль қарпімен жазған кезде көрмейтін оқушылар бас әріп белгісін пайдаланбайды);
22) Брайль бойынша тасымалдау ережелерін сақтай отырып, дауыссыздардың тоғысуынсыз сөздерді буынға тасымалдау;
23) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды іс жүзінде қолдану: ызың дыбыстардан кейін тұратын дауыстыларды белгілеу (жи-ши, ча-ща, чу-щу);
24) сөздерді бөлек жазу;
25) сөйлем соңындағы тыныс белгілері;
26) сөздердегі -чк-,-чн-, -нщ-, -шн- дұрыс жазу;
27) сөздердегі Ь жіңішке және Ъ жуан белгінің дұрыс жазылуы;
28) сөздің соңында ұяң және қатаң дауыссыз дыбыстардың дұрыс жазылуы;
нашар көретіндердерге:
1) саусақ ойындарын өткізу, саусақтардың сипап сезу және ұсақ моторикасын дамытуға, қолды үйлестіру мен дәл қимылдауға арналған жаттығулар;
2) дәптермен, парақпен танысу, графикалық жаттығуларды орындау;
3) сурет салу, штрихтау, айналдырып белгілеу;
4) заттарды трафарет бойынша айналдырып белгілеу, бояу;
5) дәптерде жұмыс жолында бағдарлау, дәптердегі парақтың жоларалық кеңістігін (жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік және түзу сызықтар) түсіну;
6) жазуға дайындық (дұрыс қалып, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қалам ұстай білу);
7) жазу кезінде қолдың негізгі бағыттарымен танысу (жоғарыдан төмен, төменнен жоғары, солдан оңға, оңнан солға, айналдыпу қозғалыстары), сурет салу және жазу кезінде саусақтардың, қолдың, білектің, иықтың қозғалысын үйлестіру;
8) әр элементті жазған кезде қозғалыс траекторияларын талдау;
9) элементтерді жазуға түсініктемелер;
10) әріп жазуының реттілігін түсіндіру;
11) әріптердің қозғалыс бейнелерін, олардың буындардағы, тіркесімдердегі қосылыстарының түрлерін игеру;
12) тасымалдау ережелерін сақтай отырып, дауыссыздардың тоғысуынсыз сөздерді буынға тасымалдау;
13) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды іс жүзінде қолдану: ызың дыбыстардан кейін тұратын дауыстыларды белгілеу (жи-ши, ча-ща, чу-щу);
14) сөздерді бөлек жазу;
15) сөйлем соңындағы тыныс белгілері;
16) сөздердегі -чк-,-чн-, -нщ-, -шн- дұрыс жазу;
17) сөздердегі Ь жіңішке және Ъ жуан белгінің дұрыс жазылуы;
18) сөздің соңында ұяң және қатаң дауыссыз дыбыстардың дұрыс жазылуы.
39. Әліппе кезеңінің үлгілік тақырыптары мен өту реттілігі:
А дыбысы мен әріпі; О дыбысы мен әріпі; А, О әріптері; И дыбысы мен әріпі; Ы дыбысы мен әріпі; У дыбысы мен әріпі; И,Ы,У әріптері бар сөздер; Н дыбысы мен әріпі; С дыбысы мен әріпі; К дыбысы мен әріпі; Т дыбысы мен әріпі; Л дыбысы мен әріпі; Р дыбысы мен әріпі; В дыбысы мен әріпі; Р және В әріптері; Е дыбысы мен әріпі; П дыбысы мен әріпі; М дыбысы мен әріпі; З дыбысы мен әріпі; З және С дыбыстары; Б дыбысы мен әріпі; Б және П дыбыстары; Д дыбысы мен әріпі; Д және Т дыбыстары бар сөздер; Я дыбысы мен әріпі; Я әріпі және ол білдіретін дыбыстар, Г дыбысы мен әріпі; Г және К дыбыстары; Ч дыбысы мен әріпі; Ь әріпі; Ь бар сөздер; Ш дыбысы мен әріпі; Ш әріпі бар сөз, Ж дыбысы мен әріпі; Ш және Ш ажырату; Ң дыбысы мен әріпі; Е және Ң әріптері бар сөздер; Е және Ң дыбыстары; Й дыбысы мен әріпі; Х дыбысы мен әріпі; Ю дыбысы мен әріпі; Ю әріптері бар сөздер; Ц дыбысы мен әріпі; Э дыбысы мен әріпі; Щ дыбысы мен әріпі; Щ әрпі бар сөздер, Ф дыбысы мен әріпі; В және Ф ажырату; Ь айыру белгісі, Ъ әріпі.
40. Мұғалім білім алушылардың оқу материалын меңгеру деңгейі мен қарқынына байланысты тақырыпты оқыту сағаттары мен ұзақтығын дербес анықтайды. Әліппе кезеңін (алфавитті) оқытуға ұсынылатын орташа ұзақтығы 96-104 сағат.
Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі
41. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан - оқыту мақсатының реттік нөмірін білдіреді. 1.1.2.1 кодында "1" – сынып, "1.2." – бөлім және бөлімше, "1" –оқыту мақсатының реттік саны.
42. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары |
1-сынып | |
1.1. Сенсорлық және практикалық тәжірибені байыту |
1.1.1.1 қоршаған орта объектілерін зерттеу; |
1.2. Сөйлеудің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз) |
1.1.2.1 сөйлеу, мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс деген не екенін түсіну; |
1.3. Тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау |
1.1.3.1 1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын анықтау; |
1.4. Тыңдалған материалды қайталап айту |
1.1.4.1 оқиғалар тізбегін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайталап айту; |
1.5. Оқиғаларды болжау |
1.1.5.1 мәтін мазмұнын сюжеттік сурет, аудио, бейнежазба, тақырып/атауы, иллюстрация/ бедерлі сурет бойынша болжау; |
1.6. Тыңдаушылардың назарын аудару |
1.1.6.1 қарым-қатынас барысында бейвербальды қатынас құралдарын қолдану (әлпет ым); |
1.7. Тілдік нормаларды сақтай отырып түрлі жағдайдағы қарым-қатынасқа қатысу |
1.1.7. рөлдік ойындарда, әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында (сәлемдесу, ырзашылық білдіру, кешірім сұрау, өтініш білдіру, рұқсат сұрау, қоштасу) сөйлеу әдебін қолдану; |
1.8. Бағалау пікірін айту |
1.1.8.1 жай сөйлемдерді қолданып, тыңдалған мәтінге қатысты пікір білдіру; |
1.9. Әңгіме құрастыру |
1.1.9.1 мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, 8-14 сөзге дейінгі көлемде баяндау мәтінін құрастыру; |
1.10. Сөздің дыбыстық түрін бағдарлау |
1.1.10.1 оқытылатын дыбыстардың артикуляциялық құрылымы мен дыбысталуын меңгеру; |
2) "Оқылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары |
1-сынып | |
2.1. Сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту |
1.2.1.1. өзіндік әрекетте сенсорлық эталондармен жұмыс істеу; |
2.2. Сөйлеуді дамыту және нақтылау |
1.2.2.1 заттарды атауы, түрлері бойынша жіктеу; |
2.3. Оқу процессін меңгеру |
көрмейтіндерде: |
2.4. Оқылған мәтіннің тақырыбын және негізгі ойларын анықтау |
1.2.4.1 мұғалімнің көмегімен тыңдалған/оқылған мәтіннің тақырыбын анықтау; |
2.5. Мәтіннің құры-лымдық бөліктерін анықтау |
1.2.5.1 мұғалімнің көмегімен оқылған әңгіменің басын, ортасын және соңын анықтау; |
2.6. Мәтіндегі лекси-калық және синтаксис-тік бірліктердің рөлін түсіну |
1.2.6.1 оқылған мәтіндегі заттарды, іс-әрекеттерді, белгілерді білдіретін сөздерді саралау; |
2.7. Мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау |
1.2.7.1 есту/практика арқылы мәтіннің поэтикалық және прозалық формаларын ажырату; мұғалімнің көмегімен баяндау және сипаттау мәтіндерін анықтау; |
2.8. Мәтіндерді салыстырмалы талдау | 1.2.8.1 мұғалімнің көмегімен әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) ажырату |
3) "Жазылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаты |
1-сынып | |
3.1. Сипап сезу қабылдауын және бағдарлануын дамыту |
Көрмейтіндер үшін: |
3.2. Тыңдалған/ оқылған материалдың мазмұнын баяндау | 1.3.2.1, заттық, ойын әрекеттерін, сызбаларды, белгілерді, сонымен қатар мұғалімнің көмегімен тыңдалған/оқылған мәтіндердегі сөздерді пайдаланып, материалды ұсыну |
3.3. Мәтін құру | 1.3.3.1 мұғалімнің қолдауымен пәндік-практикалық іс-әрекетті, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырып бойынша 3-5 сөйлемнен және 8-14 сөзден тұратын қарапайым мәтіндер құрастыру |
3.4. Әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу |
1.3.4.1 мұғалімнің көмегімен жай сөз тіркестерін, сөйлемдер және/немесе мәтіндер жазу; |
3.5. Жұмыстағы қателерді табу және түзету |
1.3.5.1 Брайль әріптерінің, айналы Брайль әріптерінің жазылуын тексеру; |
3.6. Жазудың графикалық нормаларын сақтау |
1.3.6.1 "дыбыс" және "әріп" ұғымдарын ажырату; |
3.7. Орфографиялық нормаларды сақтау |
0.3.7.1 әріптерді, буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін көшіріп жазу; |
3.8. Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.3.8.1 жазбаша сөйлеудегі сөздер-заттар, сөздер- белгілер, сөздер- әрекеттерді ажырату; |
3.9. Пунктуациялық нормаларды сақтау | 1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін: нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісін қою |
43. Осы оқу бағдарламасы қосымшаға сәйкес бастауыш білім беру деңгейінің 1-сыныбындағы (оқыту орыс тілінде) көзі көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған "Букварь, Обучение грамоте" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес іске асырылады.
44. Оқыту барсында әр бөлім мен тақырыптарға берілетін сағаттар саны балалардың үлгеріміне қарай мұғалім өзі бөледі.
Параграф 3. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 1 - сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту орыс тілінде)
1) 1-сынып:
1-тоқсан | |||
Кезең | Тыңдалым мен айтылым | Оқылым | Жазылым |
Әліппеге дейінгі кезең |
1.1.1.1 қоршаған орта объектілерін зертеу; |
1.2.1.1. өзіндік әрекетте сенсорлық эталондармен жұмыс істеу; |
1.3.1.1 қолдың қимылын үйлестіру, саусақ гимнастикасын, ұсақ моторикаға арналған жаттығуларды орындау; |
2-тоқсан | |||
Әліппе кезеңі |
1.1.1.3 түрлі-түсті бедерлі суреттерде, аппликацияларда бейнеленген заттарды тану; |
1.2.1.2 жұмыс үстелінің бетінде, парақта еркін бағдарлану; |
көрмейтіндерде: |
3-тоқсан | |||
Әліппе кезеңі |
1.1.1.5 табиғи заттарды, муляждарды, ойыншықтарды ажырату, заттар мен заттардың суреттерін салыстыру; |
көрмейтіндерде: |
1.3.2.1 заттық, ойын әрекеттерін, сызбаларды, белгілерді, сонымен қатар мұғалімнің көмегімен тыңдалған/оқылған мәтіндердегі сөздерді пайдаланып, материалды ұсыну; |
Әліппеден кейінгі кезең |
1.1.9.1 мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, 8-14 сөзге дейінгі көлемде баяндау мәтінін құрастыру; |
1.2.6.2 оқылған мәтіннен жалпылама мағынасы бар жай сөздерді бөліп алу және қолдану; |
1.3.7.2 бас әріп қашан жазылатынын білу; |
4-тоқсан | |||
Әліппеден кейінгі кезең |
1.1.2.1 сөйлеу, мәтін, сөйлем, сөз, дыбыс деген не екенін түсіну; |
1.2.1.3 брайльдік оқулықта еркін бағдарлануы; |
1.3.2.1 заттық, ойын әрекеттерін, сызбаларды, белгілерді, сонымен қатар мұғалімнің көмегімен тыңдалған/оқылған мәтіндердегі сөздерді пайдаланып, материалды ұсыну; |
Әліппеден кейінгі кезең |
1.1.4.1 оқиғалар тізбегін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайталап айту; |
1.2.2.4 жоспарға, суреттер/бедерлі бейнелер, макеттер сериясына сүйене отырып, тыңдағанды қайта айту; |
1.3.5.1 Брайль әріптерінің, айналы Брайль әріптерінің жазылуын тексеру; |
Ескерту:
1) оқыту мақсаттары бір тоқсан ішіндегі сөйлеу әрекетінің түрлері бойынша біріктіріледі;
2) ұсынылған ұзақ мерзімді жоспар үлгі ретінде, оқушылардың оқу материалды игеру қарқынына байланысты мұғалім өзгертулер енгізе алады;
3) барлық оқу мақсаттарын концентрлік тәсілмен іске асыру ұсынылады: әрбір мақсат келесі тоқсанда кеңейтілген және/немесе күрделенген сөйлеу материалында тереңдете отырып қайталанады.
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 566 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты – адамның жалпы мәдениетінің көрсеткіші ретінде функционалдық сауаттылығын қалыптастыру негізін қалау, сөйлеу қызметінің барлық түрлерінің дамуын қамтамасыз ету.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) қазақ тілін оқыту барысында қоршаған әлем жайындағы білімін меңгеруге қолайлы жағдай қалыптастыру;
2) сөздік қорды байыту және белсендіру, сөйлеу мәдениетімен қарым – қатынас мәдениетін дамыту негізінде сөйлеу қызметін өнімді қалыптастыру;
3) фонетикалық, лексикалық, морфологиялық, синтаксистік, орфографиялық және орфоэпиялық міндеттерді шешу процесінде ақпаратты талдау, салыстыру, қорытындылау, жүйелей білуді, оқу қызметін жоспарлау, бақылау және бағалай білуін дамыту;
4) тілге білім көзі, рухани адамгершілік құндылық, қарым – қатынас және табысты әлеуметтендіру құралы ретінде, білім алушылардың саналы көзқарасын тәрбиелеу;
5) білім алушылардың адамгершілік көзқарасын, зияткерлік және рухани әлемін қалыптастыру; оларды ұлттық және жалпы азаматтық құндылықтарға тарту.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) қолдың ұсақ қозғалыс дағдысын түзету: қол қозғалысы, шынтақ жағдайы, жазу және оқу кезінде грифельді қолда дұрыс ұстай білу, қалыпты қаріпте жазу дағдыларын жетілдіру, сезім және қозғалыс үйлесімін дамыту;
2) оқу, жазу және оқу материалын көшіруде кітап пен дәптер бетінде дұрыс бейімделе білу;
3) когнитивті процестерді дамыту және түзету: көрнекі – бейнелі, көрнекі – әрекеттік, сыни, шығармашылық ойлау, көру, есту және тактілді (сипау) қабылдау, пәндік материалдарды меңгеру сапасын арттыру үшін зейінін және есте сақтау қабілетін дамыту;
4) қоршаған ортаны тануда арнайы әдістерді меңгеру: қорытындылау, салыстыру, сипаттау, зерттеу, заттармен құбыстар туралы түсініктерін нақтылау үшін алгоритмдеу;
5) оқуда, жазуда және көрнекі материалмен жұмыс кезінде көру қалдығын тиімді қолдана білуді дамыту;
6) психикалық дамудың басқа жақтарынан сөздік саланың үстемдік етуіне негізделген сөйлеу вербализмін түзету; шындықпен нақты фактілерге сүйенбей отырып талқылау;
7) білім алуда заттар туралы түсініктерінің нақты болмауына себепші болатын және сөздерді формальды түрде жаттап алуға итермелейтін сөздің лексикалық мағынасын жеткіліксіз ұғындыратын немқұрайлылықты жеңу.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқу нәтижелерін жақсарту мақсатында: құндылыққа бағытталған, жеке тұлғаға бағытталған, іс-әрекеттік, саралап оқыту, коммуникативтік тәсілдері қолданылады және ақпараттық–коммуникациялық технологиялары енгізілген.
6. Оқытудың құндылықтарға бағытталған тәсілі арнайы оқу материалдары: жаттығулар, мәтіндер, шығармашылық тапсырмалар арқылы білім алушылардың бойына отансүйгіштік, азаматтық, жауапкершілік, ынтымақтастық, салт-дәстүрді құрметтеу сияқты қасиеттерін қалыптастырады.
7. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл оқытудың жаңашылдық технологияларын, дидактикалық және рөлдік ойындардың, күнделікті және қалыптан тыс сабақтарда қолданылатын тест тапсырмаларын қолдану арқылы білім алушылардың жеке қабілеттерін, танымдық қызығушгылықтарын, шығармашылық және зияткерлік әлеуетін ашу болып табылады.
8. Іс-әрекеттік тәсіл білім алушыларды тек дағды бойынша істелетін әрекетке әкелетін, олардың сауатты жазу мен дұрыс сөйлеу дағдыларын дамытуда өзара бірлесіп әрекет жасайтын, ұғым, ережелер, мәліметтер жүйесін түсінуге мүмкіндік жасайтын сөздік-тәжірбиелік әрекет арқылы жүзеге асырылады. Іс-әрекеттік тәсіл белсенді және интерактивті әдістерді қолдануға ұйғарым жасайды: зерттеу және ойын әрекетін, тілдік норманы талдау, қорыту және оларды тәжірбиелік әрекетте тиімді пайдалануда өзекті болатын оқытудың жетекші тәсілін қолдануды ұсынады.
9. Саралап оқыту тәсілі білім алушыларды көру мүмкіндіктеріне сәйкес көру өткірлігі 0,04-ке дейін мүлдем көрмейтін және ішінара көретін, көру өткірлігі 0,05-тен 0,09-ке дейін Брайль жүйесі бойынша білім алатын және көру өткірлігі 0,1-ден 0,4-ке дейінгі көзілдірікпен көретін ірілендірілген жалпақ басылымды қаріппен оқитытдарға бөлуді көздейді; сондай-ақ олардың жеке ерекшеліктері мен қабілеттерін ескере отырып үш топқа бөлуді ұйғарады:
1) оқу материалын толығымен және өз бетінше игеруге қабілетті;
2) оқу материалын баяу үйренеді және орындау кезінде аздап қателіктер жібереді;
3) оқу материалдарын жарым-жартылай біледі және өз бетінше шығара алмайды, түзету әдістері, деңгейлік тапсырмалар қолданылады.
10. Коммуникативтік тәсіл көрмейтін және нашар көретін балаларды оқытуда тілдік және сөйлеу нормаларының жүйесіне сәйкес, сөйлеу этикетін сақтауды дамытуға мүмкіндік береді; тыңдай білуге, монологтық жәна диологтық сөздерді меңгеруде сұрақтар мен жауаптарды сыпайы түрде тұжырымдай білуге бейімдейді, вербальді және вербальді емес қатынас құралдарын меңгеру негізінде өз құрдастары және ересек адамдармен өнімді қарым-қатынас жасауына әсерін тигізеді.
11. Пән бойынша ақпаратты іздеу, өңдеу және алмасу үшін ғаламтор - ресурстарды, онлайн - сөздіктерді, анықтамалықтарды, форумдарды, электрондық оқулықтарды және энциклопедияларды пайдаланылады; оқу процесінің үздіксіздігін қолдану үшін қашықтықтан оқыту технологияларын қолданады.
12. Білім алушыларға арналған түзету көмегі келесі бөлімдерді қамтиды:
1) пәндік білім білік және дағдыны игеруде сақталған анализаторларымен олардың компенсаторлық рөлін түзету және дамыту;
2) пәндік материалды қабылдауда психофизикалық және эмоционалдық дамудағы қайталамбалы кемшіліктерді болдырмау;
3) көру қалдығын қорғау және офтольмологиялық, гигиеналық нормаларды сақтау.
13. Пән бойынша оқытудың арнайы әдістері:
1) көрудегі ауытқушылықтарды ескере отырып, оқу әрекетін алгоритімдеу;
2) көзге түсетін жүктеменің 10 минуттан аспауын қадағалай отырып, іс -әрекеттің әр түрін мөлшерге сәйкес қолдану;
3) нүктелі-бедерлі қаріпте оқыту мен жазуды тактильді қабылдауды есту арқылы қабылдауымен алмастыру;
4) көз бен қол саусақтарына арналған арнайы гимнастика;
5) оқу ақпаратын логикалық өндеу әдістері: нақтылау, салыстыру, үлгі бойынша аналогтарын орнату, талқылап қорыту;
6) фонетикалық, лексикалық, морфологиялық, синтаксистік талдауда алгоритм түрінде егжей-тегжейлі бөлшектейтін іс-әрекетті ашып көрсету.
14. Қазақ тілі сабақтары бастауыш сыныптарда арнайы жабдықталған кабинеттерде өткізіледі:
1) қауіпсіздік техникасы талаптарына сәйкес мектеп жиһаздарымен;
2) оқытудың арнайы оқу-әдістемелік құралдарымен: иллюстрациялармен, бедерлі суреттермен, бедерлі-нүктелі кестелермен, анықтамалық, көркем әдебиетпен, ұлғайтылған және нүктелі-бедерлі қаріпте басылған оқулықтармен, дидактикалық қоршаған әлемді бейнелейтін үлестірмелі көрсетпелі материалдармен;
3) оқытудың техникалық құралдарымен: компьютерлік тифлокешенмен, көшіруге және оқуға арналған "Книголюб" кешенімен, интерактифті тақтамен, "Книга" деп аталатын электронды ұлғайтқыш құрылғымен, нашар көрушілерге арналған стационарлық портотивті ұлғайтқыш құрылғымен, тифлоплеермен, диктофонмен.
3-тарау. "Қазақ тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
15. "Қазақ тілі" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 2-сыныпта - аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты;
2) 3-сыныпта - аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты;
3) 4-сыныпта - аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты құрайды.
16. Оқу мақсаттары мұғалім мен білім алушыларға болашақ қадамдары жөнінде өзара ой бөлісуге, оларды жоспарлау мен бағалауға мүмкіндік беретін бірізділік пен сабақтастықты көрсететін 4 бөлімді қамтиды:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі;
2) "Оқылым" бөлімі;
3) "Жазылым" бөлімі;
4) "Әдеби тіл нормаларын сақтау" бөлімі.
17. "Тыңдалым және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну;
2) мәтіннің мазмұнын болжау;
3) түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану;
4) берілген тақырып бойынша әңгіме құрау;
5) тыңдалған материал бойынша өз пікірін білдіру;
6) тыңдарманның назарын аудару;
7) дыбыстарды, сөздерді орфоэпиялық нормаға сәйкес дұрыс айту.
18. "Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) мәтін түрлері мен құрылымдық бөліктерін анықтау;
2) мәтіндегі лексикалық бірліктердің қолданылуын түсіну;
3) мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру;
4) мәтіннің тақырыбын және негізгі ойды анықтау;
5) түрлі дереккөздерден ақпарат алу;
6) мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау.
19. "Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) мәтін түрлеріне сәйкес мәтін құрап жазу;
2) түрлі стильде мәтін жазу;
3) оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу;
4) жазба жұмыстарын түрлі формада ұсыну;
5) қатені табу және түзету;
6) каллиграфиялық нормаларды сақтау;
7) пунктуациялық нормаларды сақтау.
20. "Әдеби тіл нормаларын сақтау" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) орфографиялық, орфоэпиялық нормаларды сақтау;
2) грамматикалық нормаларды сақтау.
21. 2-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: тыңдаған мәтін бойынша түсінбеген сөздерін белгілеу; тыңдаған мәтін мазмұны бойынша қойылған сұрақтарға жауап беру; тыңдалған материалға өз пікірін білдіру; түрлі жағдаяттарға байланысты сұхбаттасын тыңдау, сөйлеу мәдениетін сақтау; сөйлеудің адам өміріндегі маңызы мен қажеттілігі; ауызекі және жазба тілде сөйлеу туралы түсінік; дауыс күші, сазы – ауызекі сөйлеудің мәнерлеуші құралдары; ауызекі сөйлеу кезіндегі қимыл мен ым- ишара; диалог; монолог; амандасу жағдаятында қолданылатын сөздер; амандасу, өтініш білдіру, алғыс айту жағдаятын құрастыру; фонематикалық есту қабілетін дамыту және дикция қоюға арналған артикуляциялық жаттығулар;
2) оқылым: мәтіннен, ережелерден, жаттығулардан қажетті ақпарат алу; бастауыш сынып білім алушыларына арналған сөздіктің, энциклопедияның, анықтамалықтың көмегімен ақпаратты нақтылау; мәтіннен қажетті ақпаратты таңдау; белгілі бір тақырыпқа екі дереккөзден ақпаратты табу; мәтін тақырыбы, жоспар, иллюстрациялар бойынша мазмұнды болжау; мәнерлеп оқу құралдарының көмегімен оқылатын мазмұнды бағалау: интонация, ырғақ, дыбыс деңгейі; көзі көрмейтін білім алушыларға екі қолмен бедерлі-нүктелік қаріпті оқу дағдыларын жетілдіру; оқу кезінде инверсия, буындарды ауыстыру, әріптерді жіберу; оқу кезінде сөйлеу қателіктерінің алдын алу үшін фонематикалық есту қабілетін дамыту;
3) жазылым: бедерлі-нүктелі қаріпте жазу дағдыларын жетілдіру; сөйлемде сөздердің орналасу тәртібін ескере отырып сөйлем құрау; сұрақ бойынша сөйлемді толықтырып жазу; үлгі, сызба, суреттер бойынша сөйлем құрап жазу; дұрыс құрылмаған сөйлемді түзеп, қайта жазу; "Фонетика және графика", "сөз құрамы"; жыл ішіндегі жазбаша жұмыстар: мәтін-сипаттама, мәтін-баяндау, көркем мәтін негізінде жазбаша баяндау; берілген тақырыпқа тірек сөздер бойынша мәтін жазу; диктанттардың түрлері; түсініктеме хат; оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдарға байланысты сұрақтар мен жоспар бойынша мазмұндама жазу; тірек сөздерді, суреттерді пайдаланып постер құрастыру; жеке сурет немесе сюжетті суреттер негізінде шағын сипаттау, әңгімелеу мәтіндерін құрап жазу; үлгі бойынша қарапайым хабарландыру, хабарлама және нұсқаулық жазу;
4) әдеби тіл нормаларын сақтау: құраған мәтінінде жіберілген орфографиялық, пунктуациялық, әріптік қателерді мұғалімнің көмегімен тауып түзету; дұрыс құрылмаған мәтінді түзеп, қайта жазу; жазба жұмыстарын каллиграфиялық талаптарға сай жазу;
5) 1-сыныпта оқытылған тақырыптарды қайталау: қазақ тілінің дыбыстары мен әріптері; әріптерді бедерлі-нүктелі қаріппен белгілеу; алфавит; буын; сөзді аудару; сөзді жазық және бедерлі-нүктелі қаріппен ауыстыру; тіл мен сөйлеу туралы түсінік; ауызша және жазбаша сөйлеу; сөз және сөйлем; Брайль жүйесі бойынша жазудағы сөйлемдегі бас әріп және тыныс белгілері; мәтін және сөйлем;
6) фонетика: У дыбысы; сөз ішінде у дыбысының бірде дауысты, бірде дауыссыз болып келуі; У әрпінің емлесі: дауыссыз дыбыстан кейін келген у әрпінің алдында ү, ұ дыбыстары естілгенімен, жазылғанда олардың орнына у-дың өзі ғана жазылатыны, дауысты ы, і әріптеріне аяқталған сөздерге у әрпі қосылғанда, ы, і әріптерінің түсіп қалатыны; И дыбысы. И – дауысты, й – дауыссыз дыбыс екені. И – дыбысының бірде жуан, бірде жіңішке болатыны; И, й әріптерінің емлесі; Я, ю әріптерінің жазылуы; дауыссыз дыбыстардың қатаң, ұяң, үнді болып бөлінетіні; Б, п дыбыстары; Б және п әріптерінің емлесі; Қ, ғ және к, г дыбыстары; Қ, к дыбыстарына аяқталған сөздерге дауысты ы, і дыбыстары жалғанса, олардың ғ, г дыбыстарына айналуы; Л, р дыбыстары. Л, р әріптерінің емлесі. Н, ң дыбыстары; олардың бір-бірінен айырмашылығы және емлесі; сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаларға сәйкес дұрыс айту: бүгін – бүгүн, түтін – түтүн, көсек – көсөу;
7) сөйлем: сөйлем туралы түсінік; сөйлемнің мәтіннен өзгешелігі; тұтас мәтінді сөйлемдерге бөлу, сөйлемдердің ара жігін ажырату; айтылу мақсатына қарай сөйлем түрлері: хабарлы сөйлем, сұраулы сөйлем, лепті сөйлем; сөйлем соңына қойылатын тыныс белгілер (нүкте, сұрау, леп белгісі);
8) сөйлемдегі сөздердің байланысы: сұрақ қою арқылы сөйлемнің ішінен бір-бірімен байланысып тұрған сөздерді табу;
9) сөз және оның мағынасы: сөз және оның мағынасы туралы түсінік; мәтіндегі синоним, антоним, омоним сөздердің мағыналарын ажырата білу; берілген тақырып, сұрақ бойынша қажетті ақпараттарды іріктеп алу үшін дереккөздерді (сөздік, анықтамалық, энциклопедия) қолдана білу;
10) сөз құрамы: сөздің түбірі мен қосымшасы туралы алғашқы түсінік; түбір мен қосымшаның бір-бірінен айырмашылығы; қосымша түрлері: жұрнақ пен жалғау, олардың белгіленуі;
11) сөз таптары: заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздер туралы түсінікті қайталау; сөз табы туралы түсінік; зат есім, оның мағынасы, сұрақтары; жалқы есім және жалпы есім; жалқы есімнің жазылу емлесі; зат есімнің жекеше және көпше түрлері; зат есімнің көпше түрін сөз құрамына талдау, көптік жалғаулары, оларды дұрыс қолдану; етістік, оның анықтамасы, сұрақтары; дара және күрделі етістіктер; сын есім және оның анықтамасы, сұрақтары; сын есіммен зат есімнің байланысы; дара және күрделі сын есімдер; сан есім және оның анықтамасы, сұрақтары; сан есімнің зат есіммен байланысып айтылуы; дара және күрделі сан есімдер.
22. 3-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: тыңдалған мәтін бойынша тірек сөздерді белгілеу; ашық және жабық сұрақтарға жауап беру; берілген тақырып пен суреттер, фото, диаграмма бойынша мәтіннің мазмұнын болжау; берілген мәтіннің тақырыбы мен тірек сөздерді, жоспарды пайдаланып ауызша әңгіме құрау; қаратпа сөз, оның тыныс белгісі; қыстырма сөз, оның тыныс белгісі; көмекші сөздердің көмегімен әңгімелеу, сипаттау, пайымдау мәтін түрлерін және құрылымдық бөліктерін анықтау; ауызекі және жазба тілде сөйлеу ерекшеліктері; түрлі жағдаяттағы қатысымдық әрекеттерде өз сөзін жүйелі түрде жоспарлап, тілдік нормаларды сақтап сөйлеу; интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды: қимыл мен ым-ишара, қаратпа сөздерді қолдана отырып,тыңдарманның назарын аудару;
2) оқылым: оқылған мәтіннің тақырыбын және ондағы негізгі ойды анықтау; мәтін мазмұны бойынша пікір білдіруге бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру; мәтіндегі ақпарат негізінде қарапайым тұжырымдар қалыптастыру; мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау; ұқсас тақырыпта берілген мәтін түрлерін, стилін салыстыру; оқу техникасын дамыту;
3) жазылым: көмекші сөздерді қолданып пайымдау мәтіндерін құрап жазу; оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып, мазмұндама жазу; сызба, график, кесте, фотосуреттер қолданып мәтін хат, шақыру, нұсқаулық, презентация құрастырып жазу; өзіндік іс-әрекеті баяндалған күнделік, өмірбаян жазу;
4) әдеби тіл нормаларын сақтау: жіберілген пунктукациялық, орфографиялық, грамматикалық, стилистикалық қателерді тауып, орфографиялық сөздік пен анықтамалық арқылы түзету; өзгенің пікіріне өз көзқарасын білдіруде тілдік және этикалық нормаларды сақтау;
5) фонетика: дыбыс туралы 2-сыныпта өткенді қайталау; Э, е, ф, в, ц, ч, ш, щ дыбыстарының ерекшеліктерін меңгерту; бұл дыбыстарды дұрыс айтып, сауатты жазуға дағдылану; В, ф дыбыстары мен әріптерінің ерекшеліктерін салыстыру; Ч, щ дыбыстары мен әріптерінің ерекшеліктері; Х, һ дыбыстары, олардың айтылу ерекшеліктері; Х, һ дыбыстарына қатысты сөздердің емлесі; сөз ішінде қатар тұрған дауыссыз дыбыстардың өзара үндесуін сақтап айту: сенбі – сембі, Жангүл – Жаңгүл;
6) сөз және оның мағынасы: сөз және оның мағынасы туралы берілген білімді еске түсіру; сөз мағыналарымен жұмыс: сөз өзінің тура мағынасынан басқа ауыспалы мағынада қолданылатынын және бір сөздің бірнеше мағынада жұмсалатынын байқау; мәндес және қарама-қарсы мағыналы сөздер; тура және ауыспалы мағыналы сөздердің мағынасын мәнмәтінде түсіну, сөйлеу барысында пайдалану; түрлі дереккөздерден, мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта берілген тақырып, сұрақ бойынша алған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашу, жүйелеу, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтау;
7) сөз құрамы: сөз құрамы жайында 2-сыныпта өтілген ұғымдарды қайталау; түбір сөз және туынды сөз; туынды сөз жасайтын жұрнақтар; түбірлес сөздер; қосымшалардың емлесі: буын үндестігін сақтау, қосымша жалғанғанда кейбір сөздердің соңғы дыбысының өзгеруі немесе түсіп қалуы туралы түсінік;
8) сөйлем: сөйлем туралы 2-сыныпта берілген білімді қайталау; сөйлем мүшелері; тұрлаулы және тұрлаусыз мүшелер; бастауыш пен баяндауыштың байланысы; бастауыш пен баяндауыштың арасына қойылатын сызықша; жалаң және жайылма сөйлем; үлгі сызба, сұрақ бойынша сөйлем құрау;
9) сөз таптары: сөз таптары туралы берілген ұғымды қайталау; зат есім туралы 2-сыныпта өтілген материалды еске түсіру; негізгі және туынды зат есім; туынды зат есім жасайтын жұрнақтар; зат есімнің тәуелденуі; тәуелдік жалғау, оның жекеше және көпше түрлері; тәуелдік жалғаудың емлесі; етістік туралы берілген білімді еске түсіру, негізгі және туынды етістік, болымды және болымсыз етістік; сөз таптары; сын есім жайында берілген білімді еске түсіру, негізгі және туынды сын есімдер; салыстырмалы шырай жұрнақтарымен таныстыру; сан есім туралы берілген білімді еске түсіру; есептік және реттік сан есімдер.
23. 4-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: тыңдалған материал бойынша негізгі тұсын түртіп алу және солардың негізінде мәтіннің мазмұнын айту; берілген мәтіннің тақырыбы мен диаграмма, сызба, кесте бойынша мәтіннің мазмұнын болжау және өз ойын дәлелдеу; аудио-бейне жазба мазмұнын өзіндік бағалау; ауызекі және жазба тілде сөйлеу туралы түсініктерін кеңейту; тірек сөздер мен жоспарды пайдаланып монолог құрау; сөйлеу мақсаты мен ортасына сәйкес белгілі бір тақырып аясында диалог құру; сұхбаттасының жасын, жай-күйін ескере отырып, сезімі мен көңіл күйіне әсерін ескеру; интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды (қимыл мен ым-ишара, және қыстырма, одағай сөздерді қолдана отырып, тақырыпқа тыңдарманды қызықтыру;
2) оқылым: мәтінді көз жүгірте оқу, шолу жасай отырып оқу, мағынасы мен бөлімдерін анықтай отырып оқу, ақпаратты алу үшін оқу, қызыға оқу және өз көзқарасын айту үшін оқу; мәтіннің басы немесе тақырыбы бойынша оқиғаның дамуын болжау; оқылған мәтіннің тақырыбы мен мазмұнының өзара сәйкестігін анықтау және ондағы негізгі ойды тұжырымдау; пайымдаудың мазмұндық және құрылымдық ерекшеліктерін түсіндіру, дәлелдеу, қорытынды анықтау; оқылған мәтін мазмұны бойынша шешім табуға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру; бір тақырыпта түрлі жанрда берілген мәтіндерді салыстыру; дауыс ырғағын келтіре мәнерлеп оқу; оқу техникасын дамыту;
3) жазылым: оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып, мазмұндама және тірек сөздерді қолданып эссе жазу; берілген тақырыпта әңгімелеу, сипаттау және пайымдау элементтері бар мәтін құрап жазу; түрлі стильде мәтін жазу; қабырға газетіне мақала, жарнама, жаңалық жазу; мінездеме жазу;
4) әдеби тіл нормаларын сақтау: жіберілген пунктукациялық, орфографиялық, грамматикалық, стилистикалық қателерді анықтап, орфографиялық сөздік пен анықтамалық арқылы түзету;
5) фонетика: буын үндестігі туралы ұғым қалыптастыру: дауысты дыбыстардың сөз ішінде жуан-жіңішкелігіне қарай үндесіп айтылуы және жазылуы; дыбыс үндестігі туралы түсінік; сөзге қосымшалар жалғауда дыбыс үндестігін ескеріп қолдану: түбірдің соңғы дыбысы қатаң болса, оған жалғанатын қосымшаның бірінші дыбысы қатаң болып келетіні, түбірдің соңғы дыбысы ұяң немесе үнді болса, оған жалғанатын қосымшаның бірінші дыбысы да ұяң не үнді болып сәйкестенуі, дауысты дыбыстың әсерінен түбірдің соңындағы қатаң дыбыстың ұяң не үнді болып өзгеруі;
6) сөз тіркесі, сөйлем: сөйлемге қатысты өтілгенді қайталау; сөйлемдегі сөз тіркестерін табу; сөйлемнің бірыңғай мүшелері және олардың тыныс белгісі; жай және құрмалас сөйлем; құрмалас сөйлемді сызба бойынша құрау; құрмалас сөйлемнің тыныс белгісі; диалогте қолданылатын тыныс белгілер;
7) күрделі сөз туралы жалпы түсінік: біріккен сөз; біріккен сөздің жасалуы және оның жиі кездесетін түрлері; қос сөз және олардың жасалуы; қос сөздердің мәні және емлесі; қысқарған сөз; қысқарған сөздердің жасалуы және олардың емлесі; бірігу, қосарлану, тіркесу жолымен туынды сөздер жасау;
8) сөз және оның мағынасы: тұрақты сөз тіркестері туралы түсінік беру; мәнмәтінде тұрақты сөз тіркестері мен көпмағыналы сөздерді ажырата білу, мағынасын түсіну, сөйлеу барысында қолдану; түрлі дереккөздерден: мәтін, сөздік, сызба, кесте, диаграмма берілген тақырыпты, қажетті ақпараттарды табу, кездескен жаңа сөздердің мағынасын мәнмәтін бойынша анықтап, ақпаратты қорытындылау, бағалау;
9) сөз таптары: зат есім туралы өтілгенді қайталау, зат есімнің септелуі; септік жалғауының аттары мен септелуі; септік жалғауының емлесі; тәуелденген сөздердің септелуі; көптік жалғаулы сөздердің септелуі; зат есімнің жіктелуі; жіктік жалғаулары, олардың жекеше, көпше түрлері; етістік, туралы өтілгенді қайталау; етістік, оның жіктелуі; жекеше және көпше жіктеу үлгілері; етістіктің шақтары: осы шақ, өткен шақ, келер шақ; сын есім; қарсы мәндес сын есімдер; сан есім, дара және күрделі сан есімдер, емлесі; есімдік туралы жалпы түсінік; жіктеу есімдіктері, олардың септелуі; үстеу туралы түсінік; шылау туралы түсінік, олардың мәні; шылау мен шылау тұлғалас қосымшалардың жазылуы; одағай сөздер және олардың емлесі; еліктеуіш сөздер туралы түсінік; олардың мәні мен емлесі.
24. Көру қабілеті бұзылған білім алушыларға "Қазақ тілі" пәні бойынша рельефті-нүктелі шрифтпен жазылған жазба жұмыстарының көлемі:
1) 2-сынып бойынша сөздік диктант 5-7 сөз, диктант 25-30 сөз, мазмұндама 40-60 сөз, шығарма 25-35 сөз;
2) 3-сынып бойынша сөздік диктант 9-12 сөз, диктант 35-50 сөз, мазмұндама 60-80 сөз, шығарма 35-55 сөз;
3) 4-сынып бойынша сөздік диктант 12-15 сөз, диктант 55-70 сөз, мазмұндама 80-100 сөз, шығарма 55-70 сөз.
25. Көрмейтін және нашар көретін білім алушылардың жазба жұмыстарында жіберілген қателері мынандай жолмен түзетіледі:
1) қате жазылған әріп, белгі, сөз, сөз тіркесі, сөйлемді көлбеу сызықпен сызу;
2) көздері көрмейтін білім алушылардың жазба жұмыстарында жіберілген қателерін алты нүктемен белгілеп, жазба жұмысының соңында түзетілген қатені көшіру;
3) сөйлемде стилистикалық қате болған жағдайда сөйлемнің алғашқы және соңғы әрпі белгісі алты нүктемен белгіленеді, түзетілген сөйлем көшіріліп жазылады.
4-тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
26. Бағдарламада "Оқу мақсаттары" қолдануға, мониторинг жасауға тиімді болу үшін төрт саннан тұратын кодтық белгімен белгіленді: кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан оқу мақсатының реттік нөмерін көрсетеді, мысалы, 2.2.1.1 кодында "2" - сынып, "2.1" - бөлімше, "1" - оқу мақсатының реттік саны.
27. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну |
2.1.1.1 тыңдаған аудиотаспадағы материал бойынша түсінбеген сөздерін белгілеу, мәтін мазмұны бойынша қойылған сұрақтарға жауап беру; |
3.1.1.1 аудиотаспадағы тыңдаған материал бойынша тірек сөздерді белгілеу, талдау, ашық және жабық сұрақтарға жауап беру; |
4.1.1.1 аудиотаспадағы тыңдаған материал бойынша негізгі тұстарын түртіп алу және солардың негізінде мәтіннің мазмұнын айту, модельдеу; |
1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 2.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен тірек сөздердің негізінде мәтіннің мазмұнын болжау, ұғыну, түсіну | 3.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен берілген суреттер, фото, диаграмма бойынша мәтіннің мазмұнын болжау | 4.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен берілген диаграмма, сызба, кесте бойынша мәтіннің мазмұнын болжау және өз ойын дәлелдеу |
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 2.1.3.1 күнделікті өмірде кездесетін жағдаяттарға байланысты өзара сұхбаттасу | 3.1.3.1 түрлі жағдаяттағы қоғамдық ортада қатысымдық әрекеттерде өз сөзін жүйелі түрде жоспарлап, тілдік нормаларды сақтап сөйлеу | 4.1.3.1 сұхбаттасының жасын, жай-күйін ескере отырып, белгілі бір тақырып аясында тілдік нормаларды сақтап әңгімелесу |
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау |
2.1.4.1 тірек сөздерді қатыстыра отырып, берілген тақырып | 3.1.4.1 тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып, берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 4.1.4.1 тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып өз бетінше монолог құрау |
1.5 Тыңдалған материал бойынша өз пікірін білдіру | 2.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұнына өз ойын "ұнайды, ұнамайды, себебі... пайдалы, пайдасыз болды, себебі..." білдіру | 3.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұны бойынша айтылған өзгенің пікіріне келісу, келіспеу себебін өз көзқарасын білдіру | 4.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұнына өзіндік баға беру |
1.6 Тыңдарманның назарын аудару | 2.1.6.1 интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды қимыл, ым-ишара қолданып, тақырыпқа Сіз қалай ойлайсыз? Сіз не ұсынар едіңіз? назарын аударту | 3.1.6.1 интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды қимыл, ым-ишара, қаратпа сөздерді қолдана отырып, тақырыпқа тыңдарманның назарын аударту | 4.1.6.1 интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды қимыл, ым-ишара және қыстырма, одағай сөздерді қолдана отырып, тақырыпқа тыңдарманды қызықтыру |
1.7 Дыбыстарды, сөздерді орфоэпиялық нормаларға сәйкес дұрыс айту | 2.1.7.1 сөз ішінде дауысты дыбыстардың өзара үндесуін сақтап айту: бүгін-бүгүн, түтін – түтүн, көсеу – көсөу | 3.1.7.1 сөз ішінде қатар тұрған дауыссыз дыбыстардың өзара үндесуін сақтап айту: сенбі – сембі, Жангүл –Жаңгүл | 4.1.7.1 сөз ішіндегі және сөз бен сөздің арасындағы буын және дыбыс үндестігін сақтап айту |
2) "Оқылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Мәтін түрлері мен құрылымдық бөліктерін анықтау | 2.2.1.1 сұрақ қою арқылы не істеді? қандай? неліктен? мәтін түрлерін әңгімелеу, сипаттау, пайымдау және құрылымдық бөліктерін басы, негізгі бөлім, соңын анықтау | 3.2.1.1 тірек сөздер, көмекші сөздер арқылы мәтін түрлерін әңгімелеу, сипаттау, пайымдау және оның құрылымдық бөліктерін анықтау | 4.2.1.1 әңгімелеу, сипаттау, пайымдау мәтін түрлерін және олардың құрылымдық бөліктерін анықтау |
2.2 Мәтіндегі лексикалық бірліктердің қолданылуын түсіну | 2.2.2.1 синоним, антоним, омоним сөздік қолдану сөздерді ажырату және мағынасын түсіну, сөйлеу барысында қолдану | 3.2.2.1 тура және ауыспалы мағыналы сөздердің мағынасын ажырата білу, сөйлеу барысында қолдану | 4.2.2.1 тұрақты сөз тіркестері мен көпмағыналы сөздерді ажырата білу, мағынасын түсіну, сөйлеу барысында қолдану |
2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.3.1 мәтін мазмұнын анықтауға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | 3.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша пікір білдіруге бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | 4.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша шешім табуға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру |
2.4 Мәтіннің тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | 3.2.4.1 өз бетінше мәтіннің тақырыбын және мұғалімнің көмегімен негізгі ойды анықтау | 4.2.4.1 мәтіннің тақырыбы мен мазмұнының өзара сәйкестігін анықтау және ондағы негізгі ойды тұжырымдау |
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
2.2.5.1 берілген тақырып, сұрақ бойынша қажетті ақпараттарды іріктеп алу үшін дереккөздермен, сөздік, анықтамалық, энциклопедиямен жұмыс жасау; |
3.2.5.1 берілген тақырып, сұрақ бойынша түрлі дереккөздерден: мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта, диаграмма алынған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашу, жүйелеу, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтау; |
4.2.5.1 дереккөздерден, мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта, диаграмма қажетті ақпараттарды табу, кездескен жаңа сөздердің мағынасын мән мәтіні бойынша анықтап, ақпаратты қорытындылау, бағалау; |
2.6 Мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау | 2.2.6.1 мұғалімнің көмегімен белгілі бір тақырыпта жазылған мәтіндердің ұқсастығы мен айырмашылығын жанры, мәтін түрі табу | 3.2.6.1 өз бетінше ұқсас тақырыпта берілген мәтін түрлерін, стилін көркем мәтін, ғылыми-танымдық мәтін жанрын салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын табу | 4.2.6.1 белгілі бір тақырыпта берілген мәтіннің түрлерін, жанрын, стилін салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау |
3) "Жазылым" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Мәтін түрлеріне сәйкес мәтін құрап жазу | 2.3.1.1 мұғалім көмегімен жеке сурет, сюжетті суреттер арқылы шағын сипаттау, әңгімелеу мәтіндерін құрап жазу | 3.3.1.1 жоспар, сызбаны қолдана отырып, тірек сөздер арқылы әңгімелеу мәтінін, салыстыра сипаттау мәтінін; көмекші сөздер арқылы пайымдау мәтінін құрап жазу (көрмейтін білім алушыларға) | 4.3.1.1 берілген тақырып бойынша әңгімелеу, сипаттау және пайымдау элементтері бар мәтін құрап жазу |
3.2 Түрлі стильде мәтін жазу | 2.3.2.1 үлгі бойынша қарапайым хабарландыру, хабарлама және нұсқаулық ас әзірлеу рецептісі жазу | 3.3.2.1 өзіндік іс-әрекеті баяндалған күнделік, өмірбаян жазу | 4.3.2.1 тірексөздерді қолданып белгілі бір стильде мәтін мақала, мінездеме жазу, тифлокомплекстің көмегімен шағын презентация жасау |
3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 2.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша мұғалімнің көмегімен жоспар құру және тірек сөздерді пайдалана отырып мазмұндама жазу | 3.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша өз бетінше жоспар құрып, мазмұндама жазу | 4.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып мазмұндама, тірек сөздерді пайдаланып эссе жазу |
3.4 Жазба жұмыстарын түрлі формада ұсыну | 2.3.4.1 мұғалімнің көмегімен тірек сөздерді, сөйлем, суреттерді пайдаланып, қарапайым постер құрастыру | 3.3.4.1сызба, график, кесте, фотосуреттерді пайдаланып, мәтін хат, шақыру, нұсқаулық құру, компьютерде теру | 4.3.4.1 мәтінді құруда жаңалық, жарнама сызба, график, кесте, фото және диаграмманы қолмен сызу, компьютерде теру |
3.5 Қатені табу және түзету | 2.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді мұғалімнің көмегімен тауып жазба жұмыстарының соңында дұрыс сөздерді көшіру кормейтіндер үшін | 3.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық, грамматикалық қателерді тауып,алты нүктемен белгілеп жанына түзетілген әріпті жазу | 4.3.5.1 стилистикалық қателерді анықтап, түзету, түсіндіру; қате кеткен сөздерді есіне сақтау, жұмыс соңында көшіру |
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 2.3.6.1 бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап, оларды байланыстырып түзу және таза жазу | 3.3.6.1 кең жолды дәптерде бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап түзу, үзбей және біркелкі жазу, жазу қарқынын жеделдету | 4.3.6.1 каллиграфиялық нормаларды көру мүмкіндіктеріне сәйкес сақтау, жазу техникасын жетілдіру |
3.7 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 2.3.7.1 сөйлем түрлерінің айтылу мақсатына сәйкес тыныс белгілерін: нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісін қолдану | 3.3.7.1 қаратпа, қыстырма сөздерді ажырату және тыныс белгілерін дұрыс қою | 4.3.7.1 құрмалас сөйлемнің тыныс белгісін қою |
2.3.7.2 сөйлемдердің жай, сұраулы, лепті соңында тыныс белгілерін қою | 3.3.7.2 сөйлем соңында мақсаты мен ырғағына қарай тыныс белгілерін қою | 4.3.7.2 сөйлемнің бірыңғай мүшелерін ажырату және тыныс белгісін бедерлі нүктелі Брайль шрифтіндегі тыныс белгілерін қолдану үтір, қос нүкте қою | |
2.3.7.3 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына қарай ажырату және сәйкес бедерлі- нүктелі Брайль шрифтіндегі тыныс белгілерін қолдану нүкте, сұрау белгісі, леп белгісі | 3.3.7.3 бастауыш пен баяндауыштың арасына қойылатын сызықшаның орнын білу және қою | 4.3.7.3 диалогке тән тыныс белгілерді қою | |
4) "Тілдік нормалардың қолданысы" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
4.1 Сөздердің орфографиялық, орфоэпиялық нормаларын сақтау | 2.4.1.1 я, ю әріптерінің емлесін сақтап жазу | 3.4.1.1 э, ф, в, ц әріптері бар сөздерді сауатты жазу | 4.4.1.1 сөзге қосымшалар жалғауда дыбыс үндестігін ескеріп қолдану |
2.4.1.2 "у", "и, й" әріптерінің емлесін сақтап жазу | 3.4.1.2 түбір сөздегі -ы, -і-нің дауысты дыбыстан басталатын қосымша жалғанған кездегі өзгерісін сақтап жазу | 4.4.1.2 сөзге қосымшалар жалғауда буын үндестігін ескеріп қолдану | |
2.4.1.3 дауыссыз дыбыс түрлерін қатаң, үнді, ұяң ажырату және дауыссыз п-б, қ-ғ, к-г дыбыстарының емлесін сақтап жазу | 3.4.1.3 ч, щ әріптері бар сөздердің емлесін білу | 4.4.1.3 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы бар сөздерді анықтап жазу | |
2.4.1.4 дауыссыз л, р, ң дыбыстарының емлесін сақтап жазу | 3.4.1.4 х, һ әріптері бар сөздерді ажыратып жазу | ||
4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау | 2.4.2.1 мұғалімнің көмегімен түбір мен қосымшаны ажырату | 3.4.2.1 негізгі түбірге жұрнақтар жалғау арқылы туынды сөз жасау, түбірлес сөздердің мағынасын ажырату | 4.4.2.1 күрделі сөздердің түрлерін ажырата алу біріккен сөз, қос сөз, қысқарған сөз |
2.4.2.2 көптік жалғауларды дұрыс қолдану | 3.4.2.2 тәуелдік жалғауларының қолданысын білу | 4.4.2.2 жіктік жалғауларының қолданысын білу | |
2.4.2.3 сөз таптарын зат есім, сын есім, сан есім, етістік ажырату | 3.4.2.3 сөйлемнен сөз таптарын зат есім, сын есім, сан есім, етістік табу | 4.4.2.3 зат есімді септеу, тәуелденген сөздердің септелуін білу | |
2.4.2.4 зат есімнің жалпы және жалқы түрлерін ажырату, жалқы есімнің жазылу емлесін сақтау | 3.4.2.4 негізгі, туынды зат есім, сын есім, етістікті анықтау | 4.4.2.4 жіктеу есімдіктерін септей алу | |
2.4.2.5 дара және күрделі зат есім, сын есім, сан есім, етістікті анықтау | 3.4.2.5 болымды және болымсыз етістіктердің айырмашылығын анықтау | 4.4.2.5 үстеуді мағынасына қарай ажырату, етістікпен байланыстырып, сөйлемде қолдану | |
2.4.2.6 сөйлемдегі бір-бірімен байланысып тұрған сөздерді табу | 3.4.2.6 есептік және реттік сан есімдердің айырмашылығын анықтау | 4.4.2.6 сөз таптарының сөйлемдегі қызметін анықтау | |
3.4.2.7 сөйлемнің тұрлаулы бастауыш, баяндауыш және тұрлаусыз мүшелерін ажырату | 4.4.2.7 сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді байланыстыратын шылауларды және, себебі, мен, пен қолдану | ||
3.4.2.8 өз бетінше жалаң және жайылма сөйлемдерді ажырату | 4.4.2.8 сөйлемде одағай, еліктеуіш сөздерді ажырату және қолдану | ||
4.4.2.9 етістікті тиісті шақта өткен шақ, келер шақ, осы шақ қолдану | |||
28. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
29. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 2-сынып:
1- кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдалған аудиотаспадағы материалдың мазмұнын түсіну |
2.1.1.1 тыңдаған аудиотаспадағы материал бойынша түсінбеген сөздерін белгілеу, мәтін мазмұны бойынша қойылған сұрақтарға жауап беру; |
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 2.1.3.1 күнделікті өмірде кездесетін жағдаяттарға байланысты өзара сұхбаттасу | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 2.1.4.1 тірек сөздерді қатыстыра отырып, берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | ||
1.6 Тыңдарманның назарын аудару | 2.1.6.1 интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды қимыл, ым-ишара қолданып, тақырыпқа Сіз қалай ойлайсыз? Сіз не ұсынар едіңіз? назарын аударту | ||
1.7 Дыбыстарды, сөздерді, орфоэпиялық нормаларға сәйкес дұрыс айту | 2.1.7.1 сөз ішінде дауысты дыбыстардың өзара үндесуін сақтап айту бүгін-бүгүн, түтін – түтүн, көсеу – көсөу | ||
Оқылым | 2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.3.1 мәтін мазмұнынанықтауға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | |
2.4 Мәтіннің тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
2.2.5.1 берілген тақырып/сұрақ бойынша қажетті ақпараттарды іріктеп алу үшін дереккөздермен сөздік, анықтамалық, энциклопедиямен жұмыс жасау; | ||
3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 2.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша мұғалімнің көмегімен жоспар құру және тірек сөздерді пайдалана отырып мазмұндама жазу | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 2.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді мұғалімнің көмегімен тауып түзету және құрастырған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 2.3.6.1 бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап, оларды байланыстырып түзу және таза жазу | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.1 Орфографиялық, орфоэпиялық нормаларды сақтау |
2.4.1.1 "я", "ю" әріптерінің емлесін сақтап жазу; | |
2-тоқсан | |||
3. Менің мектебім | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 2.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен тірек сөздердің негізінде мәтіннің мазмұнын болжау |
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 2.1.3.1 күнделікті өмірде кездесетін жағдаяттарға байланысты өзара сұхбаттасу | ||
1.5 Тыңдалған аудиотаспадағы материал бойынша өз пікірін білдіру | 2.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұны бойынша өз ойын "ұнайды, ұнамайды, себебі..., пайдалы, пайдасыз болды, себебі..." білдіру | ||
2.1 Мәтін түрлері мен құрылымдық бөліктерін анықтау | 2.2.1.1 сұрақ қою арқылы не істеді? қандай? неліктен? мәтін түрлерін әңгімелеу, сипаттау, пайымдау және құрылымдық бөліктерін басы, негізгі бөлім, соңын анықтау | ||
Оқылым | 2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.3.1 мәтін мазмұнын анықтауға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | |
2.4 Мәтіннің тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
2.2.5.1 берілген тақырып, сұрақ бойынша қажетті ақпараттарды іріктеп алу үшін дереккөздермен сөздік, анықтамалық, энциклопедиямен жұмыс жасау; | ||
2.6 Мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау | 2.2.6.1 мұғалімнің көмегімен белгілі бір тақырыпта жазылған мәтіндердің ұқсастығы мен айырмашылығын жанры/мәтін түрі табу | ||
Жазылым | 3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 2.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша мұғалімнің көмегімен жоспар құру және тірек сөздерді пайдалана отырып шағын мәтін жазу | |
3.4 Жазба жұмыстарын түрлі формада ұсыну | 2.3.4.1 мұғалімнің көмегімен тірек сөздерді, сөйлем, суреттерді пайдаланып, қарапайым постер құрастыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 2.3.6.1 бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап, оларды байланыстырып түзу және таза жазу | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 2.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.7 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
2.3.7.1 сөйлем түрлерін айтылу мақсатына сәйкес тыныс белгілерін нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі қою; | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау | 2.4.2.6 сөйлемдегі бір-бірімен байланысып тұрған сөздерді табу | |
3-тоқсан | |||
5. Дені саудың – жаны сау | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдалған аудиотаспадағы материалдың мазмұнын түсіну |
2.1.1.1 тыңдаған аудиотаспадағы материал бойынша түсінбеген сөздерін белгілеу, мәтін мазмұны бойынша қойылған сұрақтарға жауап беру; |
1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 2.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен тірек сөздердің негізінде мәтіннің мазмұнын болжау | ||
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 2.1.3.1 күнделікті өмірде кездесетін жағдаяттарға байланысты өзара сұхбаттасу, сұхбатты жоспарлау | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 2.1.4.1 тірек сөздерді қатыстыра отырып, берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | ||
1.5 Тыңдалған аудиотаспадағы материал бойынша өз пікірін білдіру | 2.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұны туралы өз ойын "ұнайды, ұнамайды, себебі..., пайдалы немесе пайдасыз болды..." білдіру | ||
1.6 Тыңдарманның назарын аудару | 2.1.6.1 интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды қимыл, ым ишара қолданып, тақырыпқа Сіз қалай ойлайсыз? Сіз не ұсынар едіңіз? назарын аударту | ||
Оқылым | 2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.3.1 мәтін мазмұнын анықтауға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | |
2.4 Мәтіннің тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | ||
2.2 Мәтіндегі лексикалық бірліктердің қолданылуын түсіну | 2.2.2.1 синоним, антоним, омоним сөздік қолдану сөздерді ажырату және мағынасын түсіну, сөйлеу барысында қолдану | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
2.2.5.1 берілген тақырып/сұрақ бойынша қажетті ақпараттарды іріктеп алу үшін дереккөздермен сөздік, анықтамалық, энциклопедиямен жұмыс жасау; | ||
2.6 Мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау | 2.2.6.1 мұғалімнің көмегімен белгілі бір тақырыпта жазылған мәтіндердің ұқсастығы мен айырмашылығын жанры/мәтін түрі табу | ||
Жазылым | 3.2 Түрлі стильде мәтін жазу | 2.3.2.1 үлгі бойынша қарапайым хабарландыру, хабарлама және ас әзірлеу рецептісін жазу | |
3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 2.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша мұғалімнің көмегімен жоспар құру және тірек сөздерді пайдалана отырып мазмұндама жазу | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 2.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 2.3.6.1 бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап, оларды байланыстырып түзу және таза жазу | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.4.2.1 мұғалімнің көмегімен түбір мен қосымшаны ажырату; | |
4-тоқсан | |||
7. Бізді қоршаған әлем | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 2.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен тірек сөздердің негізінде мәтіннің мазмұнын болжау |
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 2.1.3.1 күнделікті өмірде кездесетін жағдаяттарға байланысты өзара сұхбаттасу | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 2.1.4.1 тірек сөздерді қатыстыра отырып, берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | ||
1.5 Тыңдалған аудиотаспадағы материал бойынша өз пікірін білдіру | 2.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұны бойынша өз ойын "ұнайды, ұнамайды, себебі..., пайдалы, пайдасыз болды, себебі..." білдіру | ||
Оқылым | 2.1 Мәтін түрлері мен құрылымдық бөліктерін анықтау | 2.2.1.1 сұрақ қою арқылы не істеді? қандай? неліктен? мәтін түрлерін әңгімелеу, сипаттау, пайымдау және құрылымдық бөліктерін басы, негізгі бөлім, соңы анықтау | |
2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.3.1 мәтін мазмұнын анықтауға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | ||
2.4 Мәтіннің тақырыбы жәненегізгі ойды анықтау | 2.2.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
2.2.5.1 берілген тақырып, сұрақ бойынша қажетті ақпараттарды іріктеп алу үшін дереккөздермен сөздік, анықтамалық, энциклопедиямен жұмыс жасау; | ||
Жазылым | 3.1 Мәтін түрлеріне сәйкес мәтін құрап жазу | 2.3.1.1 мұғалім көмегімен жеке сурет, сюжетті суреттер арқылы шағын сипаттау, әңгімелеу мәтіндерін құрап жазу | |
3.2 Түрлі стильде мәтін жазу | 2.3.2.1 үлгі бойынша қарапайым хабарландыру, хабарлама және ас әзірлеу рецептісін жазу | ||
3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 2.3.3.1 мұғалімнің көмегімен оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құру және тірек сөздерді пайдалана отырып мазмұндама жазу | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 2.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 2.3.6.1 бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап, оларды байланыстырып түзу және таза жазу | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.1 Орфографиялық, орфоэпиялық нормаларды сақтау | 2.4.1.4 дауыссыз л, р, ң дыбыстарының емлесін сақтап жазу | |
4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.4.2.1 мұғалімнің көмегімен түбір мен қосымшаны ажырату | ||
2) 3-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1.Тірі табиғат | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдалған аудиотаспадағы материалдың мазмұнын түсіну |
3.1.1.1 тыңдаған аудиотаспадағы материал бойынша тірек сөздерді белгілеу, ашық және жабық сұрақтарға жауап беру; |
1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 3.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен берілген суреттер, фото, диаграмма бойынша мәтіннің мазмұнын болжау | ||
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 3.1.3.1 түрлі жағдаяттағы қоғамдық ортада қатысымдық әрекеттерде өз сөзін жүйелі түрде жоспарлап, тілдік нормаларды сақтап сөйлесу | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 3.1.4.1 тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып, берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | ||
1.6 Тыңдарманның назарын аудару | 3.1.6.1 интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды қимыл, ым-ишара, қаратпа сөздерді қолдана отырып, тақырыпқа тыңдарманның назарын аударту | ||
Оқылым | 2.1 Мәтін түрлері мен құрылымдық бөліктерін анықтау | 3.2.1.1 тірек сөздер, көмекші сөздер арқылы мәтін түрлерін әңгімелеу, сипаттау, пайымдау және оның құрылымдық бөліктерін анықтау | |
2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 3.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша пікір білдіруге бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | ||
2.4 Мәтіннің тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 3.2.4.1 өз бетінше мәтіннің тақырыбын және негізгі ойды анықтау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
3.2.5.1 берілген тақырып/сұрақ бойынша түрлі дереккөздерден мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта алған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашу, жүйелеу, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтау; | ||
Жазылым | 3.1 Мәтін түрлеріне сәйкес мәтін құрап жазу | 3.3.1.1 жоспар, сызбаны қолдана отырып тірек сөздер арқылы әңгімелеу мәтінін, салыстыра сипаттау мәтінін; көмекші сөздер арқылы пайымдау мәтінін құрап жазу (көрмейтін білім алушыларға) | |
3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 3.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып, мазмұндама жазу | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 3.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 3.3.6.1 кең жолды дәптерде бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап түзу, үзбей және біркелкі жазу, жазу қарқынын жеделдету | ||
3.7 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 3.3.7.1 қаратпа, қыстырма сөздерді ажырату және тыныс белгілерін дұрыс қою | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.1 Орфографиялық, орфоэпиялық нормаларды сақтау |
3.4.1.1 "э", "ф", "в", "ц" әріптері бар сөздерді сауатты жазу; | |
2-тоқсан | |||
3. Уақыт | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 3.1.2.1 шығармадағы кейіпкерлердің мінез-құлқы мен іс-әрекетіне және құбылыстар мен оқиғаларға сүйеніп, сюжеттің дамуын болжау |
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 3.1.3.1 түрлі жағдаяттағы қоғамдық ортада қатысымдық әрекеттерде өз сөзін жүйелі түрде жоспарлап, тілдік нормаларды сақтап сөйлесу | ||
1.5 Тыңдалған материал бойынша өз пікірін білдіру | 3.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұны бойынша айтылған өзгенің пікіріне келісу, келіспеу себебін өз көзқарасын білдіру | ||
1.6 Тыңдарманның назарын аудару | 3.1.6.1 интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды қимыл, ым-ишара, қаратпа сөздерді қолдана отырып, тақырыпқа тыңдарманның назарын аударту | ||
1.7 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаларға сәйкес дұрыс айту | 3.1.7.1 сөз ішінде қатар тұрған дауыссыз дыбыстардың өзара үндесуін сақтап айту сенбі – сембі, Жангүл –Жаңгүл | ||
Оқылым | 2.2 Мәтіндегі лексикалық бірліктердің қолданылуын түсіну | 3.2.2.1 тура және ауыспалы мағыналы сөздердің мағынасын ажырата білу, сөйлеу барысында қолдану | |
2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 3.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша пікір білдіруге бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | ||
2.4 Мәтіннің тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 3.2.4.1 өз бетінше мәтіннің тақырыбын және негізгі ойды анықтау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
3.2.5.1 берілген тақырып, сұрақ бойынша түрлі дереккөздерден мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта алған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашу, жүйелеу, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтау; | ||
2.6 Мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау | 3.2.6.1 өз бетінше ұқсас тақырыпта берілген мәтін түрлерін, стилін көркем мәтін, ғылыми-танымдық мәтін, жанрын салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын табу | ||
Жазылым | 3.2 Түрлі стильде мәтін жазу | 3.3.2.1 өзіндік іс-әрекеті баяндалған күнделік, өмірбаян жазу | |
3.4 Жазба жұмыстарын түрлі формада ұсыну | 3.3.4.1 сызба, график, кесте, фотосуреттер, шағын презентацияларды, мәтін хат, шақыру, нұсқаулық тифлокомплекстің көмегімен жасау | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 3.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 3.3.6.1 кең жолды дәптерде бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап түзу, үзбей және біркелкі жазу, жазу қарқынын жеділдету | ||
3.7 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 3.3.7.3 бастауыш пен баяндауыштың арасына қойылатын сызықшаның орнын білу және қою | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.1 Орфографиялық, орфоэпиялық нормаларды сақтау | 3.4.1.2 түбір сөздегі -ы, -і-нің дауысты дыбыстан басталатын қосымша жалғанған кездегі өзгерісін сақтап жазу | |
4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.4.2.1 негізгі түбірге жұрнақтар жалғау арқылы туынды сөз жасау, түбірлес сөздердің мағынасын ажырату; | ||
3-тоқсан | |||
5. Өнер | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдаған аудиотаспадағы материалдың мазмұнын түсіну |
3.1.1.1 тыңдаған аудиотаспадағы материал бойынша тірек сөздерді белгілеу, ашық және жабық сұрақтарға жауап беру; |
1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 3.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен берілген суреттер, фото, диаграмма бойынша мәтіннің мазмұнын болжау | ||
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 3.1.3.1 түрлі жағдаяттағы қоғамдық ортада қатысымдық әрекеттерде өз сөзін жүйелі түрде жоспарлап, тілдік нормаларды сақтап сөйлесу | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 3.1.4.1 тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып, берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | ||
1.5 Тыңдалған аудиотаспадағы материал бойынша өз пікірін білдіру | 3.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұны бойынша айтылған өзгенің пікіріне келісу, келіспеу себебін өз көзқарасын білдіру | ||
Оқылым | 2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 3.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша пікір білдіруге бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | |
2.4 Мәтіннің тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 3.2.4.1 өз бетінше мәтіннің тақырыбын және мұғалімнің көмегімен негізгі ойды анықтау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
3.2.5.1 берілген тақырып, сұрақ бойынша түрлі дереккөздерден мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта алған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашу, жүйелеу, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтау; | ||
2.6 Мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау | 3.2.6.1 өз бетінше ұқсас тақырыпта берілген мәтін түрлерін, стилін көркем мәтін, ғылыми-танымдық мәтін, жанрын салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын табу | ||
Жазылым | 3.1 Мәтін түрлеріне сәйкес мәтін құрап жазу | 3.3.1.1 жоспар, сызбаны қолдана отырып тірек сөздер арқылы әңгімелеу мәтінін, салыстыра сипаттау мәтінін; көмекші сөздер арқылы пайымдау мәтінін құрап жазу (көрмейтін білім алушыларға) | |
3.2 Түрлі стильде мәтін жазу | 3.3.2.1 өзіндік іс-әрекеті баяндалған күнделік, өмірбаян жазу | ||
3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 3.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып, мазмұндама жазу | ||
3.4 Жазба жұмыстарын түрлі формада ұсыну | 3.3.4.1 сызба, график, кесте, фотосуреттермен мәтін хат, шақыру, нұсқаулық, презентация құрастыру | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 3.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 3.3.6.1 кең жолды дәптерде бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап түзу, үзбей және біркелкі жазу, жазу қарқынын жеделдету | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.4.2.2 тәуелдік жалғауларының қолданысын білу; | |
4-тоқсан | |||
7. Су – тіршілік көзі | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдалған аудиотаспадағы материалдың мазмұнын түсіну |
3.1.1.1 тыңдаған аудиотаспадағы материал бойынша тірек сөздерді белгілеу, ашық және жабық сұрақтарға жауап беру; |
1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 3.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен берілген суреттер/фото/диаграмма бойынша мәтіннің мазмұнын болжау | ||
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 3.1.3.1 түрлі жағдаяттағы қоғамдық ортада қатысымдық әрекеттерде өз сөзін жүйелі түрде жоспарлап, тілдік нормаларды сақтап сөйлесу | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 3.1.4.1 тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып, берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | ||
Оқылым | 2.2 Мәтіндегі лексикалық бірліктердің қолданылуын түсіну | 3.2.2.1 тура және ауыспалы мағыналы сөздердің мағынасын ажырата білу, сөйлеу барысында қолдану | |
2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 3.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша пікір білдіруге бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | ||
2.4 Мәтіннің тақырыбы жәненегізгі ойды анықтау | 3.2.4.1 өз бетінше мәтіннің тақырыбын және мұғалімнің көмегімен негізгі ойды анықтау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
3.2.5.1 берілген тақырып/сұрақ бойынша түрлі дереккөздерден мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта алған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашу, жүйелеу, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтау; | ||
Жазылым | 3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 3.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып, мазмұндама жазу | |
3.4 Мәтінді түрлі формада ұсыну | 3.3.4.1 сызба, график, кесте, фотосуреттер, шағын презентация, мәтін хат, шақыру, нұсқаулық тифлокомплекстің көмегімен жасау | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 3.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 3.3.6.1 кең жолды дәптерде бас әріп пен кіші әріптің биіктігі мен мөлшерін сақтап түзу, үзбей және біркелкі жазу, жазу қарқынын жеделдету | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.4.2.1 негізгі түбірге жұрнақтар жалғау арқылы туынды сөз жасау, түбірлес сөздердің мағынасын ажырату | |
3) 4-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Менің Отаным – Қазақстан | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдалған аудиотаспадағы материалдың мазмұнын түсіну |
4.1.1.1 тыңдаған аудиотаспадағы материал бойынша негізгі тұсын түртіп алу және солардың негізінде мәтіннің мазмұнын айту; |
1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 4.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен берілген диаграмма, сызба, кесте бойынша мәтіннің мазмұнын болжау және өз ойын дәлелдеу | ||
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 4.1.3.1 сұхбаттасының жасын, жай-күйін ескере отырып, белгілі бір тақырып аясында тілдік нормаларды сақтап әңгімелесу | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 4.1.4.1 тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып монолог құрау | ||
1.7 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық нормаларға сәйкес дұрыс айту | 4.1.7.1 сөз ішіндегі және сөз бен сөздің арасындағы буын және дыбыс үндестігін сақтап айту | ||
Оқылым | 2.1 Мәтін түрлері мен құрылымдық бөліктерін анықтау | 4.2.1.1 әңгімелеу/ сипаттау/ пайымдау мәтін түрлерін және олардың құрылымдық бөліктерін анықтау | |
2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 4.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша шешім табуға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | ||
2.4 Мәтіннің тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 4.2.4.1 мәтіннің тақырыбы мен мазмұнының өзара сәйкестігін анықтау және ондағы негізгі ойды тұжырымдау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
4.2.5.1 дереккөздерден мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта, диаграмма қажетті ақпараттарды табу, кездескен жаңа сөздердің мағынасын мәтін бойынша анықтап, ақпаратты қорытындылау, бағалау; | ||
Жазылым | 3.1 Мәтін түрлеріне сәйкес мәтін құрап жазу | 4.3.1.1 берілген тақырып бойынша әңгімелеу, сипаттау және пайымдау элементтері бар мәтін құрап жазу | |
3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 4.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып мазмұндама, тірек сөздерді пайдаланып эссе жазу | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 4.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 4.3.6.1 каллиграфиялық нормаларды сақтау және жазу техникасын жетілдіру | ||
3.7 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
4.3.7.1 құрмалас сөйлемнің тыныс белгісін қою; | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.1 Орфографиялық, орфоэпиялық нормаларды сақтау |
4.4.1.1 сөзге қосымшалар жалғауда дыбыс үндестігін ескеріп қолдану; | |
2-тоқсан | |||
3. Мәдени мұра | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 4.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен берілген диаграмма, сызба, кесте бойынша мәтіннің мазмұнын болжау және өз ойын дәлелдеу |
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 4.1.3.1 сұхбаттасының жасын, жай-күйін ескере отырып, белгілі бір тақырып аясында тілдік нормаларды сақтап әңгімелесу | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 4.1.4.1 тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып монолог құрау | ||
1.5 Тыңдалған аудиотаспадағы материал бойынша өз пікірін білдіру | 4.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұнына өзіндік баға беру | ||
1.6 Тыңдарманның назарын аудару | 4.1.6.1 интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды қимыл, ым-ишара және қыстырма, одағай сөздерді қолдана отырып, тақырыпқа тыңдарманды қызықтыру | ||
Оқылым | 2.2 Мәтіндегі лексикалық бірліктердің қолданылуын түсіну | 4.2.2.1 тұрақты сөз тіркестері мен көп мағыналы сөздерді ажырата білу, мағынасын түсіну, сөйлеу барысында қолдану | |
2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 4.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша шешім табуға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | ||
2.4 Мәтіннің тақырыбы жәненегізгі ойды анықтау | 4.2.4.1 мәтіннің тақырыбы мен мазмұнының өзара сәйкестігін анықтау және ондағы негізгі ойды тұжырымдау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
4.2.5.1 дереккөздерден мәтін, сөздік, сызба, кесте, диаграмма қажетті ақпараттарды табу, кездескен жаңа сөздердің мағынасын мәтін бойынша анықтап, ақпаратты қорытындылау, бағалау; | ||
2.6 Мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау | 4.2.6.1 белгілі бір тақырыпта берілген мәтіннің түрлерін, жанрын, стилін салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау | ||
Жазылым | 3.2 Түрлі стильде мәтін жазу | 4.3.2.1 тірексөздерді қолданып белгілі бір стильде мәтін мақала, мінездеме жазу | |
3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 4.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып мазмұндама, тірек сөздерді пайдаланып эссе жазу | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 4.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 4.3.6.1 каллиграфиялық нормаларды сақтау, жазу техникасын жетілдіру | ||
3.7 Пунктуациялық нормаларды сақтау | 4.3.7.3 диалогке тән тыныс белгілерді қою | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.4.2.1 күрделі сөздердің түрлерін ажырата алу біріккен сөз, қос сөз, қысқарған сөз; | |
3-тоқсан | |||
5. Табиғи құбылыстар | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Мәтіннің мазмұнын болжау | 4.1.2.1 мәтіннің тақырыбы мен берілген диаграмма/сызба/кесте бойынша мәтіннің мазмұнын болжау және өз ойын дәлелдеу |
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 4.1.3.1 сұхбаттасының жасын, жай-күйін ескере отырып, белгілі бір тақырып аясында тілдік нормаларды сақтап әңгімелесу | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 4.1.4.1 тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып монолог құрау | ||
1.5 Тыңдалған аудиотаспадағы материал бойынша өз пікірін білдіру | 4.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұнына өзіндік баға беру | ||
1.6 Тыңдарманның назарын аудару | 4.1.6.1 интонацияны, вербалды емес тілдік құралдарды қимыл, ым-ишара және қыстырма, одағай сөздерді қолдана отырып, тақырыпқа тыңдарманды қызықтыру | ||
Оқылым | 2.2 Мәтіндегі лексикалық бірліктердің қолданылуын түсіну | 4.2.2.1 тұрақты сөз тіркестері мен көп мағыналы сөздерді ажырата білу, мағынасын түсіну, сөйлеу барысында қолдану | |
2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 4.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша шешім табуға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | ||
2.4 Мәтіннің тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 4.2.4.1 мәтіннің тақырыбы мен мазмұнының өзара сәйкестігін анықтау және ондағы негізгі ойды тұжырымдау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
4.2.5.1 дереккөздерден мәтін, сөздік, сызба, кесте, диаграмма қажетті ақпараттарды табу, кездескен жаңа сөздердің мағынасын мәтін бойынша анықтап, ақпаратты қорытындылау, бағалау; | ||
2.6 Мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау | 4.2.6.1 белгілі бір тақырыпта берілген мәтіннің түрлерін/ жанрын, стилін салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау | ||
Жазылым | 3.1 Мәтін түрлеріне сәйкес мәтін құрап жазу | 4.3.1.1 берілген тақырып бойынша әңгімелеу, сипаттау және пайымдау элементтері бар мәтін құрастырып жазу | |
3.4 Жазба жұмыстарын түрлі формада ұсыну | 4.3.4.1 мәтінді құруда жаңалық, жарнама сызба, график, кесте, фото және диаграмманы қолмен сызу, компьютерде теру | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 4.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.4.2.3 зат есімді септеу, тәуелденген сөздердің септелуін білу; | |
4-тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Тыңдалған аудиотаспадағы материалдың мазмұнын түсіну |
4.1.1.1 тыңдаған аудиотаспадағы материал бойынша негізгі тұстарын түртіп алу және солардың негізінде мәтіннің мазмұнын айту; |
1.3 Түрлі жағдаяттарда тілдік нормаларды дұрыс қолдану | 4.1.3.1 сұхбаттасының жасын, жай-күйін ескере отырып, белгілі бір тақырып аясында тілдік нормаларды сақтап әңгімелесу | ||
1.4 Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау | 4.1.4.1 тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып монолог құрау | ||
1.5 Тыңдалған аудиотаспадағы материал бойынша өз пікірін білдіру | 4.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұнына өзіндік баға беру | ||
Оқылым | 2.3 Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 4.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша шешім табуға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру | |
2.4 Мәтіннің тақырыбы жәненегізгі ойды анықтау | 4.2.4.1 мәтіннің тақырыбы мен мазмұнының өзара сәйкестігін анықтау және ондағы негізгі ойды тұжырымдау | ||
2.5 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу |
4.2.5.1 дереккөздерден мәтін, сөздік, сызба, кесте, диаграмма қажетті ақпараттарды табу, кездескен жаңа сөздердің мағынасын мәтін бойынша анықтап, ақпаратты қорытындылау, бағалау; | ||
Жазылым | 3.2 Түрлі стильде мәтін жазу | 4.3.2.1 тірексөздерді қолданып белгілі бір стильде мәтін мақала, мінездеме жазу | |
3.3 Оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жазба жұмыстар жазу | 4.3.3.1 оқыған, тыңдаған және аудиовизуалды материалдар бойынша жоспар құрып мазмұндама, тірек сөздерді пайдаланып эссе жазу | ||
3.4 Жазба жұмыстарын түрлі формада ұсыну | 4.3.4.1 мәтінді құруда жаңалық, жарнама сызба, график, кесте, фото және диаграмманы қолмен сызу, компьютерде теру | ||
3.5 Қатені табу және түзету | 4.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық қателерді тауып, алты нүктемен белгілеп, жанына түзетілген әріпті жазу, құраған сөйлемін толықтыру | ||
3.6 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 4.3.6.1 каллиграфиялық нормаларды сақтау және жазу техникасын жетілдіру | ||
Тілдік нормалардың қолданысы | 4.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.4.2.5 үстеуді мағынасына қарай ажырату, етістікпен байланыстырып, сөйлемде қолдану; | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 567 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Орыс тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Орыс тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты – адамның жалпы мәдениетінің көрсеткіші ретінде функционалдық сауаттылығын қалыптастыру негізін қалау, сөйлеу қызметінің барлық түрлерінің дамуын қамтамасыз ету.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) орыс тілін оқыту барысында қоршаған әлем жайындағы білімін меңгеруге қолайлы жағдай қалыптастыру;
2) сөздік қорды байыту және белсендіру, сөйлеу мәдениетімен қарым – қатынас мәдениетін дамыту негізінде сөйлеу қызметін өнімді қалыптастыру;
3) фонетикалық, лексикалық, морфологиялық, синтаксистік, орфографиялық және орфоэпиялық міндеттерді шешу процесінде ақпаратты талдау, салыстыру, қорытындылау, жүйелей білуді, оқу қызметін жоспарлау, бақылау және бағалай білуін дамыту;
4) тілге білім көзі, рухани адамгершілік құндылық, қарым – қатынас және табысты әлеуметтендіру құралы ретінде, білім алушылардың саналы көзқарасын тәрбиелеу;
5) білім алушылардың адамгершілік көзқарасын, зияткерлік және рухани әлемін қалыптастыру; оларды ұлттық және жалпы азаматтық құндылықтарға тарту.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) қолдың ұсақ қозғалыс дағдысын түзету: қол қозғалысы, шынтақ жағдайы, жазу және оқу кезінде грифельді қолда дұрыс ұстай білу, қалыпты қаріпте жазу дағдыларын жетілдіру, сезім және қозғалыс үйлесімін дамыту;
2) оқу, жазу және оқу материалын көшіруде кітап пен дәптер бетінде дұрыс бейімделе білу;
3) когнитивті процестерді дамыту және түзету: көрнекі – бейнелі, көрнекі– әрекеттік, сыни, шығармашылық ойлау, көру, есту және тактілді (сипау) қабылдау, пәндік материалдарды меңгеру сапасын арттыру үшін зейінін және есте сақтау қабілетін дамыту;
4) қоршаған ортаны тануда арнайы әдістерді меңгеру: қорытындылау, салыстыру, сипаттау, зерттеу, заттармен құбыстар туралы түсініктерін нақтылау үшін алгоритмдеу;
5) оқуда, жазуда және көрнекі материалмен жұмыс кезінде көру қалдығын тиімді қолдана білуді дамыту;
6) психикалық дамудың басқа жақтарынан сөздік саланың үстемдік етуіне негізделген сөйлеу вербализмін түзету; шындықпен нақты фактілерге сүйенбей отырып талқылау;
7) білім алуда заттар туралы түсініктерінің нақты болмауына себепші болатын және сөздерді формалды түрде жаттап алуға итермелейтін сөздің лексикалық мағынасын жеткіліксіз ұғындыратын немқұрайлылықты жеңу.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқу нәтижелерін жақсарту мақсатында: құндылыққа бағытталған, жеке тұлғаға бағытталған, іс-әрекеттік, саралап оқыту, коммуникативтік тәсілдері қолданылады және ақпараттық–коммуникациялық технологиялары енгізілген.
6. Оқытудың құндылықтарға бағытталған тәсілі арнайы оқу материалдары: жаттығулар, мәтіндер, шығармашылық тапсырмалар арқылы білім алушылардың бойына отансүйгіштік, азаматтық, жауапкершілік, ынтымақтастық, салт-дәстүрді құрметтеу сияқты қасиеттерін қалыптастырады.
7. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл оқытудың жаңашылдық технологияларын, дидактикалық және рөлдік ойындардың, күнделікті және қалыптан тыс сабақтарда қолданылатын тест тапсырмаларын қолдану арқылы білім алушылардың жеке қабілеттерін, танымдық қызығушгылықтарын, шығармашылық және зияткерлік әлеуетін ашу болып табылады.
8. Іс-әрекеттік тәсіл білім алушыларды тек дағды бойынша істелетін әрекетке әкелетін, олардың сауатты жазу мен дұрыс сөйлеу дағдыларын дамытуда өзара бірлесіп әрекет жасайтын, ұғым, ережелер, мәліметтер жүйесін түсінуге мүмкіндік жасайтын сөздік-тәжірбиелік әрекет арқылы жүзеге асырылады. Іс-әрекеттік тәсіл белсенді және интерактивті әдістерді қолдануға ұйғарым жасайды: зерттеу және ойын әрекетін, тілдік норманы талдау,қорыту және оларды тәжірбиелік әрекетте тиімді пайдалануда өзекті болатын оқытудың жетекші тәсілін қолдануды ұсынады.
9. Саралап оқыту тәсілі білім алушыларды көру мүмкіндіктеріне сәйкес көру өткірлігі 0,04-ке дейін мүлдем көрмейтін және ішінара көретін, көру өткірлігі 0,05-тен 0,09-ке дейін Брайль жүйесі бойынша білім алатын және көру өткірлігі 0,1-ден 0,4-ке дейінгі көзілдірікпен көретін ірілендірілген жалпақ басылымды қаріппен оқитытдарға бөлуді көздейді; сондай-ақ олардың жеке ерекшеліктері мен қабілеттерін ескере отырып үш топқа бөлуді ұйғарады:
1) оқу материалын толығымен және өз бетінше игеруге қабілетті;
2) оқу материалын баяу үйренеді және орындау кезінде аздап қателіктер жібереді;
3) оқу материалдарын жарым-жартылай біледі және өз бетінше шығара алмайды, түзету әдістері, деңгейлік тапсырмалар қолданылады.
10. Коммуникативтік тәсіл көрмейтін және нашар көретін балаларды оқытуда тілдік және сөйлеу нормаларының жүйесіне сәйкес, сөйлеу этикетін сақтауды дамытуға мүмкіндік береді; тыңдай білуге, монологтық жәна диологтық сөздерді меңгеруде сұрақтар мен жауаптарды сыпайы түрде тұжырымдай білуге бейімдейді, вербальді және вербальді емес қатынас құралдарын меңгеру негізінде өз құрдастары және ересек адамдармен өнімді қарым-қатынас жасауына әсерін тигізеді.
11. Пән бойынша ақпаратты іздеу, өңдеу және алмасу үшін ғаламтор - ресурстарды, онлайн - сөздіктерді, анықтамалықтарды, форумдарды, электрондық оқулықтарды және энциклопедияларды пайдаланылады; оқу процесінің үздіксіздігін қолдану үшін қашықтықтан оқыту технологияларын қолданады.
12. Білім алушыларға арналған түзету көмегі келесі бөлімдерді қамтиды:
1) пәндік білім білік және дағдыны игеруде сақталған анализаторларымен олардың компенсаторлық рөлін түзету және дамыту;
2) пәндік материалды қабылдауда психофизикалық және эмоционалдық дамудағы қайталамбалы кемшіліктерді болдырмау;
3) көру қалдығын қорғау және офтольмологиялық, гигиеналық нормаларды сақтау.
13. Пән бойынша оқытудың арнайы әдістері:
1) көрудегі ауытқушылықтарды ескере отырып, оқу әрекетін алгоритімдеу;
2) көзге түсетін жүктеменің 10 минуттан аспауын қадағалай отырып, іс -әрекеттің әр түрін мөлшерге сәйкес қолдану;
3) нүктелі-бедерлі қаріпте оқыту мен жазуды тактильді қабылдауды есту арқылы қабылдауымен алмастыру;
4) көз бен қол саусақтарына арналған арнайы гимнастика;
5) оқу ақпаратын логикалық өндеу әдістері: нақтылау, салыстыру, үлгі бойынша аналогтарын орнату, талқылап қорыту;
6) фонетикалық, лексикалық, морфологиялық, синтаксистік талдауда алгоритм түрінде егжей-тегжейлі бөлшектейтін іс-әрекетті ашып көрсету.
14. Орыс тілі сабақтары арнайы жабдықталған бастауыш сынып кабинеттерінде өткізіледі:
1) қауіпсіздік техникасы талаптарына сәйкес мектеп жиһаздарымен;
2) оқытудың арнайы оқу-әдістемелік құралдарымен: иллюстрациялармен, бедерлі суреттермен, бедерлі-нүктелі кестелермен, анықтамалық, көркем әдебиетпен, ұлғайтылған және нүктелі-бедерлі қаріпте басылған оқулықтармен, дидактикалық қоршаған әлемді бейнелейтін үлестірмелі көрсетпелі материалдармен;
3) оқытудың техникалық құралдарымен: компьютерлік тифлокешенмен, көшіруге және оқуға арналған "Книголюб" кешенімен, интерактифті тақтамен, "Книга" деп аталатын электронды ұлғайтқыш құрылғымен, нашар көрушілерге арналған стационарлық портотивті ұлғайтқыш құрылғымен, тифлоплеермен, диктофонмен.
3-тарау. "Орыс тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
15. Объем учебной нагрузки по учебному предмету "Русский язык" составляет:
1) во 2 классе – 4 часа в неделю, 136 часов в учебном году;
2) в 3 классе – 4 часа в неделю, 136 часов в учебном году;
3) в 4 классе – 4 часа в неделю, 136 часов в учебном году.
16. Содержание Программы включает следующие разделы:
1) раздел "Аудирование";
2) раздел "Говорение";
3) раздел "Чтение";
4) раздел "Письмо";
5) раздел "Языковые нормы".
17. Раздел "Аудирование" включает следующие подразделы:
1) прогнозирование содержания текста;
2) определение темы и основной мысли информации, сообщения;
3) прогнозирование содержания текста.
18. Раздел "Говорение" включает следующие подразделы:
1) участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения;
2) составление монологического высказывания на заданную тему;
3) соблюдение орфоэпических норм.
19. Раздел "Чтение" включает следующие подразделы:
1) определение структурных частей текста;
2) понимание роли лексических и синтаксических единиц в тексте;
3) формулирование вопросов и ответов;
4) определение типов и стилей текстов;
5) извлечение необходимой информации из различных источников;
6) сравнительный анализ текстов.
20. Раздел "Письмо" включает следующие подразделы:
1) создание текстов разных типов и стилей;
2) создание текста по плану и опорным словам;
3) изложение содержания прослушанного, прочитанного текста;
4) написание текстов разных типов и стилей с использованием различных форм представления информации;
5) нахождение и исправление ошибок в работе;
6) соблюдение норм письма по плоскому и рельефно-точечному шрифту;
7) соблюдение пунктуационных норм.
21. Раздел "Языковые нормы" включает следующие подразделы:
1) соблюдение орфографических норм;
2) соблюдение грамматических норм.
22. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 2 класса:
1) аудирование (слушание): извлечение информации из устного текста, вопросов, содержания небольших текстов как учебного, так и художественного характера, формулировок заданий к упражнениям, правил, определений, воспринятых на слух; уточнение информации с помощью вопросов; понимание интонационной окраски предложений и маленьких текстов; развитие фонетико-фонематических представлений, формирование навыков звукового анализа;
2) говорение: высказывание как продукт речи, средства и объҰм высказывания: слово, предложение, текст, осознание целей и задач высказывания: вопрос, сообщение, подтверждение, отрицание, просьба, поздравление; закрытые вопросы по содержанию информации, сообщения; конструирование собственных устных высказываний с определҰнной коммуникативной задачей; разыгрывание ситуаций в диалоговой форме; прогнозирование содержания на основе заголовка, опорных слов и иллюстраций; ориентирование в речевой ситуации: с кем?, зачем?, что?, как?; роль невербальных средств в общении: интонация, поза, жесты, мимика; овладение нормами орфоэпии и правильного интонирования предложения и высказывания; практическое овладение нормами речевого этикета в ситуациях учебного и бытового общения: обращение с просьбой, благодарность, поздравление; артикуляционные упражнения для развития фонематического слуха и постановки дикции (скороговорки). Преодоление вербализма;
3) чтение: извлечение информации из письменного текста, правил, определений и формулировок заданий к упражнениям; уточнение информации с помощью словаря, энциклопедии для младших школьников; выбор необходимой информации из текста; нахождение информации по двум источникам на определенную тему; прогнозирование содержания по заголовку текста, плану, иллюстрации; передача эмоциональных переживаний, оценка содержания читаемого с помощью средств выразительного чтения: интонация, темп, громкость; совершенствование незрячими обучающимся навыков чтения рельефно-точечного шрифта обеими руками; развитие фонематического слуха для предупреждения речевых ошибок при чтении: инверсия, перестановка слогов, пропуск букв;
4) письмо предполагает: совершенствование навыков письма рельефно-точечным шрифтом, умение воспринимать и представлять одну и ту же букву в двух различных положениях - при письме и чтении; чтение грифелем написанного текста, не открывая письменного прибора; ориентировка на приборе при письме; овладение навыком списывания текста или предложения; совершенствование навыков каллиграфии с учҰтом нарушенных функций зрения без оценивания; использование письма без наклона для слабовидящих; использование вместо доски кубика с вращающимися частями, колодки шеститочия, колодки прямого чтения при изучении незрячими разделов "Фонетика и графика", "Состав слова"; письменные работы в течение года: написание текста-описания, текста-повествования, краткого изложения на основе художественного текста, составление текста по опорным словам на заданную тему, передача содержания прочитанного, услышанного текста с использованием ключевых слов или слов для справок; различные виды диктантов; комментированное письмо;
5) обобщение изученного в 1 классе: звуки и буквы русского языка; обозначение букв рельефно-точечным шрифтом; алфавит; слог; перенос слова; перенос слова по плоскому и рельефно-точечному шрифту; представление о языке и речи как средстве человеческого общения; устная и письменная речь; слово и предложение; заглавная буква и знаки препинания в предложении знак прописной буквы при письме по системе Брайля не ставится; текст;
6) фонетика и графика: звуки речи; различение звука и буквы; алфавитный порядок слов; гласные и согласные звуки; перенос слова с двойными согласными; ударение; ударные и безударные гласные в слове; постановка знака ударения при письме рельефно-точечным шрифтом перед ударной гласной; гласные звуки [а, о, у, ы, и, э]; обозначение гласных звуков буквами я, ю, е, Ұ: в начале слога и после согласного; мягкий знак на конце и в середине слова; безударные гласные, проверяемые ударением; твҰрдые и мягкие согласные; правописание сочетаний с шипящими; звонкие глухие согласные; обозначение на письме звука [й’]; разделительные мягкий и твҰрдый знаки; перенос слова с буквами "й, ь"; звукобуквенный анализ слова (фонетический разбор);
7) состав слова: окончание; корень слова; родственные слова; однокоренные слова; приставки, их правописание; суффикс; суффикс "-оньк-, -еньк-"; разбор слова по составу; безударные гласные в корне; проверяемые согласные на конце и в середине слова; непроверяемые гласные и согласные; правописание сочетаний с шипящими; правописание и произношение слов с ъ и ь; перенос слов; разбор слова по составу, незрячие сначала выделяют части слова устно, затем записывают их, обозначая знаками;
8) лексическое значение слова; слова, обозначающие предметы, признаки, действия. Имена собственные. Слова, близкие по значению- синонимы; слова, одинаковые по произношению и написанию, но разные по значению; слова, противоположные по значению;
9) правописание: понятие об орфограмме; орфограмма и орфографическое правило; правописание безударных гласных в корне слова способом изменения формы слова; правописание парных звонких, глухих согласных в корне слова; мягкий знак на конце и в середине слова; правописание сочетаний "ча – ща, чу – щу, чк, чн, нч, нщ";
10) грамматическое значение слова: имя существительное как часть речи; группы слов с абстрактным и предметным значением; слова, близкие или противоположные по значению; большая прописная буква в именах собственных; мужской, женский и средний род имҰн существительных; правописание имҰн существительных женского рода с шипящим на конце; единственное и множественное число имҰн существительных; имя прилагательное: род имени прилагательного; группы слов с различным лексическим значением; слова, близкие и противоположные по значению; изменение имҰн прилагательных по числам; сочетание имҰн существительных с именами прилагательными; глагол как часть речи; глаголы с различным лексическим значением; изменение глаголов по числам; изменение глаголов по временам; глаголы, близкие или противоположные по значению; предлоги и приставки;
11) синтаксис: предложение; виды продолжений по цели высказывания; смысл и интонация предложения; вопросы к словам предложения; знаки препинания в конце предложения; виды предложений по интонации; понятие о словосочетании;
12) развитие речи: текст; заголовок текста; структура текста; текст-описание; текст-повествование; связь предложений в тексте; связное высказывание; различение предложений в тексте; план высказывания; составление текста; составление текста по вопросам и опорным словам;
13) итоговое повторение материала, изученного в течение учебного года: звуки и буквы; перенос слов; состав слова; орфограммы; части речи.
23. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 3 класса:
1) аудирование (слушание): извлечения информации из устного высказывания, включающего две микротемы. Развитие речевого слуха: интонационный рисунок предложения, фразы, средства выразительности вербальных и невербальных средств общения. Понимание учебного текста, уточнение непонятных слов, выражений. Определение темы и основной мысли аудио, видеоинформации по заголовку, ключевым словам и фрагментам;
2) говорение: коммуникативное качество речи; средства выразительности речи; высказывание; монологическая и диалогическая речь; определение ключевой информации в прослушанном фрагменте речи и еҰ фиксирование; открытые и закрытые вопросы по содержанию; тема и цель высказывания; прогнозирование содержания информации на основе заголовка и рисунков, иллюстраций, фото, диаграмм; практическое овладение диалоговой формы речи; ориентирование в речевой ситуации; зависимость формы, объҰма и типа высказывания от речевой ситуации; речевое действие: просьба, пожелание, приглашение, разговор по телефону;
3) чтение: извлечение информации из письменного текста, включающего две микротемы; выборочное чтение; формулирование простых выводов на основе информации, содержащейся в тексте; овладение техникой чтения; понимание учебного текста;
4) письмо: письменные работы в течение года: изложение текста-повествования по готовому или коллективно составленному плану; сочинения устные и письменные по готовому или коллективно составленному плану по серии сюжетных картинок, на заданные темы; составление текстов разных типов: текст-описание, текст-повествование и разновидностей: заметка, статья, справка, объявление; корректирование собственных и заданных текстов; освоение незрячими обучающимися письма по системе Гебольда с помощью Брайчевского прибора и рельефного трафарета; списывание и письмо по памяти;
5) систематизация знаний, полученных во 2 классе: фонетика и графика, состав слова, лексика, правописание, синтаксис;
6) орфография: орфограмма; виды орфограмм; орфографические правила; произношение и написание слов с безударными гласными, проверяемыми и непроверяемыми ударением; слова с двумя безударными гласными в корне; произношение и написание слов с парными звонкими и глухими согласными в корне; произношение и написание слов с твҰрдыми и мягкими согласными; произношение и написание слов с непроизносимыми согласными; произношение и написание слов с удвоенными буквами согласного звука; правописание и перенос слов с разделительным твҰрдым и мягким знаками;
7) лексика: лексическое значение слова; однозначные и многозначные слова; прямое и переносное значение слов; использование толкового словаря для выяснения и уточнения значения слова; слова, одинаковые по произношению и написанию, но разные по значению (омонимы без термина); синонимы – слова, близкие по значению; антонимы – слова, противоположные по значению; наиболее употребительные устойчивые сочетания слов (фразеологические выражения, практически, без термина); работа со школьными словарями синонимов, антонимов, омонимов, фразеологизмов;
8) состав слова: словообразование; основа и окончание слова; нулевое окончание; части основы: корень, суффикс, приставка; однокоренные слова; чередование звуков в корне слова; слова с двумя корнями- сложные слова; словоизменение и словообразование; разбор слова по составу;
9) правописание: правописание неизменяемых приставок "об-, от-, до-, под-, над-"; перенос слов с приставками; правописание разделительного "ъ" после приставок, оканчивающихся на согласную, перед буквами "е, Ұ, ю, я"; правописание суффиксов с уменьшительно-ласкательным значением "-оньк-, -еньк-, -ушк-, -юшк-, -ик-, -ек-, -Ұнок-, -онок-" и употребление их в речи; правописание суффиксов "-ек-, -ик-". Произношение и обозначение на письме безударных гласных в корне слова: произношение и написание слов с парным звонким и глухим согласным в конце слова и перед другим согласным; произношение и написание слов с твҰрдыми и мягкими согласными;
10) части речи: понятие о частях речи; общее знакомство с частями речи: именем существительным, именем прилагательным, глаголом, наречием, предлогом, общее лексическое и грамматическое значение и вопросы; распределение слов по частям речи на основании их значений и вопросов;
11) имя существительное: имя существительное как часть речи; разнообразие лексических значений имен существительных; вопросы к именам существительным; собственные и нарицательные имена существительные; большая (прописная) буква в собственных именах существительных; кавычки при написании имҰн собственных, обозначающих названия газет, журналов, книг, фильмов; род имҰн существительных и число имҰн существительных; окончания существительных мужского, женского и среднего рода; мягкий знак после шипящих на конце слов у имен существительных женского рода; правописание имҰн существительных мужского и женского рода с основой на шипящий звук; изменение имен существительных по числам; изменение имен существительных в единственном и множественном числе по падежам- склонение; роль имҰн существительных в предложении;
12) имя прилагательное: понятие об имени прилагательном; разнообразие лексических значений имен прилагательных; вопросы к именам прилагательным; связь имени прилагательного с именем существительным; изменение имҰн прилагательных по родам, числам и падежам в сочетании с существительными; правописание окончаний "-ий, -ый, ая, -яя, -ое, - ее, -ие, -ые"; роль имҰн прилагательных в предложении;
13) глагол: понятие о глаголе; разнообразие лексических значений глаголов; вопросы к глаголам; изменение глаголов по числам; понятие времени глагола: настоящее, прошедшее, будущее; изменение глаголов по временам; изменение глаголов прошедшего времени по родам и числам; общее понятие о неопределҰнной форме глагола; вопросы к глаголам неопределҰнной формы; правописание глаголов с приставками; правописание "не" с глаголами; роль глаголов в предложении;
14) наречие: понятие о наречии; вопросы к наречиям; разнообразие лексических значений наречий; роль наречий в предложении; правописание отдельных наиболее употребительных наречий;
15) синтаксис: словосочетание; связь слов в словосочетании по вопросам; главное и зависимое слово в словосочетании; словосочетания с синонимическими значениями; роль словосочетаний в предложении; предложение; предложения по цели высказывания: повествовательные, вопросительные, побудительные; предложения по интонации: восклицательные, невосклицательные и вопросительные; главные, подлежащее и сказуемое и второстепенные, без деления на виды члены предложения; вопросы к членам предложения; составление предложений с изученными частями речи;
16) текст: художественный, научно-художественный, публицистический, деловой стили - практическое ознакомление; тема, основная мысль текста, ключевые слова; определение темы текста, озаглавливание текста; определение основной мысли текста и ключевых слов; структурные части текста: зачин, основная часть, заключение; связь между частями текста и предложений в каждой части; типы текстов: описание, повествование; составление плана текста-описания, текста-повествования с помощью учителя; сравнение текстов разных типов;
17) итоговое повторение материала, изученного в течение учебного года: состав слова; правописание; части речи; текст и предложение.
24. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 4 класса:
1) аудирование (слушание): извлечение информации из устного высказывания, включающего две-три микротемы; восприятие интонационного рисунка предложения, фразы; определение значимых по смыслу слов, выделяемых с помощью логического ударения; определение средств выразительности, слов с оценочными суффиксами; выявление из прослушанного текста информации в соответствии с поставленной целью; анализ и оценка содержания прослушанной на аудиоплеере информации, определение еҰ языковых особенностей и структуры;
2) говорение: устное обобщение материала по схемам, таблицам, диаграммам из учебника; определение задач речевого общения: "с кем? зачем? при каких условиях? по какой причине? о чҰм? как? ... я буду говорить"; зависимость формы, объҰма, типа и жанра высказывания от речевой ситуации; качества речи: информативность, логичность, правильность, уместность, богатство, образность, чистота, живость, эмоциональная выразительность; пословицы и поговорки как отражение мудрости, образец краткой, образной, точной, живой речи; высказывание; высказывание как продукт говорения; углубление представлений о теме и основной мысли высказывания; построение высказываний по прослушанной на аудиоплеере информации на основе своих заметок с передачей еҰ смысла; определение темы и основной мысли высказывания; прогнозирование содержания по заголовку и диаграмме, схеме, таблице с обоснованием своего варианта; особенности диалога; ведение диалога, выражение своей точки зрения, убеждение, рациональное использование невербальных средств общения при диалоге; уместное использование и правильное построение высказывания этикетного характера: извинение, просьба, благодарность, поздравление, оценка и совет; осуществление самоконтроля;
3) чтение: извлечения информации из текста, включающего две-три микротемы; выборочное чтение: нахождение необходимого материала, формулирование простых выводов на основе информации, содержащейся в тексте; выразительное чтение вслух и про себя при высоком темпе с осмыслением замысла автора и собственной оценкой прочитанного; понимание учебного текста; определение темы и основной мысли текста по заголовку, по ключевым словам, и главным частям текста; ориентировка в содержании текста в соответствии с заглавием, планом и оглавлением; использование различных стратегий и видов чтения;
4) письмо: письменные работы в течение года: изложение подробное и сжатое текста-описания, текста-повествования по самостоятельно составленному плану; сочинения устные и письменные репродуктивные или творческие по готовому, коллективно и самостоятельно составленному плану; использование справочной и специальной литературы, словарей, журналов; коррекция деформированного текста, в котором допущены нарушения норм письменной речи; формулирование вопросов для интервью с последующей записью на аудиоплеер; составление предложений различных конструкций: со второстепенными и однородными членами предложения, прямой и косвенной речью; предварительное планирование постановки знаков препинания в предложении при письме рельефно-точечным шрифтом с последующей фиксацией на письме;
5) обобщение знаний, полученных в 3 классе; состав слова; правописание гласных и согласных в корнях слов; правописание приставок и суффиксов; разделительный твердый знак, упражнения по разделам "Звуки и буквы", "Состав слова", "Значение слова"; типы предложений по цели высказывания и интонации; знаки препинания в конце предложения; главные члены предложения; второстепенные члены предложения (без деления на виды); связь слов в предложении, выделение словосочетаний;
6) части речи: общее знакомство с частями речи: наречие, имя числительное, местоимение, предлоги и союзы; распределение слов по частям речи на основании их значений и вопросов;
7) имя существительное: имя существительное как часть речи: общее грамматическое значение, морфологические признаки, роль в предложении; повторение изученного об имени существительном в 3 классе; лексическое многообразие слов, которые относятся к именам существительным; имена существительные-синонимы, антонимы; многозначность имҰн существительных; употребление имҰн существительных в прямом и переносном значении; собственные и нарицательные имена существительные; род и число имҰн существительных; мягкий знак после шипящих на конце слов у имен существительных женского рода и его отсутствие у существительных мужского рода; изменение имен существительных в единственном числе по падежам (склонение); значение падежей; умение различать падежи имҰн существительных; различие падежных и смысловых вопросов; склонение имҰн существительных; падежные окончания имҰн существительных 1, 2, 3 склонений в единственном числе; правописание безударных падежных окончаний имҰн существительных в единственном числе. кроме имен существительных на "-мя, -ий, -ие, -ия"; склонение имҰн существительных во множественном числе; падежные окончания имҰн существительных во множественном числе; правописание имен существительных в родительном падеже множественного числа с основой на шипящую; несклоняемые имена существительные; составление словосочетаний, предложений с именами существительными; грамматический разбор имени существительного; употребление предлогов с именами существительными в родительном, дательном, творительном и предложном падежах; падежные окончания имҰн существительных во множественном числе; правописание имен существительных в родительном падеже множественного числа с основой на шипящую; несклоняемые имена существительные; составление словосочетаний, предложений с именами существительными; грамматический разбор имени существительного; употребление предлогов с именами существительными в родительном, дательном, творительном и предложном падежах;
8) имя прилагательное: повторение сведений об имени прилагательном, полученных в 3 классе; развитие представлений о лексическом многообразии имҰн прилагательных, их роли в речи: прилагательные-синонимы, прилагательные-антонимы; употребление имҰн прилагательных в прямом и переносном значении; наблюдения над употреблением имҰн прилагательных в речи; согласование имҰн прилагательных с именами существительными в роде, числе и падеже; изменение имҰн прилагательных мужского, среднего и женского рода по падежам (склонение) в единственном числе; родовые и падежные окончания имҰн прилагательных; изменение имҰн прилагательных по падежам (склонение) во множественном числе; произношение и написание падежных окончаний имҰн прилагательных, кроме имен прилагательных с основой на шипящий, "-и, -ий"; оканчивающихся на "-ья, -ье, -ов, -ин"; произношение и написание суффиксов, приставок в именах прилагательных; составление словосочетаний, предложений с именами прилагательными; грамматический разбор имени прилагательного;
9) имя числительное: общее представление об имени числительном как части речи: значение, вопросы, изменение; имена числительные количественные и порядковые; правописание количественных числительных от пяти до тридцати, сто, тысяча; порядковых числительных: первый – двадцатый и тридцатый, сороковой, ... сотый; составление словосочетаний, предложений с числительными; грамматический разбор имени числительного;
10) местоимение: общее понятие о местоимении как части речи; личные местоимения 1, 2, 3 лица; изменение местоимений по падежам (склонение) и числам, в единственном числе - по родам; правописание местоимений; предлоги перед личными местоимениями; составление словосочетаний, предложений с местоимениями; наблюдения за ролью местоимений в речи; грамматический разбор местоимения;
11) глагол: глагол как часть речи; роль глагола в речи; повторение изученного о глаголе в предыдущих классах; расширение представлений о лексическом многообразии глаголов, их роли в речи: глаголы-синонимы, глаголы-антонимы; употребление глаголов в прямом и переносном значении; многозначные глаголы; наблюдения над употреблением глаголов в тексте; изменение глаголов в настоящем и будущем времени по лицам и числам; изменение глаголов в прошедшем времени по родам и числам; суффикс "-л-" в глаголах прошедшего времени; неопределҰнная форма глагола; суффиксы глаголов неопределенной формы "-ти, -ть" и глаголы на "–чь"; изменение глаголов по лицам и числам (спряжение). I и II спряжение глаголов; правописание безударных личных окончаний глаголов в настоящем и будущем времени; определение спряжения глаголов с безударным личным окончанием по неопределҰнной форме, по 3 лицу множественного числа; мягкий знак после шипящих в окончаниях глаголов 2-го лица единственного числа; изменение глаголов прошедшего времени по родам и числам; произношение и написание "-ться и –тся" в глаголах; понятие о частицах; отрицательная частица "не", правописание "не" с глаголами; составление словосочетаний и предложений с глаголами; грамматический разбор глагола;
12) наречие: повторение изученного о наречии в 3 классе; разнообразие лексического значения наречий; наречия места, времени, образа действия, степени, качества; наречия, близкие и противоположные по значению; наблюдения за ролью наречий в тексте; правописание наречий: "о и е" на конце наречий, "а" на конце наречий с приставками "с-, из-, до-", "о" на конце наречий с приставками "в-, на-, за-"; проверка написания наречий по словарю; роль наречия в предложении; составление словосочетаний, предложений с наречиями;
13) предложение: типы предложений по цели высказывания и интонации; знаки препинания в конце предложения; связь слов в предложении, выделение словосочетаний; главные члены предложения: подлежащее и сказуемое; подлежащее, выраженное именем существительным или местоимением в именительном падеже; сказуемое, выраженное глаголом; распространенные и нераспространенные предложения; распространение предложении; второстепенные члены предложения: определение, дополнение, обстоятельство; однородные члены предложения с бессоюзной связью или союзами "и, или, а, но"; обобщающее слово при однородных членах предложения; знаки препинания при однородных членах предложения; обращения, состоящие из одного слова, стоящие в начале, середине и конце предложения; знаки препинания при обращении; построение предложений по образцу, по схеме, самостоятельно; синтаксический разбор предложения по системе Брайля сначала произвести синтаксический разбор устно, затем записать предложения, выделяя члены предложения скобками;
14) текст: типы и стили текстов; художественный, научно-художественный, публицистический, деловой стили; определение темы и основной мысли текста, смысловые связи между частями текста; особенности содержания и структуры текстов разных типов и жанров: повествование, описание, рассуждение; рассказ, сказка, статья, заметка, объявление; построение текстов разных стилей, типов и жанров; сравнение текстов разных типов и стилей;
15) итоговое повторение материала, изученного в течение учебного года: состав слова; правописание безударных гласных, звонких и глухих согласных, непроизносимых согласных, удвоенных согласных в корнях слов; текст и предложение; главные и второстепенные члены предложения; предложения с однородными членами предложения и обращениями; правописание падежных окончаний имен существительных, прилагательных, числительных, местоимений; личных окончаний глаголов.
25. Объем письменных работ рельефно-точечным шрифтом:
1) 2 класс: словарный диктант: первое полугодие – 3-5 слов, второе полугодие – 5-7 слов; контрольный диктант: первое полугодие – 30-35 слов, второе полугодие – 35-40 слов; контрольное списывание: первое полугодие– 30-35 слов, второе полугодие – 35-40 слов; обучающее изложение: первое полугодие – 35-40 слов, второе полугодие – 40-45 слов; обучающее сочинение: первое полугодие – 30-35 слов, второе полугодие – 35-40 слов;
2) 3 класс: словарный диктант: первое полугодие – 7-9 слов, второе полугодие – 9-12 слов; контрольный диктант: первое полугодие – 45-50 слов, второе полугодие – 60-65 слов; контрольное списывание: первое полугодие– 45-50 слов, второе полугодие – 60-65 слов; обучающее изложение: первое полугодие – 50-55 слов, второе полугодие – 65-70 слов; обучающее сочинение: первое полугодие – 50-55 слов, второе полугодие – 55-70 слов;
3) 4 класс: словарный диктант: первое полугодие – 10-12 слов, второе полугодие – 12-15 слов; контрольный диктант: первое полугодие – 65-70 слов, второе полугодие – 70-80 слов; контрольное списывание: первое полугодие– 65-70 слов, второе полугодие – 70-80 слов; обучающее изложение: первое полугодие – 75-80 слов, второе полугодие – 85-95 слов; обучающее сочинение: первое полугодие – 75-85 слов, второе полугодие – 90-100 слов.
26. Коррекция ошибок: ошибки, допущенные слабовидящими обучающимися в письменных работах, исправляются следующим образом: неверно написанную букву, знак, слово, словосочетание или предложение зачеркивать ручкой косой линией; не заключать неверное написание в скобки. Незрячие закалывают ошибку шеститочием по ходу письма, либо выписывают слово с исправленной ошибкой в конце письменной работы. В предложениях со стилистическими и речевыми ошибками первая и последняя буква (знак) закалываются шеститочием, а предложение переписывается.
Глава 4. Система целей обучения
27. Для удобства использования учебных целей введена кодировка: в коде первое число обозначает класс, второе и третье числа раздел и подраздел, четвертое число показывает нумерацию учебной цели, например, в кодировке 2.2.1.4 "2" – класс, "2.1" – подраздел, "4" – нумерация учебной цели.
28. Ожидаемые результаты по целям обучения:
1) раздел "Аудирование (слушание)":
таблица 1
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
1.1 Понимание содержания информации, сообщения | 2.1.1.1 отвечать на закрытые вопросы по прослушанной информации, определять с помощью учителя опорные слова, фиксировать их | 3.1.1.1 анализировать прослушанную информацию, отвечать на открытые и закрытые вопросы, определять основные фрагменты | 4.1.1.1 моделировать высказывания по прослушанной информации на основе своих заметок, передавая его смысл |
1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 2.1.2.1 осмысливать и понимать, замысел автора, используя опорные слова | 3.1.2.1 определять тему, основную мысль высказывания, опираясь на ключевые моменты | 4.1.2.1 анализировать тему и основную мысль высказывания |
1.3 Прогнозирование содержания текста | 2.1.3.1 определять содержание текста на основе заголовка и опорных слов | 3.1.3.1 прогнозировать содержание текста на основе заголовка, рисунков | 4.1.3.1 синтезировать содержание текста по заголовку, обосновывая своҰ мнение |
2) раздел "Говорение":
таблица 2
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 2.2.1.1 участвовать в диалоге, высказывая свое мнение и выслушивая мнения других | 3.2.1.1 планировать свою диалогическую речь в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией, соблюдая речевые нормы | 4.2.1.1 понимать различные способы ведения диалога, по обсуждаемой теме; соблюдать речевые нормы |
2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 2.2.2.1 строить монологическое высказывание на заданную и интересующую тему на основе опорных слов | 3.2.2.1 составлять монологическое высказывание на основе опорного плана и ключевых слов | 4.2.2.1 самостоятельно планировать содержание монологической речи, используя наглядные материалы |
2.3 Соблюдение орфоэпических норм |
2.2.3.1 соблюдать орфоэпические нормы при произношении слов: |
3.2.3.1 соблюдать правила произношения слов: |
4.2.3.1 следовать правилам постановки ударения у: |
3) раздел "Чтение":
таблица 3
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
3.1 Определение структурных частей текста |
2.3.1.1 | 3.3.1.1 самостоятельно выявлять структурные компоненты текстов разных стилей и типов | 4.3.1.1 самостоятельно определять структурные компоненты текстов разных стилей и типов классифицировать тексты |
3.2 Понимание роли лексических и синтаксических единиц в тексте | 2.3.2.1 выявлять синонимы, антонимы, омонимы и понимать их роль в тексте | 3.3.2.1 различать синонимы, антонимы, омонимы, однозначные и многозначные слова и использовать их в речи; понимать прямое и переносное значение слов из контекста, устойчивые сочетания | 4.3.2.1 определять в тексте синонимы, антонимы, омонимы разных частей речи, однозначные и многозначные слова, фразеологизмы |
3.3 Формулирование вопросов и ответов | 2.3.3.1 понимать содержание текста, отвечать на вопросы | 3.3.3.1 отвечать на вопросы по содержанию прочитанного, формулировать вопросы с опорой на ключевые слова | 4.3.3.1 формулировать вопросы и ответы, отражающие понимание и своҰ отношение к содержанию текста |
3.4 Определение типов и стилей текстов |
2.3.4.1 определять с помощью учителя типы текстов: описание, повествование; |
3.3.4.1 знать и определять особенности типов текста: описание, повествование; |
4.3.4.1 определять типы текстов – описание, повествование, рассуждение – по их особенностям; |
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 2.3.5.1 находить информацию по двум источникам: словари, справочники, детские энциклопедии, детские познавательные журналы на заданную тему | 3.3.5.1 извлекать информацию из различных источников на заданную тему, выделять главную и второстепенную информацию | 4.3.5.1 сопоставлять информацию по трем и более источникам на заданную тему и интерпретировать еҰ; использовать технические средства обучения |
3.6 Сравнительный анализ текстов | 2.3.6.1 сравнивать тексты описательного и повествовательного характера по следующим параметрам: тема, основная мысль, тип текста, ключевые слова, с помощью учителя | 3.3.6.1 сопоставлять самостоятельно тексты описания и повествования по следующим параметрам: тема, основная мысль, стиль и тип, структурные элементы, ключевые слова | 4.3.6.1 сравнивать различные типы текстов по следующим параметрам: тема, основная мысль, и языковые средства |
4) раздел "Письмо":
таблица 4
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
4.1 Создание текстов разных типов и стилей |
2.4.1.1 создавать короткий текст-описание и текст-повествование на заданную тему; |
3.4.1.1 создавать текст-описание репродукций с картин и макетов для незрячих; текст-повествование на заданную тему по наблюдениям; |
4.4.1.1 использовать знания, наблюдения для создания текста-описания портрета, текста -повествования, рассуждения на заданную тему; |
4.2 Создание текста по плану и опорным словам |
2.4.2.1 |
3.4.2.1 |
4.4.2.1 |
4.3 Изложение содержания прослушанного, прочитанного текста | 2.4.3.1 передавать содержание с помощью ключевых слов и вопросов | 3.4.3.1 излагать содержание текста или его частей, делая пометки | 4.4.3.1 анализировать текст и передавать его в подробной и сжатой форме |
4.4 Написание текстов разных типов и стилей с использованием различных форм представления информации | 2.4.4.1 создавать и писать небольшие тексты разных типов и стилей с использованием слов и, или изображений для раскрытия темы и основной мысли | 3.4.4.1 сочинять тексты: письма, заметки, объявления, используя схемы, таблицы, фотографии | 4.4.4.1 делать небольшие презентации статей и новостей при помощи тифлокомплекса |
4.5 Нахождение и исправление ошибок в работе | 2.4.5.1 исправлять лексические, орфографические и пунктуационные ошибки с помощью учителя, выписывать правильное написание слова, в котором была допущена ошибка, в конце письменной работы для незрячих | 3.4.5.1 исправлять лексические, орфографические и пунктуационные ошибки самостоятельно | 4.4.5.1 справлять и объяснять лексические, стилистические, орфографические и пунктуационные ошибки |
4.6 Соблюдение норм письма по плоскому и рельефно-точечному шрифту |
2.4.6.1 писать в тетради с отчетливыми линиями пастой чҰрного цвета прямым письмом без наклона, стремиться соблюдать высоту и ширину прописных и строчных букв и их соединений; |
3.4.6.1 писать в тетради в широкую линейку, с четкими линиями, стремиться вырабатывать аккуратный почерк; |
4.4.6.1 соблюдать по зрительным возможностям нормы письма; |
4.7 Соблюдение пунктуационных норм |
2.4.7.1 ставить знаки препинания на конце повествовательных, вопросительных и восклицательных предложений; |
3.4.7.1 использовать знаки препинания в конце предложений в зависимости от цели высказывания и интонации; |
4.4.7.1 ставить знаки препинания при однородных членах предложения и обращениях; |
5) раздел "Языковые нормы":
таблица 5
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
5.1 Соблюдение орфографических норм |
2.5.1.1 писать правильно в словах сочетания "жи-ши, ча-ща, чу-щу, чк, чн, нщ, шн"; |
3.5.1.1 писать и переносить слова с разделительным твҰрдым и мягким знаками; при переносе слов по Брайлю заранее считать оставшиеся клетки для правильного переноса; |
4.5.1.1 писать правильно слова, произношение и написание которых не совпадают, используя известные способы проверки; |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
2.5.2.1 различать имена существительные, прилагательные, глаголы, предлоги, союзы; определять их роль в предложении; |
3.5.2.1 знать имена существительные, прилагательные, глаголы, наречия, предлоги и союзы; определять их роль в предложении; |
4.5.2.1 выделять на основе существенных признаков части речи и определять их роль в предложении; |
29. Программа реализуется на основе Долгосрочного плана к Типовой учебной программе по учебному предмету "Русский язык" для незрячих и слабовидящих обучающихся 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию согласно приложению к настоящей Программе. В долгосрочном плане обозначен объем учебных целей реализуемых в каждом разделе.
30. Распределение часов на изучение раздела и тем предоставляется на усмотрение учителя.
| Приложение к Типовой учебной программе по учебному предмету "Русский язык" для обучающихся 2-4 классов уровня начального образования |
Долгосрочный план по реализации Типовой учебной программы по учебному предмету "Русский язык" для незрячих и слабовидящих обучающихся 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию
1) 2 класс:
таблица 1
Сквозные темы | Раздел | Подраздел | Цели обучения |
1 четверть | |||
1. Все обо мне | 1. Слушание | 1.1 Понимание содержания информации, сообщения | 2.1.1.1 отвечать на закрытые вопросы по прослушанной на аудиоплеере информации, определять с помощью учителя опорные слова, фиксировать их |
1.3 Прогнозирование содержания текста | 2.1.3.1 определять содержание текста на основе заголовка и опорных слов | ||
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 2.2.2.1 строить монологическое высказывание на заданную и интересующую обучающихся тему, раскрывая тему и основную мысль на основе опорных слов | |
3. Чтение | 3.1 Определение структурных частей текста | 2.3.1.1 определять с помощью учителя структурные компоненты текста, делить его на части | |
3.6 Сравнительный анализ текстов | 2.3.6.1 сравнивать тексты описательного и повествовательного характера по следующим параметрам: тема, основная мысль, тип текста, ключевые слова с помощью учителя | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 2.4.1.1 создавать короткий текст-описание игрушки, животного, объектов природы; текст-повествование на заданную тему | |
4.6 Соблюдение норм письма по плоскому и рельефно-точечному шрифту |
2.4.6.1 писать в тетради с отчетливыми линиями пастой чҰрного цвета прямым письмом без наклона, стремиться соблюдать высоту и ширину прописных и строчных букв и их соединений; | ||
4.7 Соблюдение пунктуационных норм |
2.4.7.1 ставить знаки препинания на конце повествовательных, вопросительных и восклицательных предложений; | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
2.5.1.1 писать правильно в словах сочетания "жи-ши, ча-ща, чу-щу, чк, чн, нщ, шн"; | |
2. Моя семья и друзья | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 2.1.2.1 осмысливать и понимать, что хотел сказать автор, в чем он хотел нас убедить, используя опорные слова |
1.3 Прогнозирование содержания текста | 2.1.3.1 определять содержание текста на основе заголовка и опорных слов | ||
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 2.2.1.1 участвовать в диалоге, высказывая свое мнение и выслушивая мнения других | |
2.3 Соблюдение орфоэпических норм |
2.2.3.1 соблюдать орфоэпические нормы при произношении слов: | ||
3. Чтение | 3.3 Формулирование вопросов и ответов | 2.3.3.1 понимать содержание текста, отвечать на вопросы; формулировать вопросы с опорой на ключевые слова | |
3.4 Определение типов и стилей текстов | 2.3.4.2 знать и понимать особенности художественного текста: стихотворение, рассказ и отличать его от статьи, заметки | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 2.4.1.2 создавать небольшие тексты на основе особенностей художественного стиля, с помощью учителя | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
2.5.1.1 писать правильно в словах сочетания "жи-ши, ча-ща, чу-щу, чк, чн, нщ, шн"; | |
2 четверть | |||
3. Моя школа | 1. Слушание | 1.1 Понимание содержания информации, сообщения | 2.1.1.1 отвечать на закрытые вопросы по прослушанной на аудиоплеере информации, определять с помощью учителя опорные слова, фиксировать их |
1.3 Прогнозирование содержания текста | 2.1.3.1 определять содержание текста на основе заголовка и опорных слов | ||
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 2.2.1.1 участвовать в диалоге, высказывая свое мнение и выслушивая мнения других | |
3. Чтение | 3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 2.3.5.1 находить информацию по двум источникам: словари, справочники, детские энциклопедии, детские познавательные журналы на заданную тему | |
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 2.4.1.1 создавать короткий текст-описание объектов природы; текст-повествование на заданную тему | |
4.5 Нахождение и исправление ошибок в работе | 2.4.5.1 исправлять лексические, орфографические и пунктуационные ошибки с помощью учителя, выписывать правильное написание слова, в котором была допущена ошибка, в конце письменной работы для незрячих | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
2.5.1.5 определять значимые части слова; писать слова с суффиксами "–оньк-, -еньк-" и употреблять их в речи; | |
5.2 Соблюдение грамматических норм | 2.5.2.2 определять значимые части слова, выделять корень в слове и подбирать однокоренные слова | ||
4. Мой родной край | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 2.1.2.1 осмысливать и понимать, что хотел сказать автор, в чем он хотел нас убедить, используя опорные слова |
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 2.2.2.1 строить монологическое высказывание на заданную и интересующую обучающихся тему, раскрывая тему и основную мысль на основе опорных слов | |
3. Чтение | 3.4 Определение типов и стилей текстов | 2.3.4.2 знать и понимать особенности художественного текста стихотворение, рассказ и отличать его от статьи, заметки | |
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 2.3.5.1 находить информацию по двум источникам: словари, справочники, детские энциклопедии, детские познавательные журналы на заданную тему | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 2.4.1.2 создавать небольшие тексты на основе особенностей художественного стиля с помощью учителя | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
2.5.1.2 определять и проверять безударные гласные в корне, изменяя форму слова, определять значимые части слова | |
3 четверть | |||
5. В здоровом теле – здоровый дух! | 1. Слушание | 1.3 Прогнозирование содержания текста | 2.1.3.1 определять содержание текста на основе заголовка и опорных слов |
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 2.2.2.1 строить монологическое высказывание на заданную и интересующую обучающихся тему, раскрывая тему и основную мысль на основе опорных слов | |
3. Чтение | 3.1 Определение структурных частей текста | 2.3.1.1 определять структурные компоненты текстов разных стилей и типов, учитывая ключевые моменты | |
3.2 Понимание роли лексических и синтаксических единиц в тексте | 2.3.2.1 выявлять синонимы, антонимы, омонимы и понимать их роль в тексте | ||
3.4 Определение типов и стилей текстов | 2.3.4.2 знать и понимать особенности художественного текста стихотворение, рассказ и отличать его от статьи, заметки | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 2.4.1.2 создавать небольшие тексты на основе особенностей художественного стиля с помощью учителя | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм | 2.5.1.9 писать имена собственные с большой буквы; знак прописной буквы по Брайлю не пишется | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
2.5.2.1 различать имена существительные, прилагательные, глаголы (без терминов), предлоги, союзы; определять их роль в предложении; | ||
6. Традиции и фольклор | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 2.1.2.1 осмысливать и понимать, что хотел сказать автор, в чем он хотел нас убедить, используя опорные слова |
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 2.2.1.1 участвовать в диалоге, высказывая свое мнение и выслушивая мнения других | |
3. Чтение | 3.2 Понимание роли лексических и синтаксических единиц в тексте | 2.3.2.1 выявлять синонимы, антонимы, омонимы и понимать их роль в тексте | |
3.3 Формулирование вопросов и ответов | 2.3.3.1 понимать содержание текста, отвечать на вопросы, формулировать вопросы с опорой на ключевые слова | ||
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 2.3.5.1 находить информацию по двум источникам: словари, справочники, детские энциклопедии, детские познавательные журналы на заданную тему | ||
4. Письмо | 4.2 Создание текста по плану и опорным словам | 2.4.2.1 составлять и писать короткие тексты на заданную тему по опорным словам и по плану, с помощью учителя | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм | 2.5.1.7 писать неизменяемые на письме приставки со словами слитно, предлоги – раздельно | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
2.5.2.1 различать имена существительные, прилагательные, глаголы, предлоги, союзы; определять их роль в предложении; | ||
4 четверть | |||
7. Окружающая среда | 1. Слушание | 1.3 Прогнозирование содержания текста | 2.1.3.1 определять содержание текста на основе заголовка и опорных слов |
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 2.2.1.1 участвовать в диалоге, высказывая свое мнение и выслушивая мнения других | |
2.3 Соблюдение орфоэпических норм |
2.2.3.1 соблюдать орфоэпические нормы при произношении слов: | ||
3. Чтение | 3.4 Определение типов и стилей текстов | 2.3.4.1 определять с помощью учителя типы текстов: описание, повествование | |
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 2.3.5.1 находить информацию по двум источникам: словари, справочники, детские энциклопедии, детские познавательные журналы на заданную тему | ||
4. Письмо | 4.3 Изложение содержания прослушанного, прочитанного текста | 2.4.3.1 передавать содержание с помощью ключевых слов и вопросов | |
4.4 Написание текстов разных типов и стилей с использованием различных форм представления | 2.4.4.1 создавать небольшие тексты разных типов и стилей с использованием слов и, или изображений для раскрытия темы и основной мысли | ||
4.7 Соблюдение пунктуационных норм | 2.4.7.1 ставить знаки препинания на конце повествовательных, вопросительных и восклицательных предложений | ||
5. Языковые норма | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
2.5.1.7 писать неизменяемые на письме приставки со словами слитно, предлоги – раздельно; | |
5.1 Соблюдение грамматических норм |
2.5.2.6 выделять словосочетания; | ||
8. Путешествие | 1. Слушание | 1.3 Прогнозирование содержания текста | 2.1.3.1 определять содержание текста на основе заголовка и опорных слов |
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 2.2.2.1 строить монологическое высказывание на заданную и интересующую обучающихся тему, раскрывая тему и основную мысль на основе опорных слов | |
2.3 Соблюдение орфоэпических норм |
2.2.3.1 соблюдать орфоэпические нормы при произношении слов: | ||
3. Чтение | 3.2 Понимание роли лексических и синтаксических единиц в тексте | 2.3.2.1 выявлять синонимы, антонимы, омонимы и понимать их роль в тексте | |
3.6 Сравнительный анализ текстов | 2.3.6.1 сравнивать тексты описательного и повествовательного характера по следующим параметрам: тема, основная мысль, тип текста, ключевые слова, с помощью учителя | ||
4. Письмо | 4.2 Создание текста по плану и опорным словам | 2.4.2.1 составлять и писать короткие тексты на заданную тему по опорным словам и по плану, с помощью учителя | |
4.7 Соблюдение пунктуационных норм | 2.4.7.1 ставить знаки препинания на конце повествовательных, вопросительных и восклицательных предложений | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм | 2.5.1.8 переносить слова по слогам; переносить слова с буквами й, ь; с двойными согласными; рассчитать количество оставшихся клеток для правильного переноса для незрячих | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
2.5.2.6 выделять словосочетания; | ||
2) 3 класс:
таблица 2
Сквозные темы | Раздел | Подраздел | Цели обучения |
1 четверть | |||
1. | 1. Слушание | 1.1 Понимание содержания информации, сообщения | 3.1.1.1 анализировать прослушанную информацию, отвечать на открытые и закрытые вопросы, определять основные фрагменты |
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 3.2.1.1 планировать свою диалогическую речь в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией, соблюдая речевые нормы | |
3. Чтение | 3.1 Определение структурных частей текста | 3.3.1.1 самостоятельно выявлять структурные компоненты текстов разных стилей и типов, учитывая ключевые моменты | |
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 3.3.5.1 извлекать информацию из различных источников на заданную тему, выделять главную и второстепенную информацию | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 3.4.1.1 создавать текст-описание репродукций с картин и макетов для незрячих; текст-повествование на заданную тему по наблюдениям | |
4.5 Нахождение и исправление ошибок в работе | 3.4.5.1 исправлять лексические, орфографические и пунктуационные ошибки самостоятельно | ||
4.6 Соблюдение норм письма по плоскому и рельефно-точечному шрифту |
3.4.6.1 писать в тетради в широкую линейку, с четкими линиями, стремиться вырабатывать аккуратный почерк; | ||
4.7 Соблюдение пунктуационных норм | 3.4.7.1 использовать знаки препинания в конце предложений в зависимости от цели высказывания и интонации | ||
2. Что такое хорошо, что такое плохо? (свет и темнота) | 1. Слушание | 1.1 Понимание содержания информации, сообщения | 3.1.1.1 анализировать прослушанную на аудиоплеере информацию, отвечать на открытые и закрытые вопросы, определять основные фрагменты |
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 3.2.1.1 планировать свою диалогическую речь в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией, соблюдая речевые нормы | |
2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 3.2.2.1 составлять монологическое высказывание на основе опорного плана и ключевых слов | ||
2.3 Соблюдение орфоэпических норм |
3.2.3.1 соблюдать правила произношения слов: | ||
3. Чтение | 3.3 Формулирование вопросов и ответов | 3.3.3.1 отвечать на вопросы по содержанию прочитанного, формулировать вопросы с опорой на ключевые моменты, слова | |
3.4 Определение типов и стилей текстов | 3.3.4.1 знать и определять особенности типов текста: описание, повествование | ||
3.6 Сравнительный анализ текстов | 3.3.6.1 сопоставлять самостоятельно тексты описания и повествования по параметрам: тема, основная мысль, стиль и тип текста, структурные элементы текста, ключевые слова | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 3.4.1.2 понимать и создавать тексты публицистического и делового стиля на основе их особенностей | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
3.5.1.1 писать и переносить слова с разделительным твҰрдым и мягким знаками; | |
2 четверть | |||
3. Время | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 3.1.2.1 определять тему, основную мысль высказывания, опираясь на ключевые моменты |
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 3.2.1.1 планировать свою диалогическую речь в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией, соблюдая речевые нормы | |
3. Чтение | 3.2 Понимание роли лексических и синтаксических единиц в тексте | 3.3.2.1 различать синонимы, антонимы, омонимы, однозначные и многозначные слова и использовать их в речи; понимать прямое и переносное значение слов из контекста, устойчивые сочетания | |
3.4 Определение типов и стилей текстов | 3.3.4.2 различать художественный, публицистический и деловой стили: рассказ, статья, объявление, реклама, биография | ||
4. Письмо | 4.2 Создание текста по плану и опорным словам | 3.4.2.1 составлять и писать тексты на заданную тему по опорным словам, по готовому плану, составленному коллективно | |
4.5 Нахождение и исправление ошибок в работе | 3.4.5.1 исправлять лексические, орфографические и пунктуационные ошибки самостоятельно | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
3.5.1.3 обозначать на письме непроверяемые безударные гласные в корне слова; | |
5.2 Соблюдение грамматических норм | 3.5.2.3 определять основу и окончание слова; определять части основы: корень, суффикс, приставка | ||
4. Архитектура | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 3.1.2.1 определять тему, основную мысль высказывания, опираясь на ключевые моменты |
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 3.2.2.1 составлять монологическое высказывание на основе опорного плана и ключевых моментов | |
2.3 Соблюдение орфоэпических норм | 3.2.3.1 соблюдать правила произношения слов: | ||
3. Чтение | 3.4 Определение типов и стилей текстов | 3.3.4.1 знать и определять особенности типов текста: описание, повествование | |
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 3.3.5.1 извлекать информацию из различных источников на заданную тему, выделять главную и второстепенную информацию | ||
4. Письмо | 4.2 Создание текста по плану и опорным словам | 3.4.2.1 составлять и писать тексты на заданную тему по опорным словам, по готовому плану, составленному коллективно | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
3.5.1.6 знать правописание приставок: "об-, от-, до-, о-, про-, под-, над-, за-, на-"; | |
5.2 Соблюдение грамматических норм | 3.5.2.3 определять основу и окончание слова; определять части основы: корень, суффикс, приставка | ||
3 четверть | |||
5. Искусство | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 3.1.2.1 определять тему, основную мысль высказывания, опираясь на ключевые моменты |
1.3 Прогнозирование содержания текста | 3.1.3.1 прогнозировать содержание текста на основе заголовка, рисунков, фото, диаграмм | ||
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 3.2.2.1 составлять монологическое высказывание на основе опорного плана и ключевых слов | |
3. Чтение | 3.1 Определение структурных частей текста | 3.3.1.1 самостоятельно выявлять структурные компоненты текстов разных стилей и типов, учитывая ключевые моменты | |
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 3.3.5.1 извлекать информацию из различных источников на заданную тему, выделять главную и второстепенную информацию | ||
3.6 Сравнительный анализ текстов | 3.3.6.1 сопоставлять самостоятельно тексты описания и повествования по параметрам: тема, основная мысль, стиль и тип текста, структурные элементы текста, ключевые слова | ||
4. Письмо | 4.7 Соблюдение пунктуационных норм | 3.4.7.2 ставить кавычки при написании имен собственных, обозначающих названия газет, журналов, книг, фильмов | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
3.5.1.9 писать прописную букву в географических наименованиях, названиях книг, фильмов, газет, журналов; | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
3.5.2.1 знать имена существительные, прилагательные, глаголы, наречия, предлоги и союзы; определять их роль в предложении; | ||
6. Выдающиеся личности | 1. Слушание | 1.1 Понимание содержания информации, сообщения | 3.1.1.1 анализировать прослушанную информацию, отвечать на открытые и закрытые вопросы, определять основные фрагменты |
1.3 Прогнозирование содержания текста | 3.1.3.1 прогнозировать содержание текста на основе заголовка, рисунков, фото, диаграмм | ||
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 3.2.1.1 планировать свою диалогическую речь в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией, соблюдая речевые нормы | |
3. Чтение | 3.4 Определение типов и стилей текстов |
3.3.4.1 знать и определять особенности типов текста: описание, повествование; | |
3.6 Сравнительный анализ текстов | 3.3.6.1 сопоставлять самостоятельно тексты описания и повествования по параметрам: тема, основная мысль, стиль и тип текста, структурные элементы текста, ключевые слова | ||
4. Письмо | 4.4 Написание текстов разных типов и стилей с использованием различных форм представления информации | 3.4.4.1 сочинять тексты: письма, заметки, объявления, используя схемы, таблицы, фотографии | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм | 3.5.1.11 писать грамотно глаголы неопределенной формы, изменяя их по временам, по числам, по родам, употреблять с частицей "не" | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
3.5.2.5 определять время глагола и изменять его по родам в прошедшем времени; | ||
4 четверть | |||
7. Вода – источник жизни | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 3.1.2.1 определять тему, основную мысль высказывания, опираясь на ключевые моменты |
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 3.2.2.1 составлять монологическое высказывание на основе опорного плана и ключевых слов | |
3. Чтение | 3.4 Определение типов и стилей текстов | 3.3.4.2 различать художественный, публицистический и деловой стили: рассказ, статья, объявление, реклама, биография | |
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 3.3.5.1 извлекать информацию из различных источников на заданную тему, выделять главную и второстепенную информацию | ||
3.6 Сравнительный анализ текстов | 3.3.6.1 сопоставлять самостоятельно тексты описания и повествования по параметрам: тема, основная мысль, стиль и тип текста, структурные элементы текста, ключевые слова | ||
4. Письмо | 4.7 Соблюдение пунктуационных норм | 3.4.7.1 использовать знаки препинания в конце предложений в зависимости от цели высказывания и интонации | |
5. Языковые нормы | 5.2 Соблюдение грамматических норм |
3.5.2.6 определять главное и зависимое слово в словосочетании; | |
8. Культура отдыха. Праздники | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 3.1.2.1 определять тему, основную мысль высказывания, опираясь на ключевые моменты |
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 3.2.1.1 планировать свою диалогическую речь в соответствии с целями, условиями, временем, ситуацией, соблюдая речевые нормы | |
2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 3.2.2.1 составлять высказывание на основе опорного плана и ключевых слов, моментов | ||
3. Чтение | 3.1 Определение структурных частей текста | 3.3.1.1 самостоятельно выявлять структурные компоненты текстов разных стилей и типов, учитывая ключевые моменты | |
3.4 Определение типов и стилей текстов | 3.3.4.1 знать и определять особенности типов текста: описание, повествование | ||
3.6 Сравнительный анализ текстов | 3.3.6.1 сопоставлять самостоятельно тексты описания и повествования по параметрам: тема, основная мысль, стиль и тип текста, структурные элементы текста, ключевые слова | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 3.4.1.2 понимать и создавать тексты публицистического и делового стиля на основе их особенностей: заметка, справка, объявление | |
4.3 Изложение содержания прослушанного, прочитанного текста | 3.4.3.1 излагать содержание текста или его частей, делая пометки | ||
5. Языковые нормы | 5.2 Соблюдение грамматических норм |
3.5.2.6 определять главное и зависимое слово в словосочетании; | |
3) 4 класс:
таблица 3
Сквозные темы | Раздел | Подраздел | Цели обучения |
1 четверть | |||
1. Моя Родина – Казахстан! | 1. Слушание | 1.1 Понимание содержания информации, сообщения | 4.1.1.1 моделировать высказывания по прослушанной информации на основе своих заметок, передавая его смысл |
1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 4.1.2.1 анализировать тему и основную мысль высказывания | ||
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 4.2.2.1 самостоятельно планировать содержание монологической речи, используя наглядные материалы | |
3. Чтение | 3.1 Определение структурных частей текста | 4.3.1.1 самостоятельно определять структурные компоненты текстов разных стилей и типов; классифицировать тексты разных стилей | |
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 4.3.5.1 сопоставлять информацию по трем и более источникам на заданную тему и интерпретировать еҰ; использовать технические средства обучения | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 4.4.1.1 создавать тексты-описания портрета, тексты-повествования, тексты-рассуждения на заданную тему | |
4.5 Нахождение и исправление ошибок в работе | 4.4.5.1 исправлять и объяснять лексические, стилистические, орфографические и пунктуационные ошибки | ||
4.6 Соблюдение норм письма по плоскому и рельефно-точечному шрифту |
4.4.6.1 соблюдать по зрительным возможностям нормы письма; | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм | 4.5.1.2 различать значимые части слова: приставка, суффикс; грамотно писать их, опираясь на основной принцип русской орфографии | |
5.2 Соблюдение грамматических норм | 4.5.2.7 составлять предложения по образцу, распространять предложения обращением, второстепенными и однородными членами | ||
2. Человеческие ценности | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 4.1.2.1 анализировать тему и основную мысль высказывания |
1.3 Прогнозирование содержания текста | 4.1.3.1 синтезировать содержание текста по заголовку, схеме, обосновывая своҰ мнение | ||
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 4.2.1.1 понимать различные способы ведения диалога, участвуя в диалоге, дискуссии по обсуждаемой теме; соблюдать речевые нормы | |
2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 4.2.2.1 самостоятельно планировать содержание монологической речи, используя наглядные материалы | ||
3. Чтение | 3.2 Понимание роли лексических и синтаксических единиц в тексте | 4.3.2.1 определять в тексте синонимы, антонимы, омонимы разных частей речи, однозначные и многозначные слова, фразеологизмы, прямое и переносное значение слов, понимать их роль в тексте | |
3.3 Формулирование вопросов и ответов | 4.3.3.1 формулировать вопросы и ответы, отражающие понимание и свое отношение к содержанию текста | ||
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 4.3.5.1 сопоставлять информацию по трем и более источникам на заданную тему и интерпретировать еҰ; использовать технические средства обучения | ||
4. Письмо |
4.4 Написание текстов разных типов и стилей с использованием различных форм представления | 4.4.4.1 делать небольшие презентации статей и новостей при помощи тифлокомплекса | |
4.5 Нахождение и исправление ошибок в работе | 4.4.5.1 исправлять и объяснять лексические, стилистические, орфографические и пунктуационные ошибки | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
4.5.1.1 писать правильно слова, произношение и написание которых не совпадают, используя известные способы проверки | |
5.2 Соблюдение грамматических норм | 4.5.2.2 определять склонение имен существительных, изменять их по падежам | ||
2 четверть | |||
3. Культурное наследие | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 4.1.2.1 анализировать тему и основную мысль высказывания |
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 4.2.2.1 самостоятельно планировать содержание монологической речи, используя наглядные материалы | |
2.3 Соблюдение орфоэпических норм | 4.2.3.1 следовать правилам постановки ударения | ||
3. Чтение | 3.2 Понимание роли лексических и синтаксических единиц в тексте | 4.3.2.1 определять в тексте синонимы, антонимы, омонимы разных частей речи, однозначные и многозначные слова, фразеологизмы, прямое и переносное значение слов, понимать их роль в тексте | |
3.4 Определение типов и стилей текстов | 4.3.4.2 определять художественный, публицистический, научный и деловой стиль | ||
4. Письмо | 4.4 Написание текстов разных типов и стилей с использованием различных форм представления информации | 4.4.4.1 делать небольшие презентации статей и новостей при помощи тифлокомплекса | |
4.5 Нахождение и исправление ошибок в работе | 4.4.5.1 исправлять и объяснять лексические, стилистические, орфографические и пунктуационные ошибки | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
4.5.1.3 писать падежные окончания имен существительных 1, 2, 3 склонения; | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
4.5.2.1 выделять на основе существенных признаков части речи и определять их роль в предложении | ||
4. Мир профессий | 1. Слушание | 1.3 Прогнозирование содержания текста | 4.1.3.1 синтезировать содержание текста по заголовку, схеме, обосновывая своҰ мнение |
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 4.2.1.1 понимать различные способы ведения диалога, участвуя в диалоге, дискуссии по обсуждаемой теме; соблюдать речевые нормы | |
3. Чтение | 3.3 Формулирование вопросов и ответов | 4.3.3.1 формулировать вопросы и ответы, отражающие понимание и свое отношение к содержанию текста | |
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 4.3.5.1 сопоставлять информацию по трем и более источникам на заданную тему и интерпретировать еҰ; использовать технические средства обучения | ||
4. Письмо | 4.4 Написание текстов разных типов и стилей с использованием различных форм представления информации | 4.4.4.1 делать небольшие презентации статей и новостей при помощи тифлокомплекса | |
4.5 Нахождение и исправление ошибок в работе | 4.4.5.1 исправлять и объяснять лексические, стилистические, орфографические и пунктуационные ошибки | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм | 4.5.1.5 писать правильно суффиксы и приставки, падежные окончания имен прилагательных | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
4.5.2.1 выделять на основе существенных признаков части речи и определять их роль в предложении; | ||
3 четверть | |||
5. Природные явления | 1. Слушание | 1.2 Определение темы и основной мысли информации, сообщения | 4.1.2.1 анализировать тему и основную мысль высказывания |
2. Говорение | 2.2 Составление монологического высказывания на заданную тему | 4.2.2.1 самостоятельно планировать содержание монологической речи, используя наглядные материалы | |
2.3 Соблюдение орфоэпических норм | 4.2.3.1 следовать правилам постановки ударения | ||
3. Чтение | 3.2 Понимание роли лексических и синтаксических единиц в тексте | 4.3.2.1 определять в тексте синонимы, антонимы, омонимы разных частей речи, однозначные и многозначные слова, фразеологизмы, прямое и переносное значение слов, понимать их роль в тексте | |
3.4 Определение типов и стилей текстов | 4.3.4.1 определять типы текстов – описание, повествование, рассуждение – по их особенностям | ||
3.5 Извлечение необходимой информации из различных источников | 4.3.5.1 сопоставлять информацию по трем и более источникам на заданную тему и интерпретировать еҰ; использовать технические средства обучения | ||
4. Письмо | 4.2 Создание текста по плану и опорным словам | 4.4.2.1 составлять тексты определенной структуры по коллективно и самостоятельно составленному плану, показывая разницу между информацией, событиями или процессами | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм | 4.5.1.10 правильно употреблять в письменной речи порядковые и количественные числительные от пяти до тридцати, сто и тысяча | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
4.5.2.1 выделять на основе существенных признаков части речи и определять их роль в предложении; | ||
6. Охрана окружающей среды | 1. Слушание | 1.1 Понимание содержания информации, сообщения | 4.1.1.1 моделировать высказывания по прослушанной информации на основе своих заметок, передавая его смысл |
1.3 Прогнозирование содержания текста | 4.1.3.1 синтезировать содержание текста по заголовку, схеме, обосновывая своҰ мнение | ||
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 4.2.1.1 понимать различные способы ведения диалога, участвуя в диалоге, дискуссии по обсуждаемой теме; соблюдать речевые нормы | |
3. Чтение | 3.1 Определение структурных частей текста | 4.3.1.1 самостоятельно определять структурные компоненты текстов разных стилей и типов; классифицировать тексты разных стилей | |
3.3 Формулирование вопросов и ответов | 4.3.3.1 формулировать вопросы и ответы, отражающие понимание и свое отношение к содержанию текста | ||
3.4 Определение типов и стилей текстов | 4.3.4.2 определять художественный, публицистический, научный и деловой стиль | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей | 4.4.1.2 создавать тексты научного, публицистического и делового стилей на основе их особенностей | |
4.3 Изложение содержания прослушанного, прочитанного текста | 4.4.3.1 анализировать текст и передавать его в подробной и сжатой форме | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
4.5.1.6 писать правильно наречия на "о, е, а" с приставками "с-, из-, до- в-, на-,за-"; | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
4.5.2.1 выделять на основе существенных признаков части речи и определять их роль в предложении; | ||
4 четверть | |||
7. Путешествия в космос | 1. Слушание | 1.1 Понимание содержания информации, сообщения | 4.1.1.1 моделировать высказывания по прослушанной информации на основе своих заметок, передавая его смысл |
2. Говорение | 2.1 Участие в диалоге с соблюдением речевых норм в зависимости от ситуации общения | 4.2.1.1 понимать различные способы ведения диалога, участвуя в диалоге, дискуссии по обсуждаемой теме; соблюдать речевые нормы | |
3. Чтение | 3.3 Формулирование вопросов и ответов | 4.3.3.1 формулировать вопросы и ответы, отражающие понимание и свое отношение к содержанию текста | |
3.6 Сравнительный анализ текстов | 4.3.6.1 определять в тексте синонимы, антонимы, омонимы разных частей речи, однозначные и многозначные слова, фразеологизмы, прямое и переносное значение слов понимать их роль в тексте | ||
4. Письмо | 4.7 Соблюдение пунктуационных норм |
4.4.7.1 ставить знаки препинания при однородных членах предложения, связанных интонацией, обращениях; | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
4.5.1.6 писать правильно наречия на "о, е, а" с приставками "с-, из-, до- в-, на-, за-"; | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
4.5.2.1 выделять на основе существенных признаков части речи и определять их роль в предложении; | ||
8. Путешествие в будущее | 1. Слушание | 1.3 Прогнозирование содержания текста | 4.1.3.1 синтезировать содержание текста по заголовку, схеме, обосновывая своҰ мнение |
2. Говорение | 2.3 Соблюдение орфоэпических норм | 4.2.3.1 следовать правилам постановки ударения | |
3. Чтение | 3.1 Определение структурных частей текста | 4.3.1.1 самостоятельно определять структурные компоненты текстов разных стилей и типов; классифицировать тексты разных стилей | |
3.4 Определение типов и стилей текстов |
4.3.4.1 определять типы текстов – описание, повествование, рассуждение – по их особенностям; | ||
3.6 Сравнительный анализ текстов | 4.3.6.1 сравнивать тексты-описания, повествования, рассуждения по параметрам: тема, основная мысль, стиль и тип текста, структурные элементы текста, ключевые слова и языковые средства | ||
4. Письмо | 4.1 Создание текстов разных типов и стилей |
4.4.1.1 использовать знания, наблюдения и личный опыт для создания текста-описания портрета, текста-повествования, рассуждения на заданную тему; | |
4.2 Создание текста по плану и опорным словам | 4.4.2.1 составлять тексты определенной структуры по коллективно и самостоятельно составленному плану, показывая разницу между информацией, событиями или процессами | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение орфографических норм |
4.5.1.1 писать правильно слова, произношение и написание которых не совпадают, используя известные способы проверки; | |
5.2 Соблюдение грамматических норм |
4.5.2.6 выделять словосочетания в предложении; | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 568 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Әдебиеттік оқу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Әдебиеттік оқу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты - білім алушының жеке тұлға ретінде сөз өнері арқылы дамуына ықпал ету, өнер және көркем әдебиет әлемімен қарым-қатынас жасауға қажеттілігін қалыптастыру.
3. Бадарламаның міндеттері:
1) білім алушының оқу қызығушылығын, эстетикалық сезімін және көркемдік талғамын қалыптастыру үшін ортақ жағдай жасау;
2) жазушылар, шығармалар құрылысы, мәнерлілік құралдары, әдеби образдар туралы бастапқы әдебиеттанушылық білімдерін қалыптастыру; библиографиялық біліктерін дамыту;
3) тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым- сөйлеу әрекетінің төрт түріне сәйкес оқу және сөйлеу жүйесін қалыптастыру;
4) әр түрлі жанрдағы және стильдегі көркем шығармаларды талдау тәсілдерін үйрету;
5) классикалық, заманауи, ұлттық көркем және ғылыми-танымдық әдебиеттің үздік шығармалары негізі білім алушылардың интеллектуалдық әлеуетін, рухани-адамгершілік мәдениетін, жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтарды бағалай білуін қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) негізгі белгілерді: жатықтық, шапшаңдық, жете түсінушілік, мәнерлілік, логикалық екпін қою және сөздер мен сөйлемдер арасында үзіліс жасауды сақтай отырып, қалыпты жазу және Брайль жүйесі бойынша бедерлі-нүктелі қаріпте оқу дағдыларын толыққанды жетілдіру;
2) Брайль қарпі бойынша оқу мен жазу барысында әріптер мен сөздерді тұтас түйсіну үшін саусақ ұштарын дұрыс пайдаланып, қол саусақтарының сенсомоторикалық (сезімдік және қозғалыстық) дамуын жетілдіру;
3) оқу үдерісінде жіберілетін қателерді түзету: орын ауыстыру, буындарды ауыстыру, әріптерді жоғалту, сөздерді алмастыру, қалдырып кету, сөздегі буындарды ауыстыру;
4) жазу және оқу әрекеті барысында кіші кеңістікті бағдарлау;
5) оқу, жазу және көрнекі құралдармен жұмыс жасағанда қалдық көру қабілетін ұтымды пайдалану білігін дамыту;
6) сезу, есту, қалдық көру қабілеті арқылы қоршаған ортадағызаттар мен құбылыстарды бірдей қабылдай білуінтүзету;
7) нақты әдеби образды қалыптастыру үшін көрнекі-бейнелі, ойға негізделген, көрнекі-әрекеттік, сыни, логикалықойлау түрлерін дамыту;
8) көрмейтін және нашар көретін білім алушылардың қоршаған әлемді тануының негізгі тәсілдері: көру, тактильді қабылдау, есту, зейін, есте сақтауды дамыту;
9) көркем шығармаларды қабылдауда білім алушылардың өрісінің дамуындағы бұзылыстарды түзету;
10) білім алушылардың сөйлеу әрекетінде вербализмді және білімді меңгерудегі немқұрайдылықты жеңу.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Білім берудің негізгі бағытына сәйкес оқу бағдарламасына тұлғаның үйлесімді дамуына ықпал ететін құндылыққа, жеке тұлғаға бағытталған, іс-әрекеттік, саралап оқыту, коммуникативтік тәсілдері және ақпараттық – коммуникациялық технологиялары енгізілген.
6. Құндылыққа бағытталған тәсіл ұлттық және әлемдік көркем әдебиеттерін оқып, ұғыну, әлеуметтік-мәдени ортаға: театрларға, мұражайларға, шығармашылық көрмелерге, архитектуралық ескерткіштерге бару арқылы білім алушының патриоттық, гуманистік, рухани-адамгершілік қасиеттерінің дамуына ықпал етеді.
7. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл көркем шығармаларды оқу кезінде әрбір білім алушының жеке қабілетін дамытуға, адамгершіліктік бағытқа тәрбиелеуге, өзінің іс-әрекеттерін әдеби кейіпкерлердің іс-әрекеттерімен салыстыруға ықпал етеді.
8. Іс-әрекеттік тәсіл танымдық іс-әрекетті белсендіруге және өзектендіруге, қоршаған ортаны тану құралы ретінде әдебиетті оқуға қызығушылығын оятуға, білім алушыларды өз бетінше білім алуға ынталандыратын оқытудың инновациялық технологияларын және әртүрлі қызмет түрлерін пайдалануға, педагогтың басшылығымен іскерліктермен дағдыларды дамытуға бағытталған.
9. Саралап оқыту тәсілі барысында білім алушылардың көру бұзылымдарына, оқуға бейімділігі мен қабілеттеріне, сөйлеу дағдылары мен біліктерінің қалыптасу деңгейіне қарай әртүрлі күрделіліктегі тапсырмаларды іріктеп топтық жұмыс жасау көзделеді.
10. Коммуникативтік тәсіл қарым-қатынас кезінде тіл құралдарын еркін және саналы түрде пайдалануға, көркем шығармаларды талқылау мен талдауға, ауызша және жазбаша сөйлеу мазмұнын түсінуге, әр түрлі сөйлеу жанрларында өз ойлары мен сезімдерді баяндау, көркем және танымдық әдебиеттерді оқу арқылы өз тілін байытуды қамтамасыз етеді.
11. Оқытуда ақпараттық-коммуникативтік технологияларын қолдану (бұдан әрі – АКТ) пәндік материалды іздеу және өңдеу үшін электрондық оқулықтарды, анықтамларды, Винбрайльдік жолды қолдану арқылы АКТ-ны пайдаланудың базалық дағдыларын дамытуға; PowerPoint (Пауэр Поинт) презентациясын құруға, әдеби мәселелерді шешуде құрдастарымен ынтымақтастық жасау және идеяларымен алмасуына ықпал жасайды.
12. Бұзылымды көру функцияларын түзету әдістері:
1) көрмейтін және нашар көретін білім алушылардың қайталанған жеке салаларды дамытудағы ауытқуларын, танымдық, эмоциялық бұзылымдарын өтеу;
2) қалдық көруін қорғау және көру қабілетінің бұзылуын өтейтін сақтау анализаторларын пайдалану;
3) офтальмологиялық және гигиеналық нормативтерді сақтай отырып оқу үрдісінде ұлғайтқыш құралдар, көзілдіріктер және кітапқа арналған тіреуіштерді қолдана отырып визуалды жайлылық жағдайларын жасау;
4) белсенді өмірлік ұстанымды қалыптастыру, әртүрлі қызмет түрлерінде өзін-өзі тану тәсілдерін түсіну.
13. Көрмейтін және нашар көретін білім алушылардың жұмыс қарқынының төмен болуына және тез шаршауына байланысты пәнді оқытудың өзіндік ерекшеліктері:
1) сабақты шамадан тыс жүктемей инновациялық технологияларды, оқытудың әдістері мен тәсілдерін ұтымды пайдалану;
2) әр түрлі қызмет түрлерін:көру, есту,жазу, оқу,сипап қабылдау, көз және қолға арналғанжаттығуларды кезектестіріп орындау;
3) көру өткірлігі 0,04%-ға дейінгі нашар көретін білім алушыларға ең аз көру жүктемесін беру: иллюстрацияларды қарау, сурет салу, дидактикалық материалмен жұмыс;
4) білім алушыларды толыққанды қызметке қосу үшін мұғалім өз іс-әрекеттеріне түсінік береді.
14. "Әдебиеттік оқу" пәні төмендегі арнайы жабдықталған бастауыш оқыту кабинеттерінде жүргізіледі:
1) техникалық қауіпсіздік талаптарына сәйкес мектеп жиһазымен;
2) көркем әдебиет, үлкейтілген және бедерлі-нүктелі қарпі бар оқулықтар, дидактикалық және тарату-демонстрациялық материалдар, бейне және аудиоматериалдарымен;
3) компьютерлік тифлокешен, сканерлеу және оқуға арналған "Книголюб" кешені, интерактивті тақтамен, "кітап" электрондық ұлғайтқыш құрылғысымен, стационарлық және портативті ұлғайтқыш құрылғымен, тифлоплеермен, диктофонмен.
3-тарау. "Әдебиеттік оқу" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
15. "Әдебиеттік оқу" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 2-сыныпта - аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;
2) 3-сыныпта - аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;
3) 4-сыныпта - аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты құрайды.
16. "Әдебиеттік оқу" пәнінің мазмұны 3 бөлімді қамтиды:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлімі;
2) "Оқылым" бөлімі;
3) "Жазылым" бөлімі.
17. "Тыңдалым және айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) шығарманың мазмұнын түсіну;
2) шығарманы мазмұндау;
3) шығармадағы оқиғаны болжау;
4) тыңдарманның назарын аударту;
5) тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру.
18. "Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) оқу түрлерін қолдану;
2) шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру;
3) шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау;
4) әдеби шығарманың жанрын анықтау;
5) шығарманың композициясын анықтау;
6) кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау;
7) әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау;
8) көркем шығарма элементтерін салыстыру;
9) түрлі дереккөздерден ақпарат алу.
19. "Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) шығарманың жоспарын құру;
2) шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу;
3) шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну;
4) қатені табу және түзету.
20. 2-сыныпқа арналған "Әдебиеттік оқу" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: шығарманың мазмұны бойынша берілген сұрақтарға жауап беру, шығарманың мазмұнын дайын жоспар бойынша немесе өз сөзімен мазмұндау, үзіндісін мазмұндау, сахналау, шығарманың тақырыбы мен үзіндісіне бастапқы бөліміне сүйеніп, оқиғаның соңын болжау, өз ойы мен сезімін тірек сөздерді пайдалана отырып жеткізу, қарапайым және нақтылау сұрақтарын қою, оның жауабын шығармадан табу, шығарманың тақырыбы және негізгі ойды анықтау; мәтінді әңгімелеу, мәтін кейіпкерлерін атау, кейіпкердің сыртқы келбетін сипаттау, мінез-құлқы мен іс-әрекетін бағалау; қарым-қатынастың бейвербальды құралдары: тірек сөздерді қолдану; өз идеяларын, сезімдерін, ойларын айту; фонематикалық есту және дикция қоюға арналған артикуляциялық жаттығулар; тез аудармалар, сөйлеу вербализмін жеңу бойынша тапсырмалар; танымдық қызметке барлық сақтаушы анализаторларды қосу;
2) оқылым: шығарманы іштей көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, сұрақтар қоя отырып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып оқу, талдау жасап оқу, сын тұрғысынан бағалап оқу; оқу кезінде сөйлеу қателіктерінің алдын алу үшін кормейтін білім алушылардың фонематикалық естуін және артикуляциялық моторикасын дамыту;
3) жазылым: мәтін мазмұны бойынша сурет салу;сөздік жұмысын жүргізуге қатысу; түсіндірілетін сөздермен жұмыс; жазбаша шығармашылық жұмыстар жүргізу: шағын ертегілер, жұмбақтар жазу немесе дайын ұйқастарды қатыстырып шумақтар, санамақтар құрастыру; сурет, каллиграмма, аппликация, фотосуреттер пайдаланып, шығармашылық жұмыс жазу;
4) ауыз әдебиеті үлгілерінен: балаларға арналған тақпақ, санамақ, мадақтау, өтірік өлеңдер, төрт-түлік жырлары, төрт түлік туралы өлеңдер, жан-жануарлар айтыс, наурыз жыры, ертегілер әртүрлі тақырыптағы хайуанаттар жайындағы ертегілер мен қиял-ғажайып оқиғалы ертегілер, мақал-мәтелдер, әртүрлі тақырыптағы жұмбақ, жаңылтпаштар, жазба әдебиеті үлгілерінен: Ы. Алтынсарин! "Салақтық", А. Құнанбаев "Ғылым таппай мақтанба", Ж. Жабаев "Алатау", А. Байтұрсынов "Мен қалай оқуға бардым", М. Дулатов "Мектепке", "Байлық", "Мектептен", Ж. Аймауытов "Кітап оқу", "Қарт Қожаның туған жері", М. Жұмабаев "Бесік жыры", С. Сейфуллин "Біржан", "Көлде", М. Әуезов "Бүлдірген тере барғанда", Б. Соқпақбаев "Шынықсын денеміз", Б. Момышұлы "Ұяда не көрсең...", Ш. Смаханұлы "Бұлбұл мен тоқылдақ","Тәкәппар", Қ. Мырза Әли "Не үшін?", "Жұмыстың жылуы", Ж. Смақов "Апаның тілін алса егер", Қ. Баянбай "Ұланымыз ұлы елдің", Ә. Дүйсенбиев"Ақылшым – мұғалім", Т.Молдағалиев "Он алтыншы желтоқсан", К. Ахметова "Астана", М. Мақатаев "Отан", "Отан туралы", Ә. Нұрпейісов "Туған жімнің тұрғындары", Қ. Жұмаділов "Ұзын сары", Ғ. Мүсірепов "Құрметтейік, Жер- ананы", М. Әлімбай "Кім жомарт? Не жомарт?", "Кемпірқосақ", Ф. Оңғарсынова "Әже", Е. Ерботин "Даңғой", А. Асылбеков "Көйлек хикаясы", "Түлкі мен тиін", М. Қабанбай "Айгүдің әңгімесі", Д. Әбілев "Туған тілім", С. Жүнісов "Кімнің мекені жақсы?", Ө. Тұрманжанов "Мектеп – біздің анамыз" "Туған өлкем", Б. Ысқақов "Жас техник", "Қыста қызық жұмыс бар", Н. Айтов "Оқулық", М. Иманжанов "Кітап", О. Әубакіров "Жеті шал", "Сүт қалай ұйықтады?", Қ. Ыдырысов "Қап, қап қармағым", А. Сопыбеков "Сапар мен парта", Т. Бердияров "Сусын туралы жыр", Ә. Нұршайықов "Немере", Д. Жұмагелдинова, М. Айымбетов, А. Тоқмағамбетов "Сыбырлақ" М. Абылқасымованың өлең-жырлары, ертегі-мысалдары, әңгімелері;
5) ғылыми-танымдық шығармалар: мақала, естелік, өмірбаян аспан әлемі, су асты тіршілігі, табиғат құбылыстары, жаратылыс құпиялары, халықтық әдет-ғұрып, салт-дәстүр туралы;
6) әлем халықтары балалар әдебиетінің көрнекті өкілдерінің үлгілі шығармалары: С. Вангелий "Дельфин", К.Қаус "Ата- ананы құрметтеу туралы", Л. Ди Винчи "Арыстан мен қозы", "Құмырсқа және бидай дәні", В. Сухомлинский "Ақ шаш", "Шымшық пен көртышқан", К. Чуковский "Кірқоймас", Л. Толстой "Өрттен құтқарушы иттер".
21. 3-сыныпқа арналған "Әдебиеттік оқу" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: шығарманың тақырыбын анықтау және негізгі ойды білдіріп тұрған мәтін бөлігін, сөйлемді табу, көркем шығармадағы оқиғаның басталуын, дамуын және аяқталуын анықтау, қолдануға практикалық және бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру, кейіпкердің портретін сипаттау, оның іс-әрекеті мен мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, бағалау, көркем шығарма үзіндісін өзге үлгідегі иллюстрация, музыка күй, мультфильм нұсқасымен салыстыру, шығарманың мазмұнына сәйкес түрлі дереккөздерден: иллюстрация, әдеби кітаптар, мультфильмдерден нақты ақпаратты табу және ақпаратты сызба түрінде беру, шығарманың мазмұнын бірлесе құрастырған жоспар бойынша немесе өз сөзімен толық, таңдауына қарай мазмұндау, сахналау, мәтіннен немесе мәтін бөлімдерінен түйін сөздерді көрсету, түйін сөздер мен негізгі ой арасындағы байланысты орнату;
2) оқылым: шығарманы іштей саналы түрде түсініп, көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып, сын тұрғысынан бағалап оқу;
3) жазылым: сөздіктермен жұмыс жасау, шығармашылық жұмыстар: шығарма кейіпкеріне хат, ертегі кейіпкер қосу, соңын өзгерту, өлең төрт жолды, әңгіме оқығаны, көргені бойынша жазу;
4) жазба әдебиеті үлгілері: ұсынылатын ақын-жазушылардың шығармалары: Ы. Алтынсарин "Баланың айласы", "Малды пайдаға жарату", "Бақыт құсы", А. Құнанбаев "Ғылымға көңіл бөлсеңіз", Ш. Құдайбердіұлы "Адамдық борышың", А. Байтұрсынов "Оқуға шақыру", І. Жансүгіров "Күн шыққанда", М. Дулатов "Күз", Ж. Аймауытов "Қараторғай", М. Жұмабаев "Балалық шақ", С. Сейфуллин "Ақсақ киік", С. Бегалин "Есеннің кірпісі", Т. Жароков "Ауыл күзі", Б. Соқпақбаев "Қамқорлық", "Сен ұйықтап жатқанда", Ш. Смаханұлы "Он саусақ", Н. Айтұлы "Алтын сөз", М. Әлімбай "Он саусақ", Ө. Тұрманжанов "Білім", М. Иманжанов "Қысқы кеш", Ф. Оңғарсынова "Білім керек бәріне", Ә. Табылды "Аман мен телефон", А. Асылбек "Сәулетті біздің Алматы", "Мұз айдын", Ж. Жұмаханов "Ер еңбекте сыналады", Т. Молдағалиев "Туған өлке гүлдері", "Қазақ деген халықтың баласымын", Е. Өтетілеуов "Мақтанышым – Астанам", Б. Кірісбайұлы "Терек пен қабығы", "Жеміс бағында", Ж. Әлмешов "Күн тәртібі", Ә. Қоңыратбаев "Киіктің айласы", Е. Ашықбаев "Таң", "Ғаламтор туралы", "Түскі тамақ", М. Байғұт "Алмастың ағашы", М. Абылқасымованың өлең-жырлары, ертегі-мысалдары, әңгімелері;
5) ғылыми-танымдық шығармалар: мақала, естелік, өмірбаян, күнделік, аспан әлемі, су асты тіршілігі, табиғат құбылыстары, жаратылыс құпиялары, адамзат сырлары, техника жетістіктері, халықтық әдет-ғұрып, салт-дәстүр туралы;
6) әлем халықтары балалар әдебиетінің көрнекті өкілдерінің үлгілі шығармалары: А. С. Пушкин "Қысқы кеш", М. Твен "Том мен Бекки", "Батылдық", И. Крылов "Шегіртке мен құмырсқа".
22. 4-сыныпқа арналған "Әдебиеттік оқу" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым және айтылым: мәтін бойынша автордың көзқарасына өз пікірін білдіру, шығарманы қайта құруға, интерпретациялауға және бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру, шығарманың тақырыбы және негізгі ойды анықтау, автордың ойын мәтін деректерінен келтіре отырып дәлелдеу, шығарманың композициялық құрылымын сюжеттің басталуы, дамуы, шиеленісуі, шарықтау шегі, шешімі анықтау, өлеңдерге сай ырғақты таңдай білу, сөздіктерге сүйене отырып, сөздердің мағынасын түсіндіру, жазушы тіліне назар аудару, көркем сөздерді қолдану, эпизодтар мен оқиғалардың негізінде жатқан маңызды тұстарын талдау және салыстыру, көркем шығарманы өзге үлгідегі иллюстрация, музыка күй, мультфильм, кинофильм нұсқасымен салыстыру, түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты табу, өңдеу, тұжырым жасау және себеп-салдарлық байланысын сызба түрінде көрсету, "автормен диалог" жүргізу, оқыған шығарманың басты ойын өздігінен тұжырымдау, мәтін бөлімдері арасында мағыналық байланысты орнату, оқылған шығармадағы оқиға жүйесін анықтап, оны бөліктерге бөлу, әр бөлікке ат қойып жоспар құру, негізгі ойды тұжырымдау, оны мәтін атауымен сәйкестендіру, жоспар бойынша мәтінді мазмұндау;
2) оқылым: оқу дағдысы: шығарманы іштей көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, сұрақтар қоя отырып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып оқу, талдау жасап оқу, сын тұрғысынан бағалап оқу;
3) жазылым: шығармашылық жұмыс: таныс мәтінге жаңа кейіпкерлер қосу, жаңа сюжеттер енгізу, өлең төрт жолды жазу;
4) ауыз әдебиеті үлгілері: батырлар жырынан үзінділер, аңыз әңгімелер мен қиял-ғажайып оқиғалар, шешендік сөздер, ертегілер, мысалдар, ұсынылатын ақын-жазушылардың шығармалары: Ы. Алтынсарин "Қара батыр", "Дүниеде жамандық неден?", І. Жансүгіров "Көкшетау", Ә. Тәжібаев "Жарық түнде жайлауда", С. Көбеев "Орындалған арман", А. Құнанбаев "Сабырсыз, арсыз, еріншек", С. Мұқанов "Жылқы", Ж. Жабаев "Балама хат", А. Байтұрсынов "Аққу, шортан хәм шаян", С. Торайғыров "Арыстан мен тышқан", Қ. Баянбаев "Араша", А. Сопыбеков "Сапар мен парта", С. Оспанов "Шыбын мен Көбелек", Н. Ақышев "Адам қорыған көл", М. Дулатов "Шешенің балаларын сүйюі", А.Дулатов "Аяулы Жақан", Ж. Аймауытов "Қараторғай", М. Жұмабаев "Түркістан", С. Сейфуллин "Наурыз", М. Ғабдуллин "Тау қыраны", М. Әуезов "Жолда", "Жетім", "Көксерек", Ж. Жұмаханов "Ақ боран", М. Зверев "Суық торғай", Т. Айбергенов "Аппақ қыз", "Өсіп келе жатырмын",М. Қабанбай "Сурет салғым келмейді", А. Әуезов "Жас Мұхтар", Қ. Әбдіқадіров "Жиб-Жица күресі", Ш. Мұртаза "Бала Тұрар", С. Бақбергенов "Құрманғазы", Ә. Жапаров "Қазына көтерген бала", Ш. Уалиханов "Абылай хан", С. Бегалин "Қырдың жас түлегі", Ә. Абдуллин "Ақкөл жағасында", Б. Соқпақбаев "Менің атым Қожа", "Компас", "Ағаштар неге ашуланды?", М. Дүйсенов "Мен қалай торғай болдым?", Ж. Алмашұлы "Алтын балық", К. Сегізбайұлы "Құмырсқалар", Қ. Жұмаділов "Адасқан бала", Д. Мыңжасарқызы "Мектептен жырақ жол", Р. Әбілқадірова "Әскербектің әтеші", Е. Өтетілеуұлы "Балмұздақ", Б. Тұрсынбаев "Алғашқы көмек", Ш. Смаханұлы,Қ. Аманжолов "Туған жер", М. Мақатаев "Сүйемін өсккен, Отаным", К. Оразбекұлы "Елтаңба мен Ту туралы жыр", Қ. Жұмағалиев "Туған өлкем", Қ, Сапарбаев "Туған жердің ысығы- ай", М.Әлімбай "Омоним сөздер", "Логогриф", "Шарада", "Метаграмма", А. Сейдімбек "Әйел-Ана", Қ. Жармағамбетов "Ормандағы оқиға", Ж. Әлмашұлы "Қауын мен қарбыз",О.Әубәкіров "Ара мен шыбын", "Дүрбелең", Ө. Тұрманжанов "Жаралы торғай", Ф. Оңғарсынова "Қанат туралы хикая", Н. Айтов "Алтын сөз", Ғ. Мүсірепов "Ана құшағында", А. Асылбеков "Үйрену", М. Қалдыбаев "Үлек", Қ. Жаркенов "Есім сабақ оқуды қалай үйренді?", С. Сарғасқаев "Сынған аквариум", Т. Молдағалиев "Гүлдер", М. Абылқасымованың өлең-жырлары, ертегі-мысалдары, әңгімелері, ғылыми-танымдық шығармалар: мақала, очерк, естелік, өмірбаян, күнделік, әлем халықтары балалар әдебиетінің көрнекті өкілдерінің үлгілі шығармалары: Н. Хикмет "Үш жігіт туралы хикая", Л. Толстой "Акула", И. Крылов "Ат пен есек", Э. Распе "Жарты ат", "Балық құрсағында", Д. Родари "Ғажайып жаңбыр", "Шоколадтан салынған жол", "Алисаның арманы", Р. Киплинг "Киттің жұтқыншағы неге мұндай?".
23. Нашар көретін білім алушылар үшін оқу дағдыларын қалыптастырудың қалыпты нормалары:
1) 2-сынып: минутына 30-40 сөз (минималды деңгей) минутына 20-30 сөз;
2) 3-сынып: минутына 45-50 сөз (минималды деңгей) минутына 20-30 сөзден;
3) 4-сынып: минутына 60-70 сөз, (минималды деңгей) минутына 40-50 сөз.
24. Көрмейтін білім алушылар үшін оқу дағдыларын қалыптастырудың қалыпты нормалары:
1) 2-сынып: минутына 20-30 сөз, (минималды деңгей) минутына 10-20 сөз;
2) 3-сынып: минутына 35-40 сөз (минималды деңгей) минутына 10-20 сөз;
3) 4-сынып: минутына 50-60 сөз (минималды деңгей) минутына 30-40 сөз.
4-тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
25. Бағдарламада "Оқу мақсаттары" қолдануға, мониторинг жасауға тиімді болу үшін төрт саннан тұратын кодтық белгімен белгіленді: кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан оқу мақсатының реттік номерін көрсетеді, мысалы, 3.2.1.1. кодында "3" - сынып, "2.1" - бөлімше, "1" - оқу мақсатының реттік саны.
26. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тыңдалым және айтылым" бөлім:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Шығарманың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 шығарманың мазмұны бойынша берілген сұрақтарға жауап беру | 3.1.1.1 шығарманың маңызды тұстарын анықтау үшін ашық сұрақтар қою және жауап беру | 4.1.1.1 шығарманың мазмұнын толық түсіну, кейбір тұстарын нақтылау, оқиғаның себеп-салдарын анықтау үшін сұрақтар қою және жауап беру |
1.2 |
2.1.2.1 шығарманың мазмұнын дайын жоспар бойынша немесе өз сөзімен мазмұндау, үзіндісін мазмұндау, сахналау; |
3.1.2.1 шығарманың мазмұнын бірлесе құрастырған жоспар бойынша немесе өз сөзімен толықтаңдауына қарай мазмұндау, сахналау; |
4.1.2.1 шығарма мазмұнын түрлі баяндау тәсілдерін І немесе ІІІ жаққа өзгертіп, жағдаяттар қосып, оқиғаларды өрбітіп қолданып, шығарманы қысқаша, толық, ішінара мазмұндау; |
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 2.1.3.1 шығарманың тақырыбы мен үзіндісіне, бастапқы бөліміне сүйеніп, оқиғаның соңын болжау | 3.1.3.1 шығармадағы кейіпкерлердің мінез-құлқы мен іс-әрекетіне, ондағы оқиғаларға сүйеніп, сюжеттің дамуын болжау | 4.1.3.1 шығарманың тақырыбы және қорытынды бөлімі негізінде сюжеттің дамуын болжау, оның себебін түсіндіру |
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 2.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, вербалды емес тілдік құралдарды қолдану |
3.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, нақыл сөздерді, вербалды емес тілдік құралдарды қолдану; |
4.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, өлең жолдарды, нақыл сөздерді, шешендік сөздерді және вербалды емес тілдік құралдарды қолдану; |
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 2.1.5.1 өз ойы мен сезімін тірек сөздерді пайдалана отырып жеткізу | 3.1.5.1 өз ойы мен сезімін көркем-бейнелі сөздерді қолдана отырып жеткізу | 4.1.5.1 өз ойы мен сезімін, көзқарасын өмірде болған, өзге шығармадағы ұқсас оқиғалармен салыстыра отырып білдіру |
2) "Оқылым" бөлім:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Оқу түрлерін қолдану | 2.2.1.1 шығарманы дауыстап дұрыс әрі түсініп оқу, рөлге бөліп, мәнерлеп оқу | 3.2.1.1 шығарманы дауыстап түсініп, рөлге бөліп, мәнерлеп, теріп оқу | 4.2.1.1 шығарманы дауыстап түсініп, рөлге бөліп, мәнерлеп, теріп, шапшаң оқу |
2.2.1.2 шығарманы іштей оқып, ондағы қажетті ақпараттарды белгілеп оқу | 3.2.1.2 шығарманы іштей саналы түрде түсініп, көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып, сын тұрғысынан бағалап оқу | 4.2.1.2 шығарманы іштей көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, сұрақтар қоя отырып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып оқу, талдау жасап оқу, сын тұрғысынан бағалап оқу | |
2.2 Шығарманың мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.2.1 мұғалім көмегімен қарапайым және нақтылау сұрақтарын қою және оның жауабын шығармадан таба білу | 3.2.2.1 қолдануға (практикалық) және бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру | 4.2.2.1 шығарманықайта құруға, интерпретациялауға және бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру |
2.3 Шығарманың тақырыбы мен ондағы негізгі ойды анықтау | 2.2.3.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың тақырыбы және негізгі ойды анықтау | 3.2.3.1 шығарманың тақырыбын анықтау және негізгі ойды білдіріп тұрған мәтін бөлігін, сөйлемді табу | 4.2.3.1 шығарманың тақырыбы және негізгі ойды анықтау, автордың ойын мәтін деректерінен келтіре отырып дәлелдеу |
2.4 Әдеби шығарманың жанрын анықтау | 2.2.4.1 мақал-мәтел, жұмбақ, ертегі, тұрмыс-салт жырлары, әңгіме, өлеңнің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | 3.2.4.1 өлең, мысал, нақыл сөз, аңыз, бата, әңгіменің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | 4.2.4.1 аңыз, шешендік сөз, батырлар жыры, фантастикалық әңгімелердің жанрлық ерекшеліктерін анықтау |
2.5 Шығарманың композициясын анықтау | 2.2.5.1 мұғалімнің көмегімен көркем шығармадағы оқиғаның басталуын, дамуын мен аяқталуын анықтау | 3.2.5.1 көркем шығармадағы оқиғаның басталуын, дамуын және аяқталуын анықтау | 4.2.5.1шығарманың композициялық құрылымын сюжеттің басталуы, дамуы, шиеленісуі, шарықтау шегі, шешімін анықтау |
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 2.2.6.1 кейіпкердің сыртқы келбетін сипаттау, мінез-құлқы мен іс-әрекетін бағалау | 3.2.6.1 кейіпкердің портретін сипаттау, оның іс-әрекеті мен мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, бағалау | 4.2.6.1 кейіпкердің, кейіпкерлердің іс-әрекеті, мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, салыстырып бағалау |
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 2.2.7.1 мұғалімнің көмегімен шығармадағы көркемдеуіш құралдарды теңеу, кейіптеу, табу | 3.2.7.1 өз бетінше шығармадағы әдеби көркемдеуіш құралдарды теңеу, эпитет, кейіптеу, табу | 4.2.7.1 шығармадан әдеби көркемдегіш құралдарды теңеу, кейіптеу, эпитет, аллитерация, әсерілеу, табу және оларды қолдану |
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру | 2.2.8.1 мұғалімнің көмегімен сюжеттің дамуындағы өзгерістерді анықтау | 3.2.8.1 эпизодтерді салыстыру, сюжеттің дамуындағы өзгерістерді анықтау | 4.2.8.1 эпизодтер мен оқиғалардың негізінде жатқан маңызды тұстарын талдау және салыстыру |
2.2.8.2 мұғалімнің көмегімен көркем шығарма үзіндісін өзге үлгідегі иллюстрация, мультфильм нұсқасымен салыстыру | 3.2.8.2 өз бетінше көркем шығарма үзіндісін өзге үлгідегі иллюстрация, музыка күй, мультфильм нұсқасымен салыстыру | 4.2.8.2 көркем шығарманы өзге үлгідегі иллюстрация, музыка күй, мультфильм, кинофильмнұсқасымен салыстыру | |
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 2.2.9.1 сұраққа жауапты анықтамалық кітаптардан, жинақтардан, сөздіктерден табу және ақпаратты берілген үлгі, кестеге салу | 3.2.9.1 шығарманың мазмұнына сәйкес түрлі дереккөздерден: иллюстрация, әдеби кітаптар, мультфильм нақты ақпаратты табу және ақпаратты сызба түрінде беру | 4.2.9.1 түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты табу, өңдеу, тұжырым жасау және себеп-салдарлық байланысын сызба түрінде көрсету |
3) "Жазылым" бөлім:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||
2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Шығарманың жоспарын құру | 2.3.1.1 мұғалім көмегімен оқылған шығарманы бөліктерге бөліп, жоспар құру | 3.3.1.1 өз бетінше оқылған шығарманы логикалық бөліктерге бөліп, әр бөлікке ат қойып жоспар құру | 4.3.1.1 оқылған шығармадағы оқиға жүйесін анықтап, оны бөліктерге бөлу, әр бөлікке ат қойып жоспар құру |
3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу |
2.3.2.1 мұғалім көмегімен үлгі бойынша шағын ертегілер, жұмбақтар жазу немесе дайын ұйқастарды қатыстырып шумақтар, санамақтар құрастыру; |
3.3.2.1 шығарма кейіпкеріне хат, ертегі кейіпкер қосу, соңын өзгерту..., өлең төрт жолды, әңгіме (оқығаны, көргені бойынша) жазу; |
4.3.2.1 таныс мәтінге жаңа кейіпкерлер қосу, жаңа сюжеттер енгізу, өлең төрт жолды жазу; |
3.3 Шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну | 2.3.3.1 мұғалімнің көмегімен сурет, калиграмма, аппликация, фотосуреттер, макеттер пайдаланып, шығармашылық жұмыс жазу | 3.3.3.1 шығармашылық жұмысын сурет, сценарий түрінде ұсыну | 4.3.3.1 шығармашылық жұмысын сызба, диафильм, презентациятүрінде ұсыну |
3.4 Қатені табу және түзету | 2.3.4.1 мұғалімнің көмегімен орфографиялық, пунктуациялық, стилистикалық қателерді табу және түзету | 3.3.4.1 өз бетінше шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, өз бетінше орфографиялық, пунктуациялық қателерді табу және түзету, қайта көшіріп жазу | 4.3.4.1 шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, сын тұрғысынан бағалау және лексикалық, орфографиялық, пунктуациялық қателерді тауып түзету, жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу |
27. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Әдебиеттік оқу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
28. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Әдебиеттік оқу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Әдебиеттік оқу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 2-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Шығарманың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 шығарманың мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру |
1.2 Шығарманы мазмұндау |
2.1.2.1 шығарманың мазмұнын дайын жоспар бойынша немесе өз сөзімен мазмұндау, үзіндісін мазмұндау, сахналау; | ||
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 2.1.3.1 шығарманың тақырыбы мен үзіндісіне бастапқы бөліміне сүйеніп, оқиғаның соңын болжау | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 2.1.5.1 өз ойы мен сезімін тірек сөздерді пайдалана отырып жеткізу | ||
2. Менің отбасым және достарым | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
2.2.1.1 мәтінді дауыстап дұрыс әрі түсініп оқу, рөлге бөліп, мәнерлеп оқу; |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.2.1 мұғалім көмегімен қарапайым және нақтылау сұрақтарын қою және оның жауабын шығармадан таба білу | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | 2.2.3.1мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | ||
2.4 Әдеби шығарманың жанрын анықтау | 2.2.4.1 мақал-мәтел, жұмбақ, ертегі, тұрмыс-салт жырлары, әңгіме, өлеңнің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 2.2.6.1 кейіпкердің сыртқы келбетін сипаттау, мінез-құлқы мен іс-әрекетін бағалау | ||
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 2.2.7.1 мұғалімнің көмегімен шығармадағы көркемдегіш құралдарды теңеу, кейіптеу табу | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру | 2.2.8.2 мұғалімнің көмегімен көркем шығарма үзіндісін өзге үлгідегі иллюстрация, мультфильм нұсқасымен салыстыру | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 2.2.9.1 сұраққа жауапты анықтамалық кітаптардан, жинақтардан, сөздіктерден табу және ақпаратты берілген үлгі кестеге салу | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 2.3.1.1 мұғалім көмегімен оқылған шығарманы бөліктерге бөліп, жоспар құру | |
3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу |
2.3.2.1 мұғалім көмегімен үлгі бойынша шағын ертегілер, жұмбақтар жазу немесе дайын ұйқастарды қатыстырып шумақтар мен санамақтар құрастыру; | ||
3.3 Шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну | 2.3.3.1 шығармашылық жұмысын мұғалімнің көмегімен сурет, калиграмма, аппликация, макеттер фотосуреттер арқылы ұсыну | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 2.3.4.1 мұғалімнің көмегімен орфографиялық, пунктуациялық, стилистикалық қателерді өз бетінше табып түзету, жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу | ||
2-тоқсан | |||
3.Менің мектебім | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Шығарманы мазмұндау |
2.1.2.1 шығарманың мазмұнын дайын жоспар бойынша немесе өз сөзімен мазмұндау, үзіндісін мазмұндау, сахналау; |
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 2.1.3.1 шығарманың тақырыбы мен үзіндісіне бастапқы бөліміне сүйеніпоқиғаның соңын болжау | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 2.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, вербалды емес тілдік құралдарды қолдану | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 2.1.5.1 өз ойы мен сезімін тірек сөздерді пайдалана отырып жеткізу | ||
4. Менің туған өлкем | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану | 2.2.1.2 шығарманы іштей оқып, ондағы қажетті ақпараттарды белгілеп оқу |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.2.1 мұғалім көмегімен қарапайым және нақтылау сұрақтарын қою және оның жауабын шығармадан таба білу | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | 2.2.3.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | ||
2.4 Әдеби шығарманың жанрын анықтау | 2.2.4.1 мақал-мәтел, жұмбақ, ертегі, тұрмыс-салт жырлары, әңгіме, өлеңнің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 2.2.6.1 кейіпкердің сыртқы келбетін сипаттау, мінез-құлқы мен іс-әрекетін бағалау | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру | 2.2.8.2 мұғалімнің көмегімен көркем шығарма үзіндісін өзге үлгідегі иллюстрация, мультфильм нұсқасымен салыстыру | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 2.2.9.1 сұраққа жауапты анықтамалық кітаптардан, жинақтардан, сөздіктерден табу және ақпаратты берілген үлгі кестеге салу | ||
Жазылым | 3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу | 2.3.2.1 мұғалім көмегімен үлгі бойынша шағын ертегілер, жұмбақтар жазу немесе дайын ұйқастарды қатыстырып шумақтар мен санамақтар құрастыру | |
3.3 Шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну | 2.3.3.1 шығармашылық жұмысын мұғалімнің көмегімен сурет, калиграмма, аппликация, макеттер, фотосуреттер арқылы ұсыну | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 2.3.4.1 мұғалімнің көмегімен орфографиялық, пунктуациялық, стилистикалық қателерді өз бетінше тауып түзету, жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу | ||
3-тоқсан | |||
5. Дені саудың – жаны сау | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Шығарманың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 шығарманың мазмұны бойыншасұрақтарға жауап беру |
1.2 Шығарманы мазмұндау |
2.1.2.1 шығарманың мазмұнын дайын жоспар бойынша немесе өз сөзімен мазмұндау, үзіндісін мазмұндау, сахналау; | ||
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 2.1.3.1 шығарманың тақырыбы мен үзіндісіне бастапқы бөліміне сүйеніп оқиғаның соңын болжау | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 2.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, вербалды емес тілдік құралдарды қолдану | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 2.1.5.1 өз ойы мен сезімін тірек сөздерді пайдалана отырып жеткізу | ||
6.Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
2.2.1.1 мәтінді дауыстап дұрыс әрі түсініп оқу, рөлге бөліп, мәнерлеп оқу; |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.2.1 мұғалім көмегімен қарапайым және нақтылау сұрақтарын қою және оның жауабын шығармадан таба білу | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.2.3.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | ||
2.4 Әдеби шығарманың жанрын анықтау | 2.2.4.1 мақал-мәтел, жұмбақ, ертегі, тұрмыс-салт жырлары, әңгіме, өлеңнің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | ||
2.5 Шығарманың композициясын анықтау | 2.2.5.1 мұғалімнің көмегімен көркем шығармадағы оқиғаның басталуын, дамуын мен аяқталуын анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 2.2.6.1 кейіпкердің сыртқы келбетін сипаттау, мінез-құлқы мен іс-әрекетін бағалау | ||
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 2.2.7.1 мұғалімнің көмегімен шығармадағы көркемдегіш құралдарды теңеу, кейіптеу табу | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру |
2.2.8.1 мұғалімнің көмегімен сюжеттің дамуындағы өзгерістерді анықтау; | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 2.2.9.1 сұраққа жауапты анықтамалық кітаптардан, жинақтардан, сөздіктерден табу және ақпаратты берілген үлгі кестеге салу | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 2.3.1.1 мұғалім көмегімен оқылған шығарманы бөліктерге бөліп, жоспар құру | |
3.3 Шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну | 2.3.3.1 шығармашылық жұмысын мұғалімнің көмегімен сурет, калиграмма, аппликация, макеттер, фотосуреттер арқылы ұсыну | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 2.3.4.1 мұғалімнің көмегімен орфографиялық, пунктуациялық, стилистикалық қателерді өз бетінше тауып түзету, жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу | ||
4-тоқсан | |||
7. Қоршаған орта | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Шығарманы мазмұндау |
2.1.2.1 шығарманың мазмұнын дайын жоспар бойынша немесе өз сөзімен мазмұндау, үзіндісін мазмұндау, сахналау; |
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 2.1.3.1 шығарманың тақырыбы мен үзіндісіне бастапқы бөліміне сүйеніп оқиғаның соңын болжау | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 2.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, вербалды емес тілдік құралдарды қолдану | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 2.1.5.1 өз ойы мен сезімін тірек сөздерді пайдалана отырып жеткізу | ||
8.Саяхат | Оқылым | 2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 2.2.2.1 мұғалім көмегімен қарапайым және нақтылау сұрақтарын қою және оның жауабын шығармадан таба білу |
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.2.3.1мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | ||
2.5 Шығарманың композициясын анықтау | 2.2.5.1 мұғалімнің көмегімен көркем шығармадағы оқиғаның басталуын, дамуын мен аяқталуын анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 2.2.6.1 кейіпкердің сыртқы келбетін сипаттау, мінез-құлқы мен іс-әрекетін бағалау | ||
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 2.2.7.1 мұғалімнің көмегімен шығармадағы көркемдегіш құралдарды теңеу, кейіптеу табу | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру |
2.2.8.1 мұғалімнің көмегімен сюжеттің дамуындағы өзгерістерді анықтау; | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 2.2.9.1 сұраққа жауапты анықтамалық кітаптардан, жинақтардан, сөздіктерден табу және ақпаратты берілген үлгі кестеге салу | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 2.3.1.1 мұғалім көмегімен оқылған шығарманы бөліктерге бөліп, жоспар құру | |
3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу |
2.3.2.1 мұғалім көмегімен үлгі бойынша шағын ертегілер, жұмбақтар жазу немесе дайын ұйқастарды қатыстырып шумақтар мен санамақтар құрастыру; | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 2.3.4.1 мұғалімнің көмегімен орфографиялық, пунктуациялық, стилистикалық қателерді өз бетінше тауып түзету жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу | ||
2) 3-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Тірі табиғат | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Шығарманың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 шығарманың маңызды тұстарын анықтау үшін ашық сұрақтар қою және жауап беру |
1.2 Шығарманы мазмұндау |
3.1.2.1 шығарманың мазмұнын бірлесе құрастырған жоспар бойынша немесе өз сөзімен толық, таңдауына қарай мазмұндау, сахналау; | ||
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 3.1.3.1 шығармадағы кейіпкерлердің мінез-құлқы мен іс-әрекетіне, ондағы оқиғаларға сүйеніп, сюжеттің дамуын болжау | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 3.1.4.2 сөйлеу барысында иллюстрациялар, көрнекіліктер, фото, суреттерді тифлокомплекстің көмегімен қолдану | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 3.1.5.1 өз ойы мен сезімін көркем-бейнелі сөздерді қолдана отырып жеткізу | ||
2. Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен (жарық пен қараңғы) | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану | 3.2.1.1 мәтінді дауыстап түсініп, рөлге бөліп, мәнерлеп, теріп оқу |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 3.2.2.1 шығарма мазмұны бойынша қолдануға практикалық, бағалауға және шығармашылыққа негізделген сұрақтар қою және жауап беру | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | 3.2.3.1 шығарманың тақырыбын анықтау және негізгі ойды білдіріп тұрған мәтін бөлігін, сөйлемді анықтау | ||
2.4 Әдеби шығарманың жанрын анықтау | 3.2.4.1 өлең, мысал, нақыл сөз, аңыз, бата, әңгіменің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 3.2.6.1 кейіпкердің портретін сипатта, оның іс-әрекеті, мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, бағалау | ||
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 3.2.7.1 өз бетінше шығармадағы әдеби көркемдегіш құралдарды теңеу, эпитет, кейіптеу табу | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру | 3.2.8.2 өз бетінше көркем шығарма үзіндісін өзге үлгідегі иллюстрация, музыка, күй, мультфильм нұсқасымен салыстыру | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 3.2.9.1 шығарманың мазмұнына сәйкес түрлі дереккөздерден: иллюстрация, әдеби кітаптар, мультфильм нақты ақпаратты табу және ақпаратты сызба түрінде беру | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 3.3.1.1 мұғалім көмегімен оқылған шығарманы логикалық бөліктерге бөліп, әр бөлікке ат қойып жоспар құру | |
3.3 Шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну | 3.3.3.1 шығармашылық жұмысын сурет, сценарий түрінде ұсыну | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 3.3.4.1 өз бетінше шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, өз бетінше орфографиялық, пунктуациялық қателерді табу және түзету, қайта көшіріп жазу | ||
2-тоқсан | |||
3. Уақыт | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Шығарманың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 шығарманың маңызды тұстарын анықтау үшін ашық сұрақтар қою және жауап беру |
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 3.1.3.1 шығармадағы кейіпкерлердің мінез-құлқы мен іс-әрекетіне, ондағы оқиғаларға сүйеніп, сюжеттің дамуын болжау | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 3.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, нақыл сөздерді, вербалды емес тілдік құралдарды қолдану | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 3.1.5.1 өз ойы мен сезімін көркем-бейнелі сөздерді қолдана отырып жеткізу | ||
4. Сәулет | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану |
3.2.1.1 шығарманыдауыстап түсініп, рөлге бөліп, мәнерлеп, теріп оқу; |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 3.2.2.1 қолдануға практикалық, бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | 3.2.3.1 шығарманың тақырыбын анықтау және негізгі ойды білдіріп тұрған мәтін бөлігін, сөйлемді табу | ||
2.4 Әдеби шығарманың жанрын анықтау | 3.2.4.1 өлең, мысал, нақыл сөз, аңыз, бата, әңгіменің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | ||
2.5 Шығарманың композициясын анықтау | 3.2.5.1 көркем шығармадағы оқиғаның басталуын, дамуын және аяқталуын анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 3.2.6.1 кейіпкерлердің портретін сипаттау, оның іс-әрекеті, мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, бағалау | ||
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 3.2.7.1 өз бетінше шығармадағы әдеби көркемдегіш құралдарды теңеу, эпитет, кейіптеу табу | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру | 3.2.8.2 өз бетінше көркем шығарма үзіндісін өзге үлгідегі иллюстрация, музыка күй, мультфильм нұсқасымен салыстыру | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 3.2.9.1 шығарманың мазмұнына сәйкес түрлі дереккөздерден: иллюстрация, әдеби кітаптар, мультфильм нақты ақпаратты табу және ақпаратты сызба түрінде беру | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 3.3.1.1 өз бетінше оқылған шығарманы логикалық бөліктерге бөліп, әр бөлікке ат қойып жоспар құру | |
3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу |
3.3.2.1 шығарма кейіпкеріне хат, ертегі кейіпкер қосу, соңын өзгерту..., өлең төрт жолды, әңгіме оқығаны, көргені бойынша жазу | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 3.3.4.1 өз бетінше шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, өз бетінше орфографиялық, пунктуациялық қателерді табу және түзету, қайта көшіріп жазу | ||
3-тоқсан | |||
5. Өнер | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Шығарманы мазмұндау |
3.1.2.1 шығарманың мазмұнын бірлесе құрастырған жоспар бойынша немесе өз сөзімен толық, таңдауына қарай мазмұндау, сахналау; |
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 3.1.3.1 шығармадағы кейіпкерлердің мінез-құлқы мен іс-әрекетіне, ондағы оқиғаларға сүйеніп, сюжеттің дамуын болжау | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту |
3.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, нақыл сөздерді, вербалды емес тілдік құралдарды қолдану | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 3.1.5.1 өз ойы мен сезімін көркем-бейнелі сөздерді қолдана отырып жеткізу | ||
6. Атақты тұлғалар | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану | 3.2.1.2 шығарманы іштей саналы түрде түсініп, көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып, сын тұрғысынан бағалап оқу |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 3.2.2.1 қолдануға практикалық, бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.2.3.1 шығарманың тақырыбын анықтау және негізгі ойды білдіріп тұрған мәтін бөлігін, сөйлемді табу | ||
2.4 Әдеби шығарманың жанрын анықтау | 3.2.4.1 өлең, мысал, нақыл сөз, аңыз, бата, әңгіменің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | ||
2.5 Шығарманың композициясын анықтау | 3.2.5.1 көркем шығармадағы оқиғаның басталуын, дамуын және аяқталуын анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 3.2.6.1 кейіпкерлердің портретін сипаттау, оныңіс-әрекеті, мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен дәлелдер келтіріп бағалау | ||
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 3.2.7.1 өз бетінше шығармадағы әдеби көркемдегіш құралдарды теңеу, эпитет, кейіптеу табу | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру | 3.2.8.1 эпизодтерді салыстыру, сюжеттің дамуындағы өзгерістерді анықтау | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 3.2.9.1 шығарманың мазмұнына сәйкес түрлі дереккөздерден: иллюстрация, әдеби кітаптар, мультфильм нақты ақпаратты табу және ақпаратты сызба түрінде беру | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 3.3.1.1 өз бетінше оқылған шығарманы логикалық бөліктерге бөліп, әр бөлікке ат қойып жоспар құру | |
3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу |
3.3.2.1 шығарма кейіпкеріне хат, ертегікейіпкер қосу, соңын өзгерту ..., өлең төрт жолды, әңгіме оқығаны, көргені бойынша жазу; | ||
3.3 Шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну | 3.3.3.1 шығармашылық жұмысын сурет, сценарий түрінде ұсыну | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 3.3.4.1 өз бетінше шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, өз бетінше орфографиялық, пунктуациялық қателерді табу және түзету, қайта көшіріп жазу | ||
4-тоқсан | |||
7. Су – тіршілік көзі | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Шығарманы мазмұндау |
3.1.2.1 шығарманың мазмұнын бірлесе құрастырған жоспар бойынша немесе өз сөзімен толық, таңдауына қарай мазмұндау, сахналау; |
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 3.1.3.1 шығармадағы кейіпкерлердің мінез-құлқы мен іс-әрекетіне, ондағы оқиғаларға сүйеніп, сюжеттің дамуын болжау | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту |
3.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, нақыл сөздерді, вербалды емес тілдік құралдарды қолдану; | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 3.1.5.1 өз ойы мен сезімін көркем-бейнелі сөздерді қолдана отырып жеткізу | ||
8. Демалыс мәдениеті. Мерекелер | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану | 3.2.1.2 шығарманы іштей саналы түрде түсініп, көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып, сын тұрғысынан бағалап оқу |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 3.2.2.1 қолдануға практикалық, бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.2.3.1 шығарманың тақырыбын анықтау және негізгі ойды білдіріп тұрған мәтін бөлігін, сөйлемді анықтау | ||
2.5 Шығарманың композициясын анықтау | 3.2.5.1 көркем шығармадағы оқиғаның басталуын, дамуын және аяқталуын анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 3.2.6.1 кейіпкердің портртін сипаттау, оныңіс-әрекеті, мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен дәлелдер келтіріп тауып, бағалау | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру |
3.2.8.1 эпизодтерді салыстыру, сюжеттің дамуындағы өзгерістерді анықтау; | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 3.2.9.1 шығарманың мазмұнына сәйкес түрлі дереккөздерден: иллюстрация, әдеби кітаптар, мультфильм нақты ақпаратты табу және ақпаратты сызба түрінде беру | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 3.3.1.1 өз бетінше оқылған шығарманы логикалық бөліктерге бөліп, әр бөлікке ат қойып жоспар құру | |
3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу |
3.3.2.1 шығарма кейіпкеріне хат, ертегі, кейіпкер қосу, соңын өзгерту..., өлең төрт жолды, әңгіме оқығаны, көргені бойынша жазу; | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 3.3.4.1 өз бетінше шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, өз бетінше орфографиялық, пунктуациялық қателерді тауып түзету, жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу | ||
3) 4-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Менің Отаным – Қазақстан | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Шығарманың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 шығарманың мазмұнын толық түсіну, кейбір тұстарын нақтылау, оқиғаның себеп-салдарын анықтау үшін сұрақтар қою және жауап беру |
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 4.1.3.1 шығарманың тақырыбы және қорытынды бөлімі негізінде сюжеттің дамуын болжау, оның себебін түсіндіру | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 4.1.4.2 сөйлеу барысында иллюстрациялар, көрнекіліктер, фото, тифлокомплекстің көмегімен суреттерді қолдану, презентация, видеоролик жасау | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 4.1.5.1 өз ойын, сезімін, көзқарасын өмірде болған, өзге шығармадағы ұқсас оқиғалармен салыстыра отырып білдіру | ||
2. Адами құндылықтар | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану | 4.2.1.1 мәтінді дауыстап түсініп, рөлге бөліп, мәнерлеп, теріп, шапшаң оқу |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 4.2.2.1 шығарманы қайта құруға, интерпретациялауға және бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | 4.2.3.1 шығарманың тақырыбы және негізгі ойды анықтау, автордың ойын мәтін деректерінен келтіре отырып дәлелдеу | ||
2.4 Әдеби шығарманың жанрын анықтау | 4.2.4.1 аңыз, шешендік сөз, батырлар жыры, фантастикалық әңгімелердің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 4.2.6.1 кейіпкердің, кейіпкерлердің іс-әрекеті, мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, салыстырып бағалау | ||
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 4.2.7.1 шығармадан әдеби көркемдегіш құралдарды теңеу, кейіптеу, эпитет, аллитерация, әсерілеу табу және оларды қолдану | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру | 4.2.8.2 көркем шығарманы өзге үлгідегі иллюстрация, музыка, күй, мультфильм, кинофильм нұсқасымен салыстыру | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 4.2.9.1 түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты табу, өңдеу және тұжырым жасау және себеп-салдарлық байланысын сызба түрінде көрсету | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 4.3.1.1 оқылған шығармандағы оқиға жүйесін анықтап, оны бөліктерге бөлу, әр бөлікке ат қойып жоспар құру | |
3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу |
4.3.2.1 таныс мәтінге жаңа кейіпкерлер қосу, жаңа сюжеттер енгізу, өлең төрт жолды жазу; | ||
3.3 Шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну | 4.3.3.1 шығармашылық жұмысын сызба, диафильм, презентация түрінде ұсыну | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 4.3.4.1 шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, сын тұрғысынан бағалау және лексикалық, орфографиялық, пунктуациялық қателерді тауып түзету, жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу | ||
2-тоқсан | |||
3. Мәдени мұра | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Шығарманы мазмұндау |
4.1.2.1 шығарма мазмұнын түрлі баяндау тәсілдерін І немесе ІІІ жаққа өзгертіп, жағдаяттар қосып, оқиғаларды өрбітіп қолданып, шығарманы қысқаша, толық, ішінара мазмұндау; |
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 4.1.3.1 шығарманың тақырыбы және қорытынды бөлімі негізінде сюжеттің дамуын болжау, оның себебін түсіндіру | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 4.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, өлең жолдарды, нақыл сөздерді, шешендік сөздерді және вербалды емес тілдік құралдарды қолдану | ||
4.1.4.2 сөйлеу барысында иллюстрациялар, көрнекіліктер, фото, тифлокомплекстің көмегімен суреттерді қолдану, презентация, видеоролик жасау | |||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 4.1.5.1 өз ойын, сезімін, көзқарасын өмірде болған өзге шығармадағы ұқсас оқиғалармен салыстыра отырып білдіру | ||
4. Мамандық әлемі | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану | 4.2.1.2 шығарманы іштей көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, сұрақтар қоя отырып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып оқу, талдау жасап оқу, сын тұрғысынан бағалап оқу |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 4.2.2.1 шығарманы қайта құруға, интерпретациялауға және бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.2.3.1 шығарманың тақырыбы және негізгі ойды анықтау, автордың ойын мәтін деректерінен келтіре отырып дәлелдеу | ||
2.5 Шығарманың композициясын анықтау | 4.2.5.1 шығарманың композициялық құрылымын сюжеттің басталуы, дамуы, шиеленісуі, шарықтау шегі, шешімін анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 4.2.6.1 кейіпкерлердің іс-әрекеті, мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, салыстырып бағалау | ||
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 4.2.7.1 шығармадан әдеби көркемдегіш құралдарды теңеу, кейіптеу, эпитет, аллитерация, әсерілеу табу және оларды қолдану | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру | 4.2.8.1 эпизодтер мен оқиғаларадың негізінде жатқан маңызды тұстарын талдау және салыстыру | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 4.2.9.1 түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты табу, өңдеу және тұжырым жасау және себеп-салдарлық байланысын сызба түрінде көрсету | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 4.3.1.1 оқылған шығармандағы оқиға жүйесін анықтап, оны бөліктерге бөлу, әр бөлікке ат қойып жоспар құру | |
3.3 Шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну | 4.3.3.1 шығармашылық жұмысын сызба, диафильм, презентация түрінде ұсыну | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 4.3.4.1 шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, өз бетінше сын тұрғысынан бағалау және лексикалық, орфографиялық, пунктуациялық қателерді өз бетінше тауып түзету жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу | ||
3-тоқсан | |||
5. Табиғи құбылыстар | Тыңдалым және айтылым | 1.1 Шығарманың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 шығарманың мазмұнын толық түсіну, кейбір тұстарын нақтылау, оқиғаның себеп-салдарын анықтау үшін сұрақтар қою және жауап беру |
1.2 Шығарманы мазмұндау |
4.1.2.1 шығарма мазмұнын түрлі баяндау тәсілдерін І немесе ІІІ жаққа өзгертіп, жағдаяттар қосып, оқиғаларды өрбітіпқолданып, шығарманы қысқаша, толық, ішінара мазмұндау; | ||
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 4.1.3.1 шығарманың тақырыбы және қорытынды бөлімі негізінде сюжеттің дамуын болжау, оның себебін түсіндіру | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 4.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, өлең жолдарды, нақыл сөздерді, шешендік сөздерді және вербалды емес тілдік құралдарды қолдану | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру |
4.1.5.1 өз ойын, сезімін, көзқарасын өмірде болған өзге шығармадағы ұқсас оқиғалармен салыстыра отырып білдіру | ||
6. Қоршаған ортаны қорғау | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану | 4.2.1.2 шығарманы іштей көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, сұрақтар қоя отырып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып оқу, талдау жасап оқу, сын тұрғысынан бағалап оқу |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 4.2.2.1 шығарманы қайта құруға, интерпретациялауға және бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау | 4.2.3.1 шығарманың тақырыбы және негізгі ойды анықтау, автордың ойын мәтін деректерінен келтіре отырып дәлелдеу | ||
2.4 Әдеби шығарманың жанрын анықтау | 4.2.4.1 аңыз, шешендік сөз, батырлар жыры, фантастикалық әңгімелердің жанрлық ерекшеліктерін анықтау | ||
2.5 Шығарманың композициясын анықтау | 4.2.5.1 шығарманың композициялық құрылымын сюжеттің басталуы, дамуы, шиеленісуі, шарықтау шегі, шешімі анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 4.2.6.1 кейіпкердің, кейіпкерлердің іс-әрекеті, мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, салыстырып бағалау | ||
2.7 Әдеби көркемдеуіш құралдардың қолданысын анықтау | 4.2.7.1 шығармадан әдеби көркемдегіш құралдарды теңеу, кейіптеу, эпитет, аллитерация, әсерілеутабу және оларды қолдану | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру | 4.2.8.1 эпизодтер мен оқиғалардың негізінде жатқан маңызды тұстарын талдау және салыстыру | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 4.2.9.1 түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты табу, өңдеу және тұжырым жасау және себеп-салдарлық байланысын сызба түрінде көрсету | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 4.3.1.1 оқылған шығармандағы оқиға жүйесін анықтап, оны бөліктерге бөлу, әр бөлікке ат қойып жоспар құру | |
3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу |
4.3.2.1 таныс мәтінге жаңа кейіпкерлер қосу, жаңа сюжеттер енгізу, өлең төрт жолды жазу | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 4.3.4.1 шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, өз бетінше сын тұрғысынан бағалау және лексикалық, орфографиялық, пунктуациялық қателерді өз бетінше тауып түзету, жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу | ||
4-тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | Тыңдалым және айтылым | 1.2 Шығарманы мазмұндау |
4.1.2.1 шығарма мазмұнын түрлі баяндау тәсілдерін І немесе ІІІ жаққа өзгертіп, жағдаяттар қосып, оқиғаларды өрбітіпқолданып, шығарманы қысқаша, толық, ішінара мазмұндау; |
1.3 Шығармадағы оқиғаны болжау | 4.1.3.1 шығарманың тақырыбы және қорытынды бөлімі негізінде сюжеттің дамуын болжау, оның себебін түсіндіру | ||
1.4 Тыңдарманның назарын аударту | 4.1.4.1 сөйлеу барысында мақал-мәтелдерді, өлең жолдарды, нақыл сөздерді, шешендік сөздерді және вербалды емес тілдік құралдарды қолдану | ||
1.5 Тыңдалған шығарма бойынша пікір білдіру | 4.1.5.1 өз ойын, сезімін, көзқарасын өмірде болған, өзге шығармадағы ұқсас оқиғалармен салыстыра отырып білдіру | ||
8. Болашаққа саяхат | Оқылым | 2.1 Оқу түрлерін қолдану | 4.2.1.2 шығарманы іштей көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып, сұрақтар қоя отырып, қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып оқу, талдау жасап оқу, сын тұрғысынан бағалап оқу |
2.2 Шығарма мазмұны бойынша сұрақтар қою және жауап беру | 4.2.2.1 шығарманы қайта құруға, интерпретациялауға және бағалауға негізделген сұрақтар қою және жауап беру | ||
2.3 Шығарманың тақырыбы мен негізгі ойды анықтау тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.2.3.1 шығарманың тақырыбы және негізгі ойды анықтау, автордың ойын мәтін деректерінен келтіре отырып дәлелдеу | ||
2.5 Шығарманың композициясын анықтау | 4.2.5.1 шығарманың композициялық құрылымын сюжеттің басталуы, дамуы, шиеленісуі, шарықтау шегі, шешімі анықтау | ||
2.6 Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау | 4.2.6.1 кейіпкерлердің іс-әрекеті, мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, салыстырып бағалау | ||
2.8 Көркем шығарма элементтерін салыстыру |
4.2.8.1 эпизодтер мен оқиғалардың негізінде жатқан маңызды тұстарын талдау және салыстыру; | ||
2.9 Түрлі дереккөздерден ақпарат алу | 4.2.9.1 түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты табу, өңдеу және тұжырым жасау және себеп-салдарлық байланысын сызба түрінде көрсету | ||
Жазылым | 3.1 Шығарманың жоспарын құру | 4.3.1.1 оқылған шығармандағы оқиға жүйесін анықтап, оны бөліктерге бөлу, әр бөлікке ат қойып жоспар құру | |
3.2 Шығарманың түрлі жанры бойынша шығармашылық жұмыс жазу |
4.3.2.1 таныс мәтінге жаңа кейіпкерлер қосу, жаңа сюжеттер енгізу, өлең төрт жолды жазу; | ||
3.3 Шығармашылық жұмыстарды түрлі формада ұсыну | 4.3.3.1 шығармашылық жұмысын сызба, диафильм, презентация түрінде ұсыну | ||
3.4 Қатені табу және түзету | 4.3.4.1 шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, өз бетінше сын тұрғысынан бағалау және лексикалық, орфографиялық, пунктуациялық қателерді өз бетінше тауып түзету, жазбаша жұмыс соңында қате жазылған сөздерді көшіріп жазу | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 569 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Әдебиеттік оқу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 2-4 сыныптары үшін "Әдебиеттік оқу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты - білім алушының жеке тұлға ретінде сөз өнері арқылы дамуына ықпал ету, өнер және көркем әдебиет әлемімен қарым-қатынас жасауға қажеттілігін қалыптастыру.
3. Бадарламаның міндеттері:
1) білім алушының оқу қызығушылығын, эстетикалық сезімін және көркемдік талғамын қалыптастыру үшін ортақ жағдай жасау;
2) жазушылар, шығармалар құрылысы, мәнерлілік құралдары, әдеби образдар туралы бастапқы әдебиеттанушылық білімдерін қалыптастыру; библиографиялық біліктерін дамыту;
3) тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым- сөйлеу әрекетінің төрт түріне сәйкес оқу және сөйлеу жүйесін қалыптастыру;
4) әр түрлі жанрдағы және стильдегі көркем шығармаларды талдау тәсілдерін үйрету;
5) классикалық, заманауи, ұлттық көркем және ғылыми-танымдық әдебиеттің үздік шығармалары негізі білім алушылардың интеллектуалдық әлеуетін, рухани-адамгершілік мәдениетін, жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтарды бағалай білуін қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) негізгі белгілерді: жатықтық, шапшаңдық, жете түсінушілік, мәнерлілік, логикалық екпін қою және сөздер мен сөйлемдер арасында үзіліс жасауды сақтай отырып, қалыпты жазу және Брайль жүйесі бойынша бедерлі-нүктелі қаріпте оқу дағдыларын толыққанды жетілдіру;
2) Брайль қарпі бойынша оқу мен жазу барысында әріптер мен сөздерді тұтас түйсіну үшін саусақ ұштарын дұрыс пайдаланып, қол саусақтарының сенсомоторикалық (сезімдік және қозғалыстық) дамуын жетілдіру;
3) оқу процесінде жіберілетін қателерді түзету: орын ауыстыру, буындарды ауыстыру, әріптерді жоғалту, сөздерді алмастыру, қалдырып кету, сөздегі буындарды ауыстыру;
4) жазу және оқу әрекеті барысында кіші кеңістікті бағдарлау;
5) оқу, жазу және көрнекі құралдармен жұмыс жасағанда қалдық көру қабілетін ұтымды пайдалану білігін дамыту;
6) сезу, есту, қалдық көру қабілеті арқылы қоршаған ортадағызаттар мен құбылыстарды бірдей қабылдай білуін түзету;
7) нақты әдеби образды қалыптастыру үшін көрнекі-бейнелі, ойға негізделген, көрнекі-әрекеттік, сыни, логикалықойлау түрлерін дамыту;
8) көрмейтін және нашар көретін білім алушылардың қоршаған әлемді тануының негізгі тәсілдері: көру, тактильді қабылдау, есту, зейін, есте сақтауды дамыту;
9) көркем шығармаларды қабылдауда білім алушылардың өрісінің дамуындағы бұзылыстарды түзету;
10) білім алушылардың сөйлеу әрекетінде вербализмді және білімді меңгерудегі немқұрайлықты жеңу.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Білім берудің негізгі бағытына сәйкес оқу бағдарламасына тұлғаның үйлесімді дамуына ықпал ететін құндылыққа, жеке тұлғаға бағытталған, іс-әрекеттік, саралап оқыту, коммуникативтік тәсілдері және ақпараттық – коммуникациялық технологиялары енгізілген.
6. Құндылыққа бағытталған тәсіл ұлттық және әлемдік көркем әдебиеттерін оқып, ұғыну, әлеуметтік-мәдени ортаға: театрларға, мұражайларға, шығармашылық көрмелерге, архитектуралық ескерткіштерге бару арқылы білім алушының патриоттық, гуманистік, рухани-адамгершілік қасиеттерінің дамуына ықпал етеді.
7. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл көркем шығармаларды оқу кезінде әрбір білім алушының жеке қабілетін дамытуға, адамгершіліктік бағытқа тәрбиелеуге, өзінің іс-әрекеттерін әдеби кейіпкерлердің іс-әрекеттерімен салыстыруға ықпал етеді.
8. Іс-әрекеттік тәсіл танымдық іс-әрекетті белсендіруге және өзектендіруге, қоршаған ортаны тану құралы ретінде әдебиетті оқуға қызығушылығын оятуға, білім алушыларды өз бетінше білім алуға ынталандыратын оқытудың инновациялық технологияларын және әртүрлі қызмет түрлерін пайдалануға, педагогтың басшылығымен іскерліктермен дағдыларды дамытуға бағытталған.
9. Саралап оқыту тәсілі барысында білім алушылардың көру бұзылымдарына, оқуға бейімділігі мен қабілеттеріне, сөйлеу дағдылары мен біліктерінің қалыптасу деңгейіне қарай әртүрлі күрделіліктегі тапсырмаларды іріктеп топтық жұмыс жасау көзделеді.
10. Коммуникативтік тәсіл қарым-қатынас кезінде тіл құралдарын еркін және саналы түрде пайдалануға, көркем шығармаларды талқылау мен талдауға, ауызша және жазбаша сөйлеу мазмұнын түсінуге, әр түрлі сөйлеу жанрларында өз ойлары мен сезімдерді баяндау, көркем және танымдық әдебиеттерді оқу арқылы өз тілін байытуды қамтамасыз етеді.
11. Оқытуда ақпараттық-коммуникативтік технологияларын қолдану (бұдан әрі – АКТ) пәндік материалды іздеу және өңдеу үшін электрондық оқулықтарды, анықтамларды, Винбрайльдік жолды қолдану арқылы АКТ-ны пайдаланудың базалық дағдыларын дамытуға; PowerPoint (Пауэр Поинт) презентациясын құруға, әдеби мәселелерді шешуде құрдастарымен ынтымақтастық жасау және идеяларымен алмасуына ықпал жасайды.
12. Бұзылымды көру функцияларын түзету әдістері:
1) көрмейтін және нашар көретін білім алушылардың қайталанған жеке салаларды дамытудағы ауытқуларын, танымдық, эмоциялық бұзылымдарын өтеу;
2) қалдық көруін қорғау және көру қабілетінің бұзылуын өтейтін сақтау анализаторларын пайдалану;
3) офтальмологиялық және гигиеналық нормативтерді сақтай отырып оқу үрдісінде ұлғайтқыш құралдар, көзілдіріктер және кітапқа арналған тіреуіштерді қолдана отырып визуалды жайлылық жағдайларын жасау;
4) белсенді өмірлік ұстанымды қалыптастыру, әртүрлі қызмет түрлерінде өзін-өзі тану тәсілдерін түсіну.
13. Көрмейтін және нашар көретін білім алушылардың жұмыс қарқынының төмен болуына және тез шаршауына байланысты пәнді оқытудың өзіндік ерекшеліктері:
1) сабақты шамадан тыс жүктемей инновациялық технологияларды, оқытудың әдістері мен тәсілдерін ұтымды пайдалану;
2) әр түрлі қызмет түрлерін:көру, есту,жазу, оқу,сипап қабылдау, көз және қолға арналғанжаттығуларды кезектестіріп орындау;
3) көру өткірлігі 0,04%-ға дейінгі нашар көретін білім алушыларға ең аз көру жүктемесін беру: иллюстрацияларды қарау, сурет салу, дидактикалық материалмен жұмыс;
4) білім алушыларды толыққанды қызметке қосу үшін мұғалім өз іс-әрекеттеріне түсінік береді.
14. "Әдебиеттік оқу" пәні төмендегі арнайы жабдықталған бастауыш оқыту кабинеттерінде жүргізіледі:
1) техникалық қауіпсіздік талаптарына сәйкес мектеп жиһазымен;
2) көркем әдебиет, үлкейтілген және бедерлі-нүктелі қарпі бар оқулықтар, дидактикалық және тарату-демонстрациялық материалдар, бейне және аудиоматериалдарымен;
3) компьютерлік тифлокешен, сканерлеу және оқуға арналған "Книголюб" кешені, интерактивті тақтамен, "кітап" электрондық ұлғайтқыш құрылғысымен, стационарлық және портативті ұлғайтқыш құрылғымен, тифлоплеермен, диктофонмен.
3-тарау. "Әдебиеттік оқу" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
15. Объем учебной нагрузки по учебному предмету "Литературное чтение" составляет:
1) во 2 классе – 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году;
2) в 3 классе – 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году;
3) в 4 классе – 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году.
16. Содержание Программы включает следующие разделы:
1) раздел "Аудирование (слушание) и говорение";
2) раздел "Чтение";
3) раздел "Письмо".
17. Раздел "Аудирование (слушание) и говорение" включает следующие подразделы:
1) понимание содержания аудио, видео информации;
2) пересказ произведения;
3) прогнозирование событий в произведении;
4) привлечение внимания слушателей;
5) высказывание мнения по аудио, видео информации.
18. Раздел "Чтение" включает следующие подразделы:
1) использование видов чтения;
2) формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения;
3) определение темы и основной мысли литературного произведения;
4) определение жанра литературного произведения;
5) оценивание поступков героев литературного произведения;
6) понимание использования автором изобразительно-выразительных средств в тексте литературного произведения;
7) сравнение элементов художественного произведения;
8) извлечение информации из различных источников.
19. Раздел "Письмо" включает следующие подразделы:
1) составление плана;
2) создание творческих работ разных жанров;
3) написание текстов с использованием различных форм представления;
4) нахождение и исправление ошибок.
20. Базовое содержание учебного предмета "Литературное чтение" для 2 класса:
1) изучаемые произведения: В. Драгунский рассказы, Б. Искаков "Люблю я мчаться с ветерком...", В. Осеева рассказы, И. Бунин "Детство", В Катаев "Дудочка и кувшинчик", В. Голявкин рассказы, А.Б.Раскин "Как папа был маленьким", И.Пивоварова "Один за всех и все за одного", Б. Заходер "Мы – друзья", С. Есенин "Бабушкины сказки", Д. Джумагельдинова "Еркегали – мальчик-озорник", М. Зощенко "Бабушкин подарок", М. Аимбетов "Солнце на ладони", С. Сеитов "Наш ата", С. Михалков "Как познаются друзья", В. Голявкин "Настоящая дружба", Э. Хоггард "Мафин и его веселые друзья", С. Могилевская "Восемь голубых дорожек", М. Кабанбаев "Сам пропадай, а товарища выручай", К. Тангрыкулиев "Верблюд и мальчик", А. Тажибаева "Малютка верблюжонок", А.С. Пушкин "Няне", А.Н.Толстой "Золотой ключик, или Приключения Буратино", Э.Успенский "Дядя Федор идет в школу", М. Абылкасымова "Родная земля", М. Алимбаев "Родник земли родной", У. Турманжанов "Родина", Т. Айбергенов "Моя Республика", С. Сейфуллин. "Родная земля", "В нашем краю", Д. Досжанов "Родник", М. Ауэзов "Степной пейзаж", "Возвращние", М. Пришвин "Моя Родина", "Ребята и утята", Г. Ладонщиков "Родная земля", Л. Толстой "Какая бывает роса на траве", В. Драгунский "Третье место в стиле баттерфляй", А. Мальцев "Моя тренировка", "Бегущий человек", В. Пахомов "Легкая атлетика", А. Монвиж-Монтвид "Мой стиль плавания", "Прыжок в воду", О. Нагорнов "О хоккее и рыцаре", Ирис Ревю "Волшебные лыжи", А. Барто "Зарядка", М. Пляцковский "Как Чернобурчик в футбол играл", "Мышонок Крошка выходит на лед", Ю. Маркова "Футболист", Ю. Шалева сказка "Друзья здоровья", Сказки народов мира, С Сейфуллин "Кокшетау", В. Берестов "Честное гусеничное", Л. Фадеева "Окружающая среда", Хилья Сулла Тавасшерна "Ручей", Г. Снегирев "Чудесная лодка", В. Бианки "Синичкин календарь", Е. Пермяк "Одуванчики", Л.Чарская "Не рви цветов, не надо", В. Чаплина "Хитрые вороны", "Лесная кормушка", Г. Сапгир "Леса-чудеса", Ю. Коваль "Фарфоровые колокольчики", "Воздушный барашек", М. Мырзалиев "Мечта", Я. Аким "Наша планета", Е. Карганова "Мы хотим, чтоб птицы пели", В. Бианки "Как мышонок попал в мореплаватели", "Как муравьишка домой спешил", А. Масс "Прогулка под дождҰм", А. Иванов "Как Хома куда-то ходил", С. Козлов "Ежик в тумане", "Ежик и море", сказки народов мира, малые жанры устного народного творчества;
2) аудирование (слушание) и говорение: ответы на простые вопросы. Свободный и подробный пересказ. Пересказ по плану. Инсценирование. Прогнозирование по заголовку и началу. Использование пословиц и поговорок. Невербальные средства общения. Использование опорных слов. Высказывание своих идей, чувств, мыслей. Артикуляционные упражнения, скороговорки для развития фонематического слуха и постановки дикции; задания по преодолению вербализма речи: включение в познавательную деятельность всех сохранных анализаторов, воспитание наблюдательности;
3) чтение: чтение вслух, сознательное и выразительное чтение; чтение по ролям. Чтение про себя, поисковое, ознакомительное чтение. Формулирование простых, уточняющих вопросов. Ответы на подобные вопросы из текста, отрывка. Определение темы и основной мысли произведения. Определение жанровых особенностей произведений малых жанров устного народного творчества, сказки, рассказа. Описание внешнего вида героя, оценивание его поступков. Сравнение, олицетворение, эпитеты и их роль. Изменения в поступках героя, в пейзаже в процессе развития сюжета. Сравнение эпизода художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах. Извлечение дополнительной информации из сборников, справочной литературы. Представление полученной информации в таблице. Развитие фонематического слуха и артикуляционной моторики у незрячих для предупреждения речевых ошибок при чтении;
4) письмо: составление плана на основе выявления последовательности событий. Деление произведения на части. Написание по образцу загадок, сказок или считалочек, стихотворений по готовым рифмовкам. Написание творческих работ с использованием каллиграмм, рисунков, аппликаций, фотографий и макетов. Исправление лексических и стилистических неточностей, орфографических и пунктуационных ошибок.
21. Базовое содержание учебного предмета "Литературное чтение" для 3 класса:
1) изучаемые произведения: Н.Сладков Рассказы, М.М. Пришвин "Рассказы о природе", И. И. Акимушкин "Кто без крыльев летает?", В. В. Бианки "Мышонок Пик", "Музыкант", С. Я. Маршак "В лесу над росистой поляной", "Двенадцать месяцев", "Круглый год", М. Алимбаев "Глаза голубые земли...", А.Дуйсенбиев "Зима в лесу", Г. Снегирев Рассказы, С.Муканов "Родная степь", "Дружба". По Н.Богданову, С. Козлов "Однажды в солнечный день", В. Маяковский "Что такое хорошо и что такое плохо", В. Осеева "До первого дождя", "Почему?", Г. Остер. "Вредные советы", Г. Х. Андерсен "Гадкий утенок", В. Гауф "Карлик Нос", Г. Троепольский "Прощание с другом", Б. Сокпакбаев "Меня зовут Кожа", глава на выбор по изучаемой теме, И. Крылов "Лебедь, Щука и Рак", "Ворона и лисица", "Квартет", "Стрекоза и муравей", Е. Шварц "Сказка о потерянном времени", А. Введенский "Когда я вырасту большой", Я. и В. Гримм "Время жизни", "Бременские музыканты", "Домик в лесу", В. Голышкин. "Солнечные часы", А. Волков "Волшебник Изумрудного города", Ф. Баум "Волшебник страны Оз", М. Либин "О том, как гном покинул дом", В.Ф. Одоевский "Городок в табакерке", Я. Аким "Разноцветные дома", К. Нефедова "Дом, какой он", А. Кравченко "Здравствуй, лошадь!", С. Михалков "Слон-живописец", С. Козлов "Удивительная бочка", "Ежикина скрипка", Ю. Коринец "Волшебное письмо", О. Мандельштам "Рояль", К. Паустовский "Корзина с еловыми шишками", В. Короленко "Слепой музыкант", Б. Екимов "Музыка старого дома", С. Алексеев "Рассказы о Суворове" (1 рассказ по выбору), Мухтар Кул-Мухаммед "Аль-Фараби", В. Воскобойников "Когда Ньютон был маленьким", "Когда царь ПҰтр был маленьким", "Когда Эдисон был маленьким", С. Ханахмедович "Легенда об Архимеде", С. Бабенко "Верблюжий камень", М. Зощенко "Великие путешественники", С. Голицын. "В поход! В поход! В поход!", Г. Сапгир "Леса-чудеса", О. Уайльд "День рождения Инфанты", В. Драгунский "Девочка на шаре", "Кот в сапогах", Э.Успенский "Три мушкетера", В. Сутеев "Петя и Красная шапочка", Сказки народов мира;
2) аудирование (слушание) и говорение: ответы на открытые вопросы. Определение ключевых моментов. Свободный, подробный и выборочный пересказ. Пересказ по плану. Драматизация. Прогнозирование по поступкам, характеристике героев и событиям. Использование пословиц и поговорок, выражений из сказок. Невербальные средства общения. Сопровождение речи иллюстрациями, наглядностью, демонстрацией фотографий, картинами. Высказывание своих идей, чувств, мыслей. Использование художественно-выразительных средств;
3) чтение: чтение вслух, беглое, сознательное и выразительное чтение; чтение по ролям, выборочно. Формулирование творческих, оценочных вопросов; ответы на подобные вопросы. Определение темы и основной мысли произведения. Определение жанровых особенностей народной и литературной сказки, рассказа, стихотворения, басни. ПриҰмы создания образа (портрет, характер героя, поступки и речь; мимика, жесты). Оценивание поступков героя. Сравнение, олицетворение, эпитет и их роль. Сравнение чувств, поведения главных героев в различных ситуациях. Сравнение эпизода художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах, музыке. Извлечение конкретной информации из различных источников. Представление полученной информации в виде схемы;
4) письмо: составление плана на основе выявления последовательности событий. Деление произведения на части. Озаглавливание. Написание творческих работ разных жанров: письмо герою, сказки, рассказа. Написание творческих работ в форме постера, проекта, рекламы, заметки. Исправление лексических и стилистических неточностей, орфографических и пунктуационных ошибок.
22. Базовое содержание учебного предмета "Литературное чтение" для 4 класса:
1) изучаемые произведения: В. Запуниди "Родина моя – Казахстан!", Н. Матвеева "Казахстан, О! Казахстан", Н. Лушникова "Я – Дочь казахского народа", М. Зверев "Осень в Казахстане", С. Муканов "Перед восходом солнца", "Ер Таргын" (казахский героический эпос), "Байтерек – древо жизни" (тюркская легенда), "Черный бура Ойлыбая" (казахская легенда по О. Сарсенбаеву), "Справедливость" (притча), Р. Киплинг "Владей собой среди толпы смятенной...", А.С. Пушкин "Сказка о мҰртвой царевне и семи богатырях", С. Устинович "Лебединая дружба", В.Драгунский "Арбузный переулок", В. Осеева "Волшебное слово", М. Зощенко "Не надо врать", Щ. Уайльд "Мальчик-звезда", В.Железняков "Чучело", А.Платонов "Разноцветная бабочка", Е.Пермяк "Пичугин мост", "Сердце матери". По Д. Досжанову, С.Михалков "Дальновидная сорока", М. Пришвин "Старый гриб", "Белая радуга", "Кем быть? Путешествие по профессиям" (по выбору), "Легенда о Жеке-батыре", "Илья Муромец и Соловей-разбойник", "Илья Муромец и Святогор", "Бой Ер-Таргына с Домбаулом" (отрывок из героического эпоса "Ер-Таргын"), "Геракл освобождает Прометея", "Легенда о домбре", А. П. Чехов "Скрипка Ротшильда", "Робин Гуд" (английская легенда), Мифы Древней Греции: "Дедал и Икар", "Об аргонавтах", Е. Елубаев "Легенда о ласточке", Л.Скребцова "Чудесный парикмахер", В. Маяковский "Кем быть?", Д. Родари "Как пахнут ремесла", Э.Раскин "Как папа выбирал профессию", А.М. Марьянин "Работа есть работа". Рассказы о профессиях (по выбору), Э. Успенский "Бизнес крокодила Гены" (глава 1 "Простоквашинск и его жители"), Е. Амбросова "Такие нужные люди" (рассказы по выбору), А. Шынбатыров "Урок чуткости", Я. и В. Гримм "Храбрый портной", К. Нефедова "Дом, какой он", М. Пришвин "Белая радуга", И. Пивоварова "Весенний дождь", Т. Домаренок "Лесная гроза", Н. Некрасов "Дедушка Мазай и зайцы", Ф. Тютчев "Весенняя гроза", С. Козлов "Серый дождик затяжной", Г. Ильина "Профессии Ветров", С. Олексяк "Природные явления", Л. Толстой "Какая бывает роса на траве", "Гроза в лесу", Т. Шорыгина "Восход солнца", "Закат солнца", "Ледоход", "Листопад", "Молния", "Радуга", "Дождь", И. Пивоварова "День защиты природы", А. Ершов "О защите природы", В. Астафьев "Царь-рыба", В. Распутин "Пожар", С. Торайгыров "Я стану человеком", Л. Фадеева "Окружающая среда", А. Риис "Про Сарли, черепаху с Большого барьерного рифа", И. Тургенев "Перепелка", А. Сван "Бельчонок и елочка", Ж. Верн. Главы из произведений "Из пушки на Луну", "Вокруг Луны", "С Земли на Луну", "Вверх дном", "Гектор Сервадак", "Путешествие к центру Земли", Ю. Гагарин "Дорога в космос" (выдержки из книги), А. Леонов "Я выхожу в космос", Ю. Афонин. "Из другого мира", А. де Сент-Экзюпери "Маленький принц" (отдельные главы), Р. Ингпен "Волшебная карусель", Е. Велтистов "Электроник – мальчик из чемодана", "Миллион и один день каникул", К.Булычев "Путешествие Алисы", "Алиса в стране загадок";
2) аудирование (слушание) и говорение: формулирование вопросов для установления причинно-следственных связей, явлений, поступков. Ответы на открытые вопросы. Свободный, краткий, подробный и выборочный пересказ. Творческий пересказ. Прогнозирование по заголовку и заключительной части произведения. Использование пословиц и поговорок, отрывков из стихотворений, басен. Невербальные средства общения. Сопровождение речи иллюстрациями, наглядностью, демонстрацией фотографий, картинами, видеороликом и аудиозаписью. Высказывание своих идей, чувств, мыслей. Сравнение с похожими событиями из жизни, по материалам прочитанного;
3) чтение: чтение вслух, беглое, сознательное и выразительное чтение; чтение по ролям, выборочно. Просмотровое, изучающее, поисковое, аналитическое, чтение с пометками. Чтение схем, диаграмм. Формулирование творческих, интерпретационных, оценочных вопросов; ответы на подобные вопросы. Определение темы и основной мысли произведения. Определение жанровых особенностей мифа, фантастики, легенды, басни, литературной сказки, рассказа, стихотворения, былины, притчи, героического эпоса. ПриҰмы создания образа: портрет, характер героя, поступки и речь; мимика, жесты. Определение отношение автора к герою. Соотношение своей и авторской оценки, сопоставление поступков героев по аналогии, контрасту. Гипербола, сравнение, олицетворение, эпитет, метафора и их роль. Сравнение событий и чувств героев. Определение и анализ событий, лежащих в основе эпизода. Сравнение эпизода художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах, музыке, кинофильме. Извлечение и переработка полученной информации. Формулирование выводов. Представление полученной информации в виде схемы;
4) письмо: составление плана на основе выявления последовательности событий. Деление произведения на части. Озаглавливание. Написание творческих работ с добавлением новых героев, нового сюжета. Написание творческих работ в форме проспекта, схем, интервью, отзыва, заметки, объявления, постера. Исправление лексических и стилистических неточностей, орфографических и пунктуационных ошибок.
23. При необходимости в зависимости от уровня подготовленности обучающихся в перечень включаются литературные произведения по выбору учителя, соответствующие их возрастным особенностям.
24. Ориентировочные нормы сформированности навыка чтения:
1) для слабовидящих школьников: 2 класс - 30-40 слов в минуту, минимальный уровень 20-30 слов в минуту;3 класс - 45-50 слов в минуту, минимальный уровень - 20-30 слов в минуту;4 класс - 60-70 слов в минуту, минимальный уровень 40-50 слов в минуту;
2) для учащихся с сопутствующими заболеваниями: ДЦП, нарушения речи, полное отсутствие зрения: 2 класс - 20-30 слов в минуту, минимальный уровень) 10-20 слов в минуту; 3 класс - 35-40 слов в минуту, минимальный уровень 10-20 слов в минуту; 4 класс - 50-60 слов в минуту, минимальный уровень 30-40 слов в минуту.
Глава 4. Система целей обучения
25. Для удобства использования учебных целей введена кодировка: в коде первое число обозначает класс, второе и третье числа раздел и подраздел, четвертое число показывает нумерацию учебной цели, например, в кодировке 1.2.1.4 "1" – класс, "2.1" – подраздел, "4" – нумерация учебной цели.
26. Ожидаемые результаты по целям обучения:
1) раздел "Аудирование (слушание) и говорение":
таблица 1
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 2.1.1.1 отвечать на простые вопросы по содержанию | 3.1.1.1 отвечать на открытые вопросы по содержанию для определения ключевых моментов | 4.1.1.1 формулировать вопросы для установления причинно-следственных связей, явлений, поступков и отвечать на открытые вопросы |
1.2 Пересказ произведения | 2.1.2.1 пересказывать кратко содержание произведения, эпизод свободно или по готовому плану, инсценировать произведение | 3.1.2.1 пересказывать подробно, выборочно содержание произведения свободно или по совместно составленному плану, драматизация | 4.1.2.1 пересказывать произведение свободно или в заданной учителем форме (кратко, подробно, выборочно); творчески пересказывать: изменить лицо, добавить ситуацию, придумать развҰртывание событий |
1.3 Прогнозирование событий в произведении | 2.1.3.1 прогнозировать конец произведения по заголовку и началу | 3.1.3.1 прогнозировать развитие сюжета произведения по поступкам, характеристике героев и событиям | 4.1.3.1 прогнозировать развитие сюжета произведения по ключевым словам и опорным предложениям, объяснять причину своего выбора |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 2.1.4.1 знать и использовать в речи пословицы и поговорки, невербальные средства речи, с помощью учителя | 3.1.4.1 понимать и использовать в речи пословицы и поговорки, выражения из сказок, невербальные средства речи | 4.1.4.1 обогащать свою речь, используя афоризмы, пословицы и поговорки, отрывки из стихотворений, басен, невербальные средства речи |
3.1.4.2 сопровождать речь иллюстрациями, наглядностью, демонстрацией фотографий, картин | 4.1.4.2 сопровождать речь иллюстрациями, наглядностью, демонстрацией фотографий, картин, презентацией, видеороликом | ||
1.5 Высказывание мнения по аудио-видео информации | 2.1.5.1 строить высказывание, используя опорные слова для объяснения своих идей, чувств, мыслей, полученных при восприятии информации | 3.1.5.1 использовать художественно-выразительные средства при построении высказывания для объяснения своих идей, чувств, мыслей | 4.1.5.1 формулировать высказывание для объяснения своих идей, чувств, взглядов, сравнивая с похожими событиями |
2.1.5.2 воспринимать на слух речь педагога и сверстников | 3.1.5.2 анализировать и понимать смысл аудиоматериала | 4.1.5.2 различать на слух персонажей, явления и действия видеоматериала | |
2) раздел "Чтение":
таблица 2
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
2.1 Использование видов чтения | 2.2.1.1 читать вслух правильно, осознанно и выразительно; читать по ролям | 3.2.1.1 читать вслух бегло, осознанно и выразительно; читать по ролям, выборочно | 4.2.1.1 читать вслух бегло, осознанно и выразительно; соблюдать паузы и интонацию; читать по ролям, выборочно; комментировать своҰ чтение |
2.2.1.2 читать про себя, используя поисковое, ознакомительное чтение | 3.2.1.2 читать про себя текст или его части, используя различные виды чтения (просмотровое, изучающее) | 4.2.1.2 читать про себя текст или его части, используя различные виды чтения (просмотровое, изучающее, поисковое, аналитическое, чтение с пометками) | |
2.2.1.3 читать справа налево | 3.2.1.3 ориентироваться книге, тетради и на приборе | 4.2.1.3 осознавать, что правая рука является ведущей при чтении и письме, а левая контролирует строчку | |
2.2.1.4 использовать прием целостного восприятия буквы при чтении, задействовав все подушечки пальцев | 3.2.1.4 соблюдать принцип слитного чтения слова | 4.2.1.4 не допускать ошибок при беглом чтении: по слоговое чтение, пропуск букв, инверсию, различение зеркальных букв для незрячих | |
2.2 Формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения | 2.2.2.1 формулировать простые, уточняющие вопросы, с помощью учителя по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные вопросы, уметь находить ответы из текста, отрывка | 3.2.2.1 формулировать творческие, оценочные вопросы по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные вопросы | 4.2.2.1 формулировать самостоятельно творческие, интерпретационные, оценочные вопросы по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные вопросы |
2.3 Определение темы и основной мысли литературного произведения | 2.2.3.1 определять, о чҰм хотел сказать автор, используя опорные слова, и понимать, в чем он хотел убедить читателей | 3.2.3.1 определять и понимать тему и находить предложение, в котором заключена основная мысль произведения | 4.2.3.1 определять и анализировать тему и основную мысль, доказывая фактами из произведения |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 2.2.4.1 знать и определять жанровые особенности произведений малых жанров устного народного творчества, сказки, рассказа, стихотворения, с помощью учителя | 3.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности народной и литературной сказки, рассказа, стихотворения, басни | 4.2.4.1 понимать и анализировать жанровые особенности мифа, фантастики, легенды, басни, литературной сказки, рассказа, стихотворения, былины, притчи, героического эпоса |
2.5 Оценивание поступков героев литературного произведения | 2.2.5.1 описывать внешний вид героя, оценивать его поступки простыми фразами | 3.2.5.1 определять приемы создания образа автором произведения: портрет, характер героя, выраженные через поступки и речь; мимика, жесты, оценивать его поступки, доказывая свое мнение словами и выражениями из текста | 4.2.5.1 выявлять приемы создания образа автором произведения, определять отношение автора к герою, соотносить свою и авторскую оценку, сопоставлять поступки героев по аналогии, контрасту |
2.6 Понимание использования автором изобразительно-выразительных средств в тексте литературного произведения | 2.2.6.1 знать и находить сравнение, олицетворение, эпитет и определять их роль с помощью учителя | 3.2.6.1 выявлять самостоятельно сравнение, олицетворение, эпитет и определять их роль | 4.2.6.1 распознавать гиперболу, сравнение, олицетворение, эпитет, метафору и определять их роль |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 2.2.7.1 определять изменения в поступках героя, в пейзаже в процессе развития сюжета с помощью учителя | 3.2.7.1 сравнивать чувства, поведение главных героев в различных ситуациях | 4.2.7.1 сравнивать события и чувства героев, подтверждая своҰ мнение примерами из произведения; находить и анализировать событие, лежащее в основе эпизода |
2.2.7.2 сравнивать эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах с помощью учителя | 3.2.7.2 сравнивать эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах, музыке с помощью учителя | 4.2.7.2 сравнивать самостоятельно эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах, музыке, кинофильме | |
2.8 Извлечение информации из различных источников | 2.2.8.1 извлекать дополнительную информацию из сборников, справочной литературы и представлять полученную информацию в предложенном шаблоне таблицы, с помощью учителя | 3.2.8.1 извлекать и осмысливать конкретную информацию по содержанию произведения из различных источников: иллюстрации, художественной литературы и представлять информацию в виде алгоритмов | 4.2.8.1 извлекать и обрабатывать полученную информацию, делать выводы и представлять полученные сведения в виде схемы причинно-следственных связей |
2) раздел "Письмо":
таблица 3
Подразделы | Цели обучения | ||
2 класс | 3 класс | 4 класс | |
3.1 Составление плана | 2.3.1.1 составлять план с помощью вопросов учителя на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части | 3.3.1.1 составлять коллективно план, озаглавливая каждую его часть, на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части | 4.3.1.1 составлять самостоятельно план на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части, озаглавливать каждую часть |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 2.3.2.1 писать с помощью учителя творческие работы разных жанров по образцу: загадки, сказки или по готовым рифмовка: считалочки, стихи | 3.3.2.1 писать самостоятельно творческие работы разных жанров: письмо герою, сказки, рассказы | 4.3.2.1 писать самостоятельно творческие работы разных жанров на основе прочитанного с добавлением новых героев, нового сюжета |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 2.3.3.1 писать творческие работы с использованием рисунков, аппликаций, фотографий, макетов, с помощью учителя и тактильно обследуя рельефные рисунки, аппликации и макеты | 3.3.3.1 писать творческие работы в форме постера, проекта, рекламы, заметки, объявления, заметки | 4.3.3.1 готовить творческую презентацию в форме диафильма, проспекта, интервью, отзыва, постера |
3.4 Нахождение и исправление ошибок | 2.3.4.1 исправлять лексические и стилистические неточности, ошибки, выписывая их с помощью учителя | 3.3.4.1 совершенствовать работу, исправляя лексические и стилистические неточности, исправлять пунктуационные и орфографические ошибки при помощи словаря и повторно переписывать предложения со стилистическими ошибками | 4.3.4.1 анализировать и исправлять допущенные лексические и стилистические неточности, орфографические и пунктуационные ошибки, уточняя орфограммы; выписывать слова с допущенной ошибкой в конце письменной работы для незрячих |
3.3.4.2 исправлять стилистические ошибки, закалывая первую и последнюю клетки предложения, переписав его заново | 4.3.4.2 находить самостоятельно стилистические и орфографические ошибки и исправлять их | ||
27. Программа реализуется на основе Долгосрочного плана к Типовой учебной программе по учебному предмету "Литературное чтение" для незрячих и слабовидящих обучающихся 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию согласно приложению к настоящей Программе. В долгосрочном плане обозначен объем учебных целей реализуемых в каждом разделе.
28. Распределение часов на изучение раздела и тем предоставляется на усмотрение учителя.
| Приложение к Типовой учебной программе по учебному предмету "Литературное чтение" для обучающихся 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию |
Долгосрочный план по реализации Типовой учебной программы по учебному предмету "Литературное чтение" для незрячих и слабовидящих обучающихся 2-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию
1) 2 класс:
таблица 1
Сквозные темы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | ||
1. Все обо мне | 1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 2.1.1.1 отвечать на простые вопросы по содержанию |
1.2 Пересказ произведения | 2.1.2.1 пересказывать подробно содержание произведения, эпизод свободно или по готовому плану; инсценирование | |
1.5 Высказывание мнения по аудио-видео информации |
2.1.5.1 строить высказывание, используя опорные слова для объяснения своих идей, чувств, мыслей, полученных при восприятии информации; | |
2.1 Использование видов чтения | 2.2.1.1 читать вслух правильно, осознанно и выразительно, читать по ролям | |
2.2 Формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения | 2.2.2.1 формулировать простые, уточняющие вопросы (с помощью учителя) по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные, уметь находить ответы из текста, отрывка | |
2.3 Определение темы и основной мысли литературного произведения | 2.2.3.1 определять, о чем хотел сказать автор, используя опорные слова, и понимать, в чем он хотел убедить читателей | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 2.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности произведений малых жанров устного народного творчества, сказки, рассказа, стихотворения (с помощью учителя) | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 2.3.3.1 писать творческие работы с использованием рисунков, аппликаций, фотографий, макетов, с помощью учителя и тактильно обследуя рельефные рисунки, аппликации и макеты | |
2. Моя семья и друзья | 1.2 Пересказ произведения | 2.1.2.1 пересказывать подробно содержание произведения, эпизод свободно или по готовому плану, инсценирование |
1.3 Прогнозирование событий в произведении | 2.1.3.1 прогнозировать конец произведения по заголовку и началу | |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 2.1.4.1 использовать в речи пословицы и поговорки, невербальные средства речи, с помощью учителя | |
2.1 Использование видов чтения |
2.2.1.2 читать про себя, используя поисковое, ознакомительное чтение | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 2.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности произведений малых жанров устного народного творчества, сказки, рассказа, стихотворения (с помощью учителя) | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 2.2.7.2 сравнивать эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах с помощью учителя | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 2.3.2.1 писать творческие работы разных жанров по образцу – загадки, сказки – или по готовым рифмовкам – считалочки, стихи, с помощью учителя | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 2.3.3.1писать творческие работы с использованием рисунков, аппликаций, фотографий, макетов, с помощью учителя и тактильно обследуя рельефные рисунки, аппликации и макеты | |
2 четверть | ||
3. Моя школа | 1.2 Пересказ произведения | 2.1.2.1 пересказывать подробно содержание произведения, эпизод свободно или по готовому плану, инсценирование |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 2.1.4.1 использовать в речи пословицы и поговорки, невербальные средства речи (с помощью учителя) | |
2.1 Использование видов чтения | 2.2.1.1 читать вслух правильно, осознанно и выразительно; по ролям | |
2.5 Оценивание поступков героев литературного произведения | 2.2.5.1 описывать внешний вид героя, оценивать его поступки простыми фразами | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 2.2.7.2 сравнивать эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах с помощью учителя | |
3.1 Составление плана | 2.3.1.1 составлять план с помощью вопросов учителя на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части | |
4. Мой родной край | 1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 2.1.1.1 отвечать на простые вопросы по содержанию |
1.5 Высказывание мнения по аудио-видео информации | 2.1.5.1 строить высказывание, используя опорные слова для объяснения своих идей, чувств, мыслей, полученных при восприятии информации | |
2.1 Использование видов чтения | 2.2.1.2 читать про себя, используя поисковое, ознакомительное чтение | |
2.2 Формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения | 2.2.2.1 формулировать простые, уточняющие вопросы, с помощью учителя по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные, уметь находить ответы из текста, отрывка | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 2.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности произведений малых жанров устного народного творчества, сказки, рассказа, стихотворения, с помощью учителя | |
2.6 Понимание использования автором изобразительно-выразительных средств в тексте литературного произведения | 2.2.6.1 находить сравнение, олицетворение, эпитет и определять их роль с помощью учителя | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 2.2.7.1 определять изменения в поступках героя, в пейзаже в процессе развития сюжета с помощью учителя | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 2.3.2.1 писать творческие работы разных жанров по образцу – загадки, сказки – или по готовым рифмовкам – считалочки, стихи (с помощью учителя) | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 2.3.3.1 писать творческие работы с использованием рисунков, аппликаций, фотографий, макетов, с помощью учителя и тактильно обследуя рельефные рисунки, аппликации и макеты | |
3 четверть | ||
5. В здоровом теле – здоровый дух! | 1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 2.1.1.1 отвечать на простые вопросы по содержанию |
1.3 Прогнозирование событий в произведении | 2.1.3.1 прогнозировать конец произведения по заголовку и началу | |
2.1 Использование видов чтения | 2.2.1.2 читать про себя, используя поисковое, ознакомительное чтение | |
2.2 Формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения | 2.2.2.1 формулировать простые, уточняющие вопросы, с помощью учителя по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные, уметь находить ответы из текста, отрывка | |
2.3 Определение темы и основной мысли литературного произведения | 2.2.3.1 определять, о чем хотел сказать автор, используя опорные слова, и понимать, в чем он хотел убедить читателей | |
2.8 Извлечение информации из различных источников | 2.2.8.1 извлекать дополнительную информацию из сборников, справочной литературы и представлять полученную информацию в предложенном шаблоне таблицы, (с помощью учителя) | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 2.3.2.1 писать творческие работы разных жанров по образцу – загадки, сказки – или по готовым рифмовкам – считалочки, стихи с помощью учителя | |
3.4 Нахождение и исправление ошибок | 2.3.4.1 исправлять лексические и стилистические неточности, ошибки, выписывая их с помощью учителя | |
6. Традиции и фольклор | 1.2 Пересказ произведения | 2.1.2.1 пересказывать подробно содержание произведения, эпизод свободно или по готовому плану, инсценирование |
1.3 Прогнозирование событий в произведении | 2.1.3.1 прогнозировать конец произведения по заголовку и началу | |
2.2 Формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения | 2.2.2.1 формулировать простые, уточняющие вопросы,с помощью учителя по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные, уметь находить ответы из текста, отрывка | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 2.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности произведений малых жанров устного народного творчества, сказки, рассказа, стихотворения (с помощью учителя) | |
2.5 Оценивание поступков героев литературного произведения | 2.2.5.1 описывать внешний вид героя, оценивать его поступки простыми фразами | |
2.6 Понимание использования автором изобразительно-выразительных средств в тексте литературного произведения | 2.2.6.1 находить сравнение, олицетворение, эпитет и определять их роль с помощью учителя | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 2.3.2.1 писать творческие работы разных жанров по образцу – загадки, сказки или по готовым рифмовкам – считалочки,с помощью учителя | |
3.4 Нахождение и исправление ошибок | 2.3.4.1 исправлять лексические и стилистические неточности, ошибки, выписывая их с помощью учителя | |
4 четверть | ||
7. Окружающая среда | 1.2 Пересказ произведения | 2.1.2.1 пересказывать подробно содержание произведения, эпизод свободно или по готовому плану, инсценирование |
1.5 Высказывание мнения по аудио-видео информации | 2.1.5.1строить высказывание, используя опорные слова для объяснения своих идей, чувств, мыслей, полученных при восприятии информации | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 2.2.7.1 определять изменения в поступках героя, в пейзаже в процессе развития сюжета с помощью учителя | |
2.2.7.2 сравнивать эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах с помощью учителя | ||
2.8 Извлечение информации из различных источников | 2.2.8.1 извлекать дополнительную информацию из сборников, справочной литературы и представлять полученную информацию в предложенном шаблоне таблицы, с помощью учителя | |
3.1 Составление плана | 2.3.1.1 составлять план с помощью вопросов учителя на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части | |
3.4 Нахождение и исправление ошибок | 2.3.4.1 исправлять лексические и стилистические неточности, ошибки, выписывая их с помощью учителя | |
8. Путешествие | 1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 2.1.1.1 отвечать на простые вопросы по содержанию |
1.5 Высказывание мнения по аудио-видео информации | 2.1.5.1 строить высказывание, используя опорные слова для объяснения своих идей, чувств, мыслей, полученных при восприятии информации | |
2.1 Использование видов чтения | 2.2.1.1 читать вслух правильно, осознанно и выразительно, по ролям | |
2.3 Определение темы и основной мысли литературного произведения | 2.2.3.1 определять, о чем хотел сказать автор, используя опорные слова, и понимать, в чем он хотел убедить читателей | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 2.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности произведений малых жанров устного народного творчества, сказки, рассказа, стихотворения, с помощью учителя | |
2.8 Извлечение информации из различных источников | 2.2.8.1 извлекать дополнительную информацию из сборников,справочной литературы и представлять полученную информацию в предложенном шаблоне таблицы, с помощью учителя | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 2.3.2.1 писать творческие работы разных жанров по образцу – загадки, сказки или по готовым рифмовкам – считалочки, с помощью учителя | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 2.3.3.1 писать творческие работы с использованием рисунков, аппликаций, фотографий, макетов, с помощью учителя и тактильно обследуя рельефные рисунки, аппликации и макеты | |
2) 3 класс:
таблица 2
Сквозные темы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | ||
1. Живая природа | 1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 3.1.1.1 отвечать на открытые вопросы по содержанию для определения ключевых моментов |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 3.1.4.2 сопровождать речь иллюстрациями, наглядностью, демонстрацией фотографий, картин, приборов | |
2.1 Использование видов чтения |
3.2.1.2 читать про себя текст или его части, используя различные виды чтения: просмотровое, изучающее, чтение с пометками; | |
2.3 Определение темы и основной мысли литературного произведения | 3.2.3.1 определять и понимать тему и находить предложение, в котором заключена основная мысль произведения | |
2.6 Понимание использования автором изобразительно-выразительных средств в тексте литературного произведения | 3.2.6.1 выявлять сравнение, олицетворение, эпитет и определять их роль | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 3.3.2.1 писать творческие работы разных жанров: письмо герою, сказки, рассказы | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 3.3.3.1 писать творческие работы в форме постера, проекта, рекламы, заметки, объявления, заметки | |
2. Что такое хорошо, что такое плохо? (свет и темнота) | 1.2 Пересказ произведения | 3.1.2.1 пересказывать подробно, выборочно содержание произведения свободно или по совместно составленному плану, драматизация |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 3.1.4.1 использовать в речи пословицы и поговорки, выражения из сказок, невербальные средства речи | |
2.1 Использование видов чтения | 3.2.1.1 читать вслух бегло, осознанно и выразительно, читать по ролям, выборочно | |
2.3 Определение темы и основной мысли литературного произведения | 3.2.3.1определять и понимать тему и находить предложение, в котором заключена основная мысль произведения | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 3.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности народной и литературной сказки, рассказа, стихотворения, басни | |
2.8 Извлечение информации из различных источников | 3.2.8.1 извлекать конкретную информацию по содержанию произведения из различных источников: иллюстрации, художественной литературы и представлять информацию в виде алгоритмов | |
3.1 Составление плана | 3.3.1.1 составлять коллективно план, озаглавливая каждую его часть, на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части | |
3.4 Нахождение и исправление ошибок |
3.3.4.1 совершенствовать работу, исправляя лексические и стилистические неточности, исправлять орфографические и пунктуационные ошибки при помощи словаря; повторно переписывать предложения со стилистическими ошибками; | |
2 четверть | ||
3. Время | 1.3 Прогнозирование событий в произведении | 3.1.3.1 прогнозировать развитие сюжета произведения по поступкам, характеристике героев и событиям |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 3.1.4.1 использовать в речи пословицы и поговорки, выражения из сказок, невербальные средства речи | |
1.5 Высказывание мнения по аудио-видео информации |
3.1.5.1 использовать художественно-выразительные средства при построении высказывание для объяснения своих идей, чувств, мыслей; | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 3.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности народной и литературной сказки, рассказа, стихотворения, басни | |
2.5 Оценивание поступков героев литературного произведения | 3.2.5.1 определять приемы создания образа автором произведения: портрет, характер героя, выраженные через поступки и речь; мимика, жесты, оценивать его поступки, доказывая свое мнение словами и выражениями из текста | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 3.2.7.2 сравнивать эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах, музыке с помощью учителя | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 3.3.2.1 писать творческие работы разных жанров: письмо герою, сказки, рассказы | |
4. Архитектура | 1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 3.1.1.1 отвечать на открытые вопросы по содержанию для определения ключевых моментов |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 3.1.4.2 сопровождать речь иллюстрациями, наглядностью, демонстрацией фотографий, картин, приборов | |
2.1 Использование видов чтения | 3.2.1.2 читать про себя текст или его части, используя различные виды чтения: просмотровое, изучающее чтение с пометками | |
2.2 Формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения | 3.2.2.1формулировать творческие, оценочные вопросы по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные вопросы | |
2.8 Извлечение информации из различных источников | 3.2.8.1 извлекать конкретную информацию по содержанию произведения из различных источников: иллюстрации,художественной литературы и представлять информацию в виде алгоритмов | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 3.3.3.1 писать творческие работы в форме постера, проекта, рекламы, заметки, объявления, заметки | |
3 четверть | ||
5. Искусство | 1.2 Пересказ произведения |
3.1.2.1 пересказывать подробно, выборочно содержание произведения свободно или по совместно составленному плану, драматизация |
2.1 Использование видов чтения | 3.2.1.2 читать про себя текст или его части, используя различные виды чтения: просмотровое, изучающее чтение с пометками | |
2.2 Формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения | 3.2.2.1формулировать творческие, оценочные вопросы по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные вопросы | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 3.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности народной и литературной сказки, рассказа, стихотворения, басни | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 3.2.7.1 сравнивать чувства, поведение главных героев в различных ситуациях | |
3.1 Составление плана | 3.3.1.1 составлять коллективно план, озаглавливая каждую его часть, на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 3.3.3.1 писать творческие работы в форме постера, проекта, рекламы, заметки, презентации при помощи тифлокомплекса | |
6. Выдающиеся личности | 1.1 Понимание содержания аудио, видео информации | 3.1.1.1 отвечать на открытые вопросы по содержанию для определения ключевых моментов |
1.3 Прогнозирование событий в произведении | 3.1.3.1 прогнозировать развитие сюжета произведения по поступкам, характеристике героев и событиям | |
2.5 Оценивание поступков героев литературного произведения | 3.2.5.1 определять приемы создания образа автором произведения: портрет, характер героя, выраженные через поступки и речь; мимика, жесты, оценивать его поступки, доказывая свое мнение словами и выражениями из текста | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 3.2.7.1 сравнивать чувства, поведение главных героев в различных ситуациях | |
3.2.7.2 сравнивать эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах, музыке с помощью учителя | ||
2.8 Извлечение информации из различных источников | 3.2.8.1 извлекать конкретную информацию по содержанию произведения из различных источников: иллюстрации, художественной литературы и представлять информацию в виде алгоритмов | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 3.3.2.1 писать творческие работы разных жанров: письмо герою, сказки, рассказы | |
3.4 Нахождение и исправление ошибок | 3.3.4.1 совершенствовать работу, исправляя лексические и стилистические неточности, исправлять орфографические и пунктуационные ошибки при помощи словаря; повторно переписывать предложения со стилистическими ошибками | |
4 четверть | ||
7. Вода – источникжизни | 1.2 Пересказ произведения | 3.1.2.1 пересказывать подробно, выборочно содержание произведения свободно или по совместно составленному плану, драматизация |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 3.1.4.1использовать в речи пословицы и поговорки, выражения из сказок, невербальные средства речи | |
3.1.4.2 сопровождать речь иллюстрациями, наглядностью, демонстрацией фотографий, картин, приборов | ||
2.1 Использование видов чтения | 3.2.1.1читать вслух бегло, осознанно и выразительно; читать по ролям,выборочно | |
2.6 Понимание использования автором изобразительно-выразительных средств в тексте литературного произведения | 3.2.6.1выявлять сравнение, олицетворение, эпитет и определять их роль | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 3.3.3.1 писать творческие работы в форме постера, проекта, рекламы, заметки, презентации при помощи тифлокомплекса | |
3.4 Нахождение и исправление ошибок | 3.3.4.1 совершенствовать работу, исправляя лексические и стилистические неточности, исправлять орфографические и пунктуационные ошибки при помощи словаря; повторно переписывать предложения со стилистическими ошибками | |
8. Культура отдыха. Праздники | 1.1 Понимание содержания аудио, видео информации | 3.1.1.1 отвечать на открытые вопросы по содержанию для определения ключевых моментов |
1.5 Высказывание мнения по аудио-видео информации | 3.1.5.1 использовать художественно-выразительные средства при построении высказывание для объяснения своих идей, чувств, мыслей | |
2.3 Определение темы и основной мысли литературного произведения | 3.2.3.1 определять и понимать тему и находить предложение, в котором заключена основная мысль произведения | |
2.5 Оценивание поступков героев литературного произведения | 3.2.5.1 определять приемы создания образа автором произведения: портрет, характер героя, выраженные через поступки и речь; мимика, жесты, оценивать его поступки, доказывая свое мнение словами и выражениями из текста | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 3.2.7.2 сравнивать эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах, музыке с помощью учителя | |
3.1 Составление плана | 3.3.1.1 составлять коллективно план, озаглавливая каждую его часть, на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 3.3.3.1 писать творческие работы в форме постера, проекта, рекламы, заметки, презентации при помощи тифлокомплекса | |
3) 4 класс:
таблица 3
Сквозные темы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | ||
1. Моя Родина - Казахстан | 1.1 Понимание содержания аудио, видео информации | 4.1.1.1 формулировать вопросы для установления причинно-следственных связей, явлений, поступков и отвечать на открытые вопросы |
1.4 Привлечение внимания слушателей |
4.1.4.1 обогащать свою речь, используя афоризмы, пословицы и поговорки, отрывки из стихотворений, басен, невербальные средства речи; | |
2.1 Использование видов чтения |
4.2.1.1 читать вслух бегло, осознанно и выразительно; соблюдать паузы и интонацию; читать по ролям, выборочно; комментировать своҰ чтение; | |
2.2 Формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения | 4.2.2.1 формулировать творческие, интерпретационные, оценочные вопросы по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные вопросы | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 4.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности мифа, фантастики, легенды, басни, литературной сказки, рассказа, стихотворения, былины, притчи, героического эпоса | |
3.1 Составление плана | 4.3.1.1 составлять самостоятельно план на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части, озаглавливать каждую часть | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 4.3.3.1 готовить творческую презентацию в форме диафильма, проспекта, интервью, отзыва, постера | |
2. Человеческие ценности | 1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 4.1.1.1 формулировать вопросы для установления причинно-следственных связей, явлений, поступков и отвечать на открытые вопросы |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 4.1.4.1 обогащать свою речь, используя афоризмы, пословицы и поговорки, отрывки из стихотворений, басен, невербальные средства речи | |
1.5 Высказывание мнения по аудио-видео информации |
4.1.5.1 формулировать высказывание для объяснения своих идей, чувств, взглядов, сравнивая с похожими событиями, которые происходили в жизни, по материалам прочитанного; | |
2.1 Использование видов чтения | 4.2.1.1 читать вслух бегло, осознанно и выразительно; соблюдать паузы и интонацию; читать по ролям, выборочно; комментировать своҰ чтение | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 4.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности мифа, фантастики, легенды, басни, литературной сказки, рассказа, стихотворения, былины, притчи, героического эпоса | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 4.2.7.1 сравнивать события и чувства героев, подтверждая свое мнение примерами из произведения; находить и анализировать событие, лежащее в основе эпизода | |
2.8 Извлечение информации из различных источников | 4.2.8.1 извлекать и обрабатывать полученную информацию, делать выводы и представлять полученные сведения в виде схемы причинно-следственных связей | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 4.3.2.1 писать творческие работы разных жанров на основе прочитанного с добавлением новых героев, нового сюжета | |
3.4 Нахождение и исправление ошибок |
4.3.4.1 анализировать и исправлять допущенные лексические и стилистические неточности, орфографические и пунктуационные ошибки, уточняя орфограммы; выписывать слова с допущенной ошибкой в конце письменной работы; | |
2 четверть | ||
3. Культурное наследие | 1.4 Привлечение внимания слушателей |
4.1.4.1 обогащать свою речь, используя афоризмы, пословицы и поговорки, отрывки из стихотворений, басен, невербальные средства речи; |
1.5 Высказывание мнения по аудио-видео информации | 4.1.5.1 формулировать высказывание для объяснения своих идей, чувств, взглядов, сравнивая с похожими событиями, которые происходили в жизни, по материалам прочитанного | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 4.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности мифа, фантастики, легенды, басни, литературной сказки, рассказа, стихотворения, былины, притчи, героического эпоса | |
2.5 Оценивание поступков героев литературного произведения | 4.2.5.1 определять приемы создания образа автором произведения, определять отношение автора к герою, соотносить свою и авторскую оценку, сопоставлять поступки героев по аналогии, контрасту | |
2.6 Понимание использования автором изобразительно-выразительных средств в тексте литературного произведения | 4.2.6.1 распознавать гиперболу, сравнение, олицетворение, эпитет, метафору и определять их роль | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 4.3.3.1 готовить творческую презентацию в форме диафильма, проспекта, интервью, отзыва, постера | |
4. Мир профессий | 1.1 Понимание содержания аудио, видео информации | 4.1.1.1 формулировать вопросы для установления причинно-следственных связей, явлений, поступков и отвечать на открытые вопросы |
1.2 Пересказ произведения | 4.1.2.1 пересказывать произведение свободно или в заданной учителем форме (кратко, подробно, выборочно); творчески пересказывать: изменить лицо, добавить ситуацию, придумать развҰртывание событий | |
2.3 Определение темы и основной мысли литературного произведения | 4.2.3.1 определять и анализировать тему и основную мысль, доказывая фактами из произведения | |
2.6 Понимание использования автором изобразительно-выразительных средств в тексте литературного произведения | 4.2.6.1 распознавать гиперболу, сравнение, олицетворение, эпитет, метафору и определять их роль | |
2.8 Извлечение информации из различных источников | 4.2.8.1 извлекать и обрабатывать полученную информацию, делать выводы и представлять полученные сведения в виде схемы причинно-следственных связей | |
3.1 Составление плана | 4.3.1.1 составлять самостоятельно план на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части, озаглавливать каждую часть | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 4.3.2.1 писать творческие работы разных жанров на основе прочитанного (с добавлением новых героев, нового сюжета) | |
3 четверть | ||
5. Природные явления | 1.2 Пересказ произведения | 4.1.2.1 пересказывать произведение свободно или в заданной учителем форме (кратко, подробно, выборочно); творчески пересказывать: изменить лицо, добавить ситуацию, придумать развҰртывание событий |
1.3 Прогнозирование событий в произведении | 4.1.3.1 прогнозировать развитие сюжета произведения по ключевым словам и опорным предложениям, объяснять причину своего выбора | |
2.1 Использование видов чтения |
4.2.1.1 читать вслух бегло, осознанно и выразительно; соблюдать паузы и интонацию; читать по ролям, выборочно; комментировать своҰ чтение; | |
2.5 Оценивание поступков героев литературного произведения | 4.2.5.1 определять приемы создания образа автором произведения, определять отношение автора к герою, соотносить свою и авторскую оценку, сопоставлять поступки героев по аналогии, контрасту | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 4.2.7.2 сравнивать самостоятельно эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах, музыке, кинофильме | |
3.1 Составление плана | 4.3.1.1 составлять самостоятельно план на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части, озаглавливать каждую часть | |
3.4 Нахождение и исправление ошибок | 4.3.4.1 анализировать и исправлять допущенные лексические и стилистические неточности, орфографические и пунктуационные ошибки, уточняя орфограммы; выписывать слова с допущенной ошибкой в конце письменной работы | |
6. Охрана окружающей среды | 1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 4.1.1.1 формулировать вопросы для установления причинно-следственных связей, явлений, поступков и отвечать на открытые вопросы |
1.2 Пересказ произведения | 4.1.2.1 пересказывать произведение свободно или в заданной учителем форме (кратко, подробно, выборочно); творчески пересказывать: изменить лицо, добавить ситуацию, придумать развҰртывание событий | |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 4.1.4.1обогащать свою речь, используя афоризмы, пословицы и поговорки, отрывки из стихотворений, басен, невербальные средства речи | |
2.2 Формулирование вопросов и ответов по содержанию литературного произведения | 4.2.2.1 формулировать творческие, интерпретационные, оценочные вопросы по содержанию литературного произведения и отвечать на подобные вопросы | |
2.6 Понимание использования автором изобразительно-выразительных средств в тексте литературного произведения | 4.2.6.1 распознавать гиперболу, сравнение, олицетворение, эпитет, метафору и определять их роль | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 4.2.7.1 сравнивать события и чувства героев, подтверждая свое мнение примерами из произведения; находить и анализировать событие, лежащее в основе эпизода | |
2.8 Извлечение информации из различных источников | 4.2.8.1 извлекать и обрабатывать полученную информацию, делать выводы и представлять полученные сведения в виде схемы причинно-следственных связей | |
3.1 Составление плана | 4.3.1.1 составлять самостоятельно план на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части, озаглавливать каждую часть | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 4.3.3.1 готовить творческую презентацию в форме диафильма, проспекта, интервью, отзыва, постера | |
4 четверть | ||
7. Путешествие в Космос | 1.2 Пересказ произведения | 4.1.2.1 пересказывать произведение свободно или в заданной учителем форме (кратко, подробно, выборочно); творчески пересказывать: изменить лицо, добавить ситуацию, придумать развҰртывание событий |
1.4 Привлечение внимания слушателей | 4.1.4.2 сопровождать речь иллюстрациями, наглядностью, демонстрацией фотографий, картин, презентацией, видеороликом при помощи тифлокомплекса | |
2.4 Определение жанра литературного произведения | 4.2.4.1 понимать и определять жанровые особенности мифа, фантастики, легенды, басни, литературной сказки, рассказа, стихотворения, былины, притчи, героического эпоса | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 4.2.7.2 сравнивать самостоятельно эпизод художественного произведения с его отображением в иллюстрациях, мультфильмах, музыке, кинофильме | |
3.3 Написание текстов с использованием различных форм представления | 4.3.3.1 готовить творческую презентацию в форме диафильма, проспекта, интервью, отзыва, постера | |
3.4 Нахождение и исправлениеошибок | 4.3.4.1 анализировать и исправлять допущенные лексические и стилистические неточности, орфографические и пунктуационные ошибки, уточняя орфограммы; выписывать слова с допущенной ошибкой в конце письменной работы | |
8. Путешествие в будущее | 1.1 Понимание содержания аудио-видео информации | 4.1.1.1 формулировать вопросы для установления причинно-следственных связей, явлений, поступков и отвечать на открытые вопросы |
1.3 Прогнозирование событий в произведении | 4.1.3.1 прогнозировать развитие сюжета произведения по ключевым словам и опорным предложениям, объяснять причину своего выбора | |
1.5 Высказывание мнения по аудио, видео информации | 4.1.5.1 формулировать высказывание для объяснения своих идей, чувств, взглядов, сравнивая с похожими событиями, которые происходили в жизни, по материалам прочитанного | |
2.1 Использование видов чтения | 4.2.1.2 читать про себя текст или его части, используя различные виды чтения: просмотровое, изучающее поисковое, аналитическое, чтение с пометками, чтение схем, диаграмм | |
2.3 Определение темы и основной мысли литературного произведения | 4.2.3.1 определять и анализировать тему и основную мысль, доказывая фактами из произведения | |
2.7 Сравнение элементов художественного произведения | 4.2.7.1 сравнивать события и чувства героев, подтверждая свое мнение примерами из произведения; находить и анализировать событие, лежащее в основе эпизода | |
3.1 Составление плана | 4.3.1.1 составлять самостоятельно план на основе выявления последовательности событий и деления произведения на части, озаглавливать каждую часть | |
3.2 Создание творческих работ разных жанров | 4.3.2.1 писать творческие работы разных жанров на основе прочитанного с добавлением новых героев, нового сюжета | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 570 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Орыс тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде емес)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Орыс тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты - тілдік ережелерді сақтап, дұрыс қолдана білуге, сауатты жазып, еркін сөйлесуге үйрету, тілдік дағдыларын дамыту, орыс тілінің мәнін түсініп, оны қадірлейтін тұлға қалыптастыру.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) орыс тілінің базалық мазмұнын, оның құрылымын, әдеби тілдің негізгі нормаларын игеру;
2) ережеге сай синтаксистік құрылымы дұрыс сөз тіркестері мен сөйлемдер құру дағдыларын, тілдік бірлік, оларды біріктіре алу ережелері туралы білімдерін қалыптастыру;
3) көру қабілеті бұзылған білім алушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес алынған ақпараттарды талдау, бағалау, түсіндіруге бағытталған қисынды ойлау дағдаларын дамытып, қалыптастыру;
4) орыс тілінің сөздік қорын үздіксіз дамыту;
5) ақпараттық-байланыс және компьютерлік технологияны пайдалану дағдыларын дамытып, қалыптастыру;
6) ұлттық құндылықтарды түсінуін қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) көру қабілеті бұзылған білім алушылардың танымдық іc-әрекетте сақталған сезім мүшелері мен зақымдалған көру анализаторларының сақталған қызметін радикалды пайдалануды қалыптастыру;
2) елестеткен бейнені сөзбен суреттеу арқылы сөз бен бейненің арасындағы байланысты қалыптастыруы;
3) сюжеттік суреттерді дұрыс қабылдай білуін қалыптастыру;
4) көру қабілеті бұзылған білім алушылардың затты бағдарлау және көрнекі-бейнелі ойлау қабілетін дамыту үшін, нүктелі-рельефті суреттерді оқу дағдыларын қалыптастыру;
5) көзбен шамалау және үйлестіру дағдыларын дамыту;
6) ұсақ қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту, қол мен саусақтың дағдыларын нығайту.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Іс-әрекеттік, жеке тұлғаға бағытталған, саралап оқыту, коммуникативтік тәсілдер классикалық білім негіздері ретінде, оқыту мақсаттарының жүйесі мен оқу процессінің нәтижелерінің басымдылығын арттыру үшін қолданылып, оқу бағдарламасының жаңа құрылымында көрініс тапты.
6. Іс-әрекеттік тәсіл білім мен дағдылардың белсенді танымдық әрекеті барысында қалыптасып, білім алушылардың есту, көру, сезу дағдыларын дамытады.
7. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл сыныппен жұмыс жасау барысында көру қабілеті бұзылған білім алушылармен жекелік жұмыс жүргізіп, олардың жан-жақты дамуына ықпал етеді.
8. Саралап оқыту тәсілінде көру қабілеті бұзылған білім алушыларды танымдық қызығушылығы мен қабылдау қабілетіне қарай топтап, күрделілігі әр түрлі деңгейдегі тапсырмалар түрі қолданылады және көру өткірлігіне қарай төмендегідей топқа бөледі:
1) көру өткірлігі 0,04-дейінгі көрмейтін, Брайль системасы бойынша оқитын және нашар көретін;
2) көру өткірлігі 0,05-тен 0,09-ға дейін және 0,1-ден 0,4-ке дейін жақсы көретін көзіне көзілдірік киіп, үлкейтілген қаріппен оқитын білім алушылар.
9. Оқытудың коммуникативтік тәсілі:
1) орыс тілі сабағында қарым-қатынас жасап үйреніп, топпен және жеке жұмыс жасау барысында өзінің және басқалардың шығармашылақ жұмысын бағалап, талдай білуді қалыптастыруына;
2) оқушылардың берілген тапсырманы түсінбей жаттанды түрде айтуына әкеліп соғатын вербализмді жеңуіне;
3) орыс сыныбында оқымайтын оқушылардың сөзді дұрыс айта білуін қалыптастырып, сөздік қорын толықтырып, оқу материалын саналы түрде игеруіне ықпал етеді.
10. "Орыс тілі" сабағында ақпараттық-коммуникативтік технологиялар (бұдан әрі – АКТ) құралдарын пайдалану білім алушыларға жаңа ақпарат көздеріне жол ашады, жеке жұмыс пен білім алудың нәтижелілігін, тиімділігін көтереді.
11. Заттық ұғымды қалыптастыруда көрмейтін білім алушылардың сезіп білуіне, нашар көретін білім алушылардың қабылдауына ыңғайлы көрнекі құралдар маңызды рөл атқарып, білім алушылардың жалпы және тілдік кемістіктерін түзету құралы болғандықтан, затты зерттеп, логикалық қорытынды жасай алуына байланысты саралап қолданылады.
12. Білім алушылардың көру мүмкіндігіне байланысты күнделікті оқу барысында қолданылатын құралдар:
1) көрмейтін білім алушыларға арналған оқу машинасы;
2) нашар көретін білім алушыларға арналған жақыннан және алыстан қарауға болатын ұлғайтқыш (үлкейткіш) құрал;
3) компьютерлік тифло-кешен: Брайль принтері, интербелсенді тақта;
4) Брайль жүйесі бойынша басатын механикалық жазу машинкалары;
5) дыбысталатын компьютерлік бағдарламалар;
6) Брайль жүйесі бойынша жазба жұмыстарына арналған құралдар;
7) нүктелі бедерлі шрифтпен орындалған мәтіндік дидактикалық құралдар, сезіп және көріп қабылдауына бағытталған әр түспен безендірілген бедерлі иллюстрациялық-графикалық құралдар, көрмейтін білім алушылардың қажеттіліктерін есепке ала отырып жасалған жеке дидактикалық материалдар;
8) табиғи заттар, макеттер, қозғалмалы механикалық ойыншықтар, рельефті сюжеттік суреттер, кестелер, сызбалар.
3-тарау. "Орыс тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
13. Объем учебной нагрузки по учебному предмету "Русский язык" составляет:
1) в 0 классе – 2 часа в неделю, 64 часа в году;
2) в 1 классе – 2 часа в неделю, 66 часов в году;
3) во 2 классе – 2 часа в неделю, 68 часов в году;
4) в 3 классе – 2 часа в неделю, 68 часов в году;
5) в 4 классе – 2 часа в неделю, 68 часов в году.
14. Содержание Программы включает следующие разделы:
1) раздел "Слушание";
2) раздел "Говорение";
3) раздел "Чтение";
4) раздел "Письмо";
5) раздел "Языковые нормы".
15. Раздел "Слушание" включает следующие подразделы:
1) использование приемов слушания;
2) понимание лексических значений слов и словосочетаний;
3) понимание содержания прослушанного текста;
4) определение главной и второстепенной информации;
5) понимание аудиовизуального материала.
16. Раздел "Говорение" включает следующие подразделы:
1) пополнение словарного запаса;
2) построение высказывания на заданную тему;
3) участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм (диалог);
4) пересказ прослушанного, прочитанного материала;
5) составление предложения на основе аудиовизуального материала;
6) высказывание оценочного суждения о прочитанном, прослушанном материале.
17. Раздел "Чтение" включает следующие подразделы:
1) использование видов чтения;
2) понимание содержания текста;
3) определение жанров и типов текста;
4) формулирование вопросов и ответов;
5) извлечение необходимой информации из различных источников.
18. Раздел "Письмо" включает следующие подразделы:
1) написание текстов с использованием различных форм представлений;
2) изложение содержания прослушанного, прочитанного материала;
3) соблюдение пунктуационных норм;
4) соблюдение каллиграфических норм.
19. Раздел "Языковые нормы" включает следующие подразделы:
1) соблюдение грамматических норм;
2) соблюдение орфографических норм.
20. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 0 класса:
1) слушание: знакомство со словом, его значением, с осмыслением его номинативной функции в различных коммуникативно-речевых ситуациях, с различением в слове его содержания (значения) и формы (фонетической и графической); первоначальное представление о слове и предложении;
2) говорение: гласные и согласные, твердые и мягкие звуки, изучение первых пяти гласных (а, о, и, у, ы) звуков; узнавание по сочетанию точек, составляющих их, правильное соотнесение звуков и букв; звуковой анализ слов с использованием схем-моделей, слоги, ударный слог, "читать" слова по следам звукового анализа, ориентируясь на знак ударения и букву ударного гласного звука;
3) чтение: понимание в прочитанном тексте данной информации, умение извлекать основную мысль текста. Наряду с этой работой в 0 классе незрячие обучающиеся овладевают умениями обследовать предмет двумя руками, соблюдая определҰнную последовательность, используя все способы осязательного восприятия: пальцевой, ладонный, кистевой; ориентировка на парте (каждая вещь имеет своҰ постоянное место), ориентировка в первой учебной книге и еҰ страницах, ориентировка в рассыпной кассе букв;
4) письмо: на уроках письма дети усваивают требования к положению брайлевского прибора, умению открывать и тихо закрывать прибор, вкладывать и закреплять бумагу, держать брайлевкий грифель, занимать правильную позу при письме и чтении, учатся накалывать вначале орнаменты из точек, а затем овладевают письмом букв, используя колодку – шеститочие, что требует работы по развитию осязательного восприятия (кожной чувствительности пальцев рук) необходимое для выработки умения различать рельефные точки шеститочия при письме и чтении. Для слабовидящих обучающихся рекомендуется использовать письмо без наклона. Совершенствование навыков каллиграфии с учҰтом офтальмологических особенностей нарушенных функций зрения.
21. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 1 класса:
1) слушание: формирование умений слушать речь учителя и учащихся, аудио/видеозаписи, понимать смысл услышанного; воспринимать события в тексте, запоминать произношения слов на русском языке;
2) говорение: звуки и буквы; характеристика звуков русского языка (гласные ударные/безударные, согласные твердые/мягкие, парные/непарные звонкие и глухие); последовательность букв в русском алфавите; главная мысль, второстепенная мысль: различные формы речи; произношение;
3) чтение: понимание в прочитанном тексте данной информации, основная мысль текста: зрительные образы и представления речевых единиц и озвучивание их во внутренней или внешней речи слабовидящими обучающимися. Чтение рельефно-точечным шрифтом обеими руками, задействовав все подушечки пальцев незрячими обучающимися; развивать технику чтения;
4) письмо: передача информации в письменной форме; для слабовидящих обучающихся используется письмо без наклона. Совершенствование навыков каллиграфии с учҰтом офтальмологических особенностей нарушенных функций зрения. Для незрячих обучающихся умение ориентироваться на приборе; умение воспринимать и представлять одну и ту же букву в двух различных положениях - при письме и чтении.
22. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 2 класса:
1) слушание: уточнение информации с помощью вопросов; понимание интонационной окраски предложений и маленьких текстов; определять части речи; развитие фонетико-фонематических представлений, формирование навыков звукового анализа;
2) говорение: устная речь (диалог, монолог); ориентирование в речевой ситуации (с кем?, зачем?, что?, как?); овладение невербальными средствами в общении (интонация, поза, жесты, мимика); овладение нормами орфоэпии и правильного интонирования предложения и высказывания; практическое овладение нормами речевого этикета в ситуациях учебного и бытового общения; преодоление вербализма;
3) чтение: письменный текст, содержание небольших текстов учебного и художественного характера, правил, определений и формулировок заданий к упражнениям; уточнение информации с помощью словаря; выбор необходимой информации из текста; нахождение информации по двум источникам (словари, справочники, детские энциклопедии) на определенную тему; передача эмоциональных переживаний, оценка содержания читаемого с помощью средств выразительного чтения (интонация, темп, громкость); совершенствование незрячими обучающимися навыков чтения рельефно-точечного шрифта обеими руками; развитие фонематического слуха для предупреждения речевых ошибок при чтении (инверсия, перестановка слогов, пропуск букв);
4) письмо: совершенствование навыков владения процессом письма рельефно-точечным шрифтом, умение воспринимать и представлять одну и ту же букву в двух различных положениях - при письме и чтении; чтение грифелем написанного текста, не открывая письменного прибора; умение ориентироваться на приборе; списывание текста по алгоритму.
23. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 3 класса:
1) слушание: правильное восприятие учебного материала. Уточнение новых слов, самостоятельный поиск их значения в толковом словаре; понимание слов с переносным значением. Определение темы и основной мысли аудио/видеоинформации по заголовку, ключевым словам и фрагментам;
2) говорение: правильная формулировка мыслей и передача информации; пересказ текста устно, письменно. Умение выполнять творческую работу (составление рассказов на основе увиденного и услышанного). Употребление слов с переносным значением; диалог при обсуждении прочитанного или прослушанного текста; произношение;
3) чтение: овладение техникой чтения, понимание прочитанного материала. Тема и основная мысль текста по заголовку, ключевым словам, и главным частям текста; основные события в тексте и их последовательность;
4) письмо: составление текста по алгоритму, по памяти. Умение писать комментированное письмо; фиксировать ошибки в письменных работах, знать приемы их исправления по плоскому шрифту и по системе Брайля.
24. Базовое содержание учебного предмета "Русский язык" для 4 класса:
1) слушание: извлечение информации из устного высказывания; слова с переносным значением, правильное восприятие слов с прямым и переносным значением;
2) говорение: правильная формулировка мыслей и передача информации; применение в речи синонимов, антонимов, омонимов. С целью предупреждения вербализма конкретизация речи, воспроизведение имеющихся представлений, объяснение незнакомого предмета по аналогии со знакомым. Средства речевой (логические паузы, ударения, громкость, темп) и неречевой (жесты, мимика) выразительности;
3) чтение: совершенствование техники чтения; понимание содержания и темы прочитанного материала. Основную мысль текста; заголовок, смысловые части и плана рассказа; пересказ текста по плану;
4) письмо: изложение (подробное и сжатое) текста-описания, текста-повествования по самостоятельно составленному плану. Сочинения (устные и письменные) репродуктивные или творческие по готовому, коллективно и самостоятельно составленному плану на заданные темы.
25. Раздел "Языковые нормы" предполагает изучение грамматики, которая не выделяется в самостоятельное направление работы, она вводится через ситуативно-тематическую организацию учебного процесса, то есть через практику в речи. Перед обучающимися на уроке ставится задача выразить определенную мысль или идею на русском языке, аграмматика становится инструментом ее осуществления. В основе этого подхода лежит представление о языке как о триединой сущности: язык–речь–коммуникация.
Глава 4. Система целей обучения
26. Цели обучения в Программе для каждого класса представлены кодировкой. В коде первое число обозначает класс, второе и третьи числа – раздел и подраздел, четвертое число – нумерацию учебной цели. Например: в кодировке 1.2.1.3, "1" – класс, "2.1" – подраздел, "3" – нумерация учебной цели.
27. Ожидаемые результаты по целям обучения:
1) раздел "Слушание":
таблица 1
Подразделы | Цели обучения | ||||
0 класс | 1 класс | 2 класс | 3 класс | 4 класс | |
1.1 Использование приемов слушания |
0.1.1.1 слушать и понимать речь других; |
1.1.1.1 внимательно слушать, понимать речь и правильно реагировать на нее (использование мимики и жестов, выполнение действий); |
2.1.1.1 слушать и понимать устную речь, аудиовизуальный материал, повторяя простейшие фразы; | 3.1.1.1 слушать и понимать устную речь, аудиовизуальный материал, задавать уточняющие вопросы для выяснения смысла отдельных высказываний |
4.1.1.1 слушать и понимать устную речь, аудиовизуальный материал, перефразируя высказывания в другой форме; |
1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
0.1.2.1 слушать и понимать русскую речь; |
1.1.2.1 понимать значение знакомых слов, имеющих отношение к повседневной жизни; |
2.1.2.1 понимать лексическое значение слов в простых фразах; |
3.1.2.1 понимать значение простых фраз в тексте, содержащих знакомые слова и словосочетания и имеющих отношение к повседневной жизни; |
4.1.2.1 определять значение незнакомых слов и словосочетаний по контексту; |
1.3 Понимание содержания прослушанное материала |
0.1.3.1 отвечать на вопросы учителя; | 1.1.3.1 отвечать на вопросы и подбирать соответствующую иллюстрацию, картину, схему к прослушанному сообщению с помощью учителя |
2.1.3.1 отвечать на вопросы и подбирать соответствующую иллюстрацию, картину, схему к прослушанному сообщению; |
3.1.3.1 отвечать на простые вопросы по содержанию прослушанного и подбирать иллюстрации по развитию сюжета, заполнять таблицу; | 4.1.3.1 отвечать на вопросы и определять ключевые моменты в прослушанном материале |
1.4 Определение главной и второстепенной информации | 0.1.4.1 выделять из речи предложения | 1.1.4.1 понимать, о ком, о чем говорится в прослушанном тексте |
2.1.4.1 понимать содержание прослушанного текста, определять героев, последовательность событий; |
3.1.4.1 определять причинно-следственную связь в прослушанном тексте (идея, события, герои); |
4.1.4.1 определять основную мысль прослушанного материала; |
1.5 Понимание аудиовизуального материала |
0.1.5.1 слушать небольшую сказку, загадку, стихотворение, рассказ; | 1.1.5.1 демонстрировать понимание увиденного, услышанного через комментирование, вопросы или действия | 2.1.5.1 понимать и описывать происходящие события в аудиовизуальном материале | 3.1.5.1 понимать и описывать события, героев в аудиовизуальном материале | 4.1.5.1 определять основные моменты в аудиовизуальном материале |
2) раздел "Говорение":
таблица 2
Подразделы | Цели обучения | ||||
0 класс | 1 класс | 2 класс | 3 класс | 4 класс | |
2.1 Пополнение словарного запаса |
0.2.1.1 различать слово и слог; | 1.2.1.1 использовать в речи слова, словосочетания для знакомства, сообщения о себе и описания предметов | 2.2.1.1 использовать в речи слова и словосочетания для составления вопросительных предложений по имеющейся информации, комментирования действий | 3.2.1.1 использовать в речи тематическую лексику в различных контекстах | 4.2.1.1 использовать необходимые слова для поддержания разговора |
2.2 Построение высказывания на заданную тему |
0.2.2.1 создавать высказывание из 2-3 предложений по картинке; |
1.2.2.1 создавать высказывание и 2-3 предложений по картинке; |
2.2.2.1 создавать высказывание на основе сюжетных картинок; |
3.2.2.1 создавать высказывание на основе темы, предложенной учителем; |
4.2.2.1 создавать высказывание по данному началу текста; |
2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм |
0.2.3.1 называть героев рассказа; |
1.2.3.1 понимать собеседника, реагировать на услышанное и отвечать собеседнику, соблюдая речевые нормы; |
2.2.3.1 участвовать в речевой ситуации на определенную тему, понимать, о чем говорит собеседник; соблюдать речевые нормы; |
3.2.3.1 участвовать в речевой ситуации на определенную тему, понимать,о чем говорит собеседник; дополнять высказывания собеседника; |
4.2.3.1 участвовать в речевой ситуации, понимать, о чем говорит собеседник, уточнять, выяснять, перефразировать его речь; |
2.4 Пересказ прослушанного, прочитанного материала |
0.2.4.1 слушать текст в чтении учителя; | 1.2.4.1 пересказывать короткие тексты | 2.2.4.1 пересказывать истории, рассказы, используя знакомые слова, соблюдая последовательность событий | 3.2.4.1 пересказывать истории, рассказы, используя план, свои заметки | 4.2.4.1 пересказывать подробно истории, рассказы с целью привлечения внимания слушателя |
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала |
0.2.5.1 овладевать навыком обследования различных видов наглядных средств; | 1.2.5.1 описывать увиденный, услышанный сюжет своими словами | 2.2.5.1 описывать сюжет, используя фразы из видео-и аудиоматериалов | 3.2.5.1 описывать сюжет из видео- и аудиоматериалов и сопоставлять с жизненной ситуацией | 4.2.5.1 аргументировать свою точку зрения на основе аудиовизуального материала |
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном/прослушанном материале |
0.2.6.1 высказывать своҰ отношение к героям прочитанных учителем произведений, к их поступкам; | 1.2.6.1 высказывать простое оценочное мнение о прослушанном, прочитанном материале ("я согласен, не согласен, мне понравилось, не понравилось") | 2.2.6.1 высказывать простое оценочное мнение об информации, герое, событии на основе сравнения ("я думаю ...","я считаю...") | 3.2.6.1 высказывать оценочные суждения о прослушанном, прочитанном материале (Я предлагаю...) | 4.2.6.1 высказывать оценочные суждения, выражая свою точку зрения ("по моему мнению; с моей точки зрения...") |
3) раздел "Чтение":
таблица 3
Подразделы | Цели обучения | ||||
0 класс | 1 класс | 2 класс | 3 класс | 4 класс | |
3.1 Использование видов чтения |
0.3.1.1 ориентироваться в "Азбуке"; |
1.3.1.1 читать целыми словами знакомые слова, держать линию читаемого точечного текста; |
2.3.1.1 читать выразительно текст; | 3.3.1.1 читать выразительно текст или его части, используя виды чтения (ознакомительное чтение, чтение по ролям) | 4.3.1.1 читать текст, используя виды чтения (ознакомительное чтение, выборочное чтение, чтение по ролям) |
3.2 Понимание содержания текста | 0.3.2.1 понимать значение знакомых слов в тексте | 1.3.2.1 понимать значение знакомых слов в тексте | 2.3.2.1 понимать значение простых фраз в тексте, содержащих знакомые слова | 3.3.2.1 понимать ключевые моменты в коротком тексте, содержащем знакомые слова и фразы | 4.3.2.1 понимать ключевые моменты в коротком тексте, содержащем незнакомые слова |
3.3 Определение жанров и типов текста |
0.3.3.1 эмоционально "проживать" текст, выражать свои эмоции; | 1.3.3.1 распознавать тексты разных жанров (стихотворение, сказка, загадка) | 2.3.3.1 определять жанры различных текстов (стихотворение, сказка, загадка, рассказ) | 3.3.3.1 определять тексты разных жанров (стихотворение, сказка, загадка, рассказ, пословицы), различать текст-повествование/описание | 4.3.3.1 определять тексты разных жанров (стихотворение, сказка, загадка, рассказ, пословицы, скороговорки), различать текст-рассуждение |
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 0.3.4.1 правильно отвечать на вопросы учителя | 1.3.4.1 задавать простые вопросы к тексту или иллюстрации с помощью учителя | 2.3.4.1 формулировать простые вопросы по содержанию текста и отвечать на них | 3.3.4.1 формулировать уточняющие вопросы по содержанию текста и о поступках героев произведения | 4.3.4.1 формулировать оценочные вопросы по содержанию текста и о поступках героев произведения |
3.5 Извлечение информации из различных источников | 0.3.5.1 рассматривать натуральные предметы и соотносить их с рельефным изображением в учебнике |
1.3.5.1 находить информацию в текстах с иллюстрациями при поддержке учителя; |
2.3.5.1 находить информацию в словарях и справочниках при поддержке учителя; |
3.3.5.1 находить и извлекать информацию в словарях и справочниках самостоятельно; |
4.3.5.1 находить и извлекать информацию из разных источников: словарей, справочников, энциклопедий, интернет-ресурсов, инфографки; |
4) раздел "Письмо":
таблица 4
Подразделы | Цели обучения | ||||
0 класс | 1 класс | 2 класс | 3 класс | 4 класс | |
4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления |
0.4.1.1 обследовать объект восприятия; |
1.4.1.1 создавать постер, писать слова-признаки к предмету, изображенному на картинке; |
2.4.1.1 писать связные предложения по данной иллюстрации, используя слова-описания; |
3.4.1.1 писать связные предложения поданной теме и создавать постер; |
4.4.1.1 представлять истории в виде комиксов (иллюстраций); |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного |
0.4.2.1 знать места и счета точек в шеститочии при письме и чтении; 0.4.2.2 писать точки в клетке под диктовку учителя; | 1.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного записывать знакомые названия предметов с помощью учителя |
2.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного записывать словосочетания с помощью учителя; |
3.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного делать короткие записи с помощью учителя; |
4.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного писать краткий текст с помощью учителя; |
4.3 Соблюдение пунктуационных норм | 2.4.3.1 использовать знаки препинания в конце простых предложений (с помощью учителя) | 3.4.3.1 использовать знаки препинания в конце простых предложений | 4.4.3.1 использовать необходимые знаки препинания предложений при составлении кратких текстов | ||
4.4 Соблюдение каллиграфических норм |
0.4.4.1 различать и узнавать точечные буквы, соотносить их с соответствующими звуками; |
1.4.4.1 писать прописные (заглавные) и строчные буквы и их соединения; писать разборчиво, в соответствии с санитарно-гигиеническими требованиями; |
2.4.4.1 писать в тетради в укрупненную линейку: соблюдение высоты, ширины прописных, строчных букв и их соединений; |
3.4.4.1 писать в тетради в укрупненную линейку, отрабатывать каллиграфические навыки: соблюдение высоты, ширины прописных, строчных букв и их соединений; |
4.4.4.1 совершенствовать каллиграфические навыки: соблюдение высоты, ширины прописных, строчных букв и их соединений; |
5) раздел "Языковые нормы":
таблица 5
Подразделы | Цели обучения | ||||
0 класс | 1 класс | 2 класс | 3 класс | 4 класс | |
5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
0.5.1.1 называть звуки, из которых состоит слово (гласные – ударный, безударные; согласные – звонкие, глухие, парные и непарные, твҰрдые, мягкие, парные и непарные); |
1.5.1.1 использовать слова, обозначающие предметы; различать слова, отвечающие на вопросы кто? или что? |
2.5.1.1 различать и использовать в письменной и устной речи слова-предметы, слова-признаки, слова-действия и изменять их по числам с помощью учителя; |
3.5.1.1 различать и использовать в письменной и устной речи слова-предметы, слова-признаки, слова-действия и изменять их по числам; |
4.5.1.1 различать и использовать в письменной и устной речи конструкции из имен; существительных, прилагательных, числительных, местоимений; |
5.2 Соблюдение орфографических норм |
0.5.2.1 уметь соотносить предметы с рельефным рисунком в азбуке и в дидактическом материале; |
1.5.2.1 правильно писать слова, понимая различия между звуками и буквами; |
2.5.2.1 правильно писать сочетания жи, ши; ча, ща; чу, щу; |
3.5.2.1 писать воспринятые со слуха слова, слоги, не содержащие расхождений между произношением и написанием; |
4.5.2.1 правильно писать незнакомые слова, используя орфографический словарь; |
28. Программа реализуется на основе Долгосрочного плана к Типовой учебной программе по учебному предмету "Русский язык" для незрячих и слабовидящих обучающихся 0-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию согласно приложению к настоящей Программе. В долгосрочном плане обозначен объем учебных целей реализуемых в каждом разделе.
29. Распределение часов на изучение раздела и тем предоставляется на усмотрение учителя.
| Приложение к Типовой учебной программе по учебному предмету "Русский язык" для 0-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию |
Долгосрочный план по реализации Типовой учебной программы по учебному предмету "Русский язык" для незрячих и слабовидящих обучающихся 0-4 классов уровня начального образования по обновленному содержанию
1) 0 класс:
таблица 1
Сквозные темы | Разделы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
1. Все обо мне | 1. Слушание | 1.1 Использование приемов слушания |
0.1.1.1 слушать и понимать речь других; |
1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
0.1.2.1 слушать и понимать русскую речь; | ||
1.3 Понимание содержания прослушанного материала |
0.1.3.1 отвечать на вопросы учителя; | ||
2. Говорение | 2.1 Пополнение словарного запаса |
0.2.1.1 различать слово и слог; | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему |
0.2.2.1 создавать высказывание из 2-3 предложений по картинке; | ||
2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм |
0.2.3.1 называть героев рассказа; | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном/прослушанном материале |
0.2.6.1 высказывать своҰ отношение к героям прочитанных учителем произведений, к их поступкам; | ||
3. Чтение | 3.2 Понимание содержания текста | 0.3.2.1 понимать значение знакомых слов в тексте | |
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления |
0.4.1.1 обследовать объект восприятия; | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
0.5.1.1 рассматривать натуральные предметы и соотносить их с рельефным изображением в учебнике; | |
2 четверть | |||
3. Моя семья и друзья | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
0.1.2.1 слушать и понимать речь других; |
1.4 Понимание главной и второстепенной информации | 0.1.4.1 выделять из речи предложения | ||
1.5 Понимание аудиовизуального материала |
0.1.5.1 слушать небольшую сказку, загадку, стихотворение, рассказ; | ||
2. Говорение | 2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм |
0.2.3.1 называть героев рассказа; | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему |
0.2.2.1 создавать высказывание из 2-3 предложений по картинке; | ||
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала |
0.2.5.1 овладевать навыком обследования различных видов наглядных средств; | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном/прослушанном материале |
0.2.6.1 высказывать своҰ отношение к героям прочитанных учителем произведений, к их поступкам; | ||
3. Чтение | 3.3 Определение жанров и типов текста |
0.3.3.1 эмоционально "проживать" текст, выражать свои эмоции; | |
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 0.3.4.1 правильно отвечать на вопросы учителя | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления |
0.4.1.1 обследовать объект восприятия; | |
4.4 Соблюдение каллиграфических норм |
0.4.4.1 различать и узнавать точечные буквы, соотносить их с соответствующими звуками; | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
0.5.1.1 называть звуки, из которых состоит слово (гласные – ударный, безударные; согласные – звонкие, глухие, парные и непарные, твҰрдые, мягкие, парные и непарные); | |
5.2 Соблюдение орфографических норм |
0.5.2.1 уметь соотносить предметы с рельефным рисунком в азбуке и в дидактическом материале; | ||
3 четверть | |||
5. Путешествие | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
0.1.2.1 слушать и понимать речь других; |
1.4 Понимание главной и второстепенной информации | 0.1.4.1 выделять из речи предложения | ||
1.5 Понимание аудиовизуального материала | 0.1.5.1 понимать смысл прослушанного материала | ||
2. Говорение | 2.2 Построение высказывания на заданную тему |
0.2.2.1 создавать высказывание из 2-3 предложений по картинке; | |
2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм |
0.2.3.1 называть героев рассказа; | ||
2.4 Пересказ прослушанного, прочитанного материала |
0.2.4.1 слушать текст в чтении учителя; | ||
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала |
0.2.5.1 овладевать навыком обследования различных видов наглядных средств; | ||
3. Чтение | 3.1 Использование видов чтения |
0.3.1.1 ориентироваться в "Азбуке"; | |
3.3 Определение жанров и типов текста |
0.3.3.1 эмоционально "проживать" текст, выражать свои эмоции; | ||
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 0.3.4.1 правильно отвечать на вопросы учителя | ||
3.5 Извлечение информации из различных источников | 0.3.5.1 рассматривать натуральные предметы и соотносить их с рельефным изображением в учебнике | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления |
0.4.1.1 обследовать объект восприятия; | |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного |
0.4.2.1 знать места и счета точек в шеститочии при письме и чтении; | ||
4.4 Соблюдение каллиграфических норм |
0.4.4.1 различать и узнавать точечные буквы, соотносить их с соответствующими звуками; | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
0.5.1.1 рассматривать натуральные предметы и соотносить их с рельефным изображением в учебнике; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм текста |
0.5.2.1 уметь соотносить предметы с рельефным рисунком в азбуке и в дидактическом материале; | ||
4 четверть | |||
7. Еда и напитки | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
0.1.2.1 слушать и понимать речь других; |
1.3 Понимание содержания сообщения |
0.1.3.1 отвечать на вопросы учителя; | ||
1.4 Понимание главной и второстепенной информации | 0.1.4.1 выделять из речи предложения | ||
2. Говорение | 2.4 Пересказ прослушанного, прочитанного материала |
0.2.4.1 слушать текст в чтении учителя; | |
3. Чтение | 3.1 Использование видов чтения |
0.3.1.1 ориентироваться в "Азбуке"; | |
3.2 Понимание содержания текста | 0.3.2.1 понимать значение знакомых слов в тексте | ||
3.5 Извлечение информации из различных источников | 0.3.5.1 рассматривать натуральные предметы и соотносить их с рельефным изображением в учебнике | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления |
0.4.1.1 обследовать объект восприятия; | |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного |
0.4.2.1 знать места и счета точек в шеститочии при письме и чтении; | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
0.5.1.1 рассматривать натуральные предметы и соотносить их с рельефным изображением в учебнике; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм текста |
0.5.2.1 уметь соотносить предметы с рельефным рисунком в азбуке и в дидактическом материале; | ||
2) 1 класс:
таблица 2
Сквозные темы | Разделы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
1. Все обо мне | 1. Слушание | 1.1 Использование приемов слушания |
1.1.1.1 внимательно слушать, понимать речь и правильно реагировать на нее (использование мимики и жестов, выполнение действий); |
1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 1.1.2.1 понимать значение знакомых слов, имеющих отношение к повседневной жизни | ||
1.3 Понимание содержания сообщения | 1.1.3.1 отвечать на вопросы и подбирать соответствующую иллюстрацию, картину, схему к прослушанному сообщению с помощью учителя | ||
2. Говорение | 2.1 Пополнение словарного запаса | 1.2.1.1 использовать в речи слова, словосочетания для знакомства, сообщения о себе и описания предметов | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему |
1.2.2.1 создавать высказывание из | ||
2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм | 1.2.3.1 понимать собеседника, реагировать на услышанное и отвечать собеседнику, соблюдая речевые нормы | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном/прослушанном материале | 1.2.6.1 высказывать простое оценочное мнение о прослушанном, прочитанном материале "я согласен, не согласен...", "мне понравилось, не понравилось..." | ||
3. Чтение | 3.2 Понимание содержания текста | 1.3.2.1 понимать значение знакомых слов в тексте | |
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления | 1.4.1.1 создавать постер, писать слова-признаки к предмету, изображенному на картинке | |
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) | 1.5.1.2 использовать слова, обозначающие один или несколько предметов | |
2 четверть | |||
3. Моя семья и друзья | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
1.1.2.1 понимать значение знакомых слов, имеющих отношение к повседневной жизни; |
1.4 Понимание главной и второстепенной информации | 1.1.4.1 понимать о ком, о чем говорится в прослушанном тексте; | ||
1.5 Понимание аудиовизуального материала | 1.1.5.1 демонстрировать понимание увиденного, услышанного через комментирование, вопросы или действия | ||
2. Говорение | 2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм | 1.2.3.1 понимать собеседника, реагировать на услышанное и отвечать собеседнику, соблюдая речевые нормы | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему |
1.2.2.1 создавать высказывание из 2-3 предложений по картинке; | ||
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала | 1.2.5.1 описывать увиденный, услышанный сюжет своими словами | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном/прослушанном материале | 1.2.6.1 высказывать простое оценочное я мнение о прослушанном, прочитанном материале "я согласен, не согласен...", "мне понравилось, не понравилось..." | ||
3. Чтение | 3.3 Определение жанров и типов текста | 1.3.3.1 распознавать тексты разных жанров (стихотворение, сказка, загадка) | |
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 1.3.4.1 задавать простые вопросы к тексту или | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления |
1.4.1.1 создавать постер, писать слова-признаки к предмету, изображенному на картинке; | |
4.4 Соблюдение каллиграфических норм |
1.4.4.1 писать прописные (заглавные) и строчные буквы и их соединения; писать разборчиво, в соответствии с санитарно-гигиеническими требованиями; | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) | 1.5.1.1 использовать слова, обозначающие предметы; различать слова, отвечающие на вопросы кто? или что? | |
5.2 Соблюдение орфографических норм |
1.5.2.2 писать заглавную букву в написании имен, фамилий, кличек животных с помощью учителя; | ||
3 четверть | |||
5. Путешествие | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 1.1.2.1 понимать значение знакомых слов, имеющих отношение к повседневной жизни |
1.4 Понимание главной и второстепенной информации | 1.1.4.1 понимать, о ком/о чем говорится в прослушанном тексте | ||
1.5 Понимание аудиовизуального материала | 1.1.5.1 демонстрировать понимание увиденного, услышанного через комментирование, вопросы или действия | ||
2. Говорение | 2.2 Построение высказывания на заданную тему | 1.2.2.1 создавать высказывание из 2-3 предложений по картинке | |
2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм |
1.2.3.1 понимать собеседника, реагировать на услышанное и отвечать собеседнику, соблюдая речевые нормы; | ||
2.4 Пересказ прослушанного, прочитанного материала | 1.2.4.1 пересказывать короткие тексты | ||
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала | 1.2.5.1 описывать увиденный, услышанный сюжет своими словами | ||
3. Чтение | 3.1 Использование видов чтения |
1.3.1.1 читать целыми словами знакомые слова, держать линию читаемого точечного текста; | |
3.3 Определение жанров и типов текста | 1.3.3.1 распознавать тексты разных жанров (стихотворение, сказка, загадка) | ||
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 1.3.4.1 задавать простые вопросы к тексту или иллюстрации с помощью учителя | ||
3.5 Извлечение информации из различных источников |
1.3.5.1 находить информацию в текстах с иллюстрациями при поддержке учителя; | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления |
1.4.1.1 создавать постер, писать слова-признаки к предмету, изображенному на картинке; | |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного | 1.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного записывать знакомые названия предметов с помощью учителя | ||
4.4 Соблюдение каллиграфических норм | 1.4.4.1 писать прописные (заглавные) и строчные буквы и их соединения; писать разборчиво, в соответствии с санитарно-гигиеническими требованиями | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) | 1.5.1.5 использовать слова, обозначающие признаки предметов; подбирать признаки к предметам по цвету, форме, величине, материалу с помощью учителя | |
5.2 Соблюдение орфографических норм текста | 1.5.2.1 правильно писать слова, понимая различия между звуками и буквами | ||
4 четверть | |||
7. Еда и напитки | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 1.1.2.1 понимать значение знакомых слов, имеющих отношение к повседневной жизни |
1.3 Понимание содержания сообщения | 1.1.3.1 отвечать на вопросы и подбирать соответствующую иллюстрацию, картину, схему к прослушанному сообщению с помощью учителя | ||
1.4 Понимание главной и второстепенной информации | 1.1.4.1 понимать, о ком/о чем говорится в прослушанном тексте | ||
2. Говорение | 2.4 Пересказ прослушанного, прочитанного материала | 1.2.4.1 пересказывать короткие тексты | |
3. Чтение | 3.1 Использование видов чтения | 1.3.1.1 читать целыми словами знакомые слова | |
3.2 Понимание содержания текста | 1.3.2.1 понимать значение знакомых слов в тексте | ||
3.5 Извлечение информации из различных источников | 1.3.5.1 находить информацию в текстах с иллюстрациями с помощью учителя | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления | 1.4.1.1 создавать постер, писать слова-признаки к предмету, изображенному на картинке | |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного | 1.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного записывать знакомые названия предметов с помощью учителя | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) | 1.5.1.5 использовать слова, обозначающие признаки предметов; подбирать признаки к предметам по цвету, форме, величине, материалу с помощью учителя | |
5.2 Соблюдение орфографических норм текста |
1.5.2.1 правильно писать слова, понимая различия между звуками и буквами; | ||
3) 2 класс:
таблица 3
Сквозные темы | Разделы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
1. Все обо мне | 1. Слушание | 1.1 Использование приемов слушания |
2.1.1.1 слушать и понимать устную речь, аудиовизуальный материал, повторяя простейшие фразы; |
1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
2.1.2.1 понимать лексическое значение слов в простых фразах; | ||
1.3 Понимание содержания сообщения |
2.1.3.1 отвечать на вопросы и подбирать соответствующую иллюстрацию, картину, | ||
2. Говорение | 2.1 Овладение лексическим запасом | 2.2.1.1 использовать в речи слова и словосочетания для составления вопросительных предложений по имеющейся информации, комментирования действий | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему | 2.2.2.1 создавать высказывание на основе сюжетных картинок | ||
2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм | 2.2.3.1 участвовать в речевой ситуации на определенную тему, понимать, о чем говорит собеседник; соблюдать речевые нормы | ||
3. Чтение | 3.1 Использование видов чтения |
2.3.1.1 читать выразительно текст; | |
3.2 Понимание содержания текста | 2.3.2.1 понимать значение простых фраз в тексте, содержащих знакомые слова | ||
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 2.3.4.1 формулировать простые вопросы по содержанию текста и отвечать на них | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления |
2.4.1.1 писать связные предложения по данной иллюстрации, используя слова-описания; | |
4.3 Соблюдение пунктуационных норм | 2.4.3.1 использовать знаки препинания в конце простых предложений (с помощью учителя) | ||
4.4 Соблюдение каллиграфических норм |
2.4.4.1 писать в тетради в укрупненную линейку: соблюдение высоты, ширины прописных, строчных букв и их соединений; | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение грамматических норм | 2.5.1.1 различать и использовать в письменной и устной речи слова-предметы, слова-признаки, слова-действия и изменять их по числам с помощью учителя | |
5.2 Соблюдение орфографических норм | 2.5.2.1 правильно писать сочетания жи, ши; ча, ща; чу, щу | ||
2 четверть | |||
3. Моя школа | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 2.1.2.1 понимать лексическое значение слов в простых фразах; |
1.3 Понимание содержания сообщения | 2.1.3.1 отвечать на вопросы и подбирать соответствующую иллюстрацию, картину, схему к прослушанному сообщению; | ||
1.5 Понимание аудиовизуального материала | 2.1.5.1 понимать и описывать происходящие события в аудиовизуальном материале | ||
2. Говорение | 2.1 Овладение лексическим запасом | 2.2.1.1 использовать в речи слова и словосочетания для составления вопросительных предложений по имеющейся информации, комментирования действий | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему |
2.2.2.1 создавать высказывание на основе сюжетных картинок; | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном/прослушанном материале | 2.2.6.1 высказывать простое оценочное мнение об информации, герое, событии на основе сравнения ("я думаю...","я считаю...") | ||
3. Чтение | 3.3 Определение жанров текста | 2.3.3.1 определять жанры различных текстов (стихотворение, сказка, загадка, рассказ) | |
3.5 Извлечение информации из различных источников |
2.3.5.1 находить информацию в словарях и справочниках при поддержке учителя; | ||
4. Письмо | 4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного материала |
2.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного записывать словосочетания с помощью учителя; | |
4.4 Соблюдение каллиграфических норм | 2.4.4.1 писать в тетради в укрупненную линейку: соблюдение высоты, ширины прописных, строчных букв и их соединений | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
2.5.1.1 различать и использовать в письменной и устной речи слова-предметы, слова-признаки, слова-действия и изменять их по числам с помощью учителя; | |
5.2 Соблюдение орфографических |
2.5.2.2 писать заглавную букву в написании имен, фамилий, кличек животных; | ||
3 четверть | |||
5. В здоровом теле – здоровый дух! | 1. Слушание | 1.4 Понимание главной и второстепенной информации |
2.1.4.1 понимать содержание прослушанного текста, определять героев, последовательность событий; |
1.5 Понимание аудиовизуального материала | 2.1.5.1 понимать и описывать происходящие события в аудиовизуальном материале | ||
2. Говорение | 2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм |
2.2.3.1 участвовать в речевой ситуации на определенную тему, понимать, о чем говорит собеседник; соблюдать речевые нормы; | |
2.4 Пересказывание прослушанного, прочитанного материала | 2.2.4.1 пересказывать истории, рассказы, используя знакомые слова, соблюдая последовательность событий | ||
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала | 2.2.5.1 описывать сюжет, используя фразы из видео-и аудиоматериалов | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном/прослушанном материале | 2.2.6.1 высказывать простое оценочное мнение об информации, герое, событии на основе сравнения ("я думаю...","я считаю...") | ||
6. Традиции и фольклор | 3. Чтение | 3.3 Определение жанров и типов текста | 2.3.3.1 определять жанры различных текстов (стихотворение, сказка, загадка, рассказ) |
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 2.3.4.1 формулировать простые вопросы по содержанию текста и отвечать на них | ||
3.5 Извлечение информации из различных источников | 2.3.5.1 находить информацию в словарях и справочниках при поддержке учителя | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления | 2.4.1.1 писать связные предложения по данной иллюстрации, используя слова-описания | |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного материала |
2.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного записывать словосочетания с помощью учителя; | ||
4.4 Соблюдение каллиграфических норм | 2.4.4.1 писать в тетради в укрупненную линейку: соблюдение высоты, ширины прописных, строчных букв и их соединений | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм |
2.5.1.2 согласовывать имена прилагательные с именами существительными в числе, роде с помощью учителя; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм |
2.5.2.1 правильно писать сочетания жи, ши; ча, ща; чу, щу; | ||
4 четверть | |||
7. Окружающая среда | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 2.1.2.1 понимать лексическое значение слов в простых фразах |
1.3 Понимание содержания прослушанного материала |
2.1.3.1 отвечать на вопросы и подбирать соответствующую иллюстрацию, картину, | ||
1.4 Определение главной и второстепенной информации | 2.1.4.1 понимать содержание прослушанного текста, определять героев, последовательность событий | ||
2. Говорение | 2.4 Пересказывание прослушанного, прочитанного материала | 2.2.4.1 пересказывать истории, рассказы, используя знакомые слова, соблюдая последовательность событий | |
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном, прослушанном материале | 2.2.6.1 высказывать простое оценочное мнение об информации, герое, событии на основе сравнения "я думаю...", "я считаю..." | ||
3. Чтение | 3.4 Формулирование вопросов и ответов | 2.3.4.1 формулировать простые вопросы по содержанию текста и отвечать на них | |
3.5 Извлечение информации из различных источников | 2.3.5.1 находить информацию в словарях и справочниках при поддержке учителя | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представлений | 2.4.1.1 писать предложения поданной иллюстрации, используя слова-описания | |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного материала | 2.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного записывать словосочетания с помощью учителя | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм |
2.5.1.2 согласовывать имена прилагательные с именами существительными в числе, роде с помощью учителя; | |
5.2Соблюдениеорфографическихнорм |
2.5.2.1 правильно писать сочетания жи, ши; ча, ща; чу, щу; | ||
4) 3 класс:
таблица 4
Сквозные темы | Разделы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
1. Живая природа | 1. Слушание | 1.1 Использование приемов слушания | 3.1.1.1 слушать и понимать устную речь, аудиовизуальный материал, задавать уточняющие вопросы для выяснения смысла отдельных высказываний |
1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
3.1.2.1 понимать значение простых фраз в тексте, содержащих знакомые слова и словосочетания и имеющих отношение к повседневной жизни; | ||
1.3 Понимание содержания прослушанного материала |
3.1.3.1 отвечать на простые вопросы по содержанию прослушанного и подбирать иллюстрации по развитию сюжета, заполнять таблицу; | ||
2. Говорение | 2.1 Пополнение словарного запаса | 3.2.1.1 использовать в речи тематическую лексику в различных контекстах | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему |
3.2.2.1 создавать высказывание на основе темы, предложенной учителем; | ||
2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм |
3.2.3.1 участвовать в речевой ситуации на определенную тему, понимать, о чем говорит собеседник; соблюдать речевые нормы; | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном, прослушанном материале | 3.2.6.1 высказывать оценочные суждения о прослушанном, прочитанном материале "я предполагаю...", "мнекажется..." | ||
3. Чтение | 3.1 Использование видов чтения | 3.3.1.1 читать выразительно текст или его части, используя виды чтения (ознакомительное чтение, чтение по ролям) | |
3.2 Понимание содержания текста | 3.3.2.1 понимать ключевые моменты в коротком тексте, содержащем знакомые слова и фразы | ||
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 3.3.4.1 формулировать уточняющие вопросы по содержанию текста и о поступках героев произведения | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представлений |
3.4.1.1 писать связные предложения поданной теме и создавать постер; | |
4.3 Соблюдение пунктуационных норм | 3.4.3.1 использовать знаки препинания в конце простых предложений | ||
4.4 Соблюдение каллиграфических норм |
3.4.4.1 писать в тетради в широкую линейку, отрабатывать каллиграфические навыки: соблюдение высоты, ширины и наклона прописных, строчных букв и их соединений; | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
3.5.1.1 различать и использовать в письменной и устной речи слова-предметы, слова-признаки, слова-действия и изменять их по числам; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм | 3.5.2.2 правильно писать новые слова, используя орфографический словарь | ||
2 четверть | |||
3. Время | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
3.1.2.1 понимать лексическое значение слов в предложений и тексте; |
1.3 Понимание содержания прослушанного материала | 3.1.3.1 отвечать на простые вопросы по содержанию прослушанного и подбирать иллюстрации по развитию сюжета, заполнять таблицу | ||
1.5 Понимание аудиовизуального материала | 3.1.5.1 понимать и описывать события, героев в аудиовизуальном материале | ||
2. Говорение | 2.1 Пополнение словарного запаса | 3.2.1.1 использовать в речи тематическую лексику в различных контекстах | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему | 3.2.2.1 создавать высказывание на основе темы, предложенной учителем | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном, прослушанном материале | 3.2.6.1 высказывать оценочные суждения о прослушанном/прочитанном материале "я предполагаю...", "мне кажется..." | ||
3. Чтение | 3.3 Определение жанров и типов текста | 3.3.3.1 определять тексты разных жанров (стихотворение, сказка, загадка, рассказ, пословицы), различать текст повествование, описание | |
3.5 Извлечение информации из различных источников |
3.3.5.1 находить и извлекать информацию в словарях и справочниках самостоятельно; | ||
4. Письмо | 4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного материала |
3.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного делать короткие записи с помощью учителя; | |
4.4 Соблюдение каллиграфических норм | 3.4.4.1 писать в тетради в широкую линейку, отрабатывать каллиграфические навыки: соблюдение высоты, ширины и наклона прописных, строчных букв и их соединений | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
3.5.1.1 различать и использовать в письменной и устной речи слова-предметы, слова-признаки/слова-действия и изменять их по числам; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм |
3.5.2.1 писать воспринятые со слуха слова, слоги, не содержащие расхождений между произношением и написанием; | ||
3 четверть | |||
5. Искусство | 1. Слушание | 1.4 Понимание главной и второстепенной информации |
3.1.4.1 определять причинно-следственную связь в прослушанном тексте (идея, события, герои); |
1.5 Понимание аудиовизуального материала | 3.1.5.1 понимать и описывать события, героев в аудиовизуальном материале | ||
2. Говорение | 2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм | 3.2.3.1 участвовать в речевой ситуации на определенную тему, понимать, о чем говорит собеседник; дополнять высказывания собеседника | |
2.4 Пересказ прослушанного, прочитанного материала | 3.2.4.1 пересказывать истории, рассказы, используя план, свои заметки | ||
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала | 3.2.5.1 описывать сюжет из видео-и аудиоматериалов и сопоставлять с жизненной ситуацией | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном, прослушанном материале | 3.2.6.1 высказывать оценочные суждения о прослушанном/прочитанном материале "я предполагаю...", "мне кажется..." | ||
3. Чтение | 3.3 Определение жанров и типов текста | 3.3.3.1 определять тексты разных жанров (стихотворение, сказка, загадка, рассказ, пословицы), различать текст-повествование, описание | |
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 3.3.4.1 формулировать уточняющие вопросы по содержанию текста и о поступках героев произведения | ||
3.5 Извлечение информации из различных источников | 3.3.5.1 находить и извлекать информацию в словарях и справочниках самостоятельно | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления | 3.4.1.1писатьсвязныепредложенияподаннойтемеисоздаватьпостер | |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного материала | 3.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного делать короткие записи с помощью учителя | ||
4.4 Соблюдение каллиграфических норм | 3.4.4.1 писать в тетради в широкую линейку, отрабатывать каллиграфические навыки: соблюдение высоты, ширины и наклона прописных, строчных букв и их соединений | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
3.5.1.2 использовать сложные предложения с союзами чтобы, который, где, откуда по предложенным моделям; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм |
3.5.2.2 правильно писать новые слова, используя орфографический словарь; | ||
4 четверть | |||
7. Вода – источник жизни | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 3.1.2.1 понимать лексическое значение слов в предложении и тексте |
1.3 Понимание содержания прослушанного материала | 3.1.3.1 отвечать на простые вопросы по содержанию прослушанного и подбирать иллюстрации по развитию сюжета, заполнять таблицу | ||
1.4 Понимание главной и второстепенной информации |
3.1.4.1 определять причинно-следственную связь в прослушанном тексте (идея, события, герои); | ||
2. Говорение | 2.2 Построение высказывания на заданную тему | 3.2.2.1 создавать высказывание на основе темы, предложенной учителем | |
2.4 Пересказ прослушанного, прочитанного текста | 3.2.4.1 пересказывать истории, рассказы, используя план, свои заметки | ||
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала | 3.2.5.1 описывать сюжет из видео-и аудиоматериалов и сопоставлять с жизненной ситуацией | ||
3. Чтение | 3.4 Формулирование вопросов и ответов | 3.3.4.1 формулировать уточняющие вопросы по содержанию текста и о поступках героев произведения | |
3.5 Извлечение информации из различных источников | 3.3.5.1 находить и извлекать информацию в словарях и справочниках самостоятельно | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления | 3.4.1.1 писать связные предложения по данной теме и создавать постер | |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного материала | 3.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного делать короткие записи с помощью учителя | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
3.5.1.2 использовать сложные предложения с союзами чтобы, который, где, откуда по предложенным моделям; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм |
3.5.2.2 правильно писать новые слова, используя орфографический словарь; | ||
5) 4 класс:
таблица 5
Сквозные темы | Разделы | Подразделы | Цели обучения |
1 четверть | |||
1. Моя Родина - Казахстан | 1. Слушание | 1.1 Использование приемов слушания |
4.1.1.1 слушать и понимать устную речь, аудиовизуальный материал, перефразируя высказывания в другой форме; |
1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний |
4.1.2.1, определять значения незнакомых слов и словосочетаний по контексту; | ||
1.3 Понимание содержания прослушанного материале | 4.1.3.1 отвечать на вопросы и определять ключевые моменты в прослушанном материале | ||
2. Говорение | 2.1 Пополнение словарного запаса | 4.2.1.1 использовать необходимые слова для поддержания разговора | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему | 4.2.2.1 создавать высказывание по данному началу текста | ||
2.3 Участие в различных ситуациях общения и соблюдение речевых норм |
4.2.3.1 участвовать в речевой ситуации, понимать, о чем говорит собеседник, уточнять, выяснять, перефразировать его речь; | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном, прослушанном |
4.2.6.1 высказывать оценочные суждения, выражая | ||
3. Чтение | 3.1 Использование видов чтения | 4.3.1.1 читать текст, используя виды чтения (ознакомительное чтение, выборочное чтение, чтение по ролям) | |
3.2 Понимание содержания текста | 4.3.2.1 понимать ключевые моменты в коротком тексте, содержащем незнакомые слова | ||
3.4 Формулирование вопросов и ответов | 4.3.4.1 формулировать оценочные вопросы по содержанию текста и о поступках героев произведения | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представлений | 4.4.1.1 представлять истории в виде комиксов (иллюстраций) | |
4.3 Соблюдение пунктуационных норм | 4.4.3.1 использовать необходимые знаки препинания предложений при составлении кратких текстов | ||
4.4 Соблюдение каллиграфических норм | 4.4.4.1 совершенствовать каллиграфические навыки: соблюдение высоты, ширины и наклона прописных, строчных букв и их соединений | ||
5. Языковые нормы | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
4.5.1.1 различать и использовать в письменной и устной речи конструкции из имен существительных, прилагательных, числительных, местоимений; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм | 4.5.2.1 правильно писать незнакомые слова, используя орфографический словарь | ||
2 четверть | |||
3. Культурное наследие | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 4.1.2.1 определять значение незнакомых слов и словосочетаний по контексту |
1.3 Понимание содержания прослушанного материала | 4.1.3.1 отвечать на вопросы и определять ключевые моменты в прослушанном материале | ||
1.5 Понимание аудиовизуального материала | 4.1.5.1 определять основные моменты в аудиовизуальном материале | ||
2. Говорение | 2.1 Пополнение словарного запаса | 4.2.1.1 использовать необходимые слова для поддержания разговора | |
2.2 Построение высказывания на заданную тему | 4.2.2.1 создавать высказывание по данному началу текста | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном, прослушанном материале | 4.2.6.1 высказывать оценочные суждения, выражая свою точку зрения "по моему мнению...", "с моей точки зрения..." | ||
3. Чтение | 3.3 Определение жанров и типов текста | 4.3.3.1 определять тексты разных жанров (стихотворение, сказка, загадка, рассказ, пословицы, скороговорки), различать текст-рассуждение | |
3.5 Извлечение информации из различных источников |
4.3.5.1 находить и извлекать информацию из разных источников: словарей, справочников, энциклопедий, интернет-ресурсов, инфографики; | ||
4. Письмо | 4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного материала | 4.4.2.1 на основе прослушанного / прочитанного, увиденного писать краткий текст с помощью учителя | |
4.4 Соблюдение каллиграфических норм |
4.4.4.1 совершенствовать каллиграфические навыки: соблюдение высоты, ширины и наклона прописных, строчных букв и их соединений; | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
4.5.1.1 различать и использовать в письменной и устной речи конструкции из имен существительных, прилагательных, числительных, местоимений; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм | 4.5.2.1 правильно писать незнакомые слова, используя орфографический словарь | ||
3 четверть | |||
5. Природные явления | 1. Слушание | 1.4 Понимание главной и второстепенной информации |
4.1.4.1 определять основную мысль прослушанного материала; |
1.5 Понимание аудиовизуального материала | 4.1.5.1 определять основные моменты в аудиовизуальном материале | ||
2.3 Участие в различных ситуациях общения (диалог) и соблюдение речевых норм | 4.2.3.1 участвовать в речевой ситуации понимать, о чем говорит собеседник, уточнять, выяснять, перефразировать его речь | ||
2. Говорение | 2.4 Пересказ прослушанного, прочитанного материала | 4.2.4.1 пересказывать подробно истории, рассказы с целью привлечения внимания слушателя | |
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала | 4.2.5.1 аргументировать свою точку зрения на основе аудиовизуального материала | ||
2.6 Высказывание оценочного суждения о прочитанном, прослушанном материале | 4.2.6.1 высказывать оценочные суждения, выражая свою точку зрения "по моему мнению...", "с моей точки зрения..." | ||
3.3 Определение жанров и типов текста | 4.3.3.1 определять тексты разных жанров (стихотворение, сказка, загадка, рассказ, пословицы, скороговорки), различать текст-рассуждение | ||
3. Чтение | 3.4 Формулирование вопросов и ответов | 4.3.4.1 формулировать оценочные вопросы по содержанию текста и о поступках героев произведения | |
3.5 Извлечение информации из различных источников | 4.3.5.1 находить и извлекать информацию из разных источников: словарей, справочников, энциклопедий, интернет-ресурсов, инфографики | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления | 4.4.1.1 представлять истории в виде комиксов (иллюстраций) | |
4.2 Изложение содержания прослушанного/прочитанного материале | 4.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного писать краткий текст с помощью учителя | ||
4.4 Соблюдение каллиграфических норм | 4.4.4.1 совершенствовать каллиграфические навыки: соблюдение высоты, ширины и наклона прописных, строчных букв и их соединений | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
4.5.1.2 согласовывать имена прилагательные с именами существительными в единственном и во множественном числе; использовать сложные предложения с союзами когда, чтобы, если.., то... по предложенным моделям; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм |
4.5.2.1 правильно писать незнакомые слова, используя орфографический словарь; | ||
4 четверть | |||
7. Путешествие в Космос | 1. Слушание | 1.2 Понимание лексического значения слов и словосочетаний | 4.1.2.1 определять значение незнакомых слов и словосочетаний по контексту |
1.3 Понимание содержания прослушанного материала | 4.1.3.1 отвечать на вопросы и определять ключевые моменты в прослушанном материале | ||
1.4 Понимание главной и второстепенной информации | 4.1.4.1 определять основную мысль прослушанного материала | ||
2. Говорение | 2.2 Построение высказывания на заданную тему |
4.2.2.1 создавать высказывание по данному началу текста; | |
2.4 Пересказ прослушанного, прочитанного материала | 4.2.4.1 пересказывать подробно истории, рассказы с целью привлечения внимания слушателя | ||
2.5 Построение высказывания на основе аудиовизуального материала | 4.2.5.1 аргументировать свою точку зрения на основе аудиовизуального материала | ||
3. Чтение | 3.4 Формулирование вопросов и ответов | 4.3.4.1 формулировать оценочные вопросы по содержанию текста и о поступках героев произведения | |
3.5 Извлечение информации из различных источников | 4.3.5.1 находить и извлекать информацию из разных источников: словарей, справочников, энциклопедий, интернет-ресурсов, инфографики | ||
4. Письмо | 4.1 Написание текстов с использованием различных форм представления |
4.4.1.1 представлять истории в виде (иллюстраций) комиксов; | |
4.2 Изложение содержания прослушанного, прочитанного материала |
4.4.2.1 на основе прослушанного, прочитанного, увиденного писать краткий текст с помощью учителя; | ||
5. Употребление языковых норм | 5.1 Соблюдение грамматических норм (без использования терминов) |
4.5.1.2 согласовывать имена прилагательные с именами существительными в единственном и во множественном числе; использовать сложные предложения с союзами когда, чтобы, если.., то... по предложенным моделям; | |
5.2 Соблюдение орфографических норм |
4.5.2.1 правильно писать незнакомые слова, используя орфографический словарь; | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 571 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде емес)
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарламаның мақсаты - тілдік ережелерді сақтап, дұрыс қолдана білуге, сауатты жазып, еркін сөйлесуге үйрету, тілдік дағдыларын дамыту, қазақ тілінің мәнін түсініп, оны қадірлейтін тұлға қалыптастыру.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) қазақ тілінің базалық мазмұнын, оның құрылымын, әдеби тілдің негізгі нормаларын игеру;
2) ережеге сай синтаксистік құрылымы дұрыс сөз тіркестері мен сөйлемдер құру дағдыларын, тілдік бірлік, оларды біріктіре алу ережелері туралы білімдерін қалыптастыру;
3) көру қабілеті бұзылған білім алушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес алынған ақпараттарды талдау, бағалау, түсіндіруге бағытталған қисынды ойлау дағдаларын дамытып, қалыптастыру;
4) қазақша сөздік қорын үздіксіз дамыту;
5) ақпараттық-байланыс және компьютерлік технологияны пайдалану дағдыларын дамытып, қалыптастыру;
6) ұлттық құндылықтарды түсінуін қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) көру қабілеті бұзылған білім алушылардың танымдық іc-әрекетте сақталған сезім мүшелері мен зақымдалған көру анализаторларының сақталған қызметін рационалды пайдалануды қалыптастыру;
2) елестеткен бейнені сөзбен суреттеу арқылы сөз бен бейненің арасындағы байланысты қалыптастыруы;
3) сюжеттік суреттерді дұрыс қабылдай білуін қалыптастыру;
4) көру қабілеті бұзылған білім алушылардың затты бағдарлау және көрнекі-бейнелі ойлау қабілетін дамыту үшін, нүктелі-рельефті суреттерді оқу дағдыларын қалыптастыру;
5) көзбен шамалау және үйлестіру дағдыларын дамыту;
6) ұсақ қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту, қол мен саусақтың дағдыларын нығайту.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Іс-әрекеттік, жеке тұлғаға бағытталған, саралап оқыту, коммуникативтік тәсілдер классикалық білім негіздері ретінде, оқыту мақсаттарының жүйесі мен оқу процессінің нәтижелерінің басымдылығын арттыру үшін қолданылып, оқу бағдарламасының жаңа құрылымында көрініс тапты.
6. Іс-әрекеттік тәсіл білім мен дағдылардың белсенді танымдық әрекеті барысында қолданылып, білім алушылардың есту, көру, сезу дағдыларын дамытады.
7. Жекелік-бағдардарлық тәсіл сыныппен жұмыс жасау барысында көру қабілеті бұзылған білім алушылармен жекелік жұмыс жүргізуге бағытталып, олардың жан-жақты дамуына ықпал етеді.
8. Саралап оқыту тәсілінде көру қабілеті бұзылған білім алушыларды танымдық қызығушылығы мен қабылдау қабілетіне қарай топтап, күрделілігі әр түрлі деңгейдегі тапсырмалар түрі қолданылады және көру өткірлігіне қарай төмендегідей топқа бөледі:
1) көру өткірлігі 0,04-дейінгі көрмейтін, Брайль системасы бойынша оқитын және нашар көретін;
2) көру өткірлігі 0,05-тен 0,09-ға дейін және 0,1-ден 0,4-ке дейін жақсы көретін көзіне көзілдірік киіп, үлкейтілген қаріппен оқитын білім алушылар.
9. Оқытудың коммуникативтік тәсілі:
1) қазақ тілі сабағында қарым-қатынас жасап үйреніп, топпен және жеке жұмыс жасау барысында өзінің және басқалардың шығармашылақ жұмысын бағалап, талдай білуді қалыптастыруына;
2) білім алушылардың берілген тапсырманы түсінбей жаттанды түрде айтуына әкеліп соғатын вербализмді жеңуіне;
3) қазақ сыныбында оқымайтын білім алушылардың сөзді дұрыс айта білуін қалыптастырып, сөздік қорын толықтырып, оқу материалын саналы түрде игеруіне ықпал етеді.
10. Ақпараттық-коммуникативтік технологиялар (бұдан әрі – АКТ) құралдарын пайдалану білім алушыларға жаңа ақпарат көздеріне жол ашады, жеке жұмыс пен білім алудың нәтижелілігін, тиімділігін көтереді.
11. Заттық ұғымды қалыптастыруда көрмейтін білім алушылардың сезіп білуіне, нашар көретін білім алушылардың қабылдауына ыңғайлы көрнекі құралдар маңызды рөл атқарып, білім алушылардың жалпы және тілдік кемістіктерін түзету құралы болғандықтан, затты зерттеп, логикалық қорытынды жасай алуына байланысты саралап қолданылады.
12. Білім алушылардың көру мүмкіндігіне байланысты күнделікті оқу барысында қолданылатын құралдар:
1) көрмейтін білім алушыларға арналған оқу машинасы;
2) нашар көретін білім алушыларға арналған жақыннан және алыстан қарауға болатын ұлғайтқыш (үлкейткіш) құрал;
3) компьютерлік тифло-кешен: Брайль принтері, интербелсенді тақта;
4) Брайль жүйесі бойынша басатын механикалық жазу машинкалары;
5) дыбысталатын компьютерлік бағдарламалар;
6) Арнайы оқу құралдары: Брайль жүйесі бойынша жазба жұмыстарына арналған құралдар, грифелдер, тығыз қағаздан жасалған дәптерлер;
7) нүктелі бедерлі шрифтпен орындалған мәтіндік дидактикалық құралдар, сезіп және көріп қабылдауына бағытталған әр түспен безендірілген бедерлі иллюстрациялық-графикалық құралдар, көрмейтін білім алушылардың қажеттіліктерін есепке ала отырып жасалған жеке дидактикалық материалдар;
8) табиғи заттар, макеттер, қозғалмалы механикалық ойыншықтар, рельефті сюжеттік суреттер, кестелер, сызбалар.
3-тарау. "Қазақ тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
13. "Қазақ тілі" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0-сыныпта - аптасына 2 сағат, оқу жылында 64 сағатты;
2) 1-сыныпта - аптасына 2 сағат, оқу жылында 66 сағатты;
3) 2-сыныпта - аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;
4) 3-сыныпта - аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;
5) 4-сыныпта - аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты құрайды.
14. "Қазақ тілі" пәнінің мазмұны 5 бөлімді қамтиды:
1) "Тыңдалым" бөлімі;
2) "Айтылым" бөлімі;
3) "Оқылым" бөлімі;
4) "Жазылым" бөлімі;
5) "Тілдік нормаларды қолдану" бөлімі.
15. "Тыңдалым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) тыңдалым тәсілдерін қолдану;
2) сөздердің лексикалық мағынасын түсіну;
3) тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну;
4) мәтіндегі негізі, қосалқы ақпараттарды түсіну;
5) тыңдау - көру материалдарының мазмұнын түсіну.
16. "Айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сөздік қорды толықтыру;
2) берілген тақырып бойынша ойын жеткізу;
3) түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды қолдану;
4) оқыған, тыңдаған материалдарды мазмұндау;
5) тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту;
6) оқылған, тыңдаған материалдар бойынша ой- пікірін білдіру.
17. "Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) оқу түрлерін қолдану;
2) мәтіннің мазмұнын түсіну;
3) мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау;
4) сұрақтар мен жауаптар құрастыру;
5) түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу.
18. "Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу;
2) тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу:
3) пунктуациялық нормаларды сақтау;
4) каллиграфиялық нормаларды сақтау.
19. "Тілдік нормаларды қолдану" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау);
2) орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау.
20. 0-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым: жаңа сөздермен танысу, оның мағынасын түсіну; сөйлем туралы алғашқы түсінік қалыптастыру; фонемалық естуді дамытып, ұқсас дыбыстарды есту арқылы ажырата білу; сөздегі дыбыстардың дәйектілігін анықтау; сөздік қорды дамыту; көру қабілеті бұзылған білім алушылардың есту қабілетінің жақсы дамуына байланысты есту арқылы қабылдауына басты назар аудару;
2) айтылым: қазақ тіліне тән дыбыстарды дұрыс дыбыстап үйрену; дауысты және дауыссыз дыбыстар туралы түсінік қалыптастыру; қарапайым сұрақтарға жауап беру; сөйлеу барысында вербалды емес қарым-қатынас нұсқауларын (ым-ишара, қимыл) қолдану; сөзді буынға бөліп, буын санын анықтау;
3) оқылым: оқылған мәтіннің не туралы екенін түсіну; көзі көрмейтін білім алушылар заттарды, кітапты екі қолдың саусақтарымен бағдарлап үйрену; көзі нашар көретін білім алушылар заттарды түсі, көлемі бойынша оқулықтағы суреттермен салыстырып үйрену; сонымен бірге оқулық беттерін бағдарлап, кеспе әріптертерді дұрыс таба білуді үйрену;өз есімінің әріптерін тану; кейбір негізгі сөздерді тану; әріптерді тану және атау; жиі қолданылатын қысқа сөздерді оқу;
4) жазылым: Брайль құралын қолдану ережелерімен танысу; құралды ашып, жабуды, қағазды дұрыс салып, қыстыруды, грифельді дұрыс ұстауды, саусақтың ұшымен нүктелерді сипап сезуді үйрену; көзі нашар көретін білім алушылардың офтальмологиялық ерекшеліктерін ескере отырып каллиграфиялық дағдыларын жетілдіру; өзінің және отбасы мүшелерінің есімдерін жазу; қарапайым сөздерді көшіріп жазу; жиі қолданылатын қарапайым сөздерді есту арқылы жазу.
21. 1-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым: сөзді зейін қойып тыңдау, түсіну және соған сәйкес әрекет ету; күнделікті тұрмыста қолданылатын сөздердің мағынасын түсіну; тыңдалған мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру; тыңдалған материалдың кім,не туралы екенін түсіну; тыңдаған, көрген мәтінді түсінгенін қимыл-қозғалыс, сұрақ қою, қысқа жауап арқылы білдіру; көру қабілеті бұзылған білім алушылардың физиологиялық ерекшеліктеріне сәйкес олардың есту қабілетінің жақсы дамуына байланысты есту арқылы қабылдауына басты назар аудару;
2) айтылым: өзін таныстыру, заттарды сипаттау барысында сөздер мен сөз тіркестерін қолдану; сурет бойынша өз ойын екі-үш сөйлеммен білдіру; сұхбаттасының не туралы айтқанын түсіну (сұрақ қою,хабарлау, келісу, келіспеу, өтіну, құттықтау), тілдік нормаларды сақтай отырып жауап беру; шағын мәтінді мазмұндау; қысқа фильмдер мен тыңдалым материалдарының сюжетін өз сөзімен суреттеу; тыңдаған не оқыған материал туралы өзінің қарапайым пікірін айту;
3) оқылым: таныс сөздерді тұтас оқу; мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну; мәтіннің жанрын ажырату; мәтін немесе иллюстрация бойынша қарапайым сұрақтар қою; иллюстрациялы шағын мәтіннен қажетті ақпаратты табу; қазақ тіліне тән әріптерді дұрыс дыбыстау үшін артикуляциялық жаттығулар жасау, Брайль жүйесінде басылған мәтінді екі қолдың саусақтарымен оқып, қолдың ұсақ қимыл-қозғалысын дамыту, қалдық көру қабілетін сақтау;
4) жазылым: суретте берілген заттардың сынын білдіретін сөздерді жазу; оқыған немесе тыңдаған материалдар бойынша заттардың таныс атауларын жазу; қолдың ұсақ қимыл-қозғалысын дамыту, нүктелі-бедерлі шрифтпен жазу дағдысын қалыптастыру; әріптердің жазылуы (оңнан солға қарай) мен оқылуындағы (солдан оңға қарай) айырмашылықтарды қабылдай білу; каллиграфиялық нормалар: нашар көретін білім алушыларға көркем жазу (көлбеу)міндетті емес. Көркем жазу дағдысын білім алушының көру мүмкіншілігін (офтальмологиялық) ескере отырып жетілдіру;
5) тілдік нормаларды қолдану: грамматикалық нормалар: заттың атын,сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздерді ауызша тілде қолдану; көптік, тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын ауызша тілде қолдану;сөйлеу барысында етістіктің шақтарын, бұйрық рай, болымсыз етістікті қолдану;сөйлеу барысында сілтеу есімдіктерін дұрыс қолдану; сөздердің орын тәртібін сақтап құрастыру; орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау: әріп пен дыбысты ажырата білу, төл дыбыстарды дұрыс айту; ә, ө, ү, ұ, і, ң, қ, ғ, һ әріптері кездесетін сөздерді дұрыс айту және жазу; бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі есімдері, жер-су аттары, үй жануарларына берілген ат) ажырату; Брайль жүйесі бойынша бас әріптерді (4,5) нүктелерін қолдана отырып жазу.
22. 2-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым: ауызша тіл және тыңдау- көру материалын тыңдау және қарапайым сөйлемдерді түсініп қайталау; күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну; тыңдаған материалға иллюстрация таңдау, қарапайым сұрақтарға жауап беру; тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну, кейіпкерлер мен оқиғалардың ретін анықтауы, тыңдау-көру материалындағы оқиғаларды түсіну, сұрақтар қою және сипаттау, есту арқылы қабылдауын дамыту, дыбыстық талдау жасау дағдыларын дамыту;
2) айтылым: сөйлеу барысында алған ақпарат бойынша сұраулы сөйлем құрастыру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану; сюжетті сурет негізінде өз ойын айту; тілдік нормаларды сақтай отырып, белгілі бір тақырыптағы әңгімеге қатысу және сұхбаттасының не туралы айтқанын түсіну (сұрақ қою, хабарлау, келісу, келіспеу, өтіну, құттықтау); оқиға желісін сақтай отырып, таныс сөздерді қолдану арқылы шынайы және ойдан құрастырылған оқиғаларды баяндау; фильмдер мен тыңдалым материалындағы сөйлемдерді қолданып, сюжетті суреттеу; салыстыру негізінде ақпарат, оқиға туралы қарапайым ой-пікірін айту; фонемалық естуді дамыту үшін артикуляциялық жаттығулар жасау, дұрыс байланыстыра сөйлей білуді дамыту;
3) оқылым: мәтінді мәнерлеп оқу; таныс сөздерден құрастырылған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну; мәтіннің жанрын ажырату; мәтіннің мазмұны бойынша қарапайым сұрақтар құрастыру, оған жауап беру;сөздік, анықтамалықтардан қажетті ақпаратты табу; қалдық көру қабілетін сақтау, көрмейтін білім алушылар нүктілі-бедерлі шрифтті оқығанда екі қолының саусақтарымен оқуын жетілдіру, оқығанда тіл бұзылыстарын (әріпті, сөздерді дұрыс айтпау, екпінді дұрыс қоймау) жібермеудің алдын алу үшін фонемалық естуін дамыту;
4) жазылым: заттың сынын білдіретін сөздерді қолдана отырып, берілген иллюстрация бойынша өзара байланысқан сөйлем жазу; оқыған немесе тыңдаған материалдары бойынша сөз тіркестерін жазу; нүктелі-бедерлі шрифтпен жазу дағдыларын жетілдіру; әріптердің жазылуы мен оқылуындағы айырмашылықтарды қабылдай білу; құралды бағдарлап, жазылған мәтінді грифельмен оқи білу; пунктуациялық нормалар: жай сөйлемнің соңына қойылатын тыныс белгілерін қолдану; Брайль жүйесі бойынша қойылатын тыныс белгілерді білу; каллиграфиялық нормалар: бас әріптер мен кіші әріптердің байланысын сақтап жазу; нашар көретін білім алушыларға көркем (көлбеу) жазу міндетті емес. Көркем жазу дағдысын білім алушының көру мүмкіншілігін (офтальмологиялық) ескере отырып жетілдіру;
5) тілдік нормаларды қолдану: грамматикалық нормалар: заттың атын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздерді ауызша және жазбаша тілде қолдану; сөйлеу барысында көптік, тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын қолдану; сөйлеу барысында етістіктің шақтарын, бұйрық рай, болымсыз етістікті қолдану; сөйлеу барысында сілтеу, сұрау есімдіктерін қолдану; сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтап жай сөйлемдер құрастыру. Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау": айтылу мақсатына қарай сөйлем түрлерін ажырату; айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді дұрыс айту және жазу; ә, ө, ү, ұ, і, ң, ғ, қ, һ әріптері кездесетін сөздерді дұрыс айту және жазу.
23. 3-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым: ауызша тіл және тыңдау-көру материалын тыңдау және түсіну, жеке сөйлемдерің мағынасын нақтылау үшін сұрақтар қою; күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндердегі сөйлемдердің мазмұнын түсіну; тыңдаған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру және сюжеттің даму желісі бойынша иллюстрациялар орналастыру, кесте толтыру; тыңдаған материал бойынша себеп-салдарының байланысын анықтау; тыңдау-көру материалындағы оқиғаларды түсіну, кейіпкерлері туралы сұрақтар қою және оларды сипаттау; көру қабілеті бұзылған білім алушылардың есту қабілетіне назар аудару, сақталған анализаторларының қызметін пайдалану;
2) айтылым: сөйлеу барысында мәтін тақырыбына сәйкес сөздерді қолдану; ұсынылған тақырып негізінде өз ойын айту; белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу және сұхбаттасын түсіну, олардың ойын толықтыру; өзінің жоспарлары мен жазбаларын қолдана отырып, оқиғалар мен әңгімелерді өз сөзімен айтып беру; фильмдер мен тыңдалым материалындағы оқиғаларды өмірдегі жағдайлармен салыстырып суреттеу; тыңдаған, оқыған материал бойынша өз көзқарасын айту; дұрыс байланыстыра сөйлей білуге дағдыландыру;
3) оқылым: оқу түрлерін қолдана отырып, мәтінді немесе оның бөлімдерін мәнерлеп оқу; таныс сөздер мен сөз тіркестерінен құрастырылған шағын мәтіннің түйінді тұсын түсіну; мәтіннің жанрын ажырату, әңгімелеу/сипаттау мәтінін анықтау; мәтін мазмұны мен кейіпкерінің іс-әрекеті туралы нақты сұрақтар құрастыру және оған жауап беру; сөздіктер мен анықтамалықтардан қажетті ақпаратты іздеу жолын білу және табу; қалдық көру қабілетін сақтау, танымдық белсенділігін арттыру, нашар көретін білім алушылардың екі көзімен оқи алу қабілетін дамыту;
4) жазылым: тақырыпқа сәйкес сөздерді қолдана отырып, берілген иллюстрация бойынша өзара байланысқан сөйлем жазу; оқыған немесе тыңдаған материалдар бойынша қысқа жазбалар жазу; қолдың ұсақ моторикасын түзету, жазылған мәтінді грифельдің көмегімен оқи білу; пунктуациялық нормалар: өз бетінше жай сөйлемнің соңында қойылатын тыныс белгілерін қолдану; Брайль жүйесі бойынша қойылатын тыныс белгілерді білу;
5) тілдік нормаларды қолдану: грамматикалық нормалар: заттың аттын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздер мен көмекші сөздердің мағынасын ажырату, ауызша және жазбаша тілде қолдану; көптік, тәуелдік, септік жалғауларын ауызша және жазбаша тілде қолдану; сөйлеу барысында есімше түрлерін, тұйық етістіктерді қолдану; жіктеу есімдіктерінің септелуін және септеулік шылауларды ауызша тілде қолдану; сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтап жай және құрмалас сөйлем құрастыру; айтылу мақсатына қарай сөйлем түрлерін ажырату және құрастыру; орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау: жаңа сөздерді орфоэпиялық және орфографиялық сөздіктердің көмегімен дұрыс айту және жазу; дауыссыз б-п, қ-ғ, к-г дыбыстары кездесетін сөздерді дұрыс айту және емлесін сақтап жазу.
24. 4-сыныпқа арналған "Қазақ тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) тыңдалым: ауызша тіл және тыңдау-көру материалын басқаша өзгертіп айту үшін тыңдау және түсіну; бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мәтінге қатысты мағынасын түсіну; мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру және түйінді тұстарын анықтау; материалдағы негізгі ойды анықтау; тыңдау-көру материалының мазмұны бойынша негізгі ойды анықтауға жетелейтін сұрақтар қою және телебағдарлама үзіндігісіндегі музыка, сөз, және бейнелердің маңызын анықтау; көру қабілеті бұзылған білім алушылардың есте сақтау қабілетін түзету, сенсорлық қызметінің белсенділігін дамыту;
2) айтылым: әңгімені өрбіту үшін қажетті сөздерді қолдану; басталған мәтінді өз ойынша аяқтау; белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу, сұхбаттасын түсіну және оның сөзін нақтылау, анықтау, өз сөзімен айтып беру; тыңдаушыны еліктіру мақсатында оқиға,әңгімені дәлме-дәл айтып беру; фильмдер мен тыңдалым материалдарындағы оқиғаларға өзінің көзқарасын білдіру; тыңдаған/оқыған материал бойынша өз көзқарасын дәлелдеу;
3) оқылым: оқу түрлерін қолдана отырып, мәтін немесе оның бөлімдерін мәнерлеп оқу; бейтаныс сөздер кездесетін шағын мәтіннің түйінді тұсын түсіну; мәтіннің жанрын ажырату, пайымдау мәтінін анықтау; мәтін мазмұнын және кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалайтын сұрақтар құрастыру және оған жауап беру; қажетті ақпараттарды табу үшін түрлі дереккөздерді қолдана білу; қалдық көру қабілетін сақтау, нүктелі-рельефті мәтіндерді екі қолдың саусақтарымен оқу;
4) жазылым: оқиғаларды сурет (комикс) түрінде ұсыну; оқыған немесе тыңдаған материалдар бойынша шағын мәтін жазу; қолдың ұсақ қимыл қозғалысын дамыту; пунктуациялық нормалар: шағын мәтін құрастыруда сөйлемнің тиісті тыныс белгілерін қолдану; Брайль жүйесі бойынша тыныс белгілерді қолдана білу; каллиграфиялық норма: нашар көретін білім алушылар бас әріптер мен кіші әріптердің каллиграфиясын сақтап жазу және каллиграфиялық дағдыларын жетілдіру;
5) тілдік нормаларды қолдану. Заттың атын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздердің мағынасын түсіну, ажырату, ауызша және жазбаша тілде қолдану; көптік, тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын ауызша және жазбаша тілде еркін қолдану: грамматикалық нормалар: сөйлеу барысында түрлі қимыл-әрекетті білдіретін сөздерді қолдану; жіктеу есімдіктерінің септелуін және септеулік шылауларды ауызша және жазбаша тілде қолдану; сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтап жай және құрмалас сөйлем құру; сөйлем түрлерін бір түрден екінші түрге айналдыру; орфоэпиялық және орфографиялық нормалар: айтылуы мен жазылуында айырмашылығы бар сөздерді дұрыс айту және жазу; сөзге қосымшалар жалғау кезінде үндестік заңын ескеріп айту және жазу.
4-тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
25. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.2 кодында: "1" – сынып, "2.1" – бөлімше, "2" – оқыту мақсатының реттік саны.
26. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Тыңдалым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Тыңдалым тәсілдерін қолдану |
0.1.1.1 айтылған сөздерді тыңдау, түсіну; | 1.1.1.1 сөзді зейін қойып тыңдау, түсіну және оған сәйкес дұрыс әрекет ету (қимыл, ым-ишараны қолдану, іс-әрекет жасау) |
2.1.1.1 ауызша тіл және тыңдау-көру материалын тыңдау және қарапайым сөйлемдерді түсіну; | 3.1.1.1 ауызша тіл және тыңдау-көру материалын тыңдау және түсіну, жеке сөйлемдердің мағынасын нақтылау |
4.1.1.1 ауызша тіл және тыңдау-көру материалын басқаша өзгертіп айту үшін тыңдау және түсіну; |
1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну |
0.1.2.1 сөздерді тыңдау, түсіну; | 1.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздердің мағынасын түсіну |
2.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну; |
3.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндердегі сөйлемдердің мазмұнын түсіну; |
4.1.2.1 бейтаныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің мәтінге қатысты мағынасын анықтап түсіну; |
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну |
0.1.3.1 мұғалім қойған сұрақтарға жауап беру; | 1.1.3.1 тыңдаған мәтін мазмұны бойынша мұғалімнің көмегімен сұрақтарға жауап беру, сәйкес иллюстрация, суреттер, сызбалар таңдау |
2.1.3.1 тыңдаған мәтінге мұғалімнің көмегімен иллюстрация, суреттер, сызбалар таңдау және қарапайым сұрақтарға жауап беру; |
3.1.3.1 тыңдаған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру және сюжеттің даму желісі бойынша иллюстрациялар орналастыру, кесте толтыру; | 4.1.3.1 мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру және түйінді тұстарын анықтау |
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 0.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім, не туралы айтылғанын түсіну | 1.1.4.1 мұғалімнің көмегімен тыңдаған материалдың кім, не туралы екенін түсіну | 2.1.4.1 тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну және кейіпкерлер мен оқиғалардың ретін анықтау | 3.1.4.1 тыңдаған материал бойынша себеп- салдарының байланысын (негізгі ой, кейіпкерлер, оқиға) анықтау | 4.1.4.1 тыңдаған материалдағы негізгі ойды анықтау |
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 0.1.5.1 тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.1.5.1 қимыл-қозғалыс, сұрақ қою, қысқа жауап арқылы тыңдаған, көрген мәтінді түсінгенін білдіру | 2.1.5.1 тыңдау-көру материалындағы оқиғаларды түсіну, сұрақтар қою және сипаттау | 3.1.5.1 тыңдау-көру материалдарындағы оқиғаларды түсіну, кейіпкерлері туралы сұрақтар қою және оларды сипаттау | 4.1.5.1 тыңдау-көру материалының мазмұны бойынша негізгі ойды анықтауға жетелейтін сұрақтар қою және телебағдарлама үзіндісіндегі музыка, сөз және бейнелердің маңызын анықтау |
2) "Айтылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Сөздік қорды толықтыру |
0.2.1.1 сөз бен буынды ажырата білу; | 1.2.1.1 сөйлеу барысында танысу, өзі туралы айту және затты сипаттау үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | 2.2.1.1 сөйлеу барысында алған ақпарат бойынша сұраулы сөйлем құрастыру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | 3.2.1.1 сөйлеу барысында мәтін тақырыбына сәйкес сөздерді қолдану | 4.2.1.1 әңгімені өрбіту үшін қажетті сөздерді қолдану |
2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 0.2.2.1 сурет бойынша қысқа, қарапайым сөйлемдер құру |
1.2.2.1 сурет бойынша | 2.2.2.1 сюжетті сурет негізінде өз ойын айту | 3.2.2.1 мұғалім ұсынған тақырып негізінде өз ойын айту | 4.2.2.1 басталған мәтінді өз ойынша аяқтау |
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды қолдану |
0.2.3.1 әңгіменің кейіпкерлерін атау; | 1.2.3.1 сұхбаттасының не туралы айтқанын түсіну және тілдік нормаларды сақтай отырып, түрлі тәсілдермен жауап беру | 2.2.3.1 тілдік нормаларды сақтай отырып, белгілі бір тақырыптағы әңгімеге қатысу және сұхбаттасының не туралы айтқанын түсіну | 3.2.3.1 белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу және сұхбаттасын түсіну және олардың ойын толықтыру | 4.2.3.1 белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу, сұхбаттасын түсіну және оның сөзін нақтылау, анықтау, өз сөзімен айтып беру |
2.4 Оқыған, тыңдаған материалды мазмұндау |
0.2.4.1 мұғалім оқыған мәтінді тыңдау; | 1.2.4.1 шағын мәтінді, қарапайым оқиғаларды мазмұндау | 2.2.4.1 оқиға желісін сақтай отырып, таныс сөздерді қолдану арқылы шынайы және ойдан құрастырылған оқиғаларды баяндау | 3.2.4.1 өзінің жоспар, жаз баларын қолдана отырып, оқиғалар, әңгімелерді өз сөзімен айтып беру | 4.2.4.1 тыңдаушыны еліктіру мақсатында оқиғалар, әңгімелерді дәлме-дәл айтып беру |
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 0.2.5.1 әртүрлі көрнекі құралдарды зерттей білу дағдыларын үйрену | 1.2.5.1 қысқа фильмдер мен тыңдалым материалдарының сюжетін өз сөзімен суреттеу | 2.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалындағы сөйлемдерді қолданып, сюжетті суреттеу | 3.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалындағы оқиғаларды өмірдегі жағдайлармен салыстырып суреттеу | 4.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалдарындағы оқиғаларға көзқарасын білдіру |
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша ой-пікір білдіру | 0.2.6.1 мұғалім оқыған мәтіндегі кейіпкерлер туралы өз ойын айтып үйрену | 1.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал туралы өзінің қарапайым пікірін (келісемін, келіспеймін, ұнайды, ұнамайды) айту | 2.2.6.1 салыстыру негізінде ақпарат, кейіпкер, оқиға туралы қарапайым ой-пікірін (мен... ойлаймын, мен... санаймын) айту | 3.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал бойынша өз көзқарасын (маған ... сияқты, маған ... тәрізді) айту | 4.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал бойынша өз көзқарасын (менің ойымша..., ... деп ойлаймын) дәлелдеу |
3) "Оқылым" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Оқу түрлерін қолдану |
0.3.1.1 оқулықты бағдарлап үйрену; |
1.3.1.1 таныс сөздерді тұтас оқу; |
2.3.1.1 мәтінді мәнерлеп оқу; |
3.3.1.1 оқу түрлерін қолдана отырып, мәтінді немесе оның бөлімдерін мәнерлеп оқу (шолып танысу, рөлге бөліп оқу); |
4.3.1.1 оқу түрлерін қолдана отырып, мәтін немесе оның бөлімдерін (рөлге бөліп оқу, теріп оқу) мәнерлеп оқу; |
3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.2.1 таныс сөздердің мағынасын түсіну | 1.3.2.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | 2.3.2.1 таныс сөздерден құрастырылған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну | 3.3.2.1 таныс сөздер мен сөз тіркестерінен құрастырылған шағын мәтіннің түйінді тұсын түсіну | 4.3.2.1 бейтаныс сөздер кездесетін шағын мәтіннің түйінді тұсын түсіну |
3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау |
0.3.3.1 оқылған мәтінге өз көңіл-күйін білдіру; | 1.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, ертегі, жұмбақ, жаңылтпаш, санамақ) ажырату | 2.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, ертегі, жұмбақ, әңгіме) ажырату | 3.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, жұмбақ, ертегі, әңгіме және мақал-мәтелдер) ажырату, әңгімелеу, сипаттау мәтінін анықтау | 4.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, жұмбақ, ертегі, әңгіме, мақал-мәтелдерді және жаңылтпаштард) ажырату, пайымдау мәтінін анықтау |
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 0.3.4.1 мұғалімнің сұрағына дұрыс жауап беру | 1.3.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтін немесе иллюстрация бойынша қарапайым сұрақтар (кім? не? қандай? қанша?) қою | 2.3.4.1 мәтіннің мазмұны бойынша қарапайым сұрақтар құрастыру және оған жауап беру | 3.3.4.1 мәтін мазмұны мен кейіпкерлерінің іс-әрекеті туралы нақты сұрақтар (қандай? қай? қашан ? қайда?) құрастыру және оған жауап беру | 4.3.4.1 мәтін мазмұнын және кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалайтын сұрақтар (неліктен? не үшін?) құрастыру және оған жауап беру |
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 1.3.5.1 мұғалімнің көмегіме иллюстрациялы шағын мәтіннен қажетті ақпаратты табу | 2.3.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздік, анықтамалықтардан қажетті ақпаратты табу | 3.3.5.1 сөздіктер мен анықтамалықтардан қажетті ақпаратты іздеу жолын білу және табу | 4.3.5.1 қажетті ақпараттарды табу үшін түрлі дереккөздерді (сөздіктер, инфографикала, энциклопедия, ғаламтор) қолдана білу | |
4) "Жазылым" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
4.1 |
0.4.1.1 жазу құралымен танысу; |
1.4.1.1 суретте берілген заттардың сынын білдіретін сөздерді жазу; |
2.4.1.1 заттың сынын білдіретін сөздерді қолдана отырып, берілген иллюстрация бойынша өзара байланысқан сөйлем жазу; |
3.4.1.1 тақырыпқа сәйкес сөздерді қолдана отырып, берілген иллюстрация бойынша өзара байланысқан сөйлем жазу; | 4.4.1.1 оқиғаларды сурет (комикс) түрінде ұсыну |
4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу |
0.4.2.1 жиі қолданылатын қарапайым сөздерді есту арқылы жазу; | 1.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған, тыңдау-көру материалдары бойынша заттардың таныс атауларын жазу | 2.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған, тыңдау-көру материалдары бойыншасөз тіркестерін жазу | 3.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған, тыңдау-көру материалдары бойынша қысқа жазбалар жазу | 4.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған, тыңдау-көру материалдары бойыншашағын мәтін жазу |
4.3 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
2.4.3.1 мұғалімнің көмегімен жай сөйлемнің соңында қойылатын тыныс белгілерін қолдану; |
3.4.3.1 өз бетінше жай сөйлемнің соңында қойылатын тыныс белгілерін қолдану; |
4.4.3.1 шағын мәтін құрастыруда сөйлемнің тиісті тыныс белгілерін қолдану; | ||
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау |
1.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптерді санитарлық-гигиеналық талаптарға сәйкес бір-бірімен дұрыс байланыстырып, анық, айқын жазу; | 2.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу | 3.4.4.1 кең жолды дәптерге бас әріптер менкіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу, каллиграфиялық дағдыларын дамыту | 4.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігінжәне олардың байланысын сақтап жазу және каллиграфиялық дағдыларын жетілдіру | |
5) "Тілдік нормаларды қолдану" бөлім:
5-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
0.5.1.1 сөздің қандай дыбыстардан тұратынын айту (дауысты – жуан, жіңішке, ашық, қысаң; дауыссыз – қатаң, ұяң, үнді; |
1.5.1.1 мұғалімнің көмегімен заттың атын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздерді ауызша тілде қолдану; |
2.5.1.1 мұғалімнің көмегімен заттың атын, сынын,санын, іс-қимылын білдіретін сөздерді ауызша және жазбаша тілде қолдану; |
3.5.1.1 мұғалімнің көмегімен заттың атын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздер мен көмекші сөздердің мағынасын ажырату, ауызша және жазбаша тілде қолдану; |
4.5.1.1 заттың атын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздер мен көмекші сөздердің мағынасын түсіну, ажырату, ауызша және жазбаша тілде қолдану; |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау |
0.5.2.1 кітаптағы рельефті суреттердің табиғи заттармен ұқсастығын анықтау; |
1.5.2.1 әріп пен дыбысты ажырата білу, төл дыбыстарды дұрыс айту; |
2.5.2.1 мұғалімнің көмегімен айтылуы мен жазылуында айырмашылығы жоқ сөздерді дұрыс айту және жазу; |
3.5.2.1 жаңа сөздерді орфоэпиялық және орфографиялық сөздіктер көмегімен қатесіз дұрыс жазу және айту; |
4.5.2.1 айтылуымен жазылуында айырмашылығы бар сөздерді мұғалім көмегімен дұрыс жазу және айту; |
27. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
28. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Қазақ тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Тыңдалым | 1.1 Тыңдалым тәсілдерін қолдану | 0.1.1.1 айтылған сөздерді тыңдау, түсіну |
1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну |
0.1.2.1 сөздерді тыңдау, түсіну; | ||
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну |
0.1.3.1 мұғалім қойған сұрақтарға жауап беру; | ||
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 0.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім, не туралы айтылғанын түсіну | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру |
0.2.1.1 сөз бен буынды ажырата білу; | |
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды сақтау |
0.2.3.1 әңгіменің кейіпкерлерін атау; | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану |
0.3.1.1 оқулықты бағдарлап үйрену; | |
Жазылым | 4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу |
0.4.2.1 жиі қолданылатын қарапайым сөздерді есту арқылы жазу; | |
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
0.5.1.1 сөздің қандай дыбыстардан тұратынын айту (дауысты – жуан, жіңішке, ашық, қысаң; дауыссыз – қатаң, ұяң, үнді); | |
2-тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну |
0.1.2.1 сөздерді тыңдау, түсіну; |
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 0.1.5.1 тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну | ||
Айтылым | 2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды қолдану |
0.2.3.1 әңгіменің кейіпкерлерін атау; | |
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 0.2.5.1 әртүрлі көрнекі құралдарды зерттей білу дағдыларын үйрену | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
0.5.1.1 сөздің қандай дыбыстардан тұратынын айту (дауысты – жуан, жіңішке, ашық, қысаң; дауыссыз – қатаң, ұяң, үнді; | |
3-тоқсан | |||
5. Саяхат | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну |
0.1.2.1 сөздерді тыңдау, түсіну; |
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 0.1.5.1 тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну | ||
Айтылым | 2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 0.2.2.1 сурет бойынша қысқа, қарапайым сөйлемдер құру | |
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды қолдану |
0.2.3.1 әңгіменің кейіпкерлерін атау; | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
0.5.1.1 сөздің қандай дыбыстардан тұратынын айту (дауысты – жуан, жіңішке, ашық, қысаң; дауыссыз – қатаң, ұяң, үнді; | |
4-тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну |
0.1.2.1 сөздерді тыңдау, түсіну; |
Айтылым | 2.4 Оқыған, тыңдаған материалды мазмұндау |
0.2.4.1 мұғалім оқыған мәтінді тыңдау; | |
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 0.2.5.1 әртүрлі көрнекі құралдарды зерттей білу дағдыларын үйрену | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
0.5.1.1 сөздің қандай дыбыстардан тұратынын айту (дауысты – жуан, жіңішке, ашық, қысаң; дауыссыз – қатаң, ұяң, үнді; | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Тыңдалым | 1.1 Тыңдалым тәсілдерін қолдану | 1.1.1.1 сөзді зейін қойып тыңдау, түсіну және оған сәйкес дұрыс әрекет ету (қимыл, ым-ишараны қолдану, іс-әрекет жасау) |
1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.1.3.1 тыңдаған мәтін мазмұны бойынша мұғалімнің көмегімен сұрақтарға жауап беру, сәйкес иллюстрация, суреттер, сызбалар таңдау | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 1.2.1.1 сөйлеу барысында танысу, өзі туралы айту және затты сипаттау үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | |
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды сақтау | 1.2.3.1 сұхбаттасының не туралы айтқанын түсіну және тілдік нормаларды сақтай отырып, түрлі тәсілдермен жауап беру | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша пайымдама жасау | 1.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал туралы өзінің қарапайым пайымдамасын (келісемін, келіспеймін, ұнайды, ұнамайды) жасау | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану |
1.3.1.1 таныс сөздерді тұтас оқу; | |
3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.2.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 1.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, ертегі, жұмбақ, жаңылтпаш, санамақ) ажырату | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу |
1.4.1.1 суретте берілген заттардың сынын білдіретін сөздерді жазу; | |
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) | 1.5.1.2 мұғалімнің көмегімен көптік, тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын ауызша тілде қолдану | |
2-тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздердің мағынасын түсіну |
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 1.1.4.1 мұғалімнің көмегімен тыңдаған материалдың кім, не туралы екенін түсіну | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 1.1.5.1 қимыл-қозғалыс, сұрақ қою, қысқа жауап арқылы тыңдаған, көрген мәтінді түсінгенін білдіру | ||
Айтылым | 2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 1.2.2.1 сурет бойынша 2-3 сөйлеммен өз ойын білдіру | |
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды қолдану | 1.2.3.1 сұхбаттасының не туралы айтқанын түсіну және тілдік нормаларды сақтай отырып, түрлі тәсілдермен жауап беру | ||
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 1.2.5.1 қысқа фильмдер мен тыңдалым материалдарының сюжетін өз сөзімен суреттеу | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша пайымдама жасау | 1.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал туралы өзінің қарапайым пайымдамасын (келісемін, келіспеймін, ұнайды, ұнамайды) жасау | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану | 1.3.1.1 таныс сөздерді тұтас оқу | |
3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.2.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 1.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, ертегі, жұмбақ, жаңылтпаш, санамақ) ажырату | ||
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 1.3.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтін немесе иллюстрация бойынша қарапайым сұрақтар (кім? не? қандай? қанша?) қою | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу |
1.4.1.1 суретте берілген заттардың сынын білдіретін сөздерді жазу; | |
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау |
1.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптерді санитарлық-гигиеналық талаптарға сәйкес бір-бірімен дұрыс байланыстырып, анық, айқын жазу; | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
1.5.1.2 мұғалімнің көмегімен көптік, тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын ауызша тілде қолдану; | |
3-тоқсан | |||
5. Саяхат | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздердің мағынасын түсіну | |
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 1.1.4.1 мұғалімнің көмегімен тыңдаған материалдың кім/не туралы екенін түсіну | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 1.1.5.1 қимыл-қозғалыс, сұрақ қою, қысқа жауап арқылы тыңдаған/көрген мәтінді түсінгенін білдіру | ||
2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 1.2.2.1 сурет бойынша 2-3 сөйлеммен өз ойын білдіру | ||
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды қолдану | 1.2.3.1 сұхбаттасының не туралы айтқанын түсіну және тілдік нормаларды сақтай отырып, түрлі тәсілдермен жауап беру | ||
2.4 Оқыған, тыңдаған материалды мазмұндау | 1.2.4.1 шағын мәтінді, қарапайым оқиғаларды мазмұндау | ||
Оқылым | 3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 1.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, ертегі, жұмбақ, жаңылтпаш, санамақ) ажырату | |
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 1.3.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтін немесе иллюстрация бойынша қарапайым сұрақтар (кім? не? қандай? қанша?) қою | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 1.3.5.1 мұғалімнің көмегімен иллюстрациялы шағын мәтіннен қажетті ақпаратты табу | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу | 1.4.1.1 суретте берілген заттардың сынын білдіретін сөздерді жазу | |
4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 1.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған, тыңдау-көру материалдары бойынша заттардың таныс атауларын жазу | ||
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 1.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптерді санитарлық-гигиеналық талаптарға сәйкес бір-бірімен дұрыс байланыстырып, анық, айқын жазу | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) | 1.5.1.5 мұғалім көмегімен сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтап құрастыру | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 әріп пен дыбысты ажырата білу, төл дыбыстарды дұрыс айту; | ||
4-тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздердің мағынасын түсіну |
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.1.3.1 тыңдаған мәтін мазмұны бойынша мұғалімнің көмегімен сұрақтарға жауап беру, сәйкес иллюстрация, суреттер, сызбалар таңдау | ||
Айтылым | 2.4 Оқыған, тыңдаған материалды мазмұндау | 1.2.4.1 шағын мәтінді, қарапайым оқиғаларды мазмұндау | |
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 1.2.5.1 қысқа фильмдер мен тыңдалым материалдарының сюжетін өз сөзімен суреттеу | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану |
1.3.1.1 таныс сөздерді тұтас оқу; | |
3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.2.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 1.3.5.1 мұғалімнің көмегімен иллюстрациялы шағын мәтіннен қажетті ақпаратты табу | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу | 1.4.1.1 суретте берілген заттардың сынын білдіретін сөздерді жазу | |
4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 1.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған, тыңдау-көру материалдары бойынша заттардың таныс атауларын жазу | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
1.5.1.3 сөйлеу барысында мұғалім көмегімен етістіктің шақтарын; бұйрық рай; болымсыз етістікті қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 әріп пен дыбысты ажырата білу, төл дыбыстарды дұрыс айту; | ||
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Тыңдалым | 1.1 Тыңдалым тәсілдерін қолдану |
2.1.1.1 ауызша тіл және тыңдау-көру материалын тыңдау және қарапайым сөйлемдерді түсініп қайталау; |
1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну |
2.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну; | ||
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.1.3.1 тыңдаған мәтінге мұғалімнің көмегімен иллюстрация, суреттер, сызбалар таңдау және қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 2.2.1.1 сөйлеу барысында алған ақпарат бойынша сұраулы сөйлем құрастыру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | |
2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 2.2.2.1 сюжетті сурет негізінде өз ойын айту | ||
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды сақтау | 2.2.3.1 тілдік нормаларды сақтай отырып, белгілі бір тақырыптағы әңгімеге қатысу және сұхбаттасының не туралы айтқанын түсіну | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану |
2.3.1.1 мәтінді мәнерлеп және қатесіз дауыстап оқу; | |
3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.2.1 таныс сөздерден құрастырылған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну | ||
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру |
2.3.4.1 мәтіннің мазмұны бойынша қарапайым сұрақтар құрастыру және оған жауап | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу |
2.4.1.1 заттың сынын білдіретін сөздерді қолдана отырып, берілген иллюстрация бойынша өзара байланысқан сөйлем жазу; | |
4.3 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
2.4.3.1 мұғалімнің көмегімен жай сөйлемнің соңында қойылатын тыныс белгілерін қолдану; | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
2.5.1.1 мұғалімнің көмегімен заттың атын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздерді ауызша және жазбаша тілде қолдану; | |
2-тоқсан | |||
3. Менің мектебім | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну |
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.1.3.1 тыңдаған мәтінге мұғалімнің көмегімен иллюстрация, суреттер, сызбалартаңдау және қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 2.1.5.1 тыңдау-көру материалындағы оқиғаларды түсіну, сұрақтар қою және сипаттау | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 2.2.1.1 сөйлеу барысында алған ақпарат бойынша сұраулы сөйлем құрастыру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | |
2.2 Берілгентақырыпбойыншаойынжеткізу | 2.2.2.1 сюжетті сурет негізінде өз ойын айту | ||
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 2.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалындағы сөйлемдерді қолданып, сюжетті суреттеу | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша пайымдама жасау | 2.2.6.1 салыстыру негізінде ақпарат, кейіпкер, оқиға туралы қарапайым ой-пікірін (мен ойлаймын, мен санаймын) айту | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану |
2.3.1.1 мәтінді мәнерлеп және қатесіз дауыстап оқу; | |
3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 2.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, ертегі, жұмбақ, әңгіме) ажырату | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 2.3.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздік, анықтамалықтардан қажетті ақпаратты табу | ||
Жазылым | 4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 2.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған, тыңдау-көру материалдары бойыншасөз тіркестерін жазу | |
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау |
2.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу; | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
2.5.1.1 мұғалімнің көмегімен заттың атын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздерді ауызша және жазбаша тілде қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау | 2.5.2.2 ә, ө, ү, ұ, і, ң, қ, ғ, һ әріптері кездесетін сөздерді дұрыс айту және жазу | ||
3-тоқсан | |||
5. Дені саудың – жаны сау! | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну |
2.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну; | |
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 2.1.4.1 тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну және кейіпкерлер мен оқиғалардың ретін анықтау | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 2.1.5.1 тыңдау-көру материалындағы оқиғаларды түсіну және сипаттау | ||
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды қолдану | 2.2.3.1 тілдік нормаларды сақтай отырып, белгілі бір тақырыптағы әңгімеге қатысу және сұхбаттасының не туралы айтқанын түсіну | ||
2.4 Оқыған, тыңдаған материалды мазмұндау | 2.2.4.1 оқиға желісін сақтай отырып, таныс сөздерді қолдану арқылы шынайы және ойдан құрастырылған оқиғаларды баяндау | ||
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 2.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалындағы сөйлемдерді қолданып, сюжетті суреттеу | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша ой-пікір білдіру | 2.2.6.1 салыстыру негізінде ақпарат, кейіпкер, оқиға туралы қарапайым ой-пікірін (мен... ойлаймын, мен... санаймын) айту | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану | 2.3.1.1 мәтінді мәнерлеп және дауыстап оқу | |
3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 2.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, ертегі, жұмбақ, әңгіме) анықтау | ||
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 2.3.4.1 мәтіннің мазмұны бойынша қарапайым сұрақтар құрастыру және оған жауап беру және ауыз әдебиеті | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 2.3.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздік, анықтамалардан қажетті ақпаратты табу | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу |
2.4.1.1 заттың сынын білдіретін сөздерді қолдана отырып, берілген иллюстрация бойынша өзара байланысқан сөйлем жазу; | |
4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 2.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған тыңдау-көру материалдары бойыншасөз тіркестерін жазу | ||
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 2.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
2.5.1.2 сөйлеу барысында көптік, тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау | 2.5.2.2 ә, ө, ү, ұ, і, ң, қ, ғ, һ әріптері кездесетін сөздерді дұрыс айту және жазу | ||
4-тоқсан | |||
7. Қоршаған орта | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздерден құралған қарапайым сөйлемдердіңмағынасын түсіну |
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.1.3.1 тыңдаған мәтінге мұғалімнің көмегімен көрнекілер, суреттер, сызбалар орналастырып, сұрақтарға жауап беру | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 2.2.1.1 сөйлеу барысында алған ақпарат бойынша сұраулы сөйлем құрастыру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | |
2.4 Оқыған, тыңдаған материалды мазмұндау | 2.2.4.1 оқиға желісін сақтай отырып, таныс сөздерді қолдану арқылы шынайы және ойдан құрастырылған оқиғаларды баяндау | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша ой-пікір білдіру | 2.2.6.1 салыстыру негізінде ақпарат, кейіпкер, оқиға туралы қарапайым ой-пікірін (мен... ойлаймын, мен... санаймын) айту | ||
3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.2.1 таныс сөздерден құрастырылған қарапайым сөйлемдердің мағынасын түсіну | ||
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 2.3.4.1 мәтіннің мазмұны бойынша қарапайым сұрақтар құрастыру және оған жауап беру және ауыз әдебиеті | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 2.3.5.1 мұғалімнің көмегімен сөздік, анықтамалықтардан қажетті ақпаратты табу | ||
4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 2.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған тыңдау-көру материалдары бойыншасөз тіркестерін жазу | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
2.5.1.2 сөйлеу барысында көптік, тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын қолдану; | |
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Тірі табиғат | Тыңдалым | 1.1 Тыңдалым тәсілдерін қолдану | 3.1.1.1 ауызша тіл және тыңдау-көру материалын тыңдау және түсіну, жеке сөйлемдердің мағынасын нақтылау үшін сұрақтар қою |
1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну |
3.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндерді түсіну; | ||
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.1.3.1 тыңдаған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру және сюжеттің даму желісі бойынша иллюстрациялар орналастыру, кесте толтыру | ||
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 3.1.4.1 тыңдаған материалдың себебі мен салдарының байланысын (негізгі ой, кейіпкерлер, оқиға) анықтау | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 3.2.1.1 сөйлеу барысында мәтін тақырыбына сәйкес сөздерді қолдану | |
2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 3.2.2.1 мұғалім ұсынған тақырып негізінде өз ойын айту | ||
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды сақтау | 3.2.3.1 белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу және сұхбаттасын түсіну және олардың ойын толықтыру | ||
2.4 Оқыған, тыңдаған материлды мазмұндау | 3.2.4.1 өзінің жоспар, жазбаларын қолдана отырып, оқиғалар, әңгімелерді өз сөзімен айтып беру | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану |
3.3.1.1 оқу түрлерін қолдана отырып, мәтінді немесе оның бөлімдерін мәнерлеп оқу (шолып танысу, рөлге бөліп оқу); | |
3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.2.1 таныс сөздер мен сөз тіркестерінен құрастырылған шағын мәтіннің түйінді тұсын түсіну | ||
3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 3.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, жұмбақ, ертегі, әңгіме және мақал-мәтелдер) ажырату, әңгімелеу, сипаттау мәтінін анықтау | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу |
3.4.1.1 тақырыпқа сәйкес сөздерді қолдана отырып, берілген иллюстрация бойынша өзара байланысқан сөйлем жазу; | |
4.3 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
3.4.3.1 өз бетінше жай сөйлемнің соңында қойылатын тыныс белгілерін қолдану; | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
3.5.1.1 мұғалімнің көмегімен заттың атын, сынын, іс-қимылын білдіретін сөздер мен көмекші сөздердің мағынасын ажырату, ауызша және жазбаша сөйлеу тілінде қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жаңа сөздерді орфоэпиялық және орфографиялық сөздіктер көмегімен қатесіз дұрыс айту және жазу; | ||
2-тоқсан | |||
3. Уақыт | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндерді түсіну |
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.1.3.1 тыңдаған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру және сюжеттің даму желісі бойынша иллюстрациялар орналастыру, кесте толтыру | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 3.1.5.1 тыңдау-көру материалдарындағы оқиғаларды түсіну, кейіпкерлері туралы сұрақтар қою және оларды сипаттау | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 3.2.1.1 сөйлеу барысында мәтін тақырыбына сәйкес сөздерді қолдану | |
2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 3.2.2.1 мұғалім ұсынған тақырып негізінде өз ойын айту | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша пайымдама жасау | 3.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал бойынша пайымдама жасау (маған... сияқты, маған... тәрізді) | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.1.1 оқу түрлерін қолдана отырып, мәтінді немесе оның бөлімдерін мәнерлеп оқу (шолып танысу, рөлге бөліп оқу) | |
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 3.3.4.1 мәтін мазмұны мен кейіпкерлерінің іс-әрекеті туралы нақты сұрақтар (қандай? қай? қашан? қайда?)құрастыру және оған жауап беру | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 3.3.5.1 сөздіктер мен анықтамалықтардан қажетті ақпаратты табу және оны алу | ||
Жазылым | 4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 3.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған, тыңдау-көру материалдары бойыншақысқа жазбалар жазу | |
4.3 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
3.4.3.1 өз бетінше жай сөйлемнің соңында қойылатын тыныс белгілерін қолдану; | ||
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау |
3.4.4.1 кең жолды дәптерге бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу, каллиграфиялық дағдыларын дамыту; | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
3.5.1.1 мұғалімнің көмегімен заттың атын, сынын,санын,іс-қимылын білдіретін сөздер мен көмекші сөздердің мағынасын ажырату, ауызша және жазбаша тілде қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жаңа сөздерді орфоэпиялық және орфографиялық сөздіктер көмегімен қатесіз дұрыс айту және жазу; | ||
3-тоқсан | |||
5. Өнер | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндерді түсіну |
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 3.1.4.1 тыңдаған материал бойынша себеп-салдарының байланысын (негізгі ой, кейіпкерлер, оқиға) анықтау | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 3.1.5.1 тыңдау-көру материалдарындағы оқиғаларды түсіну, кейіпкерлері туралы сұрақтар қою және оларды сипаттау | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 3.2.1.1 сөйлеу барысында мәтін тақырыбына сәйкес сөздерді қолдану | |
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды қолдану | 3.2.3.1 белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу және сұхбаттасын түсіну және олардың ойын толықтыру | ||
2.4 Оқыған, тыңдаған материалды мазмұндау | 3.2.4.1 өзінің жоспар,жазбаларын қолдана отырып, оқиғалар,әңгімелерді өз сөзімен айтып беру | ||
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 3.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалындағы оқиғаларды өмірдегі жағдайлармен салыстырып суреттеу | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша ой-пікір білдіру | 3.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал бойынша өз көзқарасын (маған... сияқты, маған... тәрізді) айту | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.1.1 оқу түрлерін қолдана отырып, мәтінді немесе оның бөлімдерін мәнерлеп оқу (шолып танысу, рөлге бөліп оқу) | |
3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 3.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, жұмбақ, ертегі, әңгіме және мақал-мәтелдер) ажырату, әңгімелеу, сипаттау мәтінін анықтау | ||
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 3.3.4.1 мәтін мазмұны мен кейіпкерлерінің іс-әрекеті туралы нақтысұрақтар (қандай? қай? қашан? қайда?) құрастыру және оған жауап беру | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 3.3.5.1 сөздіктер мен анықтамалықтардан қажетті ақпаратты табу және оны алу | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу | 3.4.1.1 тақырыпқа сәйкес сөздерді қолдана отырып, берілген иллюстрация бойынша өзара байланысқан сөйлем жазу | |
4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 3.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған тыңдау-көру материалдары бойыншақысқа жазбалар жазу | ||
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 3.4.4.1 кең жолды дәптерге бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу, каллиграфиялық дағдыларын дамыту | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
3.5.1.2 көптік,тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын ауызша тілде және жазбаша тілде қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жаңа сөздерді орфоэпиялық және орфографиялық сөздіктер көмегімен қатесіз дұрыс айту және жазу; | ||
4-тоқсан | |||
7. Су – тіршілік көзі | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 күнделікті өмірде қолданылатын таныс сөздер және сөз тіркестерінен құралған шағын мәтіндерді түсіну |
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.1.3.1 тыңдаған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру және сюжеттің даму желісі бойынша иллюстрациялар орналастыру, кесте толтыру | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 3.1.5.1 тыңдау-көру материалдарындағы оқиғаларды түсіну, кейіпкерлері туралы сұрақтар қою және оларды сипаттау | ||
Айтылым | 2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 3.2.2.1 мұғалім ұсынған тақырып негізінде өз ойын айту | |
2.4 Оқыған, тыңдаған материалды мазмұндау | 3.2.4.1 өзінің жоспар, жазбаларын қолдана отырып, оқиғалар, әңгімелерді өз сөзімен айтып беру | ||
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 3.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалындағы оқиғаларды өмірдегі жағдайлармен салыстырып суреттеу | ||
Оқылым | 3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.2.1 таныс сөздер мен сөз тіркестерінен құрастырылған шағын мәтіннің түйінді тұсын түсіну | |
3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 3.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, жұмбақ, ертегі, әңгіме және мақал-мәтелдер) ажырату, әңгімелеу,сипаттау мәтінін анықтау | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 3.3.5.1 сөздіктер мен анықтамалықтардан қажетті ақпаратты табу және оны алу | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу | 3.4.1.1 тақырыпқа сәйкес сөздерді қолдана отырып, берілген иллюстрация бойынша өзара байланысқан сөйлем жазу | |
4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 3.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған тыңдау-көру материалдары бойынша шағын мәтін жазу | ||
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 3.4.4.1 кең жолды дәптерге бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу, | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
3.5.1.1 мұғалімнің көмегімен заттың атын, сынын, іс-қимылын білдіретін сөздер мен көмекші сөздердің мағынасын ажырату, ауызша және жазбаша сөйлеу тілінде қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жаңа сөздерді орфоэпиялық және орфографиялық сөздіктер көмегімен қатесіз дұрыс айту және жазу; | ||
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Менің Отаным – Қазақстан | Тыңдалым | 1.1 Тыңдалым тәсілдерін қолдану |
4.1.1.1 ауызша тіл және тыңдау-көру материалын басқаша өзгертіп айту үшін тыңдау және түсіну; |
1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну |
4.1.2.1 бейтаныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің мағынасын мәтін ішінде анықтап түсіну; | ||
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 4.1.4.1 тыңдаған материалдағы негізгі ойды анықтау | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 4.2.1.1 әңгімені өрбіту үшін қажетті сөздерді қолдану | |
2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 4.2.2.1 басталған мәтінді өз ойынша аяқтау | ||
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды сақтау | 4.2.3.1 белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу, сұхбаттасын түсіну және оның сөзін нақтылау, анықтау, өз сөзімен айтып беру | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша пайымдама жасау | 4.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал бойынша өз көзқарасын (менің ойымша, деп ойлаймын) дәлелдеу | ||
Оқылым | 3.1 Оқу түрлерін қолдану |
4.3.1.1 оқу түрлерін қолдана отырып, мәтін немесе оның бөлімдерін (рөлге бөліп оқу, теріп оқу) мәнерлеп оқу; | |
3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.2.1 бейтаныс сөздер кездесетін шағын мәтіннің түйінді тұстарын түсіну | ||
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 4.3.4.1 мәтін мазмұнын және кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалайтын сұрақтар (неліктен? не үшін?) құрастыру және оған жауап беру | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу | 4.4.1.1 оқиғаларды сурет (комикс) түрінде ұсыну | |
4.3 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
4.4.3.1 шағын мәтін құрастыруда сөйлемнің тиісті тыныс белгілерін қолдану; | ||
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау |
4.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу және каллиграфиялық дағдыларын жетілдіру; | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
4.5.1.1 заттың атын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздер мен көмекші сөздердің мағынасын түсіну, ауызша және жазбаша сөйлеу тілінде қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау | 4.5.2.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы бар сөздерді мұғалім көмегімен дұрыс айту және жазу | ||
2-тоқсан | |||
3. Мәдени мұра | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 бейтаныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің мағынасын мәнмәтін ішінде анықтап түсіну |
1.3 Тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.1.3.1 мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру және түйінді тұстарын анықтау | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 4.1.5.1 тыңдау-көру материалының мазмұны бойынша негізгі ойды анықтауға жетелейтін сұрақтар қою және телебағдарлама үзіндісіндегі музыка, сөз және бейнелердің маңызын анықтау | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 4.2.1.1 әңгімені өрбіту үшін қажетті сөздерді қолдану | |
2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 4.2.2.1 басталған мәтінді өз ойынша аяқтау | ||
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және Тілдік нормаларды қолдану | 4.2.3.1 белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу, сұхбаттасын түсіну және оның сөзін нақтылау, анықтау, өз сөзімен айтып беру | ||
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 4.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалдарындағы оқиғаларға өзінің көзқарасын білдіру | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша пайымдама жасау | 4.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал бойынша өз көзқарасын (менің ойымша, деп ойлаймын) дәлелдеу | ||
Оқылым | 3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 4.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, жұмбақ, ертегі, әңгіме, мақал-мәтелдерді және жаңылтпаштарды) ажырату, пайымдау мәтінін анықтау | |
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 4.3.4.1 мәтін мазмұнын және кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалайтын сұрақтар (неліктен? не үшін?) құрастыру және оған жауап беру | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 4.3.5.1 қажетті ақпараттарды табу үшін түрлі дереккөздерді (сөздіктер, инфографикалар, энциклопедиялар, ғаламтор) қолдана білу | ||
Жазылым | 4.2 Тыңдаған.оқыған материалдың мазмұнын жазу | 4.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған, тыңдау-көру материалдары бойыншашағын мәтін жазу | |
4.3 Пунктуациялық нормаларды сақтау |
4.4.3.1 шағын мәтін құрастыруда сөйлемнің тиісті тыныс белгілерін қолдану; | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
4.5.1.1 заттың атын, сынын, санын, іс-қимылын білдіретін сөздер мен көмекші; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау | 4.5.2.2 сөзге қосымшалар жалғау кезінде үндестік заңын ескеріп айту және жазу | ||
3-тоқсан | |||
5. Табиғи құбылыстар | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 бейтаныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің мәнмәтінге қатысты мағынасын анықтап түсіну |
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 4.1.4.1 тыңдаған материалдағы негізгі ойды анықтау | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 4.1.5.1 тыңдау-көру материалының мазмұны бойынша негізгі ойды анықтауға жетелейтін сұрақтар қою және телебағдарлама үзіндісіндегі музыка, сөз және бейнелердің маңызын анықтау | ||
Айтылым | 2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) және тілдік нормаларды қолдану | 4.2.3.1 белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу, сұхбаттасын түсіну және оның сөзін нақтылау, анықтау, өз сөзімен | |
2.4 Оқыған, тыңдаған материалды мазмұндау | 4.2.4.1 тыңдаушыны еліктіру мақсатында оқиғалар,әңгімелерді дәлме-дәл айтып беру | ||
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 4.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалдарындағы оқиғаларға өзінің көзқарасын білдіру | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша ой-пікір білдіру | 4.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал бойынша өз көзқарасын (менің ойымша...,... деп ойлаймын) дәлелдеу | ||
Оқылым | 3.2 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.2.1 бейтаныс сөздер кездесетін шағын мәтіннің түйінді тұстарын түсіну | |
3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 4.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, жұмбақ, ертегі, әңгіме, мақал-мәтелдерді және жаңылтпаштарды) ажырату, пайымдау мәтінін анықтау | ||
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 4.3.4.1 мәтін мазмұнын және кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалайтын сұрақтар (неліктен? не үшін?) құрастыру және оған жауап беру | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 4.3.5.1 қажетті ақпараттарды табу үшін түрлі дереккөздерді (сөздіктер, инфографикалар, энциклопедиялар, Интернет) қолдана білу | ||
Жазылым | 4.1 Кейіпкердің атынан мәтін құрастырып жазу | 4.4.1.1 оқиғаларды сурет (комикс) түрінде ұсыну | |
4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 4.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған тыңдау-көру материалдары бойынша шағын мәтін жазу | ||
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 4.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу және каллиграфиялық дағдыларын жетілдіру | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
4.5.1.2 көптік,тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын ауызша тілде және жазбаша тілде еркін қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау | 4.5.2.2 сөзге қосымшалар жалғау кезінде үндестік заңын ескеріп айту және жазу | ||
4-тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | Тыңдалым | 1.2 Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 бейтаныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің мәнмәтінге қатысты мағынасын анықтап түсіну |
1.4 Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттарды түсіну | 4.1.4.1 тыңдаған материалдағы негізгі ойды анықтау | ||
1.5 Тыңдау-көру материалдарының мазмұнын түсіну | 4.1.5.1 тыңдау-көру материалының мазмұны бойынша негізгі ойды анықтауға жетелейтін сұрақтар қою және телебағдарлама үзіндісіндегі музыка, сөз және бейнелердің маңызын анықтау | ||
Айтылым | 2.1 Сөздік қорды толықтыру | 4.2.1.1 әңгімені өрбіту үшін қажетті сөздерді қолдану | |
2.2 Берілген тақырып бойынша ойын жеткізу | 4.2.2.1 басталған мәтінді өз ойынша аяқтау | ||
2.3 Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог) жәнеТілдік нормаларды қолдану | 4.2.3.1 белгілі тақырыптағы әңгімеге қатысу, сұхбаттасын түсіну және оның сөзін нақтылау, анықтау, өз сөзімен айтып беру | ||
2.5 Тыңдау-көру материалдары негізінде ойын айту | 4.2.5.1 фильмдер мен тыңдалым материалдарындағы оқиғаларға өзінің көзқарасын білдіру | ||
2.6 Оқылған, тыңдаған материал бойынша ой-пікір білдіру | 4.2.6.1 тыңдаған, оқыған материал бойынша өз көзқарасын (менің ойымша, деп ойлаймын) дәлелдеу | ||
Оқылым | 3.3 Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау | 4.3.3.1 мәтіннің жанрын (өлең, жұмбақ, ертегі, әңгіме, мақал-мәтелдерді және жаңылтпаштарды) ажырату, пайымдау мәтінін анықтау | |
3.4 Сұрақтар мен жауаптар құрастыру | 4.3.4.1 мәтін мазмұнын және кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалайтын сұрақтар (неліктен? не үшін?) құрастыру және оған жауап беру | ||
3.5 Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу | 4.3.5.1 қажетті ақпараттарды табу үшін түрлі дереккөздерді (сөздіктер, инфографикалар, энциклопедиялар, Интернет ) қолдана білу | ||
Жазылым | 4.2 Тыңдаған, оқыған материалдың мазмұнын жазу | 4.4.2.1 мұғалімнің көмегімен оқыған немесе тыңдаған тыңдау-көру материалдары бойынша шағын мәтін жазу | |
4.4 Каллиграфиялық нормаларды сақтау | 4.4.4.1 бас әріптер мен кіші әріптердің биіктігін, енін, көлбеулігін және олардың байланысын сақтап жазу және каллиграфиялық дағдыларын жетілдіру | ||
Тілдік нормаларды қолдану | 5.1 Грамматикалық нормаларды сақтау (термин сөздерді қолданбау) |
4.5.1.2 көптік, тәуелдік, жіктік, септік жалғауларын ауызша тілде және жазбаша тілде еркін қолдану; | |
5.2 Орфоэпиялық және орфографиялық нормаларды сақтау |
4.5.2.1 айтылуы мен жазылуында айырмашылығы бар сөздерді мұғалім көмегімен дұрыс жазу және айту; | ||
| Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 572 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Ағылшын тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4-сыныптары үшін "Ағылшын тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарлама мақсаты – көру қабілеті бұзылған оқушылардың тілдік мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін ескере отырып, қарапайым деңгейде ауызша және жазбаша қатынас жасай білуді қалыптастыру.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) қарапайым лингвистикалық ұғымдар туралы түсініктерді қалыптастыру: дыбыс, әріп, сөз, сөйлем, сөз табы, екпін;
2) ағылшын дыбыстардың дұрыс артикуляциялау және айтылу ережелерімен, әріптердің графикалық белгілері мен дыбыстардың сәйкестену нормаларымен таныстыру;
3) шетел тілін естіп қабылдау дағдыларын қалыптастыру;
4) оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру;
5) сөздердің қажетті көлемін игеруді, сұхбат жүргізу және монолог құрастыру үшін сөз тіркестер түрлерінің жеткілікті санда болуын қамтамасыз ету;
6) ағылшын тілін үйрену процесінде ақпаратты талдай, салыстыра, қорытындылай, жүйелей білуді қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) тілдік жаттығулар арқылы фонематикалық естуді дамыту;
2) қолдың ұсақ моторикасын, сезінуін дамыту, шағын кеңістікте, үстел бетінде, аспапта, алты нүктелі қалыпта, дәптерде, кітапта бағдарлауды дамыту;
3) сөз және оның бейнесі арасындағы байланысты қалыптастыру, түсінгенін белсенді түрде сөзбен айтуға ынталандыру;
4) заттық-кеңістік түсініктерді және көрнекі-бейнелік ойлауды дамытуға ықпал ететін бедерлі суреттерді оқу дағдыларын қалыптастыру;
5) барлық сақталған талдағыштар мен қалдық көруді пайдалануды, оны іс-әрекеттің сан алуан түрлерінде пайдалануға үйрету.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Көру қабілетінің бұзылуы тілдік қатынас қызметіне және шетел тілін меңгеруге әсер етпейді, дегенімен ол тіл құралдарының және мәнерлі қозғалыстың даму және жинақталу қарқынына, сөз және бейненің байланысына, лексика мазмұнына әсер етеді, тіл дағдылары мен тіл сезгіштіктің қалыптастыру ерекшеліктерін енгізеді.
6. "Ағылшы тілі" пәнін оқыту жеке-бағдарлық, іс-әрекеттік, саралап оқыту, коммуникативтік тәсілдер мен ақпараттық коммуникативтік технологиялар негізінде іске асырылады.
7. Жеке-бағдарланған тәсіл көру қабілеті бұзылған білім алушының өзін-өзі тану, өзін-өзі дамыту, өзін-өзі таныту және өз тұлғалық даралығын қалыптастыру процестерін қамтамасыз етуге және қолдауға мүмкіндік береді, ол сынып және сыныптан тыс іс-шараларда, стандартты емес сабақтарда жүзеге асады.
8. Ағылшын тілі сабақтарында іс-әрекеттік тәсіл білім алушының тұлғасын түрлі әдістерді қолдану негізінде дамытады: нақты жағдайларды сахналау, ойын, имитациялау және еркін сөйлеу арқылы ағылшын тілінде диалог құрастыру.
9. Саралап оқыту тәсілі әрбір баланы жан-жақты, психикалық және дене дамуының бұзылу себептерін, сипатын, оның туындау уақытын, оқуға қызығушылығын, бейімделуін, қабілетін зерттеуді көздейді және түрлі деңгейлік тапсырмаларды білім алушылардың қабілеттіліктеріне, сөйлеу тілі дағдыларына және білімдеріне қарай іріктеп, таңдауға негізделеді.
10. Коммуникативтік тәсіл рөлдік ойындарды пайдалану арқылы жүзеге асырылады, ойын арқылы арнайы берілген белсенді лексикалық және белсенді грамматикалық тіл құралдарын пайдалану күнделікті жағдайларда түрлі коммуникативтік міндеттерді шешуге бағытталған.
11. Оқытуда ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану ынтыматастық, қатынас және ақпарат алмасу шеңберінде құзіреттілікті дамытуға мүмкіндік береді, ол интернет-жобаларға қатысудан, онлайн-тестілеуден, электронды почтамен хат алмасудан, дыбыстау-бағдарламарын пайдаланудан тұрады.
12. Көру қабілеті бұзылған білім алушыларды ағылшын тіліне оқытуда оқу пәннің көлемі мен мазмұны өзгерілмейді, дегенімен ескерілетін жұмыс тәсілдерінің ерекшелігі бар:
1) жаңа лексикалық материалды енгізу көрмейтіндерге тән вербализмнің алдын алу үшін, сондай-ақ балалардың қоршаған орта туралы түсініктерін кеңейту және сенсорлық тәжірибесін байыту үшін пәндік, сипаттамалық және аудиалдық көрнекілікке сүйенумен іске асырылады;
2) брайль бойынша терілген грамматикалық кестелер, сызбалар мен графиктер материалды қабылдауда және пайымдауда артық қиындықтар туындатады, мұндай кестелер мен сызбалармен жұмысты сөздік сипаттау үлгілерімен және сөйлемді талдаумен ауыстыруға болады;
3) транскрипциялардың жазылу көлемділігі мен күрделілігіне байланысты оларды көрмейтін оқушыларға үйретудің жөні болмайды, кейбір дыбыстарды белгілеу үшін 3-4 белгілік тіркестер пайдаланылады;
4) көру қабілеті бұзылған білім алушыларда тіл кемістіктердің, дыбыс айту мен фонематикалық есту қабілетінің бұзылыстардың жиі кездесетінін ескеріп, бастауыш сыныптарда ағылшынша дұрыс дыбыс айтуды қоюға мақсатты түрде бағытталған жұмыс қарастырылмайды, дыбыс айтуды қалыптастыру жұмысы дикторлар мен мұғалімдердің сөйлеуін қабылдауға және имитациялауға негізделген, кейбір дыбыстардың
5) ағылшын тілінде жазуға үйрету кезінде орындаудың техникалық күрделілігіне байланысты "бос орынды толтыр" "кестені толтыр", "сөзжұмбақты шеш" және "суретті сипатта" сияқты стандартты тапсырмаларды түрлендіру немесе алып тастау қажет;
6) сұхбаттармен жұмыс кезінде көрмейтін оқушылардың қабылдауына қиін келетін вербалды емес коммуникациялар элементтеріне назар аударады, осыған байланысты осы сұхбатта қандай ымдар мен бет қиымылын пайдалануға болатынын мұғалім арнайы тоқтап, айтып береді: қол алысып амандасу, қоштасуда қолын бұлғау, жымию, бас изеу, иығын көтеру.
13. Пәндік түсініктерді кеңейтуде көрмейтіндердің түйсінуіне және нашар көретіндердің көріп қабылдауына қолжетімді көрнекі құралға айтарлықтай рөл бөлінеді.
14. Түзеу-дамыту жұмысында бұзылған функцияларды түзеу және қалпына келтіру мақсатында пайдаланылатын арнайы техникалық-оптикалық құралдар, көрнекі құралдар және дидактикалық материалдар жүйесі қолданылады:
1) қалдық көруі бар көрмейтін оқушылар бедерлік және түсті баспаны үйлестіретін оқулық, Брайль жүйесі бойынша жазулар үшін аспаптар мен грифельдер, дауысты әліппе, үйренетін тіл елінің бедерлі контурлық картасы, сканерлеу және оқу үшін оқитын машина, Брайль бойынша баспа механикалық машиналар қолданылады;
2) нашар көретін оқушылар үшін: іріленген қаріптер және бейімделген түсті бейнелеулер бар оқулықтар, ірілетілген жолдар мен торкөздері бар жұмыс дәптерлері, көкөністер мен жемістердің пішіндері, жануарлардың тұлыпы, тұрмыстық заттар, объектілердің модельдері, көлік, ғимарат, аудиокөрнекі құрылғылар, интерактивтік тақта.
3-тарау. "Ағылшын тілі" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
15. "Ағылшын тілі" оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 32 сағатты;
2) 1-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 66 сағатты;
3) 2-сыныпта - аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты;
4) 3-сыныпта - аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты;
5) 4-сыныпта - аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты құрайды.
16. Бағдарлама мазмұны 5 бөлімді қамтиды:
1) "Тыңдалым" бөлімі;
2) "Айтылым" бөлімі;
3) "Оқылым" бөлімі;
4) "Жазылым" бөлімі;
5) "Тілдік нормалар" бөлімі.
17. "Тыңдалым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну;
2) сөздер мен сөйлемдердің лексикалық мағынасын түсіну;
3) сұрақтарды түсіну;
4) басты және екінші кезекті ақпаратты белгілеу;
5) аудиовизуалды материалды түсіну.
18. "Айтылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) өзі туралы негізгі пайымдамаларды құру;
2) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;
3) сөздік қорын толықтыру;
4) тілдік нормаларды сақтау.
19. "Оқылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) оқу барысында сөздікті қолдану;
2) оқу түрлерін қолдану;
3) оқылған мәтіннің мазмұнын түсіну;
4) мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау.
20. "Жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) түсініктің түрлі формаларын қолдана отырып мәтін құру;
2) тыңдалған, оқылған материалдың мазмұнын баяндау;
3) каллиграфикалық нормаларды сақтау.
21. "Тілдік нормалар" бөлімі жұмыстың өзіндік бағытымен ерекшеленбейтін орфографияның және грамматиканың зерделенуін қарастырады, оқу процесін жағдаяттық-тақырыптық тұрғыда ұйымдастыру арқылы енгізіледі және келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) орфографиялық нормаларды сақтау;
2) грамматикалық нормаларды сақтау.
22. 0 - сыныпқа арналған "Ағылшын тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Тыңдалым": мұғалімнің, диктордың сөзін тыңдау арқылы қабылдау; сыныптың шектеулі шеңберіндегі сабақтарға арналаған қысқаша негізгі нұсқаулар; қысқа ұйқастардың, өлеңдердің, әндердің негізгі мазмұнын түсіну;
2) "Айтылым": ағылшын тілі дыбыстарының айтылуы, ұйқастарды мәтіндерін, жаңылтпаштарды, өлеңдерді, әндерді жатқа білу; күнделікті қарым-қатынастың жағдаяттық-диалогы: сәлемдесу, танысу, ризашылығын білдіру; өзі, өзінің отбасы туралы қысқаша пайымдамалар;
3) "Оқылым": ағылшын алфавитімен алғашқы танысу, рельефтік суреттерді оқу;
4) "Жазылым": нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектер түйреу бойынша жаттығулар: сызықтар, жақтаулар, оюлар;
5) "Тілдік нормалар": лексикалық аспект: сөздер, сөз тіркестері, 1-ден 10- ға дейін санау, түстердің, отбасы мүшелерінің, мектеп құралдарының атаулары, грамматикалық аспект: "to have" етістігі, "can" модалды етістігі.
23. 1 - сыныпқа арналған "Ағылшын тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Тыңдалым": мұғалімнің, диктордың сөзін тыңдау арқылы қабылдау, іс-әрекеттерді орындаудың қысқаша негізгі нұсқаулары, жай сөйлемдердің, шағын-мәтіндердің негізгі мазмұнын түсіну;
2) "Айтылым": ағылшын тілінің өзіне тән дыбыстарының айтылуы; этикеттік сипаттағы диалог, сұрақ қою диалогы, әрекетке қозғау-диалогы, диалогтар көлемі әрбір әңгімелесуші тарапынан 2-3 ілікпе сөз; нақты тақырыптық жағдаяттар шеңберіндегі қарапайым пайымдамалар: өзі, отбасы мүшелері, мектеп, жануарлар, ойыншықтар, тамақ туралы 3-4 сөз көлемінде мәліметтер;
3) "Оқылым": ағылшын алфавитінің әріптерін, әрбір әріп нүктелерінің реттік нөмірін білу, әріптің графикалық бейнесінің тиісті дыбыспен сәйкестігі;
4) "Жазылым": көрмейтіндерге арналған рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, нашар көретіндерге арналған еңкіш емес жалпақ баспалы қаріппен әріптер комбинацияларын сызу;
5) "Тілдік нормалар": тілдің лексикалық аспекті: түрлі типтегі сөйлемдерді дұрыс интонациялау: болымды, болымсыз, сұрау сөйлемдерін; сөздер мен сөйлемдердің екпінін дұрыс қою; болымды, болымсыз, сұрау сөйлемдердегі сөздер реті; тілдің грамматикалық аспектісі: "to have, to bе" етістіктері, "can" модалды етістігі; "I, you, he, she, it, we, they" жіктеу есімдіктері; "my, your, his, her" тәуелдеу есімдіктері; "this, that, these" сілтеу есімдіктері; "What? When? Which? How?" сұрау есімдіктері; зат есімнің көпше түрі формасының құрылуы; 1 ден 20 дейін сандық сан есімдер; "on, in, under" көмекші сөздері; адамдарды суреттеуге арналаған сын есімдер; жай уақыттың осы шақ формасы.
24. 2 - сыныпқа арналған "Ағылшын тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Тыңдалым": мұғалімнің, сыныптастарының сөзін тыңдау арқылы қабылдау, аудиожазбаны тыңдау арқылы қабылдау; іс-әрекеттерді орындаудың қысқаша нұсқауларын түсіну, таныс тілдік материалмен құрастырылған кішігірім сөйлемдердің мазмұнын түсіну;
2) "Айтылым": этикеттік сипаттағы диалог, сұрақ қою диалогы, әрекетке қозғау диалогы, әңгімені бастау, жалғастыру, аяқтау; ризашылығын білдіру, құттықтау, диалогтар көлемі әрбір әңгімелесуші тарапынан 3-4 ілікпе сөз; өзі, отбасы мүшелері, достары, олардың мінезі, сырт келбеті, жасы, әуестіктері туралы ақпарат беру; пәтерді, үйді суреттеу;
3) "Оқылым": дауыстыларды ашық және жабық буында оқу ережелері, дауысты әріптер мен әріп тіркестері: "-ee, -ea, -oo, -ow, -ou, -oy, -oi" және дауыссыз әріптер мен әріп тіркестері: "-ck, -ch, -tch, -sh, -ng, -th"; қатаң және ұяң дауыссыздар, ұзақ және қысқа дауысты дыбыстар, ағылшын тіліне тән дыбыстар; күрделі емес шағын мәтіндердің мазмұнын түсіну, рельефтік-нүктелік қаріппен жазылған ағылшынша сөздің дыбыстық айтылуымен сәйкестігі; интонацияны қолдана отырып ағылышын тіліндегі кішкене мәтіндерді оқу, ақпаратты сөздіктің көмегімен анықтау;
4) "Жазылым": жазу техникасымен жұмыс, қалдық көруі бар көрмейтіндерге арналған рельефтік-нүктелік қаріпті қолдана отырып сөз, сөз тіркес, қысқа сөйлем деңгейінде жазу; нашар көретіндерге арналған еңкіш емес жалпақ баспалы қаріппен жазу;
5) "Тілдік нормалар": тілдің лексикалық аспекті: "-teen, -ty thirteen-thirty" сан есімдерін құрайтын жұрнақтар, "-er, -or" зат есімдерін құрайтын жұрнақтар; тілдің грамматикалық аспекті: сұраулы сөйлемдердің түрлері: жалпы және арнайы; "can" модалды етістігі; "Present Simple"-де етістікті қолдану; "I, you, he, she, it, we, they" жіктеу есімдіктері; "my, your, his, her, its, our, their" тәуелдеу есімдіктері; "these, those" сілтеу есімдіктері; "some, any" белгісіздік есімдіктері; тәуелдік септік; "there is/ there are" құрылымы; орынның "near, above, on the left, on the right" көмекші сөздері; артикльдер "а/ аn, the"; зат есімнің көпше түрі формасының құрылуы; 1 ден 50 дейін сандық сан есімдер.
25. 3-сыныпқа арналған "Ағылшын тілі" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Тыңдалым": аудио-видео материалдардың негізгі мазмұнын түсіну; тыңдалған материалдың негізгі сәттерін анықтау;
2) "Айтылым": болымды, болымсыз, сұраулы сөйлемдерді дұрыс интонациялау; сөздер мен сөйлемдердің екпінін дұрыс қою; тілдік жағдаяттарға қатысу; тілдік нормаларды сақтау; үлгіге сүйене отырып кішігірім әңгіме құрастыру; берілген тақырыптарға сұрақтар мен жауаптар құру;
3) "Оқылым": 3-4 буынның түрілерінде дауысты әріптерді оқу ережелері; "-ai, ау -ei, -ey" дауысты әріптер мен әріп тіркестерін оқу және "-ph, -kn, -wh, -wr" дауыссыз әріптер мен әріп тіркестерін оқу; оқу техникасын дамыту, дауыстап оқу, диалогтарды рөлдер бойынша оқу; оқу барысында айтылыммен, интонациялаумен жұмыс; бейтаныс контексте таныс сөздерді тану, қысқа мәтіндердің мазмұнын түсіну; берілген тақырыптарға сұрақтар мен жауаптар құру; сөздікті қолдану;
4) "Жазылым": жазу техникасын жетілдіру, мәтіннен сөздерді, сөз тіркестерін, жай сөйлемдерді көшіріп жазу; негізгі сөздерге, сөйлемдерге сүйене отырып қарапайым әңгіме құрастыру;
5) "Тілдік нормалар": тілдің лексикалық аспекті: тілде жаңа лексиканы тану және қолдану дағдыларын қалыптастыру; сөздік қорын толықтыру үшін сөз құру тәсілдерін қолдану; "-y" сын есімдерін құрайтын жұрнақтар; "– th" реттік сан есімдерін құрайтын жұрнақтар; реттік сан есімдер, 1-ден 100-ге дейін сандық сан есімдер; тілдің грамматикалық аспекті: зат есім, көпше сан, шығарылым-сөздер; белгісіздік есімдіктері some, any, болымсыз есімдік no; "Present Simple Continuous және to be" формасындағы етістік, "Past Simple" формасындағы етістік, болымды, болымсыз және сұраулы формалардағы can, may модалды етістіктер, орынның көмекші сөздері "at, next to, between"; уақыттың көмекші сөздері "on, at, in"; бағыттың көмекші сөздері "to, by"; "there is/ there are" құрылымы болымды, болымсыз және сұраулы формаларда; сұраулы сөйлемдер түрлері: жалпы, арнайы және альтернативті.
26. 4 - сыныпқа арналған "Ағылшын тілі" оқу пәнінің базалық мазмұны:
1) "Тыңдалым": мұғалімнің, сыныптастарының сөзін есту арқылы түсіну, таныс тілдік материалдағы күрделі емес аудио мәтіндердің және видео үзінділердің негізгі мазмұнын қабылдау;
2) "Айтылым": ағылшын тіліндегі мемлекеттерде қабылданған тілдік этикет нормаларын сақтай отырып, қарапайым диалогқа қатысу; ұсынылған үлгіге сүйене отырып, заттың, суреттің, кейіпкердің кішігірім сипаттамасын құру; оқылған мәтіннің мазмұнын қысқаша баяндау;
3) "Оқылым": дауысты және дауыссыз сөздерді, сөз тіркестерін оқу, дауысты әріптерді түрлі позицияда оқу; ағылшын тіліне тән дыбыстарды дұрыс айту; айтылым ережелері мен тиісті интонацияны сақтай отырып, таныс тілдік материалда құрылған кішігірім мәтіндерді дауыстап оқу; мәтіндер мазмұнын түсіну, олардан сұралған ақпаратты шығарып алу; ақпаратты сөздіктің көмегімен анықтау;
4) "Жазылым": тыңдалған, оқылған, көрген материал негізінде үлгіге сүйене отырып рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен және нашар көретіндерге арналған еңкіш емес жалпақ баспалы қаріппен қысқаша жазба паймдамалар құру; мәтіндер бойынша сұрақтарға жазбаша түрде жауап беру;
5) "Тілдік нормалар": тілдің лексикалық аспекті: тілде жаңа лексиканы тану және қолдану дағдыларын қалыптастыру; сөздік қорын толықтыру үшін сөз құру тәсілдерін қолдану, сын есімдердің салыстыру дәрежесін құрайтын "-er, -est" жұрнақтары; тілдің грамматикалық аспекті: өздік есімдіктер; сын есім; 1-ден 1000-ға дейін сандық сан есімдер, 1-ден 100-ге дейін реттік сан есімдер, Past Simple формасындағы етістік құрылымы; дұрыс және бұрыс етістіктерді жіктеу: "to go, buy, see, say, meet, do, read, write, draw, sing, wear, have, eat, drink, put, get, make"; "Future Simple" формасындағы етістік; зат есімнің тәуелдік септігі; сұраулы есімдіктер: "which, what, where, which, how many, what kind of ... ", сілтеу есімдіктер "this, these, that, those", таныс тақырыптардың өсу шеңберінде қысқаша нұсқаулар, құрылымдар "has got/ have got, there is/ are", уақыт және жиілік үстеулері: "sometimes, often, always, never", "well, badly" үстеулері орын және бағыттың көмекші сөздері: "in, on, behind, between, in front of, near, next to, opposite, above, up, down, on the right, on the left", уақыттың көмекші сөздері: "in, on, at, before, after; with/without", уақыттар "Present Simple Tense, Present Continuous Tense, Past Simple Tense", модалды етістіктер: "сan, must, have to", қарапайым әрекеттерді және етістіктерді суреттейтін мақсат инфинитиві "want, start + infinitive".
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
27. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар –бөлімше ретін, төртінші сан - оқу мақсатының реттік нөмірін білдіреді Мысалы, 1.1.2.4 кодталуында: "1" – сынып, "1.2" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының реттік саны.
28. Күтілетін нәтижелер бойынша оқыту мақсаттарының жүйесі:
1) "Тыңдалым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 0.1.1.1 ағылшын тіліндегі мұғалімнің сөзін тыңдау және түсіну |
1.1.1.1 | 2.1.1.1 мұғалімнің, сыныптастарының ағылшын тіліндегі сөзін тыңдау арқылы түсіну |
3.1.1.1 | 4.1.1.1 ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну, бөлектенген пайымдамаларды анықтау үшін ағылшын тілінде сұрақтар қою |
1.2 | 0.1.2.1 жай дыбыстар мен фонемдерді тану | 1.1.2.1 ағылшын тіліндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | 2.1.2.1 сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 сөйлем мен мәтіндегі сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 мәтіндегі бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын анықтау |
1.3 Сұрақтарды түсіну | 0.1.3.1 қарапайым сұрақтарды түсіну |
1.1.3.1 ағылшын тіліндегі диалогтың негізгі сұрақтарын білу : | 2.1.3.1 тыңдалған материалға сәйкес суретті, сызбаны таңдап алу, ағылшын тіліндегі сұрақтарға жауап беру | 3.1.3.1 тыңдалған материалға кесте толтыру, ағылшын тіліндегі қарапайым сұрақтарға жауап беру | 4.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және тыңдалған материалдың негізігі сәттерін табу |
1.4 | 1.1.4.1 тыңдалғанмәтінде кім/не жайлы айтылғанын анықтау | 2.1.4.1 ағылшын тіліндегі тыңдалғанмәтіннің мағынасын түсіну, кейіпкерлердің есімдерін және жердің атауын анықтау | 3.1.4.1 тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау | 4.1.4.1 тыңдалған материалдың негізгі сәттерін, оқиғаларын, кейіпкерлерін анықтау | |
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 0.1.5.1 ағылшын тіліндегі әндердің, өлеңдердің мағынасын түсіну | 1.1.5.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған, көрген материалдың мағынасын түсіну | 2.1.5.1 аудиовизуалды материалда болып жатқан іс-әрекеттерді түсіну | 3.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы жерді, оқиғаларды, кейіпкерлерді түсіну және суреттеу | 4.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы негізгі сәттерді анықтау |
2) "Айтылым" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 | 0.2.1.1 ағылшын тілінде сәлемдесе, қоштаса, ризалығын білдіре, кешірім сұрай білу | 1.2.1.1 өзі, айналасындағы заттар туралы қысқа әңгіме құру | 2.2.1.1 өзі, өзінің отбасы, досы туралы таныс сөздер, сөйлемдер негізінде ағылшын тілінде пайымдамалар құру | 3.2.1.1 берілген алгоритм бойынша ағылшын тілінде әңгіме құрастыру | 4.2.1.1 өзі, мектебі, қаласы, айналасындағы заттар туралы сөздердің санын көбейте отырып пайымдамалар құру |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 0.2.2.1 мұғалімнің қарапайым сұрақтарына үлгіге сүйене отырып жауап беру | 1.2.2.1 адамдар, заттар туралы негізгі сұрақтарға ағылшын тілінде жауап беру | 2.2.2.1 негізгі сұрақтарды қойып, жауап бере білу | 3.2.2.1 берілген тақырып бойынша сұрақтар қойып, жауап беру | 4.2.2.1 ағылшын тілінің жай уақыттарын қолдана отырып сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау |
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 0.2.3.1 кішігірім тақпақтарды, санамақтарды, әндерді жатқа айту | 1.2.3.1 танысуға, өзі туралы айтуға, заттарды суреттеуге арналған сөздер мен сөз тіркестерін білу | 2.2.3.1 сұрақтар құру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | 3.2.3.1 сөйлеу тілінде түрлі контекстегі тақырыптық лексиканы қолдану | 4.2.3.1 әңгімені қолдау үшін қажетті сөздер мен сөйлемдерді қолдану |
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 0.2.4.1 мұғалімнің сөзін түсіну, тілдік нормаларды сақтау | 1.2.4.1 әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | 2.2.4.1 тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | 3.2.4.1 пайымдамалармен толықтыра отырып тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | 4.2.4.1 әңгімеге қатысу, тілдік нормаларды сақтай отырып, әңгімелесушінің сөзін нақтылау, анықтау, басқа сөзбен айту |
3) "Оқылым" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 1.3.1.1 сөздікті қолданудың мағынасын түсіну | 2.3.1.1 мұғалімнің көмегімен оқу барысында бейнелері бар сөздікті қолдана білу (нашар көретіндер) | 3.3.1.1 мәтіндегі бейтаныс сөздерді аудару үшін бейнелері бар сөздікті қолдану (нашар көретіндер) | 4.3.1.1 мәтінді аудару үшін сөздікті өз бетінше қолдану (нашар көретіндер) | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 0.3.2.1 әріптерді көріп қабылдай білу және тану, оларды тиісті дыбыстармен сәйкестету | 1.3.2.1 таныс сөздерді бүтіндей оқу | 2.3.2.1 сөздерді айтылым ережесі мен тиісті интонациясын сақтай отырып оқу | 3.3.2.1 мәтінді, диалогтарды рөлдер бойынша мәнерлеп оқу | 4.3.2.1 оқу түрлерін қолдана отырып мәтінді оқу (мәтінмен танысу , ішінара, рөлдер бойынша) |
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | 1.3.3.1 ағылшын алфавитінің әріптері мен әріп тіркестерінің оқу ережелерін білу | 2.3.3.1 рельефтік-нүктелік қарппен жазылған ағылшын сөзін оның дыбыстық айтылымымен сәйкестеу | 3.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздерді оқу және түсіну | 4.3.3.1 таныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің негізгі сәттерін түсіну |
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 1.3.4.1 сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну | 2.3.4.1 оқылған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын түсіну | 3.3.4.1 жай мәтіннің негізгі сәттерін түсіну, кейіпкерлерді, тұрған жерін және жағдаяттарын анықтау | 4.3.4.1 оқылған мәтіннің негізгі ойын анықтау | |
4) "Жазылым" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
4.1 | 2.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, мұғалімнің көмегімен жай сөйлемдер құру | 3.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, өз бетінше сөйлемдер құру | 4.4.1.1үлгі, жоспар, негізгі сөздер бойынша 2-3 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру | ||
4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 1.4.2.1 әріптерді рельефтік-нүктелік қарппен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндерүшін) |
2.4.2.1 |
3.4.2.1 |
4.4.2.1 | |
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 0.4.3.1 нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектерді түйрей білу: сызықтар, жақтаулар, оюлар | 1.4.3.1 сөздерді рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, бас және кіші әріптерді жалпақ баспалы қаріппен жазу (нашар көретіндерүшін) | 2.4.3.1 әріптерді, әріп тіркестерін, сөздерді, сөз тіркестерін каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | 3.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | 4.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді анық жазу |
5) "Тілдік нормалар" бөлімі:
5-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 1.5.1.1 ағылшын алфавитінің барлық әріптерін графикалық тұрғыда жаңғырту | 2.5.1.1 жазылымы мен айтылымының айырмашылығы бар сөздерді жазу, тасымалдау ережелерін сақтау | 3.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдана білу (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | 4.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдану (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау | 0.5.2.1 1ден -10 ға дейін санай білу | 1.5.2.1 зат есімдердің жекеше және көпше түрін білу | 2.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын білу және қолдану | 3.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану | 4.5.2.1 кейбір айырықша зат есімдердің жекеше және көпше түрін, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану |
0.5.2.2 негізгі түстерді білу | 1.5.2.2 1-ден 20-ға дейінгі сандық сан есімдерді білу | 2.5.2.2 1-ден 50-ге дейінгі сандық сан есімдерді білу |
3.5.2.2 1-ден 100-ге дейінгі сандық сан есімдерді, |
4.5.2.2 1-ден 1000-ға дейінгі сандық сан есімдерді, | |
0.5.2.3 Where are you from? How old are you? What is your name? | 1.5.2.3 ағылшын тілінде заттардың белгісін білу | 2.5.2.3 ағылшын тілінде заттарды және олардың белгісін суреттеу | 3.5.2.3 сын есімдерді дәрежелері бойынша салыстыру | 4.5.2.3 сын есімдерді жалпы және кейбір тақырыптық сипатының өсу спектрі бойынша заттарды суреттеу үшін қолдану | |
1.5.2.4 a, an, the артикльдерін білу | 2.5.2.4 a, an, the артикльдерін заттарды белгілеу үшін мұғалімнің көмегімен қолдану | 3.5.2.4 a, an, the артикльдерін заттарды белгілеу үшін өз бетінше қолдану | 4.5.2.4 a, an, the артикльдерін мәтіндегі заттарды, жер атауларын, есімдерді белгілеу үшін қолдану | ||
1.5.2.5 Who? What? сұраулы есімдіктерді білу | 2.5.2.5 Who? What? Where? Whose? сұраулы есімдіктердің көмегімен сұрақтар қою | 3.5.2.5 Who? What? Where? Whose? How many/ much? сұраулы есімдіктердің көмегімен сұрақтар қою | 4.5.2.5 Who? What? Where? Whose? How many/ much? Which? Why? сұраулы есімдіктердің көмегімен сұрақтар қою | ||
1.5.2.6 this, that сілтеу есімдіктерін білу | 2.5.2.6 this, that, these, those, these сілтеу есімдіктерін қолдану | 3.5.2.6 this, that, these, those, these сілтеу есімдіктерін қолдану | 4.5.2.6 this, that, these, those, these сілтеу есімдіктерін қолдану | ||
1.5.2.7 I, you, he, she, it, we, you, they жіктеу есімдіктерін білу | 2.5.2.7 жіктеу есімдіктерінің көмегімен өзі, айналасындағы заттар туралы пайымдамалар құру | 3.5.2.7 жіктеу есімдіктерінің және and, but жалғаулықтарының көмегімен өзі, айналасындағы заттар туралы пайымдамалар құру | 4.5.2.7 my, your, his, her жіктеу және тәуелдеу есімдіктерінің көмегімен өзі, айналасындағы заттар, жағдаяттар мен іс-әрекеттер туралы пайымдамалар құру | ||
1.5.2.8 заттардың әрекеттерін білдіретін сөздерді білу | 2.5.2.8 заттардың қажетті уақыттағы әрекеттерін білдіретін сөздерді мұғалімнің көмегімен қолдану | 3.5.2.8 қимылдың әр-түрін білдіретін етістіктерді қолдану | 4.5.2.8 нәтижені, қоғалыстың аяқталуын және басталуын білдіретін етістіктерді қолдану | ||
1.5.2.9 there is/are құрылымын білу |
2.5.2.9 | 3.5.2.9 must (тиісті) модалды етістігін қолдану должен | 4.5.2.9 модалды етістіктердің теріс формасын қолдану | ||
1.5.2.10 орынды білдіретін сөздерді білу | 2.5.2.10 have got+ зат есім құрылымының көмегімен сұрақтар қою | 3.5.2.10 there is, are, have got+ noun құрылымының көмегімен сұрақтар қою | 4.5.2.10 құрылымыбар сұрақтарға толық жауап беру | ||
1.5.2.11 апта күдерінің алдында уақыттың негізгі көмекші сөзін қолдану | 2.5.2.11 орынды білдіретін сөздерді қолдану here/there | 3.5.2.11 уақыт пен жиілік үстеулерін қолдану often, seldom, always, never | 4.5.2.11 сөйлеу тілінде жай үстеулерді қолдану well, badly | ||
2.5.2.12 заттар мен адамдардың орналасуын суреттеу | 3.5.2.12 орын мен уақыттың көмекші сөздерін қолдану in, at, next to, near, on | 4.5.2.12 бағыттың көмекші сөздерін қолдану to, in, at, towards, up, down | |||
2.5.2.13 -ing жалғауымен аяқталатын осы шақтағы сурелі уақытты қолдану | 3.5.2.13 осы шақтағы сурелі уақытты білдіретін сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 4.5.2.13 -ing жалғауын осы мезетте болып жатқан жағдаяттарды суреттеуге қолдану | |||
2.5.2.14 –but, - and –жалғаулықтардың көмегімен сөздер мен сөйлемдерді байланыстыру | 3.5.2.14 or, because жалғаулықтардың көмегімен сөздерді байланыстыру | 4.5.2.14 - and,- but,- or, - because жалғаулықтардың көмегімен сөздерді байланыстыру | |||
29. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4-сыныптары үшін "Ағылшын тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
30. Бөлім мен тақырыптардың сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| "Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4-сыныптары үшін "Ағылшын тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4-сыныптары үшін "Ағылшын тілі"пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 0-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 0.1.1.1 ағылшын тіліндегі мұғалімнің сөзін тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 0.1.2.1 жай дыбыстар мен фонемдерді тану | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 0.1.3.1 қарапайым сұрақтарды түсіну | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 0.1.5.1 ағылшын тіліндегі әндердің, өлеңдердің мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 0.2.1.1 ағылшын тілінде сәлемдесе, қоштаса, ризалығын білдіре, кешірім сұрай білу | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 0.2.2.1 мұғалімнің қарапайым сұрақтарына үлгіге сүйене отырып жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 0.2.3.1 кішігірім тақпақтарды, санамақтарды, әндерді жатқа айту | ||
3. Оқылым | 2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 0.2.4.1 мұғалімнің сөзін түсіну, тілдік нормаларды сақтау | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 0.3.2.1 әріптерді көріп қабылдай білу және тану, оларды тиісті дыбыстармен сәйкестету | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 0.4.3.1 нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектерді түйрей білу: сызықтар, жақтаулар, оюлар | |
5.Тілдік нормалар | 5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
0.5.2.1 1 ден -10 ға дейін санай білу; | |
2. Менің мектебім | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 0.1.1.1 ағылшын тіліндегі мұғалімнің сөзін тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 0.1.2.1 жай дыбыстар мен фонемдерді тану | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 0.1.3.1 қарапайым сұрақтарды түсіну | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 0.1.5.1 ағылшын тіліндегі әндердің, өлеңдердің мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 0.2.1.1 ағылшын тілінде сәлемдесе, қоштаса, ризалығын білдіре, кешірім сұрай білу | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 0.2.2.1 мұғалімнің қарапайым сұрақтарына үлгіге сүйене отырып жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 0.2.3.1 кішігірім тақпақтарды, санамақтарды, әндерді жатқа айту | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 0.2.4.1 мұғалімнің сөзін түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3.Оқылым | 3.2 Оқу түрлерін қолдану | 0.3.2.1 әріптерді көріп қабылдай білу және тану, оларды тиісті дыбыстармен сәйкестету | |
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 0.4.3.1 нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектерді түйрей білу: сызықтар, жақтаулар, оюлар | |
5. Тілдік нормалар | 5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
0.5.2.1 1 ден -10 ға дейін санай білу ; | |
2-тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 0.1.1.1 ағылшын тіліндегі мұғалімнің сөзін тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 0.1.2.1 жай дыбыстар мен фонемдерді тану | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 0.1.3.1 қарапайым сұрақтарды түсіну | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 0.1.5.1 ағылшын тіліндегі әндердің, өлеңдердің мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 0.2.1.1 ағылшын тілінде сәлемдесе, қоштаса, ризалығын білдіре, кешірім сұрай білу | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 0.2.2.1 мұғалімнің қарапайым сұрақтарына үлгіге сүйене отырып жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 0.2.3.1 кішігірім тақпақтарды, санамақтарды, әндерді жатқа айту | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 0.2.4.1 мұғалімнің сөзін түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3.Оқылым | 3.2 Оқу түрлерін қолдану | 0.3.2.1 әріптерді көріп қабылдай білу және тану, оларды тиісті дыбыстармен сәйкестету | |
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 0.4.3.1 нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектерді түйрей білу: сызықтар, жақтаулар, оюлар | |
5. Тілдік нормалар | 5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
0.5.2.1 1 ден -10 ға дейін санай білу; | |
4. Бізді қоршаған әлем | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 0.1.1.1 ағылшын тіліндегі мұғалімнің сөзін тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 0.1.2.1 жай дыбыстар мен фонемдерді тану | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 0.1.3.1 қарапайым сұрақтарды түсіну | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 0.1.5.1 ағылшын тіліндегі әндердің, өлеңдердің мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 0.2.1.1 ағылшын тілінде сәлемдесе, қоштаса, ризалығын білдіре, кешірім сұрай білу | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 0.2.2.1 мұғалімнің қарапайым сұрақтарына үлгіге сүйене отырып жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 0.2.3.1 кішігірім тақпақтарды, санамақтарды, әндерді жатқа айту | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 0.2.4.1 мұғалімнің сөзін түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3.Оқылым | 3.2 Оқу түрлерін қолдану | 0.3.2.1 әріптерді көріп қабылдай білу және тану, оларды тиісті дыбыстармен сәйкестету | |
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 0.4.3.1 нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектерді түйрей білу: сызықтар, жақтаулар, оюлар | |
5. Тілдік нормалар | 5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
0.5.2.1 1-ден 10 -ға дейін санай білу; | |
3-тоқсан | |||
5. Саяхат | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 0.1.1.1 ағылшын тіліндегі мұғалімнің сөзін тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 0.1.2.1 жай дыбыстар мен фонемдерді тану | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 0.1.3.1 қарапайым сұрақтарды түсіну | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 0.1.5.1 ағылшын тіліндегі әндердің, өлеңдердің мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 0.2.1.1 ағылшын тілінде сәлемдесе, қоштаса, ризалығын білдіре, кешірім сұрай білу | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 0.2.2.1 мұғалімнің қарапайым сұрақтарына үлгіге сүйене отырып жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 0.2.3.1 кішігірім тақпақтарды, санамақтарды, әндерді жатқа айту | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 0.2.4.1 мұғалімнің сөзін түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3.Оқылым | 3.2 Оқу түрлерін қолдану | 0.3.2.1 әріптерді көріп қабылдай білу және тану, оларды тиісті дыбыстармен сәйкестету | |
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 0.4.3.1 нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектерді түйрей білу: сызықтар, жақтаулар, оюлар | |
5. Тілдік нормалар | 5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
0.5.2.1 1 ден -10 ға дейін санай білу; | |
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 0.1.1.1 ағылшын тіліндегі мұғалімнің сөзін тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 0.1.2.1 жай дыбыстар мен фонемдерді тану | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 0.1.3.1 қарапайым сұрақтарды түсіну | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 0.1.5.1 ағылшын тіліндегі әндердің, өлеңдердің мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 0.2.1.1 ағылшын тілінде сәлемдесе, қоштаса, ризалығын білдіре, кешірім сұрай білу | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 0.2.2.1 мұғалімнің қарапайым сұрақтарына үлгіге сүйене отырып жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 0.2.3.1 кішігірім тақпақтарды, санамақтарды, әндерді жатқа айту | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 0.2.4.1 мұғалімнің сөзін түсіну, Тілдік нормаларды сақтау | ||
3.Оқылым | 3.2 Оқу түрлерін қолдану | 0.3.2.1 әріптерді көріп қабылдай білу және тану, оларды тиісті дыбыстармен сәйкестету | |
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 0.4.3.1 нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектерді түйрей білу: сызықтар, жақтаулар, оюлар | |
5. Тілдік нормалар | 5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
0.5.2.1 1-ден 10-ға дейін санай білу; | |
4-тоқсан | |||
7. Тағам және сусындар | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 0.1.1.1 ағылшын тіліндегі мұғалімнің сөзін тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 0.1.2.1 жай дыбыстар мен фонемдерді тану | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 0.1.3.1 қарапайым сұрақтарды түсіну | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 0.1.5.1 ағылшын тіліндегі әндердің, өлеңдердің мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 0.2.1.1 ағылшын тілінде сәлемдесе, қоштаса, ризалығын білдіре, кешірім сұрай білу | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 0.2.2.1 мұғалімнің қарапайым сұрақтарына үлгіге сүйене отырып жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 0.2.3.1 кішігірім тақпақтарды, санамақтарды, әндерді жатқа айту | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 0.2.4.1 мұғалімнің сөзін түсіну, Тілдік нормаларды сақтау | ||
3.Оқылым | 3.2 Оқу түрлерін қолдану | 0.3.2.1 әріптерді көріп қабылдай білу және тану, оларды тиісті дыбыстармен сәйкестету | |
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 0.4.3.1 нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектерді түйрей білу: сызықтар, жақтаулар, оюлар | |
5. Тілдік нормалар | 5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
0.5.2.1 1-ден 10-ға дейін санай білу; | |
1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 0.1.1.1 ағылшын тіліндегі мұғалімнің сөзін тыңдау және түсіну | |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 0.1.2.1 жай дыбыстар мен фонемдерді тану | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 0.1.3.1 қарапайым сұрақтарды түсіну | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 0.1.5.1 ағылшын тіліндегі әндердің, өлеңдердің мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 0.2.1.1 ағылшын тілінде сәлемдесе, қоштаса, ризалығын білдіре, кешірім сұрай білу | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 0.2.2.1 мұғалімнің қарапайым сұрақтарына үлгіге сүйене отырып жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 0.2.3.1 кішігірім тақпақтарды, санамақтарды, әндерді жатқа айту | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 0.2.4.1 мұғалімнің сөзін түсіну, Тілдік нормаларды сақтау | ||
3.Оқылым | 3.2 Оқу түрлерін қолдану | 0.3.2.1 әріптерді көріп қабылдай білу және тану, оларды тиісті дыбыстармен сәйкестету | |
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 0.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 0.4.3.1 нүктелер комбинацияларынан түрлі өрнектерді түйрей білу: сызықтар, жақтаулар, оюлар | |
5. Тілдік нормалар | 5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
0.5.2.1 1-ден 10-ға дейін санай білу; | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 1.1.1.1 ағылшын тіліндегі бірқатар қысқа нұсқауларды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 ағылшын тіліндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 1.1.3.1 ағылшын тіліндегі диалогтың негізгі сұрақтарын білу : - What is your name? -How old are you? - Where are you from? | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 1.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 1.1.5.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған, көрген материалдың мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 1.2.1.1 өзі, айналасындағы заттар туралы қысқа әңгіме құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 1.2.2.1 адамдар, заттар туралы негізгі сұрақтарға ағылшын тілінде жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 1.2.3.1 танысуға, өзі туралы айтуға, заттарды суреттеуге арналған сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 1.2.4.1 әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3.Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 1.3.1.1 сөздікті қолданудың мағынасын түсіну | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 1.3.2.1 таныс сөздерді бүтіндей оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.3.1 ағылшын алфавитінің әріптері мен әріп тіркестерінің оқу ережелерін білу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 1.3.4.1 сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау |
1.4.2.1 әріптерді рельефтік-нүктелік қарппен, жалпақ жазумен жазу | |
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 1.4.3.1 сөздерді рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, бас және кіші әріптерді жалпақ баспалы қаріппен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 1.5.1.1 ағылшын алфавитінің барлық әріптерін графикалық тұрғыда жаңғырту | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 зат есімдердің жекеше және көпше түрін білу; | ||
2. Менің мектебім | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 1.1.1.1 ағылшын тіліндегі бірқатар қысқа нұсқауларды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 ағылшын тіліндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 1.1.3.1 ағылшын тіліндегі диалогтың негізгі сұрақтарын білу: - What is your name? -How old are you? - Where are you from? | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 1.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 1.1.5.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған, көрген материалдың мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 1.2.1.1 өзі, айналасындағы заттар туралы қысқа әңгіме құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 1.2.2.1 адамдар, заттар туралы негізгі сұрақтарға ағылшын тілінде жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 1.2.3.1 танысуға, өзі туралы айтуға, заттарды суреттеуге арналған сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 1.2.4.1 әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 1.3.1.1 сөздікті қолданудың мағынасын түсіну | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 1.3.2.1 таныс сөздерді бүтіндей оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.3.1 ағылшын алфавитінің әріптері мен әріптіркестерінің оқу ережелерін білу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 1.3.4.1 сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау |
1.4.2.1 әріптерді рельефтік-нүктелік қарппен, жалпақ жазумен жазу | |
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 1.4.3.1 сөздерді рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, бас және кіші әріптерді жалпақ баспалы қаріппен жазу (нашар көретіндерүшін) | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 1.5.1.1 ағылшын алфавитінің барлық әріптерін графикалық тұрғыда жаңғырту | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 зат есімдердің жекеше және көпше түрін білу; | ||
2-тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 1.1.1.1 ағылшын тіліндегі бірқатар қысқа нұсқауларды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 ағылшын тіліндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну |
1.1.3.1 ағылшын тіліндегі диалогтың негізгі сұрақтарын білу : | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 1.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 1.1.5.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған, көрген материалдың мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 1.2.1.1 өзі, айналасындағы заттар туралы қысқа әңгіме құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 1.2.2.1 адамдар, заттар туралы негізгі сұрақтарға ағылшын тілінде жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 1.2.3.1 танысуға, өзі туралы айтуға, заттарды суреттеуге арналған сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 1.3.1.1 сөздікті қолданудың мағынасын түсіну | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 1.3.2.1 таныс сөздерді бүтіндей оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.3.1 ағылшын алфавитінің әріптері мен әріп тіркестерінің оқу ережелерін білу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 1.3.4.1 сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 1.4.2.1 әріптерді рельефтік-нүктелік қаріппен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | |
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 1.4.3.1 сөздерді рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, бас және кіші әріптерді жалпақ баспалы қаріппен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 1.5.1.1 ағылшын алфавитінің барлық әріптерін графикалық тұрғыда жаңғырту | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 зат есімдердің жекеше және көпше түрін білу; | ||
4. Бізді қоршаған әлем | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 1.1.1.1 ағылшын тіліндегі бірқатар қысқа нұсқауларды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 ағылшын тіліндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну |
1.1.3.1 ағылшын тіліндегі диалогтың негізгі сұрақтарын білу : | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 1.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 1.1.5.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған, көрген материалдың мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 1.2.1.1 өзі, айналасындағы заттар туралы қысқа әңгіме құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 1.2.2.1 адамдар, заттар туралы негізгі сұрақтарға ағылшын тілінде жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 1.2.3.1 танысуға, өзі туралы айтуға, заттарды суреттеуге арналған сөздер мен сөзтіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 1.2.4.1 әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 1.3.1.1 сөздікті қолданудың мағынасын түсіну | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 1.3.2.1 таныс сөздерді бүтіндей оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.3.1 ағылшын алфавитінің әріптері мен әріп тіркестерінің оқу ережелерін білу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 1.3.4.1 сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 1.4.2.1 әріптерді рельефтік-нүктелік қарппен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | |
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 1.4.3.1 сөздерді рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, бас және кіші әріптерді жалпақ баспалы қаріппен жазу (нашар көретіндерүшін) | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 1.5.1.1 ағылшын алфавитінің барлық әріптерін графикалық тұрғыда жаңғырту | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 зат есімдердің жекеше және көпше түрін білу; | ||
3 четверть | |||
5. Саяхат | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 1.1.1.1 ағылшын тіліндегі бірқатар қысқа нұсқауларды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 ағылшын тіліндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну |
1.1.3.1 ағылшын тіліндегі диалогтың негізгі сұрақтарын білу : | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 1.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 1.1.5.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған, көрген материалдың мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 1.2.1.1 өзі, айналасындағы заттар туралы қысқа әңгіме құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 1.2.2.1 адамдар, заттар туралы негізгі сұрақтарға ағылшын тілінде жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 1.2.3.1 танысуға, өзі туралы айтуға, заттарды суреттеуге арналған сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 1.2.4.1 әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 1.3.1.1 сөздікті қолданудың мағынасын түсіну | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 1.3.2.1 таныс сөздерді бүтіндей оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.3.1 ағылшын алфавитінің әріптері мен әріп тіркестерінің оқу ережелерін білу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 1.3.4.1 сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 1.4.2.1 әріптерді рельефтік-нүктелік қарппен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | |
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 1.4.3.1 сөздерді рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, бас және кіші әріптерді жалпақ баспалы қаріппен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 1.5.1.1 ағылшын алфавитінің барлық әріптерін графикалық тұрғыда жаңғырту | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 зат есімдердің жекеше және көпше түрін білу; | ||
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 1.1.1.1 ағылшын тіліндегі бірқатар қысқа нұсқауларды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 ағылшын тіліндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну |
1.1.3.1 ағылшын тіліндегі диалогтың негізгі сұрақтарын білу : | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 1.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 1.1.5.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған, көрген материалдың мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 1.2.1.1 өзі, айналасындағы заттар туралы қысқа әңгіме құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 1.2.2.1 адамдар, заттар туралы негізгі сұрақтарға ағылшын тілінде жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 1.2.3.1 танысуға, өзі туралы айтуға, заттарды суреттеуге арналған сөздер мен сөзтіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 1.2.4.1 әңгімелесушіні түсіну, Тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 1.3.1.1 сөздікті қолданудың мағынасын түсіну | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 1.3.2.1 таныс сөздерді бүтіндей оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.3.1 ағылшын алфавитінің әріптері мен әріптіркестерінің оқу ережелерін білу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 1.3.4.1 сөздер мен сөзтіркестерінің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 1.4.2.1 әріптерді рельефтік-нүктелік қарппен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | |
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 1.4.3.1 сөздерді рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, бас және кіші әріптерді жалпақ баспалы қаріппен жазу (нашар көретіндерүшін) | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 1.5.1.1 ағылшын алфавитінің барлық әріптерін графикалық тұрғыда жаңғырту | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 зат есімдердің жекеше және көпше түрін білу; | ||
4 четверть | |||
7. Тағам және сусындар | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 1.1.1.1 ағылшын тіліндегі бірқатар қысқа нұсқауларды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 ағылшын тіліндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну |
1.1.3.1 ағылшын тіліндегі диалогтың негізгі сұрақтарын білу : | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 1.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 1.1.5.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған, көрген материалдың мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 1.2.1.1 өзі, айналасындағы заттар туралы қысқа әңгіме құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 1.2.2.1 адамдар, заттар туралы негізгі сұрақтарға ағылшын тілінде жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 1.2.3.1 танысуға, өзі туралы айтуға, заттарды суреттеуге арналған сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 1.2.4.1 әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 1.3.1.1 сөздікті қолданудың мағынасын түсіну | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 1.3.2.1 таныс сөздерді бүтіндей оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.3.1 ағылшын алфавитінің әріптері мен әріп тіркестерінің оқу ережелерін білу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 1.3.4.1 сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 1.4.2.1 әріптерді рельефтік-нүктелік қарппен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | |
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 1.4.3.1 сөздерді рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, бас және кіші әріптерді жалпақ баспалы қаріппен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 1.5.1.1 ағылшын алфавитінің барлық әріптерін графикалық тұрғыда жаңғырту | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 зат есімдердің жекеше және көпше түрін білу; | ||
1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 1.1.1.1 ағылшын тіліндегі бірқатар қысқа нұсқауларды тыңдау және түсіну | |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 1.1.2.1 ағылшын тіліндегі таныс сөздердің мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну |
1.1.3.1 ағылшын тіліндегі диалогтың негізгі сұрақтарын білу : | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 1.1.4.1 тыңдалған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 1.1.5.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған, көрген материалдың мағынасын түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 1.2.1.1 өзі, айналасындағы заттар туралы қысқа әңгіме құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 1.2.2.1 адамдар, заттар туралы негізгі сұрақтарға ағылшын тілінде жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 1.2.3.1 танысуға, өзі туралы айтуға, заттарды суреттеуге арналған сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 1.2.4.1 әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 1.3.1.1 сөздікті қолданудың мағынасын түсіну | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 1.3.2.1 таныс сөздерді бүтіндей оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 1.3.3.1 ағылшын алфавитінің әріптері мен әріп тіркестерінің оқу ережелерін білу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 1.3.4.1 сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 1.4.2.1 әріптерді рельефтік-нүктелік қарппен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | |
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 1.4.3.1 сөздерді рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, бас және кіші әріптерді жалпақ баспалы қаріппен жазу (нашар көретіндерүшін) | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 1.5.1.1 ағылшын алфавитінің барлық әріптерін графикалық тұрғыда жаңғырту | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
1.5.2.1 зат есімдердің жекеше және көпше түрін білу; | ||
3) 2 -сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 четверть | |||
1. Өзім туралы | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 мұғалімнің, сыныптастарының ағылшын тіліндегі сөзін тыңдау арқылы түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 2.1.3.1 тыңдалған материалға сәйкес суретті, сызбаны таңдап алу, ағылшын тіліндегі сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 2.1.4.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған мәтіннің мағынасын түсіну, кейіпкерлердің есімдерін және жердің атауын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 2.1.5.1 аудиовизуалды материалда болып жатқан іс-әрекеттерді түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 2.2.1.1 өзі, өзінің отбасы, досы туралы таныс сөздер, сөйлемдер негізінде ағылшын тілінде пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 2.2.2.1 негізгі сұрақтарды қойып, жауап бере білу | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 2.2.3.1 сұрақтар құру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 2.2.4.1 тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 2.3.1.1 мұғалімнің көмегімен оқу барысында бейнелері бар сөздікті қолдана білу (нашар көретіндер) | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 2.3.2.1 сөздерді айтылым ережесі мен тиісті интонациясын сақтай отырып оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.3.1 рельефтік-нүктелік қарппен жазылған ағылшын сөзін оның дыбыстық айтылымымен сәйкестеу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.3.4.1 оқылған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.1 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 2.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, мұғалімнің көмегімен жай сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 2.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде сөздер мен сөз тіркестерін рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 2.4.3.1 әріптерді, әріп тіркестерін, сөздерді, сөз тіркестерін каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 2.5.1.1 жазылымы мен айтылымының айырмашылығы бар сөздерді жазу, тасымалдау ережелерін сақтау | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын білу және қолдану; | ||
2. Менің отбасым және достарым | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 мұғалімнің, сыныптастарының ағылшын тіліндегі сөзін тыңдау арқылы түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 2.1.3.1 тыңдалған материалға сәйкес суретті, сызбаны таңдап алу, ағылшын тіліндегі сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 2.1.4.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған мәтіннің мағынасын түсіну, кейіпкерлердің есімдерін және жердің атауын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 2.1.5.1 аудиовизуалды материалда болып жатқан іс-әрекеттерді түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 2.2.1.1 өзі, өзінің отбасы, досы туралы таныс сөздер, сөйлемдер негізінде ағылшын тілінде пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 2.2.2.1 негізгі сұрақтарды қойып, жауап бере білу | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 2.2.3.1 сұрақтар құру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 2.2.4.1 тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 2.3.1.1 мұғалімнің көмегімен оқу барысында бейнелері бар сөздікті қолдана білу (нашар көретіндер) | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 2.3.2.1 сөздерді айтылым ережесі мен тиісті интонациясын сақтай отырып оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.3.1 рельефтік-нүктелік қарппен жазылған ағылшын сөзін оның дыбыстық айтылымымен сәйкестеу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.3.4.1 оқылған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 2.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, мұғалімнің көмегімен жай сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 2.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде сөздер мен сөз тіркестерін рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 2.4.3.1 әріптерді, әріп тіркестерін, сөздерді, сөз тіркестерін каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 2.5.1.1 жазылымы мен айтылымының айырмашылығы бар сөздерді жазу, тасымалдау ережелерін сақтау | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын білу және қолдану; | ||
2-тоқсан | |||
3. Менің мектебім | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 мұғалімнің, сыныптастарының ағылшын тіліндегі сөзін тыңдау арқылы түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 2.1.3.1 тыңдалған материалға сәйкес суретті, сызбаны таңдап алу, ағылшын тіліндегі сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 2.1.4.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған мәтіннің мағынасын түсіну, кейіпкерлердің есімдерін және жердің атауын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 2.1.5.1 аудиовизуалды материалда болып жатқан іс-әрекеттерді түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 2.2.1.1 өзі, өзінің отбасы, досы туралы таныс сөздер, сөйлемдер негізінде ағылшын тілінде пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 2.2.2.1 негізгі сұрақтарды қойып, жауап бере білу | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 2.2.3.1 сұрақтар құру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 2.2.4.1 тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 2.3.1.1 мұғалімнің көмегімен оқу барысында бейнелері бар сөздікті қолдана білу (нашар көретіндер) | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 2.3.2.1 сөздерді айтылым ережесі мен тиісті интонациясын сақтай отырып оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.3.1 рельефтік-нүктелік қарппен жазылған ағылшын сөзін оның дыбыстық айтылымымен сәйкестеу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.3.4.1 оқылған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 2.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, мұғалімнің көмегімен жай сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 2.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде сөздер мен сөз тіркестерін рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 2.4.3.1 әріптерді, әріп тіркестерін, сөздерді, сөз тіркестерін каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 2.5.1.1 жазылымы мен айтылымының айырмашылығы бар сөздерді жазу, тасымалдау ережелерін сақтау | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын білу және қолдану; | ||
1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 мұғалімнің, сыныптастарының ағылшын тіліндегі сөзін тыңдау арқылы түсіну | |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 2.1.3.1 тыңдалған материалға сәйкес суретті, сызбаны таңдап алу, ағылшын тіліндегі сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 2.1.4.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған мәтіннің мағынасын түсіну, кейіпкерлердің есімдерін және жердің атауын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 2.1.5.1 аудиовизуалды материалда болып жатқан іс-әрекеттерді түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 2.2.1.1 өзі, өзінің отбасы, досы туралы таныс сөздер, сөйлемдер негізінде ағылшын тілінде пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 2.2.2.1 негізгі сұрақтарды қойып, жауап бере білу | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 2.2.3.1 сұрақтар құру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 2.2.4.1 тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 2.3.1.1 мұғалімнің көмегімен оқу барысында бейнелері бар сөздікті қолдана білу (нашар көретіндер) | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 2.3.2.1 сөздерді айтылым ережесі мен тиісті интонациясын сақтай отырып оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.3.1 рельефтік-нүктелік қарппен жазылған ағылшын сөзін оның дыбыстық айтылымымен сәйкестеу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.3.4.1 оқылған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 2.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, мұғалімнің көмегімен жай сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 2.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде сөздер мен сөз тіркестерін рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 2.4.3.1 әріптерді, әріп тіркестерін, сөздерді, сөз тіркестерін каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 2.5.1.1 жазылымы мен айтылымының айырмашылығы бар сөздерді жазу, тасымалдау ережелерін сақтау | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын білу және қолдану; | ||
3-тоқсан | |||
5. Дені саудың – жаны сау | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 мұғалімнің, сыныптастарының ағылшын тіліндегі сөзін тыңдау арқылы түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 2.1.3.1 тыңдалған материалға сәйкес суретті, сызбаны таңдап алу, ағылшын тіліндегі сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 2.1.4.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған мәтіннің мағынасын түсіну, кейіпкерлердің есімдерін және жердің атауын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 2.1.5.1 аудиовизуалды материалда болып жатқан іс-әрекеттерді түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 2.2.1.1 өзі, өзінің отбасы, досы туралы таныс сөздер, сөйлемдер негізінде ағылшын тілінде пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 2.2.2.1 негізгі сұрақтарды қойып, жауап бере білу | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 2.2.3.1 сұрақтар құру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 2.2.4.1 тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 2.3.1.1 мұғалімнің көмегімен оқу барысында бейнелері бар сөздікті қолдана білу (нашар көретіндер) | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 2.3.2.1 сөздерді айтылым ережесі мен тиісті интонациясын сақтай отырып оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.3.1 рельефтік-нүктелік қарппен жазылған ағылшын сөзін оның дыбыстық айтылымымен сәйкестеу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.3.4.1 оқылған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 2.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, мұғалімнің көмегімен жай сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 2.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде сөздер мен сөз тіркестерін рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 2.4.3.1 әріптерді, әріп тіркестерін, сөздерді, сөз тіркестерін каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 2.5.1.1 жазылымы мен айтылымының айырмашылығы бар сөздерді жазу, тасымалдау ережелерін сақтау | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын білу және қолдану; | ||
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 мұғалімнің, сыныптастарының ағылшын тіліндегі сөзін тыңдау арқылы түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 2.1.3.1 тыңдалған материалға сәйкес суретті, сызбаны таңдап алу, ағылшын тіліндегі сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 2.1.4.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған мәтіннің мағынасын түсіну, кейіпкерлердің есімдерін және жердің атауын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 2.1.5.1 аудиовизуалды материалда болып жатқан іс-әрекеттерді түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 2.2.1.1 өзі, өзінің отбасы, досы туралы таныс сөздер, сөйлемдер негізінде ағылшын тілінде пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 2.2.2.1 негізгі сұрақтарды қойып, жауап бере білу | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 2.2.3.1 сұрақтар құру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 2.2.4.1 тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 2.3.1.1 мұғалімнің көмегімен оқу барысында бейнелері бар сөздікті қолдана білу (нашар көретіндер) | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 2.3.2.1 сөздерді айтылым ережесі мен тиісті интонациясын сақтай отырып оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.3.1 рельефтік-нүктелік қарппен жазылған ағылшын сөзін оның дыбыстық айтылымымен сәйкестеу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.3.4.1 оқылған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 2.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, мұғалімнің көмегімен жай сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 2.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде сөздер мен сөз тіркестерін рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 2.4.3.1 әріптерді, әріп тіркестерін, сөздерді, сөз тіркестерін каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 2.5.1.1 жазылымы мен айтылымының айырмашылығы бар сөздерді жазу, тасымалдау ережелерін сақтау | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын білу және қолдану; | ||
4-тоқсан | |||
7. Қоршаған орта | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 мұғалімнің, сыныптастарының ағылшын тіліндегі сөзін тыңдау арқылы түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 2.1.3.1 тыңдалған материалға сәйкес суретті, сызбаны таңдап алу, ағылшын тіліндегі сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 2.1.4.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған мәтіннің мағынасын түсіну, кейіпкерлердің есімдерін және жердің атауын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 2.1.5.1 аудиовизуалды материалда болып жатқан іс-әрекеттерді түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 2.2.1.1 өзі, өзінің отбасы, досы туралы таныс сөздер, сөйлемдер негізінде ағылшын тілінде пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 2.2.2.1 негізгі сұрақтарды қойып, жауап бере білу | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 2.2.3.1 сұрақтар құру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 2.2.4.1 тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 2.3.1.1 мұғалімнің көмегімен оқу барысында бейнелері бар сөздікті қолдана білу (нашар көретіндер) | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 2.3.2.1 сөздерді айтылым ережесі мен тиісті интонациясын сақтай отырып оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.3.1 рельефтік-нүктелік қарппен жазылған ағылшын сөзін оның дыбыстық айтылымымен сәйкестеу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.3.4.1 оқылған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 2.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, мұғалімнің көмегімен жай сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 2.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде сөздер мен сөзтіркестерін рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 2.4.3.1 әріптерді, әріп тіркестерін, сөздерді, сөз тіркестерін каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 2.5.1.1 жазылымы мен айтылымының айырмашылығы бар сөздерді жазу, тасымалдау ережелерін сақтау | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын білу және қолдану; | ||
8. Саяхат | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 2.1.1.1 мұғалімнің, сыныптастарының ағылшын тіліндегі сөзін тыңдау арқылы түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 2.1.2.1 сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 2.1.3.1 тыңдалған материалға сәйкес суретті, сызбаны таңдап алу, ағылшын тіліндегі сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 2.1.4.1 ағылшын тіліндегі тыңдалған мәтіннің мағынасын түсіну, кейіпкерлердің есімдерін және жердің атауын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 2.1.5.1 аудиовизуалды материалда болып жатқан іс-әрекеттерді түсіну | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 2.2.1.1 өзі, өзінің отбасы, досы туралы таныс сөздер, сөйлемдер негізінде ағылшын тілінде пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 2.2.2.1 негізгі сұрақтарды қойып, жауап бере білу | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 2.2.3.1 сұрақтар құру үшін сөздер мен сөз тіркестерін қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 2.2.4.1 тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 2.3.1.1 мұғалімнің көмегімен оқу барысында бейнелері бар сөздікті қолдана білу (нашар көретіндер) | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 2.3.2.1 сөздерді айтылым ережесі мен тиісті интонациясын сақтай отырып оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 2.3.3.1 рельефтік-нүктелік қарппен жазылған ағылшын сөзін оның дыбыстық айтылымымен сәйкестеу | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 2.3.4.1 оқылған мәтінде кім/не жайлы айтылғанын түсіну | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 2.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, мұғалімнің көмегімен жай сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 2.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде сөздер мен сөз тіркестерін рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазу (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 2.4.3.1 әріптерді, әріп тіркестерін, сөздерді, сөз тіркестерін каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 2.5.1.1 жазылымы мен айтылымының айырмашылығы бар сөздерді жазу, тасымалдау ережелерін сақтау | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
2.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын білу және қолдану; | ||
4) 3- сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Тірі табиғат | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 жай сөйлемдерді қайталай отырып ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 сөйлем мен мәтіндегі сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 3.1.3.1 тыңдалған материалға кесте толтыру, ағылшын тіліндегі қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 3.1.4.1 тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 3.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы жерді, оқиғаларды, кейіпкерлерді түсіну және суреттеу | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 3.2.1.1 берілген алгоритм бойынша ағылшын тілінде әңгіме құрастыру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 3.2.2.1 берілген тақырып бойынша сұрақтар қойып, жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 3.2.3.1 сөйлеу тілінде түрлі контекстегі тақырыптық лексиканы қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 3.2.4.1 пайымдамалармен толықтыра отырып тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 3.3.1.1 мәтіндегі бейтаныс сөздерді аудару үшін бейнелері бар сөздікті қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.2.1 мәтінді, диалогтарды рөлдер бойынша мәнерлеп оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздерді оқу және түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.3.4.1 жай мәтіннің негізгі сәттерін түсіну, кейіпкерлерді, тұрған жерін және жағдаяттарын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 3.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, өз бетінше сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 3.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазбалар жасау (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 3.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5.Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 3.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдана білу (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
2. Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен (жарық және қараңғы) | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 жай сөйлемдерді қайталай отырып ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 сөйлем мен мәтіндегі сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 3.1.3.1 тыңдалған материалға кесте толтыру, ағылшын тіліндегі қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 3.1.4.1 тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 3.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы жерді, оқиғаларды, кейіпкерлерді түсіну және суреттеу | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 3.2.1.1 берілген алгоритм бойынша ағылшын тілінде әңгіме құрастыру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 3.2.2.1 берілген тақырып бойынша сұрақтар қойып, жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 3.2.3.1 сөйлеу тілінде түрлі контекстегі тақырыптық лексиканы қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 3.2.4.1 пайымдамалармен толықтыра отырып тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 3.3.1.1 мәтіндегі бейтаныс сөздерді аудару үшін бейнелері бар сөздікті қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.2.1 мәтінді, диалогтарды рөлдер бойынша мәнерлеп оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздерді оқу және түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.3.4.1 жай мәтіннің негізгі сәттерін түсіну, кейіпкерлерді, тұрған жерін және жағдаяттарын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 3.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, өз бетінше сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 3.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазбалар жасау (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 3.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5.Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 3.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдана білу (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
2-тоқсан | |||
3. Уақыт | 1. Слушание | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 жай сөйлемдерді қайталай отырып ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 сөйлем мен мәтіндегі сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 3.1.3.1 тыңдалған материалға кесте толтыру, ағылшын тіліндегі қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 3.1.4.1 тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 3.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы жерді, оқиғаларды, кейіпкерлерді түсіну және суреттеу | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 3.2.1.1 берілген алгоритм бойынша ағылшын тілінде әңгіме құрастыру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 3.2.2.1 берілген тақырып бойынша сұрақтар қойып, жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 3.2.3.1 сөйлеу тілінде түрлі контекстегі тақырыптық лексиканы қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 3.2.4.1 пайымдамалармен толықтыра отырып тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 3.3.1.1 мәтіндегі бейтаныс сөздерді аудару үшін бейнелері бар сөздікті қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.2.1 мәтінді, диалогтарды рөлдер бойынша мәнерлеп оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздерді оқу және түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.3.4.1 жай мәтіннің негізгі сәттерін түсіну, кейіпкерлерді, тұрған жерін және жағдаяттарын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 3.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, өз бетінше сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 3.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазбалар жасау (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 3.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 3.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдана білу (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 жай сөйлемдерді қайталай отырып ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну | |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 сөйлем мен мәтіндегі сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 3.1.3.1 тыңдалған материалға кесте толтыру, ағылшын тіліндегі қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 3.1.4.1 тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 3.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы жерді, оқиғаларды, кейіпкерлерді түсіну және суреттеу | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 3.2.1.1 берілген алгоритм бойынша ағылшын тілінде әңгіме құрастыру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 3.2.2.1 берілген тақырып бойынша сұрақтар қойып, жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 3.2.3.1 сөйлеу тілінде түрлі контекстегі тақырыптық лексиканы қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 3.2.4.1 пайымдамалармен толықтыра отырып тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 3.3.1.1 мәтіндегі бейтаныс сөздерді аудару үшін бейнелері бар сөздікті қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.2.1 мәтінді, диалогтарды рөлдер бойынша мәнерлеп оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздерді оқу және түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.3.4.1 жай мәтіннің негізгі сәттерін түсіну, кейіпкерлерді, тұрған жерін және жағдаяттарын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 3.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, өз бетінше сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 3.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазбалар жасау (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 3.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 3.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдана білу (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
3-тоқсан | |||
5. Өнер | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 жай сөйлемдерді қайталай отырып ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 сөйлем мен мәтіндегі сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 3.1.3.1 тыңдалған материалға кесте толтыру, ағылшын тіліндегі қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 3.1.4.1 тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 3.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы жерді, оқиғаларды, кейіпкерлерді түсіну және суреттеу | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 3.2.1.1 берілген алгоритм бойынша ағылшын тілінде әңгіме құрастыру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 3.2.2.1 берілген тақырып бойынша сұрақтар қойып, жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 3.2.3.1 сөйлеу тілінде түрлі контекстегі тақырыптық лексиканы қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 3.2.4.1 пайымдамалармен толықтыра отырып тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 3.3.1.1 мәтіндегі бейтаныс сөздерді аудару үшін бейнелері бар сөздікті қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.2.1 мәтінді, диалогтарды рөлдер бойынша мәнерлеп оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздерді оқу және түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.3.4.1 жай мәтіннің негізгі сәттерін түсіну, кейіпкерлерді, тұрған жерін және жағдаяттарын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 3.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, өз бетінше сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 3.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазбалар жасау (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 3.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 3.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдана білу (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
6. Атақты тұлғалар | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 жай сөйлемдерді қайталай отырып ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 сөйлем мен мәтіндегі сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 3.1.3.1 тыңдалған материалға кесте толтыру, ағылшын тіліндегі қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 3.1.4.1 тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 3.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы жерді, оқиғаларды, кейіпкерлерді түсіну және суреттеу | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 3.2.1.1 берілген алгоритм бойынша ағылшын тілінде әңгіме құрастыру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 3.2.2.1 берілген тақырып бойынша сұрақтар қойып, жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 3.2.3.1 сөйлеу тілінде түрлі контекстегі тақырыптық лексиканы қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 3.2.4.1 пайымдамалармен толықтыра отырып тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 3.3.1.1 мәтіндегі бейтаныс сөздерді аудару үшін бейнелері бар сөздікті қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.2.1 мәтінді, диалогтарды рөлдер бойынша мәнерлеп оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздерді оқу және түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.3.4.1 жай мәтіннің негізгі сәттерін түсіну, кейіпкерлерді, тұрған жерін және жағдаяттарын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 3.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, өз бетінше сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 3.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазбалар жасау (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 3.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 3.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдана білу (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
4-тоқсан | |||
7. Су – тіршілік көзі | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 жай сөйлемдерді қайталай отырып ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 сөйлем мен мәтіндегі сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 3.1.3.1 тыңдалған материалға кесте толтыру, ағылшын тіліндегі қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 3.1.4.1 тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 3.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы жерді, оқиғаларды, кейіпкерлерді түсіну және суреттеу | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 3.2.1.1 берілген алгоритм бойынша ағылшын тілінде әңгіме құрастыру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 3.2.2.1 берілген тақырып бойынша сұрақтар қойып, жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 3.2.3.1 сөйлеу тілінде түрлі контекстегі тақырыптық лексиканы қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 3.2.4.1 пайымдамалармен толықтыра отырып тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 3.3.1.1 мәтіндегі бейтаныс сөздерді аудару үшін бейнелері бар сөздікті қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.2.1 мәтінді, диалогтарды рөлдер бойынша мәнерлеп оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздерді оқу және түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.3.4.1 жай мәтіннің негізгі сәттерін түсіну, кейіпкерлерді, тұрған жерін және жағдаяттарын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 3.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, өз бетінше сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 3.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазбалар жасау (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 3.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 3.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдана білу (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 3.1.1.1 жай сөйлемдерді қайталай отырып ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну | |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 3.1.2.1 сөйлем мен мәтіндегі сөздердің лексикалық мағынасын түсіну | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 3.1.3.1 тыңдалған материалға кесте толтыру, ағылшын тіліндегі қарапайым сұрақтарға жауап беру | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 3.1.4.1 тыңдалған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 3.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы жерді, оқиғаларды, кейіпкерлерді түсіну және суреттеу | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 3.2.1.1 берілген алгоритм бойынша ағылшын тілінде әңгіме құрастыру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 3.2.2.1 берілген тақырып бойынша сұрақтар қойып, жауап беру | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 3.2.3.1 сөйлеу тілінде түрлі контекстегі тақырыптық лексиканы қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 3.2.4.1 пайымдамалармен толықтыра отырып тілдік жағдаятқа қатысу, әңгімелесушіні түсіну, тілдік нормаларды сақтау | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 3.3.1.1 мәтіндегі бейтаныс сөздерді аудару үшін бейнелері бар сөздікті қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 3.3.2.1 мәтінді, диалогтарды рөлдер бойынша мәнерлеп оқу | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 3.3.3.1 мәтіндегі таныс сөздерді оқу және түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 3.3.4.1 жай мәтіннің негізгі сәттерін түсіну, кейіпкерлерді, тұрған жерін және жағдаяттарын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 3.4.1.1 берілген тақырыпта тірек сөздерді қолданып, өз бетінше сөйлемдер құру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 3.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен жазбалар жасау (нашар көретіндер үшін) | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 3.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді каллиграфиялық тұрғыда қисынды жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 3.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдана білу (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
3.5.2.1 жекеше және көпше түрді, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
5) 4 клаcc:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Менің Отаным – Қазақстан | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну, бөлектенген пайымдамаларды анықтау үшін ағылшын тілінде сұрақтар қою |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 мәтіндегі бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын анықтау | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 4.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және тыңдалған материалдың негізігі сәттерін табу | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 4.1.4.1 тыңдалған материалдың негізгі сәттерін, оқиғаларын, кейіпкерлерін анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 4.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы негізгі сәттерді анықтау | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 4.2.1.1 өзі, мектебі, қаласы, айналасындағы заттар туралы сөздердің санын көбейте отырып пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 4.2.2.1 ағылшын тілінің жай уақыттарын қолдана отырып сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 4.2.3.1 әңгімені қолдау үшін қажетті сөздер мен сөйлемдерді қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 4.2.4.1 әңгімеге қатысу, тілдік нормаларды сақтай отырып, әңгімелесушінің сөзін нақтылау, анықтау, басқа сөзбен айту | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 4.3.1.1 мәтінді аудару үшін сөздікті өз бетінше қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 4.3.2.1 оқу түрлерін қолдана отырып мәтінді оқу (мәтінмен танысу , ішінара, рөлдер бойынша) | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.3.1 таныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің негізгі сәттерін түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.3.4.1 оқылған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 4.4.1.1 үлгі, жоспар, негізгі сөздер бойынша 2-3 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру | |
4.2 Оқылған/ тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 4.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен өз бетінше жазбалар жасау | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 4.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді анық жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 4.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдану (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.5.2.1 кейбір айырықша зат есімдердің жекеше және көпше түрін, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
2. Адами құндылықтар | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну, бөлектенген пайымдамаларды анықтау үшін ағылшын тілінде сұрақтар қою |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 мәтіндегі бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын анықтау | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 4.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және тыңдалған материалдың негізігі сәттерін табу | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 4.1.4.1 тыңдалған материалдың негізгі сәттерін, оқиғаларын, кейіпкерлерін анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 4.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы негізгі сәттерді анықтау | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 4.2.1.1 өзі, мектебі, қаласы, айналасындағы заттар туралы сөздердің санын көбейте отырып пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 4.2.2.1 ағылшын тілінің жай уақыттарын қолдана отырып сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 4.2.3.1 әңгімені қолдау үшін қажетті сөздер мен сөйлемдерді қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 4.2.4.1 әңгімеге қатысу, тілдік нормаларды сақтай отырып, әңгімелесушінің сөзін нақтылау, анықтау, басқа сөзбен айту | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 4.3.1.1 мәтінді аудару үшін сөздікті өз бетінше қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 4.3.2.1 оқу түрлерін қолдана отырып мәтінді оқу (мәтінмен танысу , ішінара, рөлдер бойынша) | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.3.1 таныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің негізгі сәттерін түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.3.4.1 оқылған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 4.4.1.1 үлгі, жоспар, негізгі сөздер бойынша 2-3 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 4.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен өз бетінше жазбалар жасау | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 4.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді анық жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 4.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдану (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.5.2.1 кейбір айырықша зат есімдердің жекеше және көпше түрін, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
2-тоқсан | |||
3. Мәдени мұра | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну, бөлектенген пайымдамаларды анықтау үшін ағылшын тілінде сұрақтар қою |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 мәтіндегі бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын анықтау | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 4.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және тыңдалған материалдың негізігі сәттерін табу | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 4.1.4.1 тыңдалған материалдың негізгі сәттерін, оқиғаларын, кейіпкерлерін анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 4.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы негізгі сәттерді анықтау | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 4.2.1.1 өзі, мектебі, қаласы, айналасындағы заттар туралы сөздердің санын көбейте отырып пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 4.2.2.1 ағылшын тілінің жай уақыттарын қолдана отырып сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 4.2.3.1 әңгімені қолдау үшін қажетті сөздер мен сөйлемдерді қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 4.2.4.1 әңгімеге қатысу, тілдік нормаларды сақтай отырып, әңгімелесушінің сөзін нақтылау, анықтау, басқа сөзбен айту | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 4.3.1.1 мәтінді аудару үшін сөздікті өз бетінше қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 4.3.2.1 оқу түрлерін қолдана отырып мәтінді оқу (мәтінмен танысу , ішінара, рөлдер бойынша) | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.3.1 таныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің негізгі сәттерін түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.3.4.1 оқылған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 4.4.1.1 үлгі, жоспар, негізгі сөздер бойынша 2-3 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 4.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен өз бетінше жазбалар жасау | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 4.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді анық жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 4.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдану (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.5.2.1 кейбір айырықша зат есімдердің жекеше және көпше түрін, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
4. Мамандықтар әлемі | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну, бөлектенген пайымдамаларды анықтау үшін ағылшын тілінде сұрақтар қою |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 мәтіндегі бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын анықтау | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 4.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және тыңдалған материалдың негізігі сәттерін табу | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 4.1.4.1 тыңдалған материалдың негізгі сәттерін, оқиғаларын, кейіпкерлерін анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 4.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы негізгі сәттерді анықтау | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 4.2.1.1 өзі, мектебі, қаласы, айналасындағы заттар туралы сөздердің санын көбейте отырып пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 4.2.2.1 ағылшын тілінің жай уақыттарын қолдана отырып сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 4.2.3.1 әңгімені қолдау үшін қажетті сөздер мен сөйлемдерді қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 4.2.4.1 әңгімеге қатысу, тілдік нормаларды сақтай отырып, әңгімелесушінің сөзін нақтылау, анықтау, басқа сөзбен айту | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 4.3.1.1 мәтінді аудару үшін сөздікті өз бетінше қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 4.3.2.1 оқу түрлерін қолдана отырып мәтінді оқу (мәтінмен танысу , ішінара, рөлдер бойынша) | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.3.1 таныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің негізгі сәттерін түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.3.4.1 оқылған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 4.4.1.1 үлгі, жоспар, негізгі сөздер бойынша 2-3 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 4.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен өз бетінше жазбалар жасау | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 4.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді анық жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 4.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдану (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.5.2.1 кейбір айырықша зат есімдердің жекеше және көпше түрін, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
3-тоқсан | |||
5. Табиғи құбылыстар | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну, бөлектенген пайымдамаларды анықтау үшін ағылшын тілінде сұрақтар қою |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 мәтіндегі бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын анықтау | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 4.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және тыңдалған материалдың негізігі сәттерін табу | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 4.1.4.1 тыңдалған материалдың негізгі сәттерін, оқиғаларын, кейіпкерлерін анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 4.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы негізгі сәттерді анықтау | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 4.2.1.1 өзі, мектебі, қаласы, айналасындағы заттар туралы сөздердің санын көбейте отырып пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 4.2.2.1 ағылшын тілінің жай уақыттарын қолдана отырып сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 4.2.3.1 әңгімені қолдау үшін қажетті сөздер мен сөйлемдерді қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 4.2.4.1 әңгімеге қатысу, тілдік нормаларды сақтай отырып, әңгімелесушінің сөзін нақтылау, анықтау, басқа сөзбен айту | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 4.3.1.1 мәтінді аудару үшін сөздікті өз бетінше қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 4.3.2.1 оқу түрлерін қолдана отырып мәтінді оқу (мәтінмен танысу , ішінара, рөлдер бойынша) | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.3.1 таныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің негізгі сәттерін түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.3.4.1 оқылған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 4.4.1.1 үлгі, жоспар, негізгі сөздер бойынша 2-3 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 4.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен өз бетінше жазбалар жасау | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 4.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді анық жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 4.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдану (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.5.2.1 кейбір айырықша зат есімдердің жекеше және көпше түрін, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
6. Қоршаған ортаны қорғау | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну, бөлектенген пайымдамаларды анықтау үшін ағылшын тілінде сұрақтар қою |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 мәтіндегі бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын анықтау | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 4.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және тыңдалған материалдың негізігі сәттерін табу | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 4.1.4.1 тыңдалған материалдың негізгі сәттерін, оқиғаларын, кейіпкерлерін анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 4.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы негізгі сәттерді анықтау | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 4.2.1.1 өзі, мектебі, қаласы, айналасындағы заттар туралы сөздердің санын көбейте отырып пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 4.2.2.1 ағылшын тілінің жай уақыттарын қолдана отырып сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 4.2.3.1 әңгімені қолдау үшін қажетті сөздер мен сөйлемдерді қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 4.2.4.1 әңгімеге қатысу, тілдік нормаларды сақтай отырып, әңгімелесушінің сөзін нақтылау, анықтау, басқа сөзбен айту | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 4.3.1.1 мәтінді аудару үшін сөздікті өз бетінше қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 4.3.2.1 оқу түрлерін қолдана отырып мәтінді оқу (мәтінмен танысу , ішінара, рөлдер бойынша) | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.3.1 таныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің негізгі сәттерін түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.3.4.1 оқылған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 4.4.1.1 үлгі, жоспар, негізгі сөздер бойынша 2-3 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 4.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен өз бетінше жазбалар жасау | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 4.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді анық жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 4.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдану (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.5.2.1 кейбір айырықша зат есімдердің жекеше және көпше түрін, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
4-тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну, бөлектенген пайымдамаларды анықтау үшін ағылшын тілінде сұрақтар қою |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 мәтіндегі бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын анықтау | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 4.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және тыңдалған материалдың негізігі сәттерін табу | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 4.1.4.1 тыңдалған материалдың негізгі сәттерін, оқиғаларын, кейіпкерлерін анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 4.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы негізгі сәттерді анықтау | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 4.2.1.1 өзі, мектебі, қаласы, айналасындағы заттар туралы сөздердің санын көбейте отырып пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 4.2.2.1 ағылшын тілінің жай уақыттарын қолдана отырып сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 4.2.3.1 әңгімені қолдау үшін қажетті сөздер мен сөйлемдерді қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 4.2.4.1 әңгімеге қатысу, тілдік нормаларды сақтай отырып, әңгімелесушінің сөзін нақтылау, анықтау, басқа сөзбен айту | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 4.3.1.1 мәтінді аудару үшін сөздікті өз бетінше қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 4.3.2.1 оқу түрлерін қолдана отырып мәтінді оқу (мәтінмен танысу , ішінара, рөлдер бойынша) | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.3.1 таныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің негізгі сәттерін түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.3.4.1 оқылған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 4.4.1.1 үлгі, жоспар, негізгі сөздер бойынша 2-3 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 4.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен өз бетінше жазбалар жасау | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 4.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді анық жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 4.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдану (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.5.2.1 кейбір айырықша зат есімдердің жекеше және көпше түрін, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
8. Болашаққа саяхат | 1. Тыңдалым | 1.1 Тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну | 4.1.1.1 ауызша тілді, аудио, видео материалды тыңдау және түсіну, бөлектенген пайымдамаларды анықтау үшін ағылшын тілінде сұрақтар қою |
1.2 Сөздер мен сөзтіркестерінің лексикалық мағынасын түсіну | 4.1.2.1 мәтіндегі бейтаныс сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын анықтау | ||
1.3 Сұрақтарды түсіну | 4.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және тыңдалған материалдың негізігі сәттерін табу | ||
1.4 Басты және екінші кезектегі ақпаратты анықтау | 4.1.4.1 тыңдалған материалдың негізгі сәттерін, оқиғаларын, кейіпкерлерін анықтау | ||
1.5 Аудиовизуалды материалды түсіну | 4.1.5.1 аудиовизуалды материалдағы негізгі сәттерді анықтау | ||
2. Айтылым | 2.1 Өзі туралы негізгі пайымдамалар құру | 4.2.1.1 өзі, мектебі, қаласы, айналасындағы заттар туралы сөздердің санын көбейте отырып пайымдамалар құру | |
2.2 Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | 4.2.2.1 ағылшын тілінің жай уақыттарын қолдана отырып сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау | ||
2.3 Сөздік қорын толықтыру | 4.2.3.1 әңгімені қолдау үшін қажетті сөздер мен сөйлемдерді қолдану | ||
2.4 Тілдік нормаларды сақтау | 4.2.4.1 әңгімеге қатысу, тілдік нормаларды сақтай отырып, әңгімелесушінің сөзін нақтылау, анықтау, басқа сөзбен айту | ||
3. Оқылым | 3.1 Оқу барысында сөздікті қолдану | 4.3.1.1 мәтінді аудару үшін сөздікті өз бетінше қолдану | |
3.2 Оқу түрлерін қолдану | 4.3.2.1 оқу түрлерін қолдана отырып мәтінді оқу (мәтінмен танысу , ішінара, рөлдер бойынша) | ||
3.3 Мәтіннің мазмұнын түсіну | 4.3.3.1 таныс сөздер мен сөз тіркестері бар мәтіннің негізгі сәттерін түсіну | ||
3.4 Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау | 4.3.4.1 оқылған мәтіннің негізгі ойын анықтау | ||
4. Жазылым | 4.1 Түрлі ұсынымдар формасын қолдана отырып мәтін құрастыру | 4.4.1.1 үлгі, жоспар, негізгі сөздер бойынша 2-3 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру | |
4.2 Оқылған/тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау | 4.4.2.1 тыңдағаны, оқығаны, көргені негізінде рельефтік-нүктелік Брайль қарпімен, жалпақ жазумен өз бетінше жазбалар жасау | ||
4.3 Каллиграфиялық нормадарды сақтау | 4.4.3.1 сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді анық жазу | ||
5. Тілдік нормалар | 5.1 Орфографииялық нормаларды сақтау | 4.5.1.1 оқылым мен орфографияның негізгі ережелерін қолдану (оларды оқу және жазу барысында қолдану) | |
5.2 Грамматикалық нормаларды сақтау |
4.5.2.1 кейбір айырықша зат есімдердің жекеше және көпше түрін, зат есімнің тәуелдеу формасын қолдану; | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 573 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.2. Бағдарлама мақсаты - көрмейтін және нашар көретін білім алушыларда математикалық білім, біліктілік және дағды жүйесін қалыптастыру, оны күнделікті тұрмыстық жағдайда және тәжірибеде қолдана алуға үйрету.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) математикалық ұғымдардың пайда болуы, математиканың даму тарихымен танысу арқылы оқу процесінде танымдық іс-әрекетті жандандыру;
2) дұрыс есептеу дағдыларын қалыптастыру, арифметикалық амалдарды орындаудың жолдары мен оның мәнін меңгерту, білім алушылардың натуралды сан туралы түсініктерін қалыптастыру;
3) қажетті қарапайым графикалық біліктілігін, ауызша есептеу дағдысын қалыптастыру;
4) негізгі шама түрлері және оның өлшемдерімен, іс жүзінде олардың арасындағы кейбір тәуелділіктермен таныстыру;
5) геометриялық фигуралар және олардың қасиеттері туралы түсініктерді қалыптастыру;
6) саналы түрде математиканың физикалық мәні, абстрактілі математикалық таңбалары, белгілері, әрекеттері, түрлендірулері туралы түсініктерін қалыптастыру;
7) практикалық тапсырмаларды шешуде қолданылатын математикалық әдістерді таңдау, алынған нәтижені талдау және оладың шынайлығын бағалау үшін логикалық және сыни ойлауды, шығармашылық қабілеттерін дамыту;
8) компьютерлік сауаттылық туралы бастапқы түсініктерін қалыптастыру;
9) математикаға оқытуда ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану дағдыларын дамыту.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) логикалық және алгоритмдік ойлау, кеңістіктік қиял және математикалық сөйлеу негіздерін меңгерту;
2) тифлотехникалық құралдарды қолдану арқылы алгоритмдерді өлшеу, қайта есептеу, есеп шығару, жазу және орындау дағдыларын қалыптастыру;
3) микро және макро кеңістікте сенсорлық тәжірибені, бағдарлы дағдылармен байытуға бағытталған іскерлікті дамыту;
4) заттардың шамасы, пішіні, саны, кеңістіктік жағдайы және сызба-өлшеу әрекеттері туралы нақты түсініктерді қалыптастыру.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Математиканың бастапқы курсын меңгере отырып, білім алушылар талдауға, жинақтауға, жіктеуге, салыстыруға, себеп-салдар арасындағы байланыстар мен заңдылықтарды орнатуға үйренеді, қоршаған ортадағы түрлі заттар мен құбылыстарды сипаттау үшін математикалық тілдің негіздерін, білім мен іс-әрекет тәсілдерін меңгереді, бұл оқу біліктілігінің негізін құрайды.
6. Пәнге оқыту тұлғаға бағытталған, іс-әрекеттік, саралап оқыту, қарым-қатынас тәсілдері және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар негізінде жүзеге асырылады.
7. Тұлғаға бағытталған тәсіл оқу процесін дараландыруды, білім алушы тұлғасының үйлесімді қалыптасуы мен жан-жақты дамуын, математика сабағында тұлғаның шығармашылық қабілеттерін толық ашуын көздейді және әлеуметтік-маңызды қасиеттерін тәрбиелеп, эмоциялық-ерік жігері мен психикалық процестерді түзетуге бағытталады.
8. Іс-әрекеттік тәсіл математика сабағында тәжірибелік біліктілікті, дағдыны дамыту мен түзетуде іске асырылады, ақпараттық-рецептивті, іздеу, зерттеу, талдау және өңдеу әдістерді қолдану арқылы меңгеретін материалды бекіту және меңгеру автоматтандырылған дағды деңгейіне жеткізіледі.
9. Іс-әрекеттік тәсілде ойын арқылы білім беру ерекше орын алады, ол арқылы білім алушылардың танымдық қызығушылықтарын белсендіруге ықпал етіледі.
10. Саралап оқыту тәсілі топтастырып оқытуды көздейді, соған орай үш топшаны бөліп көрсетуге болады:
1) бірінші топшадағы оқушылар оқу материалын өз бетімен жеткілікті толық меңгереді;
2) екінші топшадағы оқушылар оқу материалын меңгереді, бірақ елеусіз қателіктерді жібереді;
3) үшінші топшадағы оқушылар – оқу материалын жартылай меңгереді және өз еркімен жеткізе алмайды, олар үшін жеке тапсырмалар жасалады, жеке түзету жолдары мен әдістері қолданылады.
11. Саралап оқыту барысында білім алушылардың офтальмологиялық сипаттары ескеріледі:
1) тотальді көрмейтін және қалдық көруі бар балалар, көру өткірлігі 0 бастап 0,04 дейін жетеді; бұл балаларда кішігірім қалдық көруі бар немесе олар мүлдем көрмейді - сабақ барысында олар арнайы құрал-көрнекіліктерді (рельефті жүйесі бойынша жасалған), арнайы тифлотехникалық құралдарды, қажетті дидактикалық материалдарды қажет етеді;
2) көру өткірлігі 0,05 бастап 0,09 дейінгі нашар көретін балалар, оларда көру функцияларының күрделі бұзылыстары байқалады: көру өткірлігінің төмендеуімен қатар көру аймағының тарлығы, кеңістікті қабылдауының бұзылуы, көрудің бейімдік механизмінің зақымдалуы;
3) көру өткірлігі 0,1 бастап 0,2 дейінгі нашар көретін балалар - қолайлы жағдайда көру арқылы емін-еркін оқиды, жазады, заттарды, шынайы өмірдің құбылыстары мен процесін қабылдайды, еркін кеңістікте көру арқылы бағдарлай алады; оқыту барысында арнайы көрнекіліктерді, оқытудың қосымша техникалық құралдарын, белгілі гигиеналық талаптарды орындауды қажет етеді.
12. Қарым-қатынас тәсілі білім алушылар мен педагог арасындағы вербалды және вербалды емес өзара байланысуын, топпен, жұппен жұмысты ұйымдастыра отырып, білім, білік және дағдымен алмасуды қарастырады.
13. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (бұдан әрі-АКТ) қолдану:
1) АКТ-ды қолдану құзыреттілігі базалық дағдыларға негізделеді және жұмыс жасау, бос уақыт пен коммуникация үшін тиімді пайдалануды қамтиды;
2) мультимедиалық ресурстар мен бұқаралық ақпарат құралдарын, интерактивті тақталарды және компьютерлерді пайдалану оқу процесін жаңғыру және жандандыруға, білім алушылар мен педагог арасындағы ынтымақтастық пен қарым-қатынасты күшейтуге ықпал етеді;
3) ақпаратты іздеу, өңдеу және алмасу үшін Ғаламтор-ресурстарын, ұялы байланысын, онлайн-форумдарын пайдалану қажет; көрмейтін балаларға арналған Jaws for Windows (Джовс фо Виндоус) визуалды емес дыбыстаушы бағдарламалық ақпаратқа қол жеткізетін компьютерді қолданады;
14. Түзете-дамыту жұмысында арнайы оптикалық және техникалық құралдарды зақымдалған функциялардың орнын басу мен түзету мақсатында қолданады.
15. Математика бойынша көрнекі құралдарға қойылатын талаптар:
1) нашар көретіндер үшін демонстрациялық құралдар артық бөлшектері жоқ, нақты, ірі; жиынтық төсемге арналған әріптер мен сандардың көлемі кемінде 12 см, сызықтың қалыңдығы шамамен 2 см.; көрсетілетін нысандардың түсі қанық, ашық, қашықтықта жақсы ажыратылуы; түрлі заттардың трафареттерінің биіктігі кемінде 12-15 см.; аппликацияларды орындау кезінде нысанды нақты көрінетіндей – аққа қанық түстер немесе қараға ашық түстер қарастырылады;
2) көрмейтін және қалдық көруі бар білім алушыларға арналған жеке қолданылатын көрнекілік құралдардары екі түстен артық емес, суретпен бірге рельефті бейне қарастырылады.
16. Сыныпта көрмейтін және нашар көретіндерге төмендегідей тифлотехникалық құралдарды қолдану көзделеді:
1) рельефті-нүктелі шрифтпен басылып шыққан, ішінде рельефпен немесе рельеф және түстермен безендірілген иллюстрациялық-графикалық материалдары бар арнайы оқулықтар;
2) цифрлық тасмалдаушы құрылғыға жазылған DAISY (Дэйзи) аудиожазба форматындағы "дыбысталатын" оқулықтар, дыбысталатын материалдар, аудио оқулықтар;
3) белгілі бір тақырыптағы рельефті-графикалық құралдар; рельефті- координаталық жазықтықтар;
4) рельефті сызуға арналған керек-жарақтар: сызғыш, циркуль, тактильді индикациясы бар транспортир;
5) рельефті сурет салуға арналған керек-жарақтар: "Школьник", "Н.А. Семевский", "Н.В.Клушина" аспаптары;
6) арнайы оқу керек-жарақтары: брайльдік аспап, жалпақ етіп жазуға арналған құрылғылар, грифельдер, (брайльдік) қалың қағаздан жасалған дәптерлер.
7) рельефті түрде жасалған математикалық кестелер, сызбалар мен диаграммалар, рельефті суреттер, геометриялық пішінді модельдер, шынайы заттар: рельефті-нүктелі және жазық қаріппен жасалған қиылған сандар, карточкалар мен сандар.
3 - тарау. "Математика" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
17. "Математика" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0 - сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 64 сағатты;
2) 1 - сыныпта – аптасына 4 ағат, оқу жылында 132 сағатты;
3) 2 - сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты;
4) 3 - сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты;
5) 4 - сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты құрайды.
18. Бағдарлама мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Санға дейінгі ұғымдар" бөлімі;
2) "Сандар мен өлшемдер" бөлімі;
3) "Алгебра элементтері" бөлімі;
4) "Геометриялық элементтер" бөлімі;
5) "Жиындар. Логика элементтері" бөлімі;
6) "Математиалық модельдеу" бөлімі.
19. "Санға дейінгі ұғым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сандық ұғымы;
2) өлшем ұғымы;
3) мезгілдік ұғым;
4) кеңістік ұғымы.
20. "Сандар мен өлшемдер" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) натурал сандар және 0 саны. Бөлшектер;
2) сандармен амалдар орындау;
3) шамалар және олардың өлшем бірліктері.
21. "Алгебра элементтері" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сандық және әріптік өрнектер;
2) теңдіктер мен теңсіздіктер. Теңдеулер.
22. "Геометриялық элементтер" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) геометриялық фигуралар және олардың жіктелуі;
2) геометриялық фигураларды кескіндеу және салу;
3) нүктелер координаттары және қозғалыс бағыты.
23. "Жиындар. Логика элементтері" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) жиындар және олармен орындалатын амалдар;
2) пікірлер;
3) тізбектер;
4) заттардың комбинациясы.
24. "Математиалық модельдеу" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) есептер және математикалық модель;
2) математикалық тіл.
25. 0 - сыныпқа арналған "Математика" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Санға дейінгі ұғым" бөлімі: Сандық ұғымыдар: біреу-көп, көп-аз, біреу де емес, соншама, тең, бірдей. Шама ұғымдары: ұзындығы, ені, биіктігі, жуандығы. Заттарды беттестіру тәсілдері. Уақыт ұғымдары: кеше, бүгін, ертең, тәулік, күн, апта. Кеңістіктік ұғымдар: жоғарыда-төменде, оң жағында, сол жағында, алдында-артында, алыс-жақын, алдында, артында, арасында, үстінде, астында, бірінші, соңғы, ортасында, жоғары-төмен;
2) "Сандар мен өлшемдер" бөлімі: натурал сандар және 0 саны. 10 шамасында тура және кері санау. Оқу, жазу, сандарды салыстыру. Сандардың құрамы. 10 шегінде қосу және азайту. Заттарды шама бойынша салыстыру. Мезгілді анықтау өлшемдері. Тиындармен операциялар;
3) "Алгебра элементтері" бөлімі: сандық және әріптік өрнектер. Теңдік, теңсіздік. Теңдеу;
4) "Геометриялық элементтер" бөлімі: жалпақ пішіндер: үшбұрыш, шеңбер, шаршы, тіктөртбұрыш. Кеңістіктік пішіндер: куб, шар. Пішіндердің қоршаған орта заттарымен арақатынасы. Пішіндер жазықтығындағы сурет. Кесінді. Геометриялық фигураларды салыстыру. Нүктелердің координаттары. Сәуле. Қозғалыс бағыты;
5) "Жиындар. Логика элементтері" бөлімі: заттардың топтарын құрамы бойынша салыстыру: көп, аз, бірдей. Бас қатырғыштар, ребустар, логикалық есептер. Жүйелілік. Жұптарға іріктеу арқылы пәндер топтарын салыстыру: сонша, көп, аз;
6) "Математиалық модельдеу" бөлімі: есептер және математикалық модель. Есептерді шешу тәсілдері; математикалық тіл. Сандардың көрнекі бейнесі.
26. 1 - сыныпқа арналған "Математика" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Санға дейінгі ұғым" бөлімі: Сандық ұғымыдар: біреу-көп, көп-аз, біреу де емес, соншама, тең, бірдей. Саны бойынша салыстырғанда заттарды топтастыру. Санына қарай заттарды топтастыруда теңестіру. Шама ұғымдары: ұзындығы, ені, биіктігі, жуандығы. Заттарды беттестіру тәсілдері. Уақыт ұғымдары: кеше, бүгін, ертең, тәулік, күн, апта. Кеңістіктік ұғымдар: жоғарыда-төменде, оң жағында, сол жағында, алдында-артында, алыс-жақын, алдында, артында, арасында, үстінде, астында, бірінші, соңғы, ортасында, жоғары-төмен;
2) "Сандар мен өлшемдер" бөлімі: натурал сандар және 0 саны. Тура және кері және реттік сан. Оқу, жазу, сандарды салыстыру. Сан құрамы. Сандардың разрядтық құрамы, разрядтық қосылғыштар. Ондық. Сандық топтармен есеп; есептерді шешу. Қосу және азайту. Қосу және азайтудың өзара кері амалы. Қосудың орнын ауыстыру қасиеті. 1 және 0 санының қасиеті. Сандарды қосу кестесі. Сандарды қосу және азайту; шамалар және олардың өлшем бірліктері. Ұзындығы, салмағы, шамалығы (сыйымдылығы), уақыты. Шамаларды өлшеу, салыстыру, түрлендіру. Циферблат бойынша уақытты анықтау. Тиындармен операциялар;
3) "Алгебра элементтері" бөлімі: сандық және әріптік өрнектер. Сандық және әріптік өрнектерді жазу, оқу, құрастыру. Әріптік өрнектің мәні. Теңдік құрау кезінде әріпті өрнекті қолдану. Өрнекті салыстыру; теңдік және теңсіздік. Теңдеу. Дұрыс және бұрыс теңдік. Теңдеуді шешу.
4) "Геометриялық элементтер" бөлімі: геометриялық фигуралар және оларды топтастыру. Нүкте, түзу, қисық, бөлшектелген, жабық және жабық емес сызықтар, кесінді, сәуле, бұрыш. Жазық, кеңістікті геометриялық фигуралар; Өлшеу, геометриялық фигуралардың барлық қабырғаларын салыстыру; геометриялық фигураларды кескіндеу және салу. Түзу, қисық, бөлшектелген сызықтар. Кесінді. Геометриялық фигуралардан композициялар. Нысандардың орналасуы, бағыты; нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты. Сандық сәуледегі нүктелердің орналасуы;
5) "Жиындар. Логика элементтері" бөлімі: жиындар және олармен орындалатын амалдар. Жиындар. Жиындарды топтастыру. Жиындарды салыстыру. Тең жиындар, бос жиындар; пікірлер. Тұжырымдардың ақиқаттығын немесе ақиқат еместігі. басқатырғыштар, ребустар; кезектілік. Іс-әрекеттің, сандардың реттілігі; заттардың комбинациясы. Заттардың "екі-екіден" (жұп) комбинациясы;
6) "Математиалық модельдеу" бөлімі: есептер және математикалық модель. Есептің шарты сызба, сурет, қысқаша мәтін ретінде түрленуі. Ұғымдар, сөздіктер. Есепті шешу және талдау. Кері есептер. Есептерді шешу жолдары; математикалық тіл. Сандардың көрнекі бейнесі. Сандардың көрнекі бейнесі.
27. 2 - сыныпқа арналған "Математика" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Санға дейінгі ұғым" бөлімі: заттардың тобын саны бойынша салыстырғанда жұптап бөлу. Заттардың екі тобын саны бойынша теңестіру. Шама түсініктері: ұзындығы, ені, биіктігі, жуандығы. Заттарды беттестіру тәсілдері. Мезгілдік ұғымдар: кеше, бүгін, тәуілік, күн, апта. Кеңістіктік ұғымдар: жоғарыда-төменде, оң жағында, сол жағында, алдында-артында, алыс-жақын, алдында, артында, арасында, үстінде, астында, бірінші, соңғы, ортасында, жоғары-төмен;
2) "Сандар мен өлшемдер" бөлімі: натурал сандар және 0 саны. 100 шамасындағы сандар. Тура және кері санау. Екітаңбалы сандарды оқу, жазу және салыстыру. Разряд құрамы. Римдік сандармен нөмірлеу. 1000 шамасындағы сандарды жазу, санау және салыстыру. Тура және кері санау; сандармен амалдар орындау. Көбейту және бөлу. Қосудың ауыстырымдылық, терімділік қасиеттері. Көбейтудің ауыстырымдылық қасиеті. Ондыққа көшу арқылы біртаңбалы сандардың көбейту кестесі. 2; 3; 4; 5 сандарына бөлу және көбейту. Ондыққа көшу арқылы біртаңбалы сандарды азайту және қосу. Екітаңбалы сандарды азайту және қосу; шама және оны өлшеу бірлігі. Өлшеу құралдарының шкаласы. Шама ұғымын салыстыру: ұзындығы, көлем салмағы, уақыты. Уақыт, салмақ, ұзындық өлшем бірліктерін ауыстыру. Тиындар және олармен түрліше төлем жасау;
3) "Алгебра элементтері" бөлімі: сандық және әріптік өрнектер. Қосу және көбейтудің қасиеттері. 1 санына көбейту, 1 санына бөлу. Әріптік және сандық өрнектерді жақша ішінде немесе жақшасыз жазу; теңдік және теңсіздік. Теңдеу. Теңдеуді шешу. Теңдеудің күрделі құрамы;
4) "Геометриялық элементтер" бөлімі: геометриялық фигуралар және олардың жіктелуі. Бұрыштың түрлері. Көпбұрыштардың топтастырылуы. Тіктөртбұрыштың, шаршының, тікбұрышты үшбұрыштың қасиеттері. Көпбұрыштардың жіктелуі. Геометриялық фигуралардың қабырғаларын табу. Периметрді табу формуласы; геометриялық фигураларды кескіндеу және салу. Кесінді және тура. Тура бұрыш. Жазық пішіндердің моделі. Жазық пішінді салу. Бастапқы орнын, бағытын, қозғалысын анықау; нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты. Сызықта нүктелерді орналастыру;
5) "Жиындар. Логика элементтері" бөлімі: жиындар және олармен орындалатын амалдар. Диаграмма арқылы жиындарды бейнелеу. Сандық жиындардың топтастырылуы. Жиын элементтері. Жиындардың қиылысуы мен бірігуі; пікірлер. Ақиқат және ақиқат емес тұжырымдамалар. Басқатырғыштар. Логикалық есептер; Реттілігі. Сандардың реттілік заңдылығы. заттардың комбинациясы. "Үш-үштен" құралған заттардың комбинациясы;
6) "Математиалық модельдеу" бөлімі: есептер және математикалық модель. Есептің шарты сызба, сурет, қысқаша мәтін ретінде түрленуі. Есепті шешу және талдау. Шамалар арасындағы тәуелділікке арналған есепті шешу. Тура және жанама сұрақтары бар есептерді шешу. Екі амалмен орындалатын есептер. Сандық өрнек түрінде орындалатын есептер; математикалық тіл. Екітаңбалы сандардың графикалық моделі. Латын әліппесінің бас әрпі
28. 3 - сыныпқа арналған "Математика" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Санға дейінгі ұғым" бөлімі: Сандық ұғымыдар: шама ұғымдары: ұзындығы, ені, биіктігі, жуандығы. Заттарды беттестіру тәсілдері. Мезгілдік ұғымдар: кеше, бүгін, тәуілік, күн, апта. Кеңістіктік ұғымдар: жоғарыда-төменде, оң жағында, сол жағында, алдында-артында, алыс-жақын, алдында, артында, арасында, үстінде, астында, бірінші, соңғы, ортасында, жоғары-төмен;
2) "Сандар мен өлшемдер" бөлімі: натурал сандар және 0 саны. 100 шамасындағы сандар. Тура және кері санау. Натуралды сандардың ішінде орны. Сандарды жазу, санау және салыстыру. Разрядты және сыныпты санның құрылымы. Разряд қосындысының саны. Мың. Бөлшектер: оқу, жазу, салыстыру; сандармен амалдар орындау. Бөлшектер. Бөлшектерді салыстыру. Санның квадраты, шаршы сан. көбейту және бөлуді орындауда 0 мен 1 сандарының қасиеттері. көбейтудің ауыстырымдылық, үлестірімділік, терімділік қасиеттері. 6; 7; 8; 9 сандарына көбейту және бөлу. Сандарды қосу және азайту. Қалдықпен бөлу. Сандарды кестеден тыс бөлу және көбейту. қосындыны санға көбейту. Соманы санға көбейту. Сандарды көбейту және бөлу кестесі. Санның үлесі, кері операция; шамалар және олардың өлшем бірліктері. Палетка. Өлшеу, салыстыру, шамаларды түрлендіру. Сағат түрлері: уақытты анықтау. Купюралар және олармен операциялар;
3) "Алгебра элементтері" бөлімі: сандық және әріптік өрнектер. Өрнек құру, оқу, жазу. өрнектердің мәнін табу. Көбейтудің ауыстырымдылық, үлестірімділік қасиеттері әріптік теңестіру түрінде. Сандық өрнектерді салыстыру. Жақшалары бар және жақшалары жоқ өрнектердегі әрекет тәртібі. Формула; теңдік және теңсіздік. Теңдеу. Теңсіздік пен теңдеуді шешу;
4) "Геометриялық элементтер" бөлімі: геометриялық фигуралар және олардың жіктелуі. Шеңбер, дөңгелек, орталық, радиус, диаметрі. Симметриялық және симметриялық емес пішіндер. Топтастыру. Тіктөртбұрыштың, шаршының, тікбұрышты үшбұрыштың ауданы. Бұрыштың түрлері. Көпбұрыштардың топтастырылуы. Тіктөртбұрыштың, шаршының, тікбұрышты үшбұрыштың ауданы. Көпбұрыштардың жіктелуі. Геометриялық фигуралардың қабырғаларын табу. Құрама пішіндердің периметрі. Берілген сипаттама бойынша пішіндерді кескіндеу; геометриялық фигураларды кескіндеу және салу. Параллельді және қиылысатын түзу. Шеңберді кескіндеу. Кеңістіктік пішінді кеңейту. Нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты. Жазық пішіндегі нүктелердің орналасуы;
5) "Жиындар. Логика элементтері" бөлімі: жиындар және олармен орындалатын амалдар. Сандардың, жиынның бірігуі мен қиылысуы. Ішкі жиын; Пікірлер. Ақиқат және ақиқат емес тұжырымдамалар. Логикалық есептер. Кестелер және бағандар; Реттілігі. Заңдылық. Реттілігін құру; заттардың комбинациясы. Мүмкіндіктер тармағы;
6) "Математиалық модельдеу" бөлімі: есептер және математикалық модель. Еспетерді модельдеу. Есепті шешу және талдау. Есептеу кезінде жауабын алдын ала болжау; математикалық тіл. Көп таңбалы сандардың графикалық моделі. Сынып және разряд кестесі. Жиынды көрсететін таңбалар. Латын әліппесінің әріптері. Іс-әрекет компоненттерінің атауы: Мәліметтерді жинау, жүйелеу. салыстыру. Диаграммалар, пиктограммалар.
29. 4 - сыныпқа арналған "Математика" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Санға дейінгі ұғым" бөлімі: шама ұғымдары: ұзындығы, ені, биіктігі, жуандығы. Заттарды беттестіру тәсілдері. Мезгілдік ұғымдар: кеше, бүгін, тәуілік, күн, апта. Кеңістіктік ұғымдар: жоғарыда-төменде, оң жағында, сол жағында, алдында-артында, алыс-жақын, алдында, артында, арасында, үстінде, астында, бірінші, соңғы, ортасында, жоғары-төмен;
2) "Сандар мен өлшемдер" бөлімі: натурал сандар және 0 саны. Бөлшектер. Көптаңбалы сандар, құрылу жолы. Натурал сандар қатарындағы орнын анықтау. Оқу, жазу, сандарды салыстыру. Көптаңбалы сандарды дөңгелектеу. Көп таңбалы сандардың сыныптық және разрядтық құрамы. Разрядты қосындылардың қосындысы. Миллион. Пайыз. Пайыздың бүтін бөлігі. Бөлшектерді салыстыру. Дұрыс, дұрыс емес бөлшектер. Аралас сандар; Сандармен амалдар орындау. Бөлімдері бірдей жай бөлшектерді қосу және азайту. 1 және 0 санының қасиеті. Натуралды сандардың топтастырылуы. Көп таңбалы сандарды қосу және азайту. Микрокалькулятордың көмегімен есептеу. 10, 100, 1000 санына бөлу. Сандарды көбейту және бөлу. Санды сомаға көбейту. Санды көбейту және көбейтіндіге бөлу. Көп таңбалы сандарды қалдықпен бөлу. Аралас сан мен бөлшектің түрленуі. Бөлшектерді қосу және азайту. Пайыз және бөлшек түрленуі; шамалар және олардың өлшем бірліктері. Кеңістіктік геометриялық фигуралар. Шамаларды өлшеу, салыстыру, түрлендіру. Уақыт бірліктерінің үлесі. Шетел және ұлттық валюта, олармен операциялар;
3) "Алгебра элементтері" бөлімі: сандық және әріптік өрнектер. Өрнектерді құрастыру. Бірнеше айнымалысы бар өрнектер. Бөлшектерді қосу және азайту алгоритмі. Бөлшектердің негізгі құрамы. Бөлшек сандармен өрнектерді салыстыру. Жақшалары бар және жақшалары жоқ өрнектердегі әрекет тәртібі. Түзу сызықты біркелкі қозғалыс, айдау және артта қалу қозғалысы кезіндегі жол формулалары. Теңдік және теңсіздік. Теңдеулер. Қос теңсіздіктер. Теңдеулердің шешімі;
4) "Геометриялық элементтер" бөлімі: геометриялық фигуралар және олардың жіктелуі. Тікбұрышты үшбұрыш, шаршы, тікбұрышты параллелепипед және олардың элементі. Үшбұрышты топтастыру. Тікбұрышты параллелепипед көлемі. Фигуралардың ауданы; геометриялық фигуралар және олардың қасиеттері. Перпендикулярлы түзу. Симметрия осьі. Симметриялы және симметриялы емес жазық пішіндер. Бұрыштың градустық өлшемі. Пирамида, цилиндр, конусты өрістету; нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты. Нысандардың қозғалыс схемалары. Бастапқы позиция және қозғалыс бағыты;
5) "Жиындар. Логика элементтері" бөлімі: жиындар және олармен орындалатын амалдар. Жиындар арасындағы қатынастың сипатын анықтай білу. Көптік арасындағы қатынастың сипатын анықтай білу. Көптіктің қиылысу және бірігу аймақтарын белгілеу. Көптікті қосудың ауыстырымдылық, терімділік қасиеттері; пікірлер. Математикалық мазмұндағы пікірлер. Тұжырымдардың ақиқаттығын немесе жалғандығы. Логикалық есептер; Реттілігі. Бөлшектердің, сандардың реттілік заңдылықтары. Заңдылықты құру; заттардың комбинациясы. Комбинаторлық есептер;
6) "Математиалық модельдеу" бөлімі: есептер және математикалық модель. Есептерді модельдеу. Есепті шешу және талдау. Есептерді құрастыру, салыстыру. Есептерді шешу тәсілдері. Есептерді шешу жодарын модельдеу. Есептерді шешудің арифметикалық және алгебралық жолдары; математикалық тіл. Бөлшекті салыстыру, құрылу жолы. Бөлшекке арналған амалдар. Латын әліппесіндегі әріпті жазу және оқу. Латын әліпбиі әріптерін белгілеу және оқу Бұрыштың градустық өлшемі мен пайызды белгілеу таңбасы. Сызбалар, қозғалыс графигі.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
30. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.1.2.4 кодында: "1" – сынып, "1.2" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының реттік саны.
31. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Санға дейінгі ұғым" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
1.1 Сандық ұғымы |
0.1.1.1 сандық ұғымдарды: біреу-көп ажырату; |
1.1.1.1 заттардың екі тобын саны бойынша салыстырғанда жұптарға бөліп сәйкестендіру тәсілін пайдалану; | 2.1.1.1 құрама немесе жай есептерді шешуде жұптарға бөліп сәйкестендіру тәсілін пайдалану | 3.1.1.1 көбейтудің ауыстырымдылық қасиетін пайдалана отырып есептерді шешуде кезінде сандық ұғымын қолдану | 4.1.1.1 сандарды бөлу немесе көбейту кезінде сандық ұғымын қолдану |
1.2 Өлшем ұғымы |
0.1.2.1 заттарды шамасы бойынша салыстырғанда салу және беттестіру тәсілдерін: ұзындығы, ені, биіктігі, жуандығын пайдалануды білу; | 1.1.2.1 көрмейтін білім алушыларға арналған бөлінді мен рельефті сызғышты қолдана отырып кесіндінің ұзындығын өлшеу | 2.1.2.1 кеңістікте және жазықтықта заттардың өзара орналасу орнын сипаттап беру |
3.1.2.1 көпбұрыштың, шыршының, үшбұрыштың, тік төртбұрыштың периметірін анықтау; |
4.1.2.1 төрбұрыш тәріздес, төрбұрышты модельді сантиметрлерді қолдана отырып, шаршы мен тікбұрыштың ауданын анықтау; |
1.3 Мегіл ұғымы |
0.1.3.1 мезгілдік ұғымдарды: кеше, бүгін, ертең білу; |
1.1.3.1 мезгіл ұғымдарын ажырата алу: кеше, бүгін, ертең; |
2.1.3.1 есепті шешуде кеше, бүгін, ертең мезгіл ұғымдарын қолдану; | 3.1.3.1 логикалық есептерді шешуде ай, жыл, ғасыр ұғымдарының жүру кезектілігін қолдану | 4.1.3.1 есептерді шешуде амалды таңдау, түсіндіре алу, жоспарлау, қолданатын есепте көрсетілген мезгіл ұғымдарының арасындағы тәуелділікті орнату |
1.4 Кеңістік ұғымы |
0.1.4.1 оң жақ-сол жақ, алдында-артында бағытын көрсету және білу; |
1.1.4.1 бағыт түрлерін білу және көрсету: оңға-солға, алдында-артында; |
2.1.4.1 есепті шешу кезінде кеңістік ұғымын: алды, арты, ортасы, үсті, астын қолдану; |
3.1.4.1 кеңістікте және жазықтықта заттардың өзара орналасу орнын сипаттап беру |
4.1.4.1 берілген өлшемдермен бұрышты сызғыштың көмегімен геометриялық фигураларды құру: кескін, шаршы, тікбұрыш; |
2) "Сандар мен өлшемдер" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
2.1 натурал сандар және 0 саны. Бөлшектер. |
0.2.1.1 натурал сандар және нөл санының құрылуын түсіну; |
1.2.1.1 натурал сандар және нөл санының құрылу жолын түсіну; |
2.2.1.1 100 шамасындағы сандардың құрылу жолын түсіну; |
3.2.1.1 1000 шамасындағы сандардың құрылу жолын түсіну; |
4.2.1.1 көптаңбалы сандардың құрылуын түсіну; |
2.2 Сандармен амалдар орындау |
0.2.2.1 қосу және азайту амалын түсіну; |
1.2.2.1 ортақ элементтері жоқ , жиындардың бірігуін қосу амалы ретінде, ал жиындардың бөлігінен алып тастау – азайту амалы ретінде орнындалатындығын түсіну; |
2.2.2.1 көбейтуді бірдей қосылғыштардың қосындысын табу, бөлуді нысандарды мазмұнына қарай және тең бөліктерге бөлу ретінде түсіну;
2.2.2.7 мынадай жағдайларда: 45
2.2.2.8 34+ 23, 57-23; 27+34, 61-27, 47+33; 80-47 амалдары шешуде екі таңбалы сандарды қосу және азайту алгоритмдерін қолдану |
3.2.2.1 бөлшектер – бірліктің (бір бүтіннің) бір не бірнеше тең үлестерінен құралған натуралды сан екенін түсіну.
3.2.2.10 екі таңбалы сандарды қосу және азайту алгоритмдерін қолдану; 3.2.2.11 100 көлеміндегі сандарды ауызша көбейту мен бөлуді орындауда қосындыны және көбейтіндіні бір таңбалы санға бөлу, қосындыны санға көбейту ережесін қолдану; 3.2.2.12 мынадай жағдайларда: 23
3.2.2.13 мынадай жағдайларда: 28
3.2.2.14 нөлдермен аяқталатын үштаңбалы санды біртаңбалы санға жазбаша көбейту және бөлу тәсілін қолдану; 3.2.2.15 бөліндінің бір разрядында нөл болатын кезде үш таңбалы санды біртаңбалы санға бөлу алгоритмін және кері амал алгоритмін қолдану; 3.2.2.16 санның бөлігін, шамасын, көлемін: 100 шамасындағы сандар мен жүз шамасындағы сандардың жартысын, төрттен бірін, үштен бірін және оннан бірін бөлшегіне қарай табу |
4.2.2.1 бөлімдері бірдей жай бөлшектерді қосу және азайтуда сәйкес алымдарды қосу және азайту деп түсіну; |
2.3 Шамалар және өлшем бірліктер |
0.2.3.1 заттарды шамасынақарай салыстыру; |
1.2.3.1 ұзындығы, салмағы, көлемі (сыйымдылығы), уақыты бойынша шамаларды ажырату; |
2.2.3.1 әр түрлі өлшеу аспаптарының шкаласын бір бірінен ажырату және оған сәйкес шамалардың мәндерін анықтау; |
3.2.3.1 заттардың ауданын өлшеу үшін құралды және өлшемді таңдап алу, палеткамен өлшеу; |
4.2.3.1 кеңістікті білдіретін геометриялық фигураларды атау, көлемін өлшеу үшін құралдар мен өлшем бірліктерін таңдау, кубиктерді (1 см3) қолдана отырып өлшеу;
4.1.3.6 10 000 теңгелік купюраны және түрлі мемлекеттік валюталарды (рубль, евро, доллар) ажырату және түрліше төлем жасау |
3) "Алгебра элементтері" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 0.3.1.1 қарапайым сандар мен олардың әріптік өрнектері туралы ой қалыптастыру |
1.3.1.1 санды өрнектерді қосынды, айырма және теңдік, теңсіздіктерді ажырату, құрастыру, жазу және оқу; |
2.3.1.1 теңдіктер мен теңсіздіктер кезінде санды және әріпті өрнектерді ажырату, құрастыру, жазу және оқу;
2.3.1.5 әріптік, сандық жақшалы және жақшасыз берілген 2 немесе одан да көп арифметикалық амалдарды салыстыру; 2.3.1.6 екі, үш арифметикалық амалдан тұрған жақшалы немесе жақшасыз өрнектердің орындау ретін анықтау |
3.3.1.1 бір немесе екі өрнектерден тұратын ауыстырымдылықты анықтау, құру, жазу; |
4.3.1.1 санды және әріпті өрнектерді түрлендіру;
4.3.1.6 бөлшек санды өрнектерді салыстыру; 4.3.1.7 төрт амалдан артық жақшалы және жақшасыз өрнектерде амалдардың орындалу тәртібін анықтау, олардың мәнін табу; 4.3.1.8 бірқалыпты түзу сызықты қозғалыстағы арақашықтық формуласын: s=v
|
3.2 Теңдік және теңсіздіктер. Теңдеулер | 0.3.2.1 теңдік және теңсіздік. теңдеу туралы түсініктерді қалыптастыру |
1.3.2.1 теңдік және теңсіздікті тану; | 2.3.2.1 х<
2.3.2.2 көбейту мен бөлуге берілген қарапайым теңдеулерді шешу; 2.3.2.3 күрделі құрылымды теңдеу түрлері: х+(25-6)=38 (24-3)-х=8 а+6=7+80 |
3.3.2.1 қарапайым теңсіздіктердің шешімдер жиынын табу;
|
4.3.2.1 қос теңсіздіктердің шешімдер жиынын табу;
|
4) "Геометриялық элементтер" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
4.1 Геометриялық фигуралар және олардың жіктелуі |
0.4.1.1 жазық пішіндерді: үшбұрыш, дөңгелек, шаршы, тіктөртбұрыш ажырата алу; |
1.4.1.1 геометриялық фигураларды: нүкте, түзу, қисық, бөлшектелген, тұйық және тұйықталмаған сызықтарды, кесінділер, сәуле, бұрышты тану және атау; |
2.4.1.1 бұрыштарды анықтау және түрлерін атап беру: тік, өткір, тұйық; тіктөртбұрыштың, шаршының, тікбұрышты үшбұрыштың маңызды белгілерін анықтау;
2.4.1.4 пішіннің белгісіз қабырғасын оның периметрі мен белгілі қабырғалары арқылы табу; 2.4.1.5 берілген периметрі бойынша тор көзді қағазға жазық пішіндер салу, пішіні өзгерген сайын оның периметрі де өзгеретіндігін түсіну; |
3.4.1.1 шеңбер мен дөңгелекті, олардың элементтерін бір бірінен ажырату және атау: ортасы, радиусы, диаметрі; симметриялы және симметриялы емес жазық пішіндерді айыра білу және оларды қоршаған ортадағы заттармен сәйкестендіру;
3.4.1.4 суретте кескінделген құрама пішіндердің және қоршаған ортадағы жазық пішіндердің периметрін анықтау; 3.4.1.5 берілген ауданы бойынша тор көзді қағазға жазық пішіндер салу, пішіні өзгерген сайын оның ауданы да өзгеретіндігін түсіну |
4.4.1.1 тікбұрышты үшбұрыштың элементтерін: катетін, гипотенузасын және шаршы, тікбұрышты параллелепипедтің элементтерін: төбесін, қабырғаларын, қырларын тану және атау;
4.4.1.4 суретте кескінделген құрама пішіндердің және қоршаған ортадағы жазық пішіндердің ауданын анықтау; 4.4.1.5 жазық пішіндерді оське қарағанда симметриялы болатын пішіндермен толықтыру; 4.4.1.6 бұрыштың шамасын табу |
4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу |
0.4.2.1 жазықтықта қарапайым жазық пішіндерді: үшбұрыш, төртбұрышты бейнелеу |
1.4.2.1 түзу, тұйықталған және тұйықталмаған және қисық, сынық сызықты жазықтықтажәне нүктелі қағазда кескіндеу; ромб, трапеция, сопақ жазық пішіндерді нүктелі қағазда кескіндеу; |
2.4.2.1 нүктелі қағазда кесінділер, түзулер мен геометриялық фигураларды орны, қозғалыс және бағыты бойынша нұсқаулыққа сәйкес сызу; |
3.4.2.1 нүктелі қағазда параллель және қиылысатын түзулерді; қиылысатын геометриялық жазық пішіндерді сызу, олардың қиылысу және бірігу аумағын табу; |
4.4.2.1 нүктелі қағазда перпендикуляр түзулер, симметриялы және симметриялы емес жазық пішіндерді сызу; |
4.3 Нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты | 0.4.3.1 нүктелердің координаты, сәуле, қозғалыс бағыты туралы түсінік болу | 1.4.3.1 сан сәулесінде белгіленген нүктелердің бір-біріне қатысты орналасуын анықтау |
2.4.3.1 сызықта белгіленген нүктелерді бір-біріне қатысты орналасуын анықтау; |
3.4.3.1 жазық пішінде белгіленген нүктелердің орнын бір-біріне қатысты анықтау; |
4.4.3.1 қозғалыстың басталуы мен бағытын пайдалана отырып, нысандар қозғалысы сызбасын құру, сәйкес есептеулер жүргізу |
5) "Жиын. Логика элементтері" бөлімі:
5-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар | 0.5.1.1 заттарды құрамына қарай: көп, аз, бірдей салыстырмалы түрде топтастыру |
1.5.1.1 екі жиынның бірігуін және жиын бөлшектерін алып тастауды көрнекі түрінде бейнелеу; |
2.5.1.1 тең жиындардың бірігуін және жиынның тең бөліктерін алып тастауды диаграмма арқылы көрнекі түрде кескіндеу; |
3.5.1.1 екі жиынның бірігуі мен қиылысуын Эйлер-Венн диаграммасының көмегімен көрнекі түрде кескіндеу; |
4.5.1.1 жиындар арасындағы қатынастың сипатын анықтай білу: тең, қиылысатын, қиылыспайтын жиындар, ішкі жиындар; |
5.2 Пікірлер | 0.5.2.1 қарапайым бас қатырғыштарды, ребустарды және логикалық тапсырмаларды орындау |
1.5.2.1 дұрыс немесе бұрыс пікірлерді анықтау; |
2.5.2.1 тұжырымдардың ақиқаттылығын немесе жалғандығын анықтау, ақиқат немесе жалған тұжырымдар құру; |
3.5.2.1 ақиқат немесе жалған пікірлер құру; |
4.5.2.1 математикалық мазмұндағы пікірлер құру, олардың ақиқаттығын немесе жалғандығын анықтау; |
5.3 Тізбектер | 0.5.3.1 суреттер, пішіндер, таңбалардың тізбектелу заңдылықтарын анықтау |
1.5.3.1 10-ға дейінгі, 20- ға дейінгі, ондықтарды жүздікке дейінгі сандар тізбегін құрастыру; |
2.5.3.1 100-ге дейінгі, жүздіктен мыңдыққа дейінгі сандардың тізбектерінің заңдылығын анықтау; |
3.5.3.1 1000-ға дейінгі, мыңдықтан миллионға дейінгі сандардың тізбектерінің заңдылығын анықтау; |
4.5.3.1 1 000 000-ға дейінгі сандар немесе жай бөлшектермен өрнектелген сандар тізбектерінің заңдылықтарын анықтау; |
5.4 Заттардың комбинациясы | 0.5.4.1 жұпқа бөлу арқылы заттардың тобын салыстыру: соншалықты, көп, аз | 1.5.4.1 қоршаған ортадағы заттардан "екі - екіден" комбинациялар жиынын құрастыру | 2.5.4.1 қоршаған ортадағы заттардан "үш - үштен" комбинациялар жиынын құрастыру | 3.5.4.1 есептерді шығаруда, түрлі жағдайда болатын өмірлік мәселелерді шешуде мүмкіндіктер тармағын пайдалану | 4.5.4.1 комбинаторлық есептерді таңдау әдісімен шешу |
6) "Математикалық модельдеу" бөлімі:
6-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0 - сынып | 1 - сынып | 2 - сынып | 3 - сынып | 4 - сынып | |
6.1 Есептер және математикалық модель |
0. 6. 1. 1 5 саны шегінде қосу және азайтуға арналған көрнекі есептерді құрастыру; |
1. 6. 1. 1 қысқаша жазба, сурет, кесте түрінде есептерді модельдеу; |
2. 6. 1. 1 бір амалмен орындалатын есепті кесте, сызба, қысқаша жазба түрінде түрлендіру; |
3. 6. 1. 1 2-3 амалмен орындалатын есепті кесте, сызық, бағаналы диаграмма, сызба, қысқаша жазба түрінде модельдеу; |
4. 6. 1. 1 есепті сызба, алгоритм, дөңгелек диаграмма, график түрінде модельдеу; |
6.2 Математикалық тіл |
0. 6. 2. 1 саннан цифрды ажырату;
|
1. 6. 2. 1 цифрды саннан ажырату, бір таңбалы сандарды түрлі тәсілдермен (нүктелер жиынтығымен, таяқшалар-мен зат топтарымен) көрсету;
1. 6. 2. 3 сандар қатарын көрсету үшін сан сәулесін, сандардың қосындысы мен айырмасын, сандарды салыстыруда: артық, кем және көршілес сандарды, сандық аралықтарды, қолдану; 1. 6. 2. 4 қосу мен азайту амалдарының компоненттері атауларының өрнектердін оқу мен жазуда қолдану; 1. 6. 2. 5 деректерді жинақтау, жүйелеу, кестелерді, пиктограммаларды, диаграммаларды қолда бар материалдармен құрастыру, салу |
2. 6. 2. 1 екітаңбалы сандардың графикалық моделін құру, разрядтық кестені пайдалану;
2. 6. 2. 3 нүктелерді, кесінділерді,сәулелерді, түзулерді латын алфавитінің бас әріптерімен белгілеу, оларды белгілеуі бойынша оқу; 2. 6. 2. 4 көбейту және бөлу амалдарының компоненттері атауларын өрнектерді оқу мен жазуда қолдану; 2. 6. 2. 5 деректерді жинақтау, жүйелеу, кестелер, диаграммалар құрастыру |
3. 6. 2. 1 көптаңбалы сандардың графикалық моделін құру, кластар мен разрядтар кестесін қолдану;
3. 6. 2. 3 бұрыштарды, көпбұрыштарды латын алфавитінің бас әріптерімен белгілеу, оларды белгілеуі бойынша оқу; 3. 6. 2. 4 қосу мен азайту, көбейту және бөлу амалдары компоненттерінің атауларын жақшалы өрнектерді оқу мен жазуда қолдану; 3. 6. 2. 5 деректерді жинақтау, жүйелеу және диаграммалар мен пиктограммалар қолданып салыстыру |
4. 6. 2. 1 жай бөлшектердің құрылуын, салыстыру, қосу және азайтуды бейнелеу үшін жазық фигуралардың бөлігі және сан сәулесін қолдану; |
30. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
31. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Сандар мен цифрлар | 1.1 Сандық түсініктер |
0.1.1.1 сандық ұғымдарды: біреу-көп ажырату; |
2.1 Натурал сандар және 0 саны. Бөлшектер |
0.2.1.1 натурал сандар және нөл санының құрылуын түсіну; | ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
0.2.2.1 қосу және азайту амалын түсіну; | ||
4.3 Нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты | 0.4.3.1 нүктелердің координаты, сәуле, қозғалыс бағыты туралы түсінік болу | ||
5.3 Тізбектер | 0.5.3.1 суреттер, пішіндер, таңбалардың тізбектелу заңдылықтарын анықтау | ||
6.2 Математикалық тіл |
0.6.2.1 саннан цифрды ажырату;
| ||
Геометриялық фигуралар | 5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар | 0.5.1.1 заттарды: көп, аз, бірдей құрамына қарай салыстыру | |
1.4 Кеңістіктік түсініктер |
0.1.4.1 оң жақ-сол жақ, алдында-артында бағытын көрсету және білу; | ||
4.1 Геометриялық фигуралар |
0.4.1.1 жазық пішіндерді: үшбұрыш, дөңгелек, шаршы, тіктөртбұрыш ажырата алу; | ||
4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу | 0.4.2.1 жазықтықта қарапайым жазық пішіндерді: үшбұрыш, төртбұрышты бейнелеу | ||
Шамалар және өлшем бірліктер | 6.1 Есептер және математикалық модель |
0.6.1.1 5 саны шегінде қосу және азайтуға арналған көрнекі есептерді құрастыру; | |
1.2 Шама ұғымдары |
0.1.2.1 заттарды шамасы бойынша салыстырғанда салу және беттестіру тәсілдерін: ұзындығы, ені, биіктігі, жуандығын пайдалануды білу; | ||
2.3 Шамалар және өлшем бірліктер |
0.2.3.1 заттарды шамасына қарай салыстыру; | ||
2 – тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | 20 шегінде сандарды қосу және азайту | 1.2 Шама ұғымдары |
0.1.2.1 заттарды шамасы бойынша салыстырғанда салу және беттестіру тәсілдерін: ұзындығы, ені, биіктігі, жуандығын пайдалануды білу; |
2.2 Сандармен амалдар орындау |
0.2.2.4 10 шамасындағы сандарды, біртаңбалы сандарды ондықтан өтпей ауызша азайту және көбейту амалын орындау; | ||
2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер |
0.2.1.1 натурал сандар және нөл санының құрылуын түсіну; | ||
5.3 Тізбектер | 0.5.3.1 суреттер, пішіндер, таңбалардың тізбектелу заңдылықтарын анықтау | ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
0.2.2.4 10 шамасындағы сандарды, біртаңбалы сандарды ондықтан өтпей ауызша азайту және көбейту амалын орындау; | ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 0.3.1.1 қарапайым сандар мен олардың әріптік өрнектері туралы ой қалыптастыру | ||
6.2 Математикалық тіл |
0.6.2.1 саннан цифрды ажырату;
| ||
Сандар мен заңдылықтар | 2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер | 0.2.1.5 сандарды екі-екіден 10-ға дейін топтап санау | |
5.3 Тізбектер | 0.5.3.1 суреттер, пішіндер, таңбалардың тізбектелу заңдылықтарын анықтау | ||
5.2 Пікірлер | 0.5.2.1 қарапайым бас қатырғыштарды, ребустарды және логикалық тапсырмаларды шешу | ||
Шамаларды өлшеу | 4.1 Геометриялық фигуралар және оның жіктелуі |
0.4.1.1 жазық пішіндерді: үшбұрыш, дөңгелек, шаршы, тіктөртбұрыш ажырата алу; | |
2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
0.2.3.1 заттарды шамасына қарай салыстыру; | ||
3 - тоқсан | |||
5. Саяхат | Сандармен амалдар орындау | 1.3 Мезгілдік түсініктер |
0.1.3.1 мезгілдік ұғымдарды: кеше, бүгін, ертең білу; |
2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер | 0.2.1.3 Брайль және рельефті-нүктелі қарпін пайдалана отырып, 10-ға дейінгі біртаңбалы сандарды оқу, жазу және салыстыру | ||
6.2 Математикалық тіл |
0.6.2.1 саннан цифрды ажырату;
| ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
0.2.2.4 10 шамасындағы сандарды, біртаңбалы сандарды ондықтан өтпей ауызша азайту және көбейту амалын орындау; | ||
Шамалар. | 1.3 Мезгілдік түсініктер |
0.1.3.1 мезгілдік ұғымдарды: кеше, бүгін, ертең білу; | |
2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
0.2.3.1 заттарды шамасына қарай салыстыру; | ||
Теңдік және теңсіздік. Теңдеу | 3.2 Теңдік және теңсіздік. Теңдеу | 0.3.2.1 теңдік және теңсіздік. теңдеу туралы түсініктер қалыптастыру | |
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 0.3.1.1 қарапайым сандар мен олардың әріптік өрнектері туралы ой қалыптастыру | ||
6.2 Математикалық тіл |
0.6.2.1 саннан цифрды ажырату;
| ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
0.6.1.1 5саны шегінде қосу және азайтуға арналған көрнекі есептерді құрастыру; | ||
4 - тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | Күнделікті өмірдегі есептеулер | 1.4 Кеңістіктік ұғымдар |
0.1.4.1 оң жақ-сол жақ, алдында-артында бағытын көрсету және білу; |
2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері | 0.2.3.5 1, 2 ,5, 10 теңге тиындармен әр түрлі операциялар жүргізу | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
0.6.1.1 5саны шегінде қосу және азайтуға арналған көрнекі есептерді құрастыру; | ||
Жиын. | 6.2 Математикалық тіл |
0.6.2.1 саннан цифрды ажырату;
| |
5.2 Пікірлер | 0.5.2.1 қарапайым бас қатырғыштарды, ребустарды және логикалық тапсырмаларды шешу | ||
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар | 0.5.1.1 заттарды құрамына қарай: көп, аз, бірдей салыстырмалы түрде топтастыру | ||
5.4 Заттардың комбинациясы | 0.5.4.1 жұпқа бөлу арқылы заттардың:соншалықты, көп, аз тобын салыстыру | ||
2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
0.2.3.1 заттарды шамасына қарай салыстыру; | ||
Нысандардың орналасуы және бағыты | 4.1 Геометриялық фигуралар және оның жіктелуі |
0.4.1.1 жазық пішіндерді: үшбұрыш, дөңгелек, шаршы, тіктөртбұрыш ажырата алу; | |
4.2 Геометриялық фигуралардың суреті мен орналасуы |
0.4.2.1 жазықтықта қарапайым жазық пішіндерді: үшбұрыш, төртбұрышты бейнелеу; | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
0.6.1.1 5 саны шегінде қосу және азайтуға арналған көрнекі есептерді құрастыру; | ||
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Сандар мен цифрлар | 1.1 Сандық ұғымдар |
1.1.1.1 заттардың екі тобын саны бойынша салыстырғанда жұптарға бөліп сәйкестендіру тәсілін пайдалану; |
2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер |
1.2.1.1 натурал сандар және нөл санының құрылу жолын түсіну; | ||
4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу |
1.4.2.5 қоршаған әлем заттарының: алдында-артында, сол жақта-оң жақта, жоғарыда-төменде, арасында, қасында, үстінде, астында, ішінде, сыртында, ортасында орналасу бағытын анықтау; | ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
1.2.2.1 ортақ элементтері жоқ, жиындардың бірігуін қосу амалы ретінде, ал жиындардың бөлігінен алып тастау – азайту амалы ретінде орнындалатындығын түсіну; | ||
4.3 Нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты | 1.4.3.1 сан сәулесінде белгіленген нүктелердің бір-біріне қатысты орналасуын анықтау | ||
5.3 Тізбектер | 1.5.3.1 10-ға дейінгі, 20- ға дейінгі, ондықтарды жүздікке дейінгі сандар тізбегін құрастыру | ||
6.1 Есептер және математикалық модель | 1.6.1.3 сандарды, заттарды, тауар бағасын салыстыру кезінде қолданылатын ұғымдарды, заттардың орналасуын, бағытын және арасындағы қашықтықты анықтайтын терминдерді пайдалану | ||
6.2 Математикалық тіл |
1.6.2.1 цифрды саннан ажырату, бір таңбалы сандарды түрлі тәсілдермен (нүктелер жиынтығымен, таяқшалар мен зат топтарымен) көрсету;
1.6.2.4 қосу мен азайту амалдарының компоненттері атауларының өрнектердін оқу мен жазуда қолдану | ||
Геометриялық фигуралар | 5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар | 1.5.1.2 жиындарды элементерін белгілері бойынша нысандардың түсі, пішіні, өлшемі, материалы, әрекетін құру және жіктеу | |
4.1 Геометриялық фигуралар |
1.4.1.1 геометриялық фигураларды: нүкте, түзу, қисық, бөлшектелген, тұйық және тұйықталмаған сызықтарды, кесінділер, сәуле, бұрышты тану және атау; | ||
4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу | 1.4.2.3 жазық пішіндер үлгілерінен және бөліктерінен композиция құрастыру | ||
Шамалар және өлшем бірліктер | 6.1 Есептер және математикалық модель | 1.6.1.3 сандарды, заттарды, тауар бағасын салыстыру кезінде қолданылатын ұғымдарды, заттардың орналасуын, бағытын және арасындағы қашықтықты анықтайтын терминдерді пайдалану | |
2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
1.2.3.1 ұзындығы, салмағы, көлемі (сыйымдылығы), уақыты бойынша шамаларды ажырату; | ||
2 – тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым |
20 шегінде сандарды қосу және азайту | 1.2 Шама ұғымдары | 1.1.2.1 көрмейтін білім алушыларға арналған бөлінді мен рельефті сызғышты қолдана отырып кесіндінің ұзындығын өлшеу |
2.2 Сандармен амалдар орындау |
1.2.2.4 ондықтан аттамай біртаңбалы сандарды қосу кестесін құру, білу және қолдану; | ||
2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер |
1.2.1.1 натурал сандар және нөл санының құрылу жолын түсіну; | ||
5.3 Тізбектер |
1.5.3.1 10-ға дейінгі, 20- ға дейінгі, ондықтарды жүздікке дейінгі сандар тізбегін құрастыру; | ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
1.2.2.5 ондықтан аттамай 20 көлеміндегі бір таңбалы сандарды ауызша қосу және азайтуды орындау; ондықты қосу және азайту; | ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 1.3.1.1 санды өрнектерді қосынды, айырма және теңдік, теңсіздіктерді ажырату, құрастыру, жазу және оқу; | ||
6.2 Математикалық тіл | 1.6.2.2
1.6.2.4 қосу мен азайту амалдарының компоненттері атауларының өрнектердін оқу мен жазуда қолдану | ||
Сандар мен заңдылықтар | 2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер | 1.2.1.9 практикалық жолмен заттарды санауда ортасын табу: 2,4,6,8,10 | |
5.3 Тізбектер |
1.5.3.1 10-ға дейінгі, 20- ға дейінгі, ондықтарды жүздікке дейінгі сандар тізбегін құрастыру; | ||
5.2 Пікірлер |
1.5.2.2 бірдей сандар мен фигуралар бар бас қатырғыштар мен ребустарды шешу; | ||
Шамаларды өлшеу | 4.1 Геометриялық фигуралар және олардың жіктелуі | 1.4.1.3 үшбұрыш, шаршы, тіктөртбұрыш геометриялық фигураларының қабырғаларын өлшеу және салыстыру, рельефті бөліністері бар сызғышты өлшеу үшін қолдану (көрмейтін және қалдық көру қабілеті барларға арналған) | |
4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу | 1.4.2.2 берілген ұзындығы бойынша кесінді сызу; | ||
2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
1.2.3.1 ұзындығы, салмағы, көлемі (сыйымдылығы), уақыты бойынша шамаларды ажырату; | ||
3 - тоқсан | |||
5. Саяхат | Сандармен амалдар орындау | 1.3 Мезгілдік түсініктер |
1.1.3.1 мезгіл ұғымдарын ажырата алу: кеше, бүгін, ертең; |
2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер | 1.2.1.4 Брайль және рельефті-нүктелі қарпін пайдалана отырып, 11-ден 20-ға дейінгі біртаңбалы сандарды оқу, жазу және салыстыру | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
1.6.1.1 қысқаша жазба, сурет, кесте түрінде есептерді модельдеу; | ||
6.2 Математикалық тіл | 1.6.2.2
| ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
1.2.2.2 әрекеттің нәтижесі, компоненттердің өзара тәуелділігін анықтай отырып, қосу мен азайтудың өзара кері амал екендігін түсіну; | ||
Шамалар. | 2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
1.2.3.7 циферблат бойынша уақытты анықтау: сағат, уақыттың өлщем бірліктерін ажырату: минут, сағат, күн, апта, ай; | |
Теңдік және теңсіздік. Теңдеу | 3.2 Теңдік және теңсіздік. Теңдеу |
1.3.2.1 теңдік және теңсіздікті тану; | |
3.1 Санды және әріпті өрнектер |
1.3.1.1 санды өрнектерді қосынды, айырма және теңдік, теңсіздіктерді ажырату, құрастыру, жазу және оқу; | ||
6.2 Математикалық тіл | 1.6.2.2
| ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
1.6.1.1 қысқаша жазба, сурет, кесте түрінде есептерді модельдеу; | ||
4 - тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | Күнделікті өмірдегі есептеулер | 1.4 Кеңістіктік ұғымдар |
1.1.4.1 бағыт түрлерін білу және көрсету: оңға-солға, алдында-артында; |
2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері | 1.2.3.8 1 теңгелік, 2 теңгелік, 5 теңгелік,10 теңгелік, 20 теңгелік тиындарме нтүрліше төлем жасау | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
1.6.1.3 сандарды, заттарды, тауар бағасын салыстыру кезінде қолданылатын ұғымдарды, заттардың орналасуын, бағытын және арасындағы қашықтықты анықтайтын терминдерді пайдалану; | ||
Жиын. Логика элементтері | 6.2 Математикалық тіл | 1.6.2.5 деректерді жинақтау, жүйелеу, кестелерді, пиктограммаларды, диаграммаларды қолда бар материалдармен құрастыру, салу | |
5.2 Пікірлер |
1.5.2.1 дұрыс немесе бұрыс пікірлерді анықтау; | ||
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар |
1.5.1.1 екі жиынның бірігуін және жиын бөлшектерін алып тастауды көрнекі түрінде бейнелеу; | ||
5.4 Заттардың комбинациясы | 1.5.4.1 қоршаған ортадағы заттардан "екі - екіден" комбинациялар жиынын құрастыру | ||
2.3 Шамалар және өлшем бірліктер |
1.2.3.1 ұзындығы, салмағы, көлемі (сыйымдылығы), уақыты бойынша шамаларды ажырату; | ||
Нысандардың орналасуы және бағыты | 4.1 Геометриялық фигуралар және олардың жіктелуі | 1.4.1.2 жазық пішіндерді ажырата алу: үшбұрыш, дөңгелек, шаршы, тіктөртбұрыш; кеңістік пішіндерді ажырата алу: шаршы, шар, цилиндр, конус, пирамида, оларды қоршаған ортадағы заттармен сәйкестендрдіру | |
4.2 Геометриялық фигуралардың суреті мен орналасуы |
1.4.2.1 түзу, тұйықталған және тұйықталмаған және қисық, сынық сызықты жазықтықтажәне нүктелі қағазда кескіндеу; ромб, трапеция, сопақ жазық пішіндерді нүктелі қағазда кескіндеу; | ||
6.1 Есептер және математикалық модель | 1.6.1.3 сандарды, заттарды, тауар бағасын салыстыру кезінде қолданылатын ұғымдарды, заттардың орналасуын, бағытын және арасындағы қашықтықты анықтайтын терминдерді пайдалану | ||
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Екітаңбалы сандар | 1.1 Сандық ұғымдар | 2.1.1.1 құрама немесе жай есептерді шешуде жұптарға бөліп сәйкестендіру тәсілін пайдалану |
2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер |
2.2.1.1 100 шамасындағы сандардың құрылу жолын түсіну; | ||
6.2 Математикалық тіл | 2.6.2.1 екітаңбалы сандардың графикалық моделін құру, разрядтық кестені пайдалану; | ||
Сандармен амалдар орындау. Задачи | 2.2 Сандармен амалдар орындау |
2.2.2.4 ондықтан аттап біртаңбалы сандарды қосу кестесін құру, білу және қолдану; 2; 3; 4; 5 сандарына көбейту және бөлу кестесін білу және қолдану;
2.2.2.7 мынадай жағдайларда: 45
2.2.2.3 қосудың ауыстырымдылық, терімділік қасиеттерін және көбейтудің ауыстырымдылық қасиетін тиімді есептеулер жүргізу үшін қолдану | |
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 2.3.1.6 екі, үш арифметикалық амалдан тұрған жақшалы немесе жақшасыз өрнектердің орындау ретін анықтау | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
2.6.1.1 бір амалмен орындалатын есепті кесте, сызба, қысқаша жазба түрінде түрлендіру; | ||
Шамалар және олардың өлшем бірліктері | 2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
2.2.3.1 әр түрлі өлшеу аспаптарының шкаласын бір бірінен ажырату және оған сәйкес шамалардың мәндерін анықтау; | |
2 - тоқсан | |||
3. Менің мектебім | Екі таңбалы сандарды қосу және азайту. Жүздік. Есептер | 1.2 Шама ұғымдары | 2.1.2.1 кеңістікте және жазықтықта заттардың өзара орналасу орнын сипаттап беру |
2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер |
2.2.1.6 Брайль және рельефті-нүктелі қарпін пайдалана отырып, 12 дейінгі санды римдік нөмірлеуді пайдалана отырып жазу, оқу; | ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
2.2.2.3 қосудың ауыстырымдылық, терімділік қасиеттерін және көбейтудің ауыстырымдылық қасиетін тиімді есептеулер жүргізу үшін қолдану; | ||
5.3 Тізбектер |
2.5.3.1 100-ге дейінгі, жүздіктен мыңдыққа дейінгі сандардың тізбектерінің заңдылығын анықтау; | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
2.6.1.1 бір амалмен орындалатын есепті кесте, сызба, қысқаша жазба түрінде түрлендіру; | ||
Шамалар. Және өлшем бірліктер | 2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
2.2.3.3 ұзындық: см, дм, м, салмақ:кг, ц, (сұйықтық) мөлшері: л, уақыт: сағ, мин, ай, жыл шамаларының мәндерін салыстыру және қосу мен азайту, бөлу мен көбейту амалдарын орындау; | |
Көптіктің белгісі және элнменттері.
| 5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар |
2.5.1.2 сандық жиындарды жазылған санына қарай, 2-ге бөлінуіне қарай, санның реттілігі бойынша алатын орнына қарай құру және жіктеу (бөлу); | |
5.2 Пікірлер | 2.5.2.1 тұжырымдардың ақиқаттылығын немесе жалғандығын анықтау, ақиқат немесе жалған тұжырымдар құру | ||
5.4 Нысандардың комбинациясы | 2.5.4.1 қоршаған ортадағы заттардан "үш - үштен" комбинациялар жиынын құрастыру | ||
6.2 Математикалық тіл | 2.6.2.2 жиынды белгілеу үшін латын алфавитінің бас әріптерін, жиын элементтерін белгілеу үшін латын алфавитінің кіші әріптерін; жиынға тиістілігін, тиісті еместігін белгілеу үшін
2.6.2.5 деректерді жинақтау, жүйелеу, кестелер, диаграммалар құрастыру | ||
3 - тоқсан | |||
5. Дені саудың - жаны сау | Геометриялық фигуралар және олардың өзара орналасуы | 1.3 Мезгілдік түсініктер |
2.1.3.1 есепті шешуде кеше, бүгін, ертең мезгіл ұғымдарын қолдану; |
4.1 Геометриялық фигуралар және оның жіктелуі |
2.4.1.1 бұрыштарды анықтау және түрлерін атап беру: тік, өткір, тұйық; тіктөртбұрыштың, шаршының, тікбұрышты үшбұрыштың маңызды белгілерін анықтау; | ||
4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу |
2.4.2.1 нүктелі қағазда кесінділер, түзулер мен геометриялық фигураларды орны, қозғалыс және бағыты бойынша нұсқаулыққа сәйкес сызу; | ||
5.3 Тізбектер | 2.5.3.2 берілген заңдылық бойынша тізбекті құрастыру, қатені табу | ||
Көбейту және бөлу. Есептер | 2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер |
2.2.1.8 50-ге дейін 3,5,4-ен топтап тура және кері санау | |
2.2 Сандармен амалдар орындау |
2.2.2.1 көбейтуді бірдей қосылғыштардың қосындысын табу, бөлуді нысандарды мазмұнына қарай және тең бөліктерге бөлу ретінде түсіну; | ||
2.3 Шамалар және өлшем бірліктер | 2.2.3.6 10 теңгелік, 20 теңгелік, 50 теңгелік, 100 теңгелік, 200 теңгелік, 500 теңгелік тиындарды ажырата алу және түрліше төлем жасау | ||
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар | 2.5.1.1 тең жиындардың бірігуін және жиынның тең бөліктерін алып тастауды диаграмма арқылы көрнекі түрде кескіндеу; | ||
6.1 Есептер және математикалық модель | 2.6.1.4 бірдей қосындылардың сомасын табуға; мазмұны бойынша және тең бөліктерге бөлуге; кері есептерді құру және шешуге; арналған есептерді талдау және шешу | ||
Санды және әріпті өрнектер. Теңдеулер. Есептер | 3.1 Санды және әріпті өрнектер |
2.3.1.1 теңдіктер мен теңсіздіктер кезінде санды және әріпті өрнектерді ажырату, құрастыру, жазу және оқу;
| |
3.2 Теңдік және теңсіздік. Теңдеу | 2.3.2.1 х<
2.3.2.2 көбейту мен бөлуге берілген қарапайым теңдеулерді шешу; 2.3.2.3 күрделі құрылымды теңдеу түрлері: х+(25-6)=38 (24-3)-х=8 а+6=7+80 | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
2.6.1.5 сандарды бірнеше есе көбейту, азайту есептерін талдау және шешу. Кері есеп құру, оның шешімін табу; | ||
6.2 Математикалық тіл | 2.6.2.4 көбейту және бөлу амалдарының компоненттері атауларын өрнектерді оқу мен жазуда қолдану | ||
4 - тоқсан | |||
7. Қоршаған орта | Есептеудің рационалды тәсілдері | 1.4 Кеңістіктік ұғымдар |
2.1.4.1 есепті шешу кезінде кеңістік ұғымын: алды, арты, ортасы, үсті, астын қолдану; |
2.2 Сандармен амалдар орындау | 2.2.2.3 қосудың ауыстырымдылық, терімділік қасиеттерін және көбейтудің ауыстырымдылық қасиетін тиімді есептеулер жүргізу үшін қолдану | ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер |
2.3.1.5 әріптік, сандық жақшалы және жақшасыз берілген 2 немесе одан да көп арифметикалық амалдарды салыстыру; | ||
Міндеттерді тәсілдері шешу | 6.1 Есептер және математикалық модель |
2.6.1.5 сандарды бірнеше есе көбейту, азайту есептерін талдау және шешу. Кері есеп құру, оның шешімін табу; | |
Геометриялық фигуралар. Периметр. Аудан | 4.1 Геометриялық фигуралар және оның жіктелуі | 2.4.1.3 көпбұрыштардың, қоршаған ортадағы заттар қабырғаларының ұзындығын өлшеу, периметрді табуға арналған формулаларды: Р= (а+в)
2.4.1.4 пішіннің белгісіз қабырғасын оның периметрі мен белгілі қабырғалары арқылы табу; 2.4.1.5 берілген периметрі бойынша тор көзді қағазға жазық пішіндер салу, пішіні өзгерген сайын оның периметрі де өзгеретіндігін түсіну; | |
4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу |
2.4.2.3 жазық пішіндер моделін бөлу және олардан композиция құрастыру; | ||
4.3 Нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты | 2.4.3.1 сызықта белгіленген нүктелерді бір-біріне қатысты орналасуын анықтау | ||
5.2 Пікірлер |
2.5.2.2 сандық есептерді зерттеу және шығару; | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
2.6.1.3 міндеттерді шешу кезінде шамалар арасындағы тәуелділік: бағасы, саны, құны-ұзындығы, ені, периметр; | ||
6.2 Математикалық тіл | 2.6.2.3 нүктелерді, кесінділерді,сәулелерді, түзулерді латын алфавитінің бас әріптерімен белгілеу, оларды белгілеуі бойынша оқу | ||
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Тірі табиғат | 1000 шамасындағы санда. Қосу және азайту | 1.1 Сандық ұғымдар | 3.1.1.1 көбейтудің ауыстырымдылық қасиетін пайдалана отырып есептерді шешуде кезінде сандық ұғымын қолдану |
2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер |
3.2.1.1 1000 шамасындағы сандардың құрылу жолын түсіну; | ||
6.2 Математикалық тіл |
3.6.2.1 көптаңбалы сандардың графикалық моделін құру, кластар мен разрядтар кестесін қолдану; | ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
3.2.2.7 үштаңбалы сандарды санның ондық құрамы негізінде ауызша қосу және азайтуды орындау; | ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер |
3.3.1.1 бір немесе екі өрнектерден тұратын ауыстырымдылықты анықтау, құру, жазу; | ||
3.2 Теңдік және теңсіздік. | 3.3.2.1 қарапайым теңсіздіктердің шешімдер жиынын табу | ||
5.3 Тізбектер |
3.5.3.1 1000-ға дейінгі, мыңдықтан миллионға дейінгі сандардың тізбектерінің заңдылығын анықтау; | ||
Көбейту және бөлу | 2.2 Сандармен амалдар орындау |
3.2.2.3 көбейту және бөлуді орындауда | |
2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
3.2.3.1 заттардың ауданын өлшеу үшін құралды және өлшемді таңдап алу, | ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 3.3.1.4 санды 0-ге көбейту, 0-ге бөлуге болмайтын жағдайларда әріпті теңдік түрінде: 0: a:/0 көрсету; | ||
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар |
3.5.1. екі жиынның бірігуі мен қиылысуын Эйлер-Венн диаграммасының көмегімен көрнекі түрде кескіндеу; | ||
6.2 Математикалық тіл | 3.6.2.2 екі жиынның қиылысуы
| ||
5.4 Заттардың комбинациясы | 3.5.4.1 есептерді шығаруда, түрлі жағдайда болатын өмірлік мәселелерді шешуде мүмкіндіктер тармағын пайдалану | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
3.6.1.1 2-3 амалмен орындалатын есепті кесте, сызық, бағаналы диаграмма, сызба, қысқаша жазба түрінде модельдеу; | ||
6.2 Математикалық тіл | 3.6.2.4 қосу мен азайту, көбейту және бөлу амалдары компоненттерінің атауларын жақшалы өрнектерді оқу мен жазуда қолдану | ||
Көбейту және бөлу кестесі | 2.2 Сандармен амалдар орындау | 3.2.2.6 6; 7; 8; 9; сандарына көбейту мен бөлу кестесін құру, білу және қолдану | |
3.1 Санды және әріпті өрнектер |
3.3.1.1 бір немесе екі өрнектерден тұратын ауыстырымдылықты анықтау, құру, жазу; | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
3.6.1.2 есептерді шығаруда: бір заттың массасы, саны, жалпы масса немесе бір затқа жіберілген шығын, заттардың саны, жалпы шығын немесе ұзындығы, ені, ауданы ұғымдарының өзара тәуелділігін пайдалану; | ||
2 - тоқсан | |||
3. Уақыт | Бөлшектер | 1.2 Шама ұғымдары |
3.1.2.1 көпбұрыштың, шыршының, үшбұрыштың, тік төртбұрыштың периметірін анықтау; |
2.1 |
3.2.1.8 Брайль құрылғысын қолдана отырып, бөлшектердің құрылуын көрсету, оларды жазу, салыстыру; | ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
3.2.2.1 бөлшектер – бірліктің (бір бүтіннің) бір не бірнеше тең үлестерінен құралған натуралды сан екенін түсіну; | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
3.6.1.3 сан мен шаманың үлесін табуға арналған есептерді талдау және шешу; | ||
Ауданы. Шамалар. | 4.1 Геометриялық фигуралар және оның жіклелуі |
3.4.1.1 шеңбер мен дөңгелекті, олардың элементтерін бір бірінен ажырату және атау: ортасы, радиусы, диаметрі; симметриялы және симметриялы емес жазық пішіндерді айыра білу және оларды қоршаған ортадағы заттармен сәйкестендіру;
3.4.1.4 суретте кескінделген құрама пішіндердің және қоршаған ортадағы жазық пішіндердің периметрін анықтау; 3.4.1.5 берілген ауданы бойынша тор көзді қағазға жазық пішіндер салу, пішіні өзгерген сайын оның ауданы да өзгеретіндігін түсіну | |
4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу |
3.4.2.1 нүктелі қағазда параллель және қиылысатын түзулерді; қиылысатын геометриялық жазық пішіндерді сызу, олардың қиылысу және бірігу аумағын табу; | ||
4.3 Нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты | 3.4.3.1 жазық пішінде белгіленген нүктелердің орнын бір-біріне қатысты анықтау | ||
2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
3.2.3.1 заттардың ауданын өлшеу үшін құралды және өлшемді таңдап алу, палеткамен өлшеу; | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
3.6.1.2 есептерді шығаруда: бір заттың массасы, саны, жалпы масса немесе бір затқа жіберілген шығын, заттардың саны, жалпы шығын немесе ұзындығы, ені, ауданы ұғымдарының өзара тәуелділігін пайдалану; | ||
6.2 Математикалық тіл | 3.6.2.3 бұрыштарды, көпбұрыштарды латын алфавитінің бас әріптерімен белгілеу, оларды белгілеуі бойынша оқу | ||
Адрестен тыс көбейту және бөлу. | 2.2 Сандармен амалдар орындау |
3.2.2.7 үштаңбалы сандарды санның ондық құрамы негізінде ауызша қосу және азайтуды орындау; | |
3 - тоқсан | |||
5. Өнер | Кестеден тыс көбейту және бөлу амалдары | 1.3 Мезгілдік түсініктер | 3.1.3.1 логикалық есептерді шешуде ай, жыл, ғасыр ұғымдарының жүру кезектілігін қолдану |
2.2 Сандармен амалдар орындау |
3.2.2.1 бөлшектер – бірліктің (бір бүтіннің) бір не бірнеше тең үлестерінен құралған натуралды сан екенін түсіну;
3.2.2.11 100 көлеміндегі сандарды ауызша көбейту мен бөлуді орындауда қосындыны және көбейтіндіні бір таңбалы санға бөлу, қосындыны санға көбейту ережесін қолдану | ||
3.2 Теңдік және теңсіздік. Теңдеу |
3.3.2.2 бөлу мен көбейту амалдары бар қарапайым теңдеулерді шешу;
| ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер |
3.3.1.3 көбейтудің үлестірімділік және терімділік, қосу мен көбейтудегі ауыстырымдылық қасиеттерін әріпті теңдік түрінде: (ab)c=a(bc), a(b+c) =ab+ac, a(b-c) =abac көрсету және қолдану; | ||
Кеңістіктік пішіндер | 4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу |
3.4.2.4 кеңістіктік геометриялық фигуралардың (тікбұрышты параллепипед, текше) жазбасын дайындау және олардың үлгісін құрастыру; | |
Көбейту және бөлу | 2.2 Сандармен амалдар орындау | 3.2.2.12 мынадай жағдайларда: 23
3.2.2.13 мынадай жағдайларда: 28
| |
4 - тоқсан | |||
7. Су – тіршілік көзі | Жазбаша көбейту және бөлу | 1.4 Кеңістіктік ұғымдар |
3.1.4.1 кеңістікте және жазықтықта заттардың өзара орналасу орнын сипаттап беру; |
2.2 Сандармен амалдар орындау | 3.2.2.15 бөліндінің бір разрядында нөл болатын кезде үш таңбалы санды біртаңбалы санға бөлу алгоритмін және кері амал алгоритмін қолдану; | ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 3.3.1.5 әріптік, сандық өрнектерден құралған 3 немесе одан да көп арифметикалық амалдарды салыстыру; | ||
Есептерді шешу тәсілдері | 2.3 Шамалар және өлшем бірліктер | 3.2.3.6 1000 теңгелік, 2000 теңгелік, 5000 теңгелік, тиындарды ажырата алу және түрліше төлем жасау | |
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар | 3.5.1.3 сандар көптігінің ішкі элементтердің берілген немесе білім алушылардың өздері анықтаған қасиеттері бойынша құру | ||
5.2 Пікірлер |
3.5.2.1 ақиқат немесе жалған пікірлер құру; | ||
5.4 Заттардың комбинациясы | 3.5.4.1 есептерді шығаруда, түрлі жағдайда болатын өмірлік мәселелерді шешуде мүмкіндіктер тармағын пайдалану | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
3.6.1.1 2-3 амалмен орындалатын есепті кесте, сызық, бағаналы диаграмма, сызба, қысқаша жазба түрінде модельдеу; | ||
6.2 Математикалық тіл | 3.6.2.5 деректерді жинақтау, жүйелеу және диаграммалар мен пиктограммалар қолданып салыстыру | ||
Уақыт | 2.3 Шамалар және олардың өлшем бірліктері |
3.2.3.2 мм, км, г, т, см2, дм2, м2, секунд өлшем бірліктерін қолдана отырып шамаларды өлшеу; | |
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Менің елім - Қазақстан | Көп таңбалы сандардың нөмірленуі және олармен әрекеттер | 1.1 Сандық ұғымдар | 4.1.1.1 сандарды бөлу немесе көбейту кезінде сандық ұғымын қолдану |
2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер |
4.2.1.1 көптаңбалы сандардың құрылуын түсіну; | ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
4.2.2.2 көптаңбалы сандармен арифметикалық амалдарды орындауда | ||
2.3 Шамалар және өлшем бірліктер |
4.2.3.1 кеңістікті білдіретін геометриялық фигураларды атау, көлемін өлшеу үшін құралдар мен өлшем бірліктерін таңдау, кубиктерді (1 см3) қолдана отырып өлшеу;
4.2.3.6 10 000 теңгелік купюраны және түрлі мемлекеттік валюталар-ды (рубль, евро, доллар) ажырату және түрліше төлем жасау | ||
5.3 Тізбектер | 3.5.3.1 1000-ға дейінгі, мыңдықтан миллионға дейінгі сандардың тізбектерінің заңдылығын анықтау | ||
Бөлім 1В -көбейту және бір таңбалыі санға бөлу. Бөлім 1С-жылдамдық, уақыт, қашықтық | 2.2 Сандармен амалдар орындау |
4.2.2.3 көптаңбалы сандармен есептеулер жүргізгенде қосу және көбейтудің қасиеттерін қолдану; | |
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар | 4.5.1.1 жиындар арасындағы қатынастың сипатын анықтай білу: тең, қиылысатын, қиылыспайтын жиындар, ішкі жиындар; | ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 4.3.1.8 бірқалыпты түзу сызықты қозғалыстағы арақашықтық формуласын: s=v
| ||
6.1 Есептер және математикалық модель | 4.6.1.2 есептерді шешу кезінде өнімділік, жұмысқа жұмсалған уақыт, орындалған жұмыс, өнімділік, алқап, өнім массасы, жылдамдық, уақыт, қашықтық, биіктігі, ені, ұзындығы, көлемі сияқты шамалар арасындағы тәуелділікті пайдалану | ||
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар | 4.5.1.4 есептерді, теңдеулер мен теңсіздіктерді шешуде жиындардың қиылысуы мен бірігуінің ауыстырымдылық және терімділік қасиеттерін қолдану | ||
Бөлім 1D – | 4.1 Геометриялық фигуралар және оның жіктелуі |
4.4.1.1 тікбұрышты үшбұрыштың элементтерін: катетін, гипотенузасын және шаршы, тікбұрышты параллелепипедтің элементтерін: төбесін, қабырғаларын, қырларын тану және атау;
4.4.1.4 суретте кескінделген құрама пішіндердің және қоршаған ортадағы жазық пішіндердің ауданын анықтау | |
6.2 Математикалық тіл | 4.6.2.2 текшені, тік бұрышты параллелепипедті латын алфавитінің бас әріптерімен белгілеу, оларды белгілеуі бойынша оқу | ||
6.1 Есептер және математикалық модель | 4.6.1.2 есептерді шешу кезінде өнімділік, жұмысқа жұмсалған уақыт, орындалған жұмыс, өнімділік, алқап, өнім массасы, жылдамдық, уақыт, қашықтық, биіктігі, ені, ұзындығы, көлемі сияқты шамалар арасындағы тәуелділікті пайдалану | ||
2 – тоқсан | |||
3. Мәдени мұра | Көбейту мен бөлу | 1.2 Шама ұғымдары |
4.1.2.1 төрбұрыш тәріздес, төрбұрышты модельді сантиметрлерді қолдана отырып, шаршы мен тікбұрыштың ауданын анықтау; |
2.2 Сандармен амалдар орындау |
4.2.2.10 санды қосындыға көбейту, санды көбейтіндіге көбейту және бөлу ережелерін қолдану; | ||
Бөлшектер және пайыздар | 2.1 Натуралды және 0 саны. Бөлшектер |
4.2.1.7 пайыз бүтіннің жүзден бір бөлігі екенін түсіну; | |
5.3 Тізбектер | 4.5.3.1 1 000 000-ға дейінгі сандар немесе жай бөлшектермен өрнектелген сандар тізбектерінің заңдылықтарын анықтау; | ||
2.2 Сандармен амалдар орындау |
4.2.2.1 бөлімдері бірдей жай бөлшектерді қосу және азайтуда сәйкес алымдарды қосу және азайту деп түсіну; | ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер |
4.3.1.4 бөлімдері бірдей жай бөлшектерді қосу және азайту алгоритмін әріпті теңдік түрінде: a/n+ b/n=a+b/n и a/n –b/n=a- b/n көрсету және қолдану;
4.3.1.6 бөлшек санды өрнектерді салыстыру; | ||
6.1 Есептер және математикалық модель |
4.6.1.3 бүтіннің бөлігін табуға берілген есептерді талдау және шығару; | ||
6.2 Математикалық тіл |
4.6.2.1 жай бөлшектердің құрылуын, салыстыру, қосу және азайтуды бейнелеу үшін жазық фигуралардың бөлігі және сан сәулесін қолдану;
| ||
Бөлім 2С – дөңгелек, шеңбер | 4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу | 4.4.2.2 градустық өлшемі бойынша бұрыш; екі катеті бойынша тік бұрышты үшбұрыш; радиусы бойынша шеңбер және дөңгелекті; тік бұрышты сызғыштың көмегімен түзуге перпендикуляр түзу салу | |
Бөлім 2D – Есепті шешу | 6.1 Есептер және математикалық модель |
4.6.1.2 есептерді шешу кезінде өнімділік, жұмысқа жұмсалған уақыт, орындалған жұмыс, өнімділік, алқап, өнім массасы, жылдамдық, уақыт, қашықтық, биіктігі, ені, ұзындығы, көлемі сияқты шамалар арасындағы тәуелділікті пайдалану; | |
3 – тоқсан | |||
5. Табиғи құбылыстар | Екітаңбалы санға көбейту және бөлу | 1.3 Мезгілдік түсініктер | 4.1.3.1 есептерді шешуде амалды таңдау, түсіндіре алу, жоспарлау, қолданатын есепте көрсетілген мезгіл ұғымдарының арасындағы тәуелділікті орнату |
2.2 Сандармен амалдар орындау |
4.2.2.11 көптаңбалы сандарды біртаңбалы, екі таңбалы, үштаңбалы сандарға қалдықпен бөлуді орындау; | ||
Үштаңбалы санға көбейту және бөлу | 2.2 Сандармен амалдар орындау |
4.2.2.11 көптаңбалы сандарды біртаңбалы, екі таңбалы, үштаңбалы сандарға қалдықпен бөлуді орындау; | |
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 4.3.1.8 бірқалыпты түзу сызықты қозғалыстағы арақашықтық формуласын: s=v
| ||
Бөлім 3С – Қозғалыс, өнімділікке бағытталған есептерін шешу | 6.1 Есептер және математикалық модель |
4.6.1.1 есепті сызба, алгоритм, дөңгелек диаграмма, график түрінде модельдеу; | |
5.2 Пікірлер |
4.5.2.1 математикалық мазмұндағы пікірлер құру, олардың ақиқаттығын немесе жалғандығын анықтау; | ||
5.4 Заттардың комбинациясы | 4.5.4.1 комбинаторлық есептерді таңдау әдісімен шешу | ||
4.3 Нүктелердің координаттары және қозғалыс бағыты |
4.4.3.1 қозғалыстың басталуы мен бағытын пайдалана отырып, нысандар қозғалысы сызбасын құру, сәйкес есептеулер жүргізу; | ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер | 4.3.1.8 бірқалыпты түзу сызықты қозғалыстағы арақашықтық формуласын: s=v
| ||
6.2 Математикалық тіл | 4.6.2.4 ақпаратты түсіну, салыстыру және мәліметтерді жиынтықтау, қозғалыс графиктерін құру, қозғалысқа арналған есептерге сызба құрастыру | ||
4 – тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | Теңдеулер мен теңсіздіктер, өрнектер | 1.4 Кеңістіктік ұғымдар |
4.1.4.1 берілген өлшемдермен бұрышты сызғыштың көмегімен геометриялық фигураларды құру: кескін, шаршы, тікбұрыш; |
3.2 Теңдік және теңсіздік. Теңдеу |
4.3.2.1 қос теңсіздіктердің шешімдер жиынын табу;
| ||
3.1 Санды және әріпті өрнектер |
4.3.1.1 санды және әріпті өрнектерді түрлендіру; | ||
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар | 4.5.1.4 есептерді, теңдеулер мен теңсіздіктерді шешуде жиындардың қиылысуы мен бірігуінің ауыстырымдылық және терімділік қасиеттерін қолдану | ||
Тапсырмалар | 2.2 Сандармен амалдар орындау | 4.2.2.6 микрокалькулятордың көмегімен көптаңбалы сандарды ондық құрамы негізінде есептеулерді ауызша қосу және азайтуды орындау | |
6.1 Есептер және математикалық модель |
4.6.1.5 белгісіз екі айырым бойынша; пропорционалды бөлуе; шамалар арасындағы тәуелділікке арналған есептерді талдау және шешу; | ||
Үшбқрыш. Симметрия | 4.1 Геометриялық фигуралар және оның жіктелуі |
4.4.1.1 тікбұрышты үшбұрыштың элементтерін: катетін, гипотенузасын және шаршы, тікбұрышты параллелепипедтің элементтерін: төбесін, қабырғаларын, қырларын тану және атау; | |
4.2 Геометриялық фигураларды кескіндеу және салу |
4.4.2.1 нүктелі қағазда перпендикуляр түзулер, симметриялы және симметриялы емес жазық пішіндерді сызу; | ||
5.1 Жиындар және олармен орындалатын амалдар |
4.5.1.2 түзу сызықтардың, геометриялық фигуралардың қиылысуын көрсету; | ||
5.3 Тізбектер | 4.5.3.2 ережелер мен заңдылықтарды өз еркімен таңдап, сандардың, сандар тобының кезектілігін құру | ||
6.2 Математикалық тіл | 4.6.2.3 пайызды % белгісімен; бұрыштың градустық
| ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 574 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 3-4-сыныптары үшін "Ақпараттық - коммуникациялық технологиялар" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 3-4 сыныптары үшін "Ақпараттық – коммуникациялық технологиялар" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 6) тармақшасына сәйкес әзірленген.
2. Бағдарлама мақсаты қоршаған ортадағы ақпарат ағымын бағдарлай алу біліктілігін дамыта отырып, ақпаратпен жұмыс істеу тәсілдерін тәжірибеде меңгеру, көрмейтіндерді әлеуметтік ортаға бейімдеу болып табылады.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) оқу барысында алдыға қойған міндеттерді шешу үшін көрмейтін және нашар көретін білім алушыларды ақпаратпен таныстыру, ұйымдастыру және іс-әрекетті жоспарлау тәсілдерін үйрету;
2) заманауи ақпараттық және коммуникациялық технологияларға қатысты дыбысталатын Jaws (Джовс) программмасы бар компьютерлердің жұмысының негізгі принциптері туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру;
3) Jaws (Джовс) визуалды емес программмасының көмегімен алдыға қойған міндеттерді шешу үшін тиімді және ұтымды жолдарын табу, жалпы заңдылықты анықтау және міндеттерді құрама бөлікке бөлу, ұқсас немесе жалпылама қасиеттерін құрайтын есептеуіш, алгоритмикалық, логикалық ойлау қабілетін дамыту.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) "Ақпараттық - коммуникациялық технологиялар" пәнін оқу барысында қалдық көру қабілетін сақтау және дамыту;
2) тифлотехникалық құрылғыларды және компьютермен жұмыс жасау кезіндегі біліктілігі мен дағдысын дамытуда сақталған анализаторларды пайдалану;
3) Microsoft Word (Майкрософт Ворд), Paint (Пэйнт), блокнот офистік программалармен мен жұмыс жасау барысында айқын байқалатын, көріп қабылдауды: түстің түрлерін, пішінді, қимыл-қозғалысты (өшіру, жақындату), салыстыруды, жалпылауды дамыту;
4) информатика сабағында сергіту сәті кезінде көзге жаттығу жасау барысында көдің бұлшық ет жүйесі мен қимыл - қозғалыс қызметін нығайту, дамыту;
5) шағын кеңістікте (білім алушының жұмыс орны) бағдарлауын дамыту;
6) тифлотехникалық құралдар ( видео, аудио жазбалар, "Книголюб" оқумашинасы) және Jaws (Джовс) визуалды емес (көруді қажет етпейтін) программмасына кіру арқылы жұмыс жасау кезінде естіп қабылдауды дамыту.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Ақпараттық - коммуникациялық технологиялар" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастыруда саралау, іс-әрекеттік, ойын, интегративті, жүйелілік сияқты педагогикалық тәсілдер қолданылады.
6. Саралап оқыту тәсілі - орталық көз өткірлігі және оқу материалының күрделігі мен тапсырманың көлеміне қарай білім алушыларды топқа бөлуді қарастырады:
1) дыбысталатын Jaws (Джовс) программмасын қолдануда естіп қабылдау арқылы ақпараттық-коммуникациялық технологиялрды (бұдан әрі - АКТ) меңгеретін мүлдем көрмейтін білім алушылар тобы;
2) көз анализаторларының ауруларын есепке алып, уақыт аралығын сақтай отырып, көріп қабылдауы арқылы АКТ-ды меңгеретін нашар көретін білім алушылар тобы.
7. Іс-әрекетті тәсілді қолдану кезінде білім алушыларға АКТ пәнінен білім алуы үшін арнайы жағдайлар жасалынады, соның негізінде кезеңдерге бөліп түсіндіреді, тапсырмаларды орындау барысында кезектілікті сақтайды, оқуда тым баяу қарқынды пайдаланады.
8. Ойын тәсілі оқу процесінің тиімділігін арттырады, ынталандырудың әр түрлі тәсілдерін қолдануға, қиыншылықтарды, кедергілерді, психологиялық кедергілерді жеңуге мүмкіндік береді.
9. Интегративті тәсілді қолдану барысында білім алушылар өз бетінше сұрақ кояды, қорытынды жасайды: алгебра, биология, химия, сурет салу, дене шынықтыру, физика пәндерінен білімділік, танымдылық міндеттерді шешу модельдерін жасайды, қолданады және жаңартады.
10. Жүйелілік тәсілі АКТ пәнінде көрсетілген бөлімдерді кезеңдерге бөліп, оқу материалының біртіндеп күрделенуін қарастырады, ол жаңа тақырып өткен тақырыптан туындайтынын көрсетеді.
11. Педагогикалық тәсілдерді іске асыру арқылы жүзеге асырылады:
1) заттарға тән, маңызды белгілерін анықтауға үйрету, салыстыра алу біліктілігінің дамуы, жалпылау, топтастыру, талдау,қорытынды жасау;
2) сөйлеу әрекетін тудыру, білім алушылардың сөйлеу әрекетіне бақылау жасау;
3) қызмет түрінің ауысуына, есте сақтауына, зейініне, қабылдауының дамуына бағытталған жаттығуларды пайдалану;
4) топпен жұмыс жасауды ұйымдастыруда ойын сәттерін қолдану;
5) ақпаратты жинау, өңдеу, сақтау және таратуда сыни ойлауды қолдану;
6) көру қабілеті бұзылған білім алушылардың танымдық қызығушылығын күрделілігіне қарай ажырататын сараланған тапсырмаларды қолдану.
12. Көру қабілеті бұзылған білім алушылардың үздіксіз компьютер алдында отыруы 10 минуттан аспайды. Сабақ ортасындағы сергіту сәті жалпы бұлшық еттің, көрудің (қалдық көру қабілеті бар және нашар көретіндерде) және тактильдің кернеулігін босатады; білім алушылардың көру кернеулігін жою үшін жаттығу жасалады.
13. Аталған пән бойынша оқыту ерекшелігі:
1) Jaws for Windows (Джовс фо Виндовз) дыбысталатын программмасы мен "Экранды лупа" программмасының көмегі арқылы ақпаратты сақтау (компьютер суреттерді, сандарды, мәтіндерді жадыда сақтап алады) және ақпаратты жіберу (адамнан компьютерге, компьютерден компьютерге, компьютерден адамға), ақпаратты өңдеу саласында компьютердің мүмкіндіктері (компьютер сурет салады, есептейді, жазады) туралы ойларды қалыптастырады;
2) жалпы (ақпарат, тіл, білім, модель, алгоритм, құрылым) және жеке (деректер, дерек кестелері, объектілер, атаулар, құндылықтар, шарттар, процедуралық реакциялардың құрылымдары) сияқты негізгі түсініктерімен танысу;
3) он саусақты әдіс арқылы пернетақтамен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру (теру, нөмірлерді теру, экранда объектілерді тіркеу және қозғалысты басқару, менюде жұмыс режимдерін таңдау);
4) информатикға тән әдістерді көрсететін қызметті меңгеру: форматтау (проблемаларды шешу және олардың компьютерлеріне назар аудару), алгоритмдеу (қарапайым құрылымның кейбір түрлеріне жазылу, мысалы, "тармақталған", "таңдау", "цикл") компьютерді пайдалану арқылы практикалық міндеттерді шешу (ауа-райы, өсімдіктер мен жануарлардың өмірін бақылау кезінде компьютерлік күнделікті сақтау);
5) көру қабілеті зақымдалған білім алушыларға арналған электронды лупалар мен оның арнайы қосымша мүмкіндіктерін зерттеу болып табылады.
14. Оқу процесінде материалдық-техникалық құралдармен қамтамасыз етудің қажеттілігі мүлде көрмейтін білім алушылардың келесі білім беру мұқтаждықтарының ерекшелігін ескере отырып және білім берудің түзету бағыттылығына байланысты:
1) заттық-кеңістікті ортаның үйлесімділігі мен қауіпсіздігі үшін (шығып тұратын бұрыштардың болмауы, есікке еркін кіріп жүру және парталар арасында еркін жүру), мектеп ішін тек қажетті заттармен ғана қамтамасыз етуді қарастырады;
2) көрмейтін білім алушылардың оқуындағы ерекшеліктерді ескере отырып, мектептің ішін арнайы құрал-жабдықтармен (сипап сезуге, естуге, көруге бағытталған) қамтамасыз ету;
3) табиғи және қолдан жасалған жарықты пайдалана отырып, қалдық көруі бар және жарықты сезетін көзі көрмейтіндерге жарық режимін пайдалануды сақтау;
4) офтальмологтың ұсынысына сәйкес жарықты сезе алатын және қалдық көруі сақталған көзі көрмейтін білім алушылардың сыныптағы орнын анықтау керек.
15. Көрмейтін білім алушылардың ыңғайлы жағдайда білім алуын қамтамасыз ету үшін келесі әрекеттер қолданылады:
1) жеке компьютер, Jaws for Windows (Джовс фо Виндовз) дыбыс шығару арқылы жұмыс істейтін программамен қамтамасыздандыру;
2) "Экранды лупа" программмасы суретті үлкейтуге, өңін, контрасты өзгертуге мүмкіндік береді;
3) интерактивті тақтаны;
4) құрылғылар мен байланыс арасындағы деректер алмасу үшін жоғары сапалы ашық қатынау желісін;
5) перифериялық құрылғылар: брайльді принтер, брайльді сканер, монитор, дауыстап оқитын кітаптар, мультимелиялық презентациялар, электронды оқу құралдары, заттық оқыту жүйесі, оқытуға арналған компьютерлік ойындар, видео роликтер;
6) жалпақ рельефпен жасалған, көрнекілік-графикалық материалдары бар ірі және рельефті-нүктелі қарпімен жазылған арнайы оқулықтар, дыбыстық материалдар;
7) арнайы оқу құралдары: брайльді құрылғылар, жалпақ жазуға арналған құрылғылар, грифельдер, қалың (брайльдік) қағаздар жасалынған дәптерлер; рельефті-нүктелі қарпімен жазылған мәтінді дидактикалық құралдар; сезіп қабылдауына арналған (тотальді мүлде көрмейтіндерге) және жалпақ рельефте жасалған көрнекі-графикалық құралдар; сипап және көріп сезуге арналған (қалдық көруі мен жарықты сезгіштігі бар білім алушыларға), жалпақ рельефті, бірақ түрлі-түсті рәсімделінген, көрнекі-графикалық құралдар.
3 - тарау. "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
16. "Ақпараттық - коммуникациялық технологиялар" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 3 сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
2) 4 сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты құрайды.
17. Бағдарлама мазмұны 3 бөлімді қамтиды:
1) "Компьютер және программалар" бөлімі;
2) "Ақпаратты өңдеу және көрсету" бөлімі;
3) "Интернет желісінде жұмыс" бөлімі.
18. "Компьютер және программалар" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) компьютердің құрылғылары;
2) программалық қамтамасыз ету;
3) қауіпсіздік техникасы.
19. "Ақпаратты өңдеу және көрсету" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) мәтіндер;
2) графика;
3) презентация;
4) мультимедиа.
20. "Интернет желісінде жұмыс" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) ақпаратты іздеу;
2) ақпарат алмасу;
3) интернет желісіндегі қауіпсіздік.
21. 3-сыныпқа арналған "Ақпараттық - коммуникациялық технологиялар" пәнінің базалық мазмұны:
1) компьютер: компьютердің құрылғылары: енгізу және шығару құрылғылары; программалық қамтамасыз ету: компьютерлік программалардың қызметі (сілтеуіш, суреттерді көруге арналған программалар); программалар менюі; меню командаларын қолдану; файлдар мен бумалар; компьютерде файлдарды ашу және сақтау; қауіпсіздік техникасы: қауіпсіздік техникасының ережелері (нашар көретін білім алушыларға арналған); Jaws for Windows (Джовс фо Виндовз) дыбыс шығару арқылы жұмыс істейтін программасын пайдалану арқылы файлдармен және бумалармен жұмыс жасау кезіндегі "ыстық пернелер" комбинациясы (көрмейтін білім алушыларға арналған);
2) ақпаратты өңдеу және көрсету: мәтіндер: мәтіндік редактордың қызметі; программмалар менюі; мәтінді теру және өңдеу; символдар мен абзацтарды пішімдеу; мәтінмен болатын операциялар; таңбаларды кірістіру (нашар көретін білім алушыларға арналған); мәтінді теруге арналған тренажер түрлері мен олардың мақсаты, (көрмейтін білім алушыларға арналған) он саусақпен мәтінді теру әдісі; графика: графикалық редактордың қызметі; суреттерді ашу және сақтау; редактор құралдарын қолдана отырып сурет салу; түстер палитрасы; суреттерді өңдеу; суретті кесу, айналдыру және өлшемін өзгерту; сурет бөліктерінің көшірмесін жасау (нашар көретін білім алушыларға арналған); Jaws for Windows (Джовс фо Виндоус) программмасы арқылы Windows (Виндоус) графикалық аясындағы жұмыстың визуалды емес негізі; презентация: презентация құру программмаларын тағайындау; программма менюі; презентацияны ашу және сақтау; слайдқа суреттер мен мәтінді қою; келесі слайдқа ауыстыру; презентация дизайны; дыбысты қосу; көрмейтін және нашар көретіндерге арналған Jaws (Джовс) визуалды емес арнайы дыбысталатын функциясы бар программмасы; мультимедиа: дыбыстық ақпаратты енгізу және шығару құрылғылары; дыбыс редакторының қызметі; дыбысты жазу, өңдеу және ойнату; дыбыс эфектілерін қолдану; тифлотехникалық құрылғылардың жұмыс істеу принципі; көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған MS Word (МС Ворд) программмасындағы "жылдам пернелер" навигация режимі;
3) Интернет желісінде жұмыс: ақпаратты іздеу: веб-парақшаларын қарауға арналған программмалар; іздеу жүйелері; түйінді сөздер бойынша іздеу; ақпарат алмасу; ақпарат алмасу тәсілдері; белгіленген мәтінді және суретті құжатқа көшіру; Интернет желісіндегі қауіпсіздік: интернет желісінде жұмыс жасау кезінде қауіпсіздік ережесін сақтау (нашар көретін білім алушыларға арналған); Jaws for Windows (Джовс фо Виндоус) көмегімен "жылдам пернелер"навигациялық режиміндегі виртуалды курсор мен таңбалар (көрмейтін білім алушыларға арналған).
23. 4-сыныпқа арналған "Ақпараттық - коммуникациялық технологиялар" пәнінің базалық мазмұны:
1) компьютер: компьютер құрылғылары: компьютердің ішкі және сыртқы құрылғылары; программалық қамтамасыз ету: файлдар және бумалармен жұмыс; файлдармен және бумалармен операция жасау (құру, көшіру, орнын ауыстыру және жою), файлдармен және бумалармен жұмыс жасауда мәнмәтіндік менюді қолдану; компьютерден ақпаратты іздеу (бума, файл, мәтіннің үзіндісі); Jaws for Windows (Джовс фо Виндоус) дыбыс шығару арқылы жұмыс істейтін программмасының көмегімен (көрмейтін білім алушыларға арналған) мәтінді құру, көшіру, орнын ауыстыру және жою; қауіпсіздік техникасы: экранмен жабдықталған құрылғылармен жұмыс жасауда техника қауіпсіздігі (нашар көртін білім алушыларға арналған); "Экранды лупа" (көрмейтін білім алушыларға арналған) программмасын тағайындау;
2) ақпаратты ұсыну және өңдеу: мәтіндер: мәтіндік құжаттағы иллюстрациялар; суреттер мен сәндік мәтінді кірістіру; маркерленген және нөмірленген тізімдер; мәтіннің үзіндісін құжат ішінен іздеу (нашар көретін білім алушыларға арналған); Jaws for Windows (Джовс фо Виндоус) дыбыс шығару арқылы жұмыс істейтін программма көмегі арқылы мәтін редакторымен жұмыс; Блокнот, Wordpad (Вордпад) стандартты программмалары он саусақты әдіс арқылы мәтінді теруде "ыстық пернелер" комбинациясы (көрмейтін білім алушыларға); графика: графикалық редакторлар; фотосуреттерді өңдеу (жарық, контраст, рамка); коллаж жасау (нашар көретін білім алушыларға арналған); Jaws for Windows (Джовс фо Виндоус) дыбыс шығару арқылы жұмыс істейтін программманы (көрмейтін білім алушыларға арналған) қолдана отырып графикалық интерфейстің негізгі элементтері; презентациялар: слайд макеті; презентациядағы нысандарға анимацияны баптау; презентацияға суреттерді, сәндік мәтінді, видео және дыбыс жазбаларын қою; PowerPoint (Пауэр Пойнт) офис программмасымен жұмыс жасау кезінде (көрмейтін білім алушыларға арналған) "ыстық пернелер" комбинациясын қолдану; мультимедиа: дыбыспен жұмыс жасауға арналған программмалар; дыбыспен жұмыс жасауға арналған ішкі және сыртқы құрылғылар; дыбыс редакторында әуен жазу; видео жазбаны жазуға және көруге арналған ішкі және сыртқы құрылғылар; видео редакторлардың көмегімен видеоны жазу және оны өңдеу; видео үзінділерін көшіру, орнын ауыстыру және жою; (нашар өретін білім алушыларға); түрлі сөйлеу синтезаторлары; ақпаратқа визуалды емес қолжетімділіктің альтертативі программмалары (көрмейтін білім алушыларға арналған).
3) Интернет желісіндегі жұмыс: ақпаратты іздеу: браузер құралдары (бетбелгілер орнату, жүктеулерді және тарихын қарау); ақпарат алмасу; Интернет арқылы мәліметтер жіберу, электронды пошта арқылы тіркелген файлдары бар хабарламаларды жіберу және алу; Интернет желісіндегі қауіпсіздік: құпиясөздер, сенімді құпиясөздің критерийлері (нашар көртін білім алушыларға); Jaws for Windows (Джовс фо Виндоус) көмегімен "жылдам пернелер" навигация режимындағы виртуалды курсор мен таңбалар (көрмейтін білім алушыларға арналған).
24. Көру қабілеті бұзылған білім алушылар үйренеді:
1) компьютермен жұмыс жасауда алғашқы дағдыны қалыптастыруды;
2) мәтінді теруде он саусақты әдісті пайдаланып пернетақтамен оңай қолдануды;
3) "Экранды лупа" программмасымен жұмыс жасауды;
4) Jaws for Windows (Джовс фо Виндоус) программмасының көмегімен негізгі базалық мәтінді Блокнот, WordPad (ВордПад) арқылы өңдеуді;
5) білім алушылардың заманауи ақпараттық кеңістік туралы алғашқы ойларын кеңейтуді;
6) интернет желісінің қызметін қолдануды;
7) WordPad (ВордПад), Блокнот, Word (Ворд) стандартты программмалардың арнайы мүмкіндіктерін қолдануды;
8) интернетте визуалды емес бақылау және Windows (Виндоус) графикалық интерфейспен жұмыс жасау негіздерін;
9) PowerPoint (ПауэрПойнт) офис программасымен жұмыс жасау негіздерін;
10) мәтінді рәсімдеудің негізгі ережелерін сақтай отырып, стандартты мәтінді өңдейтін негізгі функцияларын қолдануды.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
25. Бағдарламада, оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 3.2.1.3 кодында: "3" – сынып, "2.1" – бөлімше, "3" – оқыту мақсатының реттік саны.
26. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Компьютер және программа" бөлімі:
1 кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |
3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Компьютердің құрылғылары |
3.1.1.1 енгізу ( тінтуір пернетақта) және шығару құрылғыларын ( монитор мен принтер) ажырату; |
4.1.1.1 компьютердің ішкі және сыртқы құрылғыларына мысал келтіру; |
1.2 Программалық қамтамасыз ету |
3.1.2.1 компьютерлік программалар қолданушының міндеттерін шешу үшін қажет екенін түсіндіру; |
4.1.2.1 қолданыстағы қолданбалы программалардың мүмкіндіктерін айта алу; |
1.3 Қауіпсіздік техникасы | 3.1.3.1 цифрлық құрылғылармен жұмыс жасауда қауіпсіздік техникасының негізгі ережелерін білу | 4.1.3.1 экранмен жабдықталған, цифрлық құрылғылармен (телефондар, планшеттер, интерактивті тақталар) жұмыс жасауда уақытты шектеу маңыздылығын пайдалану |
2) "Ақпаратты өңдеу және көрсету" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |
3- сынып | 4- сынып | |
2.1 Мәтіндер |
3.2.1.1 мәтіндік редакторда сөйлемдерді теруді: (мәнерін, түсін, туралай білуін) жүзеге асыруды білу; |
4.2.1.1 мәтіндік редакторда маркірленген және нөмірленген тізім құру; |
2.2 Графика |
3.2.2.1 қарапайым графикалық редактор құралдарын қолдану; |
4.2.2.1 Word (Ворд), Paint (Пайнт) программаларында біртұтас сурет құру үшін бірнеше кескінді біріктіру; |
2.3 Презентациялар |
3.2.3.1 мәтін мен видеолардан тұратын қарапайым презентациялар жасау; |
4.2.3.1 слайдқа макет таңдау; |
2.4 Мультимедиа |
3.2.4.1 дыбысты жазуға, өңдеуге және ойнатуға арналған программаны пайдалану; |
4.2.4.1 әуен шығару үшін программаларды қолдану; |
3) "Интернет желісінде жұмыс" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | |
3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Ақпаратты іздеу |
3.3.1.1 нақты сұрақтарға жауап табу үшін Интернеттің іздеу жүйелерін қолдану; |
4.3.1.1 ақпарат іздеуді жүзеге асыру (компьютердегі файлдар мен бумалар, құжаттағы мәтіннің үзіндісі); |
3.2 Ақпарат алмасу | 3.3.2.1 желіде ақпарат алмасу тәсілін түсіндіре білу |
4.3.2.1 қоса тіркелген файлдары бар хабарламаларды (электрондық поштамен) жіберу және алу; |
3.3 Интернет желісіндегі қауіпсіздік | 3.3.3.1 желідегі қажетсіз байланыстың қаупін түсінуді көрсету |
4.3.3.1 сенімді құпиясөз критерийлерін ерекшелеу; |
27. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 3-4 сыныптары үшін "Ақпараттық - коммуникациялық технологиялар" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
28. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 3-4 сыныптары үшін "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін жән нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 3-4 сыныптары үшін "Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 3-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Тақырыптар | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
1. Тірі табиғат | 1. Компьютер және программа | Техника қауіпсіздік ережесі |
3.1.2.1 компьютерлік программалар қолданушының міндеттерін шешу үшін қажет екенін түсіндіру; |
Енгізу және шығару құрылғылары |
3.1.1.1 енгізу (тінтуір пернетақта) және шығару құрылғыларын (монитор мен принтер) ажырату; 3.1.2.1 компьютерлік программалар қолданушының міндеттерін шешу үшін қажет екенін түсіндіру; | ||
Сілтеуіш программасын |
3.1.1.1 енгізу (тінтуір пернетақта) және шығару құрылғыларын (монитор мен принтер) ажырату; | ||
Программа терезесі, менюі |
3.1.1.1 енгізу ( тінтуір пернетақта) және шығару құрылғыларын (монитор мен принтер) ажырату; | ||
Файлдар мен бумаладрды ашу және сақтау |
3.1.2.5 программаны ашу және сақтау командаларын пайдалану; | ||
Меню командасын пайдалану | 3.1.2.4 компьютерлік программаларда меню командаларын қолдану | ||
Файлдар мен бумалар |
3.1.2.2 компьютерлік программаларда файлдарды ашу және сақтау командаларын пайдалану; | ||
2 – тоқсан | |||
2. Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен (жарық пен қараңғы) | 2. Ақпаратты өңдеу және көрсету | Мәтінді өңдеу интерфейстері: Блокнот, WordPad (Вордпад) |
3.1.2.2 компьютерлік программаларда файлдарды ашу және сақтау командаларын пайдалану; |
Программа менюі |
3.1.2.7 программада менюді қолдану; | ||
Мәтінді теру және өңдеу |
3.2.1.1 мәтіндік редакторда сөйлемдерді теруді жүзеге асыруды білу; | ||
Мәтінді пішімдеу |
3.1.2.2 компьютерлік программаларда файлдарды ашу және сақтау командаларын пайдалану; | ||
Мәтіннің үзіндісімен жұмыс: тізімдер, бағандар |
3.2.1.1 мәтіндік редакторда сөйлемдерді теруді жүзеге асыруды білу; | ||
Таңбаларды қою |
3.1.2.8 таңбаларды қою кезінде бірнеше команданы қолдану; | ||
Кестені қою |
3.1.2.9 кестені қою кезінде бірнеше команданы қолдану; | ||
3 – тоқсан | |||
3. Уақыт | 2. Ақпаратты өңдеу және көрсету | Paint (Пайнт) графикалық редакторы |
3.2.2.1 қарапайым графикалық редактор құралдарын қолдану; |
Paint (Пайнт) редакторының құралдары |
3.2.2.1 қарапайым графикалық редактор құралдарын қолдану; | ||
4. Сәулет | 2. Ақпаратты өңдеу және көрсету | Суретті өңдеу |
3.2.2.2 нысанның сыртқы түрін өзгерту (қию, бұру, өлшемін өзгерту); |
Суретті пішімдеу |
3.2.2.2 нысанның сыртқы түрін өзгерту (қию, бұру, өлшемін өзгерту); | ||
Сурет фрагментін көшіру |
3.2.2. нысанның сыртқы түрін өзгерту (қию, бұру, өлшемін өзгерту); | ||
5. Өнер | 2. Ақпаратты өңдеу және көрсету | Презентация жасайтын программа |
3.2.3.1 мәтін мен видеолардан тұратын қарапайым презентациялар жасау; |
Сурет пен мәтінді бір орыннан екінші орынға ауыстыру |
3.2.2.4 сурет фрагментін көшіру командасын пайдалану; | ||
Келесі слайдқа ауыстыру |
3.2.3.1 мәтін мен видеолардан тұратын қарапайым презентациялар жасау; | ||
Презентация дизайны, дыбысты кою |
3.2.3.1 мәтін мен видеолардан тұратын қарапайым презентациялар жасау; | ||
4 – тоқсан | |||
6. Атақты тұлғалар | 2. Ақпаратты өңдеу және көрсету | Дыбыстық ақпаратты енгізу және шығаруға арналған құрылғы |
3.2.4.1 дыбысты жазуға, өңдеуге және ойнатуға арналған программаны пайдалану; |
Дыбыс редакторының тағайындау |
3.2.4.1 дыбысты жазуға, өңдеуге және ойнатуға арналған программаны пайдалану; | ||
Дыбыстық эффектілерді қолдану |
3.2.4.3 программада дыбыстық эффектілерді қолдану; | ||
7. Су- тіршіліктің көзі | 3. Интернет желісінде жұмыс | Интернет желісінде қауіпсіздік ережесі |
3.3.1.2 Интернет желісінде қауіпсіздік ережесін пайдалану; |
Іздеу жүйесі |
3.3.1.1 нақты сұрақтарға жауап табу үшін Интернеттің іздеу жүйелерін қолдану; | ||
Ақпарат алмасу тәсілі |
3.3.1.1 нақты сұрақтарға жауап табу үшін Интернеттің іздеу жүйелерін қолдану; | ||
8. Демалыс мәдениеті. Мерекелер | 3. Интернет желісінде жұмыс | Жоба қызметі: құжатқа мәтін мен суреттерді көшіру |
3.3.1.1 нақты сұрақтарға жауап табу үшін Интернеттің іздеу жүйелерін қолдану; |
2) 4-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Тақырыптар | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
1. Менің Отаным - Қазақстан | 1. Компьютер және программа | Компьютермен жұмыс жасаған кезде техника қауіпсіздік ережесі |
4.1.3.1 экранмен жабдықталған, цифрлық құрылғылармен (телефондар, планшеттер, интерактивті тақталар) жұмыс жасауда уақытты шектеу маңыздылығын пайдалану; |
Компьютердің ішкі және сыртқы құрылғылары |
4.1.1.1 компьютердің ішкі және сыртқы құрылғыларына мысал келтіру; | ||
2. Адами құндылықтар | 2. Ақпаратты өңдеу және көрсету | Қолданбалы программа мүмкіндіктері |
4.1.2. қолданыстағы қолданбалы программалардың мүмкіндіктерін айта алу; |
Файл және бумалармен жұмыс |
4.1.2.3 өз жұмысында мәнмәтіндік менюді қолдану; | ||
3. Мәдени мұра | 3. Интернет желісінде жұмыс | Компьютерде ақпаратты іздеу |
4.3.1.1 ақпарат іздеуді жүзеге асыру (компьютердегі файлдар мен бумалар, құжаттағы мәтіннің үзіндісі); |
Мәтіндік құжаттағы иллюстрациялар |
4.2.1.2 WordArt (ВордАрт) сәндік мәтінді, суреттерді құжаттарға кірістіру; | ||
Сәндік мәтінді кірістіру |
4.2.1.2 WordArt (ВордАрт) сәндік мәтінді, суреттерді құжаттарға кірістіру; | ||
2 – тоқсан | |||
4. Мамандықтар әлемі | 2. Ақпаратты өңдеу және көрсету | Маркерленген және нөмірленген тізімдер |
4.2.1.1 мәтінді өңдеудің көмегімен нөмірленген, маркерленген тізімді жасау; |
Бет параметрлері, бағандар |
4.2.1.3 мәтінді өңдеу кезінде парақты баптау параметрін қолдану; | ||
Фотосуреттерді өңдеу |
4.2.2.1 Word (Ворд), Paint (Пайнт) программаларында біртұтас сурет құру үшін бірнеше кескінді біріктіру; | ||
Коллаж жасау |
4.2.2.1 Word (Ворд), Paint (Пайнт) программаларында біртұтас сурет құру үшін бірнеше кескінді біріктіру; | ||
Слайдтың макеті |
4.2.3.1 слайдқа макет таңдау; | ||
Презентациядағы аннимация нысандары |
4.2.2.1 Word (Ворд), Paint (Пайнт) программаларында біртұтас сурет құру үшін бірнеше кескінді біріктіру; | ||
Презентацияға мәтін, әуен, видео жазба, нысандар кірістіру |
4.2.2.1 Word (Ворд), Paint (Пайнт) программаларында біртұтас сурет құру үшін бірнеше кескінді біріктіру; | ||
3 – тоқсан | |||
5. Табиғи құбылыстар | 1. Компьютер және программа | Дыбыс шығару арқылы жұмыс жасайтын программаларды тағайындау | 4.2.4.3 белгілі бір тақырыпқа видеокөріністер жазу |
Видео жазбаларды жазуға және көруге арналған ішкі және сыртқы құрылғылар |
4.1.1.1 компьютердің ішкі және сыртқы құрылғыларына мысал келтіру; | ||
| 2. Ақпаратты өңдеу және көрсету | Дыбыс редакторларда дыбысты жазу |
4.2.1.2 WordArt (ВордАрт) сәндік мәтінді, суреттерді құжаттарға кірістіру; |
Видео жазба редакторы арқылы видео жазба жазу |
4.1.2.2 файлдар мен бумаларды құру, жою және орнын ауыстыру | ||
Видео жазба редакторы арқылы монтаж жасау |
4.1.2.1 қолданыстағы қолданбалы программалардың мүмкіндіктерін айта алу; | ||
Видео жазба фрагментін көшіру, жылжыту, өшіру |
4.1.2.2 файлдар мен бумаларды құру, жою және орнын ауыстыру; | ||
Сұхбат жасау |
4.1.2.2 файлдар мен бумаларды құру, жою және орнын ауыстыру; | ||
Ақпаратты іздеу және фрагментті видео жазбаға қою | 4.3.1.1 ақпарат іздеуді жүзеге асыру (компьютердегі файлдар мен бумалар, құжаттағы мәтіннің үзіндісі) | ||
Видео жазбаны дыбыстық әсерлермен өңдеу | 4.1.2.2 файлдар мен бумаларды құру, жою және орнын ауыстыру | ||
4 – тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | 3. Интернет желісінде жұмыс | Интернеттің даму тарихы |
4.3.1.3 компьютердің пайда болу тарихын айтып беру; |
Браузер, электронды пошта баптаулары |
4.3.1.2 браузер құралдарын қолдану (бетбелгілер орнату, жүктеулерді және тарихын қарау); | ||
8. Болашаққа саяхат | 3. Интернет желісінде жұмыс | Заманауи IT-технологиялары |
4.1.3.1 экранмен жабдықталған, цифрлық құрылғылармен (телефондар, планшеттер, интерактивті тақталар) жұмыс жасауда уақытты шектеу маңыздылығын пайдалану; |
Бұлтты технологиялармен жұмыс |
4.2.2.1 Word (Ворд), Paint (Пайнт) программаларында біртұтас сурет құру үшін бірнеше кескінді біріктіру; | ||
Компьютер және телефонмен байланысты қолданбаларды қолдану мүмкіндіктері |
4.3.1.1 ақпарат іздеуді жүзеге асыру (компьютердегі файлдар мен бумалар, құжаттағы мәтіннің үзіндісі); | ||
Болашақ техникасы |
4.3.1.1 ақпарат іздеуді жүзеге асыру (компьютердегі файлдар мен бумалар, құжаттағы мәтіннің үзіндісі); | ||
Интернет браузерінде жұмыс істеу кезінде құпия сөзді қолдану |
4.3.1.1 ақпарат іздеуді жүзеге асыру (компьютердегі файлдар мен бумалар, құжаттағы мәтіннің үзіндісі); | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 575 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.2. Бағдарламаның мақсаты білім алушылардың ғылыми-жаратылыстану ұғымдарын және Жер, табиғат пен қоғамның өзара жүйелі байланысы туралы түсініктерін, қоршаған ортаны зерттеу дағдыларын қалыптастыру болып табылады.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) әлемнің қазіргі заманғы жаратылыстану ғылымы тұрғысынан қалыптасқан бейнесі мен жаратылыстану ғылымдарының әдістері туралы білім негіздерін қалыптастыру; жаратылыстанудың техника мен технология дамуына елеулі ықпал еткен маңызды идеяларымен, жетістіктерімен таныстыру;
2) экологиялық білімді дамыту, денсаулыққа зиянсыз іс-әрекетті, табиғат құбылыстарын және табиғат ресурстарын қалпына келтіру, өзгерту туралы түсініктерін қалыптастыру;
3) қоршаған әлемнің құбылыстарын түсіндіру, бұқаралық ақпараттық құралдары, интернет ресурстары, арнайы және ғылыми-көпшілік әдебиеттерден алынған өмірлік маңызды мазмұны бар ақпаратты қабылдау біліктіліктерін үйрету;
4) білім алушылардың зияткерлік, шығармашылық, сын тұрғысынан ойлау қабілетерін қарапайым зерттеулер, құбылыстарды талдау, жаратылыстану ғылымдық ақпаратты қабылдау және түсіндіру барысында дамыту;
5) алған білімдерін күнделікті өмірде пайдалануды дағдыландыру, заманауи технологияларды сауатты қолдануды, деңсаулықты сақтауға, туған өлкеге сүйіспеншілікпен және табиғатқа жауапкершілікпен карауға тәрбиелеу.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) объектілердің рельефтік кескіндерін, контурлы суреттерді, карталарларды, жер шарларын зерттеу және тактильді қабылдау қабілеттерін дамыту;
2) сенсорлық функцияларды дамыту және рельефтік үлгілермен жұмыс істеу кезінде ұсақ моторика дағдыларын қалыптастыру;
3) есту, иіс сезу, қалдық көру арқылы тірі және жансыз табиғат объектілері мен заттардың белгілерін ажырата білу дағдыларын дамыту;
4) байланыстыра сөйлеу және материалды дәйекті түрде ұсыну мүмкіндігін қалыптастыру.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Жаратылыстану" пәні бойынша оқыту келесі педагогикалық тәсілдерге негізделеді: құндылықты-бағытталған тәсіл, тұлғаға бағытталған, саралап оқыту, іс-әрекеттік, коммуникативтік тәсілдер, ақпараттық коммуникациялық технологияларды колдану жобалап оқыту тәсілдері.
6. Құндылықты-бағытталған тәсіл – білім алушылар өз әрекетінде жеке құндылықтарды таңдап алады, оларды өзінің әлеуметтік маңызды құндылықтары ретінде сезініп, қабылдап және шығатын талаптарға сай болу үшін қажетті ережелерді, өмір салтын, жүріс-тұрысты қалыптастырады және "Мәңгілік ел" ұлттық идеясының негізі болып өз елінің лайықты азаматы мен патриоты болуына көмектесетін ауқымды дағдыларын дамытады.
7. Тұлғаға бағытталған тәсіл - оқу процесін дараландырып, білім алушылардың психикалық және физиологиялық ерекшеліктерін, қажеттіліктері мен өз орнын анықтау, табиғи мүмкіншіліктерін ойлау, сөйлеу, әрекет ету сияқты әлеуетті қабілеттерін ескере отырып, тұлға ретінде үйлесімді жан-жақты дамытып, оның шығармашылық қабілеттерін толық ашып, қоршаған кеңістік алдындағы қорқынышын еңсеретін өмірге дайын позитивті дара тұлғаны қалыптастырады.
8. Саралап оқыту тәсілі – оқыту процесін әртүрлі құру: сыныпты, топтарды оқытуға әртүрлі қолайлы жағдай туғызу, баланың мүмкіндіктеріне байланысты топтарға бөліп, қабылдау қабілетіне, даму деңгейіне байланысты жетілдіре оқыту және үлгерімі төмен, білім сапасы жеткіліксіз баламен жеке жұмыс жасау, оқытудың жаңа технологияларын қолдана отырып, жеке, жұпта, топта жұмыс істеу барысында мұғалім мен білім алушының ынтымақтастығын қалыптастыру, білім алушылардың ойына ерекше құрметпен қарау.
9. Іс-әрекеттік тәсіл – білім алушылардың танымдық белсенділігін арттырады, білімді дайын күйінде алмай, практикалық жаттығулар, зерттеулер, бақылаулар, лабараториялық жұмыстар және экскурсиялар арқылы теориялық білімдерін іс-тәжірибеде қолданып, оны өзі өндіреді, өзінің оқу әрекетінің мазмұны мен түрлерін ұғынады, оның ережелер жүйесін түсінеді және қабылдайды және ойын барысында білім алушы қоршаған ортаны белсенді түрде тани алады.
10. Коммуникативтік тәсіл - "Жаратылыстану" пәнінің ғылыми лексикасын сауатты қолдана отырып, өз сыныптастарымен, мұғалімдермен экскурсия бойынша әңгімелесу, белгілі тақырып бойынша туындаған сұрақтарды талқылау, бір - бірінің пікірін тыңдау және ойын айту, яғни екі немесе бірнеше адамның сөйлесу кезіндегі білім, білік дағдыларымен алмасуы.
11. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану - электрондық есептеуіш техникасымен жұмыс істеуге, оқу барысында компьютерді пайдалануға, модельдеуге, электрондық оқулықтарды, интерактивті құралдарды қолдануға, интернетте жұмыс істеуге негізделеді және білім алушыларға ақпараттық білім негіздерін беру, логикалық-құрылымдық ойлау қабілеттерін дамыту, ақпараттық технологияны өзіндік даму мен оны іске асыру құралы ретінде пайдалану дағдыларын қалыптастырып, ақпараттық қоғамға бейімдейді.
12. Жобалап оқыту тәсілі – білім алушының өз алдына жеке проблема қойып, оны шешудің өзіндік жолдарын табуымен сипатталады және білім алушының немесе білім алушылар тобының ғылыми-зерттеушілік, шығармашылық немесе практикалық сипаттағы проблемаларды шешу жөніндегі нәтижелерге қол жеткізуіне бағытталған оқу-танымдық әрекеті болым табылады.
13. Оқыту барысында қолданылатын оқу құралдары:
1) көрмейтін білім алушыларға арналған оқу машинасы;
2) нашар көретін білім алушыларға арналған жақыннан және алыстан қарауға болатын ұлғайтқыш,үлкейткіш құрал;
3) рельефті нүктелі-бедерлі және үлкейтілген шрифте жазылған оқулықтар, әдістемелік және көркем әдебиет;
4) тактильді диаграммалар мен бедерлі суреттерді рельефті дайындайтын принтерлер;
5) Брайль жүйесі бойынша рельефті-нүктелі жазба жұмыстарына арналған арнайы қағаз;
6) нашар көретін білім алушыларға арналған қалың сызықпен сызылған дәптерлер (торкөз, сызық);
7) Брайль жүйесі бойынша басып шығаратын принтер;
8) дыбыстық хабарласы мен диктофоны бар ұялы телефондар;
9) дыбысталған жазбаны көшіріп оқитын плеерлер;
10) дыбысталған компьютерлік бағдарламалар.
14. Оқытуда түрлі көрнекі материалдар пайдаланылады:
1) нашар көретін білім алушыларға арналған көлемді көрнекі құралдар: модельдер, жануарлар мен құстардың толтырылған модельдері, макеттер, геометриялық денелер;
2) бейнелі көрнекі құралдар: ертегілерге арналған суреттер, әңгімелер, өлеңдер, кескіндеме суреттері, фотоматериалдар, слайдтар, диафильмдер, кино және бейнематериалдар, плакаттар;
3) графикалық көрнекі құралдар: кестелер, диаграммалар, жоспарлар;
4) көрмейтін білім алушыларға арналған рельефтік көрнекі құралдар: бейнелеу, графикалық және символикалық көрініс: рельефтік нүкте, рельефтік тақырып және сюжеттік бейнелер, сондай-ақ осылайша орындалған сызбалар, жоспарлар, кестелер;
5) рельефтік символдық көрнекі құралдар: тарихи, географиялық, биологиялық карталар.
3 - тарау. "Жаратылыстану" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
15. "Жаратылыстану" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0-сынып - аптасына 1 сағат, оқу жылында – 32 сағатты;
2) 1-сынып - аптасына 1 сағат, оқу жылында – 33 сағатты;
3) 2-сынып - аптасына 1 сағат, оқу жылында – 34 сағатты;
4) 3-сынып - аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағатты;
5) 4-сынып - аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағатты құрайды.
16. Бағдарламаның мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Мен зерттеушімін" бөлімі;
2) "Тірі табиғат" бөлімі;
3) "Заттар және олардың қасиеттері" бөлімі;
4) "Жер және ғарыш" бөлімі;
5) "Табиғат физикасы" бөлімі.
17. "Мен зерттеушімін" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) ғылым мен зерттеушілердің рөлі;
2) табиғатты тану әдістері.
18. "Тірі табиғат" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) өсімдіктер;
2) жануарлар;
3) адам.
19. "Заттар және олардың қасиеттері" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) заттардың типтері;
2) ауа;
3) су;
4) табиғат ресурстары.
20. "Жер және ғарыш" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) жер;
2) ғарыш;
3) кеңістік және уақыт.
21. "Табиғат физикасы" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) күш және қозғалыс;
2) жарық;
3) дыбыс;
4) жылу;
5) электрлік;
6) магниттілік.
22. 0-сыныпқа арналған "Жаратылыстану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен зерттеушімін". Қоршаған орта құбылыстарын бақылау. Бақылау кезеңдері;
2) "Тірі табиғат". Өсімдіктер әлемі: ағаш, бұта, шөп. Жемістер:алма, қара өрік, шие, алмұрт, шабдалы. Ағаштар:қайың,емен, үйеңкі, шыршасы, қарағай, тал. Көкөністер: қызанақ, қияр, пияз, картоп, сәбіз, қызылша. Дәнді дақылдар ұғымы:бидай, тары, арпа, қара бидай, жүгері, бұршақ. Нан. Адам өміріндегі өсімдіктердің құны: көкөністерді, жеміс-жидектерді жинау. Жануарлар туралы жалпы түсінік: сиыр,жылқы, ешкі, қой, мысық, ит. Жабайы жануарлар: түлкі, қоян, қасқыр, аю. Құстар туралы жалпылама түсінік:үй,жыл құстары. Жәндіктердің түрлері: қоңыз, көбелек,құмырсқалар. Адам өміріндегі жануарлардың маңыздылығы:тамақтану көзі, тері және жүн, киім жасау;
3) "Заттар және олардың күйлері". Заттар. Заттардың түрі. Заттардың табиғи күйлері. Ауа. Ауаның адам өміріндегі маңызы. Су. Су тіршілік көзі. Табиғи ресурстар туралы түсінік;
4) "Жер және ғарыш". Жер. Жердің сипаты. Ғарыш. Ғарыш әлемі. Тәулік. Апта. Жыл. Маусымдар: күз, қыс, көктем, жаз;
5) "Табиғат физикасы". Қозғалыс түрлері. Жарық. Жарық көздері. Дыбыс. Дыбыс шығару. Жылу. Жылу көздері. Электр. Электр көздері.
23. 1-сыныпқа арналған "Жаратылыстану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен зерттеушімін". Қоршаған орта құбылыстарын бақылау. Бақылау кезеңдері. Эксперимент;
2) "Тірі табиғат". Жанды ағзалар. Өсімдіктер және олардың алуан түрлілігі. Ағаштар, бұталар, шөптесін өсімдіктер. Өсімдіктің негізгі бөліктері: тамыр, сабақ, жапырақ, гүл, жеміс, тұқым. Жабайы және мәдени өсімдіктер. Мәдени өсімдіктерді күту: суару, қоректендіру, топыраққа күтім жасау. Өсімдіктің тіршілігіне қажетті жағдайлар: су, жарық, жылу, қоректік заттар. Жануарлар. Жабайы және үй жануарлары. Үй жануарларын күту. Үй жануарларының келтіретін пайдасы. Жануарлардың жыл мезгілдерінің ауысуына бейімделуі: жылы жаққа ұшу, қысқа азық жинау, ұйқыға кету. Адам. Дене мүшелері. Бас. Мойын. Дене. Аяқ пен қол. Адамның өмірінің кезеңдері.Тамақтану, демалу;
3) "Заттар және олардың қасиеттері". Заттар. Заттардың көп түрлілігі. Табиғи және жасанды заттар. Қатты, жұмсақ,сұйық заттар. Ауа. Ауаның маңызы. Ауаның табиғи күйлері. Су. Судың табиғи күйілері. Судың маңыздылығы.Табиғи ресурстар көзі;
4) "Жер және ғарыш". Жердің пішіні. Глобус – Жер моделі. Ғарыш, ғарыш денелері, астрономия туралы алғашқы түсініктер. Зымырандар мен телескоптар. Уақыт. Уақыт өлшеу құралдары. Сағат түрлері. Күнтізбелер;
5) "Табиғат физикасы". Түрлі денелердің қозғалысы. Табиғаттағы қозғалыс. Адамдардың қозғалысы. Қозғалыс траекториясы. Қозғалыс траекториясын сурет түрінде белгілеу. Жарық пен қараңғы. Жарықтың табиғи және жасанды көздері. Жарықтандыру. Дыбыс және оның таралу ерекшеліктері. Дыбыстың табиғи және жасанды көздері. Жылу шығаратын құрылғылар. Күнделікті өмірдегі электр. Электрді пайдалану ережелері. Магниттің қасиеттері. Магниттік қасиеттері бар заттар.
24. 2-сыныпқа арналған "Жаратылыстану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен зерттеушімін". Қоршаған орта. Құбылыстар, процестер, нысандар. Зерттеушінің жеке тұлғалық қасиеттері. Бақылау - ғылыми таным әдісі. Бақылаудың белгілері: мақсаты, нысаны, жоспары, мерзімі, нәтижесі. Бақылау нәтижесін шартты белгілермен тіркеу. Бақылау жүргізу жоспары. Эксперименттің белгілері: мақсаты, болжау, ресурстары, жоспары, мерзімі, нәтижесі. Эксперимент жүргізу және нәтижелерін кестеге тіркеу. Ақпарат көздері;
2) "Тірі табиғат". Өсімдіктің өсіп-өнуіне қажетті жағдайлар. Өсімдіктердегі маусымдық өзгерістер. Өсімдіктердің негізгі бөліктерінің қызметтері. Өсімдік топтарының тіршілік ортасы және оған бейімделу тәсілдері. Өз өлкесіндегі өсімдік топтары. Топыраққа күтім жасау. Өсімдіктерге қамқорлық жасау. Жануарлардың топтары: бунақденелілер, балықтар, қосмекенділер, бауырымен жорғалаушылар, құстар мен сүтқоректілер. Жануарлардың тіршілік ортасына бейімделуі. Жануарлардың көбеюі. Жұмыртқа салатын және төлдейтін жануарлар. Жануарларды қорғау. Адам. Қаңқа мен бұлшық еттердің қызметі. Бұлшық еттердің жиырылуының қозғалыс үшін маңызы. Дұрыс дене сымбаты. Тісті күту – адамның денсаулығын нығайту жолы. Жеке гигиена және оның денсаулық сақтаудағы рөлі;
3) "Заттар және олардың қасиеттері". Ауа. Ауаның адам, жануар және өсімдік үшін маңызы. Ауаның қасиеттері:түсі, иісі. Ауаның агрегаттық күйі. Жылуөткізгіштік. Ауаның бос кеңістікті толтыратын қасиеті. Су және оның физикалық қасиеттері. Судың агрегаттық күйі: қатты, сұйық, газ тәрізді. Судың табиғи көздері. Судың адам өміріндегі маңызы. Табиғи ресурстар және олардың қолданысы. Табиғи ресурстарды шығу тегі бойынша жіктеу;
4) "Жер және ғарыш". Жер ғаламшары үшін Күннің рөлі. Ай – Жердің табиғи серігі. Күн жүйесінің ғаламшарлары, олардың орналасу реті және сипаттамалары. Жер тобындағы ғаламшарлар. Алып ғаламшарлар. Уақытты өлшеу бірліктері: жыл, ай, апта, тәулік, сағат, минут. Ғарыштағы қашықтық пен уақыт ерекшеліктері;
5) "Табиғат физикасы". Денелердің түрлі жылдамдықпен қозғалуы. Жылдамдықтың сипаттамасы: жылдам, баяу. Қозғалыс тудыратын күштер: тарту және итеру. Заттың массасы. Әртүрлі құралдарды пайдаланып, заттардың массаларын өлшеу. Мөлдір, мөлдір емес, жартылай мөлдір материалдардың жарықты өткізуі. Қатты және бәсең дыбыс көздері. Температура. Температураны өлшеу. Термометрлер. Температураны өлшеу бірлігі – градус. Магнит қолданылатын салалар.
25. 3-сыныпқа арналған "Жаратылыстану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен зерттеушімін". Ғылыми жаңалықтар және олардың адамның күнделікті өміріне әсері. Ақпарат көздерінің түрлері. Ақпарат көздерінің артықшылықтары мен кемшіліктері. Экспериментті жоспарлау және жүргізу. Эксперимент нәтижелерін диаграмма түрінде көрсету. Қорытынды жасау;
2) "Тірі табиғат". Фотосинтез процесі туралы алғашқы түсінік. Өсімдіктердің бейімделуі. Жылусүйгіш, суыққа төзімді, көлеңке сүйгіш, жарықсүйгіш, шөлге төзімді, ылғалсүйгіш өсімдіктер. Табиғи бірлестіктер – жанды және жансыз табиғаттың қауымдастығы. Өз өлкесінің табиғи бірлестіктері. Адам тіршілік әрекеттерінің өсімдіктердің алуантүрлілігіне әсері. Табиғаттағы және адам өміріндегі өсімдіктердің рөлі. Өз өлкесінің сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдіктері. Сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдіктерді сақтаудағы Қызыл кітаптың маңызы. Жануарлар. Омыртқалы және омыртқасыз жануарлар. Жануарлардың өзара қарым-қатынас жасау түрлері. Жануарлар мен өсімдіктер арасындағы өзара байланыс. Тіршілік ортасындағы жағдайлардың өзгеруіне байланысты жануарлардың санының өзгеруі:құрғақшылық, су басу, батпақтану. Адамның жануарлардың санының азаюына әкелетін іс-әрекеттері:ағаш кесу, аңшылық, құрғату. Адамның ішкі ағзалары. Асқорыту жүйесі, оның адам тіршілігіндегі рөлі. Тыныс алу жүйесі және оның ағзалары:өкпе, мұрын қуысы, жұтқыншақ, кеңірдек. Тыныс алудың адам ағзасындағы рөлі. Қан айналымы жүйесі және оның адам ағзасындағы рөлі. Жүрек. Тамыр соғуы. Адамның ағзасын ауру мен инфекциялардан қорғау. Иммунитетті нығайту;
3) "Заттар және олардың қасиеттері". Заттар мен денелер. Заттарды шығу тегі бойынша жіктеу. Табиғи және жасанды денелер. Заттарды агрегаттық күйі бойынша жіктеу:қатты, сұйық, газ тәрізді. Ауа және оның оның құрамы: көмірқышқыл газы, оттегі, азот. Ауаның жануды қолдайтын қасиеті. Жанды ағзалар мен жансыз табиғаттағы су. Негізгі табиғи су көздері. Мұхиттар, теңіздер, өзендер, көлдер. Ащы және тұщы су. Табиғи жерасты сулары – гейзерлер мен бұлақтар. Ауызсуды үнемді қолдану. Топырақ және оның құрамы:құм, саз, жануарлар мен өсімдіктердің қалдықтары, су, ауа. Топырақ түрлері. Топырақтың қасиеттері. Құнарлылық. Топырақты қорғау;
4) "Жер және ғарыш". Жер сфералары туралы алғашқы түсінік: литосфера, гидросфера, атмосфера, биосфера. Графикалық кескіндеу. Ғарышты игерудегі айтулы оқиғалар. Жердің алғашқы жасанды серігін ұшыру. Адамның ғарышқа алғашқы ұшуы. Айға адамның қонуы. Адамзаттың дамуына ғарыштың тигізетін әсері. Ғарыш игерудегі Қазақстанның үлесі. Байқоңыр ғарыш айлағы. Жердің өз осінен айналуы. Күн мен түннің ауысуы;
5) "Табиғат физикасы". Серпімділік күші. Серпімді және пластикалық денелер. Ауырлық күші. Ауырлық күшін табиғатта бақылау. Үйкеліс күші. Үйкеліс күшін табиғатта бақылау. Көлеңке, оның пайда болу себептері. Көлеңкенің ерекшеліктері. Заттардың жарықты шағылыстыруы. Дыбыстар. Дыбыстың көздері мен дыбыс қабылдағыштар. Дыбыс қаттылығының дыбыс көзі мен қабылдағыш арасындағы қашықтыққа тәуелділігі. Электр энергиясы, оның көздері. Электр тізбегінің элементтері. Қарапайым электр тізбегінің сызбасы. Әртүрлі металдардың магниттелу қасиеті.
26. 4-сыныпқа арналған "Жаратылыстану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен зерттеушімін". Зерттеулердің өз пайымдаулары негізінде анықталған өзекті бағыттары. Зерттеу әдісін таңдау. Бақылау мен эксперименттің артықшылықтары мен кемшіліктері. Нәтижелерді білім алушы таңдауы бойынша көрсету;
2) "Тірі табиғат". Қоректік тізбек. Өсімдік – қоректік тізбектің маңызды буыны. Өсімдіктің тіршілік циклі. Тозаңдану негізінде тұқым түзілу. Тұқым таралу жолдары:өздігінен, жел, су, жануарлар, адамдар арқылы таралу. Жоғары және төменгі сатыдағы өсімдіктер. Балдырлар. Жоғары сатыдағы өсімдіктердің алуантүрлілігі. Өсімдіктерді қорғау жолдары. Өз өлкесінің жануарлары. Бунақденелердің тіршілік циклі:жұмыртқа, дернәсіл, қуыршақ, ересек бунақденелі. Жануарлардың қоректену ерекшеліктері. Өсімдікқоректі және жыртқыш жануарлар. Симбиоздық байланыстар. Қоректік тізбек құрылымы. Тіршілік ортасына байланысты қоректік тізбектердің модельдері. Жойылу шегінде тұрған жануарлар. Қазақстанның Қызыл кітабы. Ұлттық саябақтар мен қорықтарды құру мақсаты. Қазақстанның ұлттық саябақтары мен қорықтары. Адам. Зәр шығару жүйесі және оның рөлі. Жүйке жүйесі, оның адам ағзасындағы рөлі;
3) "Заттар және олардың қасиеттері". Заттардың қасиеттері: қаттылық, мөлдірлік, серпімділік. Заттарды қасиеттеріне байланысты қолдану. Құрастырылған эксперимент жоспарына сәйкес жаңа зат алу. Адам тіршілігінің түрлі салаларында ауаны қолдану. Ауаның ластануы. Ауаның ластануының табиғи және жасанды көздері. Ауа тазалығын сақтау. Ауаны тазарту жолдары. Ауаның орын ауыстыруы. Жел, оның табиғаттағы және адам тіршілігіндегі пайдасы мен зияны. Табиғаттағы су айналымы. Атмосфералық жауын-шашынның түзілуі. Шық пен қырау. Қар, жаңбыр, бұршақ. Бұлт. Ауа райы. Судың ластану көздері: тұрмыстық, өндірістік, ауылшаруашылық. Судың ластануының түрлі ағзаларға әсерін түсіндіру. Түрлі заттардың судағы ерігіштігі. Пайдалы қазбалар:бор, тұз, әктас, саз, мұнай, гранит, көмір. Пайдалы қазбаларды қолдану. Қазақстанның негізгі пайдалы қазбалары өндірілетін кен орындары. Пайдалы қазбаларды сақтау және үнемді қолдану;
4) "Жер мен ғарыш". Жер бетінің ірі элементтері. Құрлықтар мен мұхиттар. Құрлықтар мен мұхиттардың глобуста орналасуы. Ғарыш денелері: астероидтар, кометалар, метеориттер, жұлдыздар, галактикалар. Жердегі тіршілікке ғарыштың әсері. Жердің орбита бойынша қозғалысы. Жыл мезгілдерінің ауысуы. Жыл мезгілдері;
5) "Табиғат физикасы". Архимед күші. Архимед күшін болжау. Архимед күшінің судағы заттарға әсері. Көлеңкенің кедергі өлшеміне және жарық көзінен кедергіге дейінгі қашықтыққа тәуелділігі. Жарықтың қасиеттері. Шағылысу. Жұтылу. Белгілі бір кедергілердің дыбыстың қаттылығы мен таралуына әсері. Материалдардың жылуөткізгіштігі. Материалдардың электрөткізгіштігі.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
27. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.2 кодында: "1" – сынып, "2.1" – бөлімше, "2" – оқыту мақсатының реттік саны.
28. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Мен зерттеушімін" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Ғылым мен зерттеушілердің рөлі |
0.1.1.1 қоршаған әлем құбылыстарымен танысу; |
1.1.1.1 қоршаған әлем құбылыстары, процестері мен нысандарын зерттеудің қажеттілігін түсіну; |
2.1.1.1 |
3.1.1.1 маңызды ғылыми жаңалықтар мен олардың адамның күнделікті өміріне әсері туралы әңгімелеу; |
4.1.1.1 зерттеулердің өзекті бағыттарын өз пайымдаулары негізінде анықтау; |
1.2 Табиғатты тану әдістері |
0.1.2.1 қоршаған әлем мен табиғат туралы түсінік алу; |
1.1.2.1 қоршаған әлем құбылыстарына бақылау жүргізу; |
2.1.2.1 |
3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау; |
4.1.2.1 зерттеу әдістерін (бақылау мен эксперимент) таңдау себебін олардың артықшылықтары мен кемшіліктеріне байланысты негіздеу; |
2) "Тірі табиғат" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Өсімдіктер |
0.2.1.1 өсімдіктердің көп түрлілігін түсіну; |
1.2.1.1 өсімдіктердің негізгі сипаттамаларын және олардың тіршілік формаларын анықтау; |
2.2.1.1 өсімдіктердің әр түрлі жағдайларда өсіп-өну мүмкіндіктерін зерттеу; |
3.2.1.1 өсімдіктердің фотосинтез процесінде оттегіні бөлуін түсіну; |
4.2.1.1 қоректік тізбектегі өсімдіктердің рөлін анықтау; |
2.2 Жануарлар |
0.2.2.1 |
1.2.2.1 жануарлар мен өсімдіктерді салыстыру, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау; |
2.2.2.1 жануарлар класының өкілдерін ажырату: бунақденелілер, балықтар, қосмекенділер, бауырмен жорғалаушылар, құстар және сүтқоректілер; |
3.2.2.1 жануарларды омыртқалыларға және омыртқасыздарға жіктеу; |
4.2.2.1 өз өлкесіндегі жануарларды жіктеу; |
2.3 Адам |
0.2.3.1 адам туралы жалпы мағлұмат алу; |
1.2.3.1 адамның негізгі дене мүшелерін және олардың қызметтерін атау; |
2.2.3.1 адамның тірек-қимыл жүйесінің қызметін анықтау; |
3.2.3.1 адамның ішкі ағзаларының орналасуын анықтау; |
4.2.3.1 зәр шығару жүйесін және оның адам ағзасындағы рөлін сипаттау; |
3) "Заттар және олардың қасиеттері" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Заттардың типтері |
0.3.1.1 |
1.3.1.1 |
2.3.1.1 |
3.3.1.1 заттардың шығу тегі және агрегаттық күйі бойынша жіктеу; |
4.3.1.1 заттардың қасиеттеріне байланысты қолдану аясын анықтау; |
3.2 Ауа |
0.3.2.1 ауа туралы түсінік алу; |
1.3.2.1 ауаның табиғаттағы күйін білу; |
2.3.2.1 |
3.3.2.1 ауаның құрамын сипаттау; |
4.3.2.1 адам тіршілігінің түрлі салаларында ауаны қолдану жолдарын анықтау; 4.3.2.2 ауаның ластану көздерін анықтау; |
3.3 Су |
0.3.3.1 су туралы түсінік алу; |
1.3.3.1 судың табиғи күйлерін білу; |
2.3.3.1 судың физикалық қасиеттерін анықтау: дәмсіз, иіссіз, белгілі бір формасының болмауы, аққыштығы; 2.3.3.2 судың агрегаттық күйінің өзгеру процесін зерттеу; |
3.3.3.1 судың тірі ағзаларда және өлі табиғатта кездесетінін білу; |
4.3.3.1 табиғаттағы су айналымын сипаттау; |
3.4 Табиғат ресурстары |
0.3.4.1 табиғи ресурстар туралы түсінік алу; |
1.3.4.1 табиғи ресурстармен танысу; |
2.3.4.1 |
3.3.4.1 кейбір ағзалардың тіршілігіндегі топырақтың рөлін түсіну; |
4.3.4.1 кейбір пайдалы қазбалардың қолданылу саласын анықтау; |
4) "Жер және ғарыш" бөлімі:
4-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
4.1 Жер |
0.4.1.1 Жер туралы жалпылама түсінік алу; |
1.4.1.1 Жердің пішінін моделі негізінде анықтау; |
2.4.1.1 Жер мен Күн арасындағы байланысты түсіну; |
3.4.1.1 Жер сфераларын түсіндіру және графиктік кескіндеу; |
4.4.1.1 Жер бетінің ірі элементтерін атау және сипаттау; |
4.2 Ғарыш |
0.4.2.1 ғарыш әлемін түсіну; |
1.4.2.1 ғарыш денелері және астрономияны туралы түсінік алу; |
2.4.2.1 |
3.4.2.1 ғарышты игерудің кейбір айтулы оқиғалары туралы әңгімелеу; |
4.4.2.1 жекелеген ғарыш денелерін сипаттау; |
4.3 Кеңістік және уақыт |
0.4.3.1 |
1.4.3.1 |
2.4.3.1 |
3.4.3.1 Жердің өз осінен айналуының салдарын түсіну; |
4.4.3.1 |
5) "Табиғат физикасы" бөлімі:
5-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
5.1 Күштер және қозғалыс |
0.5.1.1 қозғалыс туралы түсінік алу; |
1.5.1.1 |
2.5.1.1 |
3.5.1.1 серпімділік күшін зерттеу және оның білінуіне мысал келтіру; |
4.5.1.1 |
5.2 Жарық |
0.5.2.1 жарық туралы түсіну; |
1.5.2.1 жарық пен қараңғыны салыстыру; |
2.5.2.1 кейбір денелердің жарық өткізгіштік қасиетін зерттеу; |
3.5.2.1 көлеңкенің пайда болу себептері мен ерекшеліктерін түсіндіру; |
4.5.2.1 көлеңкенің кедергі өлшеміне және жарық көзінен кедергіге дейінгі қашықтыққа тәуелділігін зерттеу және түсіну; |
5.3 Дыбыс |
0.5.3.1 дыбыс туралы түсінік алу; |
1.5.3.1 дыбыстың таралу ерекшеліктерін түсіну; |
2.5.3.1 дыбыс қаттылығы бойынша дыбыс көздерін жіктеу; | 3.5.3.1 дыбыс қаттылығының дыбыс көзі мен қабылдағыш арасындағы қашықтыққа тәуелділігін түсіну | 4.5.3.1 белгілі бір кедергілердің дыбыстың қаттылығы мен таралуына әсерін зерттеу және түсіну |
5.4 Жылу |
0.5.4.1 жылу тіршілік көзі екенін түсіну; |
1.5.4.1 жылыту құрылғыларын анықтау; | 2.5.4.1 түрлі денелердің температурасын өлшеу | 3.5.4.1 сипап сезу арқылы анықтау және тері арқылы түйсіну |
4.5.4.1 түрлі материалдардың жылуөткізгіштігін зерттеу; |
5.5 Электрлік |
0.5.5.1 |
1.5.5.1 күнделікті өмірдегі электр көздерін анықтау; |
2.5.5.1 |
3.5.5.1 электр энергиясы көздерін анықтау; |
4.5.5.1 әртүрлі материалдар дың электрөткізгіштігін зерттеу; |
5.6 Магниттілік |
0.5.6.1 магнит туралы білу; |
1.5.6.1 магниттік қасиеті бар денелерді анықтау; |
2.5.6.1 магниттерді қолдану аясын анықтау; | 3.5.6.1 магнит көмегімен әртүрлі металдардың магниттелу қасиетін зерттеу | |
29. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
30. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0 - 4 сыныптары үшін "Жаратылыстану" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Мен зертеушімін | 1.1 Ғылым мен зертеушінің рөлі |
0.1.1.1 қоршаған әлем құбылыстарымен танысу; |
1.2 Табиғатты тану әдістері |
0.1.2.1 қоршаған әлем мен табиғат туралы түсінік алу; | ||
2. Тірі табиғат | 2.1 Өсімдіктер |
0.2.1.1 өсімдіктердің көп түрлілігін түсіну; | |
2.2 Жануарлар |
0.2.2.1 жануарлар туралы жалпы түсінік алу; | ||
2 - тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | 2. Тірі табиғат | 2.3 Адам |
0.2.3.1 адам туралы жалпы мағлұмат алу; |
3. Заттар және олардың қасиеттері | 3.1 Заттардың типтері |
0.3.1.1 заттар туралы түсінік алу; | |
3.2 Ауа |
0.3.2.1 ауа туралы түсінік алу; | ||
3.3 Су |
0.3.3.1 су туралы түсінік алу; | ||
3.4 Табиғат ресурстары |
0.3.4.1 табиғи ресурстар туралы түсінік алу; | ||
3 - тоқсан | |||
5. Саяхат | 4. Жер және ғарыш | 4.1 Жер |
0.4.1.1 жер туралы жалпылама түсінік алу; |
4.2 Ғарыш |
0.4.2.1 ғарыш әлемін түсіну; | ||
4.3 Кеңістік және уақыт |
0.4.3.1 тәулік ұғымын түсіну; | ||
4 - тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | 5. Табиғат физикасы | 5.1 Күш және қозғалыс |
0.5.1.1 қозғалыс туралы түсінік алу; |
5.2 Жарық |
0.5.2.1 жарық туралы түсіну; | ||
5.3 Дыбыс |
0.5.3.1 дыбыс туралы түсінік алу; | ||
5.4 Жылу |
0.5.4.1 жылу тіршілік көзі екенін түсіну; | ||
5.5 Электрлік |
0.5.5.1 электр туралы түсінік алу; | ||
5.6 Магниттілік |
0.5.6.1 магнит туралы білу; | ||
1. Мен зертеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
0.1.2.1 қоршаған әлем мен табиғат туралы түсінік алу; | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Мен зерттеушімін | 1.1 Ғылым мен зерттеушілердің рөлі |
1.1.1.1 қоршаған әлем құбылыстары, процестері мен нысандарын зерттеудің қажеттілігін түсіну; |
1.2 Табиғатты тану әдістері |
1.1.2.1 қоршаған әлем құбылыстарына бақылау жүргізу; | ||
2. Менің мектебім | 2. Тірі табиғат | 2.1 Өсімдіктер |
1.2.1.1 өсімдіктердің негізгі сипаттамаларын және олардың тіршілік формаларын анықтау; |
2.2 Жануарлар |
1.2.2.1 жануарлар мен өсімдіктерді салыстыру, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау; | ||
1.2 Табиғатты тану әдістері |
1.1.2.1 қоршаған әлем құбылыстарына бақылау жүргізу; | ||
2 - тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | 2. Тірі табиғат | 2.3 Адам |
1.2.3.1 адамның негізгі дене мүшелерін және олардың қызметтерін атау; |
3.Заттар және олардың қасиеттері | 3.1 Заттардың типтері |
1.3.1.1 заттардың көп түрлілігін анықтау; | |
3.2 Ауа |
1.3.2.1 ауаның табиғаттағы күйін білу; | ||
3.3 Су |
1.3.3.1 судың табиғи күйлерін білу; | ||
5.1 Күштер және қозғалыс |
1.5.1.1 түрлі денелердің қозғалуына білу; | ||
1.2 Табиғатты тану әдістері |
1.1.2.1 қоршаған әлем құбылыстарына бақылау жүргізу; | ||
3 - тоқсан | |||
5. Саяхат | 4. Жер және ғарыш | 4.1 Жер |
1.4.1.1 Жердің пішінін моделі негізінде анықтау; |
4.2 Ғарыш |
1.4.2.1 ғарыш денлері және астрономияны туралы түсінік алу; | ||
4.3 Кеңістік және уақыт |
1.4.3.1 уақыт өлшемдерін білу; | ||
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 5. Табиғат физикасы | 5.1 Күш және қозғалыс |
1.5.1.1 түрлі денелердің қозғалуына білу; |
5.4 Жылу | 1.5.4.1 жылыту құрылғыларын анықтау; | ||
1.5.4.2 қауіпсіздік ережелерін сақтау | |||
5.5 Электрлік |
1.5.5.1 күнделікті өмірдегі электр көздерін анықтау; | ||
5.6 Магниттілік |
1.5.6.1 магниттік қасиеті бар денелерді анықтау; | ||
1.2 Табиғатты тану әдістері |
1.1.2.1 қоршаған әлем құбылыстарына бақылау жүргізу; | ||
4 - тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | 5. Табиғат физикасы | 5.2 Жарық |
1.5.2.1 жарық пен қараңғыны салыстыру; |
5.3 Дыбыс |
1.5.3.1 дыбыстың таралу ерекшеліктерін түсіну; | ||
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Мен зерттеушімін | 1.1 Ғылым мен зерттеушілердің рөлі |
2.1.1.1 қоршаған әлем құбылыстары, үдерістері мен нысандарын зерделеуге қажетті жағдайларды және зерттеушінің тұлғалық қасиеттерін анықтау; |
1.2 Табиғатты тану әдістері |
2.1.2.1 "ақпарат көзі" ұғымын және оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіну; | ||
2. Менің отбасым және достарым | 2. Тірі табиғат | 2.1 Өсімдіктер |
2.2.1.1 өсімдіктердің әртүрлі жағдайларда өсіп-өну мүмкіндіктерін зерттеу; |
2.2 Жануарлар |
2.2.2.1 жануарлар класының өкілдерін ажырату: бунақденелілер, балықтар, қосмекенділер, бауырмен жорғалаушылар, құстар және сүтқоректілер; | ||
1.2 Табиғатты тану әдістері |
2.1.2.1 "ақпарат көзі" ұғымын және оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіну; | ||
2 - тоқсан | |||
3. Менің мектебім | 2. Тірі табиғат | 2.3 Адам |
2.2.3.1 адамның тірек-қимыл жүйесінің қызметін анықтау; |
1.2 Табиғатты тану әдістері |
2.1.2.1 "ақпарат көзі" ұғымын және оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру; | ||
4. Менің туған өлкем | 3. Заттар және олардың қасиеттері | 3.2 Ауа |
2.3.2.1 біздің ғаламшарымыз үшін ауаның маңызын түсіндіру; |
3.3 Су |
2.3.3.1 судың физикалық қасиеттерін анықтау: дәмсіз, иіссіз, белгілі бір формасының болмауы, аққыштығы; | ||
1.2 Табиғатты тану әдістері |
2.1.2.1 "ақпарат көзі" ұғымын және оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру; | ||
3 – тоқсан | |||
5. Дені саудың – жаны сау! | 3. Заттар және олардың қасиеттері | 3.4 Табиғат ресурстары |
2.3.4.1 табиғи ресурстардың қолданысын анықтау; |
1.2 Табиғатты тану әдістері |
2.1.2.1 "ақпарат көзі" ұғымын және оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру; | ||
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 4. Жер және ғарыш | 4.1 Жер |
2.4.1.1 Жер мен Күн арасындағы байланысты түсіндіру; |
4.2 Ғарыш |
2.4.2.1 Күн жүйесі ғаламшарларының орналасу тәртібін анықтау; | ||
4.3 Кеңістік және уақыт |
2.4.3.1 негізгі уақыт өлшем бірліктерін ажырату; | ||
1.2 Табиғатты тану әдістері |
2.1.2.1 "ақпарат көзі" ұғымын және оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіну; | ||
5. Табиғат физикасы | 5.1 Күш және қозғалыс |
2.5.1.1 түрлі денелердің әртүрлі жылдамдықпен қозғалуына мысал келтіру; | |
1.2 Табиғатты тану әдістері |
2.1.2.1 "ақпарат көзі" ұғымын және оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіну; | ||
4 – тоқсан | |||
7. Қоршаған орта | 5. Табиғат физикасы | 5.2 Жарық |
2.5.2.1 кейбір денелердің жарықөткізгіштік қасиетін зерттеу; |
5.3 Дыбыс |
2.5.3.1 дыбыс қаттылығы бойынша дыбыс көздерін жіктеу; | ||
5.4 Жылу | 2.5.4.1 түрлі денелердің температурасын өлшеу | ||
5.6 Магниттілік | 2.5.6.1 магниттерді қолдану аясын сипаттау | ||
1.2 Табиғатты тану әдістері |
2.1.2.1 "ақпарат көзі" ұғымын және оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіну; | ||
4) 3- сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Тірі табиғат | 1. Мен – зерттеушімін | 1.1 Ғылым мен зерттеушілердің рөлі | 3.1.1.1 маңызды ғылыми жаңалықтар мен олардың адамның күнделікті өміріне әсері туралы әңгімелеу |
1.2 Табиғатты тану әдістері |
3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау; | ||
2. Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен (жарық пен қараңғы) | 2. Тірі табиғат | 2.1 Өсімдіктер |
3.2.1.1 өсімдіктердің фотосинтез процесінде оттегіні бөлуін түсіндіру; |
2.2 Жануарлар |
3.2.2.1 жануарларды омыртқалыларға және омыртқасыздарға жіктеу; | ||
1. Мен – зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау; | |
2 - тоқсан | |||
3. Уақыт | 2. Тірі табиғат | 2.3 Адам |
3.2.3.1 адамның ішкі ағзаларының орналасуын анықтау; |
1. Мен – зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау; | |
4. Сәулет | 3. Заттар және олардың қасиеттері | 3.1 Заттардың типтері |
3.3.1.1 заттарды шығу тегі және агрегаттық күйі бойынша жіктеу; |
3.2 Ауа |
3.3.2.1 ауаның құрамын сипаттау; | ||
3.3 Су |
3.3.3.1 судың тірі ағзаларда және өлі табиғатта кездесетінін түсіндіру; | ||
1. Мен – зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау; | |
3 - тоқсан | |||
5. Өнер | 3. Заттар және олардың қасиеттері | 3.4 Табиғат ресурстары |
3.3.4.1 кейбір ағзалардың тіршілігіндегі топырақтың рөлін түсіндіру; |
1. Мен – зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау | |
6. Атақты тұлғалар | 4. Жер және ғарыш | 4.1 Жер |
3.4.1.1 Жер сфераларын түсіндіру және графиктік кескіндеу; |
4.2 Ғарыш |
3.4.2.1 ғарышты игерудің кейбір айтулы оқиғалары туралы әңгімелеу; | ||
4.3 Кеңістік және уақыт |
3.4.3.1 Жердің өз осінен айналуының салдарын түсіндіру; | ||
1. Мен – зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау; | |
7. Су – тіршілік көзі | 5. Табиғат физикасы | 5.1 Күштер және қозғалыс |
3.5.1.1 серпімділік күшін зерттеу және оның білінуіне мысал келтіру; |
1. Мен – зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау; | |
4 - тоқсан | |||
8. Демалыс мәдениеті. Мерекелер | 5. Табиғат физикасы | 5.2 Жарық |
3.5.2.1 көлеңкенің пайда болу себептері мен ерекшеліктерін түсіну; |
5.3 Дыбыс | 3.5.3.1 дыбыс қаттылығының дыбыс көзі мен қабылдағыш арасындағы қашықтыққа тәуелділігін түсіну | ||
5.5 Электрлік |
3.5.5.1 электр энергиясы көздерін анықтау; | ||
5.6 Магниттілік | 3.5.6.1 магнит көмегімен әртүрлі металдардың магниттелу қасиетін зерттеу | ||
1. Мен – зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
3.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау; | |
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
1. Менің Отаным – Қазақстан | 1. Мен зерттеушімін | 1.1 Ғылым мен зерттеушілердің рөлі | 4.1.1.1 зерттеулердің өзекті бағыттарын өз пайымдаулары негізінде анықтау |
1.2 Табиғатты тану әдістері |
4.1.2.1 зерттеу әдістерін: бақылау мен эксперимент, таңдау себебін олардың артықшылықтары мен кемшіліктеріне байланысты негіздеу; | ||
2. Адами құндылықтар | 2. Тірі табиғат | 2.1 Өсімдіктер |
4.2.1.1 қоректік тізбектегі өсімдіктердің рөлін анықтау; |
2.2 Жануарлар |
4.2.2.1 өз өлкесіндегі жануарларды жіктеу; | ||
1.2 Табиғатты тану әдістері |
4.1.2.1 зерттеу әдістерінің (бақылау мен эксперимент) артықшылықтары және кемшіліктері негізінде таңдау себебін түсіну; | ||
2 – тоқсан | |||
3. Мәдени мұра | 2. Тірі табиғат | 2.3 Адам |
4.2.3.1 зәр шығару жүйесін және оның адам ағзасындағы рөлін сипаттау; |
1. Мен зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
4.1.2.1 зерттеу әдістерінің: бақылау мен эксперимент артықшылықтары және кемшіліктері негізінде таңдау себебін түсіну; | |
4. Мамандықтар әлемі | 3. Заттар және олардың қасиеттері | 3.1 Заттардың типтері |
4.3.1.1 заттардың қасиеттеріне байланысты қолдану аясын анықтау; |
3.2 Ауа |
4.3.2.1 адам тіршілігінің түрлі салаларында ауаны қолдану жолдарын анықтау; | ||
3.3 Су |
4.3.3.1 табиғаттағы су айналымын сипаттау; | ||
1. Мен зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
4.1.2.1 зерттеу әдістерінің: бақылау менэкспериментартықшылықтары және кемшіліктері негізінде таңдау себебін түсіну; | |
3 - тоқсан | |||
5. Табиғи құбылыстар | 3. Заттар және олардың қасиеттері | 3.4 Табиғат ресурстары |
4.3.4.1 кейбір пайдалы қазбалардың: бор, тұз, әктас, саз, мұнай, гранит, көмір қолданылу саласын анықтау; |
6. Қоршаған ортаны қорғау | 4. Жер және ғарыш | 4.1 Жер |
4.4.1.1 жер бетінің ірі элементтерін атау және сипаттау; |
4.2 Ғарыш |
4.4.2.1 жекелеген ғарыш денелерін сипаттау; | ||
4.3 Кеңістік және уақыт |
4.4.3.1 Жердің орбиталық айналуының салдарын түсіндіру; | ||
1. Мен зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
4.1.2.1 зерттеу әдістерінің: бақылау мен эксперимент артықшылықтары және кемшіліктері негізінде таңдау себебін түсіну; | |
4 - тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | 5. Табиғат физикасы | 5.1 Күш және қозғалыс |
4.5.1.1 Архимед күшін сипаттау және оның білінуіне мысал келтіру; |
5.2 Жарық |
4.5.2.1 көлеңкенің кедергі өлшеміне және жарық көзінен кедергіге дейінгі қашықтыққа тәуелділігін зерттеу және түсіну; | ||
5.3 Дыбыс | 4.5.3.1 белгілі бір кедергілердің дыбыстың қаттылығы мен таралуына әсерін зерттеу және түсіну | ||
5.4 Жылу |
4.5.4.1 түрлі материалдардың жылуөткізгіштігін зерттеу; | ||
5.5 Электрлік |
4.5.5.1 әртүрлі материалдардың электрөткізгіштігін зерттеу; | ||
1. Мен зерттеушімін | 1.2 Табиғатты тану әдістері |
4.1.2.1 зерттеу әдістерінің: бақылау мен эксперимент артықшылықтары және кемшіліктері негізінде таңдау себебін түсіну; | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 576 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Дүниетану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Дүниетану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.2. Бағдарлама мақсаты ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтар тұрғысынан адам, қоғам және табиғат арасындағы өзара байланыс пен тәуелділік жөнінде білім жүйесін қалыптастыру болып табылады.
3. Бағдарлама міндеттері:
1) қоғам және табиғат құбылыстары мен нысандарының өзара байланысы мен өзара тәуелділігі туралы түсініктер қалыптастыру;
2) табиғи, әлеуметтік және технологиялық ортадағы мінез-құлық нормаларын және қауіпсіздік ережелерін қалыптастыру;
3) білім алушыларда табиғи және әлеуметтік шынайылықты тану әдістерін: бақылау, эксперимент, сауалнама тәжірибелерінің қалыптасуын қамтамасыз ету;
4) тарихи және географиялық тұрғыдан ойлауды дамытуға ықпал ететін қоршаған орта туралы білімін қалыптастыру;
5) дүниетануды оқыту барысында танымдық процестерді белсендіру;
6) қазіргі Қазақстандық қоғамға тән ұлттық және жалпы адами құндылықтар жүйесіне дағдыландыру;
7) қоршаған ортаға, қоғамның табиғи және мәдени құндылықтарына қолайлы қатынасқа үйрету.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) сұлбасы бар суреттерді, заттардың рельефті: карта, глобус суреттерін қабылау және сипап-сезу арқылы зерттеу тәсілін меңгерту;
2) рельефті сызбамен жұмыс жасағанда ұсақ маториканы және сенсорлық қызметтерді (түстерді ажырату, көз мөлшерімен есептеу) дамыту;
3) затты сипап сезу кезінде педагогдың дауыстап түсініктеме беруімен сәйкестендіру;
4) көріп қабылдауын дамыту: заттық қасиеттерін (түсі, пішіні, көлемі) сенсорлық тәжирибесін кеңейту, көрнекі-бейнелік ойлауы мен көріністің нақтылығын дамыту;
5) қалдық көру, иіс сезу, есту, сипап сезу арқылы тірі және өлі табиғаттағы нысандар мен заттардың қасиеттерін бөліп көрсете алу біліктілігін дамыту;
6) материалды дәйекті түрде баяндап беру біліктілігін, байланыстырып сөйлеу тілін дамыту.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Көрмейтін және нашар көретін білім алушылардың білім алуы құндылықтылық-бағдарлық, тұлғалық-бағдарлық, іс-әрекеттік, саралап оқыту, қарым-қатынас және ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану тәсілдері негізінде жүргізіледі.
6. Құндылықтық-бағдарланған тәсіл білім алушының тұлғалық құндылықтарының жүйесін қалыптастыруға бағытталған. Орта білім беру құндылықтары "Мәңгілік ел" ұлттық идеясына негізделіп, тұлғалық құндылықтар жүйесін қалыптастырады, ол оқу бағдарламаның "Тарих толқыны" бөлімінде көрініс табады.
7. Тұлғалық-бағдарлық тәсіл білім алушыларға өзіне сенбеушілікті және өзіндік ұстанымның болмауын, қоршаған ортаға бейімделуінің әлсіз және белсенді емес болуын жеңуге, жеке қасиеттері мен адамгершілік құндылықтарды таңдауға мүмкіндік береді.
8. Іс-әрекеттік тәсілдің негізгі мазмұны – білім алушы білімді дайын күйінде алмай, оны өзі өндіруден, өз оқу әрекетінің мазмұны мен түрлерін ұғынудан, оның ережелер жүйесін түсіну мен қабылдаудан, жетілдіруге белсенді қатысудан тұрады, ол өз кезегінде білім, оқу біліктілік пен дағдыларын және кең ауқымды дағдылардың белсенді әрі сәтті қалыптасуын қамтамасыз етеді. Білім алушылардың оқу әрекеттері "білу", "түсіну", "талдау", "бағалау", "жинақтау" санаттары бойынша топтастырылған.
9. Саралап оқыту тәсілі білім алушылардың жас ерекшеліктерін, психикалық және офтальмологиялық ерекшеліктерін ескеру мақсатында түрлі топтарда жағдайлар жасауды көздейді. Сараланған оқу қызметін ұйымдастыру шарты – күрделілігімен, оқу-танымдық қызығушылықтарымен, мұғалім тарапынан көмек сипатымен ерекшеленетін сараланған тапсырмаларды қолдану болып табылады.
10. Қарым-қатынас тәсілі тіл арқылы байланыс орнатуды қамтиды, ол дегеніміз тілдік және сөйлеу тілінің қалыпты жүйесін, дұрыс қарым-қатынас жасау тәртібін қолдана отырып, басқа адамдармен түрлі жағдайларда байланыс орнату процесінде өз ойымен бөлісу және өз ойын жеткізе білу болып табылады. Қарым-қатынас тәсіліне сәйкес оқу процесінде берілетін тапсырмалар байланыс орнату біліктілігін және шынайы қарым-қатынас жасау режимін (жұптық және топтық жұмыс) қалыптастыруға бағытталады.
11. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану:
1) ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (бұдан әрі - АКТ) қолдану құзыреттілігі АКТ негізгі дағдысын құрайды және бос уақыт пен қарым-қатынас жасау кезінде, жұмыс барысында шығармашылық технологияларды дұрыс пайдалана білуден құралады;
2) білім алушылар ақпараттық-коммуникациялық технологияларды дағдысын сабақ барысында дамытып, ақпаратты іздеу, құрастыру жұмысы арқылы өз ойларымен бөліседі, құрал-жабдықтар мен қосымшалардың кең ауқымын пайдалана отырып өз жұмысын бағалайды және жетілдіреді.
12. Оқыту барысында аса жоғары деңгейде (алмастырушылық, компенсаторлық қабылдау құрымындағы вариативтілік) түзету - компенсаторлық процестерді дамыту, өзін-өзі түзету және әлеуметтік-психологиялық реттеу мен бейімдеу тәсілдері мен амалдарын қалыптастыру бойынша міндеттер шешіледі.
13. Түзете-дамыту жұмысында қолданатын оптикалық құралдар мен арнайы техникалық жүйені бұзылған қызметтің орнын басқа қызмет басу және түзету мақсатында пайдаланады.
14. Сыныпта төмендегідей тифлотехникалық құралдарды қолдану көзделеді:
1) ерекше білімді қажетсінетін көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған нүктелі-рельефті шрифтпен басылып шыққан арнайы оқулықтар; іші рельефпен немесе рельеф және түстермен безендірілген иллюстрациялық-графикалық материалдар;
2) цифрлық тасмалдаушы құрылғыға жазылған DAISY (Дэйзи) аудиожазба форматындағы "дыбысталатын" оқулықтар, дыбысталатын материалдар, аудио оқулықтар;
3) рельефті-графикалық тақырыптық құралдар;
4) тарихи және географиялық рельефті карталар, рельефті координаталық жазықтықтар;
5) рельефті сурет салуға арналған керек-жарақтар: "Школьник", "Н.А.Семевский" аспаптары;
6) арнайы оқуға керек-жарақтар: брайльдік аспап, жалпақ етіп жазуға арналған құрылғылар, грифельдер, (брайльдік) қалың қағаздан жасалған дәптерлер.
3 - тарау. "Дүниетану" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
15. "Дүниетану" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 32 сағатты;
2) 1 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 33 сағатты;
3) 2 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
4) 3 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
5) 4 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты құрайды.
16. Бағдарламаның мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Мен және қоғам" бөлімі;
2) "Елімнің табиғаты" бөлімі;
3) "Тарих толқынында" бөлімі.
17. "Мен және қоғам" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) мен және менің отбасым;
2) мектеп және мектеп қоғамдастығы;
3) менің атамекенім;
4) денсаулық пен қауіпсіздік;
5) құқық және міндет;
6) мерекелер.
18. "Елімнің табиғаты" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) жергілікті жерде бағдарлану;
2) ауа райы және климат;
3) табиғат жағдайлары және олардың әсері;
4) туризм.
19. "Тарих толқынында" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер;
2) Қазақстанның тарихи тамыры;
3) Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар;
4) атақты тарихи тұлғалар мен мәдениет қайраткерлері;
5) Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм.
20. 0 - сыныпқа арналған "Дүниетану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен және қоғам" бөлімі: менің отбасым. Отбасы. Отбасы мүшелеріне қатысты туыстық байланыстар жүйесі. "Шежіре" ұғымы. Отбасы мүшелерінің арасындағы өзара қамқорлық. Мектептің адам өміріндегі маңызы. Мектептегі функционалдық аймақтардың орналасқан жері. Күн тәртібі. Тәулік уақыты мен апта күндерінің атаулары. Өз мекен-жайын атау және елді мекенінің географиялық орналасқан жері. Өзі тұратын елді мекеннің басты көшесі, ғимараттары және көрнекі жерлері. Қөзге арналған гимнастика. Жеке бас гигиенасы. Күн тәртібі. Үйдегі қауіпсіздік ережелері. Жолда жүру тәртібі. Жолда жүру тәртібін, жаяу жүргіншілердің қозғалысын реттейтін жол белгілерінің мәні. Отбасылық мерекелер;
2) "Елімнің табиғаты" бөлімі: жергілікті жерде бағдарлану. Жергілікті белгілер бойынша көкжиек тұстарын анықтау. Табиғатта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау. Ауа райының адамға және оның іс-әрекетіне әсері. Жыл мезгілдеріне орай табиғатта бос уақытты өткізу. Туризмнің мәні. Туристердің негізгі мақсаттары;
3) "Тарих толқынында" бөлімі: Қазастанның ежелгі заманның тарихи ескерткіштері, адам дамуының тарихы, мемлекеттік мерекелер, тарихи оқиғалар, Қазақстанның тарихи тұлғалары. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерімен таныстыру. Қазақстан астанасы – Нұр-Сұлтан қаласы.
21. 1 - сыныпқа арналған "Дүниетану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен және қоғам" бөлімі: менің отбасым. Отбасы. Отбасы мүшелеріне қатысты туыстық байланыстар жүйесі. "Шежіре" ұғымы. Отбасы мүшелерінің арасындағы өзара қамқорлық. Тауар-ақша қатынасының қарапайым түрлері. Тұтыну заттарына деген өз қажеттіліктері олардың қайдан келетіні. Мектептің адам өміріндегі маңызы. Мектептегі функционалдық аймақтардың орналасқан жері. Күн тәртібі. Тәулік уақыты мен апта күндерінің атаулары. Өз мекен-жайын атау және елді мекенінің географиялық орналасқан жері. Өзі тұратын елді мекеннің басты көшесі, ғимараттары және көрнекі жерлері. Жеке бас гигиенасы. Тамақтану режимі. Үйдегі қауіпсіздік ережелері. Жолда жүру тәртібі. Жолда жүру тәртібін, жаяу жүргіншілердің қозғалысын реттейтін жол белгілерінің мәні. Отбасылық мерекелер;
2) "Елімнің табиғаты" бөлімі: жергілікті жерде бағдарлану. Жергілікті белгілер бойынша көкжиек тұстарын анықтау. Табиғатта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау. Ауа райының адамға және оның іс-әрекетіне әсері. Жыл мезгілдеріне орай табиғатта бос уақытты өткізу. Туризмнің мәні. Туристердің негізгі мақсаттары;
3) "Тарих толқынында" бөлімі: ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер: ежелгі адамдардың өмірі, сақтар, Томирис, Қазақстан аумағындағы көне ескерткіштер/жәдігерлер, жазулар туралы алғашқы білімдері. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерімен таныстыру. Қазақстан астанасы – Нұр-Сұлтан қаласы.
22. 2 - сыныпқа арналған "Дүниетану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен және қоғам" бөлімі: менің отбасым. Отбасы мүшелерінің ауызша портретін жасау. Отбасындағы әдеп нормалары. Тұтыну заттарына деген өз қажеттіліктері олардың қайдан келетіні. Мектептегі оқу және оқудан тыс әрекет түрлері. Мектеп қауымдастығының құрылымын және мүшелерінің қызметі. Мектеп қауымдастығындағы ұжымдық, топтық және тұлға аралық мінез-құлық нормалары. Өз сыныбын сипаттау. Өз зерттеулеріне сүйене отырып, тұратын жерінің көрікті жерлерін сипаттау және бейнелеу. Қазақстан картасынан ірі өзен-көлдерді, қалаларды, жолдарды, өз облысын көрсету. Көзге арналған жаттығу. Пайдалы және зиянды тағамдар. Күнделікті жағдаяттардағы (үйде және қоғамдық орындарда) қауіпсіздік ережелері. Көлік түрлері және олардың қажеттілігі. Қоғамдық көліктегі өзін өзі ұстау ережелері. Құқық, міндет және жауапкершілік. Қоғамға қызмет етудің әлеуметтік маңызы. Қазақстан Республикасының ұлттық және мемлекеттік мерекелерінің мәні;
2) "Елімнің табиғаты" бөлімі: жергілікті жерде бағдарлану. Тұсбағдардың көмегімен көкжиек бағыттарын анықтау. Ауа райының адам өмірі мен шаруашылық іс-әрекетіне оң және кері әсері. Ірі табиғи нысандардың (тау, жазық, көлдер мен өзендер) шаруашылық маңызы. Зерттеу негізінде өз өңіріндегі табиғи жағдайлардың (жер бедері, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) оң және кері тұстары. Табиғаттың қолайсыз және қауіпті құбылыстары. Туризмнің мақсатына қарай негізгі түрлері. Қазақстанда туризмнің түрлерін дамытуға қолайлы нысандар. Туристік нысандардың ерекшеліктері;
3) "Тарих толқынында" бөлімі: мал және егін шаруашылығы ұғымымен танысу. Көне қалалар мен ескерткіштер. Ғұндардың өмір салты туралы алғашқы білімі. Ботай мәдениетінің ерекшеліктері. Қазақта ата-бабаларымыздың жылқыны қолға үйретуі. Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері. Әл-Фарабидің ғылымның дамуына қосқан үлесі. Луи Брайльдің рельефті-нүктелік қарпінің пайда болу тарихы. Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерінің мәні. Бақылаулар негізінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерінің қолданылу саласы. Қазақстан халықтары достығының маңыздылығы.
23. 3 - сыныпқа арналған "Дүниетану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен және қоғам" бөлімі: менің отбасым. Отбасы мүшелерінің арасындағы туыстық қатынастар. Әулет шежіресін құрастыру. өз әулетінің құндылықтарын анықтау. Өз шығындарын жоспарлау және негіздеу. өз шығындарын оңтайландыру жолдарын ұсыну. Сыныптың өзін-өзі басқару ережелері. Түрлі көзқарастар жағдайында сыныпта ұжымдық шешімді қабылдау жолдары. Қоғамда өзін өзі ұстау әдеп нормалары. адамдар арасындағы достықтың маңыздылығы. Елді мекендерді түрлі белгілері бойынша ажырату (типі, көлемі, қызметі. Қала мен ауылдың байланысы. Көзге арналған жаттығулар. Тұрмыстық құралдарды пайдалану ережелерін графикалық түрде көрсету. спорт түрлерін топтастыру, спорттың қандай да бір түрімен айналысу үшін қажетті негізгі және өзінің қабілеттері. Түрлі дереккөздер негізінде табиғи ортадағы қауіп-қатерлерді анықтау және бағалау. табиғи ортадағы өзінің қауіпсіздігін жоспарлау. Қазақстан Республикасы Конституциясының маңызы. Қазақстан халықтарының ұлттық мерекелерін шығармашылық түрде ұсыну;
2) "Елімнің табиғаты" бөлімі: жергілікті жерде бағдарлану. Астрономиялық белгілер бойынша көкжиек бағыттарын анықтау. Масштаб пен шартты белгілерді пайдалана отырып, жергілікті жердің жоспарын құру. Жер климатының негізгі түрлерінің сипаттамаларын анықтау. Ауа райы мен климаттың қолайсыз жағдайларында өзін-өзі ұстау ережелерін құрастыру адамдардың табиғи жағдайларға байланысты орналасуын талдау (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары). Геологиялық және табиғи-климаттық апаттар туындаған жағдайдағы өзін өзі ұстау ережелерін құрастыру. Қазақстанның барынша тартымды туристік нысандарының рейтингін жасау;
3) "Тарих толқынында" бөлімі: көшпелі және отырықшы өмір салтының ерекшеліктері. Тарих және мәдениет ескерткіштерін сақтау маңыздылығы. Қазақстанның тарихи тамыры. Түрлі материалдарды зерделеу арқылы түркілердің өмір салтымен танысу. Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар. Қазақ хандығының құрылу себептері. Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері. Қазақстанда көрмейтіндерге арналған кітапты басып шығарған С.Х. Өтегенова, А.К. Қасымовтың қосқан үлесі. Хандар, батырлар мен билердің рөлі. Қазақ халқының азаттығы үшін күрескен тұлғалардың рөлін шығармашылық түрде көрсету. Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм. Қазақстанның бейресми рәміздерінің мәнін білу ("Алтын адам", "Бәйтерек" монументі, "Мәңгілік ел" салтанат қақпасы). Тұлғаның, отбасының, қоғам мен мемлекеттің дамуындағы еңбектің рөлі.
24. 4 - сыныпқа арналған "Дүниетану" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Мен және қоғам" бөлімі: менің отбасым. отбасының қоғам өміріндегі маңызы. Отбасы мүшелерінің функционалдық рөлі. Отбасы бюджетінің негізгі кіріс-шығыстары. Отбасы бюджетін оңтайландыру жолдары. Мектептің өзін-өзі басқару ұйымына мүше болу жолдары. Білім алушылар арасындағы көшбасшыға тән тұлғалық қасиеттерді анықтау. Түрлі дәрежедегі әкімшілік-аумақтық бірліктерді (аймақ, аудан, облыс). түрлі дереккөздерге негізделе отырып, өз аймағының экономикалық қызмет атқаратын субъектілеріне сипаттама беру. Түзетуге арналған оптикалық құралдар. Спорттың әр түрлеріндегі жарақаттану себептері. Спорттың әр түрлеріндегі жарақаттану қаупін азайту және алдын алу әдістері. Жасанды ортадағы қауіп-қатерлер. Жасанды ортадағы өз қауіпсіздігін жоспарлау. Конституцияның қоғам өміріндегі маңызы. Қазақстан Республикасының азаматы ретінде демократиялық құқықтары мен бостандықтарынан, міндеттерінен мысалдары. Кәсіби мерекелердің тарихын шығармашылық түрде таныстыру;
2) "Елімнің табиғаты" бөлімі: жергілікті жерде бағдарлану. Нысанның басқа нысандарға қатысты орнын анықтау. Глобус пен карталардың қолану аясын көрсете білу. Параллельдер, меридиандар, экватор. Адамзат дамуына климаттың әсері. Табиғи жағдайлар мен олардың әсері. Өз өңіріндегі және Қазақстан аймақтарындағы адамдардың табиғи жағдайларға (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) байланысты шаруашылық іс-әрекеті. Өз өңірінде табиғи апаттар туындауы ықтималдылығын болжау. Қазақстан мен Қазақстанның астанасы бойынша туристік маршрут құру;
3) "Тарих толқынында" бөлімі: "технологиялық прогрес" ұғымымен танысу. Тарихи мұражайлардың қызметін білу. Мұражайдың өзіндік жобасы. Қазақ халқының шығу тарихын білу. Сақтар, ғұндар, түркілер және қазақтар арасындағы байланысты графикалық түрде бейнелеу. Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар. Қазақстанның ХХ-ХХІ ғасырлардағы жетістіктерін (мәдениет, ғылым, білім, экономика) меңгеру. Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері. Әлемдік және отандық тифлопедагогтар. шығармашылық және еңбек салаларындағы көрнекті қайраткерлердің өмірбаяндық мәліметтері. Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм. "Қазақстан" атауымен байланысты мағыналық ассоциациялар қатары (ұлттық бренд). Қазақстанның әлемдік сахнадағы рөлі.
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
25. Бағдарламада, оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4 кодында: "1" – сынып, "2.1" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының реттік саны.
26. Оқыту мақсаттарың жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Мен және қоғам" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Мен және менің отбасым |
0. 1. 1. 1 өзінің аты-жөнін, жасын білу және айтып беру және айту |
1. 1. 1. 1 түрлі дереккөздерді зерттеу негізінде "Отбасы" ұғымын және мәнін түсіну; |
2. 1. 1. 1 отбасылық мұрағат негізінде отбасы мүшелерінің ауызша портретін жасай алу; |
3. 1. 1. 1 отбасы мүшелерінің арасындағы туыстық қатынастарды білу; |
4. 1. 1. 1 отбасының қоғам өміріндегі маңызын дәлелдеу; |
1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы |
0. 1. 2. 1 өз сыныбын таба алу; |
1. 1. 2. 1 мектептің адам өміріндегі маңызын білу; |
2. 1. 2. 1 мектептегі оқу және оқудан тыс әрекет түрлерін меңгеру; |
3. 1. 2. 1 сыныптың өзін-өзі басқару ережелерін меңгеру және өз нұсқасын ұсыну; |
4. 1. 2. 1 мектептің өзін-өзі басқару ұйымына мүше болу жолдарын білу; |
1.3 Менің атамекенім |
0. 1. 3. 1 сақталған анализаторларды пайдалана отырып қала көліктерінің түрлерін ажырату; |
1. 1. 3. 1 өз мекен-жайын атау және елді мекенінің географиялық орналасқан жерін сипаттау; |
2. 1. 3. 1 өз зерттеулеріне сүйене отырып, тұратын жерінің көрікті жерлерін сипаттау және бейнелеу: көрмейтін білім алушыларға "Бағдарлау" құрылғысын пайдалану; |
3. 1. 3. 1 елді мекендерді түрлі белгілері бойынша ажырату (типі, көлемі, қызметі); |
4. 1. 3. 1 түрлі дәрежедегі әкімшілік-аумақтық бірліктерді (аймақ, аудан, облыс) ажырату; |
1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
0. 1. 4. 1 көзге арналған жаттығуды білу және жасау; |
1. 1. 4. 1 көзге арналған жаттығуды дербес жасай алу; |
2. 1. 4. 1 көзге арналған жаттығуларды білу және пайдалану:"Қозғалыс проекциялары" авторы В.Ф. Базарный; "Шыныдағы белгі" авторы Э.С. Аветисов;, "Пальминг", авторы У.Г. Бейтс; |
3. 1. 4. 1 көзге арналған жаттығуларды жасау: "Қозғалыс проекциялары" авторы В.Ф. Базарный; "Шыныдағы белгі" авторы Э.С. Аветисов, "Пальминг", авторы У.Г. Бейтс; |
4. 1. 4. 1 оптикалық құрылғыларды қолдану ережесін білу және қолдану: көзілдірік, лупалар; |
1.5 Құқық және міндет | 0. 1. 5. 1 білім алушылардың құқықтары мен міндеттерін білу | 1. 1. 5. 1 білім алушының құқықтары мен міндеттерінің мәнін білу |
2. 1. 5. 1 өз өмірінен мысалдар келтіру негізінде құқықты, міндетті және жауапкершілікті ажырату; |
3. 1. 5. 1 Қазақстан Республикасы және Конституциясы туралы білу; |
4. 1. 5. 1 Конституцияның қоғам өміріндегі маңызы туралы қорытындылар жасау; |
1.6 Мерекелер |
0. 1. 6. 1 негізгі мемлекеттік мерекелерді атау; | 1. 1. 6. 1 отбасылық мерекелердің бірін сипаттау | 2. 1. 6. 1 таңдауы бойынша Қазақстан Республикасының ұлттық және мемлекеттік мерекелерінің мәнін білу | 3. 1. 6. 1 зерттеулер негізінде Қазақстан халықтарының ұлттық мерекелерін шығармашылық түрде ұсыну | 4. 1. 6. 1 зерттеулер негізінде кәсіби мерекелердің тарихын шығармашылық түрде таныстыру |
2) "Елімнің табиғаты" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Жергілікті жерде бағдарлану | 0. 2. 1. 1 табиғатта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтаудың қажеттілігін түсіндіру |
1. 2. 1. 1 жергілікті белгілер бойынша көкжиек тұстарын анықтау: көрмейтін білім алушыларға жергілікті жердің рельефті суреті бар картасын қолдану; | 2. 2. 1. 1 тұс бағдардың, ағаш қабығындағы мүктің көмегімен экскурсия және саябақ аймағында көкжиекті анықтау |
3. 2. 1. 1 астрономиялық белгілер бойынша көкжиек бағыттарын анықтау: көрмейтіндерге релефті картасын қолдану; |
4. 2. 1. 1 нысанның басқа нысандарға қатысты орнын анықтау: көрмейтіндерге рельефті суреттер, карталар; |
2.2 Климат және ауа райы |
0. 2. 2. 1 адамның қолымен жасалған таиғи заттар мен нысанды ажырата білу; |
1. 2. 2. 1 ауа райының адамға және оның іс-әрекетіне әсерін: көрмейтіндер тері арқылы сезу тәсілімен анықтау; |
2. 2. 2. 1 ауа райының адам өмірі мен шаруашылық іс-әрекетіне тигізетін оң және кері әсерін талдау; |
3. 2. 2. 1 Жер климатының негізгі түрлерінің сипаттамаларын анықтау; |
4. 2. 2. 1 адамзат дамуына климаттың әсерін талдау; |
2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері |
0. 2. 3. 1 маусымдық киім мен аяқ киімді атау; | 1. 2. 3. 1 жыл мезгілдеріне орай табиғатта бос уақытты өткізу мүмкіндіктерін анықтау |
2. 2. 3. 1 ірі табиғи нысандардың (тау, жазық, көлдер мен өзендер) шаруашылық маңызын анықтау; |
3. 2. 3. 1 адамдардың табиғи жағдайларға байланысты орналасуын талдау (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандар |
4. 2. 3. 1 өз өңіріндегі және Қазақстан аймақтарындағы адамдардың табиғи жағдайларға (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) байланысты шаруашылық іс-әрекетін талдау; |
2.4 Туризм |
0. 2. 4. 1 "туризм" сөзінің мәнін меңгеру; |
1. 2. 4. 1 туризмнің мәнін меңгеру; |
2. 2. 4. 1 туризмнің негізгі түрлерін ажырату; |
3. 2. 4. 1 Қазақстанның барынша тартымды туристік нысандарының рейтингін жасау; | 4. 2. 4. 1 ақпараттың қолжетімді көздерін (интернет, кітаптар, БАҚ) пайдалана отырып, Қазақстан мен Қазақстанның астанасы бойынша туристік маршрут құру |
3) "Табиғат толқынында" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер |
0. 3. 1. 1 Қазақстанда орналасқан ежелгі ескерткіштер туралы білу; |
1. 3. 1. 1 көрнекі материалдарды зерделеу арқылы ежелгі адамдардың өмірі туралы әңгімелеу: релефті карта, сызбалар; |
2. 3. 1. 1 көрнекі материалдар негізінде иемденуші және өндіруші шаруашылық арасындағы айырмашылықты анықтау; |
3. 3. 1. 1 көшпелі және отырықшы өмір салтының ерекшеліктерін білу; |
4. 3. 1. 1 түрлі дереккөздер негізінде тарихи кезеңдердегі технологиялық прогресті анықтау; |
3.2 Қазақстанның тарихи тамыры |
0. 3. 2. 1 адамның даму тарихы туралы қарапайым түсінік болу; | 1. 3. 2. 1 көрнекі материалдар негізінде сақтардың өмір салтын сипаттау: рельефті карта, схемалар | 2. 3. 2. 1 1 көрнекі материалдарды зерделеу арқылы ғұндардың өмір салтын сипаттау: рельефті карта, схемалар | 3. 3. 2. 1 түрлі материалдарды зерделеу арқылы түркілердің өмір салтын анықтау: рельефті карта, схемалар |
4. 3. 2. 1 түрлі дереккөздер негізінде қазақ халқының шығу тарихын білу: рельефті карта, схемалар; |
3.3 Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар | 0. 3. 3. 1 мемлекеттік мерекелерді білу | 1. 3. 3. 1 Қазақстан аумағындағы көне жазулар туралы баяндау; |
2. 3. 3. 1 Ботай мәдениетінің ерекшеліктерін сипаттау; | 3. 3. 3. 1 1 Қазақ хандығының құрылу себептерін ұғыну | 4. 3. 3. 1 Қазақстанның ХХ-ХХІ ғасырлардағы жетістіктерін (мәдениет, ғылым, білім, экономика) білу |
3.4 Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері | 0. 3. 4. 1 жазушылардың, ақындардың есімін атау |
1. 3. 4. 1 дереккөздерді зерделеу арқылы Томирис туралы әңгімелеу: көрмейтіндерге оқу машинкалары немес аудио оқулықтарды пайдалану арқылы; |
2. 3. 4. 1 |
3. 3. 4. 1 тарихи мысалдар негізінде хандар, батырлар мен билердің рөлін білу; |
4. 3. 4. 1 шығармашылық және еңбек салаларындағы көрнекті қайраткерлердің өмірбаяндық мәліметтеріне сүйене отырып, елімізге сіңірген еңбегі туралы көрмейтіндерге оқу машинкалары немес аудио оқулықтарды пайдалану арқылы білу; |
3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм |
0. 3. 5. 1 елдің атын және оның астанасын білу; |
1. 3. 5. 1 Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін сиппатап беру; |
2. 3. 5. 1 Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерінің мәнін білу; |
3. 3. 5. 1 Қазақстанның бейресми рәміздерінің мәнін ұғыну ("Алтын адам", "Бәйтерек" монументі, "Мәңгілік ел" салтанат қақпасы); |
4. 3. 5. 1 Зерттеулер негізінде "Қазақстан" атауымен байланысты мағыналық ассоциациялар қатарын (ұлттық бренд) ұсыну; |
27. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Дүниетану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
28. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Дүниетану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Дүниетану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Мен және қоғам | 1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы | 0. 1. 2. 7 оқуға қажетті керек-жарақтарды білу |
Мен және қоғам | 1.1 Мен және менің отбасым |
0. 1. 1. 1 өзінің аты-жөнін, жасын білу және айтып беру; | |
2. Менің мектебім | Мен және қоғам | 1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы |
0. 1. 2. 1 өз сыныбын таба алу; |
2 - тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | Мен және қоғам | 1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы | 0. 1. 2. 3 мектеп ішінде жаңа жайларды және сыныптардың орналасу орнын білу |
1.1 Мен және менің отбасым |
0. 1. 1. 5 отбасы мүшелерінің және өзіңнің үй жағдайындағы міндеттерін білу; | ||
1.3 Менің атамекенім |
0. 1. 3. 3 "Атамекен" және "ел" ұғымын білу; | ||
1.1 Мен және менің отбасым |
0. 1. 1. 3 "отбасы" сөзін білу; | ||
4. Бізді қоршаған әлем | Елімнің табиғаты | 2.1 Жергілікті жерде бағдарлану | 0. 2. 1. 1 табиғатта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтаудың қажеттілігін түсіндіру |
Мен және қоғам | 1.3 Менің атамекенім |
0. 1. 3. 1 сақталған анализаторларды пайдалана отырып қала көліктерінің түрлерін ажырату; | |
Елімнің табиғаты | 2.2 Климат және ауа-райы |
0. 2. 2. 1 адамның қолымен жасалған таиғи заттар мен нысанды ажырата білу; | |
2.3 Табиғат жағдайлары және олардың әсері |
0. 2. 3. 1 маусымдық киім мен аяқ киімді атау; | ||
3 - тоқсан | |||
5. Саяхат | Тарих толқынында | 3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер |
0. 3. 1. 1 Қазақстанда орналасқан ежелгі ескерткіштер туралы білу; |
3.2 Қазақстанның тарихи тамыры |
0. 3. 2. 1 адамның даму тарихы туралы қарапайым түсінік болу; | ||
Елімнің табиғаты | 2.4 Туризм |
0. 2. 4. 1 "туризм" сөзінің мәнін меңгеру; | |
Тарих толқынында | 3.4 Атақты тарихи тұлғалар мен мәдениет қайраткерлері | 0. 3. 4. 1 жазушылардың, ақындардың есімін атау | |
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | Тарих толқынында | 3.2 Қазақстанның тарихи тамыры |
0. 3. 2. 1 адамның даму тарихы туралы қарапайым түсінік болу; |
3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм |
0. 3. 5. 1 елдің атын және оның астанасын білу; | ||
3.3 Қазақстан тарихында- | 0. 3. 3. 1 мемлекеттік мерекелерді білу | ||
3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер |
0. 3. 1. 1 Қазақстанда орналасқан ежелгі ескерткіштер туралы білу; | ||
3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм |
0. 3. 5. 1 елдің атын және оның астанасын білу; | ||
4 - тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | Мен және қоғам | 1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
0. 1. 4. 1 көзге арналған жаттығуды білу және жасау; |
Тарих толқынында | 3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер |
0. 3. 1. 1 Қазақстанда орналасқан ежелгі ескерткіштер туралы білу; | |
Мен және қоғам | 1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
0.1.4. жолда жүрудің негізгі ережелерін: көше қиылысынан өткен кезде, бағдаршамның шартты сигналдық белгілерін сақтау және білу; | |
1.1 Мен және менің отбасым |
0. 1. 1. 5 отбасы мүшелерінің және өзіңнің үй жағдайындағы міндеттеріңді білу; | ||
1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
0. 1. 4. 1 көзге арналған жаттығуды дербес жасай алу; | ||
8. Дені саудың – жаны сау! | Елімнің табиғаты | 2.1 Жергілікті жерде бағдарлану | 0. 2. 1. 1 табиғатта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтаудың қажеттілігін түсіндіру |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Мен және қоғам | 1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы | 1. 1. 2. 6 өзін мектеп білім алушысы және сынып ұжымының мүшесі ретінде сипаттау |
1.1 Мен және менің отбасым |
1. 1. 1. 1 түрлі дереккөздерді зерттеу негізінде "Отбасы" ұғымын және мәнін білу; | ||
2. Менің мектебім | Мен және қоғам | 1.2 Мектеп және мектеп қоғамдас-тығы |
1. 1. 2. 1 мектептің адам өміріндегі маңызын білу; |
1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
1. 1. 4. 3 жеке бас гигиенасын сақтаудың маңыздылығын ұғыну; | ||
2 - тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | Мен және қоғам | 1.2 Мектеп және мектеп қоғамдас-тығы | 1. 1. 2. 3 мектептегі тәртіп ережелерін сақтау маңыздылығын білу; |
1.1 Мен және менің отбасым |
1. 1. 1. 1 түрлі дереккөздерді зерттеу негізінде "Отбасы" ұғымын, мәнін білу; | ||
1.6 6 Мерекелер | 1. 1. 6. 1 отбасылық мерекелердің бірін сипаттау | ||
1.3 Менің атамекенім | 1. 1. 3. 1 өз мекен-жайын атау және елді мекенінің географиялық орналасқан жерін сипаттау; | ||
1.1 Мен және менің отбасым | 1. 1. 1. 5 тұтыну заттарына деген өз қажеттіліктерінің құрылымын, олардың қайдан келетінін анықтау | ||
4. Бізді қоршаған әлем | Елімнің табиғаты | 2.1 Жергілікті жерде бағдарлану |
1. 2. 1. 1 жергілікті белгілер бойынша көкжиек тұстарын анықтау |
Мен және қоғам | 1.3 Менің атамекенім |
1. 1. 3. 1 өз мекен-жайын атау және елді мекенінің географиялық орналасқан жерін сипаттау; | |
Елімнің табиғаты | 2.2 Климат және ауа райы | 1. 2. 2. 1 ауа райының адамға және оның іс-әрекетіне әсерін анықтау: көрмейтіндер тері арқылы сезу тәсілімен; | |
2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері | 1. 2. 3. 1 жыл мезгілдеріне орай табиғатта бос уақытты өткізу мүмкіндіктерін анықтау | ||
3 - тоқсан | |||
5. Саяхат | Тарих толқынында | 3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 1. 3. 1. 1 көрнекі материалдарды зерделеу арқылы ежелгі адамдардың өмірі туралы әңгімелеу: релефті карта, сызбалар |
3.2 Қазақстанның тарихи тамыры | 1. 3. 2. 1 көрнекі материалдар негізінде сақтардың өмір салтын сипаттау: рельефті карта, схемалар | ||
3.4 Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері | 1. 3. 4. 1 дереккөздерді зерделеу арқылы Томирис туралы әңгімелеу: көрмейтіндерге оқу машинкалары немес аудио оқулықтарды пайдалану арқылы; | ||
Елімнің табиғаты | 2.4 Туризм |
1. 2. 4. 1 туризмнің мәнін білу; | |
Тарих толқынында | 3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм | 1. 3. 5. 3 Қазақстанның астанасы туралы шығармашылық жұмыстарды таныстыру | |
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | Тарих толқынында | 3.2 Қазақстанның тарихи тамыры | 1. 3. 2. 1 көрнекі материалдар негізінде сақтардың өмір салтын сипаттау: рельефті карта, схемалар |
3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм |
1. 3. 5. 1 Қазақстан Республикасының рәміздерін өзге елдердің рәміздерінен ажырату; | ||
3.3 Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар | 1. 3. 3. 1 Қазақстан аумағындағы көне жазулар туралы баяндау; | ||
3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер |
1. 3. 1. 2 ежелгі заманның танымал тарихи ескерткіштері/жә | ||
3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм | 1. 3. 5. 3 Қазақстанның астанасы туралы шығармашылық жұмыстарды таныстыру | ||
4 - тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | Мен және қоғам | 1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік | 1. 1. 4. 3 тамақтану режимін сақтаудың қажеттілігін білу; |
Тарих толқынында | 3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 1. 3. 1. 1 көрнекі материалдарды зерделеу арқылы ежелгі адамдардың өмірі туралы әңгімелеу: релефті карта, сызбалар | |
Мен және қоғам | 1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
1. 1. 4. 1 көзге арналған жаттығуды дербес жасай алу; | |
1.1 Мен және менің отбасым |
1. 1. 1. 4 тауар-ақша қатынасының қарапайым түрлерін білу; | ||
1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
1. 1. 4. 2 жеке бас гигиенасын сақтаудың маңыздылығын ұғыну; | ||
8. Дені саудың – жаны сау! | Елімнің табиғаты | 2.1 Жергілікті жерде бағдарлану | 1. 2. 1. 2 табиғатта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтаудың қажеттілігін білу |
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Өзім туралы | Мен және қоғам | 1.1 Менің отбасым |
2. 1. 1. 1 отбасылық мұрағат негізінде отбасы мүшелерінің ауызша портретін жасау |
2. Менің отбасым және достарым | Мен және қоғам | 1.5 Құқық және міндет |
2. 1. 5. 1 өз өмірінен мысалдар келтіру негізінде құқықты, міндетті және жауапкершілікті ажырату; |
Тарих толқынында | 3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм | 2. 3. 5. 3 Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін басқа елдікінен ажырата алу | |
2 – тоқсан | |||
3. Менің мектебім | Мен және қоғам | 1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы |
2. 1. 2. 1 мектептегі оқу және оқудан тыс әрекет түрлерін меңгеру; |
4. Менің туған өлкем | Мен және қоғам | 1.3 Менің атамекенім |
2. 1. 3. 1 өз зерттеулеріне сүйене отырып, тұратын жерінің көрікті жерлерін сипаттау және бейнелеу: көрмейтін білім алушыларға "Бағдарлау" құрылғысын пайдалану; |
1.4 Денсаулық және қауіпсіздік |
2. 1. 4. 3 көлік түрлерін, олардың қажеттілігін ажырату; | ||
Тарих толқынында | 3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм |
2. 3. 5. 1 Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің маңызын білу; | |
3 – тоқсан | |||
5. Дені саудың – жаны сау | Мен және қоғам | 1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы | 2. 1. 2. 1 мектептегі оқу және оқудан тыс әрекет түрлерін меңгеру |
1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
2. 1. 4. 1 көзге арналған жаттығуларды білу және пайдалану: "Қозғалыс проекциялары" авторы В.Ф. Базарный; "Шыныдағы белгі" авторы Э.С. Аветисов, "Пальминг", авторы У.Г. Бейтс; | ||
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | Мен және қоғам | 1.6 Мерекелер | 2. 1. 6. 1 таңдауы бойынша Қазақстан Республикасының ұлттық және мемлекеттік мерекелерінің мәнін білу |
3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 2. 3. 1. 2 түрлі дереккөздерді зерделеу арқылы көне қалалар мен ескерткіштерді сипаттау | ||
Тарих толқынында | 3.2 Қазақстанның тарихи тамыры | 2. 3. 2. 1 көрнекі материалдарды зерделеу арқылы ғұндардың өмір салтын сипаттау: рельефті карта, схемалар | |
3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 2. 3. 1. 1 көрнекі материалдар негізінде иемденуші және өндіруші шаруашылық арасындағы айырмашылықты анықтау | ||
3.4 Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері |
2. 3. 4. 1 Әл-Фарабидің ғылымның дамуына қосқан үлесі туралы әңгімелеу: көрмейтіндерге оқу машинкалары немес аудио оқулықтарды пайдалану арқылы; | ||
3.3 Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар | 2. 3. 3. 1 Ботай мәдениетінің ерекшеліктерін сипаттау | ||
4 - тоқсан | |||
7. Қоршаған орта | Елімнің табиғаты | 2.1 Жергілікті жерде бағдарлану | 2. 2. 1. 1 тұсбағдардың, ағаш қабығындағы мүктің көмегімен экскурсия және саябақ аймағында көкжиекті анықтау |
2.2 Климат және ауа-райы | 2. 2. 2. 1 ауа райының адам өмірі мен шаруашылық іс-әрекетіне тигізетін оң және кері әсерін талдау | ||
2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері |
2. 2. 3. 1 ірі табиғи нысандардың (тау, жазық, көлдер мен өзендер) шаруашылық маңызын анықтау; | ||
8. Саяхат | Мен және қоғам | 1.3 Менің атамекенім | 2. 1. 3. 1 өз зерттеулеріне сүйене отырып, тұратын жерінің көрікті жерлерін сипаттау және бейнелеу: көрмейтін білім алушыларға "Бағдарлау" құрылғысын пайдалану |
Елімнің табиғаты | 2.4 Туризм |
2. 2. 4. 1 туризмнің негізгі түрлерін ажырату; | |
Тарих толқынында | 3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 2. 3. 1. 2 түрлі дереккөздерді зерделеу арқылы көне қалалар мен ескерткіштерді сипаттау | |
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Тірі табиғат | Елімнің табиғаты | 2.2 Климат және ауа-райы | 3. 2. 2. 1 Жер климатының негізгі түрлерінің сипаттамаларын анықтау |
2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері | 3. 2. 3. 1 адамдардың табиғи жағдайларға байланысты орналасуын талдау (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) | ||
2.2 Климат және ауа-райы | 3. 2. 2. 2 ауа-райы қолайсыз жағдайларда өзін-өзі ұстау ережелерін құрастыру | ||
2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері | 3. 2. 3. 2 геологиялық және табиғи-климаттық апаттар туындаған жағдайдағы өзін-өзі ұстау ережелерін құрастыру | ||
Мен және қоғам | 1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
3. 1. 4. 3 түрлі дереккөздер негізінде табиғи ортадағы қауіп-қатерлерді анықтау және бағалау; | |
2. Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен (жарық пен қараңғы) | Мен және қоғам | 1.1 Менің отбасым | 3. 1. 1. 3 өз отбасының құндылықтарын анықтау |
Тарих толқынында | 3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм | 3. 3. 5. 2 тұлғаның, отбасының, қоғам мен мемлекеттің дамуындағы еңбектің рөлін білу | |
Мен және қоғам | 1.1 Менің отбасым |
3. 1. 1. 4 өз шығындарын жоспарлау және негіздеу; | |
1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы |
3. 1. 2. 1 сыныптың өзін-өзі басқару ережелерін түсіндіреді және өз нұсқасын ұсыну; | ||
1.5 Құқық және міндет |
3. 1. 5. 1 Қазақстан Республикасы және Конституциясы туралы білу; | ||
2 - тоқсан | |||
3. Уақыт | Мен және қоғам | 1.1 Менің отбасым |
3. 1. 1. 1 отбасы мүшелерінің арасындағы туыстық қатынастарды білу; |
1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік | 3. 1. 4. 4 спорт түрлерін топтастыру, спорттың қандай да бір түрімен айналысу үшін қажетті негізгі және өзінің қабілеттерін анықтау; | ||
1.6 Мерекелер | 3. 1. 6. 1 зерттеулер негізінде Қазақстан халықтарының ұлттық мерекелерін шығармашылық түрде ұсыну | ||
Елімнің табиғаты | 2.2 Климат және ауа-райы | 3. 2. 2. 2 ауа райы мен климаттың қолайсыз жағдайларында өзін-өзі ұстау ережелерін құрастыру | |
Тарих толқынында | 3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер |
3. 3. 1. 1 көшпелі және отырықшы өмір салтының ерекшеліктерін білу; | |
3.2 Қазақстанның тарихи тамырлары | 3. 3. 2. 1 түрлі материалдарды зерделеу арқылы түркілердің өмір салтын анықтау: рельефті карта, схемалар | ||
4 Сәулет | Елімнің табиғаты | 2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері | 3. 2. 3. 1 адамдардың табиғи жағдайларға байланысты орналасуын талдау (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) |
Мен және қоғам | 1.3 Менің атамекенім |
3. 1. 3. 1 елді мекендерді түрлі белгілері бойынша ажырату (тип, көлемі, қызметі); | |
Елімнің табиғаты | 2.4 Туризм | 3. 2. 4. 1 Қазақстанның барынша тартымды туристік нысандарының рейтингін жасау | |
2.1 Жергілікті жерде бағдарлану |
3. 2. 1. 1 астрономиялық белгілер бойынша көкжиек бағыттарын анықтау: көрмейтіндерге релефті картасын қолдану; | ||
3 - тоқсан | |||
5. Өнер | Мен және қоғам | 1.1 Менің отбасым | 3. 1. 1. 3 әулетінің құндылықтарын анықтау |
1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік | 3. 1. 4. 2 тұрмыстық құралдарды пайдалану ережелерін графикалық түрде көрсету: для көрмейтіндерге рельефті схема бойынша | ||
Тарих толқынында | 3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм | 3. 3. 5. 1 Қазақстанның бейресми рәміздерінің мәнін білу ("Алтын адам", "Бәйтерек" монументі, "Мәңгілік ел" салтанат қақпасы) | |
3.2 Қазақстанның тарихи тамырлары | 3. 3. 2. 1 түрлі материалдарды зерделеу арқылы түркілердің өмір салтын анықтау: рельефті карта, схемалар | ||
3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 3. 3. 1. 2 тарих және мәдениет ескерткіштерін сақтау маңыздылығын ұғыну | ||
6. Атақты тұлғалар | Тарих толқынында | 3.2 Қазақстанның тарихи тамырлары | 3. 3. 2. 1 түрлі материалдарды зерделеу арқылы түркілердің өмір салтын анықтау: рельефті карта, схемалар |
3.3 Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар | 3. 3. 3. 1 Қазақ хандығының құрылу себептерін білу | ||
3.4 Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері |
3. 3. 4. 1 тарихи мысалдар негізінде хандар, батырлар мен билердің рөлін білу; | ||
4 - тоқсан | |||
7. Су – тіршілік көзі | Елімнің табиғаты | 2.2 Климат және ауа-райы | 3. 2. 2. 1 Жер климатының негізгі түрлерінің сипаттамаларын анықтау |
2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері | 3. 2. 3. 1 Адамдардың табиғи жағдайларға байланысты орналасуын талдау (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) | ||
2.4 Туризм | 3. 2. 4. 1 Қазақстанның барынша тартымды туристік нысандарының рейтингін жасау | ||
2.2 Климат және ауа-райы | 3. 2. 2. 2 ауа-райы қолайсыз жағдайларда өзін-өзі ұстау ережелерін құрастыру | ||
2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері | 3. 2. 3. 2 геологиялық және табиғи-климаттық апаттар туындаған жағдайдағы өзін өзі ұстау ережелерін құрастыру | ||
Мен және қоғам | 1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
3. 1. 4. 3 түрлі дереккөздер негізінде табиғи ортадағы қауіп-қатерлерді анықтау және бағалау; | |
8. Демалыс мәдениеті. Мерекелер | Мен және қоғам | 1.1 Менің отбасым | 3. 1. 1. 3 өз әулетінің құндылықтарын анықтау |
1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы | 3. 1. 2. 3 қоғамда өзін өзі ұстау әдеп нормаларын білу | ||
1.6 Мерекелер | 3. 1. 6. 1 зерттеулер негізінде Қазақстан халықтарының ұлттық мерекелерін шығармашылық түрде ұсыну | ||
Тарих толқынында | 3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 3. 3. 1. 2 тарих және мәдениет ескерткіштерін сақтау маңыздылығын ұғыну | |
Мен және қоғам | 1.1 Менің отбасым |
3. 1. 1. 4 өз шығындарын жоспарлайды және негіздеу; | |
1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
3. 1. 4. 1 көзге арналған жаттығуларды жасау: "Қозғалыс проекциялары" авторы В.Ф. Базарный; "Шыныдағы белгі" авторы Э.С. Аветисов көзге арналған жаттығуларды жасау: "Қозғалыс проекциялары" авторы В.Ф. Базарный; "Шыныдағы белгі" авторы Э.С. Аветисов, "Пальминг", авторы У.Г. Бейтс, "Пальминг", авторы У.Г. Бейтс; | ||
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Менің Отаным – Қазақстан | Мен және қоғам | 1.3 Менің атамекенім |
4. 1. 3. 1 түрлі дәрежедегі әкімшілік-аумақтық бірліктерді (аймақ, аудан, облыс) ажырату; |
Елімнің табиғаты | 2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері | 4. 2. 3. 1 өз өңіріндегі және Қазақстан аймақтарындағы адамдардың табиғи жағдайларға (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) байланысты шаруашылық іс-әрекетін талдау | |
2. Адами құндылықтар | Мен және қоғам | 1.1 Менің отбасым |
4. 1. 1. 1 отбасының қоғам өміріндегі маңызын дәлелдеу; |
1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы |
4. 1. 2. 1 мектептің өзін-өзі басқару ұйымына мүше болу жолдарын білу; | ||
1.5 Құқық және міндет |
4. 1. 5. 1 Конституцияның қоғам өміріндегі маңызы туралы қорытынды жасау; | ||
2 - тоқсан | |||
3. Мәдени мұра | Тарих толқынында | 3.2 Қазақстанның тарихи тамырлары |
4. 3. 2. 1 түрлі дереккөздер негізінде қазақ халқының шығу тарихын білу: рельефті карта, схемалар; |
3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 4. 3. 1. 1 түрлі дереккөздер негізінде тарихи кезеңдердегі технологиялық прогресті анықтау | ||
3.3 Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар | 4. 3. 3. 1 Қазақстанның ХХ-ХХІ ғасырлардағы жетістіктерін (мәдениет, ғылым, білім, экономика) білу | ||
3.4 Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері |
4. 3. 4. 1 шығармашылық және еңбек салаларындағы көрнекті қайраткерлердің өмірбаяндық мәліметтеріне сүйене отырып, елімізге сіңірген еңбегі туралы көрмейтіндерге оқу машинкалары немес аудио оқулықтарды пайдалану арқылы білу; | ||
3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер |
4. 3. 1. 2 тарихи мұражайлардың қызметін білу; | ||
4. Мамандықтар әлемі | Мен және қоғам | 1.1 Менің отбасым | 4. 1. 1. 2 отбасы мүшелерінің функционалдық рөлін талдау |
1.6 Мерекелер | 4. 1. 6. 1 зерттеулер негізінде кәсіби мерекелердің тарихын шығармашылық түрде таныстыру | ||
Елімнің табиғаты | 2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері | 4. 2. 3. 1 өз өңіріндегі және Қазақстан аймақтарындағы адамдардың табиғи жағдайларға (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) байланысты шаруашылық іс-әрекетін талдау | |
Мен және қоғам | 1.3 Менің атамекенім | 4. 1. 3. 2 түрлі дереккөздерге негізделе отырып, өз аймағының сипаттама беру | |
Тарих толқынында | 3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 4. 3. 1. 1 түрлі дереккөздер негізінде тарихи кезеңдердегі технологиялық прогресті анықтау | |
3.4 Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері |
4. 3. 4. 1 шығармашылық және еңбек салаларындағы көрнекті қайраткерлердің өмірбаяндық мәліметтеріне сүйене отырып, елімізге сіңірген еңбегі туралы көрмейтіндерге оқу машинкалары немес аудио оқулықтарды пайдалану арқылы білу; | ||
3.3 Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар | 4. 3. 3. 1 Қазақстанның ХХ-ХХІ ғасырлардағы жетістіктерін (мәдениет, ғылым, білім, экономика) білу | ||
Мен және қоғам | 1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
4. 1. 4. 4 спорттың әр түрлеріндегі жарақаттану себептерін зерттеу; | |
3 - тоқсан | |||
5. Табиғи құбылыстар | Елімнің табиғаты | 2.2 Климат және ауа-райы | 4. 2. 2. 1 адамзат дамуына климаттың әсерін талдау |
2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері |
4. 2. 3. 1 өз өңіріндегі және Қазақстан аймақтарындағы адамдардың табиғи жағдайларға (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) байланысты шаруашылық іс-әрекетін талдау; | ||
Мен және қоғам | 1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
4. 1. 4. 2 түрлі дереккөздер негізінде жасанды ортадағы қауіп-қатерлерді анықтау және бағалау; | |
Елімнің табиғаты | 2.1 Жергілікті жерде бағдарлану | 4. 2. 1. 1 нысанның басқа нысандарға қатысты орнын анықтау: көрмейтіндерге рельефті суреттер, карталар | |
6. Қоршаған ортаны қорғау | Елімнің табиғаты | 2.2 Климат және ауа-райы | 4. 2. 2. 1 адамзат дамуына климаттың әсерін талдау |
2.3 Табиғи жағдайлар және олардың әсері |
4. 2. 3. 1 өз өңіріндегі және Қазақстан аймақтарындағы адамдардың табиғи жағдайларға (рельеф, климат, өсімдік және жануарлар әлемі, су нысандары) байланысты шаруашылық іс-әрекетін талдау; | ||
2.1 Жергілікті жерде бағдарлану |
4. 2. 1. 1 нысанның басқа нысандарға қатысты орнын анықтау: көрмейтіндерге рельефті суреттер, карталар; | ||
4 - тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | Мен және қоғам | 1.6 Мерекелер | 4. 1. 6. 1 зерттеулер негізінде кәсіби мерекелердің тарихын шығармашылық түрде таныстыру |
Тарих толқынында | 3.3 Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар | 4. 3. 3. 1 Қазақстанның ХХ-ХХІ ғасырлардағы жетістіктерін (мәдениет, ғылым, білім, экономика) білу | |
3.4 Көрнекті тарихи тұлғалар және мәдениет қайраткерлері |
4. 3. 4. 1 шығармашылық және еңбек салаларындағы көрнекті қайраткерлердің өмірбаяндық мәліметтеріне сүйене отырып, елімізге сіңірген еңбегі туралы көрмейтіндерге оқу машинкалары немес аудио оқулықтарды пайдалану арқылы білу; | ||
1.5 Құқық және міндет | 4. 1. 5. 2 Қазақстан Республикасын ың азаматы ретінде демократиялық құқықтары мен бостандықтарынан, міндеттерінен мысалдарын келтіру | ||
3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм | 4. 3. 5. 2 Қазақстанның әлемдік сахнадағы рөлін анықтау | ||
Мен және қоғам | 1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік |
4. 1. 4. 2 түрлі дереккөздер негізінде жасанды ортадағы қауіп-қатерлерді анықтау және бағалау; | |
8. Болашаққа саяхат | Мен және қоғам | 1.3 Менің атамекенім | 4. 1. 3. 2 түрлі дереккөздерге негізделе отырып, өз аймағының сипаттама беру |
Елімнің табиғаты | 2.4 Туризм | 4. 2. 4. 1 ақпараттың қолжетімді көздерін (интернет, кітаптар, БАҚ) пайдалана отырып, Қазақстан мен Қазақстанның астанасы бойынша туристік маршрут құру | |
Тарих толқынында | 3.1 Ежелгі мәдениеттер мен өркениеттер | 4. 3. 1. 1 түрлі дереккөздер негізінде тарихи кезеңдердегі технологиялық прогресті анықтау | |
3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және патриотизм | 4. 3. 5. 1 Зерттеулер негізінде "Қазақстан" атауымен байланысты мағыналық ассоциациялар қатарын (ұлттық бренд) ұсыну | ||
Мен және қоғам | 1.6 Мерекелер | 4. 1. 6. 1 зерттеулер негізінде кәсіби мерекелердің тарихын шығармашылықпен таныстыру | |
1.5 Құқық және міндет |
4. 1. 5. 1 Конституцияның қоғам өміріндегі маңызы туралы қорытынды жасау; | ||
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 577 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.2. Бағдарламаның мақсаты – көру қабілеті бұзылған білім алушылардың музыкалық мәдениетін, негізгі білімі мен біліктерін қалыптастыру, музыкалық іс-әрекетінде шығармашылықпен өз ойын жеткізу және қарым-қатынас жасау тәсілдерін меңгерту.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) музыка өнеріне қызығушылықтарын дамыту;
2) гармониялық және тембрлік есту қабілетін дамыту;
3) ырғақ сезімін, музыкалық есте сақтауды, есту арқылы өзін-өзі бақылауды, дыбысталу сапасын және музыкалық көріністерді дамыту;
4) музыкалық сауаттылық негіздері, музыканың стильдері, жанрлары және мәнерлі құралдары туралы түсініктерін қалыптастыру;
5) музыканы өнердің басқа да түрлерімен кіріктіру, музыкалық орындаушылық дағдыларын, сонымен қатар ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану арқылы біліктерін және дағдыларын дамыту;
6) білім алушылардың қазақтың дәстүрлі музыкасы мен фольклорының, әлем халықтарының музыкалық шығармашылығының, классикалық және заманауи композиторлар шығармаларының озық үлгілерін білу
7) музыкалық іс-әрекеттер процесінде білім алушылардың көркемдікті қабылдау қабілеттерін қалыптастыру.
4. Түзету-дамыту міндеттері:
1) танымдық іс-әрекетті түзету: бейнелі ойлауды, есту арқылы қабылдауды, қиялды, есті, зейінді;
2) кеңістікте, сахнада бағдарлануды үйрету; шағын кеңістікте; музыкалық аспапта орындау;
3) қалдық көруді дамыту және қорғау;
4) әуенді біртұтас қабылдау, шығарманың тақырыбын түсіну арқылы мимикалық қасиеттерді дамыту;
5) даярлық музыкалық жаттығуларды, әуенді орындау арқылы тыныс алу дағдыларын қалыптастыру;
6) көпшілік алдында орындау кезінде көру қабілеті бұзылған білім алушылардың мінез-құлқының адекватты емес формаларын, психологиялық дағдарыстарын жою.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқыту құндылықтық-бағдарланған, тұлғалық-бағдарланған, әрекеттік, саралап оқыту, коммуникативті тәсілдер және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (бұдан әрі - АКТ) негізінде жүзеге асырылады.
6. "Музыка" пәнін оқытудағы құндылықтық-бағдарланған тәсіл көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға әлемді тануда өздері үшін манызды құндылықтарын таңдауға, біртұтас ойлау мен сананы қалыптастыруға мүмкіндік береді.
7. Оқытудың тұлғалық-бағдарланған тәсілі көру қабілеті бұзылған білім алушылардың жеке дамуын және өзін-өзі дамытуын белсендіруге бағытталған, тұлғаны қалыптастыруда балалардың жеке-дара ерекшеліктерін, қызығушылықтарын және қабілеттерін еске алуды, ойын көріністерін және әндерді сахналау арқылы зейінді, музыкалық есте сақтау мен ішкі есту қабілетін дамытуын көздейді.
8. Іс-әрекет тәсілі жеке, топтық және жұптық жұмыс арқылы жүзеге асырылады, бұл шығармашылық тапсырмаларды қолдануды қамтиды, онда көзі көрмейтін және нашар көретін білім алушылар өздерінің көңіл-күйлеріне назар аударуға, музыканың көмегі арқылы сабақта естіген өмірлік жағдайлармен туындайтын сезімдер мен эмоциялардың біртұтас кешенін жеткізуге үйренеді.
9. Оқу іс-әрекетіндегі саралап оқыту тәсілі көзі көрмейтін және нашар көретін білім алушылардың музыкалық қабылдауының, ақпаратты жеткізудің, зияттың, іс-әрекеттің, сөйлеудің, эмоциялар, естің және ойлаудың ерекшеліктерін есепке алады және білім алушылардың екі топқа бөлуге мүмкіндік береді:
1) жақсы музыкалық қабілеттері бар білім алушылар: дәл дауыс ырғағын келтіреді, әндерді жылдам және жақсы үйренеді және есте сақтайды, музыкалық шығарманы мәнерлі орындайды, ән салуда тыныс алу дағдыларын меңгерген;
2) әлсіз музыкалық қабілеттері бар білім алушылар: есте сақтау қабілеті нашар, ырғағы дәл емес және есту қабілеті әлсіз, зейіннің шоғырлануы төмен деңгейде, сөйлеудің бұзылуы, тұтығуы бар; аталған санаттағы балалармен жұмыс жеке тәсілді талап етеді.
10. Коммуникативтік тәсіл білім алушылардың диалог жүргізу қабілетін, өзінің ой-пікірлерін коммуникацияның міндеттері мен шарттарына сәйкес көрсету қабілетін қалыптастырады.
11. АКТ-ды қолдану музыканы тыңдау, шығару және есте сақтау, "Музыка" оқу пәнінің әдістемелік мүмкіндіктерін байытуға, оған заманауи деңгей беруге мүмкіндік береді.
12. Музыка сабақтары арнайы жабдықталған кабинетте жүргізіледі:
1) жұмысқа арналған жиһаз және жабдықтар: балалардың музыкалық аспаптары, музыкалық орталық, фортепиано, жұмыс және демонстрациялық үстел;
2) оқытудың арнайы құралдары: рельефті картиналар, Брайль жүйесі бойынша нота кестелері, анықтамалық, музыкалық әдебиет, ұлғайтылған және рельефті-нүктелі шрифтпен жазылған оқулықтар; экрандық-дыбыстық құралдар.
3 - тарау. "Музыка" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
13. "Музыка" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі :
1) 0 - сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 64 сағатты;
2) 1 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 33 сағатты;
3) 2 - сыныпта - аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
4) 3 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;
5) 4 - сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты құрайды.
14. Бағдарламаның мазмұны төмендегідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Музыканы тыңдау, талдау және орындау" бөлімі;
2) "Музыкалық-шығармашалық жұмыстарды құру" бөлімі;
3) "Жобаны даярлау және құру" бөлімі;
15 "Музыканы тыңдау, талдау және орындау" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) музыка тыңдау және талдау;
2) музыкалық-орындаушылық іс-әрекет (ән салу);
3) музыкалық сауат (Брайль нота жүйесі);
16. "Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау;
2) музыка шығару және импровизациялау.
17. "Жобаны даярлау және құру" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:
1) білім алушылардың музыкалық-шығармашылық жұмыстарын презентациялау және бағалау.
18. 0 - сыныпқа арналған "Музыка" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Музыка тыңдау, талдау және орындау" бөлімі: музыкалық сауаттылық негіздері, музыка тыңдау және талдау дағдыларының дамуы; есту арқылы мәнерлі құралдарды анықтау (жай, қатты, баяу, жылдам); дыбыс бойынша және сипап-сезу негізінде аспаптарды ажырату біліктілігі; көру қабілетін бұзылған балалардың таза дыбыстауы (дұрыс жалғаулар, дауысты және дауыссыз дыбыстар); балалардың музыкалық аспаптары, оларды сипау арқылы тану; музыкалық сөйлемдер арасында дұрыс тыныс алу; есту арқылы нотаны анықтау; секста, септима шегіндегі биіктігі бойынша дыбыстар (жоғары, төмен); шағын және үлкен кеңістікте, аспапта және сахнада бағдарлану;
2) "Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру" бөлімі: шығармашылық бейне; ертегі бейнесі; ертегі кейіпкерлерінің жеке-дара сапаларын дауыс арқылы жеткізу біліктілігі; музыкалық бейнені қабылдау және бейне туралы өзінің әсерлерін айту біліктілігі; дыбысы бойынша және сипап-сезу негізінде аспаптарды ажырату біліктілігі; ертегі кейіпкері, мюзикл; музыкалық-қозғалыс этюдтері мен ойындарда қарапайым мимикалық және пантомимикалық мәнерлі құралдарды қолдану; шапалақтау және топылдату арқылы қарапайым ырғақтық суреттерді қайта жаңғырту біліктілігі;
3) "Жобаны дайындау және құру" бөлімі: балалар әндерін шығармашылықпен орындау, бағалау (жақсы, нашар); орындау алдында қорқынышты және ұяңдықты жеңу, позитивті көңіл-күй.
19. 1 - сыныпқа арналған "Музыка" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Музыка тыңдау, талдау және орындау" бөлімі: тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйі, ырғағы, қарқыны, динамикасы; есту арқылы таныс дыбыстар мен музыкаларды анықтау және сипаттау; музыкалық шығармалар, олардың сипаты; сипап-сезу негізінде аспаптардың қасиеттерін ажырату; есту арқылы жоғары, орта, төмен регистрлерді, динамиканы (f, p), қысқа және ұзын дыбыстарды, "соль" және "ми" ноталарының биіктігін, қарқынды анықтау; дауыс тембрін, қазақтың халық және басқа музыкалық аспаптарының тембрін анықтау; әуеннің графикалық бейнеленуін түсіну; музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әнді орындау; шулы музыкалық және казақтың ұрмалы халық аспаптарында ойнау; ертегі кейіпкерінің музыкалық бейнесі; мюзикл; дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық сөйлемдерді шығару (1-2 такт); шапалақтау, топылдату және басқа қимылдар арқылы қарапайым ырғақтық сурет; балалардың музыкалық аспаптары, оларды сипап-сезу арқылы тану; Брайль жүйесі бойынша нота жазбасы; шағын және үлкен кеңістікте, аспапта және сахнада бағдарлау;
2) "Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру" бөлімі: музыкалық сөйлемдерді шығару үшін идеялар; сахналанған әндер; музыкалық ойындар және шағын музыкалық қойылымдар; музыкалық бейнелер, әсерлер мен пікірлер; дыбыс бойынша және сипап-сезу негізінде аспаптарды ажырата білу; дауысты және музыкалық аспаптарды қолдану арқылы музыкалық сөйлемдерді шығару (1-2 такт); шапалақтау, топылдату және басқа қимылдар арқылы қарапайым ырғақтық сурет;
3) "Жоба дайындау және құру" бөлімі: шығармашылық жұмысты ұсыну, бағалау (жақсы, жаман); көңіл-күйді білдіріп, ешбір қысымсыз әнді орындау.
20. 2 - сыныпқа арналған "Музыка" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Музыка тыңдау, талдау және орындау" бөлімі: музыкалық шығармалардың ұқсастығы мен айырмашылықтары; музыкалық терминдерді қолданып, музыкалық шығармалардың көңіл-күйі, мазмұны және мәнерлі құралдары; визуалды элементтер және музыкалық-ырғақтық қимылдардың көмегімен музыка туралы өзінің ойлары мен сезімдерін жеткізе білу; музыкалық бейне, әсерлер мен пікірлер; сипап-сезу негізінде аспаптардың қасиеттері мен ерекшеліктері; релятивті жүйені қолданып (до, ми, соль) дыбыстардың биіктігі, есту арқылы ноталардың ұзақтығын және паузаларды (сегіздік, төрттік) анықтау; қазақтың халық және классикалық музыкалық аспаптарының тембрін; шығарманың музыкалық жанрын анықтау; сипап-сезу арқылы шағын кеңістікте (аспап) бағдарлау; Брайль жүйесімен ноталар; үлкен кеңістікте, сахнада бағдарлау;
2) "Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру" бөлімі: музыкалық сөйлемдерді шығару және импровизациялау үшін идеялар; сахналанған әндер; музыкалық ойындар, музыкалық қойылымдар және бейнелер; шығарманың музыкалық бейнесі; дыбысы және формасы бойынша және сипап-сезу негізінде аспаптарды ажырата білу; қарқынды, ырғақтық суретті сақтай отырып, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндер; шулы музыкалық және қазақтың ұрмалы халық аспаптарында ойнау; әртүрлі аспаптарды қажетті ноталарды ойнай білу; шығармашылық және импровизация; шығарма және импровизация; дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып музыкалық сөйлемдер (2-4 такт) шығару және импровизациялау;
3) "Жоба дайындау және құру" бөлімі: музыкалық іс-әрекеттің алуан түрлерінде шығармашылықтың белсенділігін, дербестілігін көрсету; шығармашылық жұмысты ұсыну; әндерді вокальды орындау; музыкалық іс-әрекеттің алуан түрлерінде шығармашылықты және өзбетінділікті дамыту.
21. 3 - сыныпқа арналған "Музыка" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Музыка тыңдау, талдау және орындау" бөлімі: тыңдалған шығарманың көңіл-күйі, мазмұны және көркемдік бейнесі; музыкалық жанрлар және ұғымдар; тыңдалған музыка туралы ой-пікірлерін және сезімдерін жеткізе білу; сипап-сезу негізінде музыкалық аспаптардың қасиеттері, ерекшеліктері және тембрлік бояуы; музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндер, қарқын, ырғақтық сурет және динамика; ансамбльде ойнау, қарқын мен динамиканы сақтай отырып, шулы музыкалық және қазақтың ұрмалы халық аспаптарындағы әртүрлі ырғақтық суреттерді ойнау; әртүрлі аспаптарда ойнау; есту арқылы дыбыстың биіктігін анықтай білу және ноталарды нота дәптеріне ұлғайтылған қатармен Брайль жүйесі бойынша бірінші октаваның шегінде жазу; дыбысталуы бойынша музыкалық аспаптар, музыкалық аспаптарды топтар бойынша жіктеу; регистр, динамика, қарқын; шағын және үлкен кеңістікте, аспапта және сахнада бағдарлау;
2) "Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру" бөлімі: музыкалық мәнерлі құралдарды қолданып, шығарма және импровизация үшін идеялар; сахналанған әндер, музыкалық ойындар, музыкалық қойылымдар және бейнелер; музыкалық шығарманың сипаты; шығарманың музыкалық бейнесі; дыбысы және формасы бойынша және сипап-сезу негізінде аспаптарды ажырата білу; дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, 2/4 өлшеміндегі музыкалық сөйлемдерді (4-8 такт) шығару және импровизациялау; әртүрлі ырғақтық суреттерді қолданып музыкалық сөйлемдерді шығару;
3) "Жобаны дайындау және құру" бөлімі: музыкалық іс-әрекеттің алуан түрлерінде шығармашылық белсенділікті, дербестікті таныту; шығармашылық жұмысты ұсыну; әндерді вокальды орындау; музыкалық іс-әрекеттің алуан түрлерінде дербестікті және шығармашылықты дамыту; ұсынылған тақырыптар бойынша жеке жобалар.
22. 4-сыныпқа арналған "Музыка" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Музыка тыңдау, талдау және орындау" бөлімі: музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилі (халық, классикалық), жанры; эпос, жыр, аңыз, қисса, жырау, жыршы, аңыз-ертегіші; шығарманың көркемдік бейнесі; аспаптардың қасиеттері, ерекшеліктері және тембрлік бояуы; сипап-сезу негізінде аспаптың құрылысында бағдарлау; сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы және стильдегі шығармалар, интонациялау тазалығы; шағын әуендерді, канон формасындағы жеңіл әндерді орындау; ансамбльде немесе виртуальды музыкалық аспаптарда (онлайн-синтезатор) партияларды сақтап, қазақтың ұрмалы халық аспаптарында ойнау; музыкалық сауаттылық (Брайльдің нота жүйесі): қарапайым музыкалық формалар (шумақ, қайырма, АВ, АВА), стильдер мен жанрлар, шығармадағы
2) "Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру" бөлімі: музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданумен музыка шығару және импровизациялау үшін идеялар мен материалдарды жинау; сахналанған әндер, музыкалық ойындар және музыкалық қойылымдар; шығарманың музыкалық бейнелері; шығарманың сипатын жеткізе отырып, музыкалық рөлді орындау; шығарманың музыкалық бейнесін құра және орындай білу; сипап-сезу негізінде формасы және дыбысы бойынша аспаптарды ажырата білу және топтарды анықтау; музыка шығару және импровизациялау; дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуальды) қолданып,
3) "Жобаны дайындау және құру" бөлімі: музыкалық іс-әрекеттің алуан түрлерінде шығармашылықтың белсенділігін, дербестігін көрсету; шығармашылық жұмысты ұсыну; берілген критерийлер бойынша шығармашылық жұмысты бағалау; әндерді вокальды орындау; хормен орындау; қарапайым әндерді және әуендерді жеке және оркестрде орындау.
4 - тарау. Оқу мақсаттарының жүйесі
23. Бағдарламада, оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4 кодында "1" – сынып, "2.1" – бөлімше, "4" – оқыту мақсатының реттік саны.
24. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Музыка тыңдау, талдау және орындау" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Музыканы тыңдау және талдау |
0. 1. 1. 1 мәнерлі құралдарды: (жай, қатты, баяу, жылдам) анықтау; |
1. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, қарқыны, ырғағын, динамикасын анықтау; |
2. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, музыкалық шығармалардың көңіл-күйін, мазмұнын және мәнерлі құралдарын анықтаужәне салыстыру; |
3. 1. 1. 1 тыңдалған шығарманың көңіл-күйін, мазмұнын және көркемдік бейнелерін анықтау және салыстыру; |
4. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилін (халық, классикалық), және жанрын анықтау және ажырату; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
0. 1. 2. 1 әндегі сөздерді, жалғауларды, дауысты және дауыссыз дыбыстарды таза айту; |
1. 1. 2. 1 музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әндерді орындау; |
2. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; |
3. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды және динамиканы сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; |
4. 1. 2. 1 интонациялау тазалығын сақтап, сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы, стильдегі шығармаларды орындау; |
1.3 Музыкалық сауат |
0. 1. 3. 1 секста, септима шегінде биіктігі бойынша дыбыстарды: (жоғары, төмен) ажырату; |
1. 1. 3. 1 есту арқылы жоғары, орташа, төменгі регистрлерді, динамиканы (f, p), қысқа және ұзын дыбыстарды, соль және ми ноталарының биіктігін, қарқынды анықтау; |
2. 1. 3. 1 релятивті жүйені қолданып дыбыстардың биікітігін атау (до, ми, соль), есту арқылы ноталардың және паузалардың (сегіздік, төрттік) ұзақтығын анықтау; |
3. 1. 3. 1 есту арқылы дыбыстың биіктігін анықтау және бірінші октаваның шегінде ұлғайтылған тармақпен және Брайль жүйесі бойынша ноталарды нота дәптеріне жазу; | 4. 1. 3. 1 шығармадағы қарапайым музыкалық формаларды (шумақ, қайырма, АВ, АВА), стильдер мен жанрларды,
4. 1. 3. 2 хордың түрлерін тану (балалар, әйелдер, ерлер, аралас), аспаптардың құрамы бойынша халық (қазақ, орыс) және симфониялық оркестрлерді ажырату; 4. 1. 3. 3 музыкалық мәнерлілік құралдарын (әуен, ырғақ, регистр, қарқын, динамика, тембр, саз) анықтау; 4. 1. 3. 4 аспапта ойнауда кеңістікте бағдарлау; 4. 1. 3. 5 Брайль жүйесі бойынша нота жазбасында бағдарлау |
2) "Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материалдарды жинау |
0. 2. 1. 1 шығармашылық бейнені білу және түсіну; |
1. 2. 1. 1 музыкалық фразаларды шығаруда идеяларды ұсыну; |
2. 2. 1. 1 музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; |
3. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялауда идеяларды ұсыну; |
4. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды жүйелеу және материал жинау; |
2.2 Музыканы шығару және импровизациялау |
0. 2. 2. 1 музыкалық-қозғалыс этюдтерінде және ойындарда мәнерліліктің қарапайым мимикалық және пантомимикалық құралдарды қолдану; |
1. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (1-2 такт) шығару; |
2. 2. 2. 1 дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (2-4 такт) шығару және импровизациялау; |
3. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, 2/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; |
4. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуалды) және Audacity (аудиосиди) компьютерлік бағдарламасын қолданып, 3/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; |
3) "Жобаны дайындау және құру" бөлімі:
3-кесте
Бөлімше | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1 Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды презентациялау және бағалау |
0. 3. 1. 1 балалардың шығармашылықпен орындаған әндерін бағалай (жақсы, нашар) және ұсыныс жасай білу; |
1. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете білу; |
2. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете және бағалай білу; |
3. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете білу, өзінің және басқалардың жұмысын бағалай білу; |
4. 3. 1. 1 критерйлерге сәйкес шығармашылық жұмысты көрсете, бағалай білу, өз жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу; |
25. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
22. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 0- сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
0. 1. 1. 1 мәнерлі құралдарды: (жай, қатты, баяу, жылдам) анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
0. 1. 2. 1 әндегі сөздерді, жалғауларды, дауысты және дауыссыз дыбыстарды таза айту; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
0. 1. 3. 1 секста, септима шегінде биіктігі бойынша дыбыстарды: (жоғары, төмен) ажырату; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
0. 2. 1. 1 шығармашылық бейнені білу және түсіну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
0. 2. 2. 1 музыкалық-қозғалыс этюдтерінде және ойындарда мәнерліліктің қарапайым ммикалық және пантомимикалық құралдарын қолдану; | ||
2 - тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
0. 1. 1. 1 мәнерлі құралдарды: (жай, қатты, баяу, жылдам) анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
0. 1. 2. 1 әндегі сөздерді, жалғауларды, дауысты және дауыссыз дыбыстарды таза айту; | ||
1.3 Музыкалық |
0. 1. 3. 1 секста, септима шегінде биіктігі бойынша дыбыстарды: (жоғары, төмен) ажырату; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
0. 2. 1. 1 шығармашылық бейнені білу және түсіну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау | 0. 2. 2. 1 музыкалық-қозғалыс этюдтерінде және ойындарда мәнерліліктің қарапайым мимикалық және пантомимикалық құралдарды қолдану | ||
3. Жобаны дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
0. 3. 1. 1 балалардың шығармашылықпен орындаған әндерін бағалай (жақсы, нашар) және ұсыныс жасай білу | |
3 - тоқсан | |||
5. Саяхат | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
0. 1. 1. 1 мәнерлі құралдарды: (жай, қатты, баяу, жылдам) анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
0. 1. 2. 1 әндегі сөздерді, жалғауларды, дауысты және дауыссыз дыбыстарды таза айту; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
0. 2. 1. 1 шығармашылық бейнені білу | |
3. Жобаны дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау | 0. 3. 1. 1 балалардың шығармашылықпен орындаған әндерін бағалай (жақсы, нашар) және ұсыныс жасай білу | |
1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
0. 1. 1. 1 мәнерлі құралдарды: (жай, қатты, баяу, жылдам) анықтау; | |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
0. 1. 2. 1 әндегі сөздерді, жалғауларды, дауысты және дауыссыз дыбыстарды таза айту; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
0. 1. 3. 1 секста, септима шегінде биіктігі бойынша дыбыстарды: (жоғары, төмен) ажырату; | ||
3. Жобаны дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
0. 3. 1. 1 балалардың шығармашылықпен орындаған әндерін бағалай (жақсы, нашар) және ұсыныс жасай білу; | |
4 - тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
0. 1. 1. 1 мәнерлі құралдарды: (жай, қатты, баяу, жылдам) анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
0. 1. 2. 1 әндегі сөздерді, жалғауларды, дауысты және дауыссыз дыбыстарды таза айту; | ||
1.2 Музыкалық сауат |
0. 1. 3. 1 секста, септима шегінде биіктігі бойынша дыбыстарды: (жоғары, төмен) ажырату; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту |
0. 2. 1. 1 шығармашылық бейнені білу және түсіну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау | 0. 2. 2. 1 музыкалық-қозғалыс этюдтерінде және ойындарда мәнерліліктің қарапайым мимикалық және пантомимикалық құралдарды қолдану | ||
3. Жобаны дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
0. 3. 1. 1 балалардың шығармашылықпен орындаған әндерін бағалай (жақсы, нашар) және ұсыныс жасай білу; | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
1. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, қарқыны, ырғағын, динамикасын анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
1. 1. 2. 1 музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
1. 1. 3. 1 есту арқылы жоғары, орташа, төменгі регистрлерді, динамиканы (f, p), қысқа және ұзын дыбыстарды, соль және ми ноталарының биіктігін, қарқынды анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
1. 2. 1. 1 музыкалық сөздерді шығаруда идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
1. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (1-2 такт) шығару | ||
2. Менің мектебім | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
1. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, қарқыны, ырғағын, динамикасын анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
1. 1. 2. 1 музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
1. 1. 3. 1 есту арқылы жоғары, орташа, төменгі регистрлерді, динамиканы (f, p), қысқа және ұзын дыбыстарды, соль және ми ноталарының биіктігін, қарқынды анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
1. 2. 1. 1 музыкалық сөздерді шығаруда идеяларды ұсыну; | |
3. Жобаны дайын | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
1. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете білу; | |
2 – тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
1. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, қарқыны, ырғағын, динамикасын анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
1. 1. 2. 1 музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
1. 1. 3. 1 есту арқылы жоғары, орташа, төменгі регистрлерді, динамиканы (f, p), қысқа және ұзын дыбыстарды, соль және ми ноталарының биіктігін, қарқынды анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
1. 2. 1. 1 музыкалық сөздерді шығаруда идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
1. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (1-2 такт) шығару; | ||
3. Жобаны дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
1. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете білу; | |
4. Бізді қоршаған әлем | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
1. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, қарқыны, ырғағын, динамикасын анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
1. 1. 2. 1 музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әндерді орындау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
1. 2. 1. 1 музыкалық сөздерді шығаруда идеяларды ұсыну; | |
3. Жобаны дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
1. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете білу; | |
3 – тоқсан | |||
5. Саяхат | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
1. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, қарқыны, ырғағын, динамикасын анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
1. 1. 2. 1 музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
1. 1. 3. 1 есту арқылы жоғары, орташа, төменгі регистрлерді, динамиканы (f, p), қысқа және ұзын дыбыстарды, соль және ми ноталарының биіктігін, қарқынды анықтау; | ||
3. Жобаны дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
1. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете білу; | |
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
1. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, қарқыны, ырғағын, динамикасын анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
1. 1. 2. 1 музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
1. 1. 3. 1 есту арқылы жоғары, орташа, төменгі регистрлерді, динамиканы (f, p), қысқа және ұзын дыбыстарды, соль және ми ноталарының биіктігін, қарқынды анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
1. 2. 1. 1 музыкалық сөздерді шығаруда идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
1. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (1-2 такт) шығару; | ||
3. Жобаны дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
1. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете білу; | |
4 - тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
1. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, қарқыны, ырғағын, динамикасын анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
1. 1. 2. 1 музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
1. 1. 3. 1 есту арқылы жоғары, орташа, төменгі регистрлерді, динамиканы (f, p), қысқа және ұзын дыбыстарды, соль және ми ноталарының биіктігін, қарқынды анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
1. 2. 1. 1 музыкалық сөздерді шығаруда идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
1. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (1-2 такт) шығару; | ||
8. Дені саудың – жаны сау | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
1. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, қарқыны, ырғағын, динамикасын анықтау; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
1. 1. 2. 1 музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әндерді орындау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
1. 2. 1. 1 музыкалық сөздерді шығаруда идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
1. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (1-2 такт) шығару; | ||
3. Жобаны дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
1. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете білу; | |
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
2. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, музыкалық шығармалардың көңіл-күйін, мазмұнын және мәнерлі құралдарын анықтаужәне салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
2. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
2. 1. 3. 1 релятивті жүйені (до, ми, соль) қолданумен дыбыстардың биіктігін атау, есту арқылы ноталар мен паузалардың (сегіздік, төрттік) ұзақтығын анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
2.2.2. дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (2-4 такт) шығару және импровизациялау; | |
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
2. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете және бағалай білу; | |
2. Менің отбасым және достарым | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
2. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, музыкалық шығармалардың көңіл-күйін, мазмұнын және мәнерлі құралдарын анықтаужәне салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
2. 1. 2. 1 ырғақтық суреттің қарқынын сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуінде әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
2. 1. 3. 1 релятивті жүйені (до, ми, соль) қолданумен дыбыстардың биіктігін атау, есту арқылы ноталар мен паузалардың (сегіздік, төрттік) ұзақтығын анықтау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
2. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете және бағалай білу; | |
2 - тоқсан | |||
3. Менің мектебім | 1.Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
2. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, музыкалық шығармалардың көңіл-күйін, мазмұнын және мәнерлі құралдарын анықтаужәне салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
2. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
2. 1. 3. 1 релятивті жүйені (до, ми, соль) қолданумен дыбыстардың биіктігін атау, есту арқылы ноталар мен паузалардың (сегіздік, төрттік) ұзақтығын анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
2. 2. 1. 1 музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
2. 2. 2. 1 дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (2-4 такт) шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
2. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете және бағалай білу; | |
4. Менің туған өлкем | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
2. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, музыкалық шығармалардың көңіл-күйін, мазмұнын және мәнерлі құралдарын анықтаужәне салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
2. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
2. 2. 1. 1 музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
2. 2. 2. 1 дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (2-4 такт) шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
2. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете және бағалай білу; | |
3 – тоқсан | |||
5.Дені саудың – жаны сау | 1.Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
2. 1. 2. 1 ырғақтық суретті және қарқынды сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуінде әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; |
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
2. 2. 1. 1 музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
2. 2. 2. 1 дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (2-4 такт) шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
2. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете және бағалай білу; | |
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
2. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, музыкалық шығармалардың көңіл-күйін, мазмұнын және мәнерлі құралдарын анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
2. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
2. 1. 3. 1 релятивті жүйені (до,ми,соль) қолданумен дыбыстардың биіктігін атау, есту арқылы ноталар мен паузалардың (сегіздік, төрттік) ұзақтығын анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
2. 2. 1. 1 музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
2. 2. 2. 1 дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (2-4 такт) шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
2. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете және бағалай білу; | |
4 – тоқсан | |||
7. Қоршаған орта | 1.Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
2. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, музыкалық шығармалардың көңіл-күйін, мазмұнын және мәнерлі құралдарын анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
2. 1. 2. 1 ырғақтық суретті және қарқынды сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуінде әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
2. 1. 3. 1 релятивті жүйені (до,ми,соль) қолданумен дыбыстардың биіктігін атау, есту арқылы ноталар мен паузалардың (сегіздік, төрттік) ұзақтығын анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
2. 2. 1. 1 музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
2. 2. 2. 1 дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (2-4 такт) шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
2. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете және бағалай білу; | |
8. Саяхат | 1.Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
2. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, музыкалық шығармалардың көңіл-күйін, мазмұнын және мәнерлі құралдарын анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
2. 1. 2. 1 ырғақтық суретті және қарқынды сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуінде әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
2. 1. 3. 1 релятивті жүйені (до,ми,соль) қолданумен дыбыстардың биіктігін атау, есту арқылы ноталар мен паузалардың (сегіздік, төрттік) ұзақтығын анықтау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
2. 2. 1. 1 музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
2. 2. 2. 1 дауысты және музыкалық аспаптарды қолданып, музыкалық фразаларды (2-4 такт) шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
2. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын көрсете және бағалай білу; | |
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 - тоқсан | |||
1. Тірі табиғат | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
3. 1. 1. 1 тыңдалған музыкалық шығарманың көңіл-күйін, мазмұнын және көркемдік бейнелерін анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
3. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды және динамиканы сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
3. 1. 3. 1 есту арқылы дыбыстың биіктігін анықтау және бірінші октаваның шегінде ұлғайтылған тармақпен және Брайль жүйесі бойынша ноталарды нота дәптеріне жазу; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
3. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялауда идеяларды ұсыну; | |
3. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды презентациялау және бағалау | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
3. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын ұсына білу, өзінің және басқалардың жұмысын бағалай білу; | |
2. Жақсыдан үйрен жаманнан жирен (жарық пен қараңғы) | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
3. 1. 1. 1 тыңдалған шығарманың көңіл-күйін, мазмұнын және көркемдік бейнелерін анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
3. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды және динамиканы сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
3. 1. 3. 1 есту арқылы дыбыстың биіктігін анықтау және бірінші октаваның шегінде ұлғайтылған тармақпен және Брайль жүйесі бойынша ноталарды нота дәптеріне жазу; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
3. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, 2/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | |
3. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды презентациялау және бағалау | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
3. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын ұсына білу, өзінің және басқалардың жұмысын бағалай білу; | |
2 – тоқсан | |||
3. Уақыт | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
3. 1. 1. 1 тыңдалған шығарманың көңіл-күйін, мазмұнын және көркемдік бейнелерін анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
3. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды және динамиканы сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
3. 1. 3. 1 есту арқылы дыбыстың биіктігін анықтау және бірінші октаваның шегінде ұлғайтылған тармақпен және Брайль жүйесі бойынша ноталарды нота дәптеріне жазу; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
3. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялауда идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
3. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, 2/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
4. Сәулет | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
3. 1. 1. 1 тыңдалған шығарма ның көңіл-күйін, мазмұнын және көркемдік бейнелерін анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
3. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды және динамиканы сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
3. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялауда идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
3. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, 2/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды презентациялау және бағалау | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
3. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын ұсына білу, өзінің және басқалардың жұмысын бағалай білу; | |
3 – тоқсан | |||
5. Өнер | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
3. 1. 1. 1 тыңдалған шығарманың көңіл-күйін, мазмұнын және көркемдік бейнелерін анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
3. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды және динамиканы сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат |
3. 1. 3. 1 есту арқылы дыбыстың биіктігін анықтау және бірінші октаваның шегінде ұлғайтылған тармақпен және Брайль жүйесі бойынша ноталарды нота дәптеріне жазу; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
3. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялауда идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
3. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, 2/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
6. Атақты тұлғалар | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
3. 1. 1. 1 тыңдалған шығарманың көңіл-күйін, мазмұнын және көркемдік бейнелерін анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
3. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды және динамиканы сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
3. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
3. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, 2/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды презентациялау және бағалау | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
3. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын ұсына білу, өзінің және басқалардың жұмысын бағалай білу; | |
4 – тоқсан | |||
7. Су- тіршілік көзі | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
3. 1. 1. 1 тыңдалған шығарманың көңіл-күйін, мазмұнын және көркемдік бейнелерін анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
3. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды және динамиканы сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
3. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
3. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, 2/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
8. Демалыс мәдениеті. Мерекелер | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
3. 1. 1. 1 тыңдалған шығарманың көңіл-күйін, мазмұнын және көркемдік бейнелерін анықтау және салыстыру; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
3. 1. 2. 1 ырғақтық суретті, қарқынды және динамиканы сақтап, музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі сипаттағы әндерді орындау; | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
3. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды ұсыну; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
3. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды қолданып, 2/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды презентациялау және бағалау | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
3. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын ұсына білу, өзінің және басқалардың жұмысын бағалай білу; | |
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1 – тоқсан | |||
1. Менің Отаным – Қазақстан | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
4. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилін (халық, классикалық) анықтау және жанрын ажырату; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
4. 1. 2. 1 интонациялау тазалығын сақтап, сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы, стильдегі шығармаларды орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат | 4. 1. 3. 1 қарапайым музыкалық формаларды (шумақ, қайырма, АВ; АВА), стильдер мен жанрларды, шығармадағы
4. 1. 3. 2 хордың түрлерін тану (балалар, әйелдер, ерлер, аралас), аспаптар дың құрамы бойынша халық (қазақ, орыс) және симфониялық оркестрлер ді ажырату; 4. 1. 3. 3 музыкалық мәнерлілік құралдарын (әуен, ырғақ, регистр, қарқын, динамика, тембр, саз) анықтау; 4. 1. 3. 4 аспапта ойнауда кеңістікте бағдарлау; 4. 1. 3. 5 Брайль жүйесі бойынша нота жазбасында бағдарлау | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
4. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды жүйелеу және материалдарды жинау; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
4. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуалды) және Audacity (аудиосиди) компьютерлік бағдарламасын қолданып, 3/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
4. 3. 1. 1 критерйлерге сәйкес шығармашылық жұмысты көрсете, бағалай білу, өз жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу; | |
2. Адами құндылықтар | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
4. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилін (халық, классикалық) анықтау және жанрын ажырату; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
4. 1. 2. 1 интонациялау тазалығын сақтап, сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы, стильдегі шығармаларды орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат | 4. 1. 3. 1 қарапайым музыкалық формаларды (шумақ, қайырма, АВ; АВА), стильдер мен жанрларды, шығармадағы
4. 1. 3. 2 хордың түрлерін (балалар, әйелдер, ерлер, аралас) танып ажырату, құрамы бойынша халық аспаптар (қазақ, орыс) және симфониялық оркестрді ажырату; 4. 1. 3. 3 музыкалық мәнерлілік құралдарын (әуен, ырғақ, регистр, қарқын, динамика, тембр, саз) анықтау; 4. 1. 3. 4 аспапта ойнауда кеңістікте бағдарлау; 4. 1. 3. 5 Брайль жүйесі бойынша нота жазбасында бағдарлау | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
4. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды жүйелеу және материалдарды жинау; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
4. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуалды) және Audacity (аудиосиди) компьютерлік бағдарламасын қолданып, 3/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
4. 3. 1. 1 критерйлерге сәйкес шығармашылық жұмысты көрсете, бағалай білу, өз жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу; | |
2 – тоқсан | |||
3. Мәдени мұра | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
4. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилін (халық, классикалық) анықтау және жанрын ажырату; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
4. 1. 2. 1 интонациялау тазалығын сақтап, сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы, стильдегі шығармаларды орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат | 4. 1. 3. 1 қарапайым музыкалық формаларды (шумақ, қайырма, АВ; АВА), стильдер мен жанрларды, шығармадағы
4. 1. 3. 2 хордың түрлерін (балалар, әйелдер, ерлер, аралас) танып ажырату, құрамы бойынша халық аспаптар (қазақ, орыс) және симфониялық оркестрді ажырату; 4. 1. 3. 3 музыкалық мәнерлілік құралдарын (әуен, ырғақ, регистр, қарқын, динамика, тембр, саз) анықтау; 4. 1. 3. 4 аспапта ойнауда кеңістікте бағдарлау; 4. 1. 3. 5 Брайль жүйесі бойынша нота жазбасында бағдарлау | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
4. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды жүйелеу және материалдарды жинау; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
4. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуалды) және Audacity (аудиосиди) компьютерлік бағдарламасын қолданып, 3/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
4. 3. 1. 1 критерйлерге сәйкес шығармашылық жұмысты көрсете, бағалай білу, өз жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу; | |
4. Мамндықтар әлемі | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
4. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилін (халық, классикалық) анықтау және жанрын ажырату; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
4. 1. 2. 1 интонациялау тазалығын сақтап, сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы, стильдегі шығармаларды орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат | 4. 1. 3. 1 қарапайым музыкалық формаларды (шумақ, қайырма, АВ; АВА), стильдер мен жанрларды, шығармадағы
4. 1. 3. 2 хордың түрлерін (балалар, әйелдер, ерлер, аралас) танып ажырату, құрамы бойынша халық аспаптар (қазақ, орыс) және симфониялық оркестрді ажырату; 4. 1. 3. 3 музыкалық мәнерлілік құралдарын (әуен, ырғақ, регистр, қарқын, динамика, тембр, саз) анықтау; 4. 1. 3. 4 аспапта ойнауда кеңістікте бағдарлау; 4. 1. 3. 5 Брайль жүйесі бойынша нота жазбасында бағдарлау | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
4. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды жүйелеу және материалдарды жинау; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
4. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуалды) және Audacity (аудиосиди) компьютерлік бағдарламасын қолданып, 3/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Музыканы презентациялау және бағалау |
4. 3. 1. 1 критерйлерге сәйкес шығармашылық жұмысты көрсете, бағалай білу, өз жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу; | |
3 - тоқсан | |||
5. Табиғи құбылыстар | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
4. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилін (халық, классикалық) анықтау және жанрын ажырату; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
4. 1. 2. 1 интонациялау тазалығын сақтап, сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы, стильдегі шығармаларды орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат | 4. 1. 3. 1 қарапайым музыкалық формаларды (шумақ, қайырма, АВ; АВА), стильдер мен жанрларды, шығармадағы
4. 1. 3. 2 хордың түрлерін (балалар, әйелдер, ерлер, аралас) танып ажырату, құрамы бойынша халық аспаптар (қазақ, орыс) және симфониялық оркестрді ажырату; 4. 1. 3. 3 музыкалық мәнерлілік құралдарын (әуен, ырғақ, регистр, қарқын, динамика, тембр, саз) анықтау; 4. 1. 3. 4 аспапта ойнауда кеңістікте бағдарлау; 4. 1. 3. 5 Брайль жүйесі бойынша нота жазбасында бағдарлау | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
4. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды жүйелеу және материалдарды жинау; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
4. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуалды) және Audacity (аудиосиди) компьютерлік бағдарламасын қолданып, 3/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Презентация және бағалау |
4. 3. 1. 1 критерйлерге сәйкес шығармашылық жұмысты көрсете, бағалай білу, өз жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу; | |
6. Қоршаған ортаны қорғау | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
4. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилін (халық, классикалық) анықтау және жанрын ажырату; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
4. 1. 2. 1 интонациялау тазалығын сақтап, сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы, стильдегі шығармаларды орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат | 4. 1. 3. 1 қарапайым музыкалық формаларды (шумақ, қайырма, АВ; АВА), стильдер мен жанрларды, шығармадағы
4. 1. 3. 2 хордың түрлерін (балалар, әйелдер, ерлер, аралас) танып ажырату, құрамы бойынша халық аспаптар (қазақ, орыс) және симфониялық оркестрді ажырату; 4. 1. 3. 3 музыкалық мәнерлілік құралдарын (әуен, ырғақ, регистр, қарқын, динамика, тембр, саз) анықтау; 4. 1. 3. 4 аспапта ойнауда кеңістікте бағдарлау; 4. 1. 3. 5 Брайль жүйесі бойынша нота жазбасында бағдарлау | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
4. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды жүйелеу және материалдарды жинау; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
4. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуалды) және Audacity (аудиосиди) компьютерлік бағдарламасын қолданып, 3/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Презентация және бағалау |
4. 3. 1. 1 критерйлерге сәйкес шығармашылық жұмысты көрсете, бағалай білу, өз жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу; | |
4 - тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
4. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилін (халық, классикалық) анықтау және жанрын ажырату; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
4. 1. 2. 1 интонациялау тазалығын сақтап, сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы, стильдегі шығармаларды орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат | 4. 1. 3. 1 қарапайым музыкалық формаларды (шумақ, қайырма, АВ; АВА), стильдер мен жанрларды, шығармадағы
4. 1. 3. 2 хордың түрлерін (балалар, әйелдер, ерлер, аралас) танып ажырату, құрамы бойынша халық аспаптар (қазақ, орыс) және симфониялық оркестрді ажырату; 4. 1. 3. 3 музыкалық мәнерлілік құралдарын (әуен, ырғақ, регистр, қарқын, динамика, тембр, саз) анықтау; 4. 1. 3. 4 аспапта ойнауда кеңістікте бағдарлау; 4. 1. 3. 5 Брайль жүйесі бойынша нота жазбасында бағдарлау | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
4. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды жүйелеу және материалдарды жинау; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
4. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуалды) және Audacity (аудиосиди) компьютерлік бағдарламасын қолданып, 3/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Презентация және бағалау |
4. 3. 1. 1 критерйлерге сәйкес шығармашылық жұмысты көрсете, бағалай білу, өз жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу; | |
8. Болашаққа саяхат | 1. Музыка тыңдау, талдау және орындау | 1.1 Музыка тыңдау және талдау |
4. 1. 1. 1 музыкалық терминдерді қолданып, тыңдалған шығарманың стилін (халық, классикалық) анықтау және жанрын ажырату; |
1.2 Музыкалық-орындаушылық іс-әрекет |
4. 1. 2. 1 интонациялау тазалығын сақтап, сүйемелдеусіз және музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әртүрлі жанрдағы, стильдегі шығармаларды орындау; | ||
1.3 Музыкалық сауат | 4. 1. 3. 1 қарапайым музыкалық формаларды (шумақ, қайырма, АВ; АВА), стильдер мен жанрларды, шығармадағы
4. 1. 3. 2 хордың түрлерін (балалар, әйелдер, ерлер, аралас) танып ажырату, құрамы бойынша халық аспаптар (қазақ, орыс) және симфониялық оркестрді ажырату; 4. 1. 3. 3 музыкалық мәнерлілік құралдарын (әуен, ырғақ, регистр, қарқын, динамика, тембр, саз) анықтау; 4. 1. 3. 4 аспапта ойнауда кеңістікте бағдарлау; 4. 1. 3. 5 Брайль жүйесі бойынша нота жазбасында бағдарлау | ||
2. Музыкалық-шығармашылық жұмыстарды құру | 2.1 Шығармашылық идеяларды дамыту және материал жинау |
4. 2. 1. 1 музыкалық мәнерлілік құралдарын қолданып, музыка шығару және импровизациялау үшін идеяларды жүйелеу және материалдарды жинау; | |
2.2 Музыка шығару және импровизациялау |
4. 2. 2. 1 дауысты, музыкалық аспаптарды (халық, классикалық немесе виртуалды) және Audacity (аудиосиди) компьютерлік бағдарламасын қолданып, 3/4 өлшеміндегі (4-8 такт) музыкалық фразаларды шығару және импровизациялау; | ||
3. Жоба дайындау және құру | 3.1 Презентация және бағалау |
4. 3. 1. 1 критерйлерге сәйкес шығармашылық жұмысты көрсете, бағалай білу, өз жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу; | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 578 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.2. Бағдарламаның мақсаты – көркем-технологиялық білім, кеңістіктік-бейнелеу және шығармашылық ойлау негіздерін қалыптастыру, тұлғалық қалыптасудың және өзін-өзі танытудың негізі саналатын рухани-адамгершілік мәдениетін дамыту.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) пәндік білімді, дағдыларды және қабілеттерді әртүрлі іс-әрекеттерін біріктіру арқылы дамыту;
2) ұлттық және әлемдік материалдық мәдениет және өнер шығармаларымен таныстыру арқылы құндылық бағыттарын қалыптастыру;
3) оқушылардың визуалды және эстетикалық қабылдауы, сыни ойлауын дамыту үшін терминдер аппаратын қалыптастыру;
4) әртүрлі материалдар және құралдарды қолдану, шығармашылықпен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру;
5) білім алушылардың жағымды көзқарасын қалыптастыру және өзін-өзі бағалауын жоғарылату;
6) ұлттық және әлемдік мәдениет мұрасының маңызын, көркем еңбектің коммуникацияның маңызды құралы ретінде рөлін түсінуді дамыту;
7) өз жұмысын жасау үшін әртүрлі ақпарат түрлерін (іздестіру, жинау, сұрыптау) бағдарлау қабілетін дамытуға ықпал жасайтын әртүрлі танымдық, коммуникативтік, ұйымдастырушылық және адамгершілік сипаттағы міндеттерді өздігінен шешу тәжірибелерін қалыптастыру;
8) ұжымдық, топтық және жеке жұмыстарды орындау кезінде қабылдау, елестету, қиялдау мен шығармашылық, моторика мен сенсориканы дамыту.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) сақталған анализаторларды қолдану арқылы бақылауды, мақсатты түрде зерттеуді, табиғи заттарды, модельдерді, макеттер және рельефтік бейнелерді сипау амалдарын дамыту;
2) заттарды формасы, көлемі, кеңістікте орналасуы бойынша салыстыру және заттарды модельдер, макеттер, рельефтік суреттермен сәйкестендіру икемдерін дамыту;
3) сенсорлық функциялар, түстерді ажырату, көзбен өлшеу мен ұсақ моторика дағдыларын дамыту;
4) "Школьник", "Графика", "Н.А. Семевскийдің" тифлоқұралдары арқылы бағдарлау дағдыларын қалыптастыру;
5) рельефтілі суреттерді оқу дағдыларын қалыптастырып, оларды табиғи бейнесімен салыстыру; рельефтілі-графикалық суреттерді орындау дағдылары;
6) көркем, табиғи және жасанды материалдармен жұмыс жасау тәсілдеріне үйрету;
7) өзіне-өзі қызмет ету дағдыларын қалыптастыру, белгілі бір материалдар түрін өңдеу кезінде құралдарды қолдану амалдары мен ережелерін меңгеру;
8) затты зерттеу барысында бисенсорлы және полисенсорлы қабылдауын қалыптастыру;
9) қауіпсіз түрде жұмыс жасау ережелерін қалыптастыру, қалдық көру қабілетін қорғауды қамтамасыз ететін офтальмологиялық-гигиеналық талаптарды сақтау.
2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. Оқыту құндылыққа бағытталған, тұлғаға бағытталған, іс-әрекеттік, саралап оқыту, көркем-технологиялық, коммуникативтік көзқарас тәсілдеріне және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (бұдан әрі – АКТ) негізінде жүзеге асырылады.
6. Құндылыққа бағытталған тәсілді көркем еңбек пәні барысында қолдану кезінде білім алушылар сәулет өнері, мүсіндеу, көркем сурет, графика, декоративті-қолданбалы өнер туындыларымен танысып, әртүрлі елдер мен дәуірлердің классикалық және ұлттық өнерін зерттейді, бұл өз кезегінле қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке ықпалдасады.
7. Тұлғаға бағытталған тәсіл оқу процесін дараландырып, білім алушылардың тұлға ретінде үйлесімді қалыптасып, жан-жақты дамып, оның шығармашылық қабілеттерінің толық ашылып, тұлғаның әлеуметтік маңызды қасиеттерін тәрбиелеп, ерік-жігер саласы, психикалық процестер және полисенсорлы қабылдауына ықпалдасады.
8. Іс-әрекеттік тәсіл төмендегідей ретпен жүзеге асырылады:
1) практикалық икемдер және дағдыларды түзету мен дамыту, зерттеу, ақпараттық-рецептивті, іздеу-шығармашылық әдістерді қолдану;
2) практикалық іс-әрекеттер түрлерін қолдану: сурет салу, мүсіндеу, жабыстыру, қағаз пластикасы, құрастыру, модельдеу, табиғи, қалдық материалдардан бұйымдар жасау және тифлографика;
3) стандартты емес сабақтар түрлерінің арнайы әдістері мен амалдарын ұйымдастыру: саусақтары және алақандарының көмегімен сурет салу, шимайлап салу техникасы, монотипия, коллаж, тампондау, аралас техника және танымдық әрекетті дамытып, түзету мақсатында ойын технологияларын қолдану;
4) толыққанды көркем бейнені қалыптастыру мақсатында иіс сезу дағдыларын (ароматерапия) қалыптастыру – гүлдер, жемістер, көкөністер мен заттардың иістері.
9. Саралап оқыту тәсілі білім алушылардың түрлі топтарына арналған оқыту процесін мамандандыруды көздеп, олардың дене және психикалық ерекшеліктері, көру мүмкіндіктерін ескере отыра түрлі жағдайлар жасап, оларды келесі топтарға бөледі:
1) мүлдем көрмейтін білім алушылар Брайль жүйесі бойынша түсті қолдану арқылы рельефтілі-графикалық тәсілмен шығармашылық жұмыстарды орындайды;
2) көру өткірлігіне байланысты жартылай көретін білім алушылар рельефтілі-графикалық тәсілмен түстерді қоса отыра сурет салады;
3) нашар көретін білім алушылар қарама-қарсы, қанық түстер, нақтырақ контурлы сызықтарды қолдана отыра суреттерді дәстүрлі әдіспен салады.
10. Коммуникативтік тәсіл білім алушының басқа да қатысушылармен өзара қарым-қатынасы барысындағы қабілеттеріне бағытталған. Коммуникативтік тәсілге сәйкес оқыту процесі қарым-қатынас икемдерін қалыптастыру, өзінің және басқа да оқушылардың жеке, топтық және ұжымдық әрекеттер барысында жасаған шығармашылық жұмыстарын бағалау және талдау тапсырмаларын қамтиды.
11. Көркем-технологиялық тәсіл материалдар мен құралдар, композициялар заңдылықтары, түстерді тану негіздері, құрастыру, негізгі материалдарды шығармашылық өніміне айналдыру үшін көркем еңбек нысандарын жасаудың технологиялық реттілігі бойынша оқу-танымдық әрекетті көздейді.
12. Бағдарлама белсенді оқыту көзқарасын техникалық тұрғыдан қолдау мақсатында интернет-көздерінен түрлі материалдарды жинақтауды қоса отыра, шығармашылық жұмыстардың тұсаукесерлері мен таныстыруын дайындауды қамтитын АКТ-ды қолдануды көздейді.
13. Бағдарламаның ерекшелігі ретінде көрмейтін білім алушыларды көркем түрде тәрбиелеу, эстетикалық талғам дарытып, оларды шығармашылыққа: пластикалық модельдеуге, құрастыру мен декоративті-қолданбалы әрекетке тартуға ықпалдасатын рельефтілі-графикалық суреттерді салу дағдысы және "Тифлографика" тарауынан рельефтілі суреттерді оқу болып табылады.
14. Көрмейтін білім алушылармен жұмыс барысында үш түрлі рельефтілі суреттер қолданылады: сұлба суреті – заттың тек қана сыртқы сұлбасын, силуэт береді; аппликациялық сурет – зат туралы негізгі ақпартты береді; барельефтілі сурет – бейнеленіп отырған заттың сұлбасы, фактурасы, көлемі мен формасын береді.
15. Көрмейтін білім алушылардың тифлографиканы меңгеруі маңызды түзету және орын толтыру рөлін атқарады. Бұндай жағдай дамудағы екіншілік бұзылыстардың пайда болуын төмендетіп, ұсақ моториканың дамуына ықпалдасып, сезініп-әрекеттену сияқты сақталған анализаторлардың дамуына әсер етеді.
16. Оқыту барысында келесі оқу пәндерімен байланыстар жүзеге асырылады: математика, әдеби оқу, орыс тілі, музыка, жаратылыстану, қалдық көруді сақтау және дамыту, кеңістікте бағдарлау, емдік денешынықтыру, мимика мен пантомимиканы дамыту, әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау.
17. Көркем еңбек бойынша сабақтар төмендегідей тифлотехникалық құралдармен қамтамасыз етілген арнайы кабинетте өткізіледі:
1) рельефтілі сурет салу үшін құралдар: лавсанды қағазы бар "Школьник" құралы, Н.А. Семевский құралы, "Графика" құралы, "Ориентир" грифелі, Брайль жүйесі бойынша жазуға арнлған қағаз, Брайль сызғышы, трафареттер;
2) "PIAF" (плайф) – сипап сезу суреттерін салуға және тактилді графикаға арналған құрал;
3) скандау және оқуға арналған "Книголюб" бағдарламасы, диктофон;
4) оптикалық құралдар: линзалар, лупалар, моноклдер, телескопиялық көзілдіріктер, электронды ұлғайтқыш құралдар – портативті және стационарлы;
5) рельефтілі-нүктелі, заттық барельефтілі және сюжетті бейнелерді білдіретін көрнекі, графикалық, белгілі бір көрнекіліктер, рельефтілі-графикалық көрнекі құралдар; көрнекі құралдардың түсін қою сары, сары және жасыл түстерде таңдай керек. Қара суреттерді қарама-қарсылықтарды екі есе ұлғайту арқылы берген ықтимал;
6) әртүрлі деңгейдегі көрсету материалдары: макеттер, модельдер, жануарлар мен құстардың тұлыбы, муляждар, геометриялық жайпақ және көлемді фигуралар жинағы.
3 - тарау. "Көркем еңбек" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
18. "Көркем еңбек" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0-сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында – 32 сағатты;
2) 1-сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында – 33 сағатты;
3) 2-сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында – 34 сағатты;
4) 3-сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында – 34 сағатты;
5) 4-сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында – 34 сағатты құрайды.
19. Бағдарламаның мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту" бөлімі;
2) "Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау" бөлімі;
3) "Презентация, талдау және бағалау" бөлімі.
20. "Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) қоршаған ортаны білу және түсіну;
2) Қазақстан халықтарының мәдениеті мен дәстүрлерін білу және түсіну;
3) сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту;
4) жоспарлау.
21. "Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) қоршаған ортаны бейнелеу;
2) шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникасы;
3) дайындау технологиясы;
4) қауіпсіздік техникасын сақтау.
22. "Презентация, талдау және бағалау" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) презентация;
2) жұмысты қорғау және талқылау.
23. 0-сыныпқа арналған "Көркем еңбек" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту" бөлімі: қоршаған ортаны білуі және түсінуі; "Көркем еңбек" пәнімен танысу; "Көркем еңбек" пәні бойынша сабақтарда мектепке керек оқу құралдарымен танысу; қарапайым заттың өзіне қарап суретін салу (түс, сызық, форма, пішін, фактура); негізгі және құрылымды түстер; жылы және суық түстер; көрмейтін білім алушылар үшін: "Көркем еңбек" пәнімен танысу; тифлографиканың көрмейтін білім алушы үшін мәні мен мағынасы: рельефтілі сурет салу мақсатында тифлографикалық құралдар және аспаптармен танысу; рельефтілі сурет түрлерімен танысу; жартылай көретін білім алушылар үшін негізгі және құрамдас түстер; жартылай көретін білім алушылар үшін жылы және суық түстер; Брайль жүйесі бойынша түстер (қызыл, сары, көк, жасыл); өнер, мәдениет және салт-дәстүрлерді білу және түсіну: кітапшалардағы суреттер (жақын ортадағы адам, заттар, жануарлар, өсімдіктердің бейнелері); Қазақстанның декоративті-қолданбалы өнері; қазақ оюының элементтері; сезімдерін білдіріп, шығармашылық идеяларын дамыту; балаларға арналған туындыларды тыңдау негізінде сезімдерін білдіру; өнердің мәнерлі амалдарының көмегімен көркем бейне мен сезімдерін (эмоционалды көңіл-күйі мен мінезі) білдіру; жоспарлау: шығармашылық қызметін жоспарлау;
2) "Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау" бөлімі: қоршаған ортаны бейнелеу; табиғаттың мәнерлі бейнелерін (жауын, қар, жапырақтардың түсуі, жел, қырау) түрлі көркем материалдардың көмегімен құру; флора мен фауна өкілдерінің бейнелері; шығармашылық жұмыстарды орындау материалдары мен техникалары; көркем материалдар мен құралдар: шығармашылық жұмыстарға арналған табиғи және жасанды материалдар; шығармашылық жұмыстарға арналған дәстүрлі емес материалдар; әртүрлі материалдармен (көркем, табиғи және жасанды) эксперименттер; орындау техникасы (коллаж, монотипия, шимай графиясы, басу); орындау технологиясы: өлшеуіш құралдармен жұмыс; материалдар және құрамдас бөліктерін қарапайым әдістермен байланыстыру; көлемді формаларды құру; жабыстырма техникасы; қағаз түрлері; қағаз пластикасы; қазақ ұлттық мәдениеті бірліктерімен шығармашылық жұмыстар; қауіпсіздік техникасын сақтау: офтальмологиялық аспектіні ескере отыра қауіпсіздік техникасы ережелері;
3) "Презентация, талдау және бағалау" бөлімі: шығармашылық жұмыстар көрмесін презентациялау; шығармашылық жұмыстарды талдау; шығармашылық жұмыстарды мұғалімнің көмегімен шолу жасап, бағалау.
24. 1-сыныпқа арналған "Көркем еңбек" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту" бөлімі. Нашар көретін білім алушылар үшін: қоршаған ортаны білуі және түсінуі; "Көркем еңбек" пәнімен танысу; "Көркем еңбек" пәні бойынша сабақтарда мектепке керек оқу құралдарымен танысу; қоршаған ортаның визуалды сипаты (түс, форма, пішін, фактура); құрылған әлемнің визуалды сипаты (түс, форма, пішін, фактура); негізгі және құрамдас түстер; жылы және суық түстер; көрмейтін білім алушылар үшін: "Көркем еңбек" пәнімен танысу; тифлографиканың көрмейтін білім алушы үшін мәні мен мағынасы: рельефтілі бейнені салу мақсатында тифлографикалық құралдар және аспаптармен танысу; рельеф түрлерімен танысу; қоршаған орта заттарының визуалды сипаты (түсі, формасы, пішіні, фактурасы; жартылай көретін білім алушылар үшін негізгі және құрамдас түстер; жартылай көретін білім алушылар үшін тактилді-сипау арқылы қабылдауы (түсі, формасы, пішіні, фактурасы); жартылай көретін білім алушылар үшін негізгі және құрамдас түстер; жартылай көретін білім алушылар үшін жылы және суық түстер; Брайль жүйесі бойынша түстермен (қызыл, сары, көк, жасыл) танысу; өнер, мәдениет және салт-дәстүрлерді білу және түсіну: балалар кітапшалардағы суреттерге мәнерлі амалдар; бейнелеу өнерінің негізгі түрлері мен жанрлары (сурет өнері, графика, мүсіндеу); қазақ халқының декоративті-қолданбалы өнері; қазақ оюының элементтері; сезімдерін білдіріп, шығармашылық идеяларын дамыту; шығармашылық идеяларын дайындау; шығармашылық идеяларын жүзеге асыру; өнердің мәнерлі амалдарының көмегімен көркем бейне мен сезімдерін (эмоционалды көңіл-күйі мен мінезі) білдіру; шығармашылық әрекет алгоритмі; жоспарлау: шығармашылық қызметін жоспарлау;
2) "Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау" бөлімі: оршаған ортаны бейнелеу; табиғаттың мәнерлі бейнелерін (жауын, қар, жапырақтардың түсуі, жел, қырау) көру-сезу арқылы қабылдау арқылы түрлі көркем материалдардың көмегімен құру; флора мен фауна өкілдерінің бейнелері; шығармашылық жұмыстарды орындау материалдары мен техникалары; материалдар мен құрамдас бөліктерін қарапайым амалдардың көмегімен байланыстыру; шығармашылық жұмыстарға арналған табиғи және жасанды материалдар; шығармашылық жұмыстарға арналған дәстүрлі емес материалдар; әртүрлі материалдар (көркем, табиғи және жасанды) және орындау техникаларымен (коллаж, монотипия, шимай графиясы, басу) эксперименттер; орындау технологиясы: өлшеуіш құралдармен жұмыс жасау; материалдар және құрамдас бөліктерін қарапайым әдістермен байланыстыру; көлемді формаларды құру; жабыстырма техникасы; қағаз пластикасы; қазақ ұлттық мәдениеті бірліктерімен шығармашылық жұмыстар; қауіпсіздік техникасын сақтау: офтальмологиялық аспектіні ескере отыра қауіпсіздік техникасы ережелері;
3) "Презентация, талдау және бағалау" бөлімі: шығармашылық жұмыстар көрмесін презентациялау; шығармашылық жұмыстарды талдау және бағалау; шығармашылық жұмыстарға мұғалімнің көмегімен шолу жасап, бағалау.
25. 2-сыныпқа арналған "Көркем еңбек" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту" бөлімі нашар көретін білім алушылар үшін: табиғат әлемінің визуалды сипаты (сызық, түс, форма, пішін, фактура); құрылған әлемді көру-сипау арқылы қабылдау (сызықтар, түс, форма, пішін, фактура); рельефтілі бейнелердің түрлері; негізгі және құрамдас түстер; жылы және суық түстер; рельефтілі бейнені қабылдау және қайтадан салу; табиғи материалдар және геометриялық формалардың (таяқшалар) көмегімен сұлбаны салу амалдары; түрлі техникаларды қолдана отыра ішкі трафаретте штрихтау (солдан оңға, жоғарыдан төменге, шеңбер бойы); түрлі тифлографикалық құралдар – грифель, "Школьник" құралындағы қаламның көмегімен екі өлшемді қарапайым заттарды сызба түрінде бейнелеу (рельефтілі бейнені алу үшін шаблондар мен трафареттерді қолдана отыра); грифельдің көмегімен рельефтілі бейнелерді өшіру; қарапайым рельефтілі бейнелерді оқу; өнер, мәдениет және салт-дәстүрлерді білу және түсіну: сурет өнерінің түрлері мен жанрлары; Қазақстан халықтарының декоративті-қолданбалы өнері (оюлар, бұйымдар, тұрмыстық заттар, ұлттық киімдер); сезімдерін білдіріп, шығармашылық идеяларын дамыту; шығармашылық идеяларын дайындау; шығармашылық идеяларын жүзеге асыру; көркем бейне мен сезімдерін (эмоционалды көңіл-күйі мен мінезі) білдіру; ақпарат көздерімен жұмыс жасау;
2) "Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау": қоршаған ортаны бейнелеу; табиғаттың мәнерлі бейнелерін (қар, боран, жауын, жапырақтардың түсуі) сомдау; флора мен фауна өкілдерінің бейнелері; табиғаттың мәнерлі бейнелерін сомдау мақсатында түрлі көркем материалдар мен амалдарды қолдану; шығармашылық жұмыстарды орындау материалдары мен техникалары; көркем материалдар мен құралдар; шығармашылық жұмыстарға арналған табиғи және жасанды материалдар; шығармашылық жұмыстарға арналған дәстүрлі емес материалдар; әртүрлі материалдар (көркем, табиғи және жасанды) және техникалармен (монотипия, шимай графиясы, басу) эксперименттер; орындау технологиясы: өлшеуіш құралдармен жұмыс жасау; материалдар және құрамдас бөліктерін қарапайым әдістермен байланыстыру; көлемді формаларды құру; жабыстырма техникасы; қағаз пластикасы; қазақ ұлттық мәдениеті бірліктерімен шығармашылық жұмыстар; орындау технологиясы: өлшеуіш құралдармен жұмыс; материалдар және құрамдас бөліктерін қарапайым әдістермен байланыстыру; көлемді формаларды құру; жабыстырма техникасы; қағаз пластикасы; қазақ ұлттық мәдениеті бірліктерімен шығармашылық жұмыстар; ою ұғымы, оның қызметі мен тұрмыста қолданылуы; оюларды тактилді-сипау арқылы қабылдау, оюдың құрылымын талдау; ою түрлері; оюдың құрамдас бөліктерін белгілеу; қауіпсіздік техникасын сақтау: қауіпсіздік техникасы ережелері;
3) "Презентация, талдау және бағалау": өз жұмысын (сұлба, бұйым) презентациялау; шығармашылық жұмыстарды талқылау, талдау және бағалау; шығармашылық жұмыстарға ұжыммен баға беру.
26. 3-сыныпқа арналған "Көркем еңбек" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту" бөлімі нашар көретін білім алушылар үшін: қоршаған ортаны білуі және түсінуі; табиғат жасаған декоративті оюлар мен формалар; табиғи формаларды тексеру және түсіндіру; Брайль құралы және "Школьник" құралы, грифель, қарындаш, қалам, шаблон және трафареттің көмегімен табиғат жасаған формаларды рельефтілі бейнелеу; заттың сұлбасын шаблон және трафаретті қолдана отыра табиғи материалдың көмегімен жасау; рельефтілі бейнелер мен сюжетті суреттерді оқу; өнер, мәдениет және салт-дәстүрлерді білу және түсіну: отандық және әлемдік мәдениет өнерінің түрлі туындылары; тактилді-сипау арқылы қабылдау және қалдық көруге қолжетімді қазақ халқының және әлем халықтарының декоративті-қолданбалы өнері (оюлар, бұйымдар, ұлттық киімдер); сезімдерін білдіріп, шығармашылық идеяларын дамыту; шығармашылық идеяларын дайындау; шығармашылық идеяларын жүзеге асыру; көркем бейне мен сезімдерін (эмоционалды көңіл-күйі мен мінезі) білдіру; ақпарат көздерімен жұмыс жасау; жоспарлау: қызметін жоспарлау; жұмыс орнын ұйымдастыру.
2) "Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау": қоршаған ортаны бейнелеу; табиғаттың мәнерлі бейнелерін (қар, жапырақтардың түсуі, жауын, боран) сомдау; флора мен фауна өкілдерінің бейнелері; табиғаттың мәнерлі бейнелерін сомдау мақсатында түрлі көркем материалдар мен амалдарды қолдану; шығармашылық жұмыстарды орындау материалдары мен техникалары; көркем материалдар мен құралдар; шығармашылық жұмыстарға арналған табиғи және жасанды материалдар; шығармашылық жұмыстарға арналған дәстүрлі емес материалдар; әртүрлі материалдар (көркем, табиғи және жасанды) және техникалармен (монотипия, шимай графиясы, басу) эксперименттер; орындау технологиясы: өлшеуіш құралдармен жұмыс жасау; материалдар және құрамдас бөліктерін қарапайым әдістермен байланыстыру; көлемді формаларды құру; жабыстырма техникасы; қағаз пластикасы; қазақ халқы және өзге ұлттардың ұлттық мәдениеті бірліктерімен шығармашылық жұмыстар; қауіпсіздік техникасын сақтау: офтальмологиялық аспектіні ескере отыра қауіпсіздік техникасы ережелері;
3) "Презентация, талдау және бағалау": шығармашылық жұмысын презентациялау; шығармашылық жұмыстарды талқылау және бағалау; көркем-шығармашылық жұмыстың нәтижесі.
27. 4-сыныпқа арналған "Көркем еңбек" пәнінің базалық мазмұны:
1) "Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту" бөлімі. Нашар көретін білім алушылар үшін: қоршаған ортаны білуі және түсінуі; табиғат жасаған декоративті оюлар мен формалар; табиғи формаларды түсіндіру; шығармашылық жұмысты өздігінен орындау; қарапайым суреттер мен оюлы кешендерді орындау. Көрмейтін білім алушылар үшін: табиғат жасаған декоративті оюлар мен формалар; табиғи формаларды түсіндіру; шығармашылық жұмысты өздігінен орындау; қарапайым суреттер мен оюлы кешендерді орындау; әртүрлі тифлографиялық құралдар мен аспаптарды қолдана отыра рельефтілі бейнелеудегі шығармашылық жұмысты өздігінен орындау; қарапайым суреттер мен оюлы кешендерді орындау; күрделілігі әртүрлі деңгейдегі рельефтілі суреттерді оқу және оларды нақты заттармен салыстыру; өнер, мәдениет және салт-дәстүрлерді білу және түсіну: өнер мен мәдениеттің адам өміріндегі рөлі; отандық және әлемдік мәдениет өнерінің туындыларын тану; қазақ халқының және әлем халықтарының декоративті-қолданбалы өнері (оюлар, өрнектер, бұйымдар, тұрмыстық заттар, ұлттық киімдер); сезімдерін білдіріп, шығармашылық идеяларын дамыту; шығармашылық идеяларын дайындау; шығармашылық идеяларын жүзеге асыру; көркем бейне мен сезімдерін (эмоционалды көңіл-күйі мен мінезі) мәнерлі амалдардың көмегімен білдіру; шығармашылық идеяларды дамыту мақсатында түрлі ақпарат көздерін іздестіріп, талдау жасау; жоспарлау: қызметін жоспарлау;
2) "Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау" бөлімі: қоршаған ортаны бейнелеу; табиғаттың мәнерлі бейнелерін (табиғат құбылыстары) сомдау; флора мен фауна өкілдерінің бейнелері; табиғаттың мәнерлі бейнелерін сомдау мақсатында түрлі көркем материалдар мен амалдарды қолдану; шығармашылық жұмыстарды орындау материалдары мен техникалары; көркем материалдар мен құралдар; шығармашылық жұмыстарға арналған табиғи және жасанды материалдар; шығармашылық жұмыстарға арналған дәстүрлі емес материалдар; әртүрлі материалдар (көркем, табиғи және жасанды) және техникалармен (монотипия, коллаж, шимай графиясы, басу) эксперименттер; орындау технологиясы: өлшеуіш құралдармен жұмыс жасау; материалдар және құрамдас бөліктерін қарапайым әдістермен байланыстыру; көлемді формаларды құру; жабыстырма техникасы; қағаз пластикасы; қазақ халқының ұлттық мәдениеті бірліктерімен шығармашылық жұмыстар; қауіпсіздік техникасын сақтау: офтальмологиялық аспектіні ескере отыра қауіпсіздік техникасы ережелері;
3) "Презентация, талдау және бағалау": АКТ-ды қолдана отырып, шығармашылық жұмысын презентациялау; шығармашылық жұмыстарды талқылау және бағалау; орындалған жұмыстарды талдау және бағалау.
4-тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
28. Бағдарламада оқыту мақсаттары әр сыныпқа кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.3 кодында: "1" – сынып, "2.1" – бөлімше, "3" – оқыту мақсатының реттік саны.
29. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
0. 1. 1. 1 қоршаған орта объектілерінің ерекшеліктерін, таныс бейнелер мен форма ларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) білу (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
1. 1. 1. 1 қоршаған орта объектілерінің ерекшеліктерін, таныс бейнелер мен форма ларды (сызық, түс, форма, өл шем, фактура) білу (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
2. 1. 1. 1 таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өл шем, фактура) зерттеу кезін де қоршаған ортаның ерек шеліктерін сипаттау (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
3. 1. 1. 1 оюлар, өрнектер мен табиғат жасаған формаларды анықтап, тану және қабылдаудың көру-сипау арқылы өзінің жұмыстарында түсіндіру (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
4. 1. 1. 1 оюлар, өрнектер мен табиғат жасаған формаларды анықтап, тану және қабылдаудың көру-сипау арқылы өзінің жұмыстарын да түсіндіру; |
1.2 |
0. 1. 2. 1 сурет өнерінің негізгі түрлерімен жанр ларын, олардың ерекше сипаттарын көру-сипау арқылы анықтау; |
1. 1. 2. 1 сурет өнерінің негізгі түрлерімен жанрларын, олардың ерекше сипаттарын көру-сипау арқылы анықтау; |
2. 1. 2. 1 сурет өнерінің негізгі түрлерімен жанрларын анықтау, олардың ерекше сипаттарын көру-сипау арқылы бейнелеу; |
3. 1. 2. 1 көру-сипау арқылы қабылдау негізінде түрлі өнер туындыларының ерекшеліктерін анықтау; |
4. 1. 2. 1 қабылдаудың көріп-сипау амалы негізінде ұлттық және әлемдік өнер туындыларын, кәсіппен дизайнды зерттеу барысында ерекшеліктерін анықтап, түсіндіру; |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 0. 1. 3. 1 шығармашылық идеяларда қоршаған орта туралы өзінің әсерін білдіру | 1. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл-күй мен мінезін) өнердің мәнерлі амалдары арқылы білдіру |
2. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл-күй мен мінезін) өнердің мәнерлі амалдары арқылы білдіру; |
3. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл-күй мен мінезін) жұмыс техникаларын негіздеме арқылы таңдай отыра білдіру; |
4. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл-күй мен мінезін) жұмыс техникаларын негіздеме арқылы таңдай отыра білдіру; |
1.4 Жоспар лау | 2. 1. 4. 1 шығарма шылық жұмысты орындау реттілігін анықтау | 3. 1. 4. 1 жұмыс процесін жоспарлау және жұмыс орнын дұрыс ұйымдас тыру | 4. 1. 4. 1 жұмыс процесін жоспарлау және жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру | ||
2) "Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Қоршаған ортаны бейнелеу | 0. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуал дылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен бейнелеу | 1. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элемент терін (визуалды лар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен бейнелеу | 2. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды белгілі бір әдістермен беру мақсатында қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен бейнелеу | 3. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды түрлі әдістермен беру мақсатында қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен бейнелеу | 4. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды түрлі әдістермен беру мақсатында қоршаған ортаның визуалды элементтерінің (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) түрлі құрамдарын жасау |
2.2 Шығармашылық жұмыс тарды жасаудың материал дары мен техника лары | 0. 2. 2. 1 қарапайым амалдар мен техникалардың көмегімен аспаптар мен ма териал дарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану | 1. 2. 2. 1 қарапайым амалдар мен техникалар дың көмегімен аспаптар мен материал дарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану | 2. 2. 2. 1 түрлі амалдар мен техникаларды қолдана отыра аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және экспериментжасау |
3. 2. 2. 1 күрделірек амалдар мен техникаларды қолдана отыра аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және экспериментжасау; |
4. 2. 2. 1 күрделірек амалдар мен техникаларды қолдана отыра өзі таңдаған аспаптар және материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және экспериментжасау; |
2.3 Дайындау технологиясы |
0. 2. 3. 1 құрамдас бөліктерді қосудың қарапайым әдістерін білу; |
1. 2. 3. 1 құрамдас бөліктерді қосудың қарапайым әдістерін білу; |
2. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану; |
3. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде нақтылыққа қол жете отыра бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану; 3. 2. 3. 2 ермексаз, қағаз және қалдық материалды қолдана отыра белгілі бір амалдардың көмегімен қарапайым және көлемді формаларды жасау; |
4. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану; |
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 0. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | 1. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | 2. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | 3. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | 4. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану |
3) "Презентация, талдау және бағалау" бөлімі:
3-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
3.1. Презентация | 0. 3. 1. 1 өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) қарапайым әдістермен көрсету | 1. 3. 1. 1 негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | 2. 3. 1. 1 негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | 3. 3. 1. 1 арнайы терми нологияны қолдана отыра негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | 4. 3. 1. 1 арнайы терми нологияны қолдана отыра негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету |
3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылау және бағалау | 0. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты мұғалімнің көмегімен талқылау | 1. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты талқылау | 2. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты талқылау және оны жақсарту бойынша ұсыныс жасау | 3. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты түсіндіру және оны жақсарту бойынша ұсыныс жасау | 4. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты көрсеткіштерге сәйкес бағалау, оны жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу |
30. Бағдарлама көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.
31. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.
| Бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Көркем еңбек" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар
1) 0-сынып:
1-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Зерттеу және шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
0. 1. 1. 1 қоршаған орта объектілерінің қасиеттерін, таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) білу; |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 0. 1. 3. 1 шығармашылық идеяларда қоршаған орта туралы өзінің әсерін білдіру | ||
2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 0. 2. 2. 1 аспаптар және материалдарды (табиғи және жасанды) қолдану | ||
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 0. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
2. Менің мектебім | 1. Зерттеу мен шығар машылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
0. 1. 1. 2 түстерді біліп, анықтау (нашар көретін және жартылай көретіндер үшін); |
2.1 Қоршаған ортаны бейнелеу | 0. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретін дер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен бейнелеу | ||
2.3 Жасау технологиялары | 0. 2. 3. 1 құрамдас бөліктерді қосудың қарапайым әдістерін білу | ||
2-тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | 1. Зерттеу мен шығар машылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 0. 1. 2. 1 сурет өнерінің негізгі түрлері мен жанрларын, олардың ерекше сипаттарын көру-сипау арқылы анықтау |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 0. 1. 3. 1 шығармашылық идеяларда қоршаған орта туралы өзінің әсерін білдіру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 0. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдіс термен бейнелеу | |
2.3 Жасау технологиялары | 0. 2. 3. 2 ермексаз, қағаз бен қалдық материалдарды қолдана отыра қарапайым көлемді формаларды құру | ||
4. Бізді қоршаған әлем | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
0. 1. 1. 1 қоршаған орта объектілерінің қасиеттерін, таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) білу; |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 0. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдіс термен бейнелеу | |
2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 0. 2. 2. 1 қарапайым амалдар мен техникалардың көмегімен аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығарма шылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 0. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты мұғалімнің көмегімен түсіндіру | |
3-тоқсан | |||
5. Саяхат | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 0. 1. 2. 1 сурет өнерінің негізгі түрлері мен жанрларын, олардың ерекше сипаттарын көру-сипау арқылы анықтау |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 0. 1. 3. 1 шығармашылық идеяларда қоршаған орта туралы өзінің әсерін білдіру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 0. 2. 2. 1 қарапайым амалдар мен техникалардың көмегімен аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану | |
2.3 Жасау технологиялары | 0. 2. 3. 2 ермексаз, қағаз бен қалдық материалдарды қолдана отыра қарапайым көлемді формаларды құру | ||
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 0. 1. 2. 2 қазақ халқының қолданбалы өнерінің қарапайым элементтерін білу |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған ортаны бейнелеу | 0. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен бейнелеу | |
2.3 Жасау технологиялары | 0. 2. 3. 3 тұрмыстық заттарды көркем безендіру амалы ретінде қазақ ұлттық оюының қарапайым элементтерін анықтау | ||
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 0. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 0. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын (сұлба, бұйым) қарапайым әдістермен көрсету | |
4-тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 0. 1. 3. 1 шығармашылық идеяларда қоршаған орта туралы өзінің әсерін білдіру |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 0. 2. 2. 1 қарапайым амалдар мен техникалардың көмегімен аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану | |
2.3 Жасау технологиялары | 0. 2. 3. 3 тұрмыстық заттарды көркем безендіру амалы ретінде қазақ ұлттық оюының қарапайым элементтерін анықтау | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 0. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты мұғалімнің көмегімен түсіндіру | |
8. Дені саудың – жаны сау! | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
0. 1. 1. 1 қоршаған орта объектілерінің қасиеттерін, таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) білу (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.3 Жасау технологиясы | 0. 2. 3. 1 құрамдас бөліктерді қосудың қарапайым әдістерін білу | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 0. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын (сұлба, бұйым) қарапайым әдістермен көрсету | |
2) 1-сынып:
2-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
1. 1. 1. 1 қоршаған ортаның ерекшеліктері, таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) білу (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 1. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) өнердің мәнерлі амалдары арқылы білдіру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.3 Жасау технологиясы | 1. 2. 3. 1 құрамдас бөліктерді қосудың қарапайым әдістері мен тәсілдерін білу | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 1. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысын талқылау | |
2. Менің мектебім | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
1. 1. 1. 2 түстерді біліп, анықтау (нашар көретін және жартылай көретіндер үшін); |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 1. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен беру | |
2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 1. 2. 2. 1 қарапайым амалдар мен техникалардың көмегімен аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану | ||
2.3 Жасау технологиясы | 1. 2. 3. 2 ермексаз, қағаз және қалдық материалды қолдана отыра белгілі бір амалдардың көмегімен қарапайым және көлемді формаларды жасау | ||
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 1. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
2-тоқсан | |||
3. Менің отбасым және достарым | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 1. 1. 2. 1 сурет өнерінің негізгі түрлері мен жанрларын, олардың ерекше сипаттарын көру-сипау арқылы анықтау |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 1. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) өнердің мәнерлі амалдары арқылы білдіру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 1. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен беру | |
2.2. Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 1. 2. 2. 1 қарапайым амалдар мен техникалардың көмегімен аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану | ||
4. Бізді қоршаған әлем | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
1. 1. 1. 1 қоршаған ортаның ерекшеліктері, таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) білу (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 1. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен беру | |
2.3 Жасау технологиясы | 1. 2. 3. 2 ермексаз, қағаз бен қалдық материалдарды қолдана отыра белгілі бір тәсілдермен қарапайым көлемді формаларды құру | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1. Презентация | 1. 3. 1. 1 негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
3-тоқсан | |||
5. Саяхат | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 1. 1. 2. 1 сурет өнерінің негізгі түрлері мен жанрларын, олардың ерекше сипаттарын көру-сипау арқылы анықтау |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2. Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 1. 2. 2. 1 қарапайым амалдар мен техникалардың көмегімен аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 1. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысын талқылау | |
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүр лерді білу және түсіну | 1. 1. 2. 2 қазақ халқының қолданбалы өнерінің қарапайым элементтерін білу |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.3. Жасау технологиясы | 1. 2. 3. 3 қазақ ұлттық мәдениетінің элементтерін шығармашылық жұмыстарды жасауда қолдану | |
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 1. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 1. 3. 1. 1 негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
4-тоқсан | |||
7. Тағам және сусын | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеялар ды дамыту | 1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 1. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) өнердің мәнерлі амалдары арқылы білдіру |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 1. 2. 1. 1 қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен беру | |
2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 1. 2. 2. 1 қарапайым амалдар мен техникалардың көмегімен аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыс тарды талқылап, бағалау | 1. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысын талқылау | |
8. Дені саудың – жаны сау! | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
1. 1. 1. 1 қоршаған ортаның ерекшеліктері, таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) білу (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.3 Жасау технологиясы | 1. 2. 3. 1 құрамдас бөліктерді қосудың қарапайым әдістері мен тәсілдерін білу | |
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 1. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 1. 3. 1. 1 өзінің шығармашылық жұмысын (сұлба, бұйым) қарапайым әдістермен көрсете білу | |
3) 2-сынып:
3-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Өзім туралы | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
2. 1. 1. 1 таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) зерттеу кезінде қоршаған ортаның ерекшеліктерін сипаттау (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 2. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) өнердің мәнерлі амалдары арқылы білдіру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 2. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды түрлі әдістермен беру мақсатында қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен салу | |
2.3 Жасау технологиясы | 2. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану | ||
2. Менің отбасым және достарым | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 2. 1. 2. 1 сурет өнерінің негізгі түрлері мен жанрларын анықтау, олардың ерекше сипаттарын көру-сипау арқылы бейнелеу |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 2. 1. 3. 2 шығармашылық идеяларды дамыту мақсатында белгілі қайнар көздерден ақпаратты жинақтау | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 2. 2. 2. 1 түрлі амалдар мен техникаларды қолдана отыра аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | |
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 2. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 2. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты талқылау және оны жақсарту бойынша ұсыныс жасау | |
2-тоқсан | |||
3. Менің мектебім | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
2. 1. 1. 1 таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) зерттеу кезінде қоршаған ортаның ерекшеліктерін сипаттау (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
1.4 Жоспарлау | 2. 1. 4. 1 шығармашылық жұмысты орындау реттілігін анықтау | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.3 Жасау технологиясы | 2. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 2. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты талқылау және оны жақсарту бойынша ұсыныс жасау | |
4. Менің туған өлкем | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 2. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) өнердің мәнерлі амалдары арқылы білдіру |
2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 2. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды түрлі әдістермен беру мақсатында қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен салу | ||
2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 2. 2. 2. 1 түрлі амалдар мен техникаларды қолдана отыра аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 2. 3. 1. 1 негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
3-тоқсан | |||
5. Дені саудың – жаны сау! | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
2. 1. 1. 1 таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) зерттеу кезінде қоршаған ортаның ерекшеліктерін сипаттау (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 2. 1. 2. 1 сурет өнерінің негізгі түрлері мен жанрларын анықтау, олардың ерекше сипаттарын бейнелеу | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 2. 2. 2. 1 түрлі амалдар мен техникаларды қолдана отыра аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | |
2.3 Жасау технологиясы | 2. 2. 3. 2 ермексаз, қағаз және қалдық материалды қолдана отыра белгілі бір амалдардың көмегімен қарапайым және көлемді формаларды жасау | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 2. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты талқылау және оны жақсарту бойынша ұсыныс жасау | |
6. Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 2. 1. 2. 2 Қазақстан халықтарының қолданбалы өнерінің негізгі элементтерін (ою, түс, материалдар) анықтау |
1.4 Жоспарлау | 2. 1. 4. 1 шығармашылық жұмысты орындау реттілігін анықтау | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.3 Жасау технологиясы | 2. 2. 3. 3 қазақ ұлттық мәдениетінің элементтерін шығармашылық жұмыстарды жасауда қолдану | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 2. 3. 1. 1 негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің шығармашылық жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
4-тоқсан | |||
7. Мені қоршаған әлем | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
2. 1. 1. 1 таныс бейнелер мен формаларды (сызық, түс, форма, өлшем, фактура) зерттеу кезінде қоршаған ортаның ерекшеліктерін сипаттау (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 2. 1. 3. 2 шығармашылық идеяларды дамыту мақсатында белгілі қайнар көздерден ақпаратты жинақтау | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 2. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды түрлі әдістермен беру мақсатында қоршаған ортаның белгілі бір элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қарапайым әдістермен салу | |
2.3 Жасау технологиясы | 2. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану | ||
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 2. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
8. Саяхат | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 2. 1. 2. 2 Қазақстан халықтарының қолданбалы өнерінің негізгі элементтерін (ою, түс, материалдар) анықтау |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 2. 2. 2. 1 түрлі амалдар мен техникаларды қолдана отыра аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 2. 3. 1. 1 негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің шығармашылық жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
4) 3-сынып:
4-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Тірі табиғат | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
3. 1. 1. 1 оюлар, өрнектер мен табиғат жасаған формаларды анықтап, тану және қабылдаудың көру-сипау арқылы өзінің жұмыстарында түсіндіру (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 3. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) жұмыс техникаларын негіздеме арқылы таңдай отыра білдіру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 3. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды беру мақсатында қоршаған ортаның түрлі визуалды элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қолдану | |
2.3 Жасау технологиясы | 3. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде нақтылыққа қол жете отыра бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыс тарды талқылап, бағалау | 3. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты түсіндіру және оны жақсарту бойынша ұсыныс жасау | |
2. Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен (жарық пен қараңғы) | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 3. 1. 2. 1 көру-сипау арқылы қабылдау негізінде түрлі өнер туындыларының ерекшеліктерін анықтау |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 3. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) жұмыс техникаларын негіздеме арқылы таңдай отыра білдіру | ||
1.4 Жоспарлау | 3. 1. 4. 1 жұмыс процесін жоспарлау және жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 3. 2. 2. 1 күрделірек амалдар мен техникалар ды қолдана отыра аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | |
2-тоқсан | |||
3. Уақыт | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
3. 1. 1. 1 оюлар, өрнектер мен табиғат жасаған формаларды анықтап, тану және қабылдаудың көру-сипау арқылы өзінің жұмыстарында түсіндіру (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 3. 1. 3. 2 шығармашылық идеяларды дамыту мақсатында белгілі қайнар көздерден ақпаратты жинақтау | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 3. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды беру мақсатында қоршаған ортаның түрлі визуалды элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қолдану | |
2.3 Жасау технологиялары | 3. 2. 3. 2 ермексаз, қағаз және қалдық материалды қолдана отыра белгілі бір амалдардың көмегімен қарапайым және көлемді формаларды жасау | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 3. 3. 1. 1 арнайы терминологияны қолдана отыра негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
4. Сәулет | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.4 Жоспарлау | 3. 1. 4. 1 жұмыс процесін жоспарлау және жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 3. 2. 2. 2 баламалы материалдар мен жұмысты орындау амалдарын таңдау | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 3. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты түсіндіру және оны жақсарту бойынша ұсыныс жасау | |
3-тоқсан | |||
5. Өнер | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 3. 1. 2. 2 қазақ халқының және әлем халықтарының қолданбалы өнерінің ұлттық ерекшеліктерін анықтап, сипаттау |
1.4 Жоспарлау | 3. 1. 4. 1 жұмыс процесін жоспарлау және жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 3. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды беру мақсатында қоршаған ортаның түрлі визуалды элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қолдану | |
2.3 Жасау технологиялары | 3. 2. 3. 3 қазақ ұлттық және басқа халық тардың мәдениетінің сән элементтерін қолдану | ||
2.4. Қауіпсіздік техникасын сақтау | 3. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
6. Атақты тұлғалар | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 3. 1. 2. 1 көру-сипау арқылы қабылдау негізінде түрлі өнер туындыларының ерекшеліктерін анықтау |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 3. 1. 3. 2 шығармашылық идеяларды дамыту мақсатында белгілі қайнар көздерден ақпаратты жинақтау | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 3. 2. 2. 1 күрделірек амалдар мен техникаларды қолдана отыра аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 3. 3. 1. 1 арнайы терминологияны қолдана отыра негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
4-тоқсан | |||
7. Су – тіршілік көзі | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
3. 1. 1. 1 оюлар, өрнектер мен табиғат жасаған формаларды анықтап, тану және қабылдаудың көру-сипау арқылы өзінің жұмыстарында түсіндіру (нашар көретін және көрмейтін білім алушылар үшін); |
2. Шығармашылық жұмыстар ды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 3. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды беру мақсатында қоршаған ортаның түрлі визуалды элементтерін (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қолдану | |
2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 3. 2. 2. 1 күрделірек амалдар мен техникаларды қолдана отыра аспаптар мен материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | ||
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 3. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
8. Демалыс мәдениеті. Мерекелер | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 3. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) жұмыс техникаларын негіздеме арқылы таңдай отыра білдіру |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 3. 2. 2. 2 баламалы материалдар мен жұмысты орындау амалдарын таңдау | |
2.3 Жасау технологиялары | 3. 2. 3. 3 қазақ ұлттық және басқа халықтардың мәдениетінің сән элементтерін қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 3. 3. 1. 1 арнайы терминологияны қолдана отыра негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
5) 4-сынып:
5-кесте
Ортақ тақырыптар | Бөлімдер | Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары |
1-тоқсан | |||
1. Менің Отаным – | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
4. 1. 1. 1 оюлар, өрнектер мен табиғат жасаған формаларды анықтап, тану және қабылдаудың көру-сипау арқылы өзінің жұмыстарында түсіндіру; |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 4. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) жұмыс техникаларын негіздеме арқылы таңдай отыра білдіру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 4. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 4. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты көрсеткіштерге сәйкес бағалау, оны жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу | |
2. Адами құндылықтар | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 4. 1. 2. 1 қабылдаудың көріп-сипау амалы негізінде ұлттық және әлемдік өнер туындыларын, кәсіп пен дизайнды зерттеу барысында ерекшеліктерін анықтап, түсіндіру |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 4. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) жұмыс техникаларын негіздеме арқылы таңдай отыра білдіру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 4. 2. 2. 1 күрделірек амалдар мен техникаларды қолдана отыра өзі таңдаған аспаптар және материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | |
2.3 Жасау технологиялары | 4. 2. 3. 2 ермексаз, қағаз және қалдық материалды қолдана отыра белгілі бір амалдардың көмегімен қарапайым және көлемді формаларды жасау | ||
2-тоқсан | |||
3. Мәдени мұра | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.2 Өнер, мәдениет пен салт-дәстүрлерді білу және түсіну | 4. 1. 2. 2 қазақ халқының және әлем халықтарының қолданбалы өнерінің ұлттық ерекшеліктерін анықтап, сипаттау |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 4. 1. 3. 2 шығармашылық идеяларды дамыту мақсатында түрлі қайнар көздерден ақпаратты таңдау (АКТ-ды қоса) | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.3 Жасау технологиялары | 4. 2. 3. 3 қазақ ұлттық мәдениеті және басқа да халықтардың элементтерін шығармашылық жұмыстарды жасауда қолдану | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 4. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты көрсеткіштерге сәйкес бағалау, оны жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу | |
4. Мамандықтар әлемі | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 4. 1. 3. 2 шығармашылық идеяларды дамыту мақсатында түрлі қайнаркөздерден ақпаратты таңдау (АКТ-ды қоса) |
1.4 Жоспарлау | 4. 1. 4. 1 жұмыс процесін жоспарлау және жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 4. 2. 2. 2 материалдарды қолдану және жұмыстарды орындауда тиімді шешімді ұсыну | |
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 4. 3. 1. 1 арнайы терминологияны қолдана отыра негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
3-тоқсан | |||
5. Табиғат құбылыста | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
4. 1. 1. 1 оюлар, өрнектер мен табиғат жасаған формаларды анықтап, тану және қабылдаудың көру-сипау арқылы өзінің жұмыстарында түсіндіру; |
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 4. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды беру мақсатында қоршаған ортаның визуалды элементтерінің түрлі құрамдарын (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қолдану | |
2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 4. 2. 2. 1 күрделірек амалдар мен техникалар ды қолдана отыра өзі таңдаған аспаптар және материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.2 Шығармашылық жұмыстарды талқылап, бағалау | 4. 3. 2. 1 шығармашылық жұмысты көрсеткіштерге сәйкес бағалау, оны жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу | |
6. Қоршаған ортаны қорғау | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
4. 1. 1. 1 оюлар, өрнектер мен табиғат жасаған формаларды анықтап, тану және қабылдаудың көру-сипау арқылы өзінің жұмыстарында түсіндіру; |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 4. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) жұмыс техникаларын негіздеме арқылы таңдай отыра білдіру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.3 Жасау технологиялары | 4. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану | |
2.4 Қауіпсіздік техникасын сақтау | 4. 2. 4. 1 қауіпсіздік техникасын сақтай отыра материалдар мен құралдарды қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 4. 3. 1. 1 арнайы терминологияны қолдана отыра негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
4-тоқсан | |||
7. Ғарышқа саяхат | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.1 Қоршаған ортаны білу және түсіну |
4. 1. 1. 1 оюлар, өрнектер мен табиғат жасаған формаларды анықтап, тану және қабылдаудың көру-сипау арқылы өзінің жұмыстарында түсіндіру; |
1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 4. 1. 3. 2 шығармашылық идеяларды дамыту мақсатында түрлі қайнаркөздерден ақпаратты таңдау (ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қоса) | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.3 Жасау технологиялары | 4. 2. 3. 2 ермексаз, қағаз және қалдық материалды қолдана отыра белгілі бір амалдардың көмегімен қарапайым және көлемді формаларды жасау | |
8. Болашаққа саяхат | 1. Зерттеу мен шығармашылық идеяларды дамыту | 1.3 Сезімдерін білдіру және шығармашылық идеяларды дамыту | 4. 1. 3. 1 шығармашылық идеялар және сезімдерін (эмоционалды көңіл күй мен мінезін) жұмыс техникаларын негіздеме арқылы таңдай отыра білдіру |
1.4 Жоспарлау | 4. 1. 4. 1 жұмыс процесін жоспарлау және жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру | ||
2. Шығармашылық жұмыстарды жасап, дайындау | 2.1 Қоршаған әлемді бейнелеу | 4. 2. 1. 1 шығармашылық идеяларды беру мақсатында қоршаған ортаның визуалды элементтерінің түрлі құрамдарын (визуалдылар – нашар көретіндер үшін, тактилді-сипау – көрмейтіндер үшін) қолдану | |
2.2 Шығармашылық жұмыстарды жасаудың материалдары мен техникалары | 4. 2. 2. 1 күрделірек амалдар мен техникалар ды қолдана отыра өзі таңдаған аспаптар және материалдарды (көркем, табиғи және жасанды) қолдану және эксперимент жасау | ||
2.3 Жасау технологиялары | 4. 2. 3. 1 сақталған анализаторлардың көмегімен жабыстыру, құрау және модельдеуде бөліктерді қосудың түрлі әдістері мен амалдарын қолдану | ||
3. Презентация, талдау және бағалау | 3.1 Презентация | 4. 3. 1. 1 арнайы терминологияны қолдана отыра негізгі идея мен процесті түсіндіре отыра өзінің жұмысын (сұлба, бұйым) көрсету | |
| Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 579 -қосымша |
Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасымен толықтырылды– ҚР Білім және ғылым министрінің 05.02.2020 № 51 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1 - тарау. Жалпы ережелер
1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 06.11.2024 № 327 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.2. Бағдарламаның мақсаты – балалардың денсаулығын нығайту, дене шынықтыру мәдениеті саласандағы білім мен біліктіліктерді меңгерту, спорттық-ерекше қимыл дағдыларын игерту, қозғалыс саласындағы бұзылыстарды тұрақтандыру және түзету.
3. Бағдарламаның міндеттері:
1) қозғалыс біліктері мен дағдыларын қалыптастыру;
2) дене қасиеттерін дамыту (ептілік, икемділік, тепе-теңдік, төзімділік);
3) гигиена дағдыларын үйрету;
4) бейімделген дене шынықтыру бойынша (бұдан әрі – БДШ) сабақтардың пайдасы туралы, дене жаттығуларының маңызы мен техникасы, оларды өткізу әдістемесі туралы, табиғат құбылыстары, қоғамдық өмір туралы түсініктерді қалыптастыру.
4. Түзете-дамыту міндеттері:
1) спорт залында өз бетінше кеңістікті бағдардаудың біліктері мен дағдыларын қалыптастыру, сақталған талдағыштарын пайдалана отырып, спорттық жабдықтарды және бейімделген құралдарды пайдалану;
2) әдетке айналған, стереотипті қозғалыстарды азайтуға жәрдемдесу;
3) сақталған талдағыштардың қоршаған заттар мен кеңістікті қабылдау қабілетін дамыту;
4) тиімді әлеуметтенуіне септігін тигізетін өмірлік-қажетті дағдыларды қалыптастыру.
2 - тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер
5. "Бейімделген дене шынықтыру" пәніне оқыту құндылыққа, іс-әрекетік, тұлғаға бағытталған, сараланған және коммуникативтік тәсілдер негізінде жүзеге асырылады.
6. Білім берудегі құндылыққа бағытталған тәсілді іске асыру арқылы білім алушылардың дұрыс мінез-құлқы мен әрекеттері қалыптастырылады, ол білім алушылардың ұлттық және спорттық ойындарға қатысуы арқылы жүзеге асырылады да, қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілікке, бір-біріне құрмет көрсетуге, ынтымақтастыққа ұмтылуға, абыроймен жеңіле білуге және жеңіске абыроймен жете білуге тәрбиелейді.
7. Тұлғаға бағытталған тәсіл дайындық, жалпы дамыту жаттығулары арқылы білім алушылардың өз дене қабілеттерін сезінуін, жас, дене, психикалық ерекшеліктерін, офтальмологиялық аспектісін және ілеспелі диагноздарын ескере отырып, денсаулықты сақтау мен нығайтуға ықпал ететін қозғалыс белсенділігін дамытуға жағдай жасауды көздейді.
8. Іс-әрекет тәсілі қағидасы – бұл өзара түсіністік пен ынтымақтастық бастамасына негізделген мұғалім мен білім алушылардың бірлескен қызметі, мұнда қимыл-қозғалысы дамымаған, қысылып-қымтырылған балаларға ерекше көңіл бөлінеді.
9. Сараланған тәсіл, мұнда балалардағы көру патологиясы мен даму бұзылыстарының клиникалық формаларын, бұзылудың сипатын, ауырлық деңгейін ескере отырып, білім алушылардың дене дамуының динамикасын, қимыл-қозғалыс қабілетін және қозғалыс бұзылыстарының түзелу дәрежесін жүйелі түрде бақылау жасалады.
10. Дене жаттығуларын орындау кезінде білім алушылар көру бұзылысының клиникалық түрлері бойынша екі топқа бөлінеді:
1) бірінші топқа алыстан нашар көретін, көз түбінің өзгеруі бар, көз бұршағының шала таюы, қылилығы бар білім алушылар жатады;
2) екінші топқа көру жүйкесінің атрофиясы бар, жақыннан нашар көретін, альбинизмі бар білім алушылар жатады.
11. Коммуникативтік тәсіл оқытудың әдістемелік тәсілі- сөз әдісі - арқылы жүзеге асырылады: әңгімелесу, сипаттау, түсіндіру, нұсқау беру, ескерту, қателерді түзету, командалар, ауызша бағалау. Бейімделген дене тәрбиесі барысындағы сөйлеу практикасы қозғалыстарды меңгеру кезінде қолданылатын сөздердің, терминдердің мәнін түсінуге және олардың күннен күнге көбеюіне жағдай жасайды.
12. Спорт залының жабдықталуы: тренажерлер (жүгіру жолы, роликті тренажерлер, велотренажер), еңіс орындықтар, швед қабырғалары, гимнастикалық орындықтар, гимнастикалық маттар, шеңбер, секіртпелер, гимнастикалық таяқтар, голбол, торбол, футболға арналған дыбысталған доптар, баскетбол доптары, волейбол доптары, футбол доптары, шағын теннис доптары, баскетбол сақиналары, эспандерлер, нығыздалған доптар, жеке кілемшелер, тактильді кілемшелер, арқан, магнитофон; Брайль шрифтімен басылған жаттығулар кешені; оқу бағдарламасына сәйкес аудиожазбалар; дене шынықтыру бағдарламасының тақырыбына сәйкес келетін бейнефильмдерді қамтиды.
3-тарау. "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру
13. "Бейімделген дене шынықтыру" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
1) 0 – сыныпта – аптасына 3 сағатты, оқу жылында 96 сағатты;
2) 1 – сыныпта – аптасына 3 сағатты, оқу жылында 99 сағатты;
3) 2 – сыныпта – аптасына 2 сағатты, оқу жылында 102 сағатты;
4) 3 – сыныпта – аптасына 3 сағатты, оқу жылында 102 сағатты;
5) 4 – сыныпта – аптасына 3 сағатты, оқу жылында 102 сағатты құрайды.
14. Бағдарламаның мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:
1) "Теориялық мәліметтер" бөлімі;
2) "Гимнастика" бөлімі;
3) "Ұлттық және зияткерлік ойындар";
4) "Қозғалмалы ойындар" бөлімі;
5) "Жеңіл атлетика" бөлімі.
15. "Теориялық мәліметтер" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) бейімделген дене шынықтыру сабақтарындағы тәртіп ережелері және қауіпсіздік техникасы;
2) жеке гигиена және күн тәртібі;
3) паралимпиада ойындары.
16. "Гимнастика" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) сапқа тұру және сапқа құрылымын өзгертіп қайта тұру;
2) жалпы дамыту жаттығулары;
3) дене сымбатын қалыптастыру жаттығулары;
4) заттармен жасалатын жаттығулар;
5) ырғақтық жаттығулар;
6) өрмелеу және асып өту;
7) тепе-теңдік жаттығулары.
17. "Ұлттық және зияткерлік ойындар" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) тоғыз құмалақ;
2) асық;
3) дойбы;
4) шахмат.
18. "Қозғалмалы ойындар" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) кеңістікті бағдарлауды дамыту ойындары;
2) тепе-теңдікті және қимылдардың үйлесімділігін дамытуға арналған ойындар;
3) есту арқылы бағдарлау ойындары;
4) кедергілерді жеңуге арналған ойындар;
5) тактильді сезімталдықты дамытуға арналған ойындар.
19. "Жеңіл атлетика" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:
1) жүру;
2) жүгіру;
3) лақтыру;
4) секіру.
20. 0-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) теориялық мәліметтер: спорт залындағы тәртіп ережесі мен қауіпсіздік техникасы; жеке гигиена және күн тәртібі; паралимпиадалық ойындар: паралимпиадалық ойындардың даму тарихы;
2) гимнастика: спорт залы, бағанға, жұптарға сапқа тұру; дене бөліктерін (оң, сол қол және аяқ, алақан, бел, өкше, аяқтың ұшы) бағдарлауды үйрету; қолды жанына, жоғары, алға, артқа қарай қозғалту; денені жанына, алға және артқа қарай еңкейту; гимнастикалық қабырғаның білте тақтайшасынан ұстаған күйде отырып-тұру; қолын тізеге, гимнастикалық орындыққа тіреп, денені алдыға еңкейту; дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта түзу сызықтың бойымен жүру; басына жүк қойып жүру; басына жүк қойып, қолдарын беліне, жанына, қайтадан беліне қойып жүру; басына жүк қойып жартылай жүрелеп жүру; дыбыс сигналы бойынша допты шеңберде, бір-біріне домалату; секіретін доп; допты себетке лақтыру; лақтырған допты табу; санақ бойынша түрлі қарқынмен жүру; 1 санағына, 2,3 санақтарына екпін жасап жүру; музыкаға, әр 1-ші санақ бойынша қарапайым қозғалыстар жасау; гимнастикалық қабырғаға еркін өрмелеу (5-6 білте тақтайшасына); еденде және гимнастикалық орындықта еңбектеп өрмелеп жүру; биіктігі 25-30 см кедергілерден өту; биіктігі 40 см-ден төмен емес кедергілердің астынан еркін тәсілмен еңбектеп шығу; еденде жатқан заттардан (таяқша, секіртпе) аттап өту; 10-15 см биіктікте тартылған арқаннан аттап өту; бір аяқпен тұру; жүру және жүгіру кезінде кенеттен тоқтау;
3) ұлттық және зияткерлік ойындар: "Тоғыз құмалақ" ойынының пайда болу тарихы; "Асық" ойынының пайда болу тарихы; "Дойбы" ойынының пайда болу тарихы; "Шахмат" ойынының пайда болу тарихы;
4) қозғалмалы ойындар: тепе-теңдікті үйлестіру; есту қабілеті арқылы бағдарлау; қозғалмалы ойындар кезіндегі кедергілер, оларды жеңу жолдары;
5) жеңіл атлетика: барлығымен бірге, жалпы қарқынды сақтай отырып, еркін жүру; жылдам жүру; аяқтың ұшымен жүру; бір-бірінің артынан паровоз болып жүру; аяқтың ұшымен жеңіл жүгіру; жүгіру кезінде қол қимылдарын жасау; мұғалім сигналы бойынша бағытты өзгертіп жүгіру; бір орында жүгіру; екі қолмен үлкен допты еденге, қабырғаға, жоғары лақтыру, содан соң секірген допты тез табу; кішкентай доптарды дыбыстық сигнал бағытында лақтыру; құм салынған қапшықтарды лақтыру; шеңбершелерді сырықтарға лақтыру; екі аяқпен еркін секіру; бұлақтан аттап секіру (ені 15-20 см); 10-15 см биіктіктен тереңдікке секіру; еденнен матқа секіру (0-15 см); 10-15 см биіктікте керілген секіртпеден секіру.
21. 1-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) теориялық мәліметтер: бейімделген дене шынықтыру сабақтарында спорт залындағы қауіпсіздік техникасы бойынша мұғалімнің нұсқаулықтары, гигиена және күн тәртібі туралы алған білімдерін қолдану. Адамның денсаулығын (дене, әлеуметтік және психологиялық) нығайту үшін дене шынықтырудың маңызы туралы, оның адамның дамуына (дене, зияткерлік, эмоциялық, әлеуметтік) тигізетін оң әсері туралы, табысты оқу мен әлеуметтену факторлары ретіндегі дене шынықтыру және денсаулық туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру; адам қозғалысының негізгі тәсілдеріндегі айырмашылықтарды анықтау; паралимпиадалық ойындар: паралимпиадалық ойын түрлері;
2) гимнастика: бір-бірінің артына сапқа тұру; шеңбер жасап тұру; орнында бұрылу; иықты көтеру және түсіру, иықты алға және артқа қозғалту; қолдың негізгі қалыптары: қолдарын белге, арқаға, басына қою, алға, жоғары, жанына, артқа көтеру; басын алға және артқа еңкейту, басты оңға және солға бұру; қол мен аяқтың әр түрлі бастапқы қалпында денені бұру; дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта гимнастикалық қабырғаға арқасымен тұрып, бүгілген аяғын көтеріп, оны қолдарымен денесіне қысу; дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта гимнастикалық қабырғаның жанында тұрып, отыру; дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта гимнастикалық қабырғаның жанында тұрып одан бір қадамға алыстау және қайтадан бастапқы қалыпқа оралу; дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта басына жүк қойып жүру; допты еденге соғу; допты жоғары лақтыру сосын оны тосып алу; допты қабырғаға лақтыру және оны екі қолмен ұстап алу; допты жоғары лақтыру және алақанын соққан соң допты тосып алу; әртүрлі сипатта және әртүрлі қарқынмен санақ бойынша жүру және жүгіру; музыка ырғағы мен сипатына қарай жүру; ырғақтық қозғалыстар, тақ санға қозғалу, ал жұп санға – үзіліс; көлбеу жазықтықпен еңбектеп жүру; гимнастикалық қабырғамен әр түрлі тәсілдермен жоғары және төмен өрмелеу; гимнастикалық қабырғамен жанына өрмелеу; биіктігі 50-60 см артық емес кедергілерден еркін тәсілмен асып өту; сызылған сызықпен алға және бүйірімен жүру; қолдарын жанына көтеріп, белге қойып, қолына доп, таяқ ұстап гимнастикалық орындықта тік және бүйірімен жүру; қолдарын еркін ұстап, бүйіріне, белге қойып, бөрене боймен және көлденең тұру; тақтайдан бөренеге және кері қарай өту;
3) ұлттық және зияткерлік ойындар: Тоғыз құмалақ: ұяшықтарға 9 құмалақтан орналастыру; асық: асықтарды лақтыру; дойбы мен шахмат: шахмат фигураларын түстері бойынша ажырату, барлық фигураларының атаулары;
4) қозғалмалы ойындар: қозғалмалы ойындар кезінде кеңістікті бағдарлау дағдыларын дамыту; қозғалмалы ойындар кезінде тепе-теңдік және үйлестіру дағдыларын дамыту; қозғалмалы ойындар кезінде есту қабілетін дамыту; қозғалмалы ойындар кезінде кедергілерді жеңу дағдыларын дамыту; қозғалмалы ойындар кезінде тактильді сезімталдықты дамыту;
5) жеңіл атлетика: қолдарын еркін қимылдатып шашыраңқы жүру; бір-бірден қол ұстасып баған жасап жүру және шеңбермен жүру; дыбыстық сигнал бойынша жүру; қабырғадан жарты қадам қашықтықты сақтай отырып залды айналып жүру; қолды дұрыс қимылдатып жүгіру; жүрумен кезектесіп 50 м дейін жүгіру; қапталмен аяқты аяққа қосып адымдап жүгіру; тізені жоғары көтеріп жүгіру; шағын допты нысанаға лақтыру; үлкен допты нысанаға лақтыру; шағын допты дәлдікке лақтыру; үлкен допты дәлдікке лақтыру; гимнастикалық қабырғаның білте тақтайшасынан ұстап тұрып, екі аяқпен секіру; бір аяқпен секіру және екі аяқпен кезек-кезек секіру; аяқтарын бірге қойып және алшақ қойып секіру; секіртпені басынан асырып алға және артқа лақтыру.
22. 2-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) теориялық мәліметтер: бейімделген дене шынықтыру сабақтарында спорт залындағы тәртіп ережелері мен қауіпсіздік техникасын сақтау; жеке гигиена және күн тәртібін сақтау. Паралимпиадалық ойындар: паралимпиадалық спорт түрлерінің спортшылары;
2) гимнастика: бір орындағы саптық пәрмендер; бір қатарға және бағанға бір-бірден сапқа тұру, қатарда "бірінші" және "екінші" болып саналу, тік және бүгілген қолдарын бір мезгілде және кезекпен негізгі бағыттарда қозғалту; қолдарын алға, артқа және жанына сермеу, топтасуды орындау; аяқты кезекпен және бір мезгілде әр түрлі бастапқы қалыптарда бүгу және жазу; тік аяқты алға, артқа, жанына көтеру; дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта гимнастикалық қабырғаның жанында тұрып, қабырғамен жанасуын жоғалтпай, денесін оңға және солға еңкейту; басына жүк қойып басты оңға және солға бұру, отырып тік тұру; дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта бір аяқпен тұрып, аяқтарының ұшымен тұрып қолдарын әртүрлі қалыпта ұстау; сызылған сызық бойымен қолдарын артына ұстап дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта жүру; допты шеңберде, қатарда, бағанда бір-біріне беру; допты бір және екі қолмен бір-біріне, қабырғадан серпілу күшіне, дыбыстық сигнал бағытында домалату; допты жоғары, еденге, қабырғаға лақтыру және оны екі қолмен тосып алу; допты әр түрлі тәсілмен жүргізу; 1,2 санағына ырғақты қозғалыс жасап, 3,4 санағында үзіліс жасау; әр шапалақ соққан сайын 180 градусқа бұрыла отырып ырғақты қозғалу; аяқты аяққа қосып алдыға, артқа, жанына адым жасау; еңіс тақтаймен еңбектеп жоғары өрмелеу, гимнастикалық қабырғаға өрмелеп шығу және онымен төмен түсу; гимнастикалық қабырғамен аттас тәсілмен, қиғаш бағытта, бір мезгілде ұстаған қолдарының немесе қойған аяқтарының орнын ауыстырып (секіру арқылы) өрмелеу; арқаннан ұстап ілініп тұру; биіктігі 70 см кедергілерден өту; сызылған сызықпен жүру – қолдарын желкеге қойып, басына доп қойып, кенеттен тоқтап-тоқтап алға қарай жүру; қолдарымен қозғалыс жасап, аялдап, 90 және 180 градусқа бұрылып жүру; гимнастикалық орындықта арқасымен алға қаратып жүру; бөренеде тұрып, отырып, қолдың түрлі қозғалыстарын жасап жүру;
3) ұлттық және зияткерлік ойындар: Тоғыз құмалақ: құмалақтарды бір ұяшықтан екінші ұяшыққа салу. Асықтар: қатарлап қойылған асықтарға тигізу. Дойбы: дойбыларды тақтаға реттеп қою; Шахмат: тақтаға фигураларды реттеп қою;
4) қозғалмалы ойындар: қозғалмалы ойындар кезінде кеңістікті бағдарлау дағдыларын жетілдіру; қозғалмалы ойындар кезінде үйлестіру және тепе-теңдік дағдыларын жетілдіру; қозғалмалы ойындар кезінде есту қабілетін жетілдіру; қозғалмалы ойындар кезінде кедергілерді жеңу дағдыларын жетілдіру; қозғалмалы ойындар кезінде тактильді сезімталдықты дамыту дағдыларын жетілдіру. ;
5) жеңіл атлетика: қол мен аяқты дұрыс жұмыс істете отырып бір орында және алға жылжып жүру; қол қимылдарымен жүру; жылдамдатып және жүгіруге көшумен жүру; өкшеден аяқ ұшына ауысып жүру; жеңіл секірумен алма-кезек жүгіру; 2-3 қарапайым кедергілерден өтіп жүгіру; сирақты артқа лақтырып жүгіру; дыбыстық сигналға қарай жеңіл жүгіру; шағын допты нысанаға лақтыру; үлкен допты нысанаға лақтыру; шағын допты дәлдікке лақтыру; үлкен допты дәлдікке лақтыру; орнынан ұзындыққа секіру; 90 градусқа бұрылыспен орнында секіру; 50 см дейінгі биіктіктен тереңдікке секіру; екпінмен биіктікке секіру; бір аяғынан екінші аяққа секіру.
23. 3-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) теориялық мәліметтер: бейімделген дене шынықтыру сабақтарында спорт залындағы қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелері туралы білімді қалыптастыру; күн тәртібінің жеке жоспарын құру. Паралимпиадалық ойындар: паралимпиадалық ойындар ережелері;
2) гимнастика: қатарда ретімен саналу; аяқты аяққа қосып адымдап қатардағы аралықты ашу және жақындату; денені әртүрлі бағытта, әр түрлі бастапқы қалпымен және қол қимылдарымен тұрып, отырып, тізерлеп, гимнастикалық орындықта жатып және гимнастикалық қабырға жанында тұрып еңкейту және бұру; аяқтарын алшақ қойған тұрыстан бір аяқтағы, ал екінші аяғы артында аяқ ұшымен қойылатын тұрысқа 90 градусқа бұрылу; аяқтарын әртүрлі бағытта сермеу; аяқтарын алшақ қойған тұрыстан бір аяқтағы, ал екінші аяғы артында (алдында) аяқ ұшымен қойылатын тұрысқа 90 градусқа бұрылу; дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта гимнастикалық қабырғадан ары тұрғаннан кейін, денесімен және қол-аяқтарымен бірқатар қозғалыстарды орындау; айналып бұрылу, жүрелеп және тізерлеп отыру, бұрылу мен отыруды біріктіру; дене сымбатын дұрыс ұстаған қалыпта гимнастикалық қабырға бойымен жоғары және төмен өрмелеу; башпайларына кішкене шарды немесе жіпті қапсыра қысып, өкшемен, табанның сыртқы қырымен жүру; допты жоғары, қабырғаға лақтыру және оны тосып алу; үлкен теннис доптарын алысқа лақтыру; допты бір-біріне лақтыру және оны еденге ұрғаннан кейін ұстап алу; допты баскетбол сақинасына лақтыру; музыка ырғағы мен сипатына қарай жылжу: баяу, жылдам, адымдап, жүгіріп, секіріп; әртүрлі ұзақтықпен жүру: бүтін, жартылай, ширек; алға және артқа шоқырақ қадамдар; көлбеу орындықпен әртүрлі тәсілдермен өрмелеп, гимнастикалық қабырғаға өту; әртүрлі тәсілдермен өрмелеудің әралуан үйлестірілуі: тоқтаумен, бұрылумен, қол-аяқтың, дененің қозғалыстарымен өрмелеу; арқанға тік қолдарымен ілініп тұру; биіктігі 80 см кедергілерден асып өту; қолмен түрлі қозғалыстар жасап бір аяқтың ұшына көтерілу; бөренеге бір аяқпен тұру, екінші аяқты артқа қарай көтеру ("қарлығаш"); бөренеде тұрып мұғалім лақтырған допты ұстап алу; бөгеттерден аттап өтіп бөренемен жүру;
3) ұлттық және зияткерлік ойындар: тоғыз құмалақ ойыны ережесі; асық ойындары ережесі; дойбы ойыны ережесі; шахмат ойыны ережесі;
4) қозғалмалы ойындар: қозғалмалы ойындар кезінде кеңістікті бағдарлау дағдыларын қолдану; қозғалмалы ойындар кезінде үйлестіру және тепе-теңдік дағдыларын қолдану; қозғалмалы ойындар кезінде есту қабілетін қолдану; қозғалмалы ойындар кезінде кедергілерді еңсеру дағдыларын қолдану; қозғалмалы ойындар кезінде тактильді сезімталдықты дамыту бойынша дағдыларды қолдану;
5) жеңіл атлетика: тізені жоғары көтеріп жүру; қайшы адыммен жүру; кенеттен тоқтап жүру; 100 м-ге дейін жүру және жүгіру; үдемелі және баяулатып жүгіру; баспалдақпен жоғары жүгіру; 40 м-ге дейін жарысып жүгіру; 4-5 қарапайым кедергілерді еңсере отырып жүгіру; шағын допты нысанаға лақтыру білігін жетілдіру; үлкен допты нысанаға лақтыру білігін жетілдіру; шағын допты дәлдікке лақтыру білігін жетілдіру; үлкен допты дәлдікке лақтыру білігін жетілдіру; екпінмен бір аяқпен итеріліп ұзындыққа секіру; екі және бір аяқпен аяқ-қолдың әртүрлі қалпында, аяқ-қол қимылдарымен, 90 градусқа бұрылумен секіру; екі аяқпен алға, артқа, жанына жылжып секіру; жүрелеп тіренген және отырған қалпынан секіру, гимнастикалық таяқпен секіру.
24. 4-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:
1) теориялық мәліметтер: бейімделген дене шынықтыру сабақтарындағы спорт залындағы қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелері туралы білім; өзін-өзі қадағалау және өзін-өзі бақылау. Паралимпиада ойындары: паралимпиада ойындарының тәсілдері;
2) гимнастика: қатарда үш, төртке саналу; айналып бұрылу және жартылай айналып солға және оңға бұрылу; оң және сол жағындағы көршісімен саптағы орнын ауыстырып қайта тұру; аяқтарын алшақ қойып, айқастырып тұрған, отырған қалыпта қолдарымен әртүрлі бағыттағы қимылдарды орындай отырып денені бұру және еңкейту; арқасымен жатқанда аяқтарын барлық бағытта көтеру, бүгу және жазу; ішімен жатып тіренуде – қолдарын жазып және бүгілген аяқтарының ұштарын желкесіне жеткізіп, денені қайыстыру; арқасымен еденге отырып және жатып, аяқтарын тік ұстап, еденге тигізбей олармен әртүрлі қимылдар жасау; басына қойылған жүкті түсірмей 360 градусқа бұрылу; басына жүк қойып гимнастикалық қабырғаның білте тақтайшаларымен жоғары, төмен, жанына қарай қозғалу; басына жүк қойып гимнастикалық орындықпен әртүрлі тәсілдермен жүру; басына жүк қойып өкшемен және аяқтың ұшымен әртүрлі бағытта жүру; қатарда және шеңберде допты солға және оңға беру, бағанада – сол жақтан, оң жақтан, бастың үстінен және аяқтарының арасынан беру; аяқтарын алшақ қойып тұрып, допты екі қолымен тізеден алға – жоғарыға қарай, бастың артынан алға қарай, бастан асыра артқа қарай, аяқтарының арасынан артқа – жоғары қарай лақтыру; допты еденмен 10-12 метр қашықтыққа жылдамдыққа домалату; допты аяқпен алға - жоғарыға тебу; музыканың әртүрлі екпініне аяқты аяққа қосып адымдайтын би қадамдары; 1,2 санағана – қозғалыс, 3,4 – санағына үзіліс жасалатын қарапайым би қадамдары; сырғымалы қадам және поляк биінің алға қарай қадамы; 1,5-2 м биіктікке еркін тәсілмен арқанның бойымен өрмелеу; көлбеу орындықтың бойымен аяқ табандарымен және бір қолмен қапсырып екінші қолына зат ұстап өрмелеу; арқанның бойымен 2 м-ге дейін биіктікке үш тәсілмен өрмелеу (тек қана көтерілу, ал түсу еркін); биіктігі 90 см-ге дейінгі әртүрлі кедергілерден өту; бір аяқпен тұрып, екінші бүгілген аяқтың тізесімен допты ұстап тұру; бір аяқпен тұрып 90 градусқа бұрылу; аяқ ұштарымен тоқтап, 90 және 180 градусқа бұрылумен орнында секіру; қол қозғалысымен бірге бөренемен аяқты аяққа қосып адымдап және ауыспалы адымдармен алға, бүйірімен және артқа жүру;
3) ұлттық және зияткерлік ойындар: тоғыз құмалақ ойынының әр түрлі тәсілдері; асық ойынының әр түрлі тәсілдері; дойбы ойынының әр түрлі тәсілдері; шахмат ойынының әр түрлі тәсілдері;
4) қозғалмалы ойындар: қозғалмалы ойындар кезінде кеңістікті бағдарлау дағдыларын бекіту; қозғалмалы ойындар кезінде үйлестіру және тепе-теңдік дағдыларын бекіту; қозғалмалы ойындар кезінде есту қабілетін бекіту; қозғалмалы ойындар кезінде кедергілерді жеңу дағдыларын бекіту; қозғалмалы ойындар кезінде тактильді сезімталдықты дамыту дағдыларын бекіту;
5) жеңіл атлетика: жүру кезінде аяқты ауыстырып жүру; тізе бүгпей, аяқтың ұшымен жүру; аялдамалармен және қосымша тапсырмалармен жүру; жүру мен жеңіл секіруді кезектестіру; алдыға қарай арқамен жүгіру; 50 м-ге дейін жылдамдыққа жүгіру; қолындағы затпен жүгіру; 2-3 күрделі кедергілерді еңсере отырып жүгіру; шағын допты нысанаға лақтыру; үлкен допты нысанаға лақтыру; шағын допты дәлдікке лақтыру; үлкен допты дәлдікке лақтыру; биіктікке секіру үшін екпін алып, содан кейін арқаннан аттап өту; қиын емес кедергіден қарғып алға жылжи отырып секіру; бір аяқпен кедергіні басып секіру; айналып жатқан ұзын секіртпеге жүгіріп кіру және жүгіріп шығу; секіртпеден секіру.
25. Бейімделген дене шынықтыру сабақтары көру қабілетінің жағдайына, дене дайындығының деңгейіне және шұғылданушылардың жасына байланысты өзгеріп отырады. 0-2-сыныптарда дайындық және қорытынды бөліктердің ұзақтығы 3-4-сыныптардағыдан артық болады, содан кейін қозғалу және сенсорлық тәжірибе жинауына және ағзаның дене жүктемесіне бейімделуіне қарай сабақтың негізгі бөлігінің ұзақтығы артады, бұл сабақтың негізгі міндеттеріне көбірек уақыт бөлуге мүмкіндік береді.
26. Көру қабілеті бұзылған білім алушылардың дене тәрбиесі процесінің тиімділігінің қажетті шарты:
1) жүйелі медициналық бақылауды қамтамасыз ету және дене шынықтыру сабақтарында және үзіліс кезінде жарақаттанудың алдын алу шараларын жүйелі түрде сақтау;
2) көру қабілеті бұзылған білім алушылар кеңістіктікті бағдарлауда қиындыққа тап болатындығын ескере отырып, дене шынықтыру сабақтарына қойылатын барлық талаптарды және қозғалыстағы ерекше сақтық талаптарын қатаң сақтау;
3) дұрыс дене қалпы мен дене сымбатын қалыптастыруға арналған жаттығуларға ерекше мән беру болып табылады
4 - тарау. Оқыту мақсаттарының жүйесі
27. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 4.3.1.2 кодында "4" - сынып, "3.1" - бөлімше, "2" - оқыту мақсатының реттік саны.
28. Оқыту мақсаттарының жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:
1) "Теориялық мәліметтер" бөлімі:
1-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
1.1 Бейімделген дене шынықтыру сабақтарындағы тәртіп ережелері және қауіпсіздік техникасы | 0. 1. 1. 1 бейімделген дене шынықтыру сабақтарында спорт залындағы тәртіп ережелерін және қауіпсіздік техникасын білу | 1. 1. 1. 1 бейімделген дене шынықтыру сабақтарында спорт залындағы қауіпсіздік техникасы бойынша мұғалімнің нұсқаулықтарын орындау | 2. 1. 1. 1 бейімделген дене шынықтыру сабақтарында спорт залындағы тәртіп ережелерін және қауіпсіздік техникасын сақтау | 3. 1. 1. 1 қозғалыс жылдамдығы мен үйлестірілуіне арналған жаттығуларды орындау кезіндегі тәртіп ережелерін және қауіпсіздік техникасын білу | 4. 1. 1. 1 қозғалыс жылдамдығы мен үйлестірілуіне арналған жаттығуларды орындау кезіндегі тәртіп ережелерін және қауіпсіздік техникасы туралы білімін қолдану |
1.2 Жеке гигиена және күн тәртібі | 0. 1. 2. 1 жеке гигиена және күн тәртібі туралы білу | 1. 1. 2. 1 жеке гигиена және күн тәртібі туралы алған білімін қолдану | 2. 1. 2. 1 жеке гигиенаны және күн тәртібін сақтау | 3. 1. 2. 1 күн тәртібінің жеке жоспарын құру | 4. 1. 2. 1 өзін-өзі қадағалаужәне өзін-өзі бақылауды жүргізе алу |
1.3 Паралимпиада ойындары | 0. 1. 3. 1 паралимпиада ойындарының даму тарихын білу | 1. 1. 3. 1 паралимпиада ойындарының түрлерін білу | 2. 1. 3. 1 паралимпиада спорт түрлерінің спортшыларын білу | 3. 1. 3. 1 паралимпиада ойындарының ережелерін білу | 4. 1. 3. 1 паралимпиада ойындарының әдістерін білу |
2) "Гимнастика" бөлімі:
2-кесте
Бөлімшелер | Оқыту мақсаттары | ||||
0-сынып | 1-сынып | 2-сынып | 3-сынып | 4-сынып | |
2.1 Сапқа тұру және құрылымын өзгертіп сапқа қайта тұру |
0.2.1.1 спорт залының шекарасын және залдағы жабдықтардың орналасуын зерделеу; |
1.2.1.1 бір-бірінің артына сапқа тұра алу |
2.2.1.1 бір орындағы саптық пәрмендерді дұрыс орындау; |
3.2.1.1 қатарда ретімен саналуды орындау; |
4.2.1.1 қатарда үш, төртке саналуды білу; |
2.2 Жалпы дамыту жаттығулары |
0.2.2.1 дене бөліктерін (оң, сол қол және аяқ, алақан, бел, өкше, аяқтын ұшы) бағдарлау; |
1.2.2.1 иықты көтеру және түсіруді, иықты алға және артқа қозғалтуды орындау; | |||