"Жалпы білім беру ұйымдарына арналған жалпы білім беретін пәндердің, таңдау курстарының және факультативтердің үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі №115 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Жаңа

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2024 жылғы 6 қарашадағы № 327 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2024 жылғы 7 қарашада № 35340 болып тіркелді

      БҰЙЫРАМЫН:

      1. "Жалпы білім беру ұйымдарына арналған жалпы білім беретін пәндердің, таңдау курстарының және факультативтердің үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8424 болып тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін:

      кіріспесі мынадай редакцияда жазылсын:

      ""Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 14) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген) бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:";

      1-тармақта:

      5) тармақша алып тасталсын;

      8) тармақша жаңа редакцияда жазылсын:

      "8) осы бұйрыққа 219 - 323-3 - қосымшаларға сәйкес ерекше білім беруге қажеттілігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұн бойынша бастауыш білім берудің жалпы білім беретін пәндерінің үлгілік оқу бағдарламалары;";

      10) тармақша жаңа редакцияда жазылсын:

      "10) осы бұйрыққа 385 - 390-4 - қосымшаларға сәйкес ерекше білім беруге қажеттілігі бар білім алушыларға арналған жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін пәндерінің үлгілік оқу бағдарламалары;";

      көрсетілген бұйрыққа 219 - қосымша осы бұйрыққа 1 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 2 - қосымшаға сәйкес 219-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 220-қосымша осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 4 - қосымшаға сәйкес 220-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 227 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      көрсетілген бұйрыққа 228 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      көрсетілген бұйрыққа 229 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      көрсетілген бұйрыққа 231 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      көрсетілген бұйрыққа 232 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      көрсетілген бұйрыққа 239 - қосымша осы бұйрыққа 5 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 6 - қосымшаға сәйкес 239-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 240 - қосымша осы бұйрыққа 7 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 8 - қосымшаға сәйкес 240-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 247 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      24 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "24. "Математика" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 0-сынып – аптасына 5 сағат, оқу жылында – 160 сағат;

      1) 1-сынып – аптасына 5 сағат, оқу жылында – 165 сағат;

      1) 2-сынып – аптасына 5 сағат, оқу жылында – 170 сағат;

      1) 3-сынып – аптасына 5 сағат, оқу жылында – 170 сағат;

      1) 4-сынып – аптасына 5 сағат, оқу жылында – 170 сағат.";

      көрсетілген бұйрыққа 248 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      көрсетілген бұйрыққа 249 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      көрсетілген бұйрыққа 250 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      көрсетілген бұйрыққа 253 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      256 және 257 қосымшалар алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 260 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      көрсетілген бұйрыққа 263 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      266 қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 271 - қосымша осы бұйрыққа 9 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 10 - қосымшаға сәйкес 271-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 272 - қосымша осы бұйрыққа 11 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 12 - қосымшаға сәйкес 272-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 283 - қосымша осы бұйрыққа 13 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 14-қосымшаға сәйкес 283-1-қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 284 - қосымша осы бұйрыққа 15 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 16 - қосымшаға сәйкес 284-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 289 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Оқу бағдарламасы "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).";

      294312 қосымшалар алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 313 - 316 қосымшаларға осы бұйрыққа 1720 қосымшаларға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      317 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 318 - 323 қосымшаларға осы бұйрыққа 21 - 26 қосымшаларға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 2729 қосымшаларға сәйкес 323-1, 323-2 және 323-3 қосымшаларымен толықтырылсын;

      324364 қосымшалар алынып тасталсын;

      367380 қосымшалар алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 381 және 382 қосымшалар осы бұйрыққа 30 және 31 қосымшаларға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      383 және 384 қосымшалар алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 385 қосымша осы бұйрыққа 32 қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 386 қосымша осы бұйрыққа 33 қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      387 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 388 - қосымша осы бұйрыққа 34 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      389 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 390 - қосымша осы бұйрыққа 35 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 3639 қосымшаларға сәйкес 390-1, 390-2, 390-3 және 390-4 - қосымшаларымен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 447 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-7 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 448 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 8-10 сыныптар үшін "Алгебра" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 449 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 8-10 сыныптар үшін "Геометрия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 450 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 451 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шыңықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 452 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Ым-ишараттық тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 453 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Ауызекі және тұрмыстық сөйлеу тілі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 454 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Дыбыстардың айтылуын қалыптастыру және есту қабілетін дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 461 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-7 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 462 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 8-10 сыныптар үшін "Алгебра" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 463 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 8-10 сыныптар үшін "Геометрия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 464 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 465 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шыңықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 466 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Дыбыстардың айтылуын қалыптастыру және есту қабілетін дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 467 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-7 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 474 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 475 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Алгебра" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 476 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Геометрия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 477 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 478 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      479 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 480 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Қалдық көру қабілетін сақтау және дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 481 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 482 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Кеңістікте бағдарлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 483 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 484 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 491 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 492 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Алгебра" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 493 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Геометрия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 494 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      495 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 496 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шыңықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 497 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 498 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Емдік дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 505 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 506 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Алгебра" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 507 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Геометрия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 508 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 509 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 510 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шыңықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 511 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 518 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      8 және 9 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "8. Математика пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер, зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыруды жүзеге асыруға бағытталған арнайы педагогикалық принциптеріне негізделген.

      9. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың түзете-дамытушы бағыты оқу және оқыту әрекетінің арнайы әдістері мен тәсілдері арқылы қамтамасыз етіледі. Ойлау процестерінің енжарлығы, төмен танымдық белсенділік, ойлаудың жалпылау және абстракциялау қызметтерінің әлсіздігі, сөйлеу тілі дамуындағы ауытқулар ескеріледі. Оқушылармен жұмыс барысында олардың еліктеу қабілеттері және көрнекі-әрекеттік ойлауының сақтау мүмкіндіктеріне сүйенеді. Математиканы оқыту, білім алушылардың қабылдау, есте сақтау, сөйлеу және ойлау сияқты психикалық қызметтерін дамыту үшін жағдайлар жасайды. Басталған жұмысты соңына дейін аяқтау, күш жетерлік қиындықтарды жеңу, ұқыптылық пен дербестікті көрсету біліктілігін қалыптастыруға болады.";

      14 және 15 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "14. Арнайы педагогикалық басқарудың қажеттілігі принципі. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың оқу-танымдық әрекеті қиындатылған кезде педагог оқу тапсырмасының табысты орындалуын қамтамасыз ету үшін білім алушылардың әрекетінің жетілмеген компоненті қызметін атқарады. Зияты зақымдалған білім алушыларға математиканы оқыту процесінде арнайы педагогикалық басқарудың психологиялық негізі ретінде П.Я. Гальпериннің ақыл-ой әрекетін сатылы қалыптастыру теориясы алынады.

      15. Педагогикалық міндеттер математиканы оқыту процесін ұйымдастыруда арнайы әдістемелік принциптер негізінде шешіледі. Зияты зақымдалған білім алушыларға жаңа материал аз көлемде беріледі, бұл абстрактілі математикалық ұғымдардың мәнін түсіну бойынша жеткіліксіз зияткерлік ресурстарымен, білім алушылардың зияткерлік қажудың жоғары болуымен шартталады.";

      21 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "21. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылар қалыптастырылатын ұғымдарды басқа, ұқсас, қарама-қарсы ұғымдардан айрықшалайтын маңызды белгілерін анықтауда қиналады және ұғымдарды ұқсастыруға бейім болады. Оқыту процесінде педагог салыстыру, теңестіру және қарама-қарсы қою тәсілдерін қолданып, жаңа материалды меңгерудегі олқылықтардың алдын алады.";

      23, 24, 25, 26 және 27 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "23. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау процесіне қойылатын талаптар ізгіліктендіру идеяларына сәйкес қабылданған.

      24. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың математика пәні бойынша оқу материалын меңгеру нәтижелерін бағалау нормалары, мақсатты тұжырымдауға негізделген және білім алушылардың оқу жетістіктерін тексеру және бағалауын ұйымдастырудағы бірыңғай тәсілдерді жүзеге асыруға бағытталған.

      25. Бағалаушы құралдар ретінде біліктер мен дағдыларды қалыптастыруға арналған тапсырмалар мен жаттығулар алынады. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың оқыту нәтижелерін бағалауда тестілеу қолданылмайды.

      26. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау ішкі бағалау құралдары арқылы жүзеге асырылады. Бағдарламаны меңгеру нәтижелері білім беру процесі барысында бағаланады. Педагогтар жүйелі түрде бақылаушы бағалаушы әрекеттерді жүзеге асырады.

      27. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақта), мерзімді (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде жүзеге асырылады.";

      34 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "34. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған математика курсының негізі, натурал сандар, бөлшектер мен негізгі шамалардың арифметикасын құрайды. Оқу курсының концентрлік құрылымы оқытылған материалға қайта оралу, олқылықтардың орнын толтыру, білім алушылардың білімдерін қайталау, тереңдету және жүйелеуді қарастырады.";

      37 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "37. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың даму және оқу материалдарын жеке түр мен көлемде меңгеру құқығын жүзеге асыра отыра мұғалім әр тақырып пен тараудың оқытылуына қажет сағаттар санын өздігінен анықтай алады. Оқу материалының келесі тақырыбына өту негіздемесі ретінде бірінші және екінші типологиялық топтардың бағдарламалық материалын меңгеруі алынады. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға әр сыныптың материалын толық көлемде меңгеру талабы қойылмайды."

      50 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "50. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптардағы "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 5-10 сыныптардағы "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптардағы "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптардағы "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 519 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптар үшін "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптар үшін "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      4, 5, 6 және 7 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "4. Пән бойынша оқыту процесін ұйымдастырудың педагогикалық әдіс-тәсілдері арнайы педагогиканың принциптеріне сәйкес орындалады:

      1) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың дайындығы, даму ерекшеліктері және деңгейіне білім беру жүйесінің бейімділік принципі;

      2) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту процесінің түзете-дамытушылық бағыты олардың мүмкіндіктері мен білім алудағы ерекше қажеттіліктерін ескере отырып оқыту әрекетінің арнайы әдіс-тәсілдерімен қамтамасыз етіледі;

      3) оқытудың әлеуметтік-бейімдеушілік бағыты тұлғаның әлеуметтік икемсіздігін төмендету немесе оны еңсеруді болжайды. Білім алушылардың өмірлік дағдысы және әлеуметтік өмірде қалыпты өмір сүруге қажетті арнайы жұмыстар қарастырылады. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың қарапайым компьютерлік сауаттылықты меңгеруі олардың заманауи қоғам өміріне әлдеқайда табысты енуіне және әлеуметтік дамуына жағдай жасайды;

      4) оқытудағы әрекеттік тәсіл зияты зақымдалған білім алушылардың жеке даму ерекшеліктерін ескере отырып білім беру құрылымының негізгі заңдылықтарын ашатын психология ғылымының теориялық қағидаларына негізделеді. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жеке дамуы оларға тиімді қызметті (оқыту және заттық-тәжірибелік) ұйымдастырумен анықталатынын мойындауға негізделеді;

      5) оқытудың практикалық бағыттылығы өтілген материал мен енді өтілетін материал және білім алушылардың тәжірибелік әрекеті арасындағы тығыз байланысты болжайды, тәжірибелік-бағдарлау міндеттерін шешу үшін бірінші реттік мағынаға ие білік пен дағдыларын қалыптастыруға негізделеді;

      6) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға қатысты сараланған және жеке ықпал ету тәсілі бағдарламаның мазмұнын әртүрлі меңгеру мүмкіндігімен сипатталатын ерекшеліктерін ескеруді болжайды және оқу материалын меңгеру біліктілік пен дағды, алған білімнің сапасында көрініс табады. Зияты зақымдалған оқушыларды оқыту процесі В.В. Воронкова бойынша 4 типологиялық топтың негізінде жүзеге асады. Білім алушылардың әр типологиялық тобы үшін педагог оқыту материалдарының қиындығын ескере отырып мүмкіндіктеріне сай іріктеп алады. Сонымен қатар оқыту жұмысының қарқыны, білім алушылардың әрекетті өздігінен орындау деңгейі, оқытудың әдіс-тәсілдері түрленеді. Білім алушыларды топқа бөлу шартты әрі жылжымалы түрде болады. Сараланған тәсіл оқытуды жекешелендірумен толықтырылады;

      7) оқыту-танымдық және тәжірибелік қызметін арнайы педагогикалық басшылық ету қажеттілігі танымдық белсенділіктің төмендігі, ойлаудың аналитикалық және жалпылама қызметінің әлсіздігіне байланысты. Зияты зақымдалған білім алушылардың даму заңдылықтары мен сыныптағы әрбір оқушының танымдық мүмкіндіктерін біле отырып, педагог оқытудың арнайы әдістемесін ұйымдастырады және білім алушылардың оқу-танымдық әрекетін бағыттайды.

      5. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың информатика бойынша оқу материалдарын меңгеру нәтижелерін бағалау нормалары бағдарламада көрсетілген мақсатты тұжырымдамаға негізделген және оқушылардың оқу жетістіктерін бағалау мен тексеруді ұйымдастырудың бірегей тәсілдерін жүзеге асыруға бағытталған.

      6. Зияты зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау ішкі бағалау құралдарымен жүзеге асады. Оқыту бағдарламасын меңгерудің нәтижелері сыныпта тікелей мұғалімнің қатысуымен оқыту үдерісі барысында бағаланады, педагог бақылап бағалау әрекетін жүйелі түрде жүзеге асырады.

      7. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (әр сабақта), мерзімдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде жүргізіледі.";

      28 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "28. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптардағы "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 8-10 сыныптардағы "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптардағы "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптардағы "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 520 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5 - сыныбы үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5 - сыныбы үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      5 – қосымша жаңа редакцияда жазылсын:

      "5. "Айналадағы әлем" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдерінің жүзеге асырылуы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған арнайы педагогикалық принциптерге негізделген.";

      11 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "11. Арнайы педагогикалық басшылықтың қажеттілік принципі. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушы дамуының жалпы заңдылығын, сыныптағы әрбір баланың танымдық мүмкіндігін, арнайы педагогикалық көмек тәсілдерін ескере отырып, педагог білім алушылардың оқу-танымдық әрекетін ұйымдастырып қана қоймай, сонымен бірге, бұл процессті басқара алады.";

      16 және 17 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "16. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау ішкі бағалау құралдарымен жүзеге асады. Оқыту бағдарламасын меңгерудің нәтижелері сыныпта тікелей мұғалімнің қатысуымен оқыту процесі барысында бағаланады. Педагог бақылап бағалау әрекетін жүйелі түрде жүзеге асырады.

      17. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (әр сабақта), мерзімдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде жүргізіледі.";

      34 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "34. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-сыныбы үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 5 – сыныбы үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5 - сыныбы үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5 – сыныбы үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 521 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      5 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "5. "Жаратылыстану" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер арнайы педагогика принциптеріне сәйкес жүзеге асырылады:

      1) Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың түзете-дамыту бағыттылығы оқу әрекетінің арнайы әдістері және тәсілдерімен қамтамасыз етіледі. Ойлау процестерінің енжарлығы, танымдық белсенділіктің төмендігі, ойлау қызметінің жалпылау және абстракциялаудың әлсіздігі, сөйлеу тілі дамуының кешеуілдеуі ескеріледі. Білім алушылармен жұмыс барысында еліктеу қабілеттері және сақталған көрнекі-әрекеттік ойлау мүмкіндіктеріне сүйенеді. Тірі және өлі табиғат туралы қалыптасқан түсініктері білім алушылардың мынадай психикалық қызметтерін: қабылдау, есте сақтау, сөйлеу және ойлауды дамыту үшін жағдай жасайды. Бастаған жұмысты аяғына дейін жеткізу, күш жетерлік қиындықтарды жеңу, ұқыптылық пен дербестік көрсете білуі сияқты тұлғалық қасиеттері қалыптастырылады;

      2) оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыттылығы тұлғаның әлеуметтік бейімсіздігін жеңу немесе азайтуды болжайды. Әлеуметтік өмірге қатысуға қажетті тәртіп нормалары мен өмірлік дағдыларды білім алушылардың меңгеруі бойынша арнайы жұмыс қарастырылады;

      3) оқытудағы әрекеттік тәсіл оқыту процесінде педагогтың басшылығымен оқу материалын ұғынуға жағдай жасайтын заттық-тәжірибелік әрекет қолдануды қарастырады. Заттық-тәжірибелік әрекет жоғары психикалық қызметтердің сенсомоторлық негізін дамытады (қабылдау, сөйлеу, ойлау), білім алушылардың өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігін қалпына келтіреді, сонымен қоса білім, біліктер мен дағдыларды меңгеруге мүмкіндік береді. Оқу пәнінің мазмұнын меңгеру білім алушылардың бақылау жүргізуі, зертханалық және тәжірибелік жұмыстарды орындауы, тәжірибелер жүргізуі және экскурсияларға қатысуын қарастырады;

      4) саралау және жекелеу тәсілі білім алушылардың оқу материалын меңгеру кезінде көрініс табатын вариативті типологиялық ерекшеліктерінің болуымен шартталған және алған білімі, біліктері мен дағдыларының сапасына әсер етеді. Білім беру процесі 4 типологиялық топты (В.В. Воронкова бойынша) қосатын педагогикалық топтастыру негізінде іске асырылады. Білім алушылардың әрбір типологиялық тобына педагог білім алушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес күрделілігі мен көлемінің қолжетімділігін ескере отырып, оқу материалының мазмұнын таңдайды. Оқу жұмысының жылдамдығы, білім алушының дербестік дәрежесі, оқыту әдістері мен тәсілдері түрленеді. Білім алушыларды топтарға бөлу шартты және қозғалмалы. Саралау тәсілі оқытуды жекешелендірумен толықтырылады;

      5) оқу-танымдық және практикалық әрекетке арнайы педагогикалық басшылық ету қажеттілігі танымдық белсенділігінің төмендігі, ойлау қызметінің талдау және жалпылау әлсіздігімен шартталған.";

      8, 9, 10 және 11 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "8. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың "Жаратылыстану" пәні бойынша оқу материалдарын меңгеру нәтижелерін бағалау нормалары бағдарламада берілген мақсаттылыққа бағытталып, білім алушылардың оқу жетістіктерін тексеру және бағалауды ұйымдастыру кезінде бірыңғай тәсілдерді жүзеге асыруға бағытталған.

      9. Бағалау тәсілдері оқыту мақсаттарына сәйкес дағдылардың көмегімен қалыптастырылған тапсырмалар мен жаттығулар болып табылады. Зияты зақымдалған білім алушыларды оқыту нәтижелерін бағалау кезінде тестілеу қолданылмайды.

      10. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау ішкі бағалау тәсілдерімен жүзеге асырылады. Бағдарламаны меңгеру нәтижелерін сабақтарда мұғалім білім беру процесі барысында бағалайды. Педагог жүйелі түрде бақылаушы бағалау әрекеттерін атқарады.

      11. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту нәтижелілігін бағалау ағымдағы (әр сабақтың), мерзімді (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде жүзеге асады.";

      33 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "33. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 522 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      5 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "5. География бойынша оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер арнайы педагогика принциптеріне сәйкес жүзеге асырылады:

      1) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың түзете-дамыту бағыттылығы оқу әрекетінің арнайы әдістерімен және тәсілдерімен қамтамасыз етіледі. Ойлау процестерінің енжарлығы, танымдық белсенділіктің төмендігі, ойлау қызметінің жалпылау және абстракциялау әлсіздігі, сөйлеу тілі дамуының кешеуілдеуі ескеріледі. Тірі және өлі табиғат туралы түсініктерін қалыптастыру білім алушыларда қабылдау, есте сақтау, сөйлеу,ойлау психикалық қызметтердің дамуына жағдай жасайды. бастаған жұмысты аяқтау, шамасы жететін қиындықтарды жеңу, ұқыптылық пен дербестік сияқты жеке қасиеттер қалыптастырылады;

      2) оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыттылығы тұлғаның әлеуметтік бейімсіздігін жеңу немесе азайтуды болжайды. Әлеуметтік өмірге қатысуға қажетті тәртіп нормаларын, өмірлік дағдыларды білім алушылардың меңгеруі бойынша арнайы жұмыс қарастырылады;

      3) оқытудағы әрекеттік тәсіл оқыту процесінде педагогтың басшылығымен оқу материалын ұғынуға жағдай жасайтын заттық-тәжірибелік әрекет қолдануды қарастырады. Заттық-тәжірибелік әрекет жоғары психикалық қызметтердің сенсомоторлық негізін дамытады (қабылдау, сөйлеу, ойлау), білім алушылардың өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігін қалпына келтіреді, сонымен қоса білім, біліктер мен дағдыларды меңгеруге мүмкіндік береді. Оқу пәнінің мазмұнын меңгеру білім алушылардың бақылау жүргізуі, зертханалық және тәжірибелік жұмыстарды орындауы, тәжірибелер жүргізуі және экскурсияларға қатысуын қарастырады;

      4) саралау және жекелеу тәсілі білім алушылардың оқу материалын меңгеру кезінде көрініс табатын вариативті типологиялық ерекшеліктерінің болуымен шартталған және алған білімі, біліктері мен дағдыларының сапасына әсер етеді. Білім беру процесі 4 типологиялық топты (В.В. Воронкова бойынша) қосатын педагогикалық топтастыру негізінде іске асырылады. Білім алушылардың әрбір типологиялық тобына педагог білім алушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес күрделілігі мен көлемінің қолжетімділігін ескере отырып, оқу материалының мазмұнын таңдайды. Оқу жұмысының жылдамдығы, білім алушының дербестік дәрежесі, оқыту әдістері мен тәсілдері түрленеді. Білім алушыларды топтарға бөлу шартты және қозғалмалы. Саралау тәсілі оқытуды жекешелендірумен толықтырылады;

      5) оқу-танымдық және практикалық әрекетке арнайы педагогикалық басшылық ету қажеттілігі танымдық белсенділігінің төмендігі, ойлау қызметінің талдау және жалпылау әлсіздігімен шартталған.";

      8, 9, 10 және 11 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "8. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың география бойынша оқу материалын меңгеру нәтижелерін бағалау нормалары бағдарламада көрсетілген мақсатты тұжырымға негізделген және білім алушылардың оқу жетістіктерін тексеру мен бағалауды ұйымдастыру кезінде бірыңғай тәсілдерді іске асыруға бағытталған.

      9. Бағалау тәсілдері оқыту мақсаттарына сәйкес дағдылардың көмегімен қалыптастырылған тапсырмалар мен жаттығулар болып табылады. Зияты зақымдалған білім алушыларды оқыту нәтижелерін бағалау кезінде тестілеу қолданылмайды.

      10. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау ішкі бағалау тәсілдерімен іске асырылады. Бағдарламаны меңгеру нәтижелерін сабақтарда мұғалім білім беру процесі барысында бақылаушы бағалау іс-әрекетін жүйелі түрде іске асырады.

      11. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту нәтижелілігін бағалау ағымдағы (әр сабақтық), мерзімді (тақырыптық) және қорытынды бақылау.";

      32 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "32. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларына арналған 6-9 сыныптар үшін "Геграфия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 6-9 сыныптар үшін "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 523 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-9 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-9 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      6 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "6. "Қазақстан тарихы" пәні зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың тұлғасын дамыту мен тәрбиелеу процесінде, білім алушылардың азаматтық позициясын қалыптастыруда, оларды патриотизм және өз Отаны, оның тарихын құрметтеу рухында тәрбиелеуде маңызды рөл атқарады.";

      8 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "8. Танымдық әрекетінің бұзылысына байланысты зияты зақымдалған білім алушыларға тарихи білімді игеру қиындығы деректер мен хронологиялық мәліметтердің көлемділігі, тарихи процестер мен оқиғалардың жаһаңдығымен байланысты, сондықтан олардың заңдылықтарын түсіну қиын.";

      11, 12, 13 және 14 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "11. "Қазақстан тарихы" бойынша оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер арнайы педагогика принциптеріне сәйкес жүзеге асырылады:

      1) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың даму және дайындық деңгейі мен ерекшеліктеріне білім беру жүйесінің бейімделу қағидасы;

      2) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың түзете-дамыту бағыттылығы олардың ерекше білім алу қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып оқу әрекетін арнайы әдістер және тәсілдермен қамтамасыз етеді;

      3) оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыттылығы тұлғаның әлеуметтік бейімсіздігін жеңу немесе азайтуды болжайды. Әлеуметтік өмірге қатысуға қажетті тәртіп нормалары мен өмірлік дағдыларды білім алушылардың меңгеруі бойынша арнайы жұмыс қарастырылады;

      4) білім берудегі әрекеттік тәсіл зияты зақымдалған білім алушыларды тұлғалық тұрғыдан дамуы ерекшелігіне байланысты білім беру құрылымы мен оның негізгі заңдылықтарын ашатын психология ғылымының теориялық ережелеріне негізделеді. Онымен қоса жеңіл түрде зияты зақымдалған тұлғаны дамыту оларға қолжетімді қызметті ұйымдастыру сипатымен (заттық-тәжірибелік және оқу) анықталады;

      5) оқытудың тәжірибелік бағыты зерттелетін материал мен білім алушылардың тәжірибелік әрекеті арасында тығыз байланыс орнату, тәжірибелік-бағыттық тапсырмаларды шешуге арналған бастапқы мәнге ие білім мен икемдерді қалыптастыру қарастырылады;

      6) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға саралау және жекелеу тәсілі олардың бағдарлама мазмұнын игеру мүмкіндіктерінің біртекті еместігі, оқу материалдарын игеру кезінде көрінетін және алынған білім, дағды мен біліктер сапасына ықпал ететін вариативті типологиялық ерекшеліктердің болуымен олардың ерекше білім алу қажеттіліктерін ескеруді болжайды. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған білім беру процесі 4 типологиялық топ (В.В. Воронкова бойынша) негізінде жүзеге асады. Әрбір типологиялық топқа педагог білім алушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес күрделілігі мен көлемінің қолжетімділігін ескере отырып, оқу материалының мазмұнын таңдайды. Оқу жұмысының жылдамдығы, білім алушының дербестік дәрежесі, оқыту әдістері мен тәсілдері түрленеді. Білім алушыларды топтарға бөлу шартты және қозғалмалы. Саралау тәсілі оқытуды жекешелендірумен толықтырылады;

      7) оқу-танымдық және практикалық әрекетке арнайы педагогикалық басшылық ету қажеттілігі төменгі танымдық белсенділігі және ойлау қызметінің талдау және жалпылау әлсіздігімен шартталған. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың дербес оқу-танымдық әрекеті, әсіресе 3 және 4 типологиялық топтар үшін қиындыққа ұшырағанда педагог оқу тапсырмасын табысты орындауды қамтамасыз ету үшін білім алушы әрекетінің жетілмеген компоненті қызметін алады. Арнайы педагог зияты зақымдалған білім алушының жалпы даму заңдылықтарын біле отырып сыныптың әрбір білім алушысының танымдық мүмкіндіктері, оқытудың арнайы әдістемесін ұйымдастырады және білім алушылардың оқу-танымдық қызметтерін бағыттайды.

      12. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың оқу материалын меңгеру нәтижелерін бағалау нормалары бағдарламада көрсетілген мақсатты тұжырымға негізделген және білім алушылардың оқу жетістіктерін тексеру мен бағалауды ұйымдастыру кезінде бірыңғай тәсілдерді іске асыруға бағытталған.

      13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктеріне баға беру ішкі бағалау тәсілдерімен жүзеге асырылады. Мұғалім Бағдарламаны меңгеру нәтижелерін сабақтарда білім беру барысында бағалайды. Педагог бақылаушы бағалау әрекетін жүйелі түрде қолданады.

      14. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту нәтижелілігін бағалау ағымдағы (әр сабақтың), мерзімді (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде болады.";

      18 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "18. Сипаттамалы бағалау даму мен оқытылғанның бар деңгейін ғана емес, онымен қоса білім алушымен жасалатын жұмыстың одан кейінгі қадамдарын анықтайды. Сипаттамалы баға білім алушылардың бойында дұрыс түрде өзін бағалаудың қалыптасуына ықпал етеді. Мұндай кезде білім алушыларды бір-бірімен салыстыруға болмайды. Білім алушының жетістіктерін өзінің бұған дейінгі табыстарымен салыстыруға болады. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға қатысты оқу жетістігі пайызы мен білім сапасын анықтау дұрыс емес.";

      34 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "34. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-9 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 7-9 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-9 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-9 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 524 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптар үшін "Қоғам және құқық" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 және 2 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптар үшін "Қоғам және құқық" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. "Қоғам және құқық" оқу пәнінің мақсаты – зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың әлеуметтік бейімделуі үшін олардың құқықтық сауаттылығын көтеру, мемлекет заңдары мен қоғам нормаларын құрметтеу жолымен жағдайлар құру, өзінің азаматтық құқықтары мен міндеттерін жүзеге асыруға қажетті білім мен дағдыларды қалыптастыру.";

      4, 5, 6 және 7 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      4. Берілген пән бойынша оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер арнайы педагогика принциптеріне сәйкес жүзеге асырылады:

      1) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың дамуы және дайындық деңгейі мен ерекшеліктеріне білім беру жүйесінің бейімделу принципі;

      2) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың түзете-дамыту бағыттылығы олардың ерекше білім беру қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып оқу әрекетінің арнайы әдістері және тәсілдерімен қамтамасыз етіледі;

      3) оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыттылығы тұлғаның әлеуметтік бейімсіздігін жеңу немесе азайтуды қарастырады. Әлеуметтік өмірге қатысуға қажетті тәртіп нормалары, өмірлік дағдыларды зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың меңгеруі бойынша арнайы жұмыс қарастырылады;

      4) білім берудегі әрекеттік тәсіл зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды тұлғалық тұрғыдан дамуы ерекшелігіне байланысты білім беру құрылымы мен оның негізгі заңдылықтарын ашатын психология ғылымының теориялық ережелеріне негізделеді. Зияты жеңіл түрде зақымдалған тұлғаны дамыту қолжетімді әрекетті (пәндік-тәжірибелік және оқу) ұйымдастыру сипатымен анықталатындығын мойындауға құрылады;

      5) оқытудың тәжірибелік бағыты зерттелетін материал мен білім алушылардың тәжірибелік әрекеті арасында тығыз байланыс орнату, тәжірибелік-бағыттық тапсырмаларды шешуге арналған бастапқы мәнге ие білім мен біліктерді қалыптастыруды ұсынады;

      6) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға саралау және жекелеу тәсілі олардың бағдарлама мазмұнын игеру мүмкіндіктерінің біртекті еместігі, оқу материалдарын игеру кезінде көрінетін және алынған білім, дағды мен біліктер сапасына ықпал ететін вариативті типологиялық ерекшеліктердің болуымен олардың ерекше білім алу қажеттіліктерін ескеруді болжайды. Білім беру процесі педагог білім алушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес оқу материалының мазмұнын таңдайтын 4 типологиялық топ (В.В. Воронкова бойынша) негізінде жүзеге асады.Оқу жұмысының қарқыны, зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушының дербестік дәрежесі, оқыту әдістері мен тәсілдері түрленеді. Білім алушыларды топтарға бөлу шартты және қозғалмалы. Саралау тәсілі оқытуды жекешелендірумен толықтырылады;

      7) оқу-танымдық және практикалық әрекетке арнайы педагогикалық басшылық ету қажеттілігі төменгі танымдық белсенділігі және ойлау қызметінің талдау және жалпылау әлсіздігіне байланысты. Педагог зияты зақымдалған білім алушының жалпы даму заңдылықтарын, сыныптың әрбір білім алушысының танымдық мүмкіндіктері мен оқытудың арнайы әдістемесін біле отырып білім алушылардың оқу-танымдық қызметтерін ұйымдастырады және бағыттайды.

      5. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың оқу материалын меңгеру нәтижелерін бағалау нормалары бағдарламада көрсетілген мақсатты тұжырымға негізделген және білім алушылардың оқу жетістіктерін тексеру мен бағалауды ұйымдастыру кезінде бірыңғай тәсілдерді іске асыруға бағытталған.

      6. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау ішкі бағалау тәсілдерімен жүзеге асырылады. Бағдарламаны меңгеру нәтижелерін сабақтарда мұғалім білім беру процесі барысында бағалайды. Педагог жүйелі түрде бақылаушы бағалау әрекетін атқарады.

      7. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту нәтижелілігін бағалау ағымдағы (әр сабақтың), мерзімді (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде болады.";

      14 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "14. Әртүрлі әлеуметтік міндеттерді жүзеге асыруға қатысты білім алушылардың бойында прогностикалық дайындықты қалыптастыруға бағытталған жаттығуларды оқыту барысында қосу. Зияты зақымдалған білім алушыларға мүмкіндіктеріне қарай өзінің қалауы, істері мен әрекеттерінің салдарын болжауға оқыту қажет болып табылады. Түрлі практикалық жағдаяттарды сыныпта модельдеу барысында болжау ("егер мен тиянақты, нақты және анық сөйлесем, онда …", "егер мен лас болсам, не айтуды білмесем, онда …", "егер мен ақша алсам, оны тез жұмсасам, онда …") бойынша жаттығуларды қосылады. Осындай тәсілдер зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға өз қалауының салдарын түсініп, өзінің әрекеттері үшін жауапкершілікті сезінуге ықпалдасады.";

      17 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "17. "Қоғам және құқық" пәні бойынша оқыту процесінің мазмұны оқыту мақсаттарының жүйесіне бағынышты және зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың алған білімдері, біліктері мен дағдыларын өздігінен еңбек ету және әртүрлі өмірлік жағдайларда қолдануға дайындықты қалыптастыруға бағытталған.";

      19 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "19. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған "Қоғам және құқық" курсының мазмұнында құрылымы жеңілдетілген, көлемі анағұрлым қысқартылған және білімдер жүйесінің жалпылау деңгейі қарапайым бағдарлама берілген. Сонымен қатар, осы салаға тән білімдердің құрылымдық біртұтастығы сақталады.":

      36 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "36. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптар үшін "Қоғам және құқық" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 8-10 сыныптардағы "Қоғам және құқық" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптар үшін "Қоғам және құқық" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 8-10 сыныптар үшін "Қоғам және құқық" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      525 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 526 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      6 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "6. Бейнелеу өнері бойынша білім беруді ұйымдастыру арнайы педагогика принциптері негізінде жүзеге асырылады:

      1) білім беру жүйесінің зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылар ерекшеліктеріне сай бейімделу принципі;

      2) зияты жеңіл түрде зақымдалған балаларды оқытудың түзете-дамытушы бағыты олардың арнайы білім беру қажеттіліктері мен мүмкіндіктеріне сай арнайы әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы жүзеге асады;

      3) оқытудың әлеуметтік-бейімдеу бағыты жеке тұлғалық әлеуметтік бейімделмеушіліктің деңгейін азайтуды қамтиды. Білім алушылармен арнайы әлеуметтендіру жұмыстары атқарылып, әлеуметтік мінез-құлық нормалары мен өмірлік маңызды дағдылар қалыптастырылады;

      4) білім берудегі әрекеттік тәсіл зияты зақымдалған білім алушыларды тұлғалық тұрғыдан дамуы ерекшелігіне байланысты білім беру құрылымы мен оның негізгі заңдылықтарын ашатын психология ғылымының теориялық ережелеріне негізделеді. Онымен қоса зияты жеңіл түрде зақымдалған тұлғаны дамыту оларға қолжетімді қызметті ұйымдастыру сипатымен (заттық-тәжірибелік және оқу) анықталады;

      5) оқытудың тәжірибелік бағыты – оқытылатын материал мен тәжірибенің тығыз байланысы білім алушылардың тәжірибеге бағытталған тапсырмаларды орындаулары үшін қажетті білім және дағдыларды меңгеруі арқылы беріледі;

      6) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға саралау және жекелеу тәсілі олардың бағдарлама мазмұнын игеру мүмкіндіктерінің біртекті еместігі, оқу материалдарын игеру кезінде көрінетін және алынған білім, дағды мен біліктер сапасына ықпал ететін вариативті типологиялық ерекшеліктердің болуымен олардың ерекше білім алу қажеттіліктерін ескеруді болжайды. Зияты зақымдалған білім алушыларға арналған білім беру процесі педагог білім алушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес күрделілігі мен көлемінің қолжетімділігін ескере отырып, оқу материалының мазмұнын таңдайтын 4 типологиялық топ (В.В. Воронкова бойынша) негізінде жүзеге асады. Оқу жұмысының жылдамдығы, білім алушының дербестік дәрежесі, оқыту әдістері мен тәсілдері түрленеді. Білім алушыларды топтарға бөлу шартты және қозғалмалы. Саралау тәсілі оқытуды жекешелендірумен толықтырылады;

      7) оқыту-танымдық және тәжірибелік қызметін арнайы педагогикалық басшылық ету қажеттілігі танымдық белсенділіктің төмендігі, ойлаудың аналитикалық және жалпылама қызметінің әлсіздігіне байланысты. Педагог зияты зақымдалған білім алушылардың даму заңдылықтары мен сыныптағы әрбір оқушының танымдық мүмкіндіктерін біле отырып, оқытудың арнайы әдістемесін ұйымдастырады және білім алушылардың оқу-танымдық әрекетін бағыттайды.";

      8, 9 және 10 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "8. Зияты жеңіл түрде зақымдалған балалардың оқу материалдарын меңгеруі нәтижелерін бағалау нормалары бағдарламада берілген мақсаттарға сай айқындалады және білім алушылардың оқу жетістіктерінтексеру мен бағалауда бірегей тұғырды жүзеге асыруға бағытталған.

      9. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың білімді меңгеру дәрежесін педагог сабақ барысында тек ішкі бағалау құралдарымен тексереді. Бағдарламаны меңгеру нәтижелері білім беру үдерісі кезінде мұғаліммен бағаланады.

      10. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқуының тиімділігін бағалау ағымдағы (сабақта), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде жүзеге асырылады.";

      24 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      24. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Бейнелеу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 527 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      7 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "7. "Музыка" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдерінің жүзеге асырылуы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың білім алудағы ерекше қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған арнайы педагогикалық принциптерге негізделген.";

      9 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "9. Білім алуда ерекше қажеттілігі бар білім алушыларды оқыту мен тәрбиелеудегі әрекеттік тәсілдеме принципі психологияның "жетекші әрекет" түсінігіне негізделеді. Заттық-тәжірибелік әрекет зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыны дамытудың, оқу және музыкалық әрекетінің құрылымдық компоненттерін қалыптастырудың ерекше өтемдік құралы болып табылады.";

      15 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "15. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды музыкалық мәдениетке тәрбиелеу жұмысы олардың ұлттық мәдениетке деген жағымды қатынасын қалыптастырумен бірге жүргізу үшін мұғалімі сабақ мазмұнына келесілерді қосады:

      1) өз республикасының өмірін бейнелейтін Қазақстан композиторларының шығармашылық мұрасын зерделеу;

      2) жеке және музыкалық аспаппен орындалатын халық әндері мен күйлерін зерделеу;

      3) қазақ халық аспаптарының (домбыра, қобыз, сыбызғы) дыбысталуының тембрлік ерекшеліктерін зерделеу.";

      23 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "23. Дыбыстаудағы кемшіліктер, сондай-ақ сөздік қорының кедейлігі зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға тән ерекшелік болып табылады, ал бұл оларға мәтіннің мағынасын түсінуге және меңгеруге бөгет жасайды. Бағдарламада анық және нақты дыбыстау, сондай-ақ сөзбен жүйелі жұмыс (түсініксіз сөздерді және жеке айтылымдарды түсіндіру) жүргізу қарастырылған.";

      36 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "36. Осы бағдарламадағы оқу материалын сынып (тоқсан) бойынша шамамен бөлінген, мұғалім білім алушылардың меңгеру ерекшелігін ескере отырып, оқу материалын бір сыныптан келесі сыныпқа (бір тоқсаннан келесі тоқсанға) ауыстыруға құқылы. Зияты зақымдалған білім алушының жеке темпте, көлемде дамуға және оқу материалын меңгеруге құқысын жүзеге асыра отырып, мұғалім әр тақырыпты меңгеруге қажетті сағат санын өздігінен анықтайды. Әр сыныптағы оқу алдында өтілген материалды қайталаудан басталады.";

      39 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "39. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 528 - қосымша осы бұйрыққа 40 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 529 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 және 2 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. "Жалпы еңбекке даярлау" пәні зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың мүдделері мен психофизикалық мүмкіндіктерін есепке ала отырып, оларды болашақ кәсіпті саналы түрде, өздігінен таңдауға дайындау мақсатында оқу жоспарына ендірілген.";

      4 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "4. Оқыту білім беру ұйымының мүмкіндіктеріне қарай бірнеше бағытта жүргізіледі. Әрбір еңбек түрі бойынша 5-6 сыныптарда орындауға жоспарланған жұмыс көлемі үлкен емес. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың қызығушылықтары, икемділіктері мен қабілеттері зерттеледі, әр білім алушымен келесі кезеңде кәсіптік оқыту еңбектің қандай түрінде жүргізілетіні анықталады.";

      6 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "6. "Жалпы еңбекке даярлау" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдемелерінің жүзеге асырылуы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың білім алудағы ерекше қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған арнайы педагогикалық принциптерге негізделген.";

      8 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "8. Ерекше білім беруге қажеттілігі бар білім алушыларды оқыту мен тәрбиелеудегі әрекеттік тәсілдеме принципі психологияның "жетекші әрекет" түсінігіне негізделеді. Заттық-тәжірибелік әрекет зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыны дамытудың, оқу және еңбек әрекетінің құрылымдық компоненттерін қалыптастырудың ерекше өтемдік құралы болып табылады.";

      11 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "11. Өткен материалдарды үнемі қайталау және бекіту қажеттілігі зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың оқыған білімі мен дағдыларын жылдам ұмытып қалатындықтарымен түсіндіріледі. Әр сабақта қайталау үшін уақыт бөлінеді.";

      13 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "13. Сабақтарда АКТ келесі мақсаттарда қолданылады:

      1) көрнекілік пішіндегі және сөйлеу тілінің көмегімен қандай да бір заттық мазмұннан еркін өтіп, тікелей бақылаудан жасырын және кез келген қажетті күрделі белгілік пішіндегі танымдық нысандарды үлгілеу, бір тәсілден басқасына көшу;

      2) зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушының өзінің әрекетін шынайы және кешеуілдетілген уақыт түзімінде талдауы үшін көзбен көруге болатын қосымша динамикалық тірек құру; топтық оқыту жағдайындағы жекеленген өнімдік әрекеттену мүмкіндігімен қамтамасыз ету; жекеленген сапалы оқыту мүмкіндігін кеңейту.";

      20 және 21 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "20. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың оқудағы жетістіктерін бағалау шараларына қойылатын талаптар гуманизим идеяларына, осы санаттағы білім алушылардың мектептік оқуының табиғатына сәйкестігіне шартты болады.

      21. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың қол еңбегі бойынша оқу материалдарын меңгеру нәтижелерін бағалау нормасы мақсатты тұжырымдауға негізделген және білім алушылардың оқудағы жетістіктерін тексеру мен бағалауды ұйымдастырудағы біріңғай тәсілдемені жүзеге асыруға бағытталған.";

      23 және 24 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "23. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалау құралдарымен ғана жүзеге асырылады. Бағдарламаны жүзеге асыру нәтижелері білім беру процесі барысында мұғаліммен сабақтарда тікелей бағаланады.

      24. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымды (сабақтағы), мерзімдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде жүзеге асырылады.";

      37 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "37. Осы бағдарламадағы оқу материалын сынып (тоқсан) бойынша шамамен бөлінген, мұғалім білім алушылардың меңгеру ерекшелігін ескере отырып, оқу материалын бір сыныптан келесі сыныпқа (бір тоқсаннан келесі тоқсанға) ауыстыруға құқылы. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушының жеке қарқында, көлемде дамуға және оқу материалын меңгеруге құқысын жүзеге асыра отырып, мұғалім әр тақырыпты меңгеруге қажетті сағат санын өздігінен анықтайды. Әр сыныптағы оқу алдында өтілген материалды қайталаудан басталады.";

      40 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "40. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы келесі редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 530 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      5 - 16 тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "5. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды еңбекке оқыту – олардың өмірде өз орындарын табуға, әлеуметтік ортаға бейімделуіне ең қолайлы құрал және жағдай болып табылады. Білім алушыларды еңбекке баулу оқуын тиімді ұйымдастыру, медициналық көрсетілімдер мен қарсы көрсетелімдері, еңбек нарығының қазіргі жай-күйіне сәйкес ұсынылған кәсіптердің қолжетімділігі ескеріле отырып, бастапқы кәсіптік даярлықты немесе кәсіптік-техникалық білімді алу үшін жағдай жасалуын қамтамасыз етеді.

      6. "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша оқыту процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер арнайы педагогиканың қағидаларына негізделіп, зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың білім алудағы ерекше қажеттіліктерін қанағаттандыруды жүзеге асырады.

      7. Еңбекке оқытудың барлық кезеңдерінде зияты зақымдалған білім алушыларға білім берудің үздіксіздігі мен өзара байланысын қамтитын сабақтастық қағидасы: кіші мектеп жасынан орта мектеп жасына дейін.

      8. Еңбектің жекеленген түрлері мен оның құрамына енетін оқу пәндерінің ішкі өзара байланысы мен өзара тәуелділігінің болуын қамтамасыз ететін білім берудің мазмұнының тұтастығы қағидасы.

      9. Оқу-еңбек іс-әрекеті барысында зияты зақымдалған білім алушылардың дамуындағы кемшіліктерді барынша түзетуді қамтитын коррекциялық бағыттылық қағидасы.

      10. Оқу-еңбек іс-әрекетінің мазмұнын және тұлғалық жетістіктердің нәтижелерін анықтайтын білім алушылардың жас ерекшеліктерін ескеру қағидасы.

      11. Әртүрлі әлеуметтік ортада мінез-құлықтың адекватты тәсілдерін, білім алушылардың адамгершілік ұғымдарын және түсініктерін (жағымды/жағымсыз; жақсы/жаман) қалыптастыруға бағытталған тәрбиелік оқыту қағидасы.

      12. Оқытылатын материал мен білім алушылардың практикалық іс-әрекетінің арасындағы тығыз байланыстарды орнатуды қамтитын практикалық бағыттылық қағидасы; ең алдымен практикалық мәні бар міндеттерді шешуге бағытталған білім мен қабілеттерін қалыптастыруды болжайды.

      13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың өздеріне қолжетімді еңбек іс-әрекетінің барлық түрлерін, танымдық және оқу іс-әрекетінің әдістері мен тәсілдерін, коммуникативті іс-әрекет пен нормативті мінез-құлықтың әдістері мен тәсілдерін меңгеру мүмкіндігін қамтамасыз ететін іс-әрекетті қалыптастыруға бағыттылық қағидасы.

      14. Оқу жағдаятында, меңгерген білімдер, біліктіліктер, дағдылар мен қатынастарды әртүрлі өмірлік жағдайларда қолдана алу қағидасы - бұл өз кезегінде білім алушылардың өзбетімен бағдарлауға және шынайы өмірдегі белсенді еңбек іс-әрекетіне даярлығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

      15. Зияты зақымдалған білім алушылардың алуан түрлі топтарының психикалық дамуының ерекшеліктерін ескеру қағидасы.

      16. Бағдарлама әзірлеу негізіне дифференциалды және әрекеттік тәсілдер алынды.

      1) дифференциалды тәсіл білім берудің мазмұнын меңгеру мүмкіндіктерінің әртектілігінде көрінетін білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін есепке алуды қамтиды. Оқу бағдарламаларын құрастыруда дифференциалды тәсілді қолдану, білім алушыларға дамудың жеке-дара әлеуетін жүзеге асыру мүмкіндігін беріп, мазмұнның алуан түрлілігін қамтамасыз етеді;

      2) әрекеттік тәсіл білім алушылардың тұлғасының даму спецификасын есепке алып, білім берудің құрылымын және негізгі заңдылықтарды ашатын психология ғылымының теориялық қағидаларына негізделеді. Білім берудегі әрекеттік тәсіл зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың тұлғасының дамуы, олардың өздеріне қолжетімді іс-әрекетін ұйымдастырудың сипатымен анықталуын тануға құрылады (заттық-практикалық және оқу іс-әрекеті). Білім берудегі әрекеттік тәсілді жүзеге асырудың негізгі құралы ретінде, білім алушылардың білім беру мазмұнын меңгеруін қамтамасыз ететін танымдық және заттық-практикалық іс-әрекетті ұйымдастыру процесі ретінде оқыту алынады.";

      27 және 28 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "27. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау, тек ішкі бағалау құралдары арқылы жүзеге асырылады. Бағдарламаны меңгеру нәтижелерін мұғалім сабақтарда білім беру процесінің барысында тікелей бағалайды. Зияты зақымдалған білім алушылармен біртұтас педагогикалық процесс құрылатын, арнайы педагогиканың қағидаларына– "диагностика және коррекциялық-дамытушы жұмыстың бірлігіне" сүйеніп, педагогтар жүйелі түрде оқу жылының қорытындысы бойынша білім алушылардың жетістіктері мен даму мониторингін және бағалаушы бақылаушы әрекеттерді жүзеге асырады.

      28. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелерін бағалау, ағымдық бағалау, бақылау және қорытынды бағалау түрінде жүзеге асырылады.";

      32 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "32. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту бағдарламасын меңгеру нәтижелері, қорытынды түрінде білім берудің аяқталу сәтінде бағаланады.";

      36 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "36. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың көпшілігі үшін минималды деңгей міндетті болып саналады. Еңбек бойынша жекеленген білім алушылардың осы деңгейдегі жетістігінің болмауы, олардың Бағдарламаның осы нұсқасы бойынша білім алуына кедергі болып табылмайды. Егер білім алушы пәндік нәтижелерді меңгерудің минималды деңгейіне жетпегенде, онда психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңес берудің ұсынысы және ата-аналардың келісімімен (заңды өкілдері) білім алушы жеке бағдарлама бойынша оқытуға көшіріледі.";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 1-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 1-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Тігін ісі" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 2-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 2-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Ағаш ұстасы" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 3-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 3-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Сылау-сырлау ісі" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 4-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 4-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Слесарлық іс" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 5-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 5-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Аяқ киім ісі" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 6-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 6-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Картонаж-мұқаба ісі" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 7-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 7-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Гүл өсіру және көгалдандыру" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 8-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 8-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Кіші медицина қызметкері" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 9-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 9-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Ас үй жұмысшысы" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 10-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 10-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Аула сыпырушы" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 11-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 11-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Көкөніс өсірушілік және жеміс өсірушілік" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 12-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 12-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Ауылшаруашылық еңбегі. Мал шаруашылығы және құс шаруашылығы" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 13-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 13-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Омарташылық" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 14-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 14-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Тоқу. Кестелеу" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 15-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 15-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Кіші қызмет көрсетуші" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      "Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша негізгі орта білім беру деңгейіндегі 7-9 (10) сыныптағы жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 16-қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      ""Кәсіби еңбекке баулу" пәні бойынша 7-10 сыныптағы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына 16-қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 7-10 сыныптар үшін "Кәсіби еңбекке баулу. Көркем еңбек" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 531 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      5 және 6 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "5. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды дене тұрғысынан тәрбиелеу ақыл-ой, адами, эстетикалық және еңбекке тәрбиелеудің барлық формалары бойынша мәселелерді кешенді түрде шешеді (сабақтар, қозғалыстық ойындар, дербес қозғалу белсенділігі).

      6. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың танымдық қызметі және жүйке-психикалық, соматикалық, дене дамуы жағдайының ерекшеліктерін есепке ала құрастырылған.";

      8 және 9 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "8. Қозғалыстарды игеру мүмкіндігі білім алушының өз денесін сезіне алуына, өз денесінің әрбір бөлікгінің қызметі мен мүмкіндіктерін түсінуіне байланысты. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылар өз денесінің құрылымын, қозғалыстардың негізгі бағыттарын, кеңістіктік бағытталуын сезінуді үлкен қиыншылықпен меңгереді.

      9. "Бейімделген дене шынықтыру" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері оны жүзеге асыру зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың білім алуда айрықша қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған арнайы педагогиканың принциптерге негізделген.";

      17 және 18 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "17. Педагог білім алушылардың оқу-танымдық қызметін ұйымдастырады және бұл процесті басқарады. Зияты зақымдалған білім алушылардың оқу-танымдық қызметі қиындық тудыранда педагог оқу тапсырмаларын сәтті орындауды қамтамасыз ету үшін білім алушының жетілмеген оқу қызметін өзіне алады.

      18. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың дене тәрбиесімен айналысу әрекетінің ерекшелігі – шамадан тыс қозғалыс белсенділігі, белсенді эмоционалды күш, сабақ пен қоршаған ортаға қатысты негативті қатынаста болуы.";

      23 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "23. Бейімделген дене шынықтыру сабақтарын өткізу спорттық залы "швед тосқауылымен" жарақтандырылады. Спорттық залдың жабдықталуы дамуында түрлі бұзылыстары бар білім алушыларына арналған арнайы бейімделген құралдардың болуын, талап етеді, соның ішінде тренажерлар, арнайы велосипедтер (ортопедиялық құралдарымен), жалаушалар; арқаннан жасалған жылан- жол (ұзындығы 2,0 м, диаметр 6 см); әр түрлі төсенішті жолдар; алмалы-салмалы ойыншықтар (алынып-салынатын бөліктерімен); ұзындығы мен түстері әртүрлі ленталар (25 х 3 см, 12 х 3 см, 8 х 25 см, 2 х 25 см); массаж шығыршықтары, валиктер, доптар (диаметр 5, 6, 7, 8, 9, 10, 55, 65, 75 см); дұрыс тыныс алуды қалыптастыруға арналған құралдар мен материалдар; полифункционалды ойынжабдықтары, жұмсақ ірі модульдер.";

      36. Оқу мақсаттарын пайдалану ыңғайлылығы үшін кодтар қойылған. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар бөлім мен бөлімше, төртінші сан оқу мақсаттарының тізімін көрсетеді. Мысалы, 6.1.2.1: "6"-сынып, "1.2" - бөлім, бөлімше; "1" - оқу мақсаттарының тізімдемесі.

      37. Оқыту мақсаттарының жүйесі:

      1) "Қозғалыс қызметтері" бөлімі:

      1-кесте

      38. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 532 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 және 2 – тармақтар жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Оқу пәнінің мақсаты зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жалпы және дене дамуындағы, жалпы және сөйлеу тілдік қимыл-қозғалыстағы, эмоциялық-ерік аясындағы кемшіліктерді түзетуге; жеке тұлғалық жағымды қасиеттері (достық пейілді, тәртіптілікті, ұжымшылдықты) дарытуға, эстетикалық тұрғыдан тәрбиелеуге көмектесу.";

      4 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "4. "Түзету ырағағы" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдемелерінің жүзеге асырылуы зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың білім алудағы ерекше қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған арнайы педагогикалық принциптерге негізделген.";

      6 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "6. Түзете дамыту бағыттылық принципі оқу әрекетін арнайы әдіс-тәсілдермен қамтамасыз етеді. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың сенсорлық ақпараттарды қабылдау және өңдеу жылдамдылығының баяулығы, танымдық белсенділігінің төмендігі және танымдық қызығушылығының әлсіздігі, қоршаған орта туралы білімі мен түсінігінің шектеулілігі, сөйлеу тілі дамуының кешеуілдеуі, тәртіпті еркін реттеу қабілетінің дамымауы, қимыл-қозғалыстағы және қимыл-қозғалысты үйлестірудегі кемшіліктер есепке алынады.";

      8 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "8. Арнайы педагогикалық басшылықтың қажеттілік принципі. Арнайы педагог зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушы дамуының жалпы заңдылығын, сыныптағы әрбір білім алушының танымдық мүмкіндігін, арнайы педагогикалық көмек тәсілдерін біле отырып, білім алушылардың оқу-танымдық әрекетін ұйымдастырып қана қоймай, сонымен бірге, бұл процесті басқара алады.";

      10 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "10. Осы бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жас және психофизикалық даму ерекшеліктерін есепке ала отырып құрылған.

      18 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:";

      "18. Бағдарламадағы оқу материалы шоғырландыру қағидасының негізінде құрамдастырылған, бұл зияты зақымдалған білім алушыларда дағдыларды қалыптастырудың шынайы қиындықтарын есепке алуға мүмкіндік береді. Оқытудың әрбір жылында музыкалық-ритмикалық қимылдарды қайталау, бекіту және әдеттендіру үшін мүмкіндік тудырылады. Әрбір оқу жылында музыкалық-ырғақтық қимылдарды қайталауға, бекітуге және әдеттендіруге мүмкіндік тудырылады.";

      30 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "30. Осы Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушыларға арналған 5-6 сыныптардағы "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымшасының жоғарғы оң жақ бұрышы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша";

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-6 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      533 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 534 - қосымша осы бұйрыққа 41 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 534-1 - қосымша осы бұйрыққа 42 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 535 - қосымша осы бұйрыққа 43 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 536 - қосымша осы бұйрыққа 44 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 537 - қосымша осы бұйрыққа 45 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      538 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 539 - қосымша осы бұйрыққа 46 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 540 - қосымша осы бұйрыққа 47 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 541 - қосымша осы бұйрыққа 48 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 542 - қосымша осы бұйрыққа 49 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 543 - қосымша осы бұйрыққа 50 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 544 - қосымша осы бұйрыққа 51 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 545 - қосымша осы бұйрыққа 52 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 546 - қосымша осы бұйрыққа 53 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 54 - қосымшаға сәйкес 546-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 547 - қосымша осы бұйрыққа 55 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 56 - қосымшаға сәйкес 547-1 қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 554 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      16 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "16. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асады.";

      19 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "19. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.";

      41 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "41. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4-сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      ұзақ мерзімді жоспардың тақырыбы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 555 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      13 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асырылады.";

      16 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "16. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымды (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.";

      35 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "35. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      ұзақ мерзімді жоспардың тақырыбы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Айналадағы әлем" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      556 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 557 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-3 сыныптар үшін "Қол еңбегі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-3 сыныптар үшін "Қол еңбегі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      5 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "5. "Қол еңбегі" пәні бойынша оқу процесін ұйымдастыруға арналған педагогикалық тәсілдерінің іске асырылуы зияты зақымдалған білім алушылардың арнайы оқу қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.";

      13 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.";

      31 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "31. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-3-сыныптар үшін "Қол еңбегі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      ұзақ мерзімді жоспардың тақырыбы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-3 сыныптар үшін "Қол еңбегі" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 558 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 4-сыныбы үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 4-сыныбы үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      13 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асырылады.";

      16 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "16. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымды (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.";

      28 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "28. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 4-сыныбы үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      ұзақ мерзімді жоспардың тақырыбы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 4-сыныбы үшін "Жалпы еңбекке даярлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 559 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      13 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау тек ішкі бағалаумен жүзеге асырылады.";

      16 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "16. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымды (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.";

      35 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "35. Бағдарлама зияты жеңіл зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4-сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      ұзақ мерзімді жоспардың тақырыбы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 560 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Музыка және ән" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Музыка және ән" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      6 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "6. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды түзете-дамыта оқыту қағидасы арнайы әдістермен және оқу-әдістемелік тәсілдерімен қамтамасыз етіледі: үздіксіз қайталау, жаңа материалды менгеру үшін арнайы жағдай жасау, міндетті түрде көрнекіліктерді қолдану, балалардың заттық-тәжирибелік іс-әрекетін кеңінен пайдалану, орындаған жұмыстарын баяндап отыруды талап ету, оқу әрекетінің әр қадамына басшылық ету."

      15 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "15. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.";

      33 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "33. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4-сыныптар үшін "Музыка және ән" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      ұзақ мерзімді жоспардың тақырыбы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Музыка және ән" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      көрсетілген бұйрыққа 561 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      5 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "5. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушылардың дене дамуының, моторикасының, соматикалық күйінің, жүйке-психикалық мәртебесі мен танымдық қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып құрастырылған.";

      13 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "13. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.";

      31 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "31. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4-сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      ұзақ мерзімді жоспардың тақырыбы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      562 - қосымша алынып тасталсын;

      көрсетілген бұйрыққа 563 – қосымшада:

      тақырып жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы";

      1 – тармақа жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабының 1 тармағына сәйкес әзірленген.";

      4 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "4. Бағдарлама зияты зақымдалған білім алушылардың дене дамуының, моторикасының, соматикалық күйінің, жүйке-психикалық мәртебесі мен танымдық қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып құрастырылған.";

      12 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "12. Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың нәтижелілігін бағалау ағымдық (сабақ бойынша), кезеңдік (тақырыптық) және қорытынды бақылау түрінде іске асырылады.";

      29 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "29. Бағдарлама зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4-сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.";

      ұзақ мерзімді жоспардың тақырыбы жаңа редакцияда жазылсын:

      "Зияты жеңіл түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 0-4 сыныптар үшін "Түзету ырғағы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар";

      осы бұйрыққа 57 - қосымшаға сәйкес 563-1 қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 564 - қосымша осы бұйрыққа 58 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 59 - қосымшаға сәйкес 564-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 565 - қосымша осы бұйрыққа 60 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 61 - қосымшаға сәйкес 565-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 573 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 575 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 576 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Дүниетану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 577 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 578 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 579 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 580 - қосымша осы бұйрыққа 62 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 63 - қосымшаға сәйкес 580-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 581 - қосымша осы бұйрыққа 64 - қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      осы бұйрыққа 65 - қосымшаға сәйкес 581-1 - қосымшамен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 589 – қосымшада:

      1 – тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 591 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 592 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Дүниетану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 593 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 594 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 595 – қосымшада:

      1 – тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Емдік дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      осы бұйрыққа 66 - 67 қосымшаларға сәйкес 595-1 - 595-2 қосымшаларымен толықтырылсын;

      көрсетілген бұйрыққа 598 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінінің 0-4 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5- бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 600 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 601 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Дүниетану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 602 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5 бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 603 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5- бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 604 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5 -бабы, 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 608 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5 бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 609 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Дүниетану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5 бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 638 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6-сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 639 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Негізгі орта білім беру деңгейінің есту қабілеті зақымдалған (естімейтін) 7-10 сыныптарна арналған "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы (төменде– Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5 баптың 14) тармағына сәйкес құрастырылған.";

      көрсетілген бұйрыққа 640 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      " 1. Есту қабілеті зақымдалған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Биология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген."

      көрсетілген бұйрыққа 641 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Негізгі орта білім беру деңгейінің есту қабілеті зақымдалған (естімейтін) 7-10 сыныптарна арналған "Физика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (төменде – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5 баптың 14) тармағына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 642 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (естімейтіндер) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10-сыныптар үшін "Химия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (әрі қарай – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 643 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған негізгі орта білім беру деңгейінің (естімейтін) 5-9-сынып оқушыларына арналған "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 644 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      " 1. Есту қабілеті зақымдалған (естімейтіндер) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Дүниежүзі тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 645 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (естімейтіндер) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 9-10 сыныптар үшін "Құқық негіздері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 646 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (естімейтіндер) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 647 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 – сыныптар үшін "Технология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 648 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін, кейін естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6-сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 649 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін, естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 650 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін, кейін естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Биология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 651 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Физика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 652 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. "Химия" пәнінен есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін, кейін естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 653 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5 – бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 654 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10-сыныптар үшін "Дүниежүзі тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 655 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін, кейін естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 9-10 сыныптар үшін "Құқық негіздері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 657 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Технология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 658 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (нашар еститін, кейіннен естімей қалған) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 659 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретінбілімалушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген";

      көрсетілген бұйрыққа 660 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Биология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы типтік оқу бағдарламасы (бұдан әрі-Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабының 14) тармағына сәйкес әзірленді.";

      көрсетілген бұйрыққа 661 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Физика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы типтік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 662 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10-сыныптар үшін "Химия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (әрі қарай – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 663 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 664 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Дүниежүзі тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағыүлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 665 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 9-10 сыныптар үшін "Құқық негіздері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 666 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 667 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Технология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 668 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 670 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек - қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 671 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған (бұдан әрі - ТҚАБ) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 672 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Биология" пәнінен жаңартылған мазмұнды Үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5 бабының 14) тармағына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 673 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қозғалыс аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Физика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 674 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Химия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 675 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек- қимыл аппараты бұзылған (бұдан әры – ТҚАБ) білім алушыларға арналған 5-10 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі-Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 676 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек- қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Дүниежүзі тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабының 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 677 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған (ары қарай-ТҚАБ) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 9 сыныптарына "Құқық негіздері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабының 14) тармақшасына сәйкес әзірленді.";

      көрсетілген бұйрыққа 678 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қозғалыс аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 679 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұнды үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 680 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Технология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 681 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылысы бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6-сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 682 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "География" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 683 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Биология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 684 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Физика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 685 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі кемістігі бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Химия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы (әрі қарай – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабының 14) тармақшасы на сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 686 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілініңкүрделі бұзылысы барбілім алушыларға арналған негізгі орта білім берудің 5-10 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы типтік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.”;

      көрсетілген бұйрыққа 687 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Дүниежүзі тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағыүлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 688 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 9-10 сыныптар үшін "Құқық негіздері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 689 – қосымшада:

      1-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 690 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10-сыныптар үшін "Технология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 698 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Математика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 699 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Алгебра" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.

      көрсетілген бұйрыққа 700 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Геометрия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 701 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Информатика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5 бабы 14) тармақшасына сәйкес даярланған.";

      көрсетілген бұйрыққа 702 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-6 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 703 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушылардың 7-10 сыныптарына арналған негізгі орта білім беру деңгейінің "Герграфия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 704 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Биология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 705 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Физика" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 706 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10-сыныптар үшін "Химия" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы (әрі қарай – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабының 14) тармақшасы на сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 707 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Қазақстан тарихы" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 708 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Негізгі орта білім беру деңгейінің психикалық дамуы тежелген 5-10 сынып оқушыларына арналған "Дүниежүзілік тарих" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бап 14)-тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 709 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 9-10 сыныптар үшін "Құқық негіздері" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 710 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 7-10 сыныптар үшін "Технология" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 711 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы (әрі қарай – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабының 14) тармақшасы на сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 712 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-10 сыныптар үшін "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі-Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабының 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 713 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5 сыныптар үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 716 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған негізгі бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 717 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4-сыныптары үшін "Музыка және ырғақ" оқу пәнінен жаңартылған мазмұндағы оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 718 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 719 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 722 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін,кейінен естімей қалған) білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4-сыныптар үшін "Жаратылыстану" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі-Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабының 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 723 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Есту қабілеті зақымдалған (нашар еститін, кейін естімей қалған) білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен жаңартылған мазмұнды үлгілік оқу бағдарламасы (әрі қарай – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабының 14) тармақшасы на сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 724 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-сыныптар үшін "Айналамен таныстыру" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 725 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5-бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 728 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптар үшін "Музыка" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5 бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 729 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінінің 0-4 сыныптар үшін "Көркем еңбек" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5 бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.";

      көрсетілген бұйрыққа 730 – қосымшада:

      1-тармақ келесі редакцияда жазылсын:

      "1. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінінің 0-4 сыныптар үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 5 бабы 14) тармақшасына сәйкес әзірленген.".

      2. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Инклюзивті және арнайы білім беру департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

      2) осы бұйрықты ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Интернет-ресурсында орналастыруды;

      3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының оқу-ағарту вице-министріне жүктелсін

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрі
Г. Бейсембаев

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрі
2024 жылғы 6 қарашадағы
№ 327 бұйрығына
1-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
219 - қосымша

Естімейтін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныбы үшін "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Оқу бағдарламасы естімейтін білім алушылардың есту қабілетінің бұзылыстарына, жасына және жеке мүмкіндіктеріне сәйкес пәннің мазмұнын және білім, дағдылар мен қабілеттер көлемін айқындайтын білім беру және нормативтік құжат болып табылады.

      3. "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәнінің мақсаты – естімейтін білім алушылардың дактильді әліппені игеру үрдісі арқылы қарапайым грамматикалық ұғымдарды қалыптастыру, сөйлеу тілін дамыту, оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру.

      4. Оқыту міндеттері:

      1) білім алушыларда сөйлеу әрекетінің әртүрлі түрлерін қалыптастыру;

      2) әріптерді, буындарды, сөздерді дұрыс дактильдеуге үйрету;

      3) оқушылардың қалдық есту қабілетін қолдана және дамыта отырып, сөйлеуге, оқуға және жазуға үйрету;

      4) буындар бойынша сөздерді оқу дағдыларын дамыту, тұтас сөздерді оқығанын түсіне отырып оқу;

      5) қазақ әліпбиінің әріптерімен (баспа, бас және кіші әріптер) таныстыру;

      6) оқу дағдыларын (толық сөзбен оқу, дұрыс, мәнерлі, жылдам және түсінікті оқу) және жазу дағдыларын (баспа және жазбаша әріптерді ажырату, қатесіз жазу, каллиграфия ережелерін сақтай отырып сауатты, таза жазу) қалыптастыру және жетілдіру;

      7) сөйлеудің (дыбыстар, буындар, сөздер, сөйлемдер, мәтін) және орфографияның, тыныс белгілерінің бірліктері туралы түсінік қалыптастыру;

      8) кітап пен оқуға деген қызығушылықты арттыру;

      9) сөйлеу және қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      10) сөздік қорын байыту және жинақтау, байланыстыра сөйлеу тілін дамыту;

      11) рухани-адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру, ана тіліне, мәдениетке, салт-дәстүрлерге деген сүйіспеншілікке тәрбиелеу;

      12) қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру (диалог кезінде басқа адамды есту және тыңдау қабілеті, диалогқа / әңгімеге қатысуға дайын болу);

      13) білім алушыларда диалогтік және монологтық сөйлеудің негізгі дағдыларын қалыптастыру.

      5. Түзете-дамыту міндеттері:

      1) дыбыстарды дұрыс айту дағдыларын дамыту;

      2) ауызша сөйлеу тілін дамыту;

      3) қалдық есту қабілетін пайдалану және дамыту арқылы оқу, жазу және сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      4) сөздік қорын байыту және жинақтау;

      5) қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдер

      6. Естімейтін білім алушылар сөйлеудің терең дамымауында, ауызша-логикалық ойлаудың қалыптаспауында, мнестикалық функциялардың төмендеуінде және танымдық белсенділікте көрінетін есту қабілетінің ауыр бұзылуына байланысты танымдық белсенділіктің бұзылуымен сипатталады. Естімейтін оқушының дамуы оның сөйлеу тілін меңгеруіне негізделген. Тілді ауызша, жазбаша, дактильді түрде игеру көрнекі-бейнелі ойлауды ауызша-логикалық ойлауға айналдыруға көмектеседі, мектеп білімін неғұрлым жетілдірілген негізде алуға мүмкіндік береді. Жалпы білім беру білімін қарым-қатынас құралы ретінде ауызша сөйлеуді меңгерумен бірлікте игере отырып, ауызша-логикалық ойлау дамиды, білім алушылардың танымдық мүмкіндіктері кеңейеді.

      7. Оқыту үрдісінде жалпы және арнайы педагогикалық қағидалар іске асырылады:

      1) онтогенетикалық қағида мұғалімді тіл дамуының дұрыс болжамына бағыттайды, сөйлеуді дамыту үрдісін терең зерттеуді, қол жеткізілген деңгейді бағалауды анықтауды және оны нормамен байланыстыруды білдіреді;

      2) іс-әрекет қағидасы ойын, танымдық және заттық-практикалық ұйымдастыру арқылы нақты іс-әрекетте жаңа білімді практикалық пысықтауды ұйымдастыруға негізделген;

      3) дамыта оқыту қағидасы баланың жақын даму аймағында оқу міндеттерін қоюды көздейді;

      4) сараланған қыту қағидасы білім алушыларды деңгейлері мен қабілеттері бойынша оқытуды, критериалды бағалауды қолдауды көздейді;

      5) жүйелілік қағидасы күрделі функционалды жүйе ретінде психикалық даму идеясына, тығыз өзара әрекеттесетін құрылымдық компоненттерге сүйенеді;

      6) әлеуметтік бейімдеу бағыты қағидасы әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормалары мен коммуникативтік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмысты қамтиды.

      8. Сауаттылықты оқытудың негізі қарапайым оқудан күрделі оқу материалына дейінгі оқытудың жалпы дидактикалық талабы, сондай-ақ естімейтін оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетінің ерекшеліктерін ескеру болып табылады:

      1) дактильді сөйлеу естімейтін оқушылардың сауаттылығын игерудің негізі болып табылады, сөздің талдауы мен синтезін дамытуға, ауызша сөйлеуді, оқу мен жазуды қалыптастыруға, моториканы дамытуға ықпал етеді;

      2) негізгі грамматикалық ұғымдардың қалыптасуы дыбыстарды тану мен ажыратудан басталады;

      3) естімейтін білім алушыларды оқыту кезінде оқытудың концентрлік әдісі қолданылады, соның арқасында ауызша сөйлеу материалының фонетикалық шеңбері едәуір кеңейеді;

      4) естімейтін білім алушыларды оқытудың арнайы әдістемелерін пайдалана отырып оқу қызметін ұйымдастыру.

      9. Оқытудың арнайы әдістері мен құралдары.

      1) оқытудың барлық кезеңінде ұжымдық пайдаланудағы стационарлық немесе сымсыз дыбыс күшейткіш аппаратураны, жеке есту аппараттарын пайдалану;

      2) дактильді сөйлеу мен ым-ишара сөйлеу тілін оқытудың қосалқы құралы ретінде қолдану;

      3) сөйлеу материалын еріннен оқу дағдыларын үйрету;

      4) оқытудың сараланған әдістерін қолдану;

      5) сабақта және сабақтан тыс уақыттарда сурдоаударымды пайдалану.

      10. "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" бағдарламасының пәнаралық байланыстары "Математика" "Заттық-тәжірибелік оқыту", "Қоршаған ортамен танысу", "Көркем еңбек" пәндерімен, "Дыбыстардың айтылуын қалыптастыру және есту қабілетін дамыту" түзету компоненті пәнімен белгіленеді.

3-тарау. "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" оқу пәнінің мазмұны

      11. Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі аптасына 8 сағатты, оқу жылында 256 сағатты құрайды.

      Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасының бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      12. Оқу пәнінің мазмұны:

      1) әріптердің дактилемалары;

      2) қазақ тілінің дыбыстары мен әріптер жүйесі;

      3) тіл бірліктері: дыбыс-әріп, буын, сөз, сөйлем, мәтін;

      4) қазақ тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;

      5) қарапайым орфографиялық және пунктуациялық нормалар.

      13. Бағдарламаның негізгі мазмұны. Оқу процесінде үш кезең бөлінеді: пропедевтикалық, әріптік, әріптен кейінгі. Нөлдік сыныпта пропедевтикалық кезең ұйымдастырылады, оған 72 сағат бөлінеді және 184 сағат ішінде әріптік оқу кезеңі.

      14. 0 сыныпта әліппе кезеңіндегі дыбыстар мен әріптер тізбегі сурдопедагогиканың арнайы концентрлік әдісімен оқытылады:

      1) I концентрдегі дыбыстар (негізгі дыбыстар): п, а, ә, м, в, о, ө, т, у, ұ, ү, л, с, и, н, ң, к, қ, э, ш, ф, х, һ, р;

      2) ІІ концентрдегі дыбыстары (айтылуы қиын дыбыстар): ы, і, б, з, д*, ж*, г* ғ*, ч*, ц*, щ*, ь, ъ, й, я*(йа), ё*(йо), ю*(йу), е*(йэ).

      * - ауыстырумен айтылатын дыбыстың белгіленуі.

      15. Пропедевтикалық кезеңнің міндеттері:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты қалыптастыру;

      2) фонемалық есту қалдықтарының дамуы;

      3) сөйлеу туралы бастапқы идеяларды қалыптастыру (дыбыс, әріп-дактилема, буын, сөз, сөйлем);

      4) қолдың ұсақ моторикасын дамыту (бояу, сурет салу, әр түрлі бағытта сызу, контур бойымен сызу, әріптік элементтерді жазу);

      5) ойлауды, есте сақтауды, қиялды, қабылдауды, зейінді дамыту;

      6) қазақ әліпбиінің әріптерімен танысу, дыбыстардың артикуляциясын үйрету.

      16. Әріптік кезеңнің міндеттері:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты қалыптастыру;

      2) қалдық есту қабілетіне сүйене отырып, ауызша-дактильді, есту-көру және естіп қабылдауын дамыту;

      3) екпінді сақтай отырып, сөздерді дұрыс айта білу (еліктеу арқылы);

      4) дыбыстық талдау және сөз синтезін жасай білу;

      5) сөйлемнің басталуы бас әріптен басталады деген ұғымды қалыптастыру, сөйлемнің соңында нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі қойылады;

      6) тілдік бірліктер туралы қарапайым ұғымдарды меңгеру (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін);

      7) тұтас сөздермен оқуға ауыса отырып, дұрыс, тегіс, біріккен буындық оқу дағдыларын қалыптастыру;

      8) ауызша және жазбаша сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      9) білім алушылардың сөздік қорын байыту;

      10) әріптер, буындар, сөздер, сөйлемдер жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру.

      17. Бағдарламаның мазмұны 3 бөлімнен тұрады:

      1) Дактильдеу, айтылым және тыңдалым (дактильдеу, ауызша сөйлеу және тыңдалым дағдыларын қалыптастыру)";

      2) "Оқу және ауызша сөйлеу (ауызша сөйлеуді дамыту және оқу дағдыларын қалыптастыру)";

      3) "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)".

      18. "Дактильдеу, айтылым және тыңдалым (дактильдеу, ауызша сөйлеу және тыңдалым дағдыларын қалыптастыру)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) тілдің негізгі бірліктерін түсіну;

      2) ауызша-дактилді сөйлеу тілін түсіну;

      3) сөйлеудің негізгі формаларын іс жүзінде меңгеру;

      4) вербалды емес қарым-қатынас құралдарын қолдану.

      19. "Оқылым және ауызша сөйлеу (ауызша сөйлеуді дамыту және оқу дағдыларын қалыптастыру)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) сөздер мен сөйлемдердің аналитикалық оқылуы;

      2) сөздерді дыбыстық талдау;

      3) мәтінді талдау.

      20. "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) жазу жұмысына дайындық;

      2) графикалық және каллиграфиялық нормаларды сақтау;

      3) үлгі бойынша жазу;

      4) өздігінен жазу.

      21. Білім берудің негізгі мазмұны.

      22. Дактильдеу, айтылым және тыңдалым (дактильдеу, ауызша сөйлеу және тыңдалым дағдыларын қалыптастыру) пропедевтикалық кезең:

      1) әріптерді дактилемамен сәйкестендіру;

      2) дыбыстар мен әріптерді ажырата білу, жазылған сөздің әріптік құрылымын білу;

      3) мұғалімнің сөйлеуін ауызша-дактильді, есту-көру және есту арқылы қабылдау (пайдаланылған сөйлеу материалы);

      4) мұғалім мен сыныптастарының қолынан дактиль арқылы айтылғын сөздерді оқу, ауызша-дактильді түрде қойылған сұрақтарға жауап беру.

      23. Дактильдеу, айтылым және тыңдалым (дактильдеу, ауызша сөйлеу және тыңдалым дағдыларын қалыптастыру) әліппе кезеңі:

      1) сөздің мәні мен мағынасын түсіну, сөзді дактильді және ауызша, жазбаша түрде қолдану, сөздік қорын байыту;

      2) кейіннен баспа/ бас әріптермен жаза отырып, дактиль әліпбиінен/ бөлінген әліпбиден сөздерді ауызша-дактильдік нысанда жаңғырту;

      3) оқытылған материал негізінде педагогтің көмегімен ауызша-дактильдік нысанда сөз тіркестері мен сөйлемдер құрастыру;

      4) мұғалімнің (сыныптастарының, тәрбиешінің) өтініші бойынша қажетті сөздік кестелерін, сөздік карталарын таңдап, оларды суреттермен сәйкестендіру;

      5) қарым-қатынастың вербальды емес түрін қолдану: мимика, ым - ишара, қимылдар;

      6) коммуникативтік мақсаттарға (топта қарым-қатынас жасау, диалогты қолдау, сахналау, рөлдік ойындар) сәйкес ауызша-дактильдік нысанда қарым-қатынас дағдыларын пайдалану, сөйлеу этикеті сөздерін пайдалану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын кеңейту.

      Ескерту: дактильдеу материалының көлемі: 5-7 сөз, айтылым: 3-5 сөз, тыңдалым: 1-3 сөз.

      24. Оқылым және ауызша сөйлеу (ауызша сөйлеуді дамыту және оқу дағдыларын қалыптастыру) пропедевтикалық кезең:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты қалыптастыру;

      2) сөйлеудің минималды бірлігін түсіну: дыбыс, әріп;

      3) сөздің дыбыстық құрамының бірлігін және оның лексикалық мағынасын түсіну;

      4) буын минималды айтылу бірлігі ретінде, екпінді буынның анықтамасы, сөздерді буындарға бөлу.

      25. Оқылым және ауызша сөйлеу (ауызша сөйлеуді дамыту және оқу дағдыларын қалыптастыру) әліппе кезеңі:

      1) сурдопедагогика (концентрлер бойынша) әдістемесін қолдана отырып, әріптердің белгілі бір реттілігі ретінде қазақ әліпбиімен танысу;

      2) сөйлеу, тыныс алу, артикуляциялық гимнастика, фонетикалық ырғақта дыбыстарды қою, автоматтандыру және саралау үшін арнайы әдістер мен құралдарды қолдану арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту

      3) еліктеу бойынша сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (мұғалімнің сөйлеуі ритмды, екпінді, қарқынды, кідірістер, қалыпты биіктіктегі дауысты беру, біріктіруді сақтауға арналған үлгі);

      4) дыбыстық талдау. Есту және есту-көру арқылы дыбыстарды ажырата білу;

      5) сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша айту (оқу) және керісінше (жазу);

      6) заттарды салыстыру (мұғалімнің көмегімен);

      7) суреттер бойынша сөйлемдер құрастыру, педагогтің көмегімен берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру;

      8) қазақ тілінің белгілі бір ерекше дыбыстарын, оның ішінде айтылуы ұқсас а-ә, н-ы, у-ө, ә-ү, ы-і, к-қ, г-ғ, х-һ, о-ө дыбыстарын дұрыс айту қабілетін қалыптастыру;

      9) білім алушылардың сөздік қорын байыту және жандандыру.

      Ескерту: оқу материалының көлемі: : әліппе кезеңнің басында 3-5 сөз, соңында 6-10 сөз.

      26. Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру) пропедевтикалық кезең:

      1) жазуға дайындық (дұрыс отыру, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қалам ұстай білу);

      2) дәптер парағының кеңістігінде бағдарлау қабілетін қалыптастыру (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар);

      3) үлгі бойынша ою-өрнектерді, суреттерді салу, штрихтау, бояу;

      4) каллиграфиялық нормаларға (бас әріптермен) сәйкес бас және кіші әріптер, буындар, сөздер, сөйлемдер жаза білу.

      27. Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру) әліппе кезеңі:

      1) каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып, бас және кіші әріптер мен олардың қосылыстарын, буындарын, сөздерін, сөйлемдерін жазу;

      2) ауызша-дактильді, естіп-көру диктанттары (дактиль әліпбиін қолданбай сөйлеу материалын ернінен оқу);

      3) арнайы ережелер бойынша қолжазба және баспа мәтіндерінен сөйлемдерді көшіру (дәл көшіру);

      4) сөздердің жазылуы: сөздер-заттардың, қоршаған әлем құбылыстарының атаулары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, заттардың әрекеттерін білдіретін сөздер;

      5) қолжазба әріптердің (кіші және бас әріптердің) графикалық бейнесін талдау.

      Ескертпе: І жартыжылдықтағы жазбаша жұмыстардың көлемі: графикалық диктант - 1-3 белгі, дактильді-әріптік диктант – 3-5 әріп, буындық диктант – 3-6 буын, сөздік диктант – 2-5 сөз, ауызша-дактильді диктант – 3-8 сөз. II жартыжылдықтың жазбаша жұмыстарының көлемі: графикалық диктант-3-6 белгі, дактильді-әріптік диктант – 5-10 әріп, буындық диктант – 6-8 буын, сөздік диктант-5-7 сөз, ауызша-дактильді диктант-8-12 сөз.

Параграф 2. Оқыту мақсатарының жүйесі

      28. Бағдарламадағы оқу мақсаттары кодпен берілген. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандарды – бөлім мен бөлімшені, төртінші саны - оқу мақсатын нөмірлеуді білдіреді. Кодтауда 0.1.2.1 "0" – сынып, "1.2." – бөлім және бөлімше, "1" – оқу мақсатының реттік нөмірі.

      29. Пәннің мазмұны бөлімдер бойынша ұйымдастырылған. Әр бөлім өз кезегінде бөлімшелерге бөлінеді. Бөлімшелерде білім немесе түсінік, дағдылар немесе құзыреттер түрінде күтілетін нәтижелер түрінде ұсынылатын оқыту мақсаттары белгіленеді. Әрбір бөлімшелерде мұғалімге өз жұмысын жоспарлауға, білім алушылардың жұмысын бағалауға және оларды оқытудың келесі кезеңі туралы хабардар етуге мүмкіндік беретін оқу мақсаттарының реттілігі анықталған.

      30. Оқыту мақсаттары жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:

      1-кесте

Бөлім (сөйлеу әрекетінің түрлері) – дактильдеу, айтылым мен тыңдалым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Тілдің негізгі бірліктерін түсіну

0.1.1.1 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (п, а, ә, м, т, о, ө, с, у, ұ, ү, н, ң);
0.1.1.2 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (б, л, и, й, к, қ, ш, щ, ж, р, е);
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (д, ы, і, в, э, ф, х, һ, з, г, ғ, ц, ч);
0.1.1.4 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (э, ю, я, ь, ъ);
0.1.1.5 үлгі бойынша бөлінген әліпбиден буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.6 әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.1.7 әр түрлі сөз тіркестерімен сөйлемдер құрастыру (сөз-зат + сөз-әрекет; сөз-зат + сөз-әрекет + сөз-зат) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.8 кім? не? сұрақтардың мағынасын ажырату (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.9 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау (мұғалімнің көмегімен).

1.2. Ауызша-дактильді сөйлеу тілін түсіну

0.1.2.1 қолдан және еріннен оқылған, сондай-ақ естіп-көру арқылы қабылданған сөздер мен сөз тіркестерін жинақтау.

1.3. Сөйлеудің негізгі формаларын практикалық меңгеру

0.1.3.1 суреттер, тақтайшалар, бақылаулар бойынша тақырыптық материалда дактильді әліпби арқылы мұғалімнің көмегімен және / немесе өз бетінше сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру;
0.1.3.2 іс-әрекет пен затты көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.3 өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен).

1.4. Қарым-қатынастың вербальды емес түрін қолдану

0.1.4.1 сөйлеу кезінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қозғалыстар) ойын әрекеті, сахналау кезінде қолдану.

Бөлім (сөйлеу әрекетінің түрлері) – оқылым және ауызша сөйлеу

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Сөздер мен сөйлемдердің аналитикалық оқылуы

0.2.1.1 тақырыптарға сәйкес сөздерді ажырату және атау: мектеп/сынып, оқу құралдары, жыл мезгілдері, жемістер-көкөністер, жануарлар, ойыншықтар;
0.2.1.2 дактильді және бөлінген әліппеден буындарды, сөздерді, сөйлемдерді оқу және құрастыру (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
0.2.1.3 дактиль, баспа, қолжазба түрінде берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.1.4 бүтін сөздермен біріктіріп оқуға ауыса отырып буындарды біріктіре дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша)
0.2.1.5 схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен).

2.2. Сөздерді дыбыстық талдау

0.2.2.1 сөздердегі жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу (еліктеу арқылы).

2.3. Сөздердің мағынасын түсіну, сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау

0.2.3.1 таныс сөздердің мағынасын түсіну, сөздерді дактильді және ауызша түрде бағыты бойынша қолдану (мұғалімнің көмегімен);
0.2.3.2 оқулықтан ауызша-дактильді және баспа түрінде берілген қарапайым нұсқауларды/ тапсырмаларды орындау;
0.2.3.3 заттар мен суреттерге арналған сөздері бар тақтайшаларды анықтау және таңдау;
0.2.3.4 оқылған материалдың мазмұнын сурет түрінде иллюстрация жасау;
0.2.3.5 мұғалімнің көмегімен / өз бетінше қарапайым сұрақтарға жауап беру және суреттерге, иллюстрацияларға/мәтінге қарапайым сұрақтар қою.

Бөлім (сөйлеу әрекетінің түрлері) – жазылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Жазуды меңгеруге дайындық

0.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2 қағаз парағына, дәптерге (сызық, жоларалық интервал, жоғарғы және төменгі сызықтар, көлбеу сызық, тік сызық) бағдарлану;
0.3.1.3 суретті орындау кезінде саусақтардың, қолдың қимылдарын үйлестіру.

3.2 Графикалық және каллиграфиялық нормаларды сақтау

0.3.2.1 қағазға түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектерді салу;
0.3.2.2 тікелей/сопақ сызықтардан тұратын, берілген ұяшықтар санына тең заттарды қарындашпен салу (үй, шырша, үстел, орындық, шкаф);
0.3.2.3 жазу сызығын, жол аралығын, жолдың жоғарғы және төменгі бөлігін сақтай отырып әріп элементтерін (тік сызықтар, жоғарғы және төменгі жағында дөңгелектелген таяқшалар), ою-өрнектер мен суреттерді сызу.

3.3. Үлгі бойынша жазу

0.3.3.1 таныс әріптерді баспа түрінде жазу;
0.3.3.2 суреттерге үлгі бойынша/өз бетінше баспа әріптерімен қол қою;
0.3.3.3 бас және кіші әріптер, буындар, сөздер, сөйлемдер жазу;
0.3.3.4 қарапайым жазбаша әріптер жазу (р, у, д, з, ү, ұ)

3.4. Өздігінен жазу

0.3.4.1 өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптерімен жазу;
0.3.4.2 сұраққа жауап беру және өтінішті жазбаша түрде білдіру (мұғалімнің көмегімен);
0.3.4.3 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету.

      31. Осы оқу бағдарламасы "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес бастауыш білім беру деңгейіндегі (қазақ тілінде оқытатын) 0-сыныпты есту қабілеті бұзылған оқушыларға арналған.

      32. Мұғалім оқушылардың сабақта оқу мақсаттарын игеруіне, әр кезеңнің міндеттерін орындауға байланысты үш кезеңдегі сағат санын еркін жоспарлай алады

Параграф 3. Естімейтін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныбы үшін "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (қазақ тілінде оқыту)

Кезеңдер

Дактильдеу, айтылым мен тыңдалым

Ауызша сөйлеу мен оқылым

Жазылым

1-тоқсан

Пропедевтикалық кезең

0.1.1.1* әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (ауыстырумен) (п, а, ә, м, т, о, ө, с, у, ұ, ү, н, н);
0.1.1.5* бөлінген әліпбиден үлгі бойынша буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.6* әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.3.2* іс-әрекет пен заттарды көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.3* өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1* ойын әрекеті, сахналау кезінде сөйлеуде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қимылдар) пайдалану.

0.2.1.1* тақырыптарға сәйкес сөздерді ажырату және атау: мектеп/сынып, оқу құралдары, жыл мезгілдері, жемістер-көкөністер, жануарлар, ойыншықтар;
0.2.1.2 буындарды, сөздерді оқу және құрастыру;
0.2.1.2* дактильді және бөлінген әліпбиден буындарды, сөздерді, сөйлемдерді оқу және құрастыру (мұғалімнің көмегімен/ өз бетінше);
0.2.1.3* дактиль, баспа, қолжазба түрінде берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.1.5* схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен).

0.3.1.1* партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2* қағаз парағына, дәптерге (сызық, жоларалық интервал, жоғарғы және төменгі сызықтар, көлбеу сызық, тік сызық) бағдарлану;
0.3.1.3* қолдар мен саусақтарды дәл, үйлестірілген түрде қолдану;
0.3.2.1* қағазға түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектерді салу;
0.3.2.2* берілген ұяшықтар санына тең түзу/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен салу (үй, шырша, үстел, орындық, шкаф);
0.3.2.3* әріп элементтерін (тік сызықтар, жоғарғы және төменгі жағында дөңгелектелген таяқшалар), ою-өрнектер мен суреттерді сызу, жазу сызығын, жол аралығын, жолдың жоғарғы және төменгі бөлігін сақтау;
0.3.3.1 таныс әріптерді басып шығару;
0.3.4.1* өз атын, тегіңізді, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптерімен жазу.

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.2* әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (б, л, и, й, к, қ, ш, щ, ж, р, е);
0.1.1.5* үлгі бойынша бөлінген әліпбиден буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.6* әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.1.8 кім? не? сұрақтардың мағынасын ажырату (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.1* суреттер, тақтайшалар, бақылаулар бойынша тақырыптық материалда дактильді әліпби арқылы мұғалімнің көмегімен және / немесе өз бетінше сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру;
0.1.3.2* іс-әрекет пен затты көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.3* өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1* сөйлеу кезінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қозғалыстар) ойын әрекеті, сахналау кезінде қолдану.

0.2.1.2 дактильді және бөлінген әліппеден буындарды, сөздерді, сөйлемдерді оқу және құрастыру (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
0.2.1.3* дактиль, баспа, қолжазба түрінде берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.1.4 бүтін сөздермен біріктіріп оқуға ауыса отырып буындарды біріктіре дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша)
0.2.1.5* схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен);
0.2.3.1* таныс сөздердің мағынасын түсіну, сөздерді дактильді және ауызша түрде бағыты бойынша қолдану (мұғалімнің көмегімен);
0.2.3.3* заттар мен суреттерге арналған сөздері бар тақтайшаларды анықтау және таңдау.

0.3.1.1* партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2* қағаз парағына, дәптерге (сызық, жоларалық интервал, жоғарғы және төменгі сызықтар, көлбеу сызық, тік сызық) бағдарлану;
0.3.1.3* қолдар мен саусақтарды дәл, үйлестірілген түрде қолдану;
0.3.2.1* қағазға түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектерді салу;
0.3.2.2* берілген ұяшықтар санына тең түзу/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен салу (үй, шырша, үстел, орындық, шкаф);
0.3.2.3* әріп элементтерін (тік сызықтар, жоғарғы және төменгі жағында дөңгелектелген таяқшалар), ою-өрнектер мен суреттерді сызу, жазу сызығын, жол аралығын, жолдың жоғарғы және төменгі бөлігін сақтау;
0.3.3.1* таныс әріптерді басып шығару;
0.3.3.2* суреттерге үлгі бойынша/өз бетінше баспа әріптерімен қол қою;
0.3.4.1* өз атын, тегіңізді, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптерімен жазу.

3-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.3* әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (д, ы, і, в, э, ф, х, һ, з, г, ғ, ц, ч);
0.1.1.5* үлгі бойынша бөлінген әліпбиден буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.6* әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.1.7* әр түрлі сөз тіркестерімен сөйлемдер құрастыру (сөз-зат + сөз-әрекет; сөз-зат + сөз-әрекет + сөз-зат) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.8* кім? не? сұрақтардың мағынасын ажырату (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.9* заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау (мұғалімнің көмегімен).
0.1.2.1* қолдан және еріннен оқылған, сондай-ақ естіп-көру арқылы қабылданған сөздер мен сөз тіркестерін жинақтау;
0.1.3.1* суреттер, тақтайшалар, бақылаулар бойынша тақырыптық материалда дактильді әліпби арқылы мұғалімнің көмегімен және / немесе өз бетінше сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру;
0.1.3.2* іс-әрекет пен затты көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.3* өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1* сөйлеу кезінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қозғалыстар) ойын әрекеті, сахналау кезінде қолдану.

0.2.1.2* дактильді және бөлінген әліппеден буындарды, сөздерді, сөйлемдерді оқу және құрастыру (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
0.2.1.3* дактиль, баспа, қолжазба түрінде берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.1.4 бүтін сөздермен біріктіріп оқуға ауыса отырып буындарды біріктіре дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша)
0.2.1.5* схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен);
0.2.2.1* сөздердегі жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу (еліктеу арқылы);
0.2.3.1* таныс сөздердің мағынасын түсіну, сөздерді дактильді және ауызша түрде бағыты бойынша қолдану (мұғалімнің көмегімен);
0.2.3.2* оқулықтан ауызша-дактильді және баспа түрінде берілген қарапайым нұсқауларды/ тапсырмаларды орындау;
0.2.3.3* заттар мен суреттерге арналған сөздері бар тақтайшаларды анықтау және таңдау;
0.2.3.5* мұғалімнің көмегімен / өз бетінше қарапайым сұрақтарға жауап беру және суреттерге, иллюстрацияларға/мәтінге қарапайым сұрақтар қою.

0.3.3.1* таныс әріптерді баспа түрінде жазу;
0.3.3.2* суреттерге үлгі бойынша/өз бетінше баспа әріптерімен қол қою;
0.3.3.3* бас және кіші әріптер, буындар, сөздер, сөйлемдер жазу.

4-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.4* әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (э, ю, я, ь, ъ);
0.1.1.5* үлгі бойынша бөлінген әліпбиден буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.6* әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.1.7* әр түрлі сөз тіркестерімен сөйлемдер құрастыру (сөз-зат + сөз-әрекет; сөз-зат + сөз-әрекет + сөз-зат) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.8* кім? не? сұрақтардың мағынасын ажырату (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.9* заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау (мұғалімнің көмегімен).
0.1.2.1* қолдан және еріннен оқылған, сондай-ақ естіп-көру арқылы қабылданған сөздер мен сөз тіркестерін жинақтау;
0.1.3.1* суреттер, тақтайшалар, бақылаулар бойынша тақырыптық материалда дактильді әліпби арқылы мұғалімнің көмегімен және / немесе өз бетінше сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру;
0.1.3.2* іс-әрекет пен затты көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1* сөйлеу кезінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қозғалыстар) ойын әрекеті, сахналау кезінде қолдану.

0.2.1.2* дактильді және бөлінген әліппеден буындарды, сөздерді, сөйлемдерді оқу және құрастыру (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
0.2.1.3* дактиль, баспа, қолжазба түрінде берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.1.4 бүтін сөздермен біріктіріп оқуға ауыса отырып буындарды біріктіре дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша)
0.2.1.5* схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен);
0.2.2.1* сөздердегі жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу (еліктеу арқылы);
0.2.3.1* таныс сөздердің мағынасын түсіну, сөздерді дактильді және ауызша түрде бағыты бойынша қолдану (мұғалімнің көмегімен);
0.2.3.2* оқулықтан ауызша-дактильді және баспа түрінде берілген қарапайым нұсқауларды/ тапсырмаларды орындау;
0.2.3.3* заттар мен суреттерге арналған сөздері бар тақтайшаларды анықтау және таңдау;
0.2.3.4 оқылған материалдың мазмұнын сурет түрінде иллюстрация жасау;
0.2.3.5* мұғалімнің көмегімен / өз бетінше қарапайым сұрақтарға жауап беру және суреттерге, иллюстрацияларға/мәтінге қарапайым сұрақтар қою.

0.3.3.3* бас және кіші әріптер, буындар, сөздер, сөйлемдер жазу;
0.3.3.4* қарапайым жазбаша әріптер жазу (р, у, д, з, ү, ұ);
0.3.4.2* сұраққа жауап беру және өтінішті жазбаша түрде білдіру (мұғалімнің көмегімен);
0.3.4.3* сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету.

      Ескерту:

      1) бір тоқсан ішіндегі оқыту мақсаттары тіл дағдыларының кез келген түрлерімен байланысады;

      2) "*" белгісімен белгіленген оқыту мақсаттарын ішінара іске асыру ұсынылады

  бұйрығына
2-қосымша

Естімейтін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныбы үшін "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Оқу бағдарламасы естімейтін білім алушылардың есту қабілетінің бұзылыстарына, жасына және жеке мүмкіндіктеріне сәйкес пәннің мазмұнын және білім, дағдылар мен қабілеттер көлемін айқындайтын білім беру және нормативтік құжат болып табылады.

      3. "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәнінің мақсаты – естімейтін білім алушылардың дактильді әліппені игеру үрдісі арқылы қарапайым грамматикалық ұғымдарды қалыптастыру, сөйлеу тілін дамыту, оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру.

      4. Оқыту міндеттері:

      1) білім алушыларда сөйлеу әрекетінің әртүрлі түрлерін қалыптастыру;

      2) сөйлеу дағдыларын қалыптастыру: тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым;

      3) оқушылардың қалдық есту қабілетін қолдана және дамыта отырып, сөйлеуге, оқуға және жазуға үйрету;

      4) сөйлеу тілінің дыбыстық ерекшеліктерін меңгеру;

      5) сөздердегі дыбыстарды дұрыс айтуға оқыту, бүкіл сөзбен оқуға көше отырып дұрыс, тегіс, біріктірілген, буынды оқу дағдыларын қалыптастыру;

      6) каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып, сөздерді сауатты жазу дағдыларын қалыптастыру;

      7) қазақ тілі фонетикасы, лексикасы, грамматикасы мен пунктуациясы туралы бастапқы білім негіздерін қалыптастыру;

      8) кітап пен оқуға деген қызығушылықты арттыру;

      9) сөйлеу және қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру;

      10) жұпта, топта, ұжымда жұмыс істеу дағдыларын енгізу;

      11) сөздік қорын жинақтау және байыту, байланыстырып сөйлеу тілін дамыту;

      12) ана тіліне, мәдениетіне, дәстүрлеріне деген сүйіспеншілікті қалыптастыру арқылы рухани-адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру;

      13) коммуникативтік дағдыларды қалыптастыру (диалог барысында басқа адамның сөзін тыңдай және ести білу, диалогқа/әңгімеге қатысу);

      14) диалогтік және монологтық сөйлеудің негізгі дағдыларын қалыптастыру.

      5. "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" оқу пәні қазақ тілі пәніне кіріспе болып табылады, сондай-ақ естімейтін білім алушыларды ары қарай оқыту үшін негіз болып табылады.

      6. Түзете-дамыту міндеттері:

      1) дыбыстарды дұрыс айту дағдыларын дамыту;

      2) ауызша сөйлеу тілін дамыту;

      3) сөздік қорын байыту және жинақтау, үйлесімді сөйлеуді дамыту;

      4) қалдық есту қабілетін дамыту;

      5) ауызша және жазбаша сөйлеуді дамыту арқылы сөйлеу қызметін жетілдіру.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдер

      7. Оқыту үрдісінде жалпы және арнайы педагогикалық қағидалар іске асырылады:

      1) онтогенетикалық қағида мұғалімді тіл дамуының дұрыс болжамына бағыттайды, сөйлеуді дамыту үрдісін терең зерттеуді, қол жеткізілген деңгейді бағалауды анықтауды және оны нормамен байланыстыруды білдіреді;

      2) іс-әрекет қағидасы ойын, танымдық және заттық-практикалық ұйымдастыру арқылы нақты іс-әрекетте жаңа білімді практикалық пысықтауды ұйымдастыруға негізделген;

      3) дамыта оқыту қағидасы баланың жақын даму аймағында оқу міндеттерін қоюды көздейді;

      4) сараланған қыту қағидасы білім алушыларды деңгейлері мен қабілеттері бойынша оқытуды, критериалды бағалауды қолдауды көздейді;

      5) жүйелілік қағидасы күрделі функционалды жүйе ретінде психикалық даму идеясына, тығыз өзара әрекеттесетін құрылымдық компоненттерге сүйенеді;

      6) әлеуметтік бейімдеу бағыты қағидасы әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормалары мен коммуникативтік дағдыларды игеру бойынша арнайы жұмысты қамтиды.

      8. Сауаттылықты оқытудың негізі қарапайым оқудан күрделі оқу материалына дейінгі оқытудың жалпы дидактикалық талабы, сондай-ақ естімейтін оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетінің ерекшеліктерін ескеру болып табылады;

      1) дактильді сөйлеу естімейтін оқушылардың сауаттылығын игерудің негізі болып табылады, сөздің талдауы мен синтезін дамытуға, ауызша сөйлеуді, оқу мен жазуды қалыптастыруға, моториканы дамытуға ықпал етеді;

      2) негізгі грамматикалық ұғымдардың қалыптасуы дыбыстарды тану мен ажыратудан басталады;

      3) білім алушыларды оқыту кезінде оқытудың концентрлік әдісі қолданылады, оның мақсаты 0-сыныпта оқытылған негізгі дыбыстарды сөзбен дұрыс және анық айту (п, а, н, м, в, о, ө, т, у, ұ, ү, л, с, ы, н, н, к, қ, э, ш, ф, х, һ, р;), 1-сыныпта II концентрдегі (айту қиын дыбыстар) ы, і, б, з, д*, ж*, г* ғ*, ч*, ц*, щ*, ь, ъ, й, я*(йа), ё*(йо), ю*(йу), е*(йэ) дыбыстардың анық, дұрыс айтылуын қалыптастыру және үйрету;

      4) оқушылардың сөйлеу тілін қабылдауы естіп-көру және есту арқылы, ауызша-дактильді, ауызша, жазбаша, баспа түрінде жүзеге асырылады;

      5) тыңдау қалдық фонематикалық естуді дамытуды, өткен сөйлеу материалын естіп – көру және есту арқылы пысықтауды білдіреді.

      9. Оқытудың арнайы әдістері мен құралдары.

      1) оқытудың барлық кезеңінде ұжымдық пайдаланудағы стационарлық немесе сымсыз дыбыс күшейткіш аппаратураны, жеке есту аппараттарын пайдалану;

      2) дактильді сөйлеу мен ым-ишара сөйлеу тілін оқытудың қосалқы құралы ретінде қолдану;

      3) сөйлеу материалын еріннен оқу дағдыларын үйрету;

      4) оқытудың сараланған әдістерін қолдану;

      5) сабақта және сабақтан тыс уақыттарда сурдоаударымды пайдалану.

      10. "Әліппе, Ана тілі (тіл дамыту, жазу, оқу)" бағдарламасының пәнаралық байланыстары "Дүние тану", "Математика" "Заттық-тәжірибелік оқыту", "Көркем еңбек" пәндерімен, "Айналамен танысу", "Дыбыстардың айтылуын қалыптастыру және есту қабілетін дамыту", "Түзету ырғағы" түзету компоненті пәндерімен белгіленеді.

3-тарау. "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәнінің мазмұны

      11. Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі аптасына 8 сағатты, оқу жылында 264 сағатты құрайды.

      Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасының бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №8170 болып тіркелген).

      12. Оқу пәнінің мазмұны:

      1) қазақ тілінің дыбыстары мен әріптер жүйесі;

      2) тіл бірліктері: мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс;

      3) қазақ тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;

      4) қарапайым орфографиялық және пунктуациялық нормалар;

      5) балалар көркем әдебиетінің шығармалары.

      13. Бағдарламаның негізгі мазмұны: оқу үрдісінде үш кезең бөлінеді: пропедевтикалық, әріптік және әріптен кейінгі. Бірінші сыныпқа әліппе және әліппеден кейінгі кезең кіреді. 1 тоқсанда әліппе кезеңі ұйымдастырылады, онда 0 - сыныпта оқыған материалды қайталау жүзеге асырылады -72 сағат, 2 тоқсаннан бастап әріптік кезең 192 сағат ішінде ұйымдастырылады.

      14. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) қазақ әліпбиінің әріптерін жаңғырту және ажырату, II концентр дыбыстарын қою және автоматтандыру жөніндегі жұмысты жалғастыру;

      2) тілдік бірліктер туралы қарапайым ұғымдарды меңгеру (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін);

      3) оқулық мәтіндерінің материалында тұтас сөздермен оқуға ауыса отырып, дұрыс, тегіс, біріккен буындық оқу дағдыларын қалыптастыру;

      4) ауызша және жазбаша сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      5) білім алушылардың сөздік қорын байыту.

      15. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты ояту;

      2) сөйлеу қызметінің дағдыларын қалыптастыру;

      3) қалдық есту қабілетіне сүйене отырып, ауызша-дактильді, естіп-көру және естіп қабылдауын дамыту;

      4) тыңдау, сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру;

      5) білім алушылардың сөздік қорын жинақтау және байыту;

      6) дыбыстық талдау және сөз синтезін жүргізу қабілетін қалыптастыру;

      7) сөздерді, мәтіндерді дұрыс, тегіс, мәнерлі, жылдам оқу дағдыларын қалыптастыру, оқу түрлері пайдалану: "іштей оқу", "жалғастырып оқу";

      8) әліпби әріптерінің функциясын, бас және кіші, баспа және бас әріптердің айырмашылықтарын меңгеру;

      9) каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру.

      16. Бағдарламаның мазмұны үш бөлімнен тұрады:

      1) "Сөйлеу тілін дамыту (айтылым және тыңдалым)";

      2) "Оқылым және тіл дамыту";

      3) "Жазылым".

      17. "Сөйлеу тілін дамыту (айтылым және тыңдалым)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) ауызша-дактилді сөйлеу тілін түсіну;

      2) сөйлеудің негізгі формаларын практикалық меңгеру;

      3) грамматикалық нормаларды сақтау

      4) естіп, естіп-көру арқылы тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну;

      5) қарым-қатынастың вербальды емес түрін қолдану.

      18. "Оқылым және сөйлеу тілін дамыту" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) оқу түрлерін қолдану және сөздер мен сөйлемдердің аналитикалық оқылымы;

      2) мәтінді талдау.

      19. "Жазылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) графикалық және каллиграфиялық нормаларды сақтау;

      2) үлгі бойынша жазу;

      3) өздігінен жазу.

      20. Білім берудің негізгі мазмұны.

      21. Сөйлеу тілін дамыту (айтылым және тыңдалым), әліппе кезеңі:

      1) сөздің мағынасын түсіну, сөзді дактильді және ауызша, жазбаша түрде мақсаты бойынша қолдану;

      2) кейіннен баспа/бас әріптермен жаза отырып, дактиль әліпбиінен/бөлінген әліпбиден сөздерді ауызша-дактильдік нысанда айту;

      3) оқытылған материал негізінде педагогтің көмегімен ауызша-дактильдік нысанда сөз тіркестері мен сөйлемдер құрастыру;

      4) коммуникативтік мақсаттарға (топта қарым-қатынас жасау, диалогты қолдау, сахналау, рөлдік ойындар) сәйкес ауызша-дактильдік нысанда қарым-қатынас дағдыларын пайдалану, сөйлеу этикеті сөздерін пайдалану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын кеңейту.

      22. Сөйлеу тілін дамыту (айтылым және тыңдалым), әліппеден кейінгі кезең:

      1) мұғалімнің және басқа да білім алушылардың сөздерін есту және естіп-көру арқылы қабылдау және ажырату, естігеннің мағынасын түсіну;

      2) сөздің мағынасын түсіну, бағыты бойынша сөзді қолдану;

      3) мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) ауызша/ ауызша-дактильдік нысандағы, жазбаша нысандағы тапсырмаларын түсіну және орындау, орындалған іс-әрекеттер туралы қарапайым есеп жасау;

      4) суреттер, тақтайшалар және бақылаулар бойынша ауызша/ ауызша-дактильдік нысанда қарапайым мәлімдемелерді тұжырымдау;

      5) мұғалімнің өтініші бойынша сөздері бар тақтайшаларды, карточкаларды таңдау;

      6) мұғалімге (тәрбиешіге, жолдасқа) сәлемдесумен, өтінішпен және назарымен жүгіну қабілетін қалыптастыру;

      7) мұғалімнің қарапайым сұрақтарына жауаптарды өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен тұжырымдау;

      8) мұғалімнің көмегімен/өз бетінше тақырып бойынша сұрақтарды тұжырымдау;

      9) сөздерді схемалар арқылы модельдеу;

      10) зерделенген материалдың негізінде ауызша/ауызша-дактильдік нысанда сөз тіркестері мен сөйлемдерді тұжырымдау, оларды қою сөздерінің, суреттер мен кестелердің көмегімен оқу және жазу;

      11) жай сөйлем түрінде, суреттің мазмұнын ауызша айту (мұғалімнің көмегімен көрсетілген әрекеттің сипаттамасы/өз бетінше);

      12) суреттегі әрекетті түсіндіру және/немесе дәйекті қойылған сұрақтардың көмегімен тақырыпты сипаттау (жыл соңында);

      13) сюжеттік иллюстрация бойынша немесе суреттер сериясы бойынша әңгіме құрастыру;

      14) қарапайым диалогты қолдау (қарапайым сөйлеу конструкцияларынан тұратын сұрақ-жауап нысанында);

      15) сұрақтарға сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау: кім? не? мен не істедім? не істеді? не істейді? олар не істеп жатыр? біз не істейміз? қайсысы? не? кім? немен? қайда? (не туралы? не?) қайда? (не үшін? не?) қайдан? (неден?) қашан? қалай?;

      16) зат есімдердің, етістіктердің, сын есімдердің бастапқы формасын тұжырымдау;

      17) зат есімнің жекеше және көпше түрін қолдану;

      18) өткен тақырыптар бойынша ауызша және естіп-көру арқылы тапсырмаларын орындау, тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну;

      19) тыңдау процесінде тілдік бірліктерді (сөз, сөйлем) ажырату, тыңдалған сөйлемдерді түсіну;

      20) мимиканы, ым-ишара, дауысты, көз контактісін, интонацияны қолдану.

      23."Оқылым және тіл дамыту" әліппе кезеңі:

      1) сөйлеу, тыныс алу, артикуляциялық гимнастика, фонетикалық ырғақта дыбыстарды қою, автоматтандыру және саралау үшін арнайы әдістер мен құралдарды қолдану арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;

      2) еліктеу бойынша сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (мұғалімнің сөйлеуі ырғақ, екпінді, қарқынды, үзілістерді сақтауға арналған үлгі);

      3) дыбыстық талдау және сөз синтезін жасай білу;

      4) схема бойынша сөздер мен сөйлемдердің құрылымын түсіну (сөздегі буындардың санын, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау).

      24. "Оқылым және сөйлеу тілін дамыту" әліппеден кейінгі кезең:

      1) сөздер мен сөйлемдердің аналитикалық оқылымын қалыптастыру, мұғалімнің қойған екпін белгілерін немесе тыныс белгілерін сақтай отырып, оқу кезінде кідірістерді сақтау (еліктеу арқылы);

      2) орфоэпия ережелерін сақтай отырып тұтас сөздермен оқуды қалыптастыру: бір дем шығаруда қысқа сөйлемдерді (6-8 буын), шағын әңгімелерді (40-80 сөз) оқу;

      3) мәтінмен жұмыс істеудің аналитикалық дағдысын қалыптастыру: шығарманың атауын бөлу, мәтінмен көрсетілген бетті табу, қажетті суреттерді ретімен орналастыру, оқылған мәтінге қажетті суреттерді, иллюстрацияларды таңдау және сәйкестендіру, мұғалімнің көмегімен/өз бетінше оқылған бөліктердің мазмұнын бейнелеу;

      4) сұрақтарға дұрыс жауаптар құра білу; іріктеп, рөлдер бойынша, хор оқуын қалыптастыру, оқығанын бағалау. Оқу тапсырмаларын орындау үшін қажетті ақпаратты іздеу (мұғалімнің басшылығымен);

      5) оқиғаның кейіпкерлерін атай білу, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін бағалау, суреттеу, аппликация арқылы оқиғалардың реттілігін жеткізу;

      6) сюжеттік суреттер бойынша әңгімелер құрастыру. Сюжеттік суреттер бойынша әңгімелесу; қысқаша тақпақтар жаттау, өлеңдер жаттау, мақалдар мен мәтелдер, жұмбақтар жаттау;

      7) ойды жазбаша түрде білдіру дағдыларын қалыптастыру: мәтіндерден сөздерді, сөз тіркестерін, қысқа сөйлемдерді жазу, сөздер мен суреттерді қолдана отырып шағын мәтіндерді жазу (мұғалімнің көмегімен), сөйлемнің интонациясына байланысты сөйлемдердің соңына тыныс белгілерін қою және жазу: нүкте, сұрақ, леп белгілері, санау кезінде үтір (мұғалімнің көмегімен, еліктеу бойынша);

      8) оқу және жазу кезінде өзін-өзі бақылауды қалыптастыру, оқу және жазу үлгілерімен салыстыру (мұғалімдер).

      Ескерту. Оқу материалының көлемі: бір дем шығаруда 6-8 сөйлем оқу, 40-80 сөзден тұратын қысқа мәтіндерді оқу.

      25. "Жазылым" әліппе кезеңі:

      1) жазу кезінде дұрыс отыру, дәптерді дұрыс қою, қарындашты/ қаламды дұрыс ұстау;

      2) дәптер парағының кеңістігінде бағдарлау қабілетін қалыптастыру (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар);

      3) каллиграфиялық жазуды қалыптастыру: әріптерді, кіші әріптерді және олардың қосылыстарын, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып дұрыс, анық жазу.

      26. "Жазылым" әліппеден кейінгі кезең:

      1) ауызша-тактильді, естіп-көру диктанттары (дактиль әліпбиін қолданбай сөйлеу материалын ернінен оқу);

      2) арнайы қағидалар бойынша бас және баспа әріптермен жазылған мәтіннен сөйлемдерді көшіру (дәл көшіру);

      3) сұрақтарға негізделген сөздердің аяқталуын жазу;

      4) сөздерді буындарға бөлу, сөздерді буындар бойынша тасымалдау, сөздерді есту және естіп-көру арқылы қабылдау (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);

      5) сөйлемнің басында жалқы есімдерді бас әріптерін жазу, сөйлемдердің соңында тыныс белгілерін қою;

      6) бас әріптермен (жалқы есімдер) жазылған сөздерді ажырата білу және дұрыс жазу;

      7) тақырыпқа байланысты сөздерді, схемаларды, суреттерді қолдана отырып қарапайым сөйлемдер жазу;

      9) сөздер мен сөйлемдерді жазу, мұғалімнің көмегімен қателерді тексеру және түзету;

      10) ауызша-тактильді, естіп-көру және еріннен оқу арқылы диктант жазу;

      11) кітаптан шағын мәтіндерді қатесіз көшіріп жазу.

      Ескертпе: І жартыжылдықтағы жазбаша жұмыстардың көлемі: дактильді диктант – 5-6 сөз, ауызша-дактильді диктант – 6-8 сөз, сөздік диктант – 5-6 сөз; II жартыжылдықтағы жазбаша жұмыстардың көлемі: ауызша-дактильді диктант – 8-12 сөз, сөздік диктант –10 сөзге дейін.

      27. Жазбаша жұмыстардың санын мұғалім білім алушылардың танымдық үрдістерінің ерекшеліктеріне қарай белгілейді. Жазбаша жұмысты жүйелі түрде күнделікті ұйымдастыру ұсынылады.

Параграф 2. Оқыту мақсатарының жүйесі

      28. Бағдарламадағы оқу мақсаттары кодпен берілген. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандарды – бөлім мен бөлімшені, төртінші саны - оқу мақсатын нөмірлеуді білдіреді. Кодтауда 1.1.2.1 "1" – сынып, "1.2." – бөлім және бөлімше, "1" – оқу мақсатының реттік нөмірі.

      29. Пәннің мазмұны оқыту бөлімдері бойынша ұйымдастырылған. Әр бөлім, өз кезегінде, одан әрі бөлімдерге бөлінеді. Бөлімдерде білім немесе ұғымдар, білік немесе дағдылар бойынша күтілетін нәтижелер түрінде ұсынылатын оқыту мақсаттары көрсетілген. Әрбір кіші бөлімнің ішінде мұғалімге өз жұмысын жоспарлауға, білім алушылардың еңбегін бағалауға, оларды оқытудың келесі кезеңі туралы хабардар етуге мүмкіндік беретін оқу мақсаттары дәйекті түрде айқындалған.

      30. Оқыту мақсаттары жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:

      1-кесте

Бөлім: сөйлеу тілін дамыту (айтылым және тыңдалым)

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1 Ауызша-дактильді сөйлеу тілін түсіну

1.1.1.1 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (ы, і, б, з, д*, ж*, г* ғ*, ч*, ц*, щ*, ь, ъ, й, я*(йа), ё*(йо), ю*(йу), е*(йэ);
1.1.1.2 дактилеманы, кеспе әріптерді пайдаланып сөздерді ауызша-дактиль түрінде айту;
1.1.1.3 меңгерген оқу материалдары негізінде мұғалімнің көмегімен ауызша-дактильді формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді құрастыру;
1.1.1.4 мұғалім мен жолдастардың естіп-көру (ауызша-дактильді) және есту (пысықталған сөйлеу материалы) сөздерін қабылдау және ажырату;
1.1.1.5 сөздің мағынасын түсіне отырып, ауызша/ ауызша-дактилдік, жазбаша нысандағы сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.1.6 мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) ауызша/ ауызша-дактильдік, жазбаша нысандағы тапсырмаларын орындау, орындалған іс-әрекеттер туралы есеп жасау;
1.1.1.7 суреттер, тақтайшалар және бақылаулар (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен) арқылы ауызша/ ауызша-дактильді түрде қарапайым мәлімдемелер тұжырымдау.

1.2. Сөйлеудің негізгі формаларын практикалық меңгеру

1.1.2.1 мұғалімнің немесе жолдастың өтініші бойынша сөздері бар тақтайшалар мен карточкаларды таңдау;
1.1.2.2 заттарды, әрекеттерді, заттың сапасын көрсету және атау;
1.1.2.3 мұғалімге (тәрбиешіге, жолдасқа) сәлемдесу, өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.4 мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) қарапайым сұрақтарына өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен жауап беру;
1.1.2.5 тақырып бойынша сұрақтарды өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен тұжырымдау;
1.1.2.6 сөздерді схемалар арқылы модельдеу;
1.1.2.7 зерттелген материалдың негізінде ауызша/ ауызша-дактилдік формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді тұжырымдау, оларды сахналанған сөздер, суреттер, кестелер арқылы оқу және жазу (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.8 суреттің мазмұнын қарапайым сөйлем түрінде ауызша айту, көрсетілген әрекеттерді сипаттау (мұғалімнің көмегімен/ өз бетінше);
1.1.2.9 суреттегі әрекетті түсіндіру немесе тақырыпты дәйекті түрде қойылған сұрақтардың көмегімен сипаттау (жылдың соңында);
1.1.2.10 сюжеттік иллюстрация немесе суреттер сериясы бойынша әңгіме құрастыру;
1.1.2.11 қарапайым диалогты қолдау дағдыларын қолдану (қарапайым сөйлеу құрылымдарынан тұратын сұрақ-жауап түрінде).

1.3. Грамматикалық нормаларды сақтау

1.1.3.1 жауап беру және сұрақтар қою: кім? не? мен не істедім? не істеді? не істейді? олар не істеп жатыр? біз не істейміз? қайсысы? кім? не? не? қайда? (не туралы? не?) қайда? (не үшін? не?) қайдан? (неден?) қашан? қалай?;
1.1.3.2 зат есімдердің, етістіктердің, сын есімдердің бастапқы формасын табу;
1.1.3.3 зат есімнің жекеше және көпше түрін қолдану.

1.4. Тыңдалған мәтінді есту және естіп-көру арқылы мазмұнын түсіну

1.1.4.1 өткен тақырыптар бойынша есту және естіп-көру арқылы тапсырмаларын орындау, тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну;
1.1.4.2 тыңдау үрдісінде тілдік бірліктерді (сөз, сөйлем) ажырату, тыңдалған сөйлемдерді түсіну.

1.5. Қарым-қатынастың вербальды емес түрін қолдану

1.1.5.1 мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану.

Бөлім: оқылым және сөйлеу тілін дамыту

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Оқу түрлерін қолдану және сөздер мен сөйлемдерді аналитикалық оқу

1.2.1.1 буындардың, сөздердің, сөз тіркестерінің, сөйлемдердің сызбаларын оқу;
1.2.1.2 мұғалімнің қойған екпін белгілерін немесе тыныс белгілерін сақтай отырып, кідірістерді оқу кезінде сақтау (еліктеу арқылы);
1.2.1.3 оқу түрлерін қолдану (буын арқылы оқу, тұтас сөзбен оқу, таңдамалы оқу, хор арқылы оқу, рөл бойынша оқу);
1.2.1.4 қысқа сөйлемдерді (6-8 буыннан тұратын) бір демде тұтастай оқу;
1.2.1.5 шағын мәтіндерді оқу (40-80 сөзден тұратын);
1.2.1.6 сыныптасының оқығанын өз кітабы арқылы қадағалау, жалғастырып оқу;
1.2.1.7 сөздердің лексикалық мағынасы мен мәнін олардың мағыналарының жалпылануын ескере отырып түсіндіру (сөздер-заттар, сөздер-белгілер, сөздер-әрекеттер); мағынасы жағынан жақын/ қарама-қарсы (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.1.8 интонацияны сақтай отырып өлеңдерді мәнерлеп оқу, қысқа өлеңдерді жаттау, мақал-мәтелдер, жұмбақтар жаттау.

2.2. Мәтінді талдау

1.2.2.1 оқылған мәтінге/бөлікке қажетті суреттерді таңдау және салыстыру (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.2 әңгімеде кім туралы/ не туралы айтылғанын анықтау (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.3 оқылған мәтіннің мазмұнын суреттерге сүйене отырып, сұрақтар арқылы айту (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.4 оқиғаның кейіпкерлерін атау, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін бағалау, суреттер, аппликация арқылы оқиғалар тізбегін жеткізу;
1.2.2.5 жанрларды олардың ерекшеліктері бойынша ажырату (әңгіме, өлең) (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.6 мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.7 оқиға кейіпкерлерінің әрекеттерін бағалау (мұғалімнің көмегімен/өздігінен);
1.2.2.8 оқылған мәтін бойынша қарапайым, нақтылайтын сұрақтарды (мұғалімнің көмегімен/ өз бетінше) тұжырымдау және осы сұрақтарға жауап беру.

Бөлім: жазылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Графикалық және каллиграфиялық нормаларды сақтау

1.3.1.1 әріптердің элементтерін каллиграфиялық нормаларға сәйкес жазу (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар);
1.3.1.2 бас және кіші әріптерді жазу.

3.2. Үлгі бойынша жазу

1.3.2.1 кіші әріптермен өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін жазу;
1.3.2.2 тақырыпқа байланысты сөздерді, суреттерді қолдана отырып үлгі бойынша қарапайым сөйлемдер жазу;
1.3.2.3 мұғалімнің көмегімен оқылған әңгімелерден, өлеңдерден, сызбадан, белгілерден ақпаратты баяндау;
1.3.2.4 мұғалімнің көмегімен анықтамалық сөздерді қолдана отырып берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдер құру және жазу.

3.3. Өздігінен жазу

1.3.3.1 кітаптан қысқа мәтіндерді көшіру;
1.3.3.2 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.3.3 берілген сұрақтардың көмегімен сөздердің жалғауларын дұрыс жазу;
1.3.3.4 қысқа сөйлемдер жазу - ойыншықтың/ жануардың/ табиғат объектілерінің сипаттамасы (таңдау бойынша, мұғалімнің көмегімен);
1.3.3.5 сөйлемді бас әріптермен жазу, сөйлемнің интонациясына байланысты сөйлемдердің соңына тыныс белгілерін қою: санау кезінде нүкте, сұрақ, леп белгілері, үтір;
1.3.3.6 сөздерді буындарға бөлу, сөздерді буындар бойынша тасымалдау, сөздерді есту және естіп-көру арқылы қабылдау (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
1.3.3.7 жалқы есімдерді бас әріптермен жазу;
1.3.3.8 ауызша-тактильді, естіп-көру және еріннен оқу арқылы диктант жазу.

      31. Осы оқу бағдарламасы "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес бастауыш білім беру деңгейіндегі (қазақ тілінде оқытатын) 1-сыныпты есту қабілеті бұзылған оқушыларға арналған.

      32. Бөлімді және тақырыптарды зерттеуге сағаттарды бөлу мұғалімнің қалауы бойынша беріледі.

Параграф 3. Естімейтін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныбы үшін "Әліппе, Ана тілі (дактильді сөйлеу тілі, ауызша сөйлеу тілі, жазу, оқу)" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту қазақ тілінде)

Кезеңдер

Сөйлеу тілін дамыту (айтылым мен тыңдалым)

Оқылым және сөйлеу тіл дамыту

Жазылым

1-тоқсан

Әліппе кезеңі

1.1.1.1 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (ы, і, б, з, д*, ж*, г* ғ*, ч*, ц*, щ*, ь, ъ, й, я*(йа), ё*(йо), ю*(йу), е*(йэ);
1.1.1.2 дактилеманы, кеспе әріптерді пайдаланып сөздерді ауызша-дактиль түрінде айту;
1.1.1.3* меңгерген оқу материалдары негізінде мұғалімнің көмегімен ауызша-дактильді формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді құрастыру;
1.1.2.1 мұғалімнің немесе жолдастың өтініші бойынша сөздері бар тақтайшалар мен карточкаларды таңдау;
1.1.2.3 мұғалімге (тәрбиешіге, жолдасқа) сәлемдесу, өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
1.1.4.1* өткен тақырыптар бойынша есту және естіп-көру арқылы тапсырмаларын орындау, тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну;
1.1.5.1* мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану.

1.2.1.1 буындардың, сөздердің, сөз тіркестерінің, сөйлемдердің сызбаларын оқу;
1.2.1.2 мұғалімнің қойған екпін белгілерін немесе тыныс белгілерін сақтай отырып, кідірістерді оқу кезінде сақтау (еліктеу арқылы);
1.2.1.3* оқу түрлерін қолдану (буын арқылы оқу, тұтас сөзбен оқу, таңдамалы оқу, хор арқылы оқу, рөл бойынша оқу);

1.3.1.1* әріптердің элементтерін каллиграфиялық нормаларға сәйкес жазу (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар);
1.3.1.2 бас және кіші әріптерді жазу;
1.3.2.1* кіші әріптермен өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін жазу.

2-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.2* дактилеманы, кеспе әріптерді пайдаланып сөздерді ауызша-дактиль түрінде айту;
1.1.1.3* меңгерген оқу материалдары негізінде мұғалімнің көмегімен ауызша-дактильді формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді құрастыру;
1.1.1.4* мұғалім мен жолдастардың естіп-көру (ауызша-дактильді) және есту (пысықталған сөйлеу материалы) сөздерін қабылдау және ажырату;
1.1.1.5 сөздің мағынасын түсіне отырып, ауызша/ ауызша-дактилдік, жазбаша нысандағы сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.1.6* мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) ауызша/ ауызша-дактильдік, жазбаша нысандағы тапсырмаларын орындау, орындалған іс-әрекеттер туралы есеп жасау;
1.1.2.1 мұғалімнің немесе жолдастың өтініші бойынша сөздері бар тақтайшалар мен карточкаларды таңдау;
1.1.2.2* заттарды, әрекеттерді, заттың сапасын көрсету және атау;
1.1.2.3 мұғалімге (тәрбиешіге, жолдасқа) сәлемдесу, өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.4* мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) қарапайым сұрақтарына өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен жауап беру;
1.1.2.6 сөздерді схемалар арқылы модельдеу;
1.1.4.1 өткен тақырыптар бойынша есту және естіп-көру арқылы тапсырмаларын орындау, тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну;
1.1.4.2 тыңдау үрдісінде тілдік бірліктерді (сөз, сөйлем) ажырату, тыңдалған сөйлемдерді түсіну;
1.1.5.1* мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану.

1.2.1.2 мұғалімнің қойған екпін белгілерін немесе тыныс белгілерін сақтай отырып, кідірістерді оқу кезінде сақтау (еліктеу арқылы);
1.2.1.3* оқу түрлерін қолдану (буын арқылы оқу, тұтас сөзбен оқу, таңдамалы оқу, хор арқылы оқу, рөл бойынша оқу);
1.2.1.4 қысқа сөйлемдерді (6-8 буыннан тұратын) бір демде тұтастай оқу;
1.2.1.5 шағын мәтіндерді оқу (40-80 сөзден тұратын);
1.2.1.6 сыныптасының оқығанын өз кітабы арқылы қадағалау, жалғастырып оқу;
1.2.1.8* интонацияны сақтай отырып өлеңдерді мәнерлеп оқу, қысқа өлеңдерді жаттау, мақал-мәтелдер, жұмбақтар жаттау;
1.2.2.1* оқылған мәтінге/бөлікке қажетті суреттерді таңдау және салыстыру (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.4* оқиғаның кейіпкерлерін атау, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін бағалау, суреттер, аппликация арқылы оқиғалар тізбегін жеткізу;
1.2.2.6 мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен).

1.3.1.2 бас және кіші әріптерді жазу;
1.3.2.1* кіші әріптермен өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін жазу;
1.3.2.2* тақырыпқа байланысты сөздерді, суреттерді қолдана отырып үлгі бойынша қарапайым сөйлемдер жазу;
1.3.3.1 кітаптан қысқа мәтіндерді көшіру.

3-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.5 сөздің мағынасын түсіне отырып, ауызша/ ауызша-дактилдік, жазбаша нысандағы сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.1.6* мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) ауызша/ ауызша-дактильдік, жазбаша нысандағы тапсырмаларын орындау, орындалған іс-әрекеттер туралы есеп жасау;
1.1.1.7* суреттер, тақтайшалар және бақылаулар (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен) арқылы ауызша/ ауызша-дактильді түрде қарапайым мәлімдемелер тұжырымдау;
1.1.2.1 мұғалімнің немесе жолдастың өтініші бойынша сөздері бар тақтайшалар мен карточкаларды таңдау;
1.1.2.2* заттарды, әрекеттерді, заттың сапасын көрсету және атау;
1.1.2.3* мұғалімге (тәрбиешіге, жолдасқа) сәлемдесу, өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.4* мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) қарапайым сұрақтарына өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен жауап беру;
1.1.2.5 тақырып бойынша сұрақтарды өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен тұжырымдау;
1.1.2.6 сөздерді схемалар арқылы модельдеу;
1.1.2.7* зерттелген материалдың негізінде ауызша/ ауызша-дактилдік формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді тұжырымдау, оларды сахналанған сөздер, суреттер, кестелер арқылы оқу және жазу (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.8* суреттің мазмұнын қарапайым сөйлем түрінде ауызша айту, көрсетілген әрекеттерді сипаттау (мұғалімнің көмегімен/ өз бетінше);
1.1.3.1* жауап беру және сұрақтар қою: кім? не? мен не істедім? не істеді? не істейді? олар не істеп жатыр? біз не істейміз? қайсысы? кім? не? не? қайда? (не туралы? не?) қайда? (не үшін? не?) қайдан? (неден?) қашан? қалай?;
1.1.3.2* зат есімдердің, етістіктердің, сын есімдердің бастапқы формасын табу;
1.1.3.3* зат есімнің жекеше және көпше түрін қолдану;
1.1.4.1 өткен тақырыптар бойынша есту және естіп-көру арқылы тапсырмаларын орындау, тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну;
1.1.4.2 тыңдау үрдісінде тілдік бірліктерді (сөз, сөйлем) ажырату, тыңдалған сөйлемдерді түсіну;
1.1.5.1* мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану.

1.2.1.2 мұғалімнің қойған екпін белгілерін немесе тыныс белгілерін сақтай отырып, кідірістерді оқу кезінде сақтау (еліктеу арқылы);
1.2.1.3* оқу түрлерін қолдану (буын арқылы оқу, тұтас сөзбен оқу, таңдамалы оқу, хор арқылы оқу, рөл бойынша оқу);
1.2.1.4 қысқа сөйлемдерді (6-8 буыннан тұратын) бір демде тұтастай оқу;
1.2.1.5 шағын мәтіндерді оқу (40-80 сөзден тұратын);
1.2.1.6 сыныптасының оқығанын өз кітабы арқылы қадағалау, жалғастырып оқу;
1.2.1.8* интонацияны сақтай отырып өлеңдерді мәнерлеп оқу, қысқа өлеңдерді жаттау, мақал-мәтелдер, жұмбақтар жаттау;
1.2.2.1* оқылған мәтінге/бөлікке қажетті суреттерді таңдау және салыстыру (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.2 әңгімеде кім туралы/ не туралы айтылғанын анықтау (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.4* оқиғаның кейіпкерлерін атау, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін бағалау, суреттер, аппликация арқылы оқиғалар тізбегін жеткізу;
1.2.2.5 жанрларды олардың ерекшеліктері бойынша ажырату (әңгіме, өлең) (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.6 мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен).

1.3.2.1* кіші әріптермен өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін жазу;
1.3.3.1 кітаптан қысқа мәтіндерді көшіру;
1.3.3.2 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.3.3 берілген сұрақтардың көмегімен сөздердің жалғауларын дұрыс жазу;
1.3.3.4* қысқа сөйлемдер жазу - ойыншықтың/ жануардың/ табиғат объектілерінің сипаттамасы (таңдау бойынша, мұғалімнің көмегімен);
1.3.3.5 сөйлемді бас әріптермен жазу, сөйлемнің интонациясына байланысты сөйлемдердің соңына тыныс белгілерін қою: санау кезінде нүкте, сұрақ, леп белгілері, үтір;
1.3.3.6 сөздерді буындарға бөлу, сөздерді буындар бойынша тасымалдау, сөздерді есту және естіп-көру арқылы қабылдау (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
1.3.3.8 ауызша-тактильді, естіп-көру және еріннен оқу арқылы диктант жазу.

4-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.7* суреттер, тақтайшалар және бақылаулар (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен) арқылы ауызша/ ауызша-дактильді түрде қарапайым мәлімдемелер тұжырымдау;
1.1.2.2* заттарды, әрекеттерді, заттың сапасын көрсету және атау;
1.1.2.3* мұғалімге (тәрбиешіге, жолдасқа) сәлемдесу, өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.4* мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) қарапайым сұрақтарына өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен жауап беру;
1.1.2.5 тақырып бойынша сұрақтарды өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен тұжырымдау;
1.1.2.6 сөздерді схемалар арқылы модельдеу;
1.1.2.7* зерттелген материалдың негізінде ауызша/ ауызша-дактилдік формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді тұжырымдау, оларды сахналанған сөздер, суреттер, кестелер арқылы оқу және жазу (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.8* суреттің мазмұнын қарапайым сөйлем түрінде ауызша айту, көрсетілген әрекеттерді сипаттау (мұғалімнің көмегімен/ өз бетінше);
1.1.2.9* суреттегі әрекетті түсіндіру немесе тақырыпты дәйекті түрде қойылған сұрақтардың көмегімен сипаттау (жылдың соңында);
1.1.2.10 сюжеттік иллюстрация немесе суреттер сериясы бойынша әңгіме құрастыру;
1.1.2.11 қарапайым диалогты қолдау дағдыларын қолдану (қарапайым сөйлеу құрылымдарынан тұратын сұрақ-жауап түрінде);
1.1.3.1* жауап беру және сұрақтар қою: кім? не? мен не істедім? не істеді? не істейді? олар не істеп жатыр? біз не істейміз? қайсысы? кім? не? не? қайда? (не туралы? не?) қайда? (не үшін? не?) қайдан? (неден?) қашан? қалай?;
1.1.3.2* зат есімдердің, етістіктердің, сын есімдердің бастапқы формасын табу;
1.1.3.3* зат есімнің жекеше және көпше түрін қолдану;
1.1.4.1 өткен тақырыптар бойынша есту және естіп-көру арқылы тапсырмаларын орындау, тыңдалған материалдың мазмұнын түсіну;
1.1.4.2 тыңдау үрдісінде тілдік бірліктерді (сөз, сөйлем) ажырату, тыңдалған сөйлемдерді түсіну;
1.1.5.1* мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану.

1.2.1.2 мұғалімнің қойған екпін белгілерін немесе тыныс белгілерін сақтай отырып, кідірістерді оқу кезінде сақтау (еліктеу арқылы);
1.2.1.3* оқу түрлерін қолдану (буын арқылы оқу, тұтас сөзбен оқу, таңдамалы оқу, хор арқылы оқу, рөл бойынша оқу);
1.2.1.4 қысқа сөйлемдерді (6-8 буыннан тұратын) бір демде тұтастай оқу;
1.2.1.5 шағын мәтіндерді оқу (40-80 сөзден тұратын);
1.2.1.6 сыныптасының оқығанын өз кітабы арқылы қадағалау, жалғастырып оқу;
1.2.1.7* сөздердің лексикалық мағынасы мен мәнін олардың мағыналарының жалпылануын ескере отырып түсіндіру (сөздер-заттар, сөздер-белгілер, сөздер-әрекеттер); мағынасы жағынан жақын/ қарама-қарсы (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.1.8* интонацияны сақтай отырып өлеңдерді мәнерлеп оқу, қысқа өлеңдерді жаттау, мақал-мәтелдер, жұмбақтар жаттау;
1.2.2.1* оқылған мәтінге/бөлікке қажетті суреттерді таңдау және салыстыру (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.2 әңгімеде кім туралы/ не туралы айтылғанын анықтау (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.3* оқылған мәтіннің мазмұнын суреттерге сүйене отырып, сұрақтар арқылы айту (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.4* оқиғаның кейіпкерлерін атау, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін бағалау, суреттер, аппликация арқылы оқиғалар тізбегін жеткізу;
1.2.2.5 жанрларды олардың ерекшеліктері бойынша ажырату (әңгіме, өлең) (өз бетінше/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.6 мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру (өз бетінше / мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.7 оқиға кейіпкерлерінің әрекеттерін бағалау (мұғалімнің көмегімен/өздігінен);
1.2.2.8 оқылған мәтін бойынша қарапайым, нақтылайтын сұрақтарды (мұғалімнің көмегімен/ өз бетінше) тұжырымдау және осы сұрақтарға жауап беру.

1.3.2.2* тақырыпқа байланысты сөздерді, суреттерді қолдана отырып үлгі бойынша қарапайым сөйлемдер жазу;
1.3.2.3* мұғалімнің көмегімен оқылған әңгімелерден, өлеңдерден, сызбадан, белгілерден ақпаратты баяндау;
1.3.2.4 мұғалімнің көмегімен анықтамалық сөздерді қолдана отырып берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдер құру және жазу;
1.3.3.1 кітаптан қысқа мәтіндерді көшіру;
1.3.3.2 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.3.3 берілген сұрақтардың көмегімен сөздердің жалғауларын дұрыс жазу;
1.3.3.4* қысқа сөйлемдер жазу - ойыншықтың/ жануардың/ табиғат объектілерінің сипаттамасы (таңдау бойынша, мұғалімнің көмегімен);
1.3.3.5 сөйлемді бас әріптермен жазу, сөйлемнің интонациясына байланысты сөйлемдердің соңына тыныс белгілерін қою: санау кезінде нүкте, сұрақ, леп белгілері, үтір;
1.3.3.6 сөздерді буындарға бөлу, сөздерді буындар бойынша тасымалдау, сөздерді есту және естіп-көру арқылы қабылдау (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
1.3.3.7 жалқы есімдерді бас әріптермен жазу;
1.3.3.8 ауызша-тактильді, естіп-көру және еріннен оқу арқылы диктант жазу.

      Ескерту:

      1) бір тоқсан ішіндегі оқу мақсаттары тіл дағдыларының кез келген түрлерімен байланысады;

      2) "*" белгісімен белгіленген оқу мақсаттарын ішінара іске асыру ұсынылады.

  бұйрығына
3-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
220 - қосымша

Естімейтін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты – есту қабілеті бұзылған білім алушылардың жеке сөйлеу және танымдық қабілеттерін ескере отырып, дактилдеу, сөйлеу, тыңдау және жазу дағдыларын меңгеру процесінде функционалдық сауатты тұлғаны қалыптастыру үшін жағдай жасау.

      3. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) сөйлеу буындары туралы түсінік қалыптастыру (дыбыс, буын әрпі, сөз, сөйлем);

      2) буындар бойынша сөздерді оқу дағдыларын қалыптастыру, оқығанын түсіне отырып, тұтас сөздерді оқу;

      3) алфавиттің баспа және жазбаша әріптерін ажырата білуге, жазуға үйрету;

      4) графомоторлық жазу дағдыларын қалыптастыру;

      5) кітап оқуға деген қызығушылықты тәрбиелеу;

      6) ақпаратты салыстыру, жалпылау білігін дамыту;

      7) айналадағыларға достық қарым-қатынасты қалыптастыру, сөйлеу мен қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      8) танымдық қызығушылықты қалыптастыру және сөйлеуді үйрену арқылы шығармашылық қабілеттерін дамыту;

      9) қоршаған ортаны игеру арқылы оқытылатын тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту.

      4. Бағдарламаның түзете-дамыта оқыту міндеттері:

      1) естімейтін оқушыларда сөйлеу әрекетінің әртүрлі түрлерін қалыптастыру;

      2) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді дұрыс дактильдеуді үйрету;

      3) қалдық естуін пайдалана және дамыта отырып, оқу, жазу, сөйлеу қабілеттерін қалыптастыру;

      4) сөздік қорын байыту және белсендіру;

      5) қалдық естуді (таныс дыбыстарды ажырату, олардың санын анықтау) және айтылуын (дыбыстарды дұрыс айту, дыбыстарды қою мен автоматтандырудың бастапқы кезеңінде дыбыстарды ауыстыруды дұрыс жүргізу мақсатты түрде дамыту;

      6) ауызша сөйлеуді дамыту (диалогтік және бастапқы монологтық), қарым-қатынас дағдыларын, ауызша қарым-қатынас қажеттілігін дамыту.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Естімейтін білім алушылар сөйлеудің терең дамымауында, ауызша-логикалық ойлаудың қалыптаспауында, мнестикалық функциялардың төмендеуінде және танымдық белсенділікте көрінетін есту қабілетінің ауыр бұзылуына байланысты танымдық белсенділіктің бұзылуымен сипатталады. Естімейтін оқушының дамуы оның ауызша сөйлеуді меңгеруіне негізделген. Тілді ауызша, жазбаша, дактильді түрде игеру көрнекі-бейнелі ойлауды ауызша-логикалық ойлауға айналдыруға көмектеседі, мектеп білімін неғұрлым жетілдірілген негізде алуға мүмкіндік береді. Жалпы білім беру білімін қарым-қатынас құралы ретінде ауызша сөйлеуді меңгерумен бірлікте игере отырып, ауызша-логикалық ойлау дамиды, білім алушылардың танымдық мүмкіндіктері кеңейеді.

      6. Оқыту үрдісінде жалпы және арнайы педагогикалық қағидалар іске асырылады:

      1) онтогенетикалық қағида мұғалімді тіл дамуының дұрыс болжамына бағыттайды, сөйлеуді дамыту үрдісін терең зерттеуді, қол жеткізілген деңгейді бағалауды анықтауды және оны нормамен байланыстыруды білдіреді;

      2) іс-әрекет қағидасы ойын, танымдық және заттық-практикалық қызметті ұйымдастыру арқылы нақты қызметте жаңа білімдердің практикалық пысықталуын ұйымдастыруға негізделген;

      3) коммуникациялық жүйенің құрылымдық-семантикалық қағидасы сөйлеу құралдарын таңдауды, оларды естімейтін білім алушылардың сөйлеуіне енгізу кезектілігін, оқытудың әрбір кезеңінде тілді оқыту жолдарын ұштастыруды айқындайды;

      4) жүйелілік қағидасы күрделі функционалды жүйе ретінде психикалық даму идеясына, тығыз өзара әрекеттесетін құрылымдық компоненттерге сүйенеді;

      5) дамыта оқыту қағидасы баланың жақын даму аймағында оқу міндеттерін қоюды көздейді;

      6) оқу материалын ұсынудың жүйелілігі мен шоғырлану қағидасы оның құрамдас бөліктері арасында логикалық байланыс орнатылған кезде оқу тапсырмаларын, жаттығуларды таңдауды көздейді, игерілген білім мен дағдылар жаңа дағдылардың құрамдас бөлігі болып табылады;

      7) оқытудың әлеуметтік бейімдеу бағыты қағидасы әлеуметтік өмірге қатысу үшін қажетті мінез-құлық нормалары мен коммуникативтік дағдыларды игеру жөніндегі арнайы жұмысты көздейді;

      8) арнайы педагогикалық басшылық қағидасы өз қызметін өз бетінше ұйымдастырудың қиындықтарымен, кезең-кезеңімен ұйымдастыру мен нұсқау беру қажеттілігімен, педагогтің тұрақты жолдамалық көмегімен негізделеді.

      7. Сауаттылықты оқытудың негізі қарапайым оқудан күрделі оқу материалына дейінгі оқытудың жалпы дидактикалық талабы, сондай-ақ естімейтін оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетінің ерекшеліктерін ескеру жатыр:

      1) дактильді сөйлеу тілі естімейтін оқушылардың сауатын ашудың негізі болып табылады, дактильді сөйлеу тілін сауатты меңгеру сөзді талдау мен синтездеуді дамытуға, ауызша сөйлеуді, оқу мен жазуды қалыптастыруға, моториканы дамытуға ықпал етеді;

      2) әріптік бейнелерді қабылдау барысында оқушылар алдымен әріптерді оқуды үйренеді, ал әріптерді жазуды үйрену кейінірек басталады;

      3) естімейтін білім алушыларды оқыту кезінде концентрлік оқыту әдісі қолданылады;

      4) оқу іс-әрекетін ұйымдастыруда есту қабілеті зақымдалған балаларға арналған арнайы әдістемелерді қолдану.

      8. Оқытудың арнайы әдістері мен құралдары:

      1) оқытудың барлық кезеңінде стационарлық дыбыс күшейткіш жабдықтарды, жеке есту аппараттарын, сурдопедагогикалық арнайы жаттықтырғыш құралдарды қолдану;

      2) дактильді және ым-ишарат сөйлеу тілін көмекші құрал ретінде пайдалану;

      3) сөздерді еріннен оқуға дағдыландыру;

      4) сабақ және сабақтан тыс уақыттарда сурдоаударымды пайдалану.

      9. "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" пәнін оқыту үрдісінде төмендегідей пәндермен пәнаралық байланыстар жүзеге асырылады: "Математика" "Заттық-тәжірибелік оқыту", "Қоршаған ортамен танысу", "Көркем еңбек", "Дыбыстардың айтылуын қалыптастыру және есту қабілетін дамыту", "Түзету ырғағы".

3-тарау. "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" пәнінің мазмұны

      10. Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі аптасына 8 сағат, оқу жылында 256 сағат.

      Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасының бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      11. Оқу пәнінің мазмұнын іріктеу бірліктері:

      1) әріптердің дактилемалары;

      2) орыс тіліндегі дыбыстар мен әріптер жүйесі;

      3) тіл бірліктері: дыбыс-әріп, буын, сөз, сөйлем, мәтін;

      4) орыс тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;

      5) қарапайым орфографиялық және пунктуациялық нормалар.

      12. Бағдарламаның негізгі мазмұны. Оқыту үрдісі үш кезеңнен тұрады: пропедевтикалық кезең, әліппе кезеңі, әліппеден кейінгі кезең. 0-сыныпта пропедевтикалық кезең, оған 72 сағат және әліппе кезеңіне 184 сағат беріледі.

      13. 0-сыныптағы әліппелік кезеңде әліпбидің барлық дыбыстары мен әріптері реттілікпен оқытылады:

      1) I концентрлі дыбыстар: п, а, м, в, о, т, у, л, с, и, н, к, э, ш, ф, х, р;

      2) ІІ концентр дыбыстары: ы*, б, з;

      3) ІІІ концентр дыбыстары: й, я*(йа), ё*(йо), ю*(йу), е*(йэ), д*, ж*, г* ч*, ц*, щ*, ь, ъ;

      * - ауыстырумен айтылатын дыбыстың белгіленуі.

      14. Пропедевтикалық кезеңнің міндеттері

      1) білім алушыларды алғашқы оқыту (жалпы және сөйлеу тілінің даму деңгейін анықтау);

      2) оқу әрекетіне деген қызығушылығын қалыптастыру;

      3) қалдық есту қабілетін есту, естіп-көру арқылы дамыту;

      4) сөйлеу туралы алғашқы идеяларды қалыптастыру (дыбыс, әріп-дактилема, буын, сөз, сөйлем);

      5) дактилдеу кезінде кинестетикалық байланыстарды дамыту;

      6) орыс әліпбиінің әріптерімен таныстыру, дыбыстардың артикуляциясын үйрену.

      7) қолдың ұсақ моторикасын дамыту, жазуға дайындау;

      8) ойлау, есте сақтау, қиял, қабылдау, зейінді дамыту.

      15. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) сөйлеу әрекетінің дағдыларын қалыптастыру;

      2) қалдық есту қабілетін есту, естіп-көру арқылы дамыту, ауызша-дактильді берілген сөздерді қабылдауды дамыту;

      3) екпінді дауысты дыбыстар ұғымымен танысу;

      4) сөздердің дыбыстық талдауын жүргізу, екпінді буынды ажырату (еліктеу бойынша);

      5) әліппе әріптерінің қызметін, бас және кіші әріптердің, баспа және жазбаша әріптердің, каллиграфиялық жазудың айырмашылықтарын игеру

      6) тілдік бірліктер туралы қарапайым ұғымдарды меңгеру (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін);

      7) тұтас сөздермен оқуға ауыса отырып, дұрыс, тегіс, біріктірілген силлабикалық оқу дағдыларын қалыптастыру

      8) ауызша және жазбаша сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      9) білім алушылардың сөздік қорын байыту.

      16. Бағдарлама мазмұны үш бөлімді қамтиды:

      1) "Дактильдеу, айтылым және тыңдалым (дактильдеу, ауызша сөйлеу және тыңдалым дағдыларын қалыптастыру)";

      2) "Ауызекі сөйлеу тілі мен оқылым (ауызекі сөйлеу тілімен оқылым дағдыларын қалыптастыру)";

      3) "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)".

      17. "Дактильдеу, айтылым және тыңдалым (дактильдеу, ауызша сөйлеу және тыңдалым дағдыларын қалыптастыру)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) тілдің негізгі бірліктерін түсіну;

      2) ауызша-дактильді сөйлеу тілін түсіну;

      3) сөйлеудің негізгі формаларын іс жүзінде меңгеру;

      4) қарым-қатынастың вербальды емес түрін қолдану.

      18. "Оқылым және ауызша сөйлеу тілі (ауызша сөйлеуді дамыту және оқу дағдыларын қалыптастыру)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) сөздер мен сөйлемдердің аналитикалық оқылуы;

      2) сөздерді дыбыстық талдау;

      3) сөздердің мағынасын түсіну, сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау.

      19. "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) жазу жұмысына дайындық;

      2) графикалық және каллиграфиялық нормаларды сақтау;

      3) үлгі бойынша жазу;

      4) өздігінен жазу.

      20. Білім берудің негізгі мазмұны.

      21. Дактильдеу, айтылым және тыңдалым (дактильдеу, ауызша сөйлеу және тыңдалым дағдыларын қалыптастыру)" пропедевтикалық кезең:

      1) әріптерді дактилемамен сәйкестендіру;

      2) мұғалімнің сөзін ауызша-дактильді, естіп-көру және есту арқылы қабылдауға дағдыландыру (меңгерген тілдік материалды);

      3) мұғалімнің және сыныптастарының дактиль арқылы айтылған сөздерін оқып, ауызша-дактильді түрде қойылған сұрақтарға жауап беру;

      4) оқытылған материалда, суреттер, табличкалар, бақылаулар бойынша педагогтің көмегімен ауызша-дактильді түрде қарапайым сөздерді құру.

      22. Дактильдеу, айтылым және тыңдалым (дактильдеу, ауызша сөйлеу және тыңдалым дағдыларын қалыптастыру) әліппе кезеңі:

      1) сөздің мағынасын түсіну, дактильді және ауызша сөйлеу тілін қолдану, жазбаша тілді мақсатына қарай қолдану, сөздік қорын байыту;

      2) дактилеманы, кеспе әріптерді пайдаланып сөздерді ауызша-дактиль түрінде айту, баспа және жазба әріптермен жазу;

      3) меңгерген оқу материалдары негізінде мұғалімнің көмегімен ауызша-дактильді формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді құрастыру;

      4) мұғалімнің (сыныптастарының, тәрбиешінің) тапсырмасы бойынша қажетті сөздік кестешелерді, сөздер жазылған карточкаларды таңдау, суреттермен сәйкестендіру;

      5) қарым-қатынастың вербальды емес түрін қолдану (мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану);

      6) ауызша-дактильді сөйлеу дағдыларын қалыптастыра отырып, лексикалық тақырыптар бойынша коммуникативті мақсаттарға сай (топтағы қарым-қатынас, диалогты сақтау, сахналау, рөлдік ойындар) сөздік қорын байыту.

      Ескерту: дактильдеу материалының көлемі: 5-7 сөз, айтылым: 3-5 сөз, тыңдалым: 1-3 сөз.

      23. Оқылым және ауызша сөйлеу тілі (ауызша сөйлеу тілін дамыту оқылым дағдыларын қалыптастыру) пропедевтикалық кезең:

      1) сөйлеу тілінің минималды бірлігін түсіну: дыбыс, әріп;

      2) сөздің дыбыстық құрамының бірлігін және оның лексикалық мағынасын түсіну;

      3) буын минималды айтылу бірлігі ретінде, екпінді буынның анықтамасы, сөздерді буындарға бөлу.

      24. Оқылым және ауызша сөйлеу тілі (ауызша сөйлеу тілін дамыту оқылым дағдыларын қалыптастыру) әліппе кезеңі:

      1) әріптердің белгілі бір тізбегі ретінде орыс әліпбиімен танысу;

      2) сөйлеу, тыныс алу, артикуляциялық гимнастика, фонетикалық ырғақта дыбыстарды қою, автоматтандыру және саралау үшін арнайы әдістер мен құралдарды қолдану арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;

      3) еліктеу бойынша сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (мұғалімнің сөйлеуі ырғақ, екпінді, қарқынды, үзілістерді сақтауға арналған үлгі);

      4) тұтас сөздерді, сөз тіркестерін, 2-6 сөзден тұратын сөйлемдерді оқуға және қысқа мәтіндерді дұрыс оқуға ауыса отырып, әртүрлі құрылымдағы сөздерді бірқалыпты, біріккен буынды оқуға үйрету;

      5) сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша айту (оқу) және керісінше (жазу).

      6) заттарды салыстыру (мұғалімнің көмегімен);

      7) сурет бойынша сөйлемдер құрастыру, мұғалімнің көмегімен берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру.

      Ескерту: оқу материалының көлемі: әріптік кезеңнің басында 3-5 сөз, соңында 6-10 сөз.

      25. Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру) пропедевтикалық кезең:

      1) жазу жұмысына дайындық (денені дұрыс ұстау, дұрыс отыру, дәптерді дұрыс қою, қарындашты/қаламды дұрыс ұстау);

      2) дәптер бетінің кеңістігінде бағдарлау дағдысын қалыптастыру (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар);

      3) үлгі бойынша сурет салу, штрихтау, бастыру, ою-өрнектерді, суреттерді салу;

      4) әріптердің қарапайым элементтерінің хаты.

      26. Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру) әліппе кезеңі:

      1) каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып, бас және кіші әріптер мен олардың қосылыстарын, буындарын, сөздерін, сөйлемдерін жазу;

      2) әріптердің графикалық бейнесін талдау (кіші және үлкен);

      3) ауызша-дактильді, естіп-көру арқылы диктанттар (дактиль әліпбиін қолданбай сөйлеу материалын ернінен оқу);

      4) қолжазба және баспа мәтіндерінен сөйлемдерді көшіру;

      5) сөздердің жазылуы: сөздер-заттардың, қоршаған әлем құбылыстарының атаулары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, заттардың әрекеттерін білдіретін сөздер;

      6) сурет бойынша сөйлемдер құрастыру, мұғалімнің көмегімен берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру.

      Ескерту: І-жартыжылдықтағы жазбаша жұмыс көлемі: графикалық диктант – 1-3 белгі, дактильді-әріптік диктант – 3-5 әріп, буын диктанты – 3-6 буын, сөздік диктант – 2-5 сөз, ауызша-дактильді диктант – 3-8 сөз. ІІ-жартыжылдықтағы жазбаша жұмыс көлемі: графикалық диктант – 3-6 белгілер, дактильді-әріптік диктант – 5-10 әріп, буынды диктант – 6-8 буын, сөздік диктант – 5-7 сөз, ауызша-дактильді диктант – 8-12 сөз.

Параграф 2. Оқыту мақсатарының жүйесі

      27. Бағдарламадағы оқу мақсаттары кодпен берілген. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандарды – бөлім мен бөлімшені, төртінші саны - оқу мақсатын нөмірлеуді білдіреді. Кодтауда 0.1.2.1 "0" – сынып, "1.2." – бөлім және бөлімше, "1" – оқу мақсатының реттік нөмірі

      28 . Оқыту мақсаттары жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:

      1-кесте

Бөлім: дактильдеу, айтылым мен тыңдалым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Тілдің негізгі бірліктерін түсіну

0.1.1.1 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (п, а, м, в, о,т, у, л, д, с, и, й, н, я, к);
0.1.1.2 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (б, э, ы, ш, е, ч ,Ұ );
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (ь,ъ, з, ж, р, г, ф, ю,ц, щ, х);
0.1.1.4 әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (дыбысталуы жақын дыбыстармен ауыстырусыз) (б, з);
0.1.1.5 бөлінген әліпбиден үлгі бойынша буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу;
0.1.1.6 әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.1.7 әр түрлі сөз тіркестерімен сөйлемдер құрастыру (сөз-зат + сөз-әрекет; сөз-зат + сөз-әрекет + сөз-зат) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.8 жанды-жансыз мағынасын ажырату (кім? не?) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.9 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау (мұғалімнің көмегімен).

1.2. Ауызша-дактильді сөйлеу тілін түсіну

0.1.2.1 қолдан және еріннен оқылған сөздер мен сөз тіркестерін жинақтау, сондай-ақ есту-көру арқылы қабылдау.

1.3. Сөйлеудің негізгі формаларын практикалық меңгеру

0.1.3.1 мұғалімнің көмегімен және / өз бетінше тақырыптың материалында суреттер, тақтайшалар, бақылаулар бойынша дактиль әліпбидің көмегімен сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру;
0.1.3.2 іс-әрекет пен затты көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.3 өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен).

1.4. Вербальды емес қарым-қатынас құралдарын қолдану

0.1.4.1 ойын әрекеті, сахналау кезінде сөйлеу тілінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қозғалыстар) қолдану.

Бөлім: оқылым және ауызша сөйлеу тілі

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Сөздер мен сөйлемдердің аналитикалық оқылуы

0.2.1.1 тақырыптарға сәйкес сөздерді ажырату және атау: мектеп/сынып, оқу құралдары, жыл мезгілдері, жемістер-көкөністер, жануарлар, ойыншықтар;
0.2.1.2 дактильді және кеспе әріптерден буындарды, сөздерді, сөйлемдерді оқу және құрастыру (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
0.2.1.3 дактиль, баспа, қолжазба түрінде берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.1.4 бүтін сөздермен біріккен оқуға ауыса отырып буындарды біріктіріп дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша);
0.2.1.5 схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен).

2.2. Сөздерді дыбыстық талдау

0.2.2.1 сөздердегі жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу (еліктеу арқылы);
0.2.2.2 сөздерді буындарға бөлу.

2.3. Сөздердің мағынасын түсіну, сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау

0.2.3.1 таныс сөздердің мағынасын түсіну, мақсаты бойынша сөздерді дактильді және ауызша түрде қолдану (мұғалімнің көмегімен);
0.2.3.2 оқулықтан ауызша-дактильді және баспа түрінде берілген қарапайым нұсқаулықтарды/ тапсырмаларды орындау;
0.2.3.3 заттар мен суреттерге арналған сөздері бар тақтайшаларды анықтау және таңдау;
0.2.3.4 оқылған материалдың мазмұнын иллюстрация түрінде суреттеу;
0.2.3.5 мұғалімнің көмегімен/өз бетінше қарапайым сұрақтарға жауап беру, суреттерге, иллюстрацияларға/мәтінге қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен).

Бөлім: жазылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Жазуды меңгеруге дайындық

0.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2 қағаз парағына, дәптерге бағыттана алу;
0.3.1.3 суретті салу кезінде саусақтардың, қолдың қимылдарын үйлестіру.

3.2. Каллиграфиялық және графикалық нормаларды сақтау

0.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектерді қағазға торға салу;
0.3.2.2 қарындашпен берілген ұяшықтар санына сәйкес түзу / сопақ сызықтардан тұратын заттарды салу;
0.3.2.3 үлгі бойынша ою-өрнектерді, суреттерді салу, үлгі бойынша немесе өз бетінше әріптердің элементтерін салу.

3.3. Үлгі бойынша жазу

0.3.3.1 таныс әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2 суреттерге үлгі бойынша/өз бетінше баспа әріптерімен қол қою;
0.3.3.3 баспа (бас) және кіші әріптер, буындар, сөздер, сөйлемдер жазу;
0.3.3.4 баспа (бас) және кіші әріптерді жазу (п, т, н, и, ш, л, м, а, о, е, с);
0.3.3.5 төменгі және жоғарғы жолдан тыс элементтері бар кіші әріптерді жазыңыз.

3.4. Өздігінен жазу

0.3.4.1 өз аты-жөнін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптермен жазу;
0.3.4.2 сұраққа жауап беріп, сұранысты жазбаша түрде білдіру (мұғалімнің көмегімен);
0.3.4.3 сөздердің, сөйлемдердің дұрыс жазылуын тексеріп, қателерді мұғалімнің көмегімен түзету.

      29. Бағдарлама естімейтін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 сыныбына арналған "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" пәнінің типтік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылуда.

      30. Бөлімді және тақырыптарды зерттеуге сағаттарды бөлу мұғалімнің қалауы бойынша беріледі.

Параграф 3. Естімейтін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту қазақ тілінде)

Кезеңдер

Дактильдеу, айтылым мен тыңдалым

Оқылым және ауызша сөйлеу тілі

Жазылым

1-тоқсан

Пропедевтикалық кезең

0.1.1.1* әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (п, а, м, в, о,т, у, л, д, с, и, й, н, я, к);
0.1.1.5* бөлінген әліпбиден үлгі бойынша буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу;
0.1.1.6* әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.3.2* іс-әрекет пен затты көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.3* өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1* ойын әрекеті, сахналау кезінде сөйлеу тілінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қозғалыстар) қолдану.

0.2.1.1* тақырыптарға сәйкес сөздерді ажырату және атау: мектеп/сынып, оқу құралдары, жыл мезгілдері, жемістер-көкөністер, жануарлар, ойыншықтар;
0.2.1.5* схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен);
0.2.2.1* сөздердегі жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу (еліктеу арқылы);
0.2.2.2 сөздерді буындарға бөлу;
0.3.3.1* таныс әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2* суреттерге үлгі бойынша/өз бетінше баспа әріптерімен қол қою;

0.3.1.1* партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2* қағаз парағына, дәптерге бағыттана алу;
0.3.1.3* суретті салу кезінде саусақтардың, қолдың қимылдарын үйлестіру;
0.3.2.1* түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектерді қағазға торға салу;
0.3.2.2* қарындашпен берілген ұяшықтар санына сәйкес түзу / сопақ сызықтардан тұратын заттарды салу;
0.3.2.3* үлгі бойынша ою-өрнектерді, суреттерді салу, үлгі бойынша немесе өз бетінше әріптердің элементтерін салу.

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.2* әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (б, э, ы, ш, е, ч ,Ұ );
0.1.1.5* бөлінген әліпбиден үлгі бойынша буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу;
0.1.1.6* әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.1.8* жанды-жансыз мағынасын ажырату (кім? не?) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.1* мұғалімнің көмегімен және / өз бетінше тақырыптың материалында суреттер, тақтайшалар, бақылаулар бойынша дактиль әліпбидің көмегімен сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру;
0.1.3.2* іс-әрекет пен затты көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.3* өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1* ойын әрекеті, сахналау кезінде сөйлеу тілінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қозғалыстар) қолдану.

0.2.1.2* дактильді және кеспе әріптерден буындарды, сөздерді, сөйлемдерді оқу және құрастыру (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
0.2.1.3* дактиль, баспа, қолжазба түрінде берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.1.4* бүтін сөздермен біріккен оқуға ауыса отырып буындарды біріктіріп дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша);
0.2.1.5* схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен);
0.2.2.1* сөздердегі жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу (еліктеу арқылы);
0.2.2.2 сөздерді буындарға бөлу;
0.2.3.1* таныс сөздердің мағынасын түсіну, мақсаты бойынша сөздерді дактильді және ауызша түрде қолдану (мұғалімнің көмегімен);
0.2.3.3* заттар мен суреттерге арналған сөздері бар тақтайшаларды анықтау және таңдау.

0.3.1.1* партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2* қағаз парағына, дәптерге бағыттана алу;
0.3.1.3* суретті салу кезінде саусақтардың, қолдың қимылдарын үйлестіру;
0.3.2.1* түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектерді қағазға торға салу;
0.3.2.2* қарындашпен берілген ұяшықтар санына сәйкес түзу / сопақ сызықтардан тұратын заттарды салу;
0.3.2.3* үлгі бойынша ою-өрнектерді, суреттерді салу, үлгі бойынша немесе өз бетінше әріптердің элементтерін салу;
0.3.3.1* таныс әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2* суреттерге үлгі бойынша/өз бетінше баспа әріптерімен қол қою;
0.3.4.1* өз аты-жөнін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптермен жазу.

3-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.3* әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (ь,ъ, з, ж, р, г, ф, ю,ц, щ, х);
0.1.1.5* бөлінген әліпбиден үлгі бойынша буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу;
0.1.1.6* әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.1.7* әр түрлі сөз тіркестерімен сөйлемдер құрастыру (сөз-зат + сөз-әрекет; сөз-зат + сөз-әрекет + сөз-зат) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.8* жанды-жансыз мағынасын ажырату (кім? не?) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.9* заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.2.1* қолдан және еріннен оқылған сөздер мен сөз тіркестерін жинақтау, сондай-ақ есту-көру арқылы қабылдау;
0.1.3.1* мұғалімнің көмегімен және / өз бетінше тақырыптың материалында суреттер, тақтайшалар, бақылаулар бойынша дактиль әліпбидің көмегімен сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру;
0.1.3.2* іс-әрекет пен затты көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.3* өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1* ойын әрекеті, сахналау кезінде сөйлеу тілінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қозғалыстар) қолдану.

0.2.1.1* тақырыптарға сәйкес сөздерді ажырату және атау: мектеп/сынып, оқу құралдары, жыл мезгілдері, жемістер-көкөністер, жануарлар, ойыншықтар;
0.2.1.3* дактиль, баспа, қолжазба түрінде берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.1.4* бүтін сөздермен біріккен оқуға ауыса отырып буындарды біріктіріп дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша);
0.2.1.5* схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен);
0.2.2.1* сөздердегі жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу (еліктеу арқылы);
0.2.2.2 сөздерді буындарға бөлу;
0.2.3.1* таныс сөздердің мағынасын түсіну, мақсаты бойынша сөздерді дактильді және ауызша түрде қолдану (мұғалімнің көмегімен);
0.2.3.2* оқулықтан ауызша-дактильді және баспа түрінде берілген қарапайым нұсқаулықтарды/ тапсырмаларды орындау;
0.2.3.3* заттар мен суреттерге арналған сөздері бар тақтайшаларды анықтау және таңдау;
0.2.3.5* мұғалімнің көмегімен/өз бетінше қарапайым сұрақтарға жауап беру, суреттерге, иллюстрацияларға/мәтінге қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен).

0.3.3.1* таныс әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2* суреттерге үлгі бойынша/өз бетінше баспа әріптерімен қол қою;
0.3.3.3* баспа (бас) және кіші әріптер, буындар, сөздер, сөйлемдер жазу;

4-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.4* әріптерді көрсету, дактильдеу, дыбыстарды айту (дыбысталуы жақын дыбыстармен ауыстырусыз) (б, з);
0.1.1.5* бөлінген әліпбиден үлгі бойынша буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін қосу;
0.1.1.6* әріптерді, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін дактильді және баспа түрінде оқу және жазу;
0.1.1.7* әр түрлі сөз тіркестерімен сөйлемдер құрастыру (сөз-зат + сөз-әрекет; сөз-зат + сөз-әрекет + сөз-зат) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.8* жанды-жансыз мағынасын ажырату (кім? не?) (мұғалімнің көмегімен);
0.1.1.9* заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.2.1* қолдан және еріннен оқылған сөздер мен сөз тіркестерін жинақтау, сондай-ақ есту-көру арқылы қабылдау;
0.1.3.1* мұғалімнің көмегімен және / өз бетінше тақырыптың материалында суреттер, тақтайшалар, бақылаулар бойынша дактиль әліпбидің көмегімен сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру;
0.1.3.2* іс-әрекет пен затты көрсете отырып тапсырмаларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
0.1.3.3* өтініш білдіру, алғыс айту, сәлемдесу, қоштасу (мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1* ойын әрекеті, сахналау кезінде сөйлеу тілінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарын (мимика, ым-ишара, қозғалыстар) қолдану.

0.2.1.2* дактильді және кеспе әріптерден буындарды, сөздерді, сөйлемдерді оқу және құрастыру (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
0.2.1.3* дактиль, баспа, қолжазба түрінде берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.1.4* бүтін сөздермен біріккен оқуға ауыса отырып буындарды біріктіріп дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша);
0.2.1.5* схемалар арқылы буындар, сөздер, сөйлемдер құрастыру (мұғалімнің көмегімен);
0.2.2.1* сөздердегі жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу (еліктеу арқылы);
0.2.2.2 сөздерді буындарға бөлу;
0.2.3.1* таныс сөздердің мағынасын түсіну, мақсаты бойынша сөздерді дактильді және ауызша түрде қолдану (мұғалімнің көмегімен);
0.2.3.2* оқулықтан ауызша-дактильді және баспа түрінде берілген қарапайым нұсқаулықтарды/ тапсырмаларды орындау;
0.2.3.3* заттар мен суреттерге арналған сөздері бар тақтайшаларды анықтау және таңдау;
0.2.3.4 оқылған материалдың мазмұнын иллюстрация түрінде суреттеу;
0.2.3.5* мұғалімнің көмегімен/өз бетінше қарапайым сұрақтарға жауап беру, суреттерге, иллюстрацияларға/мәтінге қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен).

0.3.3.3* баспа (бас) және кіші әріптер, буындар, сөздер, сөйлемдер жазу;
0.3.3.4* баспа (бас) және кіші әріптерді жазу (п, т, н, и, ш, л, м, а, о, е, с);
0.3.3.5* төменгі және жоғарғы жолдан тыс элементтері бар кіші әріптерді жазыңыз;
0.3.4.2* сұраққа жауап беріп, сұранысты жазбаша түрде білдіру (мұғалімнің көмегімен);
0.3.4.3* сөздердің, сөйлемдердің дұрыс жазылуын тексеріп, қателерді мұғалімнің көмегімен түзету.

      Ескерту:

      1) бір тоқсан ішіндегі оқу мақсаттары тіл дағдыларының кез келген түрлерімен байланысады;

      2) "*" белгісімен белгіленген оқу мақсаттарын ішінара іске асыру ұсынылады.

  бұйрығына
4-қосымша

Естімейтін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныбы үшін "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты – естімейтін білім алушылардың қалдық естуін қолдану арқылы қарапайым грамматикалық ұғымдарды қалыптастыра отырып, ауызекі сөйлеуді, оқу мен жазуды оқыту және дамыту үрдісінде оқушылардың сөйлеу мен танымдық қабілеттерін ескеріп функционалдық сауатты тұлғаны қалыптастыруға жағдай жасау.

      3. Бағдарламаның оқыту міндеттері:

      1) естімейтін білім алушыларда сөйлеу әрекетінің түрлерін қалыптастыру;

      2) сөйлеу әрекетінің тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым түрлерін дамыту;

      3) сөйлеу тілінің бірліктері (буын, сөз, сөйлем) туралы түсініктерін қалыптастыру;

      4) қалдық есту қабілетін мақсатты түрде дамыту (дыбысты дұрыс айта білу, дыбыс шығару мен автоматтандырудың бастапқы кезеңінде дыбыстарды ұқсас дыбыстарға дұрыс алмастыра білу, таныс дыбыстарды бөліп көрсету, олардың саны мен сапасын анықтау);

      5) сөздерді буынға бөліп оқу, тұтастай оқу, мәтінді түсініп оқу, мәнерлеп оқу, орфоэпиялық ережелерді қолдана білу дағдыларын дамыту;

      6) каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып, сөздерді көркем, сауатты, қатесіз жазуға үйрету;

      7) сөздік қорын байыту және белсендіру;

      8) кітап оқуға қызығушылығын арттыру;

      9)ақпаратты салыстыру, жалпылау қабілетін дамыту;

      10) айналадағыларға достық қарым-қатынасты қалыптастыру, сөйлеу мен қарым-қатынас жасау мәдениетін дамыту;

      11) танымдық қызығушылықты қалыптастыру және сөйлеуді үйрену арқылы шығармашылық қабілеттерін дамыту;

      12) қоршаған ортаны тану арқылы оқытылатын тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту.

      4. Бағдарламаның түзете-дамыта оқыту міндеттері:

      1) сөйлеу дағдыларын қалыптастыра отырып, байланыстыра сөйлеуді дамыту;

      2) баланың сөздік қорын анықтау, байыту және белсендіру;

      3) жалпылай сөйлеу тілін қалыптастыру;

      4) ауызша сөйлеу тілінің мәнерлілігі мен түсініктілігін дамыту;

      5) коммуникативтік дағдыларын қалыптастыру.

2-тарау. Оқу үрдісін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Оқу процесінде жалпы және арнайы педагогикалық тәсілдер жүзеге асырылады:

      1) онтогенетикалық тәсіл (мұғалімге сөйлеу тілінің зақымдалу себебін анықтап, сөйлеуді дамыту үрдісін терең зерттеуді, қол жеткізілген деңгейді бағалауды және оны нормамен байланыстыруды бағыттайды);

      2) әрекеттік тәсіл (білім алушылар оқу әрекетінде меңгерген жаңа білімінінің күнделікті тұрмыста, ойын барысында қолдануды үйренеді);

      3) құрылымдық-семантикалық тәсіл қарым-қатынаста сөйлеу құралдарын таңда, оларды естімейтін білім алушылардың ауызша сөйлеу тіліне оқытудың әрбір кезеңіне реттілігімен енгізу;

      4) жүйелілік тәсіл (тығыз өзара әрекеттесетін құрылымдық компоненттері бар күрделі функционалды жүйе ретінде психикалық даму идеясына негізделген);

      5) дамыта оқыту тәсілі (дамудың жақын арадағы аймағы – білім алушының тапсырманы өз бетінше орындауын көздейді);

      6) бірізділік тәсілі (оқыту барысында алынған білім мен дағдылар жаңа дағдылардың ажырамас бөлігі болып табылады, жаңа оқу міндеттерін, жаттығуларды таңдауды болжайды);

      7) әлеуметтік бейімделу және бағдарлау тәсілі (әлеуметтік өмірге бейімделуге қажетті мінез-құлық нормалары мен қарым-қатынас дағдыларын дамытуға арналған арнайы жұмысты қамтиды);

      8) арнайы педагогикалық басшылық тәсілі (өз қызметін дербес ұйымдастырудың қиындықтарымен, қадамдық ұйымдастыру және нұсқау беру қажеттілігімен, педагогтің тұрақты бағыттаушы көмегімен негізделген).

      6. Сауат ашу пәнінің негізі қарапайымнан күрделіге қарай оқытудың жалпы дидактикалық талабына негізделеді, сонымен қатар, естімейтін білім алушылардың оқу-танымдық үрдістерінің ерекшеліктерін ескере отырып:

      1) білім алушылардың танымдық белсенділігінің бұзылуы, есту қабілетінің күрт бұзылуына байланысты болып, олар сөйлеудің терең дамымауымен, сөздік-логикалық ойлаудың қалыптаспауымен, мнестикалық функциялардың төмендеуімен, танымдық белсенділіктің төмендеуімен көрінеді;

      2) сөйлеу әрекетінің айтылым, тыңдалым, жазылым және оқылым дағдыларын қалыптастыру үрдісі арқылы естімейтін білім алушылардың сауаттылығының негізін қалап, білім алуға ынталы жеке тұлғаның дамуына мүмкіндік жасау;

      3) естімейтін білім алушыларды оқыту кезінде концентрлік оқыту әдісі қолданылады.0 - сыныпта меңгерген негізгі дыбыстарды: а, о, у, и, э және дауыссыз дыбыстарды: п, т, к, ф, с, ш, х, в, м, н, л, р, II концентр дыбыстарын б, з анық, дұрыс айтуға дағдыландыру.1-сыныпта II концентр дыбыстарынан п, ф, г, д, с, ч, у, с және б дыбыстарын игереді. Негізгі дыбыстар қатарына кірмейтін дыбыстарды (І концентр дыбыстарын) ұқсас дыбыстармен ауыстыруға рұқсат етіледі;

      4) оқушыларды оқу мен жазуға және сөйлеуге үйрету үрдісі қойылған немесе автоматтандырылған дыбыстар бойынша жүзеге асырылады;

      5) оқушылардың сөздерді қабылдауы ауызша-дактилдік, ауызша, жазбаша түрінде есту және естіп-көру арқылы жүзеге асырылады;

      6) тыңдалым-естімейтін білім алушылардың қалдық есту қабілетін дамыту, меңгерген сөздік материалын есту және естіп-көру арқылы қабылдауға дағдыландыру;

      7. Арнайы оқыту үрдісі оқушылардың оқудағы және дамуындағы ерекшеліктер мен қиындықтарды жеңуге мүмкіндік береді. Компенсация тәсілі екі бағытта жүреді:

      1) оқытуда алмастыру үрдісі жүзеге асады, көріп қабылдау арқылы ауызша сөйлеу тілі қалыптасады;

      2) қалдықестуді дамыту және сөйлеуді дамыту бойынша жүйелі жұмыс нәтижесінде есту қабілетінің бұзылуының кері әсері төмендейді.

      8. Арнайы білім берудің әдіс-тәсілдері:

      1) оқытудың барлық кезеңінде стационарлық дыбыс күшейткіш жабдықтарды, жеке есту аппараттарын, сурдопедагогикалық арнайы жаттықтырғыш құралдарды қолдану;

      2) дактильді және ым-ишарат сөйлеу тілін көмекші құрал ретінде пайдалану;

      3) сөздерді еріннен оқуға дағдыландыру;

      4) сабақ және сабақтан тыс уақыттарда сурдоаударымды пайдалану.

      9. "Әліппе, сауат ашу" пәнін оқыту үрдісінде төмендегідей пәндермен пәнаралық байланыстар жүзеге асырылады: "Математика" "Заттық-тәжірибелік оқыту", "Қоршаған ортамен танысу", "Көркем еңбек", "Дыбыстардың айтылуын қалыптастыру және есту қабілетін дамыту", "Түзету ырғағы".

3-тарау. "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Букварь, Обучение грамоте (дактильная речь, устная речь, письмо, чтение)" пәнінің мазмұны

      10. Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі аптасына 8 сағат, оқу жылында 264 - сағат.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      11. Оқу пәнінің мазмұнын таңдау бірліктері:

      1) орыс тіліндегі дыбыстар мен әріптер жүйесі;

      2) тілдік бірліктер: дыбыс-әріп, буын, сөз, сөйлем, мәтін;

      3) орыс тілінің кейбір грамматикалық түсініктері;

      4) қарапайым орфографиялық және пунктуациялық нормалар;

      5) балаларға арналған көркем шығармалар.

      12. Бағдарламаның негізгі мазмұны: оқыту процессі екі кезеңді қамтиды: әліппе кезеңі және әліппеден кейінгі кезең.Әліппе кезеңі: бірінші тоқсанды қамтиды - 72 сағат, 0 - сыныпта өтілген оқу материалдары қайталаланды, ал 2-тоқсаннан бастап әліппеден кейінгі кезең жүреді, ол 192 сағатты қамтиды.

      13. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) орыс әліпбиінің әріптерін айту және ажырату, II концентр дыбыстарын: р, ж, г, д, ц, ч, щ, ы и ъ қоюды және автоматтандыруды жалғастыру;

      2) тілдік бірліктер (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін) және орфография, пунктуация туралы қарапайым түсініктерді меңгеру;

      3) оқулықтағы мәтіндерді буындап оқудан бастап, тұтас, тегіс, үздіксіз оқуға көшу дағдыларын қалыптастыру;

      4) ауызша және жазбаша сөйлеу тілін қалыптастыру;

      5) оқушылардың сөздік қорын байыту.

      14. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) оқу әрекетіне деген қызығушылығын қалыптастыру;

      2) ауызша сөйлеу дағдысын қалыптастыру;

      3) қалдық есту қабілетін есту, естіп-көру арқылы қабылдауын, ауызша-дактилді берілген сөздерді қабылдауды дамыту;

      4) екпінді дауысты дыбыстар туралы ұғымды қалыптастыру;

      5) бас әріп пен кіші әріптерді, баспа және жазба әріптерді ажырату, олардың арасындағы айырмашылықты меңгеру;

      6) тілдік бірліктер (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін) және дыбыстық талдау мен синтез туралы қарапайым түсініктерді меңгеру;

      7) каллиграфия нормаларын сақтап сауатты, қатесіз жазу дағдыларын қалыптастыру;

      8) сөздерді анық, дұрыс, буындап оқуын дағдыландыру арқылы оқулықтағы мәтінді тұтас, бірқалыпты оқуға көшу;

      9) орфографиялық және орфоэпиялық оқуды меңгеру;

      10) оқушылардың сөздік қорын байыту және белсендіру.

      15. Бағдарлама мазмұны үш бөлімді қамтиды:

      1) "Тіл дамыту (айтылым және тыңдалым)" бөлімі;

      2) "Оқылым және тіл дамыту" бөлімі;

      3) "Жазылым" бөлімі.

      16. "Тіл дамыту (айтылым және тыңдалым)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) ауызша-дактилді сөйлеу тілін түсіну;

      2) сөйлеудің негізгі дағдыларын іс жүзінде меңгеру;

      3) грамматикалық нормаларды сақтау;

      4) қарым-қатынастың вербальды емес түрін қолдану.

      17. "Оқылым және тіл дамыту" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) оқу түрлерін қолдану және сөздер мен сөйлемдердің аналитикалық оқылымы;

      2) мәтінмен жұмыс және сөйлеу дағдыларын қалыптастыру.

      18. "Жазылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) графикалық және каллиграфиялық нормаларды сақтау;

      2) үлгі бойынша жазу;

      3) өздігінен жазу.

      19. Білім берудің негізгі мазмұны.

      20. "Тіл дамыту (айтылым және тыңдалым)" бөлімі әліппе кезеңі:

      1) сөздің мағынасын түсіну, дактильді және ауызша сөйлеу тілін қолдану, жазбаша тілді мақсатына қарай қолдану, сөздік қорын байыту;

      2) дактилеманы, кеспе әріптерді пайдаланып сөздерді ауызша-дактиль түрінде айту, содан кейін оларды баспа және жазба әріптермен жазу;

      3) меңгерген оқу материалдары негізінде мұғалімнің көмегімен ауызша-дактильді формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді құрастыру;

      4) ауызша-дактильді сөйлеу дағдыларын қалыптастыра отырып, лексикалық тақырыптар бойынша коммуникативті мақсаттарға сай (топтағы қарым-қатынас, диалогты сақтау, сахналау, рөлдік ойындар) сөздік қорын байыту.

      21. "Тіл дамыту (айтылым және тыңдалым)" бөлімі әліппеден кейінгі кезең:

      1) мұғалім мен басқа білім алушылардың сөзін естіп, естіп-көру арқылы қабылдау және ажырату, естігенінің мәнісін түсінуі;

      2) мұғалімнің (тәрбиешінің, достарының) нұсқауларын ауызша/ ауызша-дактильді немесе жазбаша түрде түсіну және орындау, есеп беру;

      3) суреттерге, кестешелерге және бақылау арқылы ауызша/ауызша-дактилді түрде қарапайым мәлімдемелерді тұжырымдау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);

      4) мұғалімнің немесе сыныптасының өтініші бойынша сөздік кестешелерді таңдау;

      5) заттарды көрсету және атау, заттардың іс-әрекетін сипаттау қабілеттерін қалыптастыру;

      6) мұғалімге, жолдасына сәлемдесу, қоштасу, өтініш жасау, алғыс айту;

      7) мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) сұрағына жауап беру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);

      8) тақырып бойынша сұрақтарды құрастыру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);

      9) сызбаларды қолдана отырып, сөздерді модельдеу;

      10) оқылған тақырып негізінде сөз тіркестері мен сөйлемдерді ауызша/ ауызша-дактиль түрінде құрастыру, оларды берілген сөздердің көмегімен, суреттерді, кестешелерді қолдана отырып оқу және жазу (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);

      11) суреттің мазмұнын қарапайым сөйлем түрінде ауызша айту, көрсетілген іс-әрекетті сипаттау (мұғалімнің көмегімен/ өздігінен);

      12) суреттегі берілген іс-әрекетті түсіндіру немесе кезекпен қойылған сұрақтарды қолдана отырып затты сипаттау (жыл соңында);

      13) сюжеттік суреттер немесе суреттер топтамасы бойынша шағын әңгіме құрастыру;

      14) қарапайым диалог жүргізу дағдыларын қолдану (қарапайым сөйлеу құрылымдарынан тұратын сұрақ-жауап түрінде);

      15) сұрақтарға жауап беру және сұрақ қою: кім? не? не істедің? не істейсің? не істеді? олар не істеді? не істейміз? қандай? қай? кімге? неге? немен? кіммен? қалай? қайда? (немен? неден?) қайда? (не үшін? кім үшін?) қайдан? (неден?) қашан? қалай?;

      16) зат есім, сын есім, сан есім, етістіктің бастапқы түрлерін білу және табу;

      17) жекеше және көпше түрдегі зат есімдерді білу және қолдану;

      18) зат есімдерді ажырата білу;

      19) мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану.

      Ескерту: тыңдалым және айтылым материалының көлемі 10-15 сөз.

      22. "Оқылым және тіл дамыту" әліппе кезеңі:

      1) дыбыстарды қоюда, автоматтандыруда және дифференциациялауда арнайы фонетикалық, дыбыстық жаттығуларды жасау, арнайы зондтарды қолдану арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;

      2) сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (мұғалімнің сөзі -үлгі) - (ырғақ, екпін, интонация);

      3) сөздерді, сөз тіркестерін, 2-6 сөзден тұратын сөйлемдерді тұтас оқуға дағдыландыру арқылы қысқа мәтіндерді тұтас оқуға үйрету;

      4) сурет және берілген сөздер бойынша мұғалімнің көмегімен сөйлем құрастыру;

      5) сөздегі дыбыстардың айтылуын дұрыс сақтап оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру.

      23. "Оқылым және тіл дамыту" әліппеден кейінгі кезең:

      1) сөздер мен сөйлемдердің аналитикалық оқылымын қалыптастыру, мұғалімнің қойған екпін белгілерін немесе тыныс белгілерін сақтай отырып, кідірістерді оқу кезінде сақтау (еліктеу арқылы);

      2) орфоэпия нормаларын сақтай отырып сөздерді және сөйлемдерді (6-8 буыннан тұратын), шағын мәтіндерді (40-80 сөз құрайтын) тұтастай оқу;

      3) мәтінді талдау дағдысын қалыптастыру: мәтін жанрын ажырату (әңгіме, ертегі, өлең), мәтін мазмұнына және мәтіннің бөлімдеріне сәйкес суреттерді таңдау/сәйкетендіру, оқылған мәтінде кім туралы және не туралы айтылғанын анықтау, мәтін мазмұнына сәйкес иллюстрацияларды ретімен таңдау, (өздігінен / мұғалімнің көмегімен);

      4) хормен оқуды қалыптастыру;

      5) мәтінмен жұмыс істеу барысында сөйлеу дағдыларын қалыптастыру: оқылған мәтіннің мазмұны бойынша мұғалімнің сұрақтарына жауап беру, кейіпкерлер мен заттарды атай білу, оқылған мәтіннің мазмұнын суреттер мен сұрақтар арқылы бекіту (мұғалімнің көмегімен), суреттерді, аппликацияларды, макеттерді, қолтаңбалы иллюстрацияларды, сызбаларды пайдалана отырып мәтіннен түсініксіз сөздерін табу және олардың мағынасын түсіну (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);

      6) өлеңдерді интонациялық үзілістерді сақтай отырып үздіксіз оқу, жаттау(6-8 сөйлемненаспайтын) дағдыларын қалыптастыру;

      7) өз ойын жазбаша жеткізе білу дағдысын қалыптастыру: мәтіннен сөздерді, сөз тіркестерін, қысқа сөйлемдерді және шағын мәтіндерді көшіріп жазу, сөйлемдердің соңына тыныс белгілерін (нүкте, сұраулы, леп белгісі, үтір) қойып жазу;

      8) оқу мен жазуда өзін-өзі бақылау дағдыларын қалыптастыру, мұғалімнің оқу мен жазу үлгілерімен салыстыру.

      Ескерту: оқу материалының көлемі: бір тыныста 6-8 сөз оқу, 40-80 сөзден тұратын қысқа мәтіндерді оқу.

      24. "Жазылым" әліппе кезеңі:

      1) жазу кезінде денсаулықты сақтау бойынша ұсыныстарды сақтау: дұрыс отыру, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш / қалам ұстау мүмкіндігі, көзге арналған жаттығулар;

      2) каллиграфиялық нормаларды сақтап жазу: әріптерді талапқа сай көркем жазу; әріптерді бір-бірімен дұрыс байланыстырып, үздіксіз әрі үзбей (ырғақты) жазу;

      3) ауызша-дактильді, естіп-көру және еріннен оқу арқылы диктант жазу (еріннен оқу арқылы);

      4) жазба мен баспа әріптермен жазылған мәтінінен сөйлемдерді арнайы ережелер бойынша көшіріп жазу;

      5) заттардың, қоршаған дүние құбылыстарының атауларын, заттардың белгілерін білдіретін сөздерді, заттардың іс-әрекетін білдіретін сөздерді жазу;

      6) сурет және берілген сөздер бойынша мұғалімнің көмегімен сөйлем құрастыру.

      25. "Жазылым" әліппеден кейінгі кезең:

      1) сөздерді оқу және жазу, ауызша-дактильді формадағы және естіп-көру арқылы қабылданған сөздерді, қысқаша мәтіндерді оқу және жазу, ауызша және жазбаша түрде берілген сұрақтарға жауап беру, өтініш, алғыс айту;

      2) ереже бойынша жазбаша және баспа әріптермен берілген мәтіндерді көшіріп жазу дағдыларын автоматтандыру;

      3) грамматикалық ережелерді сақтай отырып жазу дағдыларын қалыптастыру: сөздерді буынға бөлу, сөздерді буынға қарай тасымалдау (үлгі бойынша, мұғалімнің көмегімен/өз бетінше), сөзге әріптік талдау (сөздегі жеке әріптерді ерекшелеу, астын сызу) , грамматикалық құрылымдары бойынша жай сөйлем құрастыру, сөйлемнің басында жалқы есімдердің бас әріптерін жазу, сөйлем соңына тыныс белгілерін сөйлемнің интонациясына қарай қою (үлгі бойынша, мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);

      4) өздігінен жазу дағдыларын қалыптастыру: қысқа мәтіндерді көшіру, берілген тақырып бойынша жай сөйлемдер құрастыру және жазу (мұғалімнің көмегімен анықтамалық сөздерді пайдалану), сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және қателерді түзету (мұғалімнің көмегімен / өздігінен);

      5) көрнекі диктанттарды қолдана отырып, есте сақтау қабілеттері мен орфографиялық сауаттылығын дамыту: буындық, сөздік (ауызша-дактилдік, естіп-көру арқылы қабылдау).

      Ескерту: бірінші жартыжылдықтағы жазбаша жұмыс көлемі: дактильді диктант - 5-6 сөз, ауызша-дактильді диктант - 6-8 сөз, сөздік диктант - 5-6 сөз; екінші жартыжылдықтағы жазбаша жұмыс көлемі: ауызша-дактильді диктант - 8-12 сөз, сөздік диктант -10 сөзге дейін.

Параграф 2. Оқыту мақсатарының жүйесі

      26. Бағдарламада оқу мақсаттары кодпен берілген. Кодтың бірінші саны сыныпты, екінші және үшінші саны негізгі дағдылардың ретін, төртінші саны оқу мақсатының ретін көрсетеді. 1.1.2.1 кодында: "1" – сынып, "1" – бөлім, "2" - бөлімше, "1" – оқу мақсатының реті.

      27. Оқу мақсаттары күтілетін нәтиже түрінде айқындалған:

      1-кесте

Бөлім (тілдік ұғымдар) – тіл дамыту, айтылым және тыңдалым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Ауызша-дактильді сөйлеу тілін түсіну

1.1.1.1 әріптерді атау, дактильдеу, көрсету, дыбыстарды дұрыс айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (р, ж, г, д, ц, ч, щ, ы и ъ;);
1.1.1.2 үлгі бойынша кеспе әріптерден сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру;
1.1.1.3 сөз тіркестерінің кез келген түрімен сөйлемдер құрастыру (сөз-зат + сөз-әрекет; сөз-зат + сөз-әрекет + сөз-зат) (мұғалімнің көмегімен);
1.1.1.4 жанды-жансыз (кім? не?) сұрақтарының мағынасын ажырату (мұғалім көмегімен);
1.1.1.5 мұғалімнің, жолдасының немесе оқылған тақырыптағы тілдік материалды ауызша-дактильді/ ауызша түрде қабыдау, ажырату;
1.1.1.6 сөздің мағынасын түсіну, сөздерді мақсатына қарай ауызша/ ауызша-дактилді және жазбаша түрде қолдану;
1.1.1.7 мұғалімнің (тәрбиешінің, достарының) нұсқауларын ауызша/ ауызша-дактильді немесе жазбаша түрде түсіну және орындау, есеп беру;
1.1.1.8 суреттер мен кестешелер арқылыауызша/ ауызша-дактилді түрде қарапайым мәлімдемелерді тұжырымдау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);

1.2. Сөйлеу тілінің негізгі дағдыларын іс жүзінде меңгеру

1.1.2.1 меңгерген оқу материалдары негізінде мұғалімнің көмегімен ауызша-дактильді формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді құрастыру;
1.1.2.2 затты және оның іс-әрекетін көрсететін нұсқауларды орындау (мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.3 мұғалімге, жолдасына сәлемдесу, қоштасу, өтініш жасау, алғыс айту;
1.1.2.4 мұғалімнің немесе сыныптастарының нұсқауы/ өтініші бойынша сөздік кестешелерді таңдау;
1.1.2.5 заттың атын, іс-қимылын, сапасын атау, көрсету;
1.1.2.6 мұғалімге (тәрбиешіге, досына) сәлемдесу, өтініш және алғыс айту;
1.1.2.7 мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) сұрағына жауап беру (өздігінен/мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.8 тақырып бойынша сұрақтарды құрастыру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.9 сызбаларды қолдана отырып, сөздерді модельдеу;
1.1.2.10 оқылған тақырып негізінде сөз тіркестері мен сөйлемдерді ауызша/ауызша-дактиль түрінде құрастыру, берілген сөздердің, суреттердің, кестешелердіңкөмегімен сөйлемдер құрастыру, оларды оқу және жазу (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.11 суреттің мазмұнын қарапайым сөйлем түрінде ауызша айту, көрсетілген іс-әрекетті сипаттау (мұғалімнің көмегімен/ өздігінен);
1.1.2.12 суреттегі берілген іс-әрекетті түсіндіру немесе кезекпен қойылған сұрақтарды қолдана отырып затты сипаттау (жыл соңында);
1.1.2.13 сюжеттік суреттер немесе суреттер топтамасы бойынша шағын әңгіме құрастыру;
1.1.2.14 қарапайым диалог жүргізу дағдыларын қолдану (қарапайым сөйлеу құрылымдарынан тұратын сұрақ-жауап түрінде)

1.3. Грамматикалық нормалардың сақталуы

1.1.3.1 сұрақтарға жауап беру және сұрақ қою: кім? не? не істедің? не істейсің? не істеді? олар не істеді? не істейміз? қандай? қай? кімге? неге? немен? кіммен? қалай? қайда? (немен? неден?) қайда? (не үшін? кім үшін?) қайдан? (неден?) қашан? қалай?;
1.1.3.2 зат есім, сын есім, сан есім, етістіктің бастапқы түрлерін білу және табу;
1.1.3.3 жекеше және көпше түрдегі зат есімдерді білу және қолдану;
1.1.3.4 зат есімдерді ажырату;

1.4. Қарым-қатынастың вербальды емес түрін қолдану.

1.1.4.1 мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану;

Бөлім (тілдік ұғымдар) – оқылым және тіл дамыту

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Сөздер мен сөйлемдердің аналитикалық оқылымы

1.2.1.1 дактильмен, баспа және жазба әріптермен берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
1.2.1.2 сөздерді тұтас, үздіксіз оқуға көшу, дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша);
1.2.1.3 сызбаларды пайдаланып сөздер, сөйлемдер құрау (мұғалімнің көмегімен);
1.2.1.4 буындардың, сөздердің, сөз тіркестерінің, сөйлемдердің сызбаларын оқу;
1.2.1.5 оқу кезінде мұғалімнің қойған екпін және тыныс белгілерін, кідірістерді сақтай отырып оқу (еліктеу арқылы);
1.2.1.6 оқудың түрлерін (буындап оқу, тұтас оқу, түсініп оқу, теріп оқу, рөлге бөліп оқу, хормен оқу) қолдану (өздігінен/мұғалім көмегімен);
1.2.1.7 қысқа сөйлемдерді (6-8 буыннан тұратын) бір демде тұтастай оқу;
1.2.1.8 шағын мәтіндерді оқу (40-80 сөзден тұратын);
1.2.1.9 сыныптасының оқығанын өз кітабы арқылы қадағалау, жалғастырып оқу;
1.2.1.10 сөздердің лексикалық мағынасын түсіндіру, мағынасы бойынша ұқсас және қарама-қарсы сөздерді түсіндіру; (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);

2.2. Мәтінмен жұмыс, сөйлеу дағдыларын дамыту

1.2.2.1 сөздердегі екпінді буындарды табу (еліктеу арқылы);
1.2.2.2 оқылған мәтіннің мазмұнына қарай суреттер мен аппликациялар жасау;
1.2.1.3 таныс сөздердің мағынасын айту, сөздерді дактилдік және ауызша түрде өз мақсатына қарай қолдану (мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.4 мәтін мазмұнына және мәтіннің бөлімдеріне сәйкес иллстрацияларды таңдау, сәйкетендіру (мұғалім көмегімен/ өздігінен);
1.2.2.5 оқылған мәтінде кім туралы және не туралы айтылғанын анықтау (өздігінен/мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.6 көмекші құралдар (сурет немесе сюжетті суреттер және қойылған сұрақтар) арқылы оқиғаның ретін сақтай отырып, баяндау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.7 мәтін мазмұнына сәйкес иллюстрацияларды орналастыру (өз бетінше/мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.8 мәтін жанрын ажырату (әңгіме, ертегі, өлең); (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.9 мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.10 оқиға кейіпкерлерінің әрекеттерін бағалау (мұғалімнің көмегімен/ өздігінен);
1.2.2.11 оқылған мәтін бойынша қарапайым, нақтылайтын сұрақтарды (мұғалімнің көмегімен/ өздігінен) тұжырымдау және сол сұрақтарға жауап беру

Бөлім: жазылым

Бөлімше
(негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Каллиграфиялық, графикалық нормаларды сақтау

1.3.1.1 әріптердің элементтерін каллиграфиялық нормаларға сәйкес жазу (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар);
1.3.1.2 бас және кіші әріптерді жазу.

3.2. Үлгі бойынша жазу

1.3.2.1 қарапайым әріптерді жазба әріптермен жазу (п, т, н, и, ш, л, м, а, о, е, с);
1.3.2.2 сызықтан төмен және жоғары шығатын элементтері бар әріптер жазу;
1.3.2.3 өз аты-жөнін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін жазу;
1.3.2.4 буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазба әріптермен жазу;
1.3.2.5 мұғалімнің көмегімен оқылған әңгімелер мен өлеңдерден, суреттерді, сызбаларды пайдаланып ақпаратты жеткізу;
1.3.2.6 мұғалімнің көмегімен анықтамалық сөздерді қолдана отырып, берілген тақырып бойынша жай сөйлемдер құрастыру және жазу;

3.3. Өздігінен жазу

1.3.3.1 сұраққа жазбаша жауап беру және сұрақ қоя білу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.3.2 мұғалімнің көмегімен сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және қателерін түзету;
1.3.3.3 кітаптан шағын мәтіндерді қатесіз көшіріп жазу;
1.3.3.4 бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары, үй жануарларына арнайы қойылған аттар) ажырату, дұрыс жазу;
1.3.3.5 берілген сұрақтардың көмегімен сөздердің жалғауларын дұрыс жазу;
1.3.3.6 қысқа сөйлемдерді жазу (ойыншыққа сипаттама/ жануарға сипаттама/ табиғатты сипаттама);
1.3.3.7 сөйлемді бас әріппен бастап жазып, сөйлем соңына тиісті тыныс белгілерін қою (үтір, нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі);
1.3.3.8 сөздерді буындарға бөлу және дұрыс тасымалдау, тасымалдауға болмайтын сөздерді есту, естіп-көру арқылы ажырату (мұғалім көмегімен/ өздігінен);

      28. Бұл оқу бағдарламасы естімейтін білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 1 сыныбына арналған "Букварь, обучение грамоте" пәнінің типтік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылуда.

      29. Мұғалім сағат санын үш кезең бойынша сыныптағы білім алушылардың оқу мақсаттарын меңгеруіне, әр кезеңнің міндеттерін жүзеге асыруына орай еркін жоспарлай алады.

Параграф 3. Бастауыш білім беру деңгейінің 1 - сыныбына арналған "Букварь, обучение грамоте" пәнінің үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту орыс тілінде)

Кезеңдер

Тіл дамыту (айтылым мен тыңдалым)

Оқылым және тіл дамыту

Жазылым

1-тоқсан

Әліппе кезеңі

1.1.1.1* әріптерді атау, дактильдеу, көрсету, дыбыстарды дұрыс айту (басқа дыбысқа ауыстырумен) (р, ж, г, д, ц, ч, щ, ы, и, ъ;)
1.1.1.2* үлгі бойынша кеспе әріптерден сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру
1.1.1.3* сөз тіркестерінің кез келген түрімен сөйлемдер құрастыру (сөз-зат + сөз-әрекет; сөз-зат + сөз-әрекет + сөз-зат) (мұғалімнің көмегімен)
1.1.1.4* жанды-жансыз (кім? не?) сұрақтарының мағынасын ажырату (мұғалім көмегімен)
1.1.2.1* меңгерген оқу материалдары негізінде мұғалімнің көмегімен ауызша-дактильді формада сөз тіркестері мен сөйлемдерді құрастыру
1.1.2.2* затты және оның іс-әрекетін көрсететін нұсқауларды орындау (мұғалімнің көмегімен)
1.1.2.2* мұғалімге, жолдасына сәлемдесу, қоштасу, өтініш жасау, алғыс айту

1.2.1.1* дактильмен, баспа және жазба әріптермен берілген таныс сөздер мен сөз тіркестерін оқу
1.2.1.2* сөздерді тұтас, үздіксіз оқуға көшу, дактильдеу және оқу (мұғалімнің үлгісі бойынша)
1.2.1.3* сызбаларды пайдаланып сөздер, сөйлемдер құрау (мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.1* сөздердегі екпінді буындарды табу (еліктеу арқылы)
1.2.2.2 оқылған мәтіннің мазмұнына қарай суреттер мен аппликациялар жасау
1.2.1.3* таныс сөздердің мағынасын айту, сөздерді дактилдік және ауызша түрде өз мақсатына қарай қолдану (мұғалімнің көмегімен)

1.3.1.1* жазу жолын, жоларалық кеңістікті, жолдың жоғарғы және төменгі сызығын сақтап, әріп элементтерін каллиграфиялық талаптарға сай жазу
1.3.2.1* қарапайым әріптерді жазба әріптермен жазу (п, т, н, и, ш, л, м, а, о, е, с)
1.3.2.2* сызықтан төмен және жоғары шығатын элементтері бар әріптер жазу;
1.3.3.1* сұраққа жазбаша жауап беру және сұрақ қоя білу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.3.2* мұғалімнің көмегімен сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және қателерін түзету

2-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.5* мұғалімнің, жолдасының немесе оқылған тақырыптағы тілдік материалды ауызша-дактильді/ ауызша түрде қабыдау, ажырату
1.1.1.6* сөздің мағынасын түсіну, сөздерді мақсатына қарай ауызша/ ауызша-дактилді және жазбаша түрде қолдану
1.1.1.7* мұғалімнің (тәрбиешінің, достарының) нұсқауларын ауызша/ ауызша-дактильді немесе жазбаша түрде түсіну және орындау, есеп беру
1.1.1.8* суреттер мен кестешелер арқылы ауызша/ ауызша-дактилді түрде қарапайым мәлімдемелерді тұжырымдау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.4 мұғалімнің немесе сыныптастарының нұсқауы/ өтініші бойынша сөздік кестешелерді таңдау
1.1.2.5* заттың атын, іс-қимылын, сапасын атау, көрсету
1.1.2.6 мұғалімге (тәрбиешіге, досына) сәлемдесу, өтініш және алғыс айту
1.1.2.7 мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) сұрағына жауап беру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.1.2.9 сызбаларды қолдана отырып, сөздерді модельдеу
1.1.2.10* оқылған тақырып негізінде сөз тіркестері мен сөйлемдерді ауызша/ауызша-дактиль түрінде құрастыру, берілген сөздердің, суреттердің, кестешелердің көмегімен сөйлемдер құрастыру, оларды оқу және жазу (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.4.1* мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану

1.2.1.4* буындардың, сөздердің, сөз тіркестерінің, сөйлемдердің сызбаларын оқу
1.2.1.5 оқу кезінде мұғалімнің қойған екпін және тыныс белгілерін, кідірістерді сақтай отырып оқу (еліктеу арқылы);
1.2.1.6* оқудың түрлерін (буындап оқу, тұтас оқу, түсініп оқу, теріп оқу, рөлге бөліп оқу, хормен оқу) қолдану (өздігінен/ мұғалім көмегімен)
1.2.1.7* қысқа сөйлемдерді (6-8 буыннан тұратын) бір демде тұтастай оқу
1.2.2.4 мәтін мазмұнына және мәтіннің бөлімдеріне сәйкес иллстрацияларды таңдау, сәйкетендіру (мұғалім көмегімен/ өздігінен)
1.2.2.5 оқылған мәтінде кім туралы және не туралы айтылғанын анықтау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.7 мәтін мазмұнына сәйкес иллюстрацияларды орналастыру (өз бетінше/мұғалімнің көмегімен)

1.3.2.2* сызықтан төмен және жоғары шығатын элементтері бар әріптер жазу;
1.3.3.1* сұраққа жазбаша жауап беру және сұрақ қоя білу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.3.2* мұғалімнің көмегімен сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және қателерін түзету
1.3.1.2* бас әріптер мен кіші әріптерді байланыстырып, үздіксіз әрі үзбей (ырғақты) сөздер, сөйлемдер жазу
1.3.2.3* өз аты-жөнін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін жазу
1.3.2.4* буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазба әріптермен жазу
1.3.3.3 кітаптан шағын мәтіндерді қатесіз көшіріп жазу

3-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.5* мұғалімнің, жолдасының немесе оқылған тақырыптағы тілдік материалды ауызша-дактильді/ ауызша түрде қабыдау, ажырату
1.1.1.6* сөздің мағынасын түсіну, сөздерді мақсатына қарай ауызша/ ауызша-дактилді және жазбаша түрде қолдану
1.1.1.7* мұғалімнің (тәрбиешінің, достарының) нұсқауларын ауызша/ ауызша-дактильді немесе жазбаша түрде түсіну және орындау, есеп беру
1.1.1.8* суреттер мен кестешелер арқылы ауызша/ ауызша-дактилді түрде қарапайым мәлімдемелерді тұжырымдау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.4 мұғалімнің немесе сыныптастарының нұсқауы/ өтініші бойынша сөздік кестешелерді таңдау
1.1.2.5* заттың атын, іс-қимылын, сапасын атау, көрсету
1.1.2.6* мұғалімге (тәрбиешіге, досына) сәлемдесу, өтініш және алғыс айту
1.1.2.7 мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) сұрағына жауап беру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.1.2.9 сызбаларды қолдана отырып, сөздерді модельдеу
1.1.2.10* оқылған тақырып негізінде сөз тіркестері мен сөйлемдерді ауызша/ауызша-дактиль түрінде құрастыру, берілген сөздердің, суреттердің, кестешелердің көмегімен сөйлемдер құрастыру, оларды оқу және жазу (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.12* суреттегі берілген іс-әрекетті түсіндіру немесе кезекпен қойылған сұрақтарды қолдана отырып затты сипаттау (жыл соңында)
1.1.2.13* сюжеттік суреттер немесе суреттер топтамасы бойынша шағын әңгіме құрастыру
1.1.2.14* қарапайым диалог жүргізу дағдыларын қолдану (қарапайым сөйлеу құрылымдарынан тұратын сұрақ-жауап түрінде)
1.1.3.1* сұрақтарға жауап беру және сұрақ қою: кім? не? не істедің? не істейсің? не істеді? олар не істеді? не істейміз? қандай? қай? кімге? неге? немен? кіммен? қалай? қайда? (немен? неден?) қайда? (не үшін? кім үшін?) қайдан? (неден?) қашан? қалай?
1.1.3.2* зат есім, сын есім, сан есім, етістіктің бастапқы түрлерін білу және табу
1.1.3.3 жекеше және көпше түрдегі зат есімдерді білу және қолдану
1.1.3.4 зат есімдерді ажырату
1.1.4.1* мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану

1.2.1.4* буындардың, сөздердің, сөз тіркестерінің, сөйлемдердің сызбаларын оқу
1.2.1.5 оқу кезінде мұғалімнің қойған екпін және тыныс белгілерін, кідірістерді сақтай отырып оқу (еліктеу арқылы);
1.2.1.6* оқудың түрлерін (буындап оқу, тұтас оқу, түсініп оқу, теріп оқу, рөлге бөліп оқу, хормен оқу) қолдану (өздігінен/ мұғалім көмегімен)
1.2.1.7* қысқа сөйлемдерді (6-8 буыннан тұратын) бір демде тұтастай оқу
1.2.2.4 мәтін мазмұнына және мәтіннің бөлімдеріне сәйкес иллстрацияларды таңдау, сәйкетендіру (мұғалім көмегімен/ өздігінен)
1.2.2.5 оқылған мәтінде кім туралы және не туралы айтылғанын анықтау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.7 мәтін мазмұнына сәйкес иллюстрацияларды орналастыру (өз бетінше/мұғалімнің көмегімен)
1.2.1.9* сыныптасының оқығанын өз кітабы арқылы қадағалау, жалғастырып оқу
1.2.1.10*сөздердің лексикалық мағынасын түсіндіру, мағынасы бойынша ұқсас және қарама-қарсы сөздерді түсіндіру; (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.6 көмекші құралдар (сурет немесе сюжетті суреттер және қойылған сұрақтар) арқылы оқиғаның ретін сақтай отырып, баяндау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.9 мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.10 оқиға кейіпкерлерінің әрекеттерін бағалау (мұғалімнің көмегімен/ өздігінен)

1.3.1.2* бас әріптер мен кіші әріптерді байланыстырып, үздіксіз әрі үзбей (ырғақты) сөздер, сөйлемдер жазу
1.3.2.3* өз аты-жөнін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін жазу
1.3.2.4* буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазба әріптермен жазу
1.3.2.5* мұғалімнің көмегімен оқылған әңгімелер мен өлеңдерден, суреттерді, сызбаларды пайдаланып ақпаратты жеткізу
1.3.2.6 мұғалімнің көмегімен анықтамалық сөздерді қолдана отырып, берілген тақырып бойынша жай сөйлемдер құрастыру және жазу
1.3.3.3 кітаптан шағын мәтіндерді қатесіз көшіріп жазу;
1.3.3.4 бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары, үй жануарларына арнайы қойылған аттар) ажырату, дұрыс жазу
1.3.3.5 берілген сұрақтардың көмегімен сөздердің жалғауларын дұрыс жазу
1.3.3.6* қысқа сөйлемдерді жазу – ойыншыққа сипаттама/ жануарға сипаттама/ табиғатты сипаттау
1.3.3.7* сөйлемді бас әріппен бастап жазып, сөйлем соңына тиісті тыныс белгілерін қою (үтір, нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі)
1.3.3.8* сөздерді буындарға бөлу және дұрыс тасымалдау, тасымалдауға болмайтын сөздерді есту, естіп-көру арқылы ажырату (мұғалім көмегімен/ өздігінен

4-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.7* мұғалімнің (тәрбиешінің, достарының) нұсқауларын ауызша/ ауызша-дактильді немесе жазбаша түрде түсіну және орындау, есеп беру
1.1.1.8* суреттер мен кестешелер арқылы ауызша/ ауызша-дактилді түрде қарапайым мәлімдемелерді тұжырымдау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.5* заттың атын, іс-қимылын, сапасын атау, көрсету
1.1.2.6* мұғалімге (тәрбиешіге, досына) сәлемдесу, өтініш және алғыс айту
1.1.2.7 мұғалімнің (тәрбиешінің, жолдасының) сұрағына жауап беру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.1.2.8 тақырып бойынша сұрақтарды құрастыру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.1.2.10* оқылған тақырып негізінде сөз тіркестері мен сөйлемдерді ауызша/ауызша-дактиль түрінде құрастыру, берілген сөздердің, суреттердің, кестешелердің көмегімен сөйлемдер құрастыру, оларды оқу және жазу (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.1.2.11 суреттің мазмұнын қарапайым сөйлем түрінде ауызша айту, көрсетілген іс-әрекетті сипаттау (мұғалімнің көмегімен/ өздігінен)
1.1.2.12 суреттегі берілген іс-әрекетті түсіндіру немесе кезекпен қойылған сұрақтарды қолдана отырып затты сипаттау (жыл соңында)
1.1.2.13 сюжеттік суреттер немесе суреттер топтамасы бойынша шағын әңгіме құрастыру
1.1.2.14* қарапайым диалог жүргізу дағдыларын қолдану (қарапайым сөйлеу құрылымдарынан тұратын сұрақ-жауап түрінде)
1.1.3.1* сұрақтарға жауап беру және сұрақ қою: кім? не? не істедің? не істейсің? не істеді? олар не істеді? не істейміз? қандай? қай? кімге? неге? немен? кіммен? қалай? қайда? (немен? неден?) қайда? (не үшін? кім үшін?) қайдан? (неден?) қашан? қалай?
1.1.3.2* зат есім, сын есім, сан есім, етістіктің бастапқы түрлерін білу және табу
1.1.3.3* зат есімнің жекеше және көпше түрін қолданыңыз
1.1.3.4 зат есімдерді ажырату
1.1.4.1* мимиканы, ым-ишарат қимылдарын, дауысты, көз қимылын, интонацияны қолдану

1.2.1.6* оқудың түрлерін (буындап оқу, тұтас оқу, түсініп оқу, теріп оқу, рөлге бөліп оқу, хормен оқу) қолдану (өздігінен/ мұғалім көмегімен)
1.2.1.8* шағын мәтіндерді оқу (40-80 сөзден тұратын);
1.2.1.9* сыныптасының оқығанын өз кітабы арқылы қадағалау, жалғастырып оқу
1.2.1.10* сөздердің лексикалық мағынасын түсіндіру, мағынасы бойынша ұқсас және қарама-қарсы сөздерді түсіндіру; (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
1.2.2.5* оқылған мәтінде кім туралы және не туралы айтылғанын анықтау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.6 көмекші құралдар (сурет немесе сюжетті суреттер және қойылған сұрақтар) арқылы оқиғаның ретін сақтай отырып, баяндау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.7 мәтін мазмұнына сәйкес иллюстрацияларды орналастыру (өз бетінше/мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.8 мәтін жанрын ажырату (әңгіме, ертегі, өлең); (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.9 мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)
1.2.2.10 оқиға кейіпкерлерінің әрекеттерін бағалау (мұғалімнің көмегімен/ өздігінен)
1.2.2.11* оқылған мәтін бойынша қарапайым, нақтылайтын сұрақтарды (мұғалімнің көмегімен/ өздігінен) тұжырымдау және сол сұрақтарға жауап беру

1.3.1.2* бас әріптер мен кіші әріптерді байланыстырып, үздіксіз әрі үзбей (ырғақты) сөздер, сөйлемдер жазу
1.3.2.3* өз аты-жөнін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін жазу
1.3.2.4* буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазба әріптермен жазу
1.3.2.5 мұғалімнің көмегімен оқылған әңгімелер мен өлеңдерден, суреттерді, сызбаларды пайдаланып ақпаратты жеткізу
1.3.2.6 мұғалімнің көмегімен анықтамалық сөздерді қолдана отырып, берілген тақырып бойынша жай сөйлемдер құрастыру және жазу
1.3.3.3 кітаптан шағын мәтіндерді қатесіз көшіріп жазу;
1.3.3.4 бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары, үй жануарларына арнайы қойылған аттар) ажырату, дұрыс жазу
1.3.3.5 берілген сұрақтардың көмегімен сөздердің жалғауларын дұрыс жазу
1.3.3.6* қысқа сөйлемдерді жазу – ойыншыққа сипаттама/ жануарға сипаттама/ табиғатты сипаттау
1.3.3.7* сөйлемді бас әріппен бастап жазып, сөйлем соңына тиісті тыныс белгілерін қою (үтір, нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі)
1.3.3.8* сөздерді буындарға бөлу және дұрыс тасымалдау, тасымалдауға болмайтын сөздерді есту, естіп-көру арқылы ажырату (мұғалім көмегімен/ өздігінен)

      Ескерту:

      1) бір тоқсан ішіндегі оқу мақсаттары тіл дағдыларының кез келген түрлерімен байланысады;

      2) "*" белгісімен белгіленген оқу мақсаттарын ішінара жүзеге асыру ұсынылады.

  бұйрығына
5-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
239 - қосымша

Нашар еститін, кейіннен естімей қалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты – нашар еститін (кейіннен естімей қалған) білім алушылардың жас ерекшелік және типологиялық даму ерекшеліктерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастыруымен байланыста тыңдалым мен айтылым, оқылым және жазылым дағдыларын игеру процесінде функциональдық сауатты тұлғаны қалыптастыру үшін жағдай жасау.

      3. Бағдарламаның оқыту міндеттері:

      1) тыңдау, сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру;

      2) оқушылардың ауызекі сөйлеу дағдыларын дамыту және сөздік қорын жандандыру;

      3) сөйлеудің құрылымдық компоненттері (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) туралы қарапайым түсінік қалыптастыру;

      4) жаһандық оқу дағдыларын дамыту, буындарды оқыту, сөздерді буындар бойынша оқу;

      5) әріптік баспа және жазбаша әріптерін ажырата және каллиграфиялық жазуды үйрету, жазу дағдыларын қалыптастыру;

      6) білім алушыларда дұрыс оқу қызметін қалыптастыру;

      7) оқуға және кітапқа деген қызығушылықты тәрбиелеу;

      8) айналадағыларға тілектестік қарым-қатынасты қалыптастыру, сөйлеу мәдениетін және қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      9) танымдық қызығушылықты қалыптастыру және өз сөзін жетілдіруге ұмтылу арқылы шығармашылық қабілеттерін дамыту;

      10) қоршаған ортаны игеру арқылы оқытылатын тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту.

      4. Кең ауқымды дағдылармен бірлікте жеке тұлғалық қасиеттерді дамыту білім алушылардың білім берудің базалық құндылықтарын бойына сіңіру үшін негіз болып табылады: "қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілік", "құрмет", "ынтымақтастық", "еңбек және шығармашылық", "ашықтық", "өмір бойы білім алу".

      5. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:

      1) сөйлеуді есту-көру және есту арқылы қабылдауды дамыту;

      2) ауызекі сөйлеуді және дұрыс айтылымды дамыту;

      3) оқушылардың сөйлеу уәждемесін арттыру;

      4) көрнекі-бейнелі және ауызша-логикалық ойлауды қалыптастыру.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педогогикалық тәсілдер

      6. Есту қабілетінің бұзылуы оқушылардың сөйлеу тіліне, барлық танымдық іс-әрекетінің даму барысына әсер етеді. Нашар еститін балаларда көбінесе сөйлеудің келесі бұзылыстары анықталады: айтылу кемшіліктері, шектеулі сөз қоры, сөздерді дұрыс түсінбеу және пайдаланбау, сөйлеудің грамматикалық құрылымының кемшіліктері (сөйлемнің дұрыс құрылмауы, сөйлемдегі сөздердің дұрыс сәйкес келмеуі), ауызша сөйлеуді шектеулі түсіну, оқылатын мәтінді шектеулі түсіну, ауызша сөйлеудің қиындықтары.

      7. Мектепте оқытудың басында есту қабілеті нашар оқушылардың сөйлеу деңгейінің айырмашылығы айтарлықтай үлкен: сөйлеу примордиясының болуынан бастап жеке лексикалық-грамматикалық, фонетикалық және грамматикалық кемшіліктері бар салыстырмалы түрде қалыптасқан сөйлеуге дейін.

      8. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері даму ерекшеліктерін ескеретін және білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін арнайы педагогикалық қағидаларға негізделген.

      9. Жүйелілік қағидасы күрделі функционалды жүйе, ол тығыз өзара әрекеттесетін құрылымдық компоненттер ретінде психикалық даму идеясына негізделген.

      10. Дамытушылық оқыту қағидасы баланың проксималды даму аймағында оқу міндеттерін қоюды қамтиды. Қағиданы жүзеге асыру мұғалімнің мүмкіндіктерін, ерекшеліктерін және оқушылардың оқу материалын игерудегі жетістіктерін үнемі зерделуіне негізделген.

      11. Жүйелі-әрекеттік тәсіл білім алушының білімді дайын күйінде емес, мұғалім практикалық тұрғыда, кезең-кезеңімен ұйымдастырған, сөйлеу, жалпы оқу және пәндік-терминологиялық лексиканы түсіндірумен, пысықтаумен және нақтылаумен қол жетімді қызмет (бақылау, эксперимент, жаттығулар) арқылы алады.

      12. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл білім алушылардың жеке ерекшеліктерін (жас, физиологиялық, психологиялық, зияткерлік және білім беру қажеттіліктерін) ескере отырып, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыруды білдіреді.

      13. Сараланған тәсіл гетерогенді контингент жағдайында білім алушыларды сәтті оқыту үшін қолданылады, ол есту қабілетінің бұзылу дәрежесін, танымдық, сөйлеу дамуының ерекшеліктерін ескере отырып топтарға бөлуге және оқытуда әр түрлі көлемдегі, күрделіліктегі тапсырмаларды қолдануды, белсенділік қарқыны мен мұғалімнің көмегін өзгертуді қамтиді.

      14. Тіл үйретудің негізі болып табылатын коммуникативтік тәсіл нашар еститін білім алушылардың сөйлеу әрекетін дамытудың жетекші қағидасы ретінде әрбір оқу пәнінің құралдарымен – әртүрлі оқу жағдайларында білім мен дағдылармен алмасу, тілдік және сөйлеу нормалары жүйесін дұрыс пайдалану ретінде қарастырылады.

      15. Кешенді тәсіл әртүрлі саладағы мамандардың: невропатолог, сурдолог, психолог, отоларингологқа қажетті көмегі мен қолдауын қамтиды.

      16. Арнайы педогогикалық процесте оқытудың полисенсорлық негізі қамтамасыз етіледі. Оқу процесіне: еріннен оқу дағдыларын дамыту бойынша жұмыс, оптикалық-акустикалық сөйлеу көріністерін дамытумен бірлікте сөйлеудің қозғалыс, кинестетикалық базасын қалыптастыратын сөйлеу техникасы бойынша арнайы жаттығулар, қалдық есту қабілетін дамыту және пайдалану бойынша жұмыс кіреді.

      17. Нашар еститін білім алушыны оқыту үшін жазылым және оқылым – бұл тілді меңгерудің ең толық құралы, сонымен қатар танымдық белсенділікті дамыту құралы.

      18. Әліппені оқыту дұрыс айтылған дыбыстар мен сөздер негізінде жүзеге асырылады. Дыбыстар мен әріптерді зерттеу дәйектілігі дыбыстардың айтылуын ассимиляциялау арқылы (тиісті дактильдік белгілер) және оларды есту арқылы ажырату мүмкіндігімен анықталады. Дыбыстар мен әріптерді зерттеу айтылымды қалыптастыру бағдарламасында көрсетілген ретпен жүзеге асырылады : п, а, м, т, о, с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, в, ф, з, ә, д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ, ғ, й, ы, ұ, э, х, ч, һ, я, ю, Ұ, ь, ъ.

      19. Келесідей дыбыстарды ауыстыруды пайдалана отырып, шамамен айтуға жол беріледі: ы, к, х, з, л, ж, г, қ, ғ, ң.

      20. Оқу дағдыларын кезең-кезеңмен қалыптастыру міндеттерін біртіндеп күрделендіре отырып,сауаттылықты оқытудың әріптік кезеңінің төрт кезеңі бөлінеді. Бірінші кезеңде дыбыстар мен әріптер зертеледі: п, а, м, т, о. Екінші кезеңде - дыбыстар мен әріптер: с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә.Үшінші кезеңде – дыбыстар мен әріптер: д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ. Төртінші кезеңде -дыбыстар мен әріптер: ғ, й, ы, ұ, э, х, ч, һ, я, ю, Ұ, ь, ъ.

      21.Тыңдау және сөйлеу тапсырмаларының мысалдары:

      1) дауысты және дауыссыз дыбыстардың сенсорлық белгілерін таңдау;

      2) сөздерден жеке дыбыстарды таңдау;

      3) есту-көру және сөйлеуді есту арқылы қабылдау (дыбыс, буын, сөз, сөйлем);

      4) берілген дыбыс пен берілген буын саны бар сөздерді атау.

      22. Оқу дағдыларын дамыту бойынша тапсырмалардың мысалдары:

      1) сөздің лексикалық мағынасы бойынша жұмыс;

      2) сөздермен ойындар;

      3) тіректерді (таяқтарды, геометриялық пішіндерді, шапалақтарды, қадамдарды) пайдалана отырып, 2-3 күрделі сөздерді буындарға бөлу;

      4) дауысты және дауыссыз дыбыстарды тиісті түспен шартты белгілеу.

      23. Жазу тапсырмаларының мысалдары:

      1) Қол және саусақ қимылдарын үйлестіруді дамыту: саусақтарды жұдырыққа қысу және саусақтарды ашу, шарлармен ойындар, ілгектер, шертулер, сақиналар, саусақтарды бір-бірімен қарсы алу, моншақтарды байлау, байлау, өру, мозаикалық ойындар;

      2) құраушы элементтерді анықтау мақсатында әріпті талдау;

      3) сөздерді дыбыспен әріптік талдау және кейіннен жаза отырып, сөйлемдерді талдау;

      4) дауысты дыбыстарды білдіретін фишкаларды әріптермен ауыстыру;

      5) баспа үлгісінен сөздерді, сөйлемдерді көшіріп жазу;

      6) тақтайшалардан тірек сөздер арқылы сөйлем құрастыру;

      7) баспа әріптері бойынша жазу.

      24. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар:

      1) базалық АКТ дағдыларына сүйене отырып, АКТ мультимедиялық ресурстарын, интерактивті тақталарды және компьютерлерді пайдалану оқу процесін жаңғыртуға және жандандыруға, сондай-ақ білім алушылар мен педагог арасындағы ынтымақтастық пен қарым-қатынасқа ықпал етеді.

      25. Білім алушылардың бұзылған функцияларын түзету мақсатында жеке есту аппараттары мен кохлеарлық импланттар қолданылады.

      26. Бағдарламаның дидактикалық қамтамасыз етілуі:

      1) жеке бөлінген Әліппе, макеттер, пәндік және сюжеттік суреттер, сурет салуға арналған керек-жарақтар, магниттік тақталар, кестелер, тапсырмалары бар карточкалар, дидактикалық ойындар, терілетін кенеп;

      2) стендтерде немесе электрондық тасығыштарда, оқу режиміндегі қауіптер мен өзгерістер туралы ескертетін және аспаптардың, кабинеттер мен оқу сыныптарының атауларын белгілейтін, баспа кестелері түрінде ұсынылған мәтіндік ақпараттың болуы.

      27. Демонстрациялық және көрнекі құралдарға қойылатын талаптар:

      1) заттар визуалды және тактильді тексеруге ыңғайлы, ашық түсті, дәстүрлі, оңай танылатын пішінде болуы керек және негізгі бөлшектер анық және түспен ерекшеленуі керек;

      2) бейнеленетін заттарға тән белгілер дәл берілуі тиіс және модельде немесе макетте зат бөліктерінің дұрыс пропорциялары мен арақатынасын сақтау маңызды; адамды немесе жануарды бейнелейтін ойыншықтар дененің барлық бөліктерін және олардың дұрыс пропорционалдық арақатынасын беруі тиіс;

      3) бастауыш сыныптарға арналған оқу кестелері монографиялық, эстетикалық, оқылатын және табиғи заттарды алмастырмауы керек, бірақ оларға қосымша ретінде қолданылады;

      4) оқытудың дыбыс-бейне жазу құралдары білім алушылардың есту қабілетінің жоғалу дәрежесін, жас ерекшеліктерін ескереді және ақпаратты көру талдағышы арқылы беретін экрандық, экрандық-дыбыстық, бір мезгілде көру және есту талдағышына әсер ететін және есту органы арқылы ақпарат беретін дыбыстық құралдарды қамтиды.

      28. Пәнаралық байланыс "Математика", "Түзету ырғағы", "Қоршаған әлеммен танысу", "Музыка", "Көркем еңбек", "Айтылымды қалыптастыру және естіп қабылдауды дамыту" пәндерімен орнатылады.

3-тарау. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұны

      29. 0-сыныптағы пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі аптасына 7 сағатты, барлығы 224 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      30. Оқу пәнінің мазмұнын іріктеу бірліктері:

      1) қазақ тілінің дыбыстары мен әріптерінің жүйесі;

      2) тіл бірліктері: дыбыс, буын, сөз,сөйлем, мәтін,;

      3) қазақ тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;

      4) орфографиялық және пунктуациялық нормалардың минимумы;

      5) балалар көркем әдебиетінің шығармалары.

      31. Бағдарламаның мазмұны. Оқу процесі кезеңдерге бөлінеді: әліппеге дейінгі, әліппелік, әліппеден кейінгі. Мектепке дейінгі сыныпта оқытудың әліппеге дейінгі кезеңі 91 сағат және оқытудың әліппелік кезеңі 133 сағат.

      32. Әліппелік кезеңде 0-сыныпта келесі дыбыстар мен әріптер ретімен оқытылады:

      1 кезең: п, а, м, т, о.

      2 кезең: с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә.

      3 кезең: д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ.

      33. Әліппеге дейінгі кезеңі бірінші тоқсанда басталып,екінші тоқсанның қараша айымен аяқталады.Мұғалім сынып оқушыларының мүмкіндіктерін ескере отырып,тақырыппен танысуға арналған сағат санын дербес реттейді.

      Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) 0-сыныпқа түскен білім алушыларды бастапқы зерделеу (жалпы және сөйлеу тілінің даму деңгейін анықтау);

      2) оқуға деген қызығушылықты дамыту, мектептегі мінез-құлық ережелерін меңгеру;

      3) есту қабілетін, ономатопея қабілетін дамыту;

      4) тілдік қарым-қатынас дағдыларын үйрету;

      5) сөйлеу туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру (сөз, сөйлем, буын, дыбыс);

      6) фонематикалық қабылдауды, анализ, синтезді дамыту;

      7) дыбысты дұрыс айтуды қалыптастыру;

      8) ауызша сөйлеуді дамыту;

      9) көру және кеңістіктік қабылдау түсініктерін қалыптастыру;

      10) қол моторикасын дамыту, жазуды үйретуге дайындық;

      11) оқу қызметінің дағдыларын қалыптастыру (оқу мақсатын қабылдау, іс-қимыл жоспарын ұстану, үлгіге бағдарлау, өзін-өзі бақылауды, өзін-өзі бағалауды жүзеге асыру).

      34. Әліппені оқытудың әріптік кезеңі екінші тоқсанда басталып,төртінші тоқсанда аяқталады. Мұғалім сынып оқушыларының мүмкіндіктерін ескере отырып, дыбыспен және әріппен танысуға арналған сағат санын дербес реттейді.

      35. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) Зерттелетін дыбыстардың дұрыс артикуляциясын игеру;

      2) сөздік қорын кеңейту;

      3) фонемалық процестердің дамуы (сөйлеу дыбыстарын қабылдау, берілген дыбыстың сөздегі орнын анықтау: бірінші,соңғы);

      4) дауысты, дауыссыз дыбыстар, екпін ұғымдарынмен танысу;

      5) зерттелген дыбыстарды әріптермен салыстыру;

      6) тілдік бірліктер туралы қарапайым ұғымдарды бекіту (дыбыс, буын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем ,мәтін);

      7) дыбыстарды буындарға біріктіру, кері, тікелей ашық буындарды, меңгерілген буын құрылымдарынан сөздерді, қысқа сөйлемдерді жатқа оқу дағдыларын қалыптастыру;

      8) қол жетімді сөйлеу деңгейінде үйлесімді монологтық және диалогтік сөйлеуді дамыту;

      9) каллиграфия және графика нормаларына сәйкес жазу дағдыларын дамыту;

      10) ауыз әдебиеті мен көркем шығармалар туындылары арқылы ұлттық құндылықтарға құрметпен қарауға тәрбиелеу.

      36. Бағдарлама мазмұны 3 бөлімнен тұрады:

      1) "Тыңдалым/есту-визуалды қабылдау және сөйлеу";

      2) "Оқылым";

      3) "Жазылым";

      37. "Тыңдалым мен айтылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиді:

      1) сараланған есту-көру және есту арқылы қабылдау;

      2) тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну;

      3) сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру;

      4) сөйлеудің әртүрлі бөліктерін, сөз тіркестерін қолдану;

      5) тілдің негізгі грамматикалық заңдылықтарын практикалық меңгеру;

      38. "Оқылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиді:

      1) сөздер мен сөйлемдерді оқу;

      2) дыбыстар мен әріптерді білу;

      3) сөзді дыбыстық- әріптік талдау;

      4) сөздер мен сөйлемдерді аналитикалық оқу;

      5) мәтінді талдау.

      39. "Жазылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиді:

      1) жазуды меңгеруге дайындық;

      2) графикалық, орфографикалық және каллиграфикалық нормаларды сақтау;

      3) үлгі бойынша жазу;

      4) диктант жазу;

      5) өздігінен жазу (таныс сөздер) ;

      6) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды қолдану.

      40. Білім берудің базалық мазмұны.

      41. "Тыңдалым мен айтылым" дыбысқа дейінгі кезең:

      1) қоршаған ортаның дыбыстарын тыңдау және ажырату, тыңдау, сөйлеу дыбыстарын анық айту;

      2) мұғалім мен оқушылардың сөзін тыңдау, естігеннің мағынасын түсіну және дыбыс күшейткіш аппаратының көмегімен және онсыз, есту-көру немесе есту арқылы дыбысталатын сөзді бара бар қабылдау біліктерін қалыптастыру;

      3) ұсынылған мәтіндегі ақпаратты түсіну, мәтіннің негізгі ойын анықтау, оның мазмұнын сұрақтар бойынша беру. Еріннен оқу. Ауызша-дактильді сөйлеуді түсіну;

      4) фонетикалық ырғақ жүргізу арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;

      5) сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру. Ауызша емес қарым-қатынас құралдарын (интонация, мимика, ым-ишара, позалар) қолдана отырып, сөйлесуді бастау, қолдау, аяқтау, назар аудару дағдыларын игеру;

      6) екпінді, орфоэпиялық нормаларды және дұрыс интонацияны сақтай отырып, мәнерлеп және анық айту дағдыларын қалыптастыру;

      7) оқу және тұрмыстық қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетінің нормаларын меңгеру (сәлемдесу, қоштасу, кешірім сұрау, Алғыс айту, өтініш білдіру);

      8) сөздің мағынасы мен мәнін түсіне отырып, сөздік қорын кеңейту және сөзді мақсаты бойынша қолдану. Дактильді сөйлеуді сөздердің дыбыстық құрамын нақтылау үшін көмекші құрал ретінде пайдалану;

      9) оқу міндетіне сәйкес ауызша монологиялық мәлімдемелерді практикалық меңгеру (сипаттау, баяндау, пайымдау);

      10) сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (ырғақ, екпін, қарқын, үзіліс).

      Ескерту: мұғалім тыңдау көлемін өзі реттейді.

      42. Тыңдалым мен айтылым, әліпбилі к кезең:

      1) заттарды жіктеу және жалпылама сөздерді таңдау, сұрақтарға толық жауап бере білуді қалыптастыру;

      2) сөйлеу этикеті сөздерін қолдану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын кеңейту;

      3) сөздің мағынасы мен мағынасын түсіну, сөзді мақсаты бойынша қолдану;

      4) орфоэпиялық нормаларға сәйкес сөздердің айтылуы, сөздердегі екпіннің дұрыс қойылуы;

      5) оқушыларды қызықтыратын және берілген тақырыптарға монологиялық және диалогтық формада сөйлем құрау білігін қалыптастыру;

      6) тыңдалған/оқылған мәтінді қайта айту (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша);

      7) сюжеттік сурет бойынша, суреттер сериясы бойынша, берілген тақырыпқа сөйлемдер құрау;

      8) мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді үйрену.

      Ескерту: тыңдау материалының көлемі: 30 сек. - 1 мин; тыңдауға арналған көркем шығарманың көлемі 10 сөзден 0,5 бетке дейін (сюжеттік суретті қоса).

      43. Оқылым, әліппеге дейінгі кезең:

      1) жаһандық оқу дағдыларын дамыту (белгілерді ажырату және таңдау);

      2) заттың сурет және сөзбен арақатынасы, "сөз" ұғымы;

      3) орындалған әрекет бойынша сурет бойынша сөйлемдер құрау;

      4) сөйлеудің интонациялық ұйымдастырылуын бақылау (сөйлемнің соңындағы интонация, хабарлама, сұрақ, леп), үзілістерді сақтау;

      5) сөздің буындық құрылымының графикалық сызбасын құру, екпінді анықтау;

      6) сөйлеу дыбыстарын тыңдау және анық айту, артикуляциялық жаттығуларды орындау;

      7) кейбір дауысты және дауыссыз дыбыстарды (а, у, м) сөздерден терминологияны пайдаланбай ажырату; осы дыбыстардан басталатын сөздерді тану және атау;

      8) мұғалімнің оқыған мазмұны бойынша сұрақтарға иллюстрацияға сүйене отырып жауаптар;

      9) "сөйлем" ұғымы, сөйлемнің шартты-графикалық схемасы; сөйлемді сөзге бөлу.

      44. Оқылым, әліппе кезеңі (1, 2 және 3 кезеңдер):

      1) зерттелетін дыбыстарды дұрыс және анық айту (1-кезең: п, а, м, т, о., 2- кезең: с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә, 3-кезең: д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ.);

      2) осы дыбыстың сөзде болуын анықтау, оның сөздегі орнын анықтау: басында, соңында;

      3) көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді іріктеу;

      4) дыбыс пен әріптерді арақатынасы;

      5) дыбыс пен әріптерді ажырату;

      6) бірқатар дыбыстардан/әріптерден ұсынылған дыбысты/әріптерді таңдау;

      7) әріптердің (бас, баспа) бейнелерін еске түсіру;

      8) "буын" ұғымы; сөздерді буындарға бөлу және сөздерді буындарға бөліп айту;

      9) дауысты және дауыссыз дыбыстардың шартты белгіленуі;

      10) буынның (сөздің) графикалық дыбыстық моделінен үлгі-схемадағы дыбыстарды әріптермен белгілеуге көшу; буынның (сөздің) дыбыс әріптік моделін дауысты әріпке бағдарлай отырып "оқу" ;

      11) меңгерілген дыбыстардан және әріптерден кері буындар құрастыру, бұл буындарды дауысты дыбыстардың ұзақ және қысқа айтылуымен оқи білу;

      12) меңгерілген дыбыстардан және әріптерден тікелей ашық буындар құрастыру, оларды ұзақ және қысқа оқи білу, кері және тікелей ашық буындарды салыстыру, осы буындардан сөздерді оқу;

      13) тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;

      14) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдерді интонациялау: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтірмен үзілістерді сақтау; бір сөйлемді екіншісінен бөлетін үзілістерді сақтау;

      15) баланың жеке қарқынына сәйкес жылдамдықпен буынды оқу және толық сөздерді оқу;

      16) иллюстрацияға сүйене отырып, оқылғанның мазмұны бойынша сұрақтарға жауаптар.

      Ескерту: оқу материалының көлемі 2-3 сөзден және қысқа мәтіндерден (2-4 сөйлем) 2-3 сөйлемнен тұрады.

      45. Жазу, әліппеге дейінгі кезең:

      1) негізгі түстермен танысу, оларды ажырату;

      2) заттардың көрсетілген тәртіппен орналасуы;

      3) әріптердің графикалық бейнесіне ұқсайтын түрлі түсті жолақтардан сәйкестіктер орнату (н, ш, т);

      4) жазу гигиенасы ережелерімен танысу; жазу кезінде дұрыс отырғызу, дәптердің орналасуы, қарындашты, қаламды дұрыс ұстау;

      5) дәптер бетінің кеңістігінде (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар), оқулық бетінің кеңістігінде (беттің жоғарғы, төменгі жағында) бағдарлай білуді қалыптастыру;

      6) ұсақ моториканы дамыту (саусақ гимнастикасының жаттығуларын, оның ішінде заттармен орындау; бояу, сурет салу, мозаикадан өрнек жасау, шаблон, трафарет бойынша соғу, контур бойынша сызу, нүктелер бойынша қосу, А4 форматындағы қағаздың сызылмаған парақтарындағы шектерді сақтай отырып, түрлі бағыттарда бояу және штрихтау, тақтада бормен жазу);

      7) дәптерде ою-өрнекті сурет салу (түзу және кесінді сызықтардан тұратын жиектерді салу, қисық сызықтарды сызу, әріп пішініне ұқсас заттарды салу, таныс заттарды салу, түзу, қисық және кесінді сызықтардан жиектерді салу, геометриялық фигуралардан өрнектер салу, толқынды сызықтардан жиектерді салу);

      8) әріптер элементтерінің жазулуы (тік таяқша, төменгі жағы дөңгелектелген тік таяқша, жоғарғы жағы дөңгелектелген тік таяқша, ілмек, жартылай сопақ, сопақ,бас әріптер элементтері);

      9) сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу; сөйлемді модельдеу.

      46. Жазылым, әліппе кезеңі:

      1) каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру: қолжазба әріптерінің (кіші және үлкен) графикалық бейнесін талдау, олардың құрылымдық элементтерін салыстыру;

      2) кіші және үлкен әріптер мен олардың қосындыларының кері және түзу буындардағы, сөздердегі, сөйлемдердегі каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып жазу (жоғарғы, орта, төменгі үзбелі және үзбелі);

      3) дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін әріптерді, буындарды, сөздерді қолжазба қарпінен өз бетінше көшіріп жазу;

      4) 2-3 сөзден тұратын буындарды, сөздерді, сөйлемдерді бөлінген әліппенің әріптерінен құрастырғаннан кейін баспа қарпінен көшіріп жазу;

      5) адамдардың есімдерінде бас әріпті жазу;

      6) алдын ала дыбыс әріптік талдаудан кейін әріптерді, буындарды және жекелеген сөздерді диктант арқылы жазу;буын бойынша жазудың іс-әрекеттерін пысықтау;

      7) сөйлемдерді ережелерді ескере отырып жазу: сөйлемнің басындағы бас әріп, сөйлемнің соңындағы нүкте, сөйлемдегі сөздердің бөлек жазылуы;

      8) сөз бен сөйлем туралы бастапқы түсінік, "пән" және "сөз" ұғымдарының аражігін ажырату пән атауы ретінде;

      9) сурет бойынша сөйлемдер құрастыру, берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау, сөйлемдердің графикалық модельдерін құрастыру.

      Ескерту. 1. І-жартыжылдықтағы жазба жұмыстарының көлемі: графикалық диктант – 1-3 таңба, әріптік диктант – 2-3 әріп, буындық диктант-3-4 буын. II-жартыжылдықтағы жазба жұмыстарының көлемі: графикалық диктант - 4-5 таңба, әріптік диктант – 4-7 әріп, буындық диктант – 5-6 буын.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      47. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодпен берілген. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан – бөлім мен бөлімшені,төртінші сан –оқыту мақсатының нөмірленуін білдіреді. 0.1.2.1 кодында "0" - сынып, "1.2" - бөлім және бөлімше "1" – оқыту мақсатының реттік нөмірі.

      48. Оқыту мақсаттарының жүйесі:

Бөлім:Тыңдалым/есту-визуалды қабылдау және сөйлеу

Бөлімше(негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Сараланған есту көру және есту қабылдауы

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірістерді, жай сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді (мұғаліммен бірге), рефлексивті түрде (мұғалімнен кейін қайталау), хормен айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау,ажырату және айту(таныс сөздер материалында);
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, дыбыстарды айту;
0.1.1.4 сөздердің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
0.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
0.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау

1.2. Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну

0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға кестеге сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру

1.3. Сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру

0.1.3.1 қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, іс-әрекет пен затты көрсете отырып, тапсырмаларды орындау;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.3 диалогта ауызша байланыстырып сөйлеуді қолдану;
0.1.3.4 әртүрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың вербальды емес құралдарын (мимика, ым-ишара) пайдалану, сөздің интонациясын сақтау

1.4. Сөйлеудің әр түрлі бөліктерін, ауызша жалпылауды қолдану

0.1.4.1 сұрақтарға жауап беретін сөздерді түсіну және қолдану: кім? не? не істеп жатыр? қандай?;
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану

1.5. Тілдің негізгі грамматикалық заңдылықтарын практикалық игеру

0.1.5.1 әрекеттерді көрсету бойынша және сюжеттік сурет бойынша қарапайым сөйлемдер құрау;
0.1.5.2 әр түрлі сөз тіркестері бар сөйлемдерді құрастыру: (зат + әрекет; зат + әрекет+зат);
0.1.5.3 жаны бар-жансыздық белгісі бойынша кім? немесе не? сұрақтарын ажырату;
0.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
0.1.5.5 зат есімнің жалпы белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және оларды сипаттамасы бойынша тану, қажет болған жағдайда көрнекілікке және тақтайшаға сүйене отырып;
0.1.5.7 көрнекілік пен мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
0.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

Тыңдалым мен айтылым

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

1.1. Сараланған есту көру және есту қабылдауы

0.1.1.1 балалардың есту қабілетін дамыту, айтылуын қадағалау, сөздікті кеңейту және жандандыру, сөйлемдерді құрастыруда жаңа сөздерді қолдану, сұрақтарға жауап беру;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін ажырату және көбейту (таныс сөздер материалында);
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, дыбыстарды сәйкестеу;
0.1.1.4 сөздердің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
0.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
0.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау

1.2. Тыңдалған мәтіннің есту және есту-көру мазмұнын түсіну

0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе сүретті көрсету;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға кестеге сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру

1.3. Сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру

0.1.3.1 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану;
0.1.3.2 әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға тірей отырып тапсырмаларды орындау;
0.1.3.3 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.4 әртүрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишара) пайдалану, сөздің мағынасын жеткізу үшін хабарламаның, сұрақтың, сезім білдірудің интонациясын сақтау

1.4. Сөйлеудің әр түрлі бөліктерін, ауызша жалпылауды қолдану

0.1.4.1 сұрақтарға жауап беретін сөздерді түсіну және қолдану: кім? не? не істеді? қандай?;
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану

1.5. Тілдің негізгі грамматикалық заңдылықтарын практикалық игеру

0.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым ұсыныстар жасау;
0.1.5.2 әр түрлі сөз тіркестері бар сөйлемдерді құрастыру: (пән + әрекет; пән + әрекет+зат);
0.1.5.3 сұрақтарды ажырату кім? немесе не? анимация-жансыздық белгісі бойынша ажырату;
0.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
0.1.5.5 зат есімнің жалпы белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және оларды сипаттау бойынша тану, қажет болған жағдайда көрнекілікке және тақтайшаға тіркеп жазу;
0.1.5.7 көрнекілікпен сұрақтарға сүйене отырып, таратылған және қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтінді құрастыру;
0.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

Бөлім: Оқылым

Бөлімше: Негізгі дағдылар

Оқыту мақсаттары

2.1. Ғаламдық сөздер мен сөйлемдерді оқу

0.2.1.1 заттар мен сүреттерге арналған сөздер жазылған тақтайшаларды табу және таңдау;
0.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көегімен (тақтайшалардан) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу

2.2. Дыбыстар мен әріптерді білу

0.2.2.1 үйренген әріптерді тану, атау, дактильдеу және дыбыстарын айту;
0.2.2.2 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату атау;
0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.2.5 ұсынылған дыбысты бірқатар дыбыстардан ажырату;
0.2.2.6 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен

2.3. Дыбыс пен әріпті тану, ажырату

0.2.3.1 сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
0.2.3.2 сөзбен жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
0.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
0.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында)

2.4. Сөздер мен сөйлемдерді аналитикалық оқу

0.2.4.1 кеспе әріптерден буын сөздер құрастыру;
0.2.4.2 баспа мәтінінен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.4.3 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
0.2.4.4 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
0.2.4.5 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау

2.5. Мәтінді талдау

0.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру

Бөлім: Жазылым

Бөлімше: Негізгі дағдылар

Оқыту мақсаттары

3.1. Жазуды игеруге дайындық

0.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезіңде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге бағдарлану;
0.3.1.3 қолдар мен саусақтарды дәл, үйлесімді қолдану;
0.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
0.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
0.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас түрлі комбинацияларды шығару (н, ш, т);
0.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау

3.2. Графикалық, орфографикалық және каллиграфиялық нормаларды сақтау

0.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді қағазға торға салу;
0.3.2.2 өрнек салу, үлгі бойынша суреттер салу;
0.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу;
0.3.2.4 әріптердің, әріптердің, сөздердің элементтерін үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.2.5 кіші және бас әріптерді ажырату;
0.3.2.6 игерілген әріптерді баспа әріптермен жазу;
0.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
0.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
0.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу

3.3. Үлгі бойынша жазу

0.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді, буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді бас әріптермен жазу;
0.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.3.3 ұсыныстарды баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою

3.4. Диктант жазу

0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды айтылумен жазу;
0.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөзді айтылумен жазу;
0.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен айтылумен жазу

3.5. Өзіңдік жазу (таныс сөздер)

0.3.5.1 өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптермен жазу;
0.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
0.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
0.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
0.3.5.5 сурет бойынша сөйлемдер құрау;
0.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
0.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру

3.6. Емле ережелерімен танысу және оларды қолдану

0.3.6.1 сөздерді бөлек жазу;
0.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті (бас әріпті) жазу;
0.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
0.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
0.3.6.5 "пән" және "сөз" ұғымдарын ажырату

      49. Осы оқу бағдарламасы қосымшаға сәйкес бастауыш білім беру деңгейінің "0" сыныбына арналған "Әліппе, Ана тілі" пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      50. Бөлім мен тақырыптарды зерттеуге сағаттарды бөлу мұғалімнің қалауына қалдырылады.

Параграф 3. Нашар еститін, кейіннен естімей қалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту қазақ тілінде)

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым мен айтылым

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі кезең

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірістерді, жай сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді (мұғаліммен бірге), рефлексивті түрде (мұғалімнен кейін қайталау), хормен айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау,ажырату және айту(таныс сөздер материалында);
0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға кестеге сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру
0.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.4 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың вербальды емес құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп)
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және оларды қажет болған жағдайда көрнекілік пен тақтайшаға сүйене отырып сипаттамасы бойынша тану;

0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған тақтайшаларды табу және таңдау;
0.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (тақтайшаларда) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу

0.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге бағдарлану;
0.3.1.3 суретті орындау кезінде қолдар мен саусақтарды дәл, үйлесімді қолдану;
0.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
0.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
0.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас әр түрлі комбинацияларды шығару (н, ш, т);
0.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау;
0.3.2.2 үлгі бойынша өрнек салу, суреттер салу;
0.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді үлгі бойынша торлы қағазға салу;
0.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірістерді, жай сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді (мұғаліммен бірге), рефлексивті түрде (мұғалімнен кейін қайталау), хормен айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау,ажырату және айту(таныс сөздер материалында);
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, дыбыстарды айту;
0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға тақтайшаға сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру;
0.1.3.4 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
0.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
0.1.5.5 зат есімнің жалпы белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.3 диалогта ауызша байланыстырып сөйлеуді қолдану;
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың вербальды емес құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және қажет болған жағдайда көрнекілік пен тақтайшаға сүйене отырып оларды сипаттамасы бойынша тану;
0.1.5.3жаны бар-жансыздық белгісі бойынша кім? немесе не? сұрақтарын ажырату

0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған тақтайшаларды табу және таңдау;
0.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (тақтайшалардан) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
0.2.2.1 үйретілген әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын айту;
0.2.2.2 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
0.2.2.6 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
0.2.2.5 дыбыстар қатарынан ұсынылған дыбысты ажырату;
0.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
0.2.4.1 тілінген әліппеден буындар мен сөздерді құрастыру;
0.2.4.2 басылған мәтіннен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.4.5 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша сөйлемдер құрау;

0.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге бағдарлану;
0.3.1.3 суретті орындауда қолдар мен саусақтарды дәл, үйлесімді қолдану;
0.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
0.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
0.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас түрлі комбинацияларды шығару (н, ш, т);
0.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау;
0.3.2.2 үлгі бойынша өрнек салу, суреттер салу;
0.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді торлы қағазға салу;
0.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу;
0.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
0.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
0.3.2.6. үйретілген әріптерді баспа түрінде жазу;
0.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
0.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
0.3.2.4 әріптердің элементтерін, әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.1 өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптерімен жазу;
0.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою;
0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды айтылумен жазу;
0.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөзді айтылумен жазу;
0.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен айтылумен жазу

3-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірістерді, жай сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді (мұғаліммен бірге), рефлексивті түрде (мұғалімнен кейін қайталау), хормен айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау,ажырату және айту(таныс сөздер материалында);
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, дыбыстарды айту;
0.1.1.4 сөздің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
0.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға тақтайшаға сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру;
0.1.3.4 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
0.1.5.5 зат есімнің жалпы белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.3 диалогта ауызша байланыстырып сөйлеуді қолдану;
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың вербальды емес құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және қажет болған жағдайда көрнекілік пен тақтайшаға сүйене отырып оларды сипаттамасы бойынша тану;
0.1.5.3 жаны бар-жансыздық белгісі бойынша кім? немесе не? сұрақтарын ажырату
0.1.4.1 сұрақтарға жауап беретін сөздерді түсіну және қолдану:кім? не? бұл жасайды? қандай?
0.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым ұсыныстар жасау;
0.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (пән іс-әрекет; пән іс-әрекет пән);
0.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
0.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.2.1 үйретілген әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын айту;
0.2.2.2 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
0.2.2.6 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
0.2.2.5 дыбыстар қатарынан ұсынылған дыбысты ажырату;
0.2.3.1 сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
0.2.3.2 сөзбен жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
0.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
0.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында);
0.2.4.1 тілінген әліппеден буындар мен сөздерді құрастыру;
0.2.4.3 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
0.2.4.2 басылған мәтіннен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.4.4 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
0.2.4.5 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша сөйлемдер құрастыру;

0.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
0.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
0.3.2.6. үйретілген әріптерді баспа түрінде жазу;
0.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
0.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
0.3.2.4 әріптердің элементтерін, әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.1 өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптерімен жазу;
0.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою;
0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктант бойынша жазу;
0.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөзді диктантпен жазу;
0.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктант арқылы жазу
0.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
0.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
0.3.3.3 сөйлемдерді баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
0.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
0.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
0.3.5.5 сурет бойынша сөйлемдер құрау;
0.3.6.1 сөздерді бөлек жазу;
0.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
0.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
0.3.6.5 "пән" және "сөз" ұғымдарын ажырату;
0.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
0.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті жазу

4-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірістерді, жай сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді (мұғаліммен бірге), рефлексивті түрде (мұғалімнен кейін қайталау), хормен айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау,ажырату және айту(таныс сөздер материалында);
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, дыбыстарды айту;
0.1.1.4 сөздердің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
0.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
0.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға тақтайшаға сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру;
0.1.3.4 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
0.1.5.5 зат есімнің жалпы белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.3 диалогта ауызша байланыстырып сөйлеуді қолдану;
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың вербальды емес құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және оларды сипаттамасы бойынша тану, қажет болған жағдайда көрнекілікке және тақтайшаға сүйене отырып;
0.1.5.3 жаны бар-жансыздық белгісі бойынша кім? немесе не? сұрақтарын ажырату;
0.1.4.1 сұрақтарға жауап беретін сөздерді түсіну және қолдану:не? бұл жасайды? қандай?
0.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым сөйлемдер құрау;
0.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (пән іс-әрекет; пән іс-әрекет пән);
0.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
0.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.2.1 зерттелген әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын қабылдау;
0.2.2.2 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
0.2.2.6 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
0.2.2.5 ұсынылған дыбысты бірқатар дыбыстардан ажырату;
0.2.3.1 сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
0.2.3.2 сөзбен жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
0.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
0.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында);
0.2.4.1 тілінген әліппеден буындар мен сөздерді құрастыру;
0.2.4.3 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
0.2.4.4 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
0.2.4.2 басылған мәтіннен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.4.5 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау;
0.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру

0.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
0.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
0.3.2.6. үйретілген әріптерді бас әріптермен жазу;
0.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
0.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
0.3.2.4 әріптердің элементтерін, әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.1 өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптерімен жазу;
0.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою;
0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктант бойынша жазу;
0.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөзді диктантпен жазу;
0.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктант арқылы жазу
0.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктант бойынша жазу;
0.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
0.3.3.3 сөйлемдерді баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
0.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
0.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
0.3.5.5 сурет бойынша сөйлемдер құрау;
0.3.6.1 сөздерді бөлек жазу;
0.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
0.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
0.3.6.5 "пән" және "сөз" ұғымдарын ажырату;
0.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
0.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті (бас әріпті) жазу

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрі
2024 жылғы 6 қарашадағы
№ 327 бұйрығына
6-қосымша

Нашар еститін, кейіннен естімей қалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      1. Нашар еститін, кейіннен естімей қалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1- сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі -Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына, "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығына сәйкес әзірленген.

      2. Бағдарламаның мақсаты - нашар еститін (кейіннен естімей қалған) білім алушылардың даму ерекшеліктерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастырумен өзара байланыста тыңдау, сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын меңгеру процесінде функционалдық сауатты тұлғаны қалыптастыру үшін жағдайлар жасау.

      3. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) тыңдау, сөйлеу, оқу және жазу, қарапайым нұсқауларды орындау қабілеттерін қалыптастыру;

      2) білім алушылардың ауызекі сөйлеу дағдыларын дамыту және сөздік қорын жандандыру;

      3) дактилологияны алфавиттік әріптерді көрсетумен қатар, сөйлеуді қабылдауды, сөздердің дыбыстық құрамын, сөйлеу дағдыларын қалыптастыру мен нақтылауды жеңілдету үшін қолдану;

      4) сөйлеудің құрылымдық компоненттері (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) туралы қарапайым түсінік қалыптастыру;

      5) жаһандық оқу,сөздерді буындар мен тұтас сөздер бойынша оқу дағдыларын дамыту;

      6) алфавиттің баспа және жазбаша әріптерін ажырату және каллиграфиялық жазуды үйрету, жазу дағдыларын қалыптастыру;

      7) білім алушыларда дұрыс оқу қызметті қалыптастыру;

      8) оқуға және кітапқа деген қызығушылықты тәрбиелеу;

      9) басқалар мейірімді қарым-қатынас қалыптастыру,сөйлеу мәдениеті мен қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      10) танымдық қызығушылықты қалыптастыру және өз сөзін жетілдіруге ұмтылу арқылы шығармашылық қабілеттерін дамыту;

      11) қоршаған әлемді игеру арқылы оқытылатын тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту.

      4. Кең ауқымды дағдылармен органикалық бірлікте тұлғалық қасиеттерді дамыту білім алушыларға:"қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілік", "құрмет", "ынтымақтастық", "еңбек және шығармашылық", "ашықтық", "өмір бойы білім беру"білім берудің базалық құндылықтарын сіңіру үшін негіз болып болып табылады .

      5. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:

      1) сөйлеуді есту-көру және есту арқылы қабылдауды дамыту;

      2) сөйлеу тілін және дұрыс айтылуын қалыптастыру;

      3) білім алушылардың сөйлеу уәждемесін арттыру;

      4) көрнекі-бейнелі және ауызша-логикалық ойлауды қалыптастыру.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Есту қабілетінің бұзылуы оқушылардың барлық танымдық іс-әрекетінің даму барысына әсер етеді, сөйлеудің дамымауына әкеледі. Нашар еститін балалар көбінесе келесі сөйлеу бұзылыстарын анықтайды: айтылымдағы кемшіліктер,сөздердің шектеулі қоры,сөздерді дұрыс түсінбеу және сөздерді дұрыс қолданбау, сөйлеудің грамматикалық құрылымдағы кемшіліктері (сөйлемді дұрыс емес құру, сөйлемдегі сөздерді дұрыс үйлестірмеу), ауызша сөйлеуді шектеулі түсіну, оқылатын мәтінді шектеулі түсіну, ауызша қарым-қатынас қиындықтары.

      7. Мектепте оқудың басында есту қабілеті нашар оқушының сөйлеу деңгейіндегі айырмашылықтар айтарлықтай өте үлкен:сөйлеу бүршіктерінің болуынан бастап жеке лексикалық-грамматикалық, фонетикалық және грамматикалық кемшіліктері бар салыстырмалы түрде қалыптасқан сөйлеуге дейін.

      8. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері даму ерекшеліктерін ескеретін және білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін арнайы педагогика қағидаттарына негізделген.

      9. Жүйелілік принципі күрделі функционалды жүйе ретінде, психикалық даму идеясына, тығыз өзара әрекеттесетін құрылымдық компоненттерге сүйенеді.

      10. Дамытушылық оқыту принципі баланың жақын даму аймағында оқу міндеттерін қоюды қамтиды. Принципті іске асыру мұғалімнің оқушылардың оқу материалын игерудегі мүмкіндіктерін, ерекшеліктері мен жетістіктерін үнемі зерделеуіне негізделген .

      11. Жүйелі-іс-әрекеттік тәсіл білім алушының білімді дайын күйінде емес, оны мұғалім кезең-кезеңімен ұйымдастырған практикалық, қол жетімді іс-әрекет (байқау,эксперимент, жаттығулар) түсініктеме беру, сөйлесу, жалпы білім беру және пәндік-терминологиялық лексиканы пысықтау және нақтылау арқылы өзі өндіретіндігінде.

      12. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл білім алушылардың жеке ерекшеліктерін (жас, физиологиялық, психологиялық, зияткерлік және білім беру қажеттіліктерін) ескере отырып, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыруды білдіреді.

      13. Дифференциалды тәcіл оқушыларды гетерогенді контингент жағдайында сәтті оқыту үшін қолданылады, бұл оқушыларды есту қабілетінің бұзылу дәрежесін,танымдық,сөйлеу дамуының ерекшеліктерін ескере отырып топтарға бөлуге және оқытуда әр түрлі көлемдегі, күрделіліктегі тапсырмаларды қолдануға,белсенділік қарқыны мен мұғалімнің көмек шарасын өзгертуге мүмкіндік береді.

      14. Тілді оқытудың негізі бола отырып, коммуникативті тәсіл әр оқу пәні арқылы нашар еститін білім алушылардың сөйлеу әрекетін дамытудың жетекші қағидасы ретінде әрбір оқу пәнінің құралдарымен – әртүрлі оқу жағдайларында білім мен дағдылармен алмасу, тілдік және сөйлеу нормалары жүйесін дұрыс пайдалану ретінде қарастырылады.

      15. Кешенді тәсіл әртүрлі саладағы мамандардың: невропатолог, сурдолог, психолог, отоларингологқа қажетті көмегі мен қолдауын қамтиды.

      16. Арнайы педагогикалық процесте оқытудың полисенсорлық негізі қамтамасыз етіледі. Оқу процесіне: еріннен оқу дағдыларын дамыту бойынша жұмыс, оптикалық-акустикалық сөйлеу көріністерін дамытумен бірлікте сөйлеудің қозғалыс, кинестетикалық базасын қалыптастыратын сөйлеу техникасы бойынша арнайы жаттығулар, қалдық есту қабілетін дамыту және пайдалану бойынша жұмыс .

      17. Нашар еститін білім алушылар үшін жазу және оқу – бұл тілді игерудің ең толық құралы, сонымен қатар танымдық белсенділікті дамыту құралы болып табылады.

      18. Сауаттылықты оқыту дұрыс айтылатын дыбыстар мен сөздердің материалында жүзеге асырылады. Дыбыстар мен әріптерді зерттеу кезектілігі дыбыстардың айтылуын (тиісті дактильдік белгілер)ассимиляциялау және оларды есту арқылы ажырату мүмкіндігімен анықталады. Дыбыстар мен әріптерді зерттеу айтылымды қалыптастыру бағдарламасында көрсетілген ретпен жүзеге асырылады: п, а, м, т, о, с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, в, ф, з, ә, д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ, ғ, й, ы, ұ, э, х, ч, һ, я, ю, Ұ, ь, ъ.

      19. Келесі дыбыстарды алмастыра отырып, шамамен айтуға рұқсат етіледі:ы,с,а,ғ,щ,д,г,ж,р,ц.

      20. Оқу дағдыларын кезең-кезеңмен қалыптастыру міндеттерін біртіндеп күрделендіре отырып, оқытудың әріптік кезеңін төрт кезеңге бөледі. Бірінші кезеңде дыбыстар мен әріптер зерттеледі: п, а, м, т, о. Екінші кезеңде - дыбыстар мен әріптер: с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә. Үшінші кезеңде – дыбыстар мен әріптер: д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ. Төртінші кезеңде-дыбыстар мен әріптер: ғ, й, ы, ұ, э, х, ч, һ, я, ю, Ұ, ь, ъ .

      21. Тыңдау және сөйлеу тапсырмаларының мысалдары:

      1) дауысты және дауыссыз дыбыстардың сенсорлық белгілерін оқшаулау;

      2) сөздерден жеке дыбыстарды оқшаулау;

      3) сөйлеуді есту-көру және есту арқылы қабылдау (дыбыс, буын, сөз, сөйлем);

      4) берілген буындар саны бар,берілген дыбысы бар сөздерді атау.

      22. Оқу дағдыларын дамыту бойынша тапсырмалардың мысалдары:

      1) сөздің лексикалық мағынасы бойынша жұмыс;

      2) сөздермен ойындар;

      3) тіректерді (таяқтарды, геометриялық пішіндерді, шапалақтарды, қадамдарды) пайдалана отырып, 2-3 күрделі сөздерді буындарға бөлу;

      4) дауысты және дауыссыз дыбыстарды тиісті түспен шартты белгілеу.

      23. Жазу тапсырмаларының мысалдары:

      1) қол және саусақтардың қимылын үйлестіруді дамыту: саусақтарды жұдырыққа қысу және саусақтарды ашу, доп ойындары, ілгектер, шертулер, сақиналар, саусақтарды бір-бірімен қарсы алу, моншақтарды байлау, байлау, өру, мозаикалық ойындар;

      2) құраушы элементтерді анықтау мақсатында әріпті талдау;

      3) сөздерді дыбыстық әріппен талдау және кейіннен жаза отырып, сөйлемдерді талдау;

      4) дауысты дыбыстарды білдіретін фишкаларды әріптермен ауыстыру;

      5) баспа үлгісінен сөздерді, сөйлемдерді көшіріп жазу;

      6) тақтайшалардан тірек сөздер бойынша сөйлемдер құрау;

      7) жадқа баспа әріптерімен жазу.

      24. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар:

      1) базалық АКТ дағдыларына сүйене отырып, мультимедиялық ресурстарды, интерактивті тақталарды және компьютерлерді пайдалану оқу процесін жаңғыртуға және жандандыруға, сондай-ақ білім алушылар мен педагог арасындағы ынтымақтастық пен қарым-қатынасқа ықпал етеді.

      25. Білім алушылардың бұзылған функцияларын түзету және орнын толтыру мақсатында жеке есту аппараттары мен кохлеарлық импланттар қолданылады.

      26. Бағдарламаны дидактикалық қамтамасыз ету:

      1) жеке бөлінген әліпби, макеттер, тақырыптық және сюжеттік суреттер, сурет салуға арналған керек-жарақтар, магниттік тақталар, кестелер, тапсырмалары бар карточкалар, дидактикалық ойындар, теру кенептері;

      2) стендтерде немесе электрондық тасығыштарда оқу режиміндегі қауіптер, өзгерістер туралы ескертетін және аспаптардың, кабинеттер мен оқу сыныптарының атауларын белгілейтін баспа кестелері түрінде ұсынылған мәтіндік ақпараттың болуы.

      27. Демонстрациялық және көрнекі құралдарға қойылатын талаптар:

      1) заттар визуалды және сенсорлық тексеруге ыңғайлы, ашық түсті, дәстүрлі, оңай танылатын пішінді және негізгі бөлшектер анық және түспен ерекшеленуі керек;

      2) бейнеленетін заттардың белгілері дәл берілуге тиіс және модельде немесе макетте заттың бөліктерінің дұрыс пропорциялары мен арақатынасын сақтау маңызды; адамды немесе жануарды бейнелейтін ойыншықтар дененің барлық бөліктерін және олардың дұрыс пропорционалдық арақатынасын беруі тиіс;

      3) бастауыш сыныптарға арналған оқу кестелері монографиялық, эстетикалық, оқылатын және табиғи заттарды алмастырмауы керек, бірақ оларға қосымша ретінде қолданылады;

      4) оқытудың дыбыс-бейне жазу құралдары білім алушылардың есту қабілетінің жоғалу дәрежесін, жас ерекшеліктерін ескереді және ақпаратты көру талдағышы арқылы беретін экрандық, ақпаратты көру және есту талдағышына бір мезгілде әсер ететін экрандық-дыбыстық, есту органы арқылы ақпарат беретін дыбыстық құралдарды қамтиды.

      28. Пәнаралық байланыс "Математика", "Түзету ырғағы", "Қоршаған әлеммен танысу", "Музыка", "Көркем еңбек", "айтылымды қалыптастыру және есту қабілетін дамыту" пәндерімен орнатылады.

3-тарау. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің мазмұны

      29. 1-сыныптағы пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі аптасына 7 сағатты, барлығы 231 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      30. Оқу пәнінің мазмұнын іріктеу бірліктері:

      1) орыс тілінің дыбыстары мен әріптерінің жүйесі;

      2) тіл бірліктері: дыбыс, буын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем, мәтін;

      3) орыс тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;

      4) орфографиялық және пунктуациялық нормалардың минимумы;

      5) аналитикалық оқуды үйрету;

      6) балалар көркем әдебиетінің шығармалары.

      31. Бағдарламаның мазмұны. Оқу процесі кезеңдерге бөлінеді: әліппеге дейінгі, әліппелік, әліппеден кейінгі .Бірінші сыныпта нөлдік сыныпта оқыған оқу материалын қайталау (Әліппеге дейінгі және әліппелік кезең 1 – ден 3-ке дейінгі кезеңдер) бірінші тоқсанда, екінші тоқсанда бөлінетін оқытудың әліппелік кезеңі және екінші жартыжылдық көлемінде әліппеден кейінгі кезең ұйымдастырылады.

      32. Бірінші сыныптағы әліппелік кезеңде 4 кезеңнің дыбыстары мен әріптері оқытылады (п, а, м, т, о, с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә, д, ж, г , б, қ, ң, щ, ғ, й, ы, ұ, э, х, ч, һ, я, ю, Ұ, ь, ъ).

      33. Әліппелік кезеңі екінші тоқсанда оқытылады. Дыбыспен және әріппен танысуға арналған сағат санын мұғалім оқу материалын меңгеру деңгейіне, оқу мақсаттарына жеткізуге байланысты реттейді.

      34. Әліппеге дейінгі кезең бірінші тоқсанда оқытылады. Мұғалім дыбыспен және әріппен танысу сағаттарының санын оқу материалын меңгеру деңгейіне,оқу мақсаттарына қол жеткізуге байланысты реттейді.

      Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) білім алушылардың мүмкіндіктерін зерделеу (жалпы және сөйлеу тілінің даму деңгейін, 0-сыныпта қалыптасқан білім мен дағдылардың жай-күйін анықтау);

      2) оқу қызметінің дағдыларын қалыптастыру;

      3) сөйлеу қарым-қатынас дағдыларын жетілдіру;

      4) оқуға деген қызығушылықты дамыту және коммуникативтік дағдыларды үйрету;

      5) сөйлеу туралы түсініктерді қалыптастыруды жалғастыру (дыбыс,буын, сөз,сөйлем );

      6) есту зейінін дамыту және дыбысты дұрыс айтуды қалыптастыру;

      7) фонематикалық қабылдауды, талдауды, жинақтауды дамыту;

      8) жазу дағдыларын дамыту;

      9) ауызша және жазбаша сөйлеуді дамыту.

      35. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқытылатын дыбыстардың дұрыс артикуляциясын игеру;

      2) сөздік қорын кеңейту;

      3) фонематикалық процестерді дамыту (сөйлеу дыбыстарын қабылдау, берілген дыбыстың сөздегі орнын анықтау: бірінші, соңғы);

      4) "дауысты", "дауыссыз дыбыстар", "екпін" ұғымдарымен танысу;

      5) 0-сыныпта оқыған дыбыстар мен әріптерді қайталау;

      6) зерттелген дыбыстарды әріптермен салыстыру, бас және кіші, баспа және жазба әріптерді ажырату;

      7) тілдік бірліктер туралы қарапайым ұғымдарды бекіту (дыбыс, буын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем, мәтін);

      8) дыбыстарды буындарға біріктіру, кері, тікелей ашық буындарды, тікелей жабық буындарды, меңгерілген буын құрылымдарынан сөздерді, қысқа сөйлемдерді біркелкі оқу дағдыларын қалыптастыру;

      9) қолжетімді сөйлеу деңгейінде біртұтас монологиялық және диалогтік сөйлеуді дамыту;

      10) каллиграфия және графика нормаларына сәйкес жазу дағдыларын дамыту;

      11) ауызша және жазбаша сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      12) әріптер,буындар,сөздер, сөйлемдер жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру.

      Ескертпе: жазбаша жұмыстардың санын білім алушылардың меңгеру деңгейі мен қажеттіліктеріне байланысты мұғаліммен белгіленеді. Жазбаша жұмыстарды жүйелі түрде күнделікті ұйымдастыру ұсынылады.

      36. Әліппеден кейінгі кезең бірінші сыныптың екінші жартыжылдығында жүзеге асырылады.

      37. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) сөздердің мағынасын түсінуді тексере отырып, сөздерді және олардың буындарын дауыстап оқуды үйрету;

      2) оқулық мәтіндерінің материалында тұтас сөздермен оқуға ауыса отырып,анық буын оқу дағдысын дұрыс қалыптастыру;

      3) сөздердегі дыбыстардың дұрыс үйлесімімен, дыбыстарды бұрмаламай және жіберіп алмай,оқуды түсінумен шағын мәтіндерді оқуға үйрету;

      4) таныс сөздердегі екпінді сақтау, нүктелердегі үзілістерді сақтау білігін қалыптастыру;

      5) практикалық сөйлеу дағдыларын дамыту және ауызша жалпылауды қалыптастыру;

      6) қолжетімді сөйлеу деңгейінде үйлесімді монологтық және диалогтік сөйлеуді дамыту;

      7) каллиграфия және графика нормаларына сәйкес жазу дағдыларын дамыту;

      8) оқу және қарым-қатынас жағдайларын жасау негізінде сөйлеу этикетімен танысу;

      9) ауыз әдебиеті мен көркем шығармалар туындылары арқылы ұлттық құндылықтарға құрметпен қарауға тәрбиелеу.

      38. Бағдарламаның мазмұны 3 бөлімнен тұрады:

      1) "Тыңдалым /есту-визуалды қабылдау және сөйлеу";

      2) "Оқылым";

      3) "Жазылым".

      39. "Тыңдалым / есту-визуалды қабылдау және сөйлеу" бөлімі келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) сараланған есту-көру және есту арқылы қабылдау;

      2) тыңдалған мәтіннің есту және есту-көру мазмұнын түсіну;

      3) сөйлеудің диалогтық формасын практикалық меңгеру;

      4) сөйлеуде сөйлеудің әртүрлі бөліктерін, ауызша жалпылауды қолдану;

      5) тілдің негізгі грамматикалық заңдылықтарын практикалық меңгеру.

      40. "Оқылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) сөздер мен сөйлемдерді оқу;

      2) дыбыстар мен әріптерді білу;

      3) сөзді дыбыстық-әріптік талдау;

      4) сөздер мен сөйлемдерді аналитикалық оқу;

      5) мәтінді талдау.

      41. "Жазылым" бөлімі келесідей кіші бөлімдерді қамтиды:

      1) жазуды меңгеруге дайындық;

      2) графикалық, орфографиялық және каллиграфиялық нормаларды сақтау;

      3) үлгі бойынша хат;

      4) диктант жазу;

      5) дербес жазу (таныс сөздер);

      6) емле ережелерімен танысу және оларды қолдану.

      42. Білім берудің негізгі мазмұны.

      43. "Тыңдалым/есту-визуалды қабылдау және сөйлеу" әліпеге дейінгі кезең:

      1) қоршаған ортаның дыбыстарын тыңдау және ажырату, тыңдай білу, сөйлеу дыбыстарын анық айту;

      2) мұғалім мен білім алушылардың сөздерін, аудио/бейнежазбаны тыңдау, естігеннің мағынасын түсіну, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру дағдыларын қалыптастыру;

      3) ауызша емес қарым-қатынас құралдарын қолдану (интонация, мимика, ым-ишара, дене тұрысы);

      4) сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (ырғақ, екпін, қарқын, үзіліс)

      5) артикуляциялық аппаратты фонетикалық ырғақ арқылы дамыту;

      6) коммуникативтік мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын дамыту;

      7) мұғалімнің ауызша тапсырмасы бойынша қарапайым тапсырмаларды орындау; өз өтініштері мен тілектерін білдіру;

      8) әртүрлі заттарды атау және олардың негізгі қасиеттері бойынша сипаттамасы;

      9) суреттер бойынша тақтайшаға сүйеніп әңгімелесу (мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен);

      10) тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, тыңдалған/оқылған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру.

      44. "Тыңдалым/есту-визуалды қабылдау және сөйлеу" әліппелік кезең:

      1) мұғалім мен оқушылардың сөзін тыңдау, естігеннің мағынасын түсіну және дыбыс күшейткіш аппаратураның көмегімен және оның көмегінсіз, есту-көру немесе есту арқылы дыбысталатын сөзді барабар қабылдау біліктерін қалыптастыру;

      2) ұсынылған мәтіндегі ақпаратты түсіну, мәтіннің негізгі ойын анықтау, оның мазмұнын мәселелер бойынша беру. Еріннен оқу. Ауызша-дактильді сөйлеуді түсіну;

      3) фонетикалық ырғақ жүргізу арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;

      4) сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру. Ауызша емес қарым-қатынас құралдарын (интонация, мимика, ым-ишара, позалар) қолдана отырып, сөйлесуді бастау, қолдау, аяқтау, назар аудару дағдыларын игеру;

      5) екпінді, орфоэпиялық нормаларды және дұрыс интонацияны сақтай отырып, мәнерлеп және анық айту дағдыларын қалыптастыру;

      6) оқу және тұрмыстық қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетінің нормаларын меңгеру (сәлемдесу, қоштасу, кешірім сұрау, алғыс айту, өтініш білдіру);

      7) сөздің мағынасы мен мәнін түсіне отырып, сөздік қорын кеңейту және сөзді мақсаты бойынша қолдану. Дактильді сөзді сөздердің дыбыстық құрамын нақтылау үшін көмекші құрал ретінде пайдалану;

      8) оқу міндетіне сәйкес ауызша монологиялық мәлімдемелерді практикалық меңгеру (сипаттау, баяндау, пайымдау);

      9) әртүрлі заттарды атау және олардың негізгі қасиеттері бойынша сипаттамасы;

      10) сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (ырғақ, екпін, қарқын, кідіріс).

      Ескерту: мұғалім тыңдау көлемін дербес реттейді.

      45. "Тыңдалым/есту-визуалды қабылдау және сөйлеу" әліппеден кейінгі кезең:

      1) заттарды жіктеу және жалпылама сөздерді таңдау, сұрақтарға толық жауап бере білуді қалыптастыру;

      2) сөйлеу этикеті сөздерін қолдану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын кеңейту;

      3) сөздің мағынасы мен мәнін түсіну, сөзді мақсаты бойынша қолдану;

      4) орфоэпиялық нормаларға сәйкес сөздердің айтылуы, сөздердегі екпіннің дұрыс қойылуы;

      5) оқушыларды қызықтыратын және берілген тақырыптарға монологиялық және диалогтық формада сөйлем құрау білігін қалыптастыру;

      6) тыңдалған/оқылған мәтінді қайта айту (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша);

      7) сюжеттік сурет бойынша, суреттер сериясы бойынша, берілген тақырыпқа сөйлемдер құрау;

      8) мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді үйрену.

      Ескертпе: тыңдау материалының көлемі: 30 сек.-1 мин; тыңдауға арналған көркем шығарманың көлемі 10 сөзден 0,5 бетке дейін (сюжеттік суретті қоса).

      46. "Оқылым" әліппеге дейінгі кезең:

      1) сөйлеу дыбыстарын тыңдау және анық айту, артикуляциялық жаттығуларды орындау;

      2) заттың суретпен және сөзбен арақатынасы, "сөз" ұғымы;

      3) "буын" ұғымы; сөздерді буындарға бөлу және сөздерді буындар бойыншы тегіс айту;

      4) тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;

      5) терминологияны пайдаланбай дауысты және дауыссыз дыбыстардың шартты белгіленуі және ерекшеленуі;

      6) сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша айту (оқу) және керісінше (жазу);

      7) "сөйлем" ұғымы, сөйлемнің шартты-графикалық сызбасы; сөйлемді сөзге бөлу;

      8) орындалған іс-қимыл бойынша сурет бойынша сөйлемдер құрау.

      47. "Оқылым" әліппе кезеңі:

      1) 0-сыныпта оқыған дыбыстардың анық айтылуын бекіту (1-кезең - п, а, м, т, о. 2-кезең - с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә. 3-кезең - д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ);

      2) үйретілетін дыбыстарды дұрыс және анық айту (4-кезеңде – ғ, й, ы, ұ, э, х, һ, я, ю, Ұ, ь, ъ.)

      3) сөйлеу дыбыстарын тыңдау және анық айту, артикуляциялық жаттығуларды орындау;

      4) берілген дыбыстың сөзде болуын анықтау, оның сөздегі орнын анықтау: басында, соңында;

      5) көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді іріктеу;

      6) дыбыстың әріппен арақатынасы;

      7) дыбыс пен әріптің айырмашылығы (дыбыстарды естиміз және айтамыз, әріптерді көреміз, жазамыз, оқимыз);

      8) дыбыстар/әріптер қатарынан ұсынылған дыбысты/әріпті таңдау;

      9) әріптердің (баспа ,жазба, бас) бейнелерін еске түсіру;

      10) буынның (сөздің) графикалық дыбыстық моделінен үлгі-схемадағы дыбыстарды әріптермен белгілеуге көшу; буынның (сөздің) дыбыс әріптік моделін дауысты әріпке бағдарлай отырып "оқу" ;

      11) меңгерілген дыбыстардан мен әріптерден кері буындар құрастыру, бұл буындарды дауысты дыбыстардың ұзақ және қысқа айтылуымен оқи білу;

      12) меңгерілген дыбыстардан мен әріптерден ашық буындар құрастыру, оларды ұзақ және қысқа оқи білу, кері және тікелей ашық буындарды салыстыру, осы буындардан сөздерді оқу;

      13) сөйлеуді интонациялық ұйымдастыруды сақтау (сөйлемнің соңындағы интонация, хабарлама, сұрақ, леп), үзілістерді және екпінді сақтау;

      14) ъ,ь әріптерімен сөздер мен буындарды оқу;

      15) оқудың негізгі түрлерін үйрету (бір қалыпты, бір буынды оқу, бір сөзбен оқу, саналы оқу);

      16) иллюстрацияға сүйене отырып, мұғалімнің оқыған мазмұны бойынша сұрақтарға жауаптар.

      Ескерту: оқу материалының көлемі 2-3 сөзден және қысқа мәтіндерден (5-6 сөйлем) 5-6 сөйлемді құрайды.

      48. "Оқылым" әліппеден кейінгі кезең:

      1) сөз бен сөйлемді ажырату;

      2) қолжазба әріпінен сөздер мен қысқа сөйлемдерді оқуды үйрету;

      3) тегіс буынды оқу және баланың жеке қарқынына сәйкес жылдамдықпен толық сөздерді оқу;

      4) дыбыстарды бұрмаламай және жібермей, сөздердегі дыбыстардың дұрыс үйлесімімен оқу;

      5) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдерді интонациялау: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтірмен үзілістерді сақтау; бір сөйлемді екіншісінен бөлетін үзілістерді сақтау;

      6) мазмұны жағынан қолжетімді, көлемі жағынан шағын мәтіндер мен өлеңдерді сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді саналы түрде оқу;

      7) иллюстрацияға сүйене отырып, оқығанның мазмұны бойынша мұғалімнің сұрақтарына жауап беру;

      8) тақтайшаға сүйеніп, әрекет етуші тұлғаларды және заттарды атай білу;

      9) орфоэпиялық оқумен танысу (тұтас сөздермен оқуға көшу кезінде) - айтылымды оқыту бағдарламасында көрсетілген орфоэпия қағидаларын сақтау;

      10) орфографиялық оқу (айту) диктантпен жазғанда және жазғанда өзін-өзі бақылау құралы ретінде;

      11) хормен оқу дағдыларын қалыптастыру (дауыс күшін реттеу біліктерін пысықтау үшін);

      12) шығарманың атауын анықтай білу, мәтінмен көрсетілген бетті таба білу;

      13) оқылған мәтінге қажетті суреттерді, иллюстрацияларды іріктеу, таңдау және орналастыру;

      14) оқылған бөліктердің мазмұнын үлгі бойынша/өз бетінше бейнелеу;

      15) өлең мәтіндерімен таныстыру және оларды жатқа айту дағдыларын қалыптастыру, мағыналық үзілістерді сақтай отырып, бірге оқу (еліктеу бойынша).

      Ескерту:

      1. Сюжеттік суретті қоса алғанда, көркем шығарманың көлемі 0,3 – 0,5 бет (50-70 сөз);

      2. Оқытылған қысқа өлеңдердің санын мұғалім өздігінен реттейді.

      49. Жазылым, әліппеге дейінгі кезең:

      1) жазу гигиенасы ережелерін сақтау; жазу кезінде дұрыс отырғызу, дәптердің орналасуы, қарындашты, қаламды дұрыс ұстау;

      2) дәптер бетінің кеңістігінде (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар); оқулық бетінің кеңістігінде (беттің жоғарғы, төменгі жағында) бағдарлай білуді қалыптастыру;

      3) ұсақ моториканы дамыту (саусақ гимнастикасының жаттығуларын орындау);

      4) әріптер элементтерін жазуды дамыту (түзу таяқша, төменгі жағында дөңгелектелген түзу таяқша, Ілмек, жартылай сопақ, сопақша,бас әріп элементтері);

      5) сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу; сөйлемді модельдеу;

      6) 0-сыныпта оқыған әріптердің нақты емлесін бекіту (1-кезең: п, а, м, т, о. 2-кезең: с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә. 3-кезең: д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ).

      50. "Жазылым" әліппе кезеңі:

      1) дәптер бетінің кеңістігінде (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар); оқулық бетінің кеңістігінде (беттің жоғарғы, төменгі жағында) бағдарлай білуді қалыптастыру;

      2) ұсақ моториканы дамыту (саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау;

      3) сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу; сөйлемді модельдеу;

      4) каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру: қолжазба әріптерінің (кіші және үлкен) графикалық бейнесін талдау, олардың құрылымдық элементтерін салыстыру;

      5) каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып, кіші және бас әріптер мен олардың қосылыстарының (жоғарғы,орта, төмеңгі үзбелі және үзбей) кері және тікелей буындарда, сөздерде, сөйлемдерде жазылуы;

      6) 2-3 сөзден тұратын буындарды, сөздерді, сөйлемдерді бөлінген әліппенің әріптерінен құрастырғаннан кейін баспа шрифтінен көшіріп жазу;

      7) адамдардың есімдерінде бас әріпті жазу;

      8) алдын ала дыбыс әріптік талдаудан кейін әріптерді, буындарды және жекелеген сөздерді диктант бойынша жазу; буындық жазудың іс-әрекеттерін пысықтау.

      51. Жазылым, әліппеден кейінгі кезең:

      1) түсінікті, ұқыпты жазуды меңгеру;

      2) ережелерді ескере отырып, сөйлемдерді жазу: сөйлемнің басындағы бас әріп, сөйлемнің соңындағы нүкте, сөйлемдегі сөздердің бөлек жазылуы;

      3) дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылуымен сәйкес келмейтін әріптерді, буындарды, сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше көшіріп жазу;

      4) таныс сөздердің қолжазба әріптерімен өз бетінше жазу;

      5) берілген сөздерден сурет бойынша сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау, сөйлемдерді графикалық модельдеу;

      6) емле ережелерімен танысу және оларды қолдану: сөздердің бөлек жазылуы; ысқырық дыбыстардан кейін дауысты дыбысты белгілеу (ча—ща, чу—щу, жи—ши);

      7) сөздерді буындар бойынша дауыссыз дыбыстарсыз тасымалдау;

      8) өз бетінше жазу дағдысын қалыптастыру: қысқа мәтіндерді көшіру, берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдерді құрастыру және жазу (мұғалімнің көмегімен анықтама үшін сөздерді пайдалану), сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және қателерді түзету (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);

      9) сөздерді ажырату-заттардың, қоршаған әлем құбылыстарының атаулары; заттардың белгілерін білдіретін сөздер; сөйлеу кезіндегі, сөйлеу сәтіне дейінгі, сөйлегеннен кейінгі заттардың әрекеттерін білдіретін сөздер; бір затты, көптеген заттарды білдіретін сөздер; "ол" және "олар" сөздерімен байланысты сөздер.

      Ескерту. 1. Мұғалім жазбаша жұмыс көлемін өзі реттейді.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі.

      52. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодпен берілген. Кодтың бірінші саны сыныпты, екінші және үшінші саны – негізгі дағдылардың ретін, төртінші саны – оқыту мақсатының ретін көрсетеді. 1.1.2.1 кодында: "1" - сынып, "2.1"- негізгі дағдылар, "1" – оқыту мақсатының реті.

      53. Оқыту мақсаттарының жүйесі:

Бөлім:Тыңдалым/есту-визуальды қабылдау

Бөлімше(негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Сараланған есту-көру және есту қабілеті

1.1.1.1 екпінді, үзілісті және ырғақты сақтай отырып, сөздерді сөз тіркестерін, сөйлемдерді хормен (мұғаліммен бірге), бейнелеп айту;
1.1.1.2 сөйлеу дыбыстарын, буындарды, сөздермен сөз тіркестерін тыңдау, ажырату және анық айту (таныс сөздер материалында);
1.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, артикуляциялық аппаратты дамыту және дыбыстарды шығару;
1.1.1.4 сөздің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
1.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
1.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау

1.2. Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну

1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, тақтайшаға сүйене отырып,көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру;
1.1.2.4 ұсынылған мәтіннен негізгі ойды бөліп көрсету;
1.1.2.5 ұсынылған мәтінді қайта айту (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша)

1.3. Сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру

1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
1.1.3.2 тақтайшаға сүйеніп суретті сипаттау (мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен);
1.1.3.3 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту;
1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау

1.4. Сөйлеудің әртүрлі бөліктерін, ауызша жалпылауды сөйлеуде қолдану

1.1.4.1 сөйлеу барысында кім ? не? не істеді? қандай? сұрақтарға жауап беретін сөздерді қолдану;
1.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану

1.5. Тілдің негізгі грамматикалық заңдылықтарын практикалық игеру

1.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым сөйлемдер құрау;
1.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (зат+ іс-әрекет; зат+ іс-әрекет+зат);
1.1.5.3 жаны бар-жансыздық белгісі бойынша кім немесе не? сұрақтарын ажырату;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.5.5 зат есімнің белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
1.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды атау және сипаттау, қажет болған жағдайда көрнекілік пен кестеге сүйене отырып, оларды сипаттама бойынша тану;
1.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
1.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

Оқылым

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

2.1. Ғаламдық сөздер мен сөйлемдерді оқу

1.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған тақтайшаларды табу және таңдау;
1.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (тақтайшалардан) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру

2.2. Дыбыстар мен әріптерді білу

1.2.2.1 0-сыныпта оқыған дыбыстарды анық айту (1-кезең: п, а, м, т, о. 2-кезең: с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә. 3-кезең: д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ);
1.2.2.2 зерттелетін әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын айту (4 кезең: ғ, й, ы, ұ, э, х, ч, һ, я, ю, Ұ, ь, ъ, ъ);
1.2.2.3 ь, ъ әріптерімен буындар мен сөздерді оқу;
1.2.2.4 әріптердің (баспа , жазба, бас әріптер)бейнесін есте сақтау;
1.2.2.5 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.2.8 дыбыстар қатарынан ұсынылған дыбысты ажырату (дауысты және дауыссыз);
1.2.2.9 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау

2.3. Сөзді дыбыстық-әріптік талдау білу

1.2.3.1 дауысты әріпке бағытталған сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
1.2.3.2 сөзбен жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
1.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
1.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында);
1.2.3.5 сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша айту (оқу)және керісінше (жазу);
1.2.3.6 меңгерілген дыбыстардан және әріптерден тура және кері буындарды құрастыру, оқи білу және салыстыра білу

2.4. Сөздер мен сөйлемдерді аналитикалық оқу

1.2.4.1 кесілген әліппеден буындар мен сөздерді құрастыру;
1.2.4.2 тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;
1.2.4.3 басылған мәтіннен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.5 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша сөйлемдер құрау;
1.2.4.7 сөйлемнің шартты-графикалық сызбасын құру және сөйлемдерді сөзге бөлу;
1.2.4.8 сөз бен сөйлемді ажырату

2.5. Мәтінді талдау

1.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.5.2 тақтайшаға сүйеніп әрекет етуші тұлғаларды және заттарды атау;
1.2.5.3 шығарманың атауын бөлектеу, мәтіннен көрсетілген бетті табу;
1.2.5.4 оқылған мәтінге қажетті суреттерді, иллюстрацияларды таңдау және орналастыру;
1.2.5.5 үлгі бойынша/өз бетінше оқылған бөліктердің мазмұнын бейнелеу;
1.2.5.6 өлең мәтіндерімен таныстыру және оларды жаттау дағдыларын қалыптастыру, мағыналық үзілістерді сақтай отырып, бірге оқу (еліктеу бойынша)

Бөлім: жазылым

Бөлімше:Негізгі дағдылар

Оқыту мақсаттары

3.1. Жазуды игеруге дайындық

1.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
1.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге бағдарлану;
1.3.1.3 қолдар мен саусақтарды дәл, үйлесімді қолдану;
1.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
1.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
1.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас әр түрлі комбинацияларды шығару;
1.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау

3.2. Графикалық және каллиграфиялық нормалар

1.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді торлы қағазға салу;
1.3.2.2 үлгі бойынша ою-өрнектер, суреттер салу;
1.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу;
1.3.2.4 әріптердің элементтерін, әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
1.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
1.3.2.6. меңгерілген әріптерді баспа әріптермен жазу;
1.3.2.7 баспа, жазба әріптерді тақтаға жазу;
1.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
1.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
1.3.2.10 0-сыныпта оқыған әріптерді анық жазу (1-кезең: п, а, м, т, о. 2-кезең: с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә. 3-кезең: д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ));
1.3.2.11 кіші және бас әріптерді олардың қосылыстарын ескере отырып жазу (жоғарғы, орта, төменгі жыртылатын және тоқтаусыз);
1.3.2.12 анық және ұқыпты жазу

3.3. Үлгі бойынша жазу

1.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
1.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, жазба әріптермен жазу;
1.3.3.3 сөйлемдерді баспа, жазба әріптермен жазу;
1.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою

3.4. Диктант жазу

1.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
1.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөздерді диктантпен жазу;
1.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктант арқылы жазу

3.5 Өздігінен жазу (таныс сөздер)

1.3.5.1 аты-жөнін бас әріппен жазу;
1.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
1.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
1.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
1.3.5.5 сурет бойынша сөйлемдер құрастыру;
1.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
1.3.5.8 таныс сөздерді өз бетінше қолжазба әріптермен жазу;
1.3.5.9 қысқа мәтіндерді өз бетінше жаза білу, қателерді тексере және түзете білу (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше)

3.6. Емле ережелерімен танысу және оларды қолдану

1.3.6.1 сөздің дыбыстық құрамын модельдеу сөздерді бөлек жазу;
1.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті жазу;
1.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
1.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.3.6.5 "зат" және "сөз" ұғымдарын ажырату;
1.3.6.6 сөздерді дауыссыз дыбыстарсыз буынға ауыстыру;
1.3.6.7 ысқырық дыбыстардан кейін дауысты дыбыстарды дұрыс жазу (ча—ща, чу—щу, жи—ши);
1.3.6.8 заттардың атауларын, заттардың белгілерін, заттардың әрекеттерін білдіретін сөздерді жазу;
1.3.6.9 "ол", "олар" сөздерімен сәйкес келетін сөздерді жазу

      54. Осы оқу бағдарламасы қосымшада келтірілген бастауыш білім беру деңгейінің 1-сыныбына арналған "Әліппе, Ана тілі" пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      55. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Нашар еститін, кейіннен естімей қалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (қазақ тілінде оқыту)

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым/есту-визуальды қабылдау және сөйлеу

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі кезең (қыркүйек)

1.1.1.1 екпінді, үзілісті және ырғақты сақтай отырып, сөздерді сөз тіркестерін, сөйлемдерді хормен (мұғаліммен бірге), бейнелеп айту;
1.1.1.2 сөйлеу дыбыстарын, буындарды, сөздермен сөз тіркестерін тыңдау, ажырату және анық айту (таныс сөздер материалында);
1.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу)

1.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған тақтайшаларды табу және таңдау;
1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру

1.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/ қалам ұстау;
1.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге бағдарлану;
1.3.1.3 қолдар мен саусақтарды дәл, үйлесімді қолдану;
1.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
1.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
1.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас әр түрлі комбинацияларды шығару (н, ш, т);
1.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау;
1.3.2.2 үлгі бойынша өрнек, суреттер салу;
1.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді торлы қағазға салу;
1.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу

Әліппе кезеңі
(қазан)

1.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, артикуляциялық аппаратты дамыту және дыбыстарды шығару;
1.1.1.4 сөздің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
1.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
1.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, тақтайшаға сүйене отырып, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру, көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен;
1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
1.1.5.3 жаны бар-жансыздық белгісі бойынша кім немесе не? сұрақтарын ажырату;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
1.1.4.1 сөйлеу барысында кім ? не? не істеді? қандай? сұрақтарға жауап беретін сөздерді қолдану;
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту

1.2.2.1 0-сыныпта оқыған дыбыстарды анық айту (1-кезең: п, а, м, т,о. 2-кезең: с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә. 3-кезең: д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ);
1.2.2.4 әріптердің (баспа, бас, бас)бейнесін есте сақтау;
1.2.2.5 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.2.9 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
1.2.3.1 дауысты әріпке бағытталған сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
1.2.4.1 тілінген әліппеден слогдар мен сөздерді құрастыру;
1.2.3.2 сөзбен жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
1.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
1.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында);
1.2.3.5 сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша (оқу) және керісінше (жазу)шығару;
1.2.3.6 меңгерілген дыбыстардан және әріптерден тура және кері буындарды құрастыру, оқи білу және салыстыра білу;
1.2.4.2 тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;
1.2.4.3 басылған мәтіннен слогдар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.5 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау

1.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас әр түрлі комбинацияларды шығару (н, ш, т);
1.3.2.4 әріптердің элементтерін, әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
1.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
1.3.2.6. меңгерілген әріптерді баспа әріптермен жазу;
1.3.2.7 баспа, жазба әріптерді тақтаға жазу;
1.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
1.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
1.3.2.10 0-сыныпта оқыған әріптерді анық жазу (1-кезең: п, а, м, т,о. 2-кезең: с, у, н, е, л, ө, и, к, ү, ш, р, і, б, ф, з, ә. 3-кезең: д, ж, г, б, қ, ц, ң, щ);
1.3.2.11 кіші және бас әріптерді олардың қосылыстарын ескере отырып жазу (жоғарғы, орта, төменгі жыртылатын және тоқтаусыз);
1.3.2.12 анық және ұқыпты жазу;
1.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
1.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
1.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою;
1.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
1.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөздерді диктантпен жазу;
1.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктант арқылы жазу;
1.3.5.1 аты-жөнін бас әріппен жазу

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
1.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
1.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
1.1.1.2 сөйлеу дыбыстарын, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау, ажырату және анық айту (таныс сөздер материалында);
1.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, артикуляциялық аппаратты дамыту және дыбыстарды шығару;
1.1.1.4 сөздің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
1.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
1.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, тақташаға сүйене отырып, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру, көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен;
1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.5.3 сұрақтарды кім ажырата алады? немесе не? анимация-жансыздық негізінде;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
1.1.4.1 сөйлеу барысында сұрақтарға жауап беретін сөздерді кім ? не? не істеді?? қандай?;
1.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (пән іс-әрекет; пән іс-әрекет пән);
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту

1.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған тақтайшаларды табу және таңдау;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру;
1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.2.2 меңгерілетін әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын қабылдау (4 кезең: ғ, й, ы, ұ, э, х, ч, һ, я, ю, Ұ, ь, ъ, ъ);
1.2.2.4 әріптердің (баспа,жазба,бас) бейнесін есте сақтау;
1.2.2.5 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
1.2.2.3 ь, ъ әріптерімен буындар мен сөздерді оқу;
1.2.2.8 дыбыстар қатарынан ұсынылған дыбысты ажырату (дауысты және дауыссыз);
1.2.2.9 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
1.2.3.1 дауысты әріпке бағытталған сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
1.2.4.1 кесілген әліппеден буындар мен сөздерді құрастыру;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.3.2 сөздегі жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
1.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
1.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында);
1.2.3.5 сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша айту (оқу)және керісінше (жазу);
1.2.3.6 меңгерілген дыбыстардан және әріптерден тура және кері буындарды құрастыру, оқи білу және салыстыра білу;
1.2.4.2 тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;
1.2.4.3 басылған мәтіннен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.5 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
1.2.4.8 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (кестелерден) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау;
1.2.4.7 сөйлемнің шартты-графикалық сызбасын құру және сөйлемдерді сөзге бөлу

1.3.2.4 әріптердің элементтерін, әріптерді, сөздерді үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
1.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
1.3.2.7 баспа, жазба әріптерді тақтаға жазу;
1.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
1.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
1.3.2.11 кіші және бас әріптерді олардың қосылыстарын ескере отырып жазу (жоғарғы, орта, төменгі жыртылатын және тоқтаусыз);
1.3.2.12 анық және ұқыпты жазу;
1.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
1.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
1.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
1.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөздерді диктантпен жазу;
1.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
1.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
1.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
1.3.5.8 таныс сөздерді өз бетінше қолжазба әріптермен жазу;
1.3.6.1 сөздің дыбыстық құрамын модельдеу, сөздерді бөлек жазу

3-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, тақтайшаға сүйене отырып, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру, көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен;
1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
1.1.3.2 тақтайшаға сүйеніп суретті сипаттау (мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен);
1.1.5.3 жаны бар-жансыздық белгісі бойынша кім немесе не? сұрақтарын ажырату;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.5.5 зат есімнің белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
1.1.4.1 сөйлеу барысында кім ? не? не істеді? қандай? сұрақтарға жауап беретін сөздерді қолдану;
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды атау және сипаттау, қажет болған жағдайда көрнекілік пен тақтайшаға сүйене отырып, оларды сипаттама бойынша тану;
1.1.3.3 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту;
1.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым сөйлемдер құрау;
1.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (зат+ іс-әрекет; зат+ іс-әрекет+зат);
1.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
1.1.2.4 ұсынылған мәтіннен негізгі ойды бөліп көрсету;
1.1.2.5 ұсынылған мәтінді қайта айту (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша);
1.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.4.8 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (табличкалардан) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау;
1.2.4.7 сөйлемнің шартты-графикалық сызбасын құру және сөйлемдерді сөзге бөлу;
1.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.5.2 әрекет етуші тұлғаларды және тақтайшаға тірелген заттарды аудару;
1.2.5.3 шығарманың атауын бөлектеу, мәтінмен көрсетілген бетті табу;
1.2.5.4 оқылған мәтінге қажетті суреттерді, иллюстрацияларды таңдау, таңдау және орналастыру;
1.2.5.5 үлгі бойынша/өз бетінше оқылған бөліктердің мазмұнын бейнелеу;
1.2.5.6 өлең мәтіндерімен таныстыру және оларды жаттау дағдыларын қалыптастыру, мағыналық үзілістерді сақтай отырып, бірге оқу (еліктеу бойынша)

1.3.5.3 қолжазба әріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
1.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
1.3.5.8 таныс сөздерді өз бетінше қолжазба әріптермен жазу;
1.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.3.6.5 "зат" және "сөз" ұғымдарын ажырату;
1.3.3.3 сөйлемдерді баспа, жазба әріптермен жазу;
1.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті жазу;
1.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
1.3.6.6 сөздерді дауыссыз дыбыстарсыз буынға ауыстыру;
1.3.5.5 сурет бойынша сөйлемдер құрастыру;
1.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
1.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.3.5.9 қысқа мәтіндерді өз бетінше жаза білу, қателерді тексере және түзете білу (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
1.3.6.8 заттардың атауларын, заттардың белгілерін, заттардың әрекеттерін білдіретін сөздерді жазу;
1.3.6.9 "ол", "олар" сөздерімен сәйкес келетін сөздерді жазу

4-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу этикетін қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешіру, өтініш, рұқсат сұрау, қоштасу);
1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, тақтайшаға сүйене отырып, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру, көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен;
1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
1.1.3.2 тақтайшаға сүйеніп суретті сипаттау (мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен);
1.1.5.3 жаны бар-жансыздық белгісі бойынша кім немесе не? сұрақтарын ажырату;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.5.5 зат есімнің белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
1.1.4.1 сөйлеу барысында кім ? не? не істеді? қандай? сұрақтарға жауап беретін сөздерді қолдану;
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды атау және сипаттау, қажет болған жағдайда көрнекілік пен табличкаға сүйене отырып, оларды сипаттама бойынша тану;
1.1.3.3 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту;
1.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым сөйлемдер құрау;
1.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (зат+ іс-әрекет; зат+ іс-әрекет+зат);
1.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
1.1.2.4 ұсынылған мәтіннен негізгі ойды бөліп көрсету;
1.1.2.5 ұсынылған мәтінді қайта айту (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша);
1.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.4.8 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (табличкалардан) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша сөйлемдер құрау;
1.2.4.7 сөйлемнің шартты-графикалық сызбасын құру және сөйлемдерді сөзге бөлу;
1.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.5.2 тақтайшаға сүйеніп әрекет етуші тұлғаларды және заттарды атау;
1.2.5.3 шығарманың атауын бөлектеу, мәтінмен көрсетілген бетті табу;
1.2.5.4 оқылған мәтінге қажетті суреттерді, иллюстрацияларды таңдау, таңдау және орналастыру;
1.2.5.5 үлгі бойынша/өз бетінше оқылған бөліктердің мазмұнын бейнелеу;
1.2.5.6 өлең мәтіндерімен таныстыру және оларды жаттау дағдыларын қалыптастыру, мағыналық үзілістерді сақтай отырып, бірге оқу (еліктеу бойынша)

1.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
1.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
1.3.5.8 таныс сөздерді өз бетінше қолжазба әріптермен жазу;
1.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.3.6.5 "зат" және "сөз" ұғымдарын ажырату;
1.3.3.3 сөйлемдерді баспа, бас әріптермен жазу;
1.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті жазу;
1.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
1.3.6.6 сөздерді дауыссыз дыбыстарсыз буынға ауыстыру;
1.3.5.5 сурет бойынша ұсыныстар жасау;
1.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
1.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.3.5.9 қысқа мәтіндерді өз бетінше жаза білу, қателерді тексере және түзете білу (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
1.3.6.8 заттардың атауларын, заттардың белгілерін, заттардың әрекеттерін білдіретін сөздерді жазу;
1.3.6.9 "ол", "олар" сөздерімен сәйкес келетін сөздерді жазу;
1.3.6.7 дауысты дыбыстардан кейін дұрыс жазу

  бұйрығына
7-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
240 - қосымша

Нашар еститін, кейіннен естімей қалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты – нашар еститін (кейіннен естімей қалған) білім алушылардың даму ерекшеліктерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастыруымен өзара байланыста тыңдалым мен айтылым, оқылым және жазылым дағдыларын игеру процесінде функциональдық сауатты тұлғаны қалыптастыру үшін жағдай жасау.

      3. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) тыңдау, сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру;

      2) оқушылардың ауызекі сөйлеу дағдыларын дамыту және сөздік қорын белсендіру;

      3) сөйлеудің құрылымдық компоненттері (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) туралы қарапайым түсінік қалыптастыру;

      4) жаһандық оқу дағдыларын, буындарды, сөздерді буындарға бөліп оқу;

      5) алфавиттің баспа және жазбаша әріптерін ажыратуға және каллиграфиялық жазуға үйрету, жазу дағдыларын қалыптастыру;

      6) білім алушыларда дұрыс оқырмандық қызметін қалыптастыру;

      7) оқуға және кітапқа деген қызығушылықты тәрбиелеу;

      8) айналадағыларға мейірімді қатынасты қалыптастыру, сөйлеу мәдениеті және қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      9) танымдық қызығушылықты қалыптастыру және өз сөзін жетілдіруге ұмтылу арқылы шығармашылық қабілеттерін дамыту;

      10) қоршаған әлемді игеру арқылы оқытылатын тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту.

      4. Кең ауқымды органикалық дағдылармен бірлікте жеке тұлғалық қасиеттерді дамыту білім алушыларға білім берудің базалық құндылықтарын: "қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілік", "құрмет", "ынтымақтастық", "еңбек және шығармашылық", "ашықтық", "өмір бойы білім алу" бойына сіңіру үшін негіз болып табылады.

      5. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:

      1) сөйлеуді есту-көру және есту арқылы қабылдауды дамыту;

      2) ауызекі сөйлеуді және дұрыс айтылымды қалыптастыру;

      3) оқушылардың сөйлеу уәждемесін арттыру;

      4) көрнекі-бейнелі және сөздік-логикалық ойлауды дамыту.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Есту қабілетінің бұзылуы оқушылардың барлық танымдық іс-әрекетінің даму барысына әсер етеді, сөйлеудің дамымауына әкеледі. Нашар еститін балаларда көбінесе сөйлеудің келесі бұзылыстарын анықтайды: айтылу кемшіліктері, шектеулі сөз қоры, сөздерді дұрыс түсінбеу және дұрыс пайдаланбау, сөйлеудің граммматикалық құрылымындағы кемшіліктері (сөйлемнің дұрыс құрылмауы, сөйлемдегі сөздердің дұрыс сәйкес келмеуі), ауызша сөйлеуді шектеулі түсіну, оқылатын мәтінді шектеулі түсіну, ауызша қарым-қатынастағы қиындықтар.

      7. Мектепте оқытудың басында есту қабілеті нашар оқушылардың сөйлеу деңгейіндегі айырмашылықтар айтарлықтай үлкен: сөйлеу примордиясының болуынан бастап жеке лексикалық-грамматикалық, фонетикалық және грамматикалық кемшіліктері бар салыстырмалы түрде қалыптасқан сөйлеуге дейін.

      8. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері даму ерекшеліктерін ескеретін және білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін арнайы педагогика қағидаларына негізделген.

      9. Жүйелілік принципі құрылымдық компоненттері өзара тығыз әрекеттесетін күрделі функционалды жүйе ретіндегі психикалық даму идеясына сүйенеді.

      10. Дамытушылық оқыту қағидасы баланың жақын арадағы даму аймағында оқу міндеттерін қоюды қамтиды. Принципті іске асыру мұғалімнің мектеп оқушыларының оқу материалын игерудегі мүмкіндіктерін, ерекшеліктері мен жетістіктерін тұрақты зерделеуіне негізделген.

      11. Жүйелі-іс-әрекеттік тәсіл білім алушының білімді дайын күйінде емес, кезең-кезеңімен мұғалім ұйымдастырған практикалық, қол жетімді іс-әрекет (байқау, эксперимент, жаттығулар), түсініктеме беру, сөйлесу, жалпы білім беру және пәндік-терминологиялық лексиканы пысықтау және нақтылау арқылы өзі алуынан тұрады.

      12. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл білім алушылардың жеке ерекшеліктерін (жас, физиологиялық, психологиялық, зияткерлік және білім беру қажеттіліктерін) ескере отырып, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыруды білдіреді.

      13. Сараланған тәсіл гетерогенді контингент жағдайында білім алушыларды сәтті оқыту үшін қолданылады, ол есту қабілетінің бұзылу дәрежесін, танымдық, сөйлеу дамуының ерекшеліктерін ескере отырып білім алушыларды топтарға бөлуді және оқытуда әр түрлі көлемдегі, күрделіліктегі тапсырмаларды қолдануды, іс-әрекет қарқыны мен педагогтің көмек көрсету өлшемін өзгертуді қамтиды.

      14. Коммуникативтік тәсіл тілге үйретудің оқытудың негізі бола отырып, нашар еститін білім алушылардың сөйлеу әрекетін дамытудың жетекші қағидасы ретінде әрбір оқу пәнінің құралдарымен – әртүрлі оқу жағдайларында білім мен дағдылармен алмасу, тілдік және сөйлеу нормалары жүйесін дұрыс пайдалану ретінде қарастырылады.

      15. Кешенді тәсіл әртүрлі саладағы мамандардың: невропатолог, сурдолог, психолог, дәрігер-отоларингологтың қажетті көмегі пен қолдауын қамтиды.

      16. Арнайы педогогикалық процесте оқытудың полисенсорлық негізі қамтамасыз етіледі. Оқу процесіне: еріннен оқу дағдыларын дамыту бойынша жұмыс, оптикалық-акустикалық сөйлеу көріністерін дамытумен бірлікте сөйлеудің қозғалыс, кинестетикалық базасын қалыптастыратын сөйлеу техникасы бойынша арнайы жаттығулар, қалдық есту қабілетін дамыту және пайдалану бойынша жұмыс кіреді.

      17. Жазу және оқу нашар еститін білім алушыны оқыту үшін - тілді меңгерудің ең толық құралы, сонымен қатар танымдық әрекетті дамыту құралы болып табылады.

      18. Әліппені оқыту дұрыс айтылған дыбыстар мен сөздер негізінде жүзеге асырылады. Дыбыстар мен әріптерді зерттеу дәйектілігі дыбыстардың айтылуын ассимиляциялау арқылы (тиісті саусақ таңбалары) және оларды есту арқылы ажырату мүмкіндігімен анықталады. Дыбыстар мен әріптерді оқыту айтылымды қалыптастыру бағдарламасында көрсетілген ретпен жүзеге асырылады: п, а, м, в, о, т, у, л, д, с, и, й, н, я, к, б, э, ы, ш, е, ч, Ұ, ь, з, ж, р, г, ф, ъ, ю, ц, щ, х.

      19. Келесідей дыбыстарды ауыстыруды пайдалана отырып, шамамен айтуға жол беріледі: ы, ч, щ, д, г, ж, р, ц.

      20. Оқу дағдыларын кезең-кезеңмен қалыптастыру міндеттерін біртіндеп күрделендіре отырып, сауаттылықты оқытудың әріптік кезеңінің төрт кезеңі бөлінеді. Бірінші кезеңде: п, а, м, в дыбыстары мен әріптері оқытылады. Екінші кезеңде - о, т, у, л, д, с, и, й, н дыбыстары мен әріптері. Үшінші кезеңде – я, к, б, э, ы дыбыстары мен әріптері. Төртінші кезеңде - ш, е, ч, Ұ, ь, з, ж, р, г, ф, ъ, ю, ц, щ, х дыбыстары мен әріптері.

      21. Тыңдалым және айтылым тапсырмаларының мысалдары:

      1) дауысты және дауыссыз дыбыстардың сенсорлық белгілерін бөлу;

      2) сөздерден жеке дыбыстарды бөлу;

      3) сөйлеуді (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) есту-көру және есту арқылы қабылдау;

      4) берілген буындар саны бар, берілген дыбысы бар сөздерді атау.

      22. Оқу дағдыларын дамыту бойынша тапсырмалардың мысалдары:

      1) сөздің лексикалық мағынасы бойынша жұмыс;

      2) сөздермен ойындар;

      3) тіректерді (таяқтарды, геометриялық пішіндерді, шапалақтарды, қадамдарды) пайдалана отырып, 2-3 күрделі сөздерді буындарға бөлу;

      4) дауысты және дауыссыз дыбыстарды тиісті түспен шартты белгілеу.

      23. Жазбаша тапсырмалардың мысалдары:

      1) Қол және саусақ қозғалыстарын үйлестіруді дамыту: саусақтарды жұдырыққа қысу және саусақтарды ашу, доптармен ойындар, ілгектер, шертулер, сақиналар, саусақтарды бір-бірімен қарсы алу, моншақтарды байлау, байлау, өру, мозаикалық ойындар;

      2) құраушы элементтерді анықтау мақсатында әріпті талдау;

      3) сөздерді дыбыспен әріптік талдау және кейіннен жаза отырып, сөйлемдерді талдау;

      4) дауысты дыбыстарды білдіретін фишкаларды әріптермен ауыстыру;

      5) баспа үлгісінен сөздерді, сөйлемдерді көшіріп жазу;

      6) тақтайшалардағы тірек сөздер бойынша сөйлем;

      7) есте сақтау бойынша баспа әріптермен жазу.

      24. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар:

      1) базалық АКТ дағдыларына сүйене отырып, мультимедиялық ресурстарды, интерактивті тақталарды және компьютерлерді пайдалану оқу процесін жаңғыртуға және жандандыруға, сондай-ақ білім алушылар мен педагог арасындағы ынтымақтастық пен қарым-қатынасқа ықпал етеді.

      25. Бұзылған функцияны түзету және өтеу мақсатында білім алушылар жеке есту аппараттары мен кохлеарлық импланттарды қолданылады.

      26. Бағдарламаны дидактикалық қамтамасыз ету:

      1) жеке бөлінген әліпби, макеттер, пәндік және сюжеттік суреттер, сурет салуға арналған керек-жарақтар, магниттік тақталар, кестелер, тапсырмалары бар карточкалар, дидактикалық ойындар, жиынтық суреттер;

      2) стендтерде немесе электрондық тасығыштарда оқу режиміндегі қауіптер, өзгерістер туралы ескертетін және аспаптардың, кабинеттер мен оқу сыныптарының атауларын белгілейтін баспа кестелері түрінде ұсынылған мәтіндік ақпараттың болуы.

      27. Демонстрациялық және көрнекі құралдарға қойылатын талаптар:

      1) заттар визуалды және сенсорлық тексеруге ыңғайлы, ашық түсті, дәстүрлі, оңай танылатын пішінді, ал негізгі бөлшектер айқын, нақты және ерекше түсті болуы керек;

      2) бейнеленетін заттарға тән белгілер дәл берілуі тиіс және модельде немесе макетте зат бөліктерінің дұрыс пропорциялары мен арақатынасын сақтау маңызды; адамды немесе жануарды бейнелейтін ойыншықтар дененің барлық бөліктерін және олардың дұрыс пропорционалдық арақатынасын беруі тиіс;

      3) бастауыш сыныптарға арналған оқу кестелері монографиялық, эстетикалық, оқылатын және табиғи заттарды алмастырмауы керек, бірақ оларға қосымша ретінде қолданылады;

      4) оқытудың дыбыс-бейне жазу құралдары білім алушылардың есту қабілетінің жоғалу дәрежесін, жас ерекшеліктерін ескереді және ақпаратты көру талдағышы арқылы беретін экрандық, ақпаратты көру және есту талдағышына бір мезгілде әсер ететін экрандық-дыбыстық, есту органы арқылы ақпарат беретін дыбыстық құралдарды қамтиды.

      28. Пәнаралық байланыс "Математика", "Түзету ырғағы", "Айналамен таныстыру", "Музыка", "Дыбыстардың айтылуын қалыптастыру және есту қабілетін дамыту" пәндерімен орнатылады.

3-тарау. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұны

      29. 0-сыныптағы пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі аптасына 7 сағатты құрайды,барлығы 224 сағат.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      30. Оқу пәнінің мазмұнын іріктеу бірліктері:

      1) орыс тілінің дыбыстары мен әріптерінің жүйесі;

      2) тіл бірліктері: дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін;

      3) орыс тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;

      4) орфографиялық және пунктуациялық нормалардың минимумы;

      5) балалар көркем әдебиетінің шығармалары.

      31. Бағдарламаның мазмұны. Оқу процесі: әліппеге дейінгі, әліппелік, әліппеден кейінгі кезеңдерге бөлінеді. 0-сыныпта оқытудың әліппеге дейінгі кезеңі ұйымдастырылады, оған 91 сағат және оқытудың әліппелік кезеңіне 133 сағат беріледі.

      32. Әліппелік кезеңде 0-сыныпта келесі дыбыстар мен әріптер ретімен оқытылады:

      1 кезең: п, а, м, в.

      2 кезең: о, т, у, л, д, с, и, й, н.

      3 кезең: я, к, б, э, ы.

      33. Сауаттылықты оқытудың әліппеге дейінгі кезеңі бірінші тоқсанда басталып екінші тоқсанның қараша айында аяқталады. Мұғалім сынып оқушыларының мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыппен танысуға арналған сағат санын дербес реттейді.

      Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) 0-сыныпқа түскен білім алушыларды бастапқы зерделеу (жалпы және сөйлеу тілінің даму деңгейін анықтау);

      2) оқуға деген қызығушылықты дамыту, мектептегі мінез-құлық ережелерін меңгеру;

      3) есту қабілетін, дыбысқа еліктеу қабілетін дамыту;

      4) тілдік қарым-қатынас дағдыларын үйрету;

      5) сөйлеу туралы бастапқы түсініктерді (сөз, сөйлем, буын, дыбыс) қалыптастыру;

      6) фонематикалық қабылдауды, талдауды, синтезді дамыту;

      7) дыбысты дұрыс айтуды қалыптастыру;

      8) ауызша сөйлеуді дамыту;

      9) көріп қабылдау және кеңістікті қабылдау мен түсініктерді қалыптастыру;

      10) қол моторикасын дамыту, жазуды үйретуге дайындық;

      11) оқу қызметінің дағдыларын қалыптастыру (оқу мақсатын қабылдау, іс-қимыл жоспарын ұстану, үлгіге бағдарлау, өзін-өзі бақылауды, өзін-өзі бағалауды жүзеге асыру).

      34. Әліппе кезеңі екінші тоқсанда басталып, төртінші тоқсанда аяқталады. Мұғалім сынып оқушыларының мүмкіндіктерін ескере отырып, дыбыспен және әріппен танысуға арналған сағат санын дербес реттейді.

      35. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқытылатын дыбыстардың дұрыс артикуляциясын игеру;

      2) сөздік қорын кеңейту;

      3) фонематикалық процестердің дамуы (сөйлеу дыбыстарын қабылдау, берілген дыбыстың сөздегі орнын анықтау: бірінші,соңғы);

      4) "дауысты", "дауыссыз дыбыстар", "екпін" ұғымдарынмен танысу;

      5) оқыған дыбыстарды әріптермен салыстыру;

      6) тілдік бірліктер туралы қарапайым ұғымдарды бекіту (дыбыс, буын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем, мәтін);

      7) дыбыстарды буындарға біріктіру, кері, тікелей ашық буындарды, меңгерілген буын құрылымдарынан сөздерді, қысқа сөйлемдерді жатқа оқу дағдыларын қалыптастыру;

      8) қол жетімді сөйлеу деңгейінде үйлесімді монологиялық және диалогтік сөйлеуді дамыту;

      9) каллиграфия және графика нормаларына сәйкес жазу дағдыларын дамыту;

      10) ауыз әдебиеті мен көркем шығарма туындылары арқылы ұлттық құндылықтарға құрметпен қарауға тәрбиелеу.

      36. Бағдарлама мазмұны 3 бөлімнен тұрады:

      1) "Тыңдалым/ естіп-көріп қабылдау және айтылым";

      2) "Оқылым";

      3) "Жазылым".

      37. "Тыңдалым/ естіп-көріп қабылдау және айтылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) сараланған естіп-көру және есту арқылы қабылдау;

      2) тыңдалған мәтіннің мазмұның түсіну;

      3) сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру;

      4) сөйлеуде сөйлеудің әртүрлі бөліктерін, сөздік жалпылауды қолдану;

      5) тілдің негізгі грамматикалық заңдылықтарын практикалық меңгеру.

      38. "Оқылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиді:

      1) сөздер мен сөйлемдерді жаһандық оқу;

      2) дыбыстар мен әріптерді білу;

      3) сөзді дыбыстық-әріптік талдау;

      4) сөздер мен сөйлемдерді аналитикалық оқу;

      5) мәтінді талдау.

      39. "Жазылым" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) жазуды меңгеруге дайындық;

      2) графикалық, орфографикалық және каллиграфикалық нормаларды сақтау;

      3) үлгі бойынша жазу;

      4) диктант жазу;

      5) өзіндік жазу (таныс сөздер) ;

      6) емле ережелерімен танысу және оларды қолдану.

      40. Білім берудің базалық мазмұны.

      41. "Тыңдалым/ естіп-көріп қабылдау және айтылым", әліппеге дейінгі кезең:

      1) қоршаған шындықтың дыбыстарын тыңдау және ажырату, тыңдау, сөйлеу дыбыстарын анық айту; қоршаған шындықтың дыбыстарын тыңдау және ажырату, тыңдай білу, сөйлеу дыбыстарын анық айту

      2) мұғалім мен білім алушылардың сөзін тыңдау, естігеннің мағынасын түсіну және дыбыс күшейткіш аппаратураның көмегімен және онсыз, есту-көру немесе есту арқылы дыбысталатын сөзді барабар қабылдау біліктерін қалыптастыру;

      3) ұсынылған мәтіндегі ақпаратты түсіну, мәтіннің негізгі ойын анықтау, оның мазмұнын сұрақтар бойынша жеткізу. Еріннен оқу. Ауызша-дактильді сөйлеуді түсіну;

      4) фонетикалық ырғақ жүргізу арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;

      5) сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру. Бейвербальді қарым-қатынас құралдарын (интонация, мимика, ым-ишара, қалып) қолдана отырып, сөйлесуді бастау, қолдау, аяқтау, назар аудару дағдыларын игеру;

      6) екпінді, орфоэпиялық нормаларды және дұрыс интонацияны сақтай отырып, мәнерлеп және анық айту дағдыларын қалыптастыру;

      7) оқу және тұрмыстық қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын (сәлемдесу, қоштасу, кешірім сұрау, алғыс айту, өтініш білдіру) меңгеру;

      8) сөздің мағынасы мен мәнін түсіне отырып, сөздік қорын кеңейту және сөзді мақсаты бойынша қолдану. Дактильді сөзді сөздердің дыбыстық құрамын нақтылау үшін көмекші құрал ретінде пайдалану;

      9) оқу міндетіне сәйкес ауызша монологиялық мәлімдемелерді практикалық меңгеру (сипаттау, баяндау, пайымдау);

      10) сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (ырғақ, екпін, қарқын, кідіріс).

      Ескерту: мұғалім тыңдау көлемін өзі реттейді.

      42. "Тыңдалым/ естіп-көріп қабылдау және айтылым", әліппе кезеңі:

      1) заттарды жіктеу және жалпылама сөздерді таңдау, сұрақтарға толық жауап бере білуді қалыптастыру;

      2) сөйлеу этикеті сөздерін қолдану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын кеңейту;

      3) сөздің мәні мен мағынасын түсіну, сөзді мақсаты бойынша қолдану;

      4) орфоэпиялық нормаларға сәйкес сөздердің айтылуы, сөздердегі екпіннің дұрыс қойылуы;

      5) оқушыларды қызықтыратын және берілген тақырыптарға монологтық және диалогтық формада сөйлем құрау білігін қалыптастыру;

      6) тыңдалған/оқылған мәтінді (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша) қайта айту;

      7) сюжеттік сурет, берілген тақырыпқа сай суреттер сериясы бойынша сөйлемдер құрау;

      8) мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді жаттау.

      Ескерту: тыңдау материалының көлемі: 30 сек. - 1 мин; тыңдауға арналған көркем шығарманың көлемі 10 сөзден 0,5 бетке дейін (сюжеттік суретті қоса).

      43. Оқылым, әліппеге дейінгі кезең:

      1) жаһандық оқу дағдыларын дамыту (белгілерді ажырату және таңдау);

      2) суреттегі затты сөзбен сәйкестендіру, "сөз" ұғымы;

      3) сурет бойынша, орындалған әрекет бойынша сөйлемдер құрау;

      4) сөйлеудің интонациялық ұйымдастырылуын бақылау (сөйлемнің соңындағы интонация, хабарлама, сұрақ, леп), кідірістерді сақтау;

      5) сөздің буындық құрылымының графикалық сызбасын құру, екпінді анықтау;

      6) сөйлеу дыбыстарын тыңдау және анық айту, артикуляциялық жаттығуларды орындау;

      7) кейбір дауысты және дауыссыз дыбыстарды (а, у, м) сөздерден терминологияны пайдаланбай ажырату; осы дыбыстардан басталатын сөздерді тану және атау;

      8) мұғалімнің оқыған мазмұны бойынша сұрақтарға иллюстрацияға сүйене отырып жауап беру;

      9) "сөйлем" ұғымы, сөйлемнің шартты-графикалық кестесі; сөйлемді сөзге бөлу.

      44. Оқылым, әліппе кезеңі (1, 2 және 3 кезеңдер):

      1) Зерттелетін дыбыстарды дұрыс және анық айту (1 кезең: п, а, м, в, 2 кезең: о, т, у, л, д, с, и, й, н, 3 кезең: я, к, б, э, ы.);

      2) Осы дыбыстың сөзде болуын анықтау, оның сөздегі орнын (басында, соңында) анықтау:

      3) көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді іріктеу;

      4) дыбысты әріппен сәйкестендіру;

      5) дыбыс пен әріптерді ажырату;

      6) дыбыстар/әріптер қатарынан ұсынылған дыбысты/әріптерді таңдау;

      7) әріптердің (баспа, үлкен, бас әріптер) бейнелерін еске түсіру;

      8) "буын" ұғымы; сөздерді буындарға бөлу және сөздерді буындар бойынша созып айту;

      9) дауысты және дауыссыз дыбыстардың шартты белгіленуі;

      10) буынның (сөздің) графикалық дыбыстық моделінен үлгі-схемадағы дыбыстарды әріптермен белгілеуге көшу; буынның (сөздің) дыбыс әріптік моделін дауысты әріпке бағдарлай отырып "оқу";

      11) меңгерілген дыбыстар мен әріптерден кері буын құрастыру, бұл буындарды дауысты дыбыстарды созып және қысқа айтумен оқи білу;

      12) меңгерілген дыбыстар мен әріптерден тікелей ашық буындар құрастыру, оларды созып және қысқа оқи білу, кері және тікелей ашық буындарды салыстыру, осы буындардан сөздерді оқу;

      13) тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;

      14) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдерді интонациялау: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтірмен кідірістерді сақтау; бір сөйлемді екіншісінен бөлетін кідірістерді сақтау;

      15) баланың жеке қарқынына сәйкес жылдамдықпен баяу буындап оқу және толық сөздерді оқу;

      16) иллюстрацияға сүйене отырып, оқылғанның мазмұны бойынша сұрақтарға жауаптар.

      Ескерту: оқу материалының көлемін 2-3 сөзден тұратын 2-3 сөйлем және буындарған бөлінген қысқа мәтіндерден (2-4 сөйлем) құрайды.

      45. Жазылым, әліппеге дейінгі кезең:

      1) негізгі түстермен танысу, оларды ажырату;

      2) заттардың көрсетілген тәртіппен орналасуы;

      3) әріптердің графикалық бейнесіне (н, ш, т) ұқсайтын түрлі түсті жолақтарды жасау;

      4) жазу гигиенасы ережелерімен танысу; жазу кезінде дұрыс отырғызу, дәптердің орналасуы, қарындашты, қаламды дұрыс ұстау;

      5) дәптер бетінің кеңістігін (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар); оқулық бетінің кеңістігін (беттің жоғарғы, төменгі жағы) бағдарлай білуді қалыптастыру;

      6) ұсақ моториканы дамыту (саусақ гимнастикасының, оның ішінде заттармен жаттығуларды орындау; бояу, сурет салу, мозаикадан өрнек жасау, шаблон, трафарет бойынша айналдырып сызу, контур бойынша айналдырып сызу, нүктелерді қосу, А4 форматындағы қағаздың сызылмаған парақтарындағы шектерді сақтай отырып, түрлі бағыттарда бояу және штрихтау, тақтада бормен жазу);

      7) дәптерде ою-өрнекті сурет салу (түзу және кесінді сызықтардан тұратын жиектерді салу, қисық сызықтарды сызу, әріп пішініне ұқсас заттарды салу, таныс заттарды салу, түзу, қисық және кесінді сызықтардан жиектерді салу, геометриялық фигуралардан өрнектер салу, толқынды сызықтардан жиектерді салу);

      8) әріптер элементтерінің жазылуы (тік таяқша,төменгі жағы дөңгелектелген және жоғарғы жағы дөңгелектелген тік таяқша, ілмек, жартылай сопақша, сопақша, бас әріптер элементтері);

      9) сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу; сөйлемді модельдеу.

      46. Жазылым, әліппе кезеңі:

      1) каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру: қолжазба әріптерінің (кіші және үлкен) графикалық бейнесін талдау, олардың құрылымдық элементтерін салыстыру;

      2) кіші және үлкен әріптер мен олардың қосындыларының (жоғарғы, орта, төменгі үзбелі және үзбелі) кері және түзу буындардағы, сөздердегі, сөйлемдердегі каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып жазылған жазылымы;

      3) дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін әріптерді, буындарды, сөздерді қолжазба қәрпінен өз бетінше көшіріп жазу;

      4) 2-3 сөзден тұратын буындарды, сөздерді, сөйлемдерді бөлінген әліпби әріптерінен құрастырғаннан кейін баспа қәрпінен көшіріп жазу;

      5) адамдар есімдерін бас әріппен жазу;

      6) алдын ала дыбыс әріптік талдаудан кейін әріптерді, буындарды және жекелеген сөздерді айтуға арналған жазылым; алдын ала дыбыстық әріптік талдаудан кейін әріптерді, буындарды және жекелеген сөздерді диктанттауға арналған жазылым; буыннан кейінгі жазылым іс-әрекеттерін пысықтау;

      7) сөйлемдерді ережелерге сәйкес жазу: сөйлемнің басындағы бас әріп, сөйлемнің соңындағы нүкте, сөйлемдегі сөздердің бөлек жазылуы;

      8) сөз бен сөйлем туралы бастапқы түсінік, "зат" және "сөз" ұғымдарын заттың атауы ретінде ажырату;

      9) сурет бойынша сөйлемдер құрастыру, берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау, сөйлемдердің графикалық модельдерін құрастыру.

      Ескерту. 1. І-жартыжылдықтағы жазба жұмыстарының көлемі: графикалық диктант – 1-3 таңба, әріптік диктант – 2-3 әріп, буындық диктант-3-4 буын. II-жартыжылдықтағы жазба жұмыстарының көлемі: графикалық диктант - 4-5 таңба, әріптік диктант – 4-7 әріп, буындық диктант – 5-6 буын.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      47. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодпен берілген. Кодтың бірінші саны сыныпты, екінші және үшінші сан – бөлім мен бөлімшені, төртінші сан – оқыту мақсатының нөмірленуін білдіреді. 0.1.2.1 кодында "0" - сынып, "1.2" - бөлім және бөлімше "1" – оқыту мақсатының реттік нөмірі.

      48. Оқыту мақсаттарының жүйесі:

Бөлім: "Тыңдалым/ естіп-көріп қабылдау және айтылым"

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Сараланған есту көру және есту қабылдауы

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірістерді, жай сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді (мұғаліммен бірге), рефлексивті түрде (мұғалімнен кейін қайталау), хормен айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін (таныс сөздер материалында) ажырату және қайта жаңғырту;
0.1.1.3. әріптерді көрсету, дактилдеу, дыбыстарды қайта жаңғырту;
0.1.1.4 сөздердің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
0.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
0.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау

1.2. Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну

0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға табличкаға сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жауап беру

1.3. Сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру

0.1.3.1 әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып тапсырмаларды орындау;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.3 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану;
0.1.3.4 әртүрлі қарым-қатынас жағдайларында (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешірім сұрау, өтініш айту, рұқсат сұрау, қоштасу) сөйлеу этикетін қолдану;
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың бейвербальды құралдарын (мимика, ым-ишара) пайдалану, хабарламаның жеткізу интонациясын сақтау

1.4. Сөйлеудің әр түрлі бөліктерін, ауызша жалпылауды қолдану

0.1.4.1 Кім? Не? Не істеді? Қандай?сұрақтарына жауап беретін сөздерді түсіну және қолдану;
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану

1.5. Тілдің негізгі грамматикалық заңдылықтарын практикалық игеру

0.1.5.1 көрсетілген әрекеттер және сюжеттік сурет бойынша қарапайым сөйлемдер құрастыру;
0.1.5.2 әр түрлі сөз тіркестері бар сөйлемдерді құрастыру: (зат + әрекет; зат + әрекет+зат);
0.1.5.3 жанды-жансыздық белгісі бойынша кім? немесе не? сұрақтарын ажырату;
0.1.5.4 жекеше және көпше түрдегі зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
0.1.5.5 зат есімнің жалпы белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және қажет болған жағдайда оларды көрнекілікке және тақтайшаға сүйене отырып сипаттау бойынша тану;
0.1.5.7 көрнекілік пен мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып, қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтінді құрастыру;
0.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

Бөлім: оқылым

Негізгі дағдылар

Оқыту мақсаттары

2.1. Ғаламдық сөздер мен сөйлемдерді оқу

0.2.1.1 заттар мен суреттерге арналған сөздер жазылған тақтайшаларды табу және таңдау;
0.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың (тақтайшалардың) көмегімен және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу

2.2. Дыбыстар мен әріптерді білу

0.2.2.1 үйренген әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын шығару;
0.2.2.2 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.2.5 ұсынылған дыбысты дыбыстар қатарынан бөліп көрсету;
0.2.2.6 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау

2.3. Дыбыс пен әріпті тану, ажырату

0.2.3.1 сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
0.2.3.2 сөздерден жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
0.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
0.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында)

2.4. Сөздер мен сөйлемдерді Аналитикалық оқу

0.2.4.1 кеспе әріптерден буындар мен сөздер құрастыру;
0.2.4.2 баспа мәтінінен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.4.3 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
0.2.4.4 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
0.2.4.5 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша сөйлемдер құрастыру

2.5. Мәтінді талдау

0.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру

Бөлім: жазылым

Негізгі дағдылар

Оқыту мақсаттары

3.1. Жазуды игеруге дайындық

0.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезіңде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге, тақтаға, планшетке бағдарлану;
0.3.1.3 сурет салғанда қолдар мен саусақтардың қимылдарын үйлестіру;
0.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
0.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
0.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас түрлі комбинацияларды шығару (н, ш, т);
0.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау

3.2. Графикалық, орфографикалық және каллиграфиялық нормаларды сақтау

0.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді қағазға торға салу;
0.3.2.2 үлгі бойынша өрнек, суреттер салу;
0.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу;
0.3.2.4 әріптің, әріптердің, сөздердің элементтерін үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
0.3.2.6. үйренген әріптерді баспа қәріппен жазу;
0.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
0.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
0.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу

3.3. Үлгі бойынша жазу
0.3.3.1 списывать элементы букв, заглавные и строчные буквы;

0.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптермен көшіріп жазу;
0.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.3.3 сөйлемдерді баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою

3.4. Диктант жазу

0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
0.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөзді диктантпен жазу;
0.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктантпен жазу

3.5. Өзіңдік жазу (таныс сөздер)

0.3.5.1 өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптермен жазу;
0.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
0.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
0.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
0.3.5.5 сурет бойынша сөйлемдер құрастыру;
0.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
0.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру

3.6. Емле ережелерімен танысу және оларды қолдану

0.3.6.1 сөздерді бөлек жазу;
0.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті (бас әріпті) жазу;
0.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
0.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
0.3.6.5 "зат" және "сөз" ұғымдарын ажырату

      49. Осы оқу бағдарламасы қосымшаға сәйкес бастауыш білім беру деңгейінің 0-сыныбына арналған "Букварь, Обучение грамоте" пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      50. Бөлім мен тақырыптарды оқытуға сағаттарды бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Нашар еститін, кейіннен естімей қалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту орыс тілінде)

1-тоқсан

Кезең

"Тыңдалым/ естіп-көріп қабылдау және айтылым"

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі кезең

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірісті, баяу сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді хормен (мұғаліммен бірге), рефлексивті (мұғалімнің артынан) айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау, ажырату және көбейту (таныс сөздер материалында);
0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға табличкаға сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру;
0.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.4 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешірім сұрау, өтініш айту, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың бейвербальды құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және оларды қажет болған жағдайда көрнекілік пен табличкаға сүйене отырып сипаттау бойынша тану;
0.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп)

0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған тақтайшаларды табу және таңдау;
0.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (тақтайшаларда) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу

0.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге бағдарлану;
0.3.1.3 сурет салғанда қолдар мен саусақтардың қимылдарын үйлестіру;
0.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
0.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
0.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас әр түрлі комбинацияларды шығару (н, ш, т);
0.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау;
0.3.2.2 үлгі бойынша өрнек, суреттер салу;
0.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді қағазға торға салу;
0.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу

2-тоқсан

Әліппеге дейінгі кезеңі
Әліппе кезеңі
п, а, м, в. (желтоқсан)
0

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірісті, баяу сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді хормен (мұғаліммен бірге), рефлексивті (мұғаліммен бірге) айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау, ажырату және қайта жаңғырту (таныс сөздер материалында);
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, дыбыстарды қайта жаңғырту;
0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға табличкаға сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру;
0.1.3.4 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешірім сұрау, өтініш айту, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
0.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
0.1.5.5 зат есімнің жалпы белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.3 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану;
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың бейвербальды құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және оларды қажет болған жағдайда көрнекілік пен табличкаға сүйене отырып сипаттау бойынша тану;
0.1.5.3 Жанды-жансыз белгілері бойынша кім? немесе не? сұрақтарын ажырату

0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған тақтайшаларды табу және таңдау;
0.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың (тақтайшалардың) көмегімен және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
0.2.2.1 оқыған әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын қайта жаңғырту;
0.2.2.2 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
0.2.2.6 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
0.2.2.5 ұсынылған дыбысты дыбыстар қатарынан бөліп алу;
0.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
0.2.4.1 тілінген әліппеден буындар мен сөздерді құрастыру;
0.2.4.2 баспа мәтіннен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.4.5 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша сөйлемдер құрастыру

0.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қалам ұстау;
0.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге бағдарлану;
0.3.1.3 сурет салғанда қолдар мен саусақтардың қимылдарын үйлестіру;
0.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
0.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
0.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас түрлі комбинацияларды шығару (н, ш, т);
0.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау;
0.3.2.2 үлгі бойынша өрнек, суреттер салу;
0.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді қағазға торға салу;
0.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу;
0.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
0.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
0.3.2.6. оқылған әріптерді баспа қәріппен жазу;
0.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
0.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді көшіріп жазу;
0.3.2.4 әріптің, әріптердің, сөздердің элементтерін үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.1 өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптерімен жазу;
0.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою;
0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
0.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөзді диктантпен жазу;
0.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктантпен жазу

3-тоқсан

Әліппе кезеңі
2 кезең: о, т, у, л, д, с, и, й, н.

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірісті, баяу сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді хормен (мұғаліммен бірге), рефлексивті (мұғалімнен кейін) айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін (таныс сөздер материалында) тыңдау, ажырату және қайта жаңғырту;
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, дыбыстарды қайта жаңғырту;
0.1.1.4 сөздің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
0.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға табличкаға сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру;
0.1.3.4 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешірім сұрау, өтініш айту, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.5.4 жекеше және көпше түрдегі зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
0.1.5.5 зат есімнің жалпы белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.3 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану;
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың бейвербальды құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және оларды қажет болған жағдайда көрнекілік пен табличкаға сүйене отырып сипаттау бойынша тану;
0.1.5.3 жанды-жансыз белгілері бойынша кім? немесе не?сұрақтарын ажырату;
0.1.4.1 Сөйлеуде Кім? Не? Не істеді? Қандай??сұрақтарына жауап беретін сөздерді түсіну және қолдану;
0.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым сөйлемдер құрастыру;
0.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (зат+ іс-әрекет; зат+ іс-әрекет+зат);
0.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
0.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.2.1 оқыған әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын қайта жаңғырту;
0.2.2.2 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
0.2.2.6 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
0.2.2.5 ұсынылған дыбысты дыбыстар қатарынан бөліп алу;
0.2.3.1 сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
0.2.3.2 сөзден жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
0.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
0.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің ббасында, ортасында, соңында);
0.2.4.1 тілінген әліппеден буындар мен сөздерді құрастыру;
0.2.4.3 сөз екпінін,
орфоэпия нормаларын сақтау;
0.2.4.2 басылған мәтіннен слогдар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.4.4 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
0.2.4.5 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау

0.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
0.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
0.3.2.6. оқыған әріптерді басып шығару;
0.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
0.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
0.3.2.4 әріптің, әріптердің, сөздердің элементтерін үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.1 өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптерімен жазу;
0.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою;
0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
0.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөзді диктантпен жазу;
0.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктантпен жазу;
0.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
0.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
0.3.3.3 сөйлемдерді баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
0.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба қәрпінен өз бетінше жазу;
0.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
0.3.5.5 сурет бойынша сөйлемдер құрастыру;
0.3.6.1 сөздерді бөлек жазу;
0.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
0.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
0.3.6.5 "зат" және "сөз" ұғымдарын ажырату;
0.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
0.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті (бас әріпті) жазу

4-тоқсан

Әліппе кезеңі
3 кезең: я, к, б, э, ы

0.1.1.1 логикалық екпінді, кідірісті, баяу сөйлеу қарқынын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді хормен (мұғаліммен бірге), рефлексивті (мұғалімнен кейін айту;
0.1.1.2 дыбыстарды, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін (таныс сөздер материалында) тыңдау, ажырату және қайта жаңғырту;
0.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, дыбыстарды қайта жаңғырту;
0.1.1.4 сөздің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
0.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
0.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
0.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
0.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау;
0.1.2.3 ауызша және жазбаша түрде қойылған сұрақтарға табличкаға сүйеніп, көрнекілікпен және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен жауап беру;
0.1.3.4 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын қолдану (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешірім сұрау, өтініш айту, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда тақтайшаға сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
0.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
0.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
0.1.5.5 зат есімнің жалпы белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
0.1.3.2 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
0.1.3.3 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану;
0.1.3.5 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың бейвербальды құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
0.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды сипаттау және оларды қажет болған жағдайда көрнекілік пен табличкаға сүйене отырып сипаттау бойынша тану;
0.1.5.3 Жанды-жансыз белгілері бойынша кім? немесе не? сұрақтарын ажырату;
0.1.4.1 сөйлеуде Кім? Не? Не істеді? Қандай? сұрақтарын жауап беретін сөздерді түсіну және қолдану;
0.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым сөйлемдер құрастыру;
0.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (зат+ іс-әрекет; зат+н іс-әрекет+зат);
0.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
0.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

0.2.2.3 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
0.2.2.4 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
0.2.2.1 оқыған әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын қабылдау;
0.2.2.2 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
0.2.2.6 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
0.2.2.5 ұсынылған дыбысты бірқатар дыбыстардан ажырату;
0.2.3.1 сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
0.2.3.2 сөзбен жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
0.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
0.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында);
0.2.4.1 тілінген әліппеден буындар мен сөздерді құрастыру;
0.2.4.3 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
0.2.4.4 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
0.2.4.2 басылған мәтіннен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
0.2.4.5 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау;
0.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру

0.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
0.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
0.3.2.6. зерттелген әріптерді басып шығару;
0.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
0.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
0.3.2.4 әріптің, әріптердің, сөздердің элементтерін үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
0.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.1 өз атын, тегін, таныс сөздер мен сөз тіркестерін баспа әріптерімен жазу;
0.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою;
0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
0.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөзді диктантпен жазу;
0.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктант астына жазу;
0.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
0.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
0.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
0.3.3.3 ұсыныстарды баспа, бас әріптермен жазу;
0.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
0.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
0.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
0.3.5.5 сурет бойынша сөйлемдер құрастыру;
0.3.6.1 сөздерді бөлек жазу;
0.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
0.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
0.3.6.5 "зат" және "сөз"ұғымдарын ажырату;
0.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
0.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті (бас әріпті) жазу

  бұйрығына
8-қосымша

Нашар еститін, кейіннен естімей қалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 1 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты - нашар еститін (кейіннен естімей қалған) білім алушылардың даму ерекшеліктерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастырумен өзара байланыста тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдыларын игеру процесінде функционалдық сауатты тұлғаны қалыптастыру үшін жағдай жасау.

      3. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) тыңдау, сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру, қарапайым нұсқауларды орындау;

      2) оқушылардың ауызекі сөйлеу дағдыларын дамыту және сөздік қорын белсендіру;

      3) сөйлеуді қабылдауды, сөздердің дыбыстық құрамын жеңілдету, айтылым дағдыларын қалыптастыру және нақтылау үшін әліпбилік әріптерді көрсетумен бір мезгілде дактилологияны пайдалануға жол берілмейді;

      4) сөйлеудің құрылымдық компоненттері (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) жайлы қарапайым түсінігін қалыптастыру;

      5) жаһандық оқу дағдыларын, сөздерді буындап оқу және тұтас сөздерді оқу дағдыларын дамыту;

      6) алфавиттің баспа және жазбаша әріптерін ажырату және каллиграфиялық жазуды үйрету, жазу дағдыларын қалыптастыру;

      7) білім алушыларда дұрыс оқырмандық іс-әрекетті қалыптастыру;

      8) оқуға және кітапқа деген қызығушылықты тәрбиелеу;

      9) айналадағыларға мейірімді қатынасты қалыптастыру, сөйлеу мәдениетін және қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      10) танымдық қызығушылықты қалыптастыру және өз сөзін жетілдіруге ұмтылу арқылы шығармашылық қабілеттерін дамыту;

      11) қоршаған әлемді игеру арқылы оқытылатын тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту.

      4. Кең ауқымды органикалық дағдылармен бірлікте жеке тұлғалық қасиеттерді дамыту білім алушыларға білім берудің базалық құндылықтарын: "қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілік", "құрмет", "ынтымақтастық", "еңбек және шығармашылық", "ашықтық", "өмір бойы білім алу" бойына сіңіру үшін негіз болып табылады.

      5. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:

      1) сөйлеуді есту-көру және есту арқылы қабылдауды дамыту;

      2) ауызекі сөйлеуді және дұрыс айтылымды қалыптастыру;

      3) оқушылардың сөйлеу уәждемесін арттыру;

      4) көрнекі-бейнелі және сөздік-логикалық ойлауды дамыту.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Есту қабілетінің бұзылуы оқушылардың барлық танымдық іс-әрекетінің даму барысына әсер етеді, сөйлеудің дамымауына әкеледі. Нашар еститін балаларда көбінесе сөйлеудің келесі бұзылыстарын анықтайды: айтылу кемшіліктері, шектеулі сөз қоры, сөздерді дұрыс түсінбеу және дұрыс пайдаланбау, сөйлеудің грамматикалық құрылымындағы кемшіліктер (сөйлемнің дұрыс құрылмауы, сөйлемдегі сөздердің дұрыс сәйкес келмеуі), ауызша сөйлеуді шектеулі түсіну, оқылатын мәтінді шектеулі түсіну, ауызша қарым-қатынастағы қиындықтар.

      7. Мектепте оқытудың басында есту қабілеті нашар оқытушының сөйлеу деңгейіндегі айырмашылықтар айтарлықтай үлкен: сөйлеу примордиясының болуынан бастап жеке лексикалық-грамматикалық, фонетикалық және грамматикалық кемшіліктері бар салыстырмалы түрде қалыптасқан сөйлеуге дейін.

      8. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері даму ерекшеліктерін ескеретін және білім алушылардың ерекше білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін арнайы педагогика қағидаларына негізделген.

      9. Жүйелілік принципі құрылымдық компоненттері өзара тығыз әрекеттесетін күрделі функционалды жүйе ретіндегі психикалық даму идеясына сүйенеді.

      10. Дамытушылық оқыту қағидасы баланың жақын арадағы даму аймағында оқу міндеттерін қоюды қамтиды. Принципті іске асыру мектеп оқушыларының оқу материалын игерудегі мүмкіндіктерін, ерекшеліктері мен жетістіктерін мұғалімнің тұрақты зерделеуіне негізделген.

      11. Жүйелі-іс-әрекеттік тәсіл білім алушының білімді дайын күйінде емес, кезең-кезеңімен мұғалім ұйымдастырған практикалық, қол жетімді іс-әрекет (байқау, эксперимент, жаттығулар), түсініктеме беру, сөйлесу, жалпы білім беру және пәндік-терминологиялық лексиканы пысықтау және нақтылау арқылы өзі алуынан тұрады.

      12. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл білім алушылардың жеке ерекшеліктерін (жас, физиологиялық, психологиялық, зияткерлік және білім беру қажеттіліктерін) ескере отырып, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыруды білдіреді.

      13. Сараланған тәсіл гетерогенді контингент жағдайында білім алушыларды сәтті оқыту үшін есту қабілетінің бұзылу дәрежесін, танымдық, сөйлеу дамуының ерекшеліктерін ескере отырып, топтарға бөлуді және оларды оқытуда әр түрлі көлемдегі, күрделіліктегі тапсырмаларды қолдануды, іс-әрекет қарқыны мен педагогтің көмек көрсету өлшемін өзгертуді қамтиды.

      14. Коммуникативтік тәсіл тілге үйретудің оқытудың негізі бола отырып, нашар еститін білім алушылардың сөйлеу әрекетін дамытудың жетекші қағидасы ретінде әрбір оқу пәнінің құралдарымен – әртүрлі оқу жағдайларында білім мен дағдылармен алмасу, тілдік және сөйлеу нормалары жүйесін дұрыс пайдалану ретінде қарастырылады.

      15. Кешенді тәсіл әртүрлі саладағы мамандардың: невропатолог, сурдолог, психолог, дәрігер-отоларингологтың қажетті көмегі пен қолдауын қамтиды.

      16. Арнайы педагогикалық процесте оқытудың полисенсорлық негізі қамтамасыз етіледі. Оқу процесіне: еріннен оқу дағдыларын дамыту бойынша жұмыс, оптикалық-акустикалық сөйлеу көріністерін дамытумен бірлікте сөйлеудің қозғалыс, кинестетикалық базасын қалыптастыратын сөйлеу техникасы бойынша арнайы жаттығулар, қалдық есту қабілетін дамыту және пайдалану бойынша жұмыс кіреді.

      17. Жазу және оқу нашар еститін білім алушыны оқыту үшін - тілді меңгерудің ең толық құралы, сонымен қатар танымдық әрекетті дамыту құралы болып табылады.

      18. Әліппені оқыту дұрыс айтылған дыбыстар мен сөздер негізінде жүзеге асырылады. Дыбыстар мен әріптерді зерттеу дәйектілігі дыбыстардың айтылуын ассимиляциялау арқылы (тиісті саусақ таңбалары) және оларды есту арқылы ажырату мүмкіндігімен анықталады. Дыбыстар мен әріптерді оқыту айтылымды қалыптастыру бағдарламасында көрсетілген ретпен жүзеге асырылады.

      19. Келесідей дыбыстарды ауыстыруды пайдалана отырып, шамамен айтуға жол беріледі: ы, ч, щ, д, г, ж, р, ц.

      20. Оқу дағдыларын кезең-кезеңмен қалыптастыру міндеттерін біртіндеп күрделендіре отырып, сауаттылықты оқытудың әріптік кезеңінің төрт кезеңі бөлінеді. Бірінші кезеңде: п, а, м, в дыбыстары мен әріптері оқытылады. Екінші кезеңде - о, т, у, л, д, с, и, й, н дыбыстары мен әріптері. Үшінші кезеңде – я, к, б, э, ы дыбыстары мен әріптері. Төртінші кезеңде - ш, е, ч, Ұ, ь, з, ж, р, г, ф, ъ, ю, ц, щ, х дыбыстары мен әріптері.

      21. Тыңдалым және айтылым тапсырмаларының мысалдары:

      1) дауысты және дауыссыз дыбыстардың сенсорлық белгілерін бөлу;

      2) сөздерден жеке дыбыстарды бөлу;;

      3) сөйлеуді (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) есту-көру және есту арқылы қабылдау;

      4) берілген буындар саны, берілген дыбысы бар сөздерді атау.

      22. Оқу дағдыларын дамыту бойынша тапсырмалардың мысалдары:

      1) сөздің лексикалық мағынасы бойынша жұмыс;

      2) сөздермен ойындар;

      3) тіректерді (таяқтарды, геометриялық пішіндерді, шапалақтарды, қадамдарды) пайдалана отырып, 2-3 күрделі сөздерді буындарға бөлу;

      4) дауысты және дауыссыз дыбыстарды тиісті түспен шартты белгілеу.

      23. Жазу тапсырмаларының мысалдары:

      1) Қол және саусақ қозғалыстарын үйлестіруді дамыту: саусақтарды жұдырыққа қысу және саусақтарды ашу, шарлармен ойындар, ілгектер, шертулер, сақиналар, саусақтарды бір-бірімен қарсы алу, моншақтарды байлау, байлау, өру, мозаикалық ойындар;

      2) құраушы элементтерді анықтау мақсатында әріпті талдау;

      3) сөздерді дыбыспен әріптік талдау және кейіннен жаза отырып, сөйлемдерді талдау;

      4) дауысты дыбыстарды білдіретін фишкаларды әріптермен ауыстыру;

      5) баспа үлгісінен сөздерді, сөйлемдерді көшіріп жазу;

      6 кестеден тірек сөздер бойынша ұсыныс жасау;

      7) есте сақтау бойынша баспа әріптермен жазу.

      24. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар:

      1) базалық АКТ дағдыларына сүйене отырып, мультимедиялық ресурстарды, интерактивті тақталарды және компьютерлерді пайдалану оқу процесін жаңғыртуға және жандандыруға, сондай-ақ білім алушылар мен педагог арасындағы ынтымақтастық пен қарым-қатынасқа ықпал етеді.

      25. Бұзылған функцияны түзету және өтеу мақсатында білім алушылар жеке есту аппараттары мен кохлеарлық импланттарды қолданады.

      26. Бағдарламаны дидактикалық қамтамасыз ету:

      1) жеке бөлінген әліпби, макеттер, пәндік және сюжеттік суреттер, сурет салуға арналған керек-жарақтар, магниттік тақталар, кестелер, тапсырмалары бар карточкалар, дидактикалық ойындар, терілетін кенеп;

      2) стендтерде немесе электрондық тасығыштарда оқу режиміндегі қауіптер, өзгерістер туралы ескертетін және аспаптардың, кабинеттер мен оқу сыныптарының атауларын белгілейтін баспа кестелері түрінде ұсынылған мәтіндік ақпараттың болуы.

      27. Демонстрациялық және көрнекі құралдарға қойылатын талаптар:

      1) заттар визуалды және сенсорлық тексеруге ыңғайлы, ашық түсті, дәстүрлі, оңай танылатын пішінді, ал негізгі бөлшектер айқын, нақты және ерекше түсті болуы керек;

      2) бейнеленетін заттарға тән белгілер дәл берілуі тиіс және модельде немесе макетте зат бөліктерінің дұрыс пропорциялары мен арақатынасын сақтау маңызды; адамды немесе жануарды бейнелейтін ойыншықтар дененің барлық бөліктерін және олардың дұрыс пропорционалдық арақатынасын беруі тиіс;

      3) бастауыш сыныптарға арналған оқу кестелері монографиялық, эстетикалық, оқылатын және табиғи заттарды алмастырмауы керек, бірақ оларға қосымша ретінде қолданылады;

      4) оқытудың дыбыс-бейне жазу құралдары білім алушылардың есту қабілетінің жоғалу дәрежесін, жас ерекшеліктерін ескереді және ақпаратты көру талдағышы арқылы беретін экрандық, ақпаратты көру және есту талдағышына бір мезгілде әсер ететін экрандық-дыбыстық, есту органы арқылы ақпарат беретін дыбыстық құралдарды қамтиды.

      28. Пәнаралық байланыс "Математика", "Түзету ырғағы", "Қоршаған әлеммен танысу", "Музыка", "Айтылымды қалыптастыру және есту қабілетін дамыту" пәндерімен орнатылады.

3-тарау. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұны

      29. 1-сыныптағы пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі аптасына 7 сағатты құрайды, барлығы 231 сағат.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      30. Оқу пәнінің мазмұнын іріктеу бірліктері:

      1) қазақ тілінің дыбыстары мен әріптерінің жүйесі;

      2) тіл бірліктері: дыбыс, буын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем, мәтін;

      3) қазақ тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;

      4) орфографиялық және пунктуациялық нормалардың минимумы;

      5) аналитикалық оқуға үйрету;

      6) балалар көркем әдебиетінің шығармалары.

      31. Бағдарламаның мазмұны. Оқу процесі: әліппеге дейінгі, әліппелік, әліппеден кейінгі кезеңдерге бөлінеді. 1-сыныпта 0-сыныпта оқыған оқу материалын қайталау ұйымдастырылады (әліппеге дейінгі және әліппелік кезең 1–ден 3-ке дейінгі кезеңде) - бірінші тоқсанда, екінші тоқсанда әліппелік кезең және екінші жартыжылдық әліппеден кейінгі кезеңге беріледі.

      32. 1-сыныптағы әріптік кезеңде 4 кезеңнің дыбыстары мен әріптері оқытылады (ш, е, ч, Ұ, ь, з, ж, р, г, ф, ъ, ю, ц, щ, х).

      33. Сауаттылықты оқытудың әріптік кезеңі екінші тоқсанда оқытылады. Дыбыспен және әріппен танысуға арналған сағат санын мұғалім оқу материалын игеру деңгейіне, оқу мақсаттарына жетуіне байланысты реттейді.

      34. Әліппеге дейінгі кезеңі бірінші тоқсанда оқытылады. Дыбыспен және әріппен танысуға арналған сағат санын мұғалім оқу материалын игеру деңгейіне, оқу мақсаттарына жетуіне байланысты реттейді.

      Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) білім алушылардың мүмкіндіктерін зерделеу (жалпы және сөйлеу тілінің даму деңгейін, 0-сыныпта қалыптасқан білім мен дағдылардың жай-күйін анықтау);

      2) оқу қызметінің дағдыларын қалыптастыру;

      3) тілдік қарым-қатынас дағдыларын жетілдіру;

      4) оқуға деген қызығушылықты дамыту және коммуникативтік дағдыларды үйрету;

      5) сөйлеу туралы түсініктерді қалыптастыруды жалғастыру (сөз, сөйлем, буын, дыбыс);

      6) есту зейінін дамыту және дыбысты дұрыс айтуды қалыптастыру;

      7) фонемалық қабылдауды, талдауды, синтезді дамыту;

      8) жазу дағдыларын дамыту;

      9) ауызша және жазбаша сөйлеуді дамыту.

      35. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқытылатын дыбыстардың дұрыс артикуляциясын игеру;

      2) сөздік қорын кеңейту;

      3) фонемалық процестердің дамуы (сөйлеу дыбыстарын қабылдау, берілген дыбыстың сөздегі орнын анықтау: бірінші, соңғы);

      4) "дауысты", "дауыссыз дыбыстар", "екпін" ұғымдарымен танысу;

      5) 0-сыныпта оқыған дыбыстар мен әріптерді қайталау;

      6) оқытылатын дыбыстарды әріптермен салыстыру, бас және кіші, баспа және бас әріптерді ажырату;

      7) тілдік бірліктер туралы қарапайым ұғымдарды бекіту (дыбыс, буын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем, мәтін);

      8) дыбыстарды буындарға біріктіру, кері, тікелей ашық буындарды, тікелей жабық буындарды, меңгерілген буын құрылымдарынан сөздерді, қысқа сөйлемдерді жатқа оқу дағдыларын қалыптастыру;

      9) қол жетімді сөйлеу деңгейінде үйлесімді монологиялық және диалогтік сөйлеуді дамыту;

      10) каллиграфия және графика нормаларына сәйкес жазу дағдыларын дамыту;

      11) ауызша және жазбаша сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      12) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру.

      Ескертпе: жазбаша жұмыстардың санын білім алушылардың дағдылары мен қажеттіліктерін меңгеру деңгейіне байланысты мұғалім белгілейді. Жазбаша жұмыстарды жүйелі түрде күнделікті ұйымдастыру ұсынылады.

      36. Тоқсаннан кейінгі кезең бірінші сыныптың екінші жартыжылдығында жүзеге асырылады.

      37. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) сөздердің мағынасын түсінуді тексере отырып, сөздерді және олардың буындарын дауыстап оқуды үйрету;

      2) мәтіндерді дұрыс, ырғақты оқуға дағдыландыру, іштей оқу, түсініп, мәнерлеп, шапшаң оқу дағдыларын қалыптастыру;

      3) дыбыстарды бұрмаламай және жіберіп алмай, оқығанын түсініп, дыбыстарды дұрыс үйлестіре отырып, шағын мәтіндерді оқуды үйрету;

      4) таныс сөздердегі екпінді сақтау, нүктелердегі үзілістерді сақтау білігін қалыптастыру;

      5) практикалық сөйлеу дағдыларын дамыту және ауызша жалпылауды қалыптастыру;

      6) қолжетімді сөйлеу деңгейінде үйлесімді монологтық және диалогтік сөйлеуді дамыту;

      7) каллиграфия және графика нормаларына сәйкес жазу дағдыларын дамыту;

      8) қарым-қатынас жағдайларын оқу және ойнау негізінде сөз әдебімен танысу;

      9) ауыз әдебиеті мен көркем шығармалар туындылары арқылы ұлттық құндылықтарға құрметпен қарауға тәрбиелеу болып табылады.

      38. Бағдарлама мазмұны 3 бөлімнен тұрады:

      1) "Тыңдалым/ естіп-көріп қабылдау және айтылым";

      2) "Оқылым";

      3) "Жазылым".

      39. "Тыңдалым мен айтылым" (есту қабілеті мен дыбыстардың айтылуын дамыту) бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) сараланған есту-көру және есту арқылы қабылдау;

      2) тыңдалған мәтіннің есту және есту-көру мазмұнын түсіну;

      3) сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру;

      4) сөйлеуде сөйлеудің әртүрлі бөліктерін, сөз тіркестерін қолдану;

      5) тілдің негізгі грамматикалық заңдылықтарын практикалық меңгеру.

      40. "Оқылым" (оқу дағдыларын дамыту мен әліпбидің әріптерімен таныстыру) бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) сөздер мен сөйлемдерді оқу;

      2) дыбыстар мен әріптерді білу;

      3) сөзді дыбыстық-әріптік талдау;

      4) қазақ тіліндегі дыбыстарды, оның ішінде айтылуы ұқсас л-р, н-ң, с-з, с-ш, ж-ш, п-б, к-қ дыбыстарын дұрыс айтуға дағдыландыру білім алушылардың сөздік қорын байыту және белсендіру;

      5) мәтінді талдау.

      41. "Жазылым" (жазу дағдыларын қалыптастыру) бөлімі мынадай бөлімшелерді қамтиды:

      1) жазуды меңгеруге дайындық;

      2) графикалық, орфографиялық және каллиграфиялық нормаларды сақтау;

      3) үлгі бойынша хат;

      4) диктант жазу;

      5) дербес жазу (таныс сөздер);

      6) емле ережелерімен танысу және оларды қолдану.

      42. Білім берудің базалық мазмұны.

      43. Тыңдалым мен айтылым, дыбысқа дейінгі кезең:

      1) қоршаған шындықтың дыбыстарын тыңдау және ажырату, тыңдау, сөйлеу дыбыстарын анық айту;

      2) мұғалім мен білім алушылардың сөзін, аудио/бейнежазбаны тыңдау, естігеннің мағынасын түсіну, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру білігін қалыптастыру;

      3) ауызша емес қарым-қатынас құралдарын қолдану (интонация, мимика, ым-ишара, қалып);

      4) сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (ырғақ, екпін, қарқын, үзіліс)

      5) артикуляциялық аппаратты фонетикалық ырғақ арқылы дамыту;

      6) коммуникативтік мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын дамыту;

      7) мұғалімнің ауызша тапсырмасы бойынша қарапайым тапсырмаларды орындау; өз өтініштері мен тілектерін білдіру;

      8) әртүрлі заттарды атау және олардың негізгі қасиеттері бойынша сипаттау;

      9) суреттер бойынша кестеге сүйеніп әңгімелесу (мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен);

      10) тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, тыңдалған/оқылған мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру.

      44. Тыңдалым мен айтылым, әліпбилік кезең:

      1) мұғалім мен білім алушылардың сөзін тыңдау, естігеннің мағынасын түсіну және дыбыс күшейткіш аппаратураның көмегімен және онсыз, есту-көру немесе есту арқылы дыбысталатын сөзді барабар қабылдау біліктерін қалыптастыру;

      2) ұсынылған мәтіндегі ақпаратты түсіну, мәтіннің негізгі ойын анықтау, оның мазмұнын мәселелер бойынша беру. Еріннен оқу. Ауызша-дактильді сөйлеуді түсіну;

      3) фонетикалық ырғақ жүргізу арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;

      4) сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру. Ауызша емес қарым-қатынас құралдарын (интонация, мимика, ым-ишара, позалар) қолдана отырып, сөйлесуді бастау, қолдау, аяқтау, назар аудару дағдыларын игеру;

      5) екпінді, орфоэпиялық нормаларды және дұрыс интонацияны сақтай отырып, мәнерлеп және анық айту дағдыларын қалыптастыру;

      6) оқу және тұрмыстық қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын меңгеру (сәлемдесу, қоштасу, кешірім сұрау, алғыс білдіру, өтініш айту);

      7) сөздің мәні мен мағынасын түсіне отырып, сөздік қорын кеңейту және сөздік мақсаты бойынша қолдану. Дактильді сөзді сөздердің дыбыстық құрамын нақтылау үшін көмекші құрал ретінде пайдалану;

      8) мұғалім тыңдау көлемін дербес реттейді;

      9) оқу міндетіне сәйкес ауызша монологтық мәлімдемелерді практикалық меңгеру (сипаттау, баяндау, пайымдау);

      10) әртүрлі заттарды атау және олардың негізгі қасиеттері бойынша сипаттамасы;

      11) сөйлеудің негізгі ережелерін сақтау (ырғақ, екпін, қарқын, үзіліс).

      45. Тыңдалым мен айтылым, әліппеден кейінгі кезең:

      1) заттарды жіктеу және жалпылама сөздерді таңдау, сұрақтарға толық жауап бере білуді қалыптастыру;

      2) сөйлеу этикеті сөздерін қолдану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын кеңейту;

      3) сөздің мағынасы мен мағынасын түсіну, сөзді мақсаты бойынша қолдану;

      4) орфоэпиялық нормаларға сәйкес сөздердің айтылуы, сөздердегі екпіннің дұрыс қойылуы;

      5) оқушыларды қызықтыратын және берілген тақырыптарға монологтық және диалогтық формада сөйлем құрау білігін қалыптастыру;

      6) тыңдалған/оқылған мәтінді қайта айту (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша);

      7) сюжеттік сурет бойынша, суреттер сериясы бойынша, берілген тақырыпқа сөйлемдер құрастыру;

      8) мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді үйрену.

      Ескертпе: тыңдау материалының көлемі: 30 сек.-1 мин; тыңдауға арналған көркем шығарманың көлемі 10 сөзден 0,5 бетке дейін (сюжеттік суретті қоса).

      46. Оқылым, әліппеден кейінгі кезең:

      1) сөйлеу дыбыстарын тыңдау және анық айту, артикуляциялық жаттығуларды орындау;

      2) заттың суретпен және сөзбен арақатынасы, "сөз" ұғымы;

      3) "буын" ұғымы; сөздерді буындарға бөлу және сөздерді буындар бөліп баяу айту;

      4) тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;

      5) терминологияны пайдаланбай дауысты және дауыссыз дыбыстардың шартты белгіленуі және ерекшеленуі;

      6) сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша жаңғырту (оқу) және керісінше (жазу);

      7) "сөйлем" ұғымы, сөйлемнің шартты-графикалық сызбасы; сөйлемді сөзге бөлу;

      8) орындалған іс-қимыл және сурет бойынша сөйлемдер құрастыру.

      47. Оқылым, әліпби кезеңі:

      1) 0-сыныпта оқыған дыбыстардың анық айтылуын бекіту (1-кезең - п, а, м, в. 2-кезең - о, т, у, л, д, с, и, й, н. 3-кезең - я, к, б, э, ы);

      2) оқытылатын дыбыстарды дұрыс және анық айту (4 кезеңде ш, е, ч, Ұ, ь, з, ж, р, г, ф, ъ, ю, ц, щ, х);

      3) сөйлеу дыбыстарын тыңдау және анық айту, артикуляциялық жаттығуларды орындау;

      4) осы дыбыстың сөзде болуын анықтау, оның сөздегі орнын анықтау: басында, соңында;

      5) көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді іріктеу;

      6) дыбыстың әріппен арақатынасы;

      7) дыбыс пен әріптің айырмашылығы (дыбысты естиміз және айтамыз, әріптерді көреміз, жазамыз, оқимыз);

      8) ұсынылған дыбыстар/әріптерді дыбыс/әріптер қатарынан таңдау;

      9) әріптердің (баспа, бас, бас) бейнелерін еске түсіру;

      10) буынның (сөздің) графикалық дыбыстық моделінен үлгі-сызбадағы дыбыстарды әріптермен белгілеуге көшу; буынның (сөздің) дыбыс әріптік моделін дауысты әріпке бағдарлай отырып "оқу" ;

      11) меңгерілген дыбыстар мен әріптерден кері буын жасау, бұл буындарды дауысты дыбыстардың ұзақ және қысқа айтылуымен оқи білу;

      12) меңгерілген дыбыстар мен әріптерден тікелей ашық буындар жасау, оларды ұзақ және қысқа оқи білу, кері және тікелей ашық буындарды салыстыру, осы буындардан сөздерді оқу;

      13) сөйлеуді интонациялық ұйымдастыруды сақтау (сөйлемнің соңындағы интонация, хабарлама, сұрақ, леп), үзілістерді және екпінді сақтау;

      14) сөздер мен буындарды әріптермен оқу;

      15) оқудың негізгі түрлерін оқыту (бір қалыпты, бір буынды оқу, бір сөзбен оқу, саналы оқу);

      16) иллюстрацияға сүйене отырып, мұғалімнің оқыған мазмұны бойынша сұрақтарға жауаптар.

      Ескерту: оқу материалының көлемін 2-3 сөзден тұратын 5-6 сөйлем және буындарға бөлінген қысқа мәтіндерден (5-6 сөйлем) құрайды.

      48. Оқылым, әліппеден кейінгі кезең:

      1) сөз бен сөйлемді ажырату;

      2) қолжазба әріпінен сөздер мен қысқа сөйлемдерді оқуды үйрету;

      3) тегіс буынды оқу және баланың жеке қарқынына сәйкес жылдамдықпен толық сөздерді оқу;

      4) дыбыстарды бұрмаламай және жібермей, сөздердегі дыбыстардың дұрыс үйлесімімен оқу;

      5) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдерді интонациялау: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтірмен кідірістерді сақтау; бір сөйлемді екіншісінен бөлетін кідірістерді сақтау;

      6) мазмұны жағынан қолжетімді, көлемі жағынан шағын мәтіндер мен өлеңдерді сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді саналы түрде оқу;

      7) иллюстрацияға сүйене отырып, оқығанның мазмұны бойынша мұғалімнің сұрақтарына жауаптар;

      8) кестеге сүйеніп, әрекет етуші тұлғалар мен заттарды жіктей білу;

      9) орфоэпиялық оқумен танысу ( тұтас сөздермен оқуға көшу кезінде) - айтылымды оқыту бағдарламасында көрсетілген орфоэпия қағидаларын сақтау;

      10) орфографиялық оқу (айтылым) диктантпен жазу және көшіру барысында өзін-өзі бақылау құралы ретінде;

      11) хормен оқу дағдыларын қалыптастыру (дауыс күшін реттеу біліктерін пысықтау үшін);

      12) шығарманың атауын анықтай білу, мәтінмен көрсетілген бетті таба білу;

      13) оқылған мәтінге қажетті суреттерді, иллюстрацияларды іріктеу, таңдау және орналастыру;

      14) оқылған бөліктердің мазмұнын үлгі бойынша/өз бетінше бейнелеу;

      15) өлең мәтіндерімен таныстыру және оларды жатқа айту дағдыларын қалыптастыру, мағыналық кідірістерді сақтай отырып, бірге оқу (еліктеу бойынша).

      Ескерту: 1. Сюжеттік суретті қоса алғанда, көркем шығарманың көлемі 0,3 – 0,5 бет (50-70 сөз);

      2. Оқытылған қысқа өлеңдердің санын мұғалім өздігінен реттейді.

      49. Жазылым, әліппеге дейінгі кезең:

      1) жазу гигиенасы ережелерін сақтау; жазу кезінде дұрыс отырғызу, дәптердің орналасуы, қарындашты, қаламды дұрыс ұстау;

      2) дәптер бетінің кеңістігінде (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар); оқулық бетінің кеңістігінде (беттің жоғарғы, төменгі жағында) бағдарлай білуді қалыптастыру;

      3) ұсақ моториканы дамыту (саусақ гимнастикасының жаттығуларын орындау);

      4) әріптер элементтерін жазуды дамыту (тік таяқша, төменгі жағында дөңгелектелген тік таяқша, жоғарғы жағында дөңгелектелген, ілмек, жартылай сопақ, аналық без, бас әріптер элементтері);

      5) сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу; сөйлемді модельдеу;

      6) 0-сыныпта оқыған әріптердің нақты емлесін бекіту (1-кезең: п, а, м, в., 2-кезең: о, т, у, л, д, с, и, й, н. 3-кезең: я, к, б, э, ы)

      50. Жазылым, әліппе кезеңі:

      1) дәптер бетінің кеңістігінде (жұмыс жолы, жоларалық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік көлбеу сызықтар) ; оқулық бетінің кеңістігінде (беттің жоғарғы, төменгі жағында) бағдарлай білуді қалыптастыру;

      2) ұсақ моториканы дамыту (саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау;

      3) сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу; сөйлемді модельдеу;

      4) каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру: қолжазба әріптерінің (кіші және үлкен) графикалық бейнесін талдау, олардың құрылымдық элементтерін салыстыру;

      5) кіші және үлкен әріптердің және олардың қосылыстарының кері және түзу буындардағы, сөздердегі, сөйлемдердегі каллиграфиялық нормаларды сақтай отырып жазылуы (жоғарғы, орта, төменгі үзбелі және үзбелі);

      6) 2-3 сөзден тұратын буындарды, сөздерді, сөйлемдерді бөлінген әліппенің әріптерінен құрастырғаннан кейін баспа қаріптерінен көшіріп жазу;

      7) адамдардың есімдерін бас әріппен жазу;

      8) алдын- ала дыбыс әріптік талдаудан кейін әріптерді, буындарды және жекелеген сөздерді айтуға арналған жазу; буыннан кейінгі іс-әрекеттерін пысықтау.

      51. Жазылым, әліппеден кейінгі кезең:

      1) анық, ұқыпты жазуды меңгеру;

      2) сөйлемнің басындағы бас әріп, сөйлемнің соңындағы нүкте, сөйлемдегі сөздердің бөлек жазылуы -ережелерін ескере отырып сөйлемдерді жазу;

      3) дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін әріптерді, буындарды, сөздерді қолжазба қарпінен өз бетінше көшіріп жазу;

      4) таныс сөздердің қолжазба әріптерімен дербес жазу;

      5) берілген сөздерден сурет бойынша сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау, сөйлемдерді графикалық модельдеу;

      6) дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды қолдану: сөздерді бөлек жазу; дауысты дыбыстарды қатаң дыбыстардан кейін белгілеу (ча—ща, чу—щу, жи—ши);

      7) сөздерді дауыссыз дыбыстарсыз буынға ауыстыру;

      8) өз бетінше жазу дағдысын қалыптастыру: қысқа мәтіндерді көшіру, берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдерді құрастыру және жазу (мұғалімнің көмегімен анықтама үшін сөздерді пайдалану), сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және қателерді түзету (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);

      9) сөздерді ажырату-заттардың, қоршаған әлем құбылыстарының атаулары; заттардың белгілерін білдіретін сөздер; сөйлеу кезіндегі, сөйлеу сәтіне дейінгі, сөйлегеннен кейінгі заттардың әрекеттерін білдіретін сөздер; бір затты, көптеген заттарды білдіретін сөздер; "ол" және "олар" сөздерімен байланысты сөздер.

      Ескерту. 1. Жазбаша жұмыс көлемін мұғалім өзі реттейді.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі.

      52. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодпен берілген. Кодтың бірінші саны сыныпты, екінші және үшінші саны – негізгі дағдылардың ретін, төртінші саны – оқыту мақсатының ретін көрсетеді. 1.1.2.1 кодында: "1" - сынып, "1.2"- негізгі дағдылар, "1" –оқыту мақсатының реті.

      53. Оқыту мақсаттарының жүйесі:

Бөлім: тыңдалым мен айтылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Сараланған есту-көру және есту қабілеті

1.1.1.1 екпінді, үзілісті және ырғақты сақтай отырып, сөздерді сөз тіркестерін, сөйлемдерді хормен (мұғаліммен бірге), бейнелеп айту;
1.1.1.2 сөйлеу дыбыстарын, буындарды, сөздермен сөз тіркестерін тыңдау, ажырату және анық айту (таныс сөздер материалында);
1.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, артикуляциялық аппаратты дамыту және дыбыстарды шығару;
1.1.1.4 сөздің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
1.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
1.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау

1.2. Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну

1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, кестеге сүйеніп, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру, көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен;
1.1.2.4 ұсынылған мәтіннен негізгі ойды бөліп көрсету;
1.1.2.5 ұсынылған мәтінді қайта айту (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша)

1.3. Сөйлеудің диалогтық формасын практикалық игеру

1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда кестелерге сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
1.1.3.2 кестеге сүйеніп суретті сипаттау (мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен);
1.1.3.3 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
1.1.3.3 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту;
1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу сөз әдебінің нормаларын меңгеру (сәлемдесу, қоштасу, кешірім сұрау, алғыс білдіру, өтініш айту);
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау

1.4. Сөйлеудің әртүрлі бөліктерін, ауызша жалпылауды қолдану

1.1.4.1 сөйлеу барысында кім?, не?, не істеді?, қандай? сұрақтарына жауап беретін сөздерді қолдану
1.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану

1.5. Тілдің негізгі грамматикалық заңдылықтарын практикалық игеру

1.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым сөйлемдер құрастыру;
1.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (зат+ іс-әрекет; зат+іс-әрекет+зат);
1.1.5.3 жанды-жансыз белгілері негізінде кім?, не? сұрақтарын ажырату;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.5.5 зат есімнің түбірлік белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
1.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды атау және сипаттау, қажет болған жағдайда көрнекілік пен кестеге сүйене отырып, оларды сипаттама бойынша тану;
1.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
1.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

Бөлім: оқылым

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

2.1. Ғаламдық сөздер мен сөйлемдерді оқу

1.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған кестені табу және таңдау;
1.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (кестелердің) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру

2.2. Дыбыстар мен әріптерді білу

1.2.2.1 0-сыныпта оқыған дыбыстарды анық айту (1-кезең: п, а, м, в., 2-кезең: о, т, у, л, д, с, и, й, н. 3-кезең: я, к, б, э, ы);
1.2.2.2 зерттелетін әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын қабылдау (4 кезеңде ш, е, ч, Ұ, ь, з, ж, р, г, ф, ъ, ю, ц, щ, х);
1.2.2.3 буындар мен сөздерді әріптермен оқу ь, ъ;
1.2.2.4 әріптердің (баспа, бас, бас) бейнесін есте сақтау;
1.2.2.5 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.2.8 ұсынылған дыбысты бірқатар дыбыстардан ажырату (дауысты және дауыссыз);
1.2.2.9 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау

2.3. Сөзді дыбыстық-әріптік талдау білу

1.2.3.1 дауысты әріпке бағытталған сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
1.2.3.2 сөзбен жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
1.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
1.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында);
1.2.3.5 сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша (оқу) және керісінше (жазу) шығару;
1.2.3.6 меңгерілген дыбыстардан және әріптерден тура және кері буындарды құрастыру, оқи білу және салыстыра білу

2.4. Сөздер мен сөйлемдерді аналитикалық оқу

1.2.4.1 тілінген әліппеден буындар мен сөздерді құрастыру;
1.2.4.2 тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;
1.2.4.3 басылған мәтіннен буындар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.5 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау;
1.2.4.7 сөйлемнің шартты-графикалық сызбасын құру және сөйлемдерді сөзге бөлу;
1.2.4.8 сөз бен сөйлемді ажырату

2.5. Мәтінді талдау

1.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.5.2 әрекет етуші тұлғаларды және заттарды кестелерге сүйеніп жіктеу;
1.2.5.3 шығарманың атауын бөлектеу, мәтінмен көрсетілген бетті табу;
1.2.5.4 оқылған мәтінге қажетті суреттерді, иллюстрацияларды таңдау, сәйкестеу және орналастыру;
1.2.5.5 үлгі бойынша/өз бетінше оқылған бөліктердің мазмұнын бейнелеу;
1.2.5.6 өлең мәтіндерімен таныстыру және оларды жаттау дағдыларын қалыптастыру, мағыналық үзілістерді сақтай отырып, бірге оқу (еліктеу бойынша)

Бөлім: жазылым

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

3.1. Жазуды игеруге дайындық

1.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/қаламды дұрыс ұстау;
1.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге бағдарлану;
1.3.1.3 қолдар мен саусақтарды дәл, үйлесімді қолдану;
1.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
1.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
1.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас әр түрлі комбинацияларды шығару;
1.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау

3.2. Графикалық және каллиграфиялық нормалар

1.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді қағазға торға салу;
1.3.2.2 үлгі бойынша ою-өрнектер, суреттер салу;
1.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу;
1.3.2.4 әріптердің, әріптердің, сөздердің элементтерін үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
1.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
1.3.2.6. зерттелген әріптерді басып шығару;
1.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
1.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
1.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
1.3.2.10 0-сыныпта оқыған әріптерді анық жазу (1-кезең: п, а, м, в., 2-кезең: о, т, у, л, д, с, и, й, н. 3-кезең: я, к, б, э, ы);
1.3.2.11 кіші және бас әріптерді олардың бірігуін ескере отырып жазу (жоғарғы, орта, төменгі үзік және үзіксіз);
1.3.2.12 анық және дәл жазу

3.3. Үлгі бойынша жазу

1.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
1.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
1.3.3.3 ұсыныстарды баспа, бас әріптермен жазу;
1.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою

3.4. Диктант жазу

1.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
1.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөздерді диктантпен жазу;
1.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктанттан кейін жазу

3.5. Дербес жазу (таныс сөздер)

1.3.5.1 аты-жөнін бас әріппен жазу;
1.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
1.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
1.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба қарпінен өз бетінше жазу;
1.3.5.5 сурет бойынша ұсыныстар жасау;
1.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
1.3.5.8 таныс сөздерді өз бетінше қолжазба әріптермен жазу;
1.3.5.9 қысқа мәтіндерді өз бетінше жаза білу, қателерді тексере және түзете білу (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше)

3.6. Емле ережелерімен танысу және оларды қолдану

1.3.6.1 сөздің дыбыстық құрамын модельдеу сөздерді бөлек жазу;
1.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті (бас әріпті) жазу;
1.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
1.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.3.6.5 "пән" және "сөз" ұғымдарын ажырату;
1.3.6.6 сөздерді дауыссыз дыбыстарсыз буынға ауыстыру;
1.3.6.7 дауысты дыбыстардан кейін дұрыс жазу;
1.3.6.8 сөздер жазу-заттардың атаулары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, заттардың әрекеттерін білдіретін сөздер;
1.3.6.9 "ол", "олар" сөздерімен сәйкес келетін сөздерді жазу

      54. Осы оқу бағдарламасы қосымшада келтірілген Бастауыш білім беру деңгейінің 1-сыныбына арналған "Букварь, Обучение грамоте" пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      55. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Нашар еститін, кейіннен естімей қалған білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту орыс тілінде)

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым мен
айтылым

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі кезең

1.1.1.1 екпін, кідіріс және ырғақты сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін, сөйлемдерді хормен (мұғаліммен бірге), әуезді айту;
1.1.1.2 сөйлеу дыбыстарын, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау, ажырату және анық айту (таныс сөздер материалында);
1.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын қолдану (сәлемдесу, қоштасу, кешірім сұрау, алғыс білдіру, өтініш айту)

1.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған кестені табу және таңдау;
1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру

1.3.1.1 партада дұрыс отыру, жазу кезінде қарындаш/ қалам ұстау;
1.3.1.2 қағаз бетіне, дәптерге бағдарлану;
1.3.1.3 қолдар мен саусақтарды дәл, үйлесімді қолдану;
1.3.1.4 негізгі түстерді ажырату;
1.3.1.5 заттарды көрсетілген тәртіпте орналастыру;
1.3.1.7 саусақ гимнастикасы жаттығуларын орындау;
1.3.2.1 түзу және дөңгелектелген сызықтардан тұратын жиектемелерді қағазға торға салу;
1.3.2.2 өрнек салу, үлгі бойынша суреттер салу;
1.3.2.3 тік/сопақ сызықтардан тұратын заттарды қарындашпен, берілген ұяшықтар санына салу

Әліппе кезеңі
(қазан)

1.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, артикуляциялық аппаратты дамыту және дыбыстарды шығару;
1.1.1.4 сөздің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
1.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
1.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, тақташаға сүйене отырып, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру, көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен;
1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда кестеге сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
1.1.5.3 сұрақтарды кім ажырата алады? немесе не? анимация-жансыздық негізінде;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
1.1.4.1 сөйлеу барысында кім?, не?, не істеді?, қандай? сұрақтарына жауап беретін сөздерді қолдану;
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту

1.2.2.1 0-сыныпта оқыған дыбыстарды анық айту (1-кезең: п, а, м, в., 2-кезең: о, т, у, л, д, с, и, й, н. 3-кезең: я, к, б, э, ы);
1.2.2.4 әріптердің (баспа, бас, бас)бейнесін есте сақтау;
1.2.2.5 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.2.9 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
1.2.3.1 дауысты әріпке бағытталған сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
1.2.4.1 тілінген әліппеден слогдар мен сөздерді құрастыру;
1.2.3.2 сөзбен жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
1.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
1.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында);
1.2.3.5 сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша (оқу) және керісінше (жазу)шығару;
1.2.3.6 меңгерілген дыбыстардан және әріптерден тура және кері буындарды құрастыру, оқи білу және салыстыра білу;
1.2.4.2 тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;
1.2.4.3 басылған мәтіннен слогдар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.5 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау

1.3.1.6 түрлі-түсті жолақтардан әріптердің графикалық бейнесіне ұқсас әр түрлі комбинацияларды шығару (н, ш, т);
1.3.2.4 әріптердің, әріптердің, сөздердің элементтерін үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
1.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
1.3.2.6. зерттелген әріптерді басып шығару;
1.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
1.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
1.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
1.3.2.10 0-сыныпта оқыған әріптерді анық жазу (1-кезең: п, а, м, в., 2-кезең: о, т, у, л, д, с, и, й, н. 3-кезең: я, к, б, э, ы);
1.3.2.11 кіші және бас әріптерді олардың қосылыстарын ескере отырып жазу (жоғарғы, орта, төменгі жыртылатын және тоқтаусыз);
1.3.2.12 анық және дәл жазу;
1.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
1.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
1.3.3.4 үлгі бойынша баспа әріптерімен суреттерге қол қою;
1.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
1.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөздерді диктантпен жазу;
1.3.4.3 жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді баспа әріптерімен диктант астына жазу;
1.3.5.1 аты-жөнін бас әріппен жазу

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын қолдану (сәлемдесу, қоштасу, кешірім сұрау, алғыс білдіру, өтініш айту);
1.1.2.2 сызбалардың көмегімен сөздерді модельдеу;
1.1.4.2 сөздерді топтарға бөлу, қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен жалпылау сөздерін қолдану;
1.1.1.2 сөйлеу дыбыстарын, буындарды, сөздер мен сөз тіркестерін тыңдау, ажырату және анық айту (таныс сөздер материалында);
1.1.1.3 әріптерді көрсету, дактилдеу, артикуляциялық аппаратты дамыту және дыбыстарды шығару;
1.1.1.4 сөздің дыбыстық-буындық құрылымын анықтау;
1.1.1.5 акустикалық және артикуляциялық ұқсас дыбыстарды ажырату;
1.1.1.6 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, тақташаға сүйене отырып, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру, көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен;
1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда кестеге сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.5.3 жанды-жансыз белгелері негізінде кім?, не? сұрақтарын ажырату;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
1.1.4.1 сөйлеу барысында сұрақтарға жауап беретін сөздерді кім қолданады? не? не істеді? қандай?;
1.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (пән іс-әрекет; пән іс-әрекет пән);
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту

1.2.1.1 заттар мен суреттерге сөздер жазылған кестені табу және таңдау;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру;
1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.2.2 зерттелетін әріптерді тану, атау, дактилдеу және олардың дыбыстарын қабылдау (4 кезеңде ш, е, ч, Ұ, ь, з, ж, р, г, ф, ъ, ю, ц, щ, х);
1.2.2.4 әріптердің (баспа, бас, бас)бейнесін есте сақтау;
1.2.2.5 дыбысты әріп бейнесімен салыстыру, дыбыстар мен әріптерді ажырату;
1.2.2.3 слогдар мен сөздерді әріптермен оқу ь, ъ;
1.2.2.8 ұсынылған дыбысты бірқатар дыбыстардан ажырату (дауысты және дауыссыз);
1.2.2.9 әріптерді олар білдіретін дыбыстармен атау;
1.2.3.1 дауысты әріпке бағытталған сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу;
1.2.4.1 тілінген әліппеден слогдар мен сөздерді құрастыру;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.3.2 сөзбен жеке дыбыстарды, екпінді буындарды бөлу;
1.2.3.3 көрнекілікке сүйене отырып, берілген дыбысқа сөздерді таңдау;
1.2.3.4 берілген дыбыстың сөзде орналасқан орнын анықтау (сөздің басында, ортасында, соңында);
1.2.3.5 сөздің дыбыстық формасын оның әріптік жазбасы бойынша (оқу) және керісінше (жазу)шығару;
1.2.3.6 меңгерілген дыбыстардан және әріптерден тура және кері буындарды құрастыру, оқи білу және салыстыра білу;
1.2.4.2 тікелей жабық буындарды құрастыру және оқу;
1.2.4.3 басылған мәтіннен слогдар бойынша сөздер мен сөз тіркестерін оқу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.5 оқудың негізгі түрлерін пайдалану (тұтас сөздермен оқуға, саналы оқуға ауысумен буынды тегіс оқу);
1.2.4.8 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (кестелерден) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау;
1.2.4.7 сөйлемнің шартты-графикалық сызбасын құру және сөйлемдерді сөзге бөлу

1.3.2.4 әріптердің, әріптердің, сөздердің элементтерін үлгі бойынша/өз бетінше жазу;
1.3.2.5 кіші және үлкен әріптерді ажырату;
1.3.2.7 баспа, бас әріптерді тақтаға жазу;
1.3.2.8 қағаз парағына әріптерді саусақпен, қарындашпен, фломастермен жазу;
1.3.2.9 әріптерді құмда, суда, ауада және жазбадағы нүктелер бойынша жазу;
1.3.2.11 кіші және бас әріптерді олардың қосылыстарын ескере отырып жазу (жоғарғы, орта, төменгі жыртылатын және тоқтаусыз);
1.3.2.12 анық және дәл жазу;
1.3.3.1 әріптердің элементтерін, бас және кіші әріптерді жазу;
1.3.3.2 буындарды, сөздерді, сөз тіркестерін баспа, бас әріптермен жазу;
1.3.4.1 меңгерілген әріптерді, буындарды диктантпен жазу;
1.3.4.2 дыбыстық құрамын талдағаннан кейін сөздерді диктантпен жазу;
1.3.5.2 баспа әріптерімен суреттерге өз бетінше қол қою;
1.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
1.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
1.3.5.8 таныс сөздерді өз бетінше қолжазба әріптермен жазу;
1.3.6.1 сөздің дыбыстық құрамын модельдеу сөздерді бөлек жазу

3-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын қолдану (сәлемдесу, қоштасу, кешірім сұрау, алғыс білдіру, өтініш айту);
1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз Саны) анықтау;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, тақташаға сүйене отырып, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру, көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен;
1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда кестеге сүйене отырып, тапсырмаларды орындау;
1.1.3.2 кестеге сүйеніп суретті сипаттау (мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен);
1.1.5.3 жанды-жансыз белілері негізінде кім?, не? сұрақтарын ажырату;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.5.5 зат есімнің рулық белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
1.1.4.1 сөйлеу барысында кім? не? не істеді? қандай? сұрақтарына жауап беретін сөздерді қолдану;
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды атау және сипаттау, қажет болған жағдайда көрнекілік пен табличкаға сүйене отырып, оларды сипаттама бойынша тану;
1.1.3.3 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту;
1.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым ұсыныстар жасау;
1.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (пән іс-әрекет; пән іс-әрекет пән);
1.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
1.1.2.4 ұсынылған мәтіннен негізгі ойды бөліп көрсету;
1.1.2.5 ұсынылған мәтінді қайта айту (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша);
1.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.4.8 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (табличкалардан) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау;
1.2.4.7 сөйлемнің шартты-графикалық сызбасын құру және сөйлемдерді сөзге бөлу;
1.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.5.2 әрекет етуші тұлғаларды және кестеге сүйеніп заттарды жіктеу;
1.2.5.3 шығарманың атауын бөлектеу, мәтінмен көрсетілген бетті табу;
1.2.5.4 оқылған мәтінге қажетті суреттерді, иллюстрацияларды таңдау, таңдау және орналастыру;
1.2.5.5 үлгі бойынша/өз бетінше оқылған бөліктердің мазмұнын бейнелеу;
1.2.5.6 өлең мәтіндерімен таныстыру және оларды жаттау дағдыларын қалыптастыру, мағыналық үзілістерді сақтай отырып, бірге оқу (еліктеу бойынша)

1.3.5.3 қолжазба әріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
1.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба шрифтінен өз бетінше жазу;
1.3.5.8 таныс сөздерді өз бетінше қолжазба әріптермен жазу;
1.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.3.6.5 "пән" және "сөз" ұғымдарын ажырату;
1.3.3.3 ұсыныстарды баспа, бас әріптермен жазу;
1.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті (бас әріпті) жазу;
1.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
1.3.6.6 сөздерді дауыссыз дыбыстарсыз буынға ауыстыру;
1.3.5.5 сурет бойынша ұсыныстар жасау;
1.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
1.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.3.5.9 қысқа мәтіндерді өз бетінше жаза білу, қателерді тексере және түзете білу (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
1.3.6.8 сөздер жазу-заттардың атаулары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, заттардың әрекеттерін білдіретін сөздер;
1.3.6.9 "ол", "ол", "ол", "олар" сөздерімен сәйкес келетін сөздерді жазу

4-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.3.5 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөз әдебінің нормаларын қолдану (сәлемдесу, қоштасу, кешірім сұрау, алғыс білдіру, өтініш айту);
1.1.2.1 таныс сөздерді білу, затты немесе суретті көрсету;
1.1.1.7 мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен сөйлемнің құрамын (сөз, сөз саны) анықтау;
1.1.2.3 естігеннің мағынасын түсіну, кестеге сүйене отырып, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру, көрнекілік және мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен;
1.1.3.1 іс-әрекетті және затты көрсете отырып, қажет болған жағдайда кестеге сүйеніп, тапсырмаларды орындау;
1.1.3.2 кестелерге сүйеніп суретті сипаттау (мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен);
1.1.5.3 сұрақтарды кім ажырата алады? немесе не? анимация-жансыздық негізінде;
1.1.5.4 жекеше және көпше зат есімдерді топтарға бөлу (бір, көп);
1.1.5.5 зат есімнің рулық белгілерін қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушылық көмегімен бөліп көрсету;
1.1.3.6 сөйлеу барысында сипаттау/салыстыру сөздерін, қарым-қатынастың дыбыссыз құралдарын (мимика, ым-ишаралар) пайдалану, хабарламаның интонациясын сақтау;
1.1.4.1 сөйлеу барысында сұрақтарға жауап беретін сөздерді кім қолданады? не? не істеді? қандай?;
1.1.4.3 оқылған сөздерді мақсаты бойынша қолдану;
1.1.5.6 заттарды, адамдарды, жануарларды атау және сипаттау, қажет болған жағдайда көрнекілік пен табличкаға сүйене отырып, оларды сипаттама бойынша тану;
1.1.3.3 қажет болған жағдайда мұғалімнің ұйымдастырушы көмегімен қарым-қатынас процесінде сұрақтар қою және жауап беру;
1.1.3.4 диалогта ауызша байланысқан сөйлеуді қолдану, қарым-қатынас дағдыларын дамыту;
1.1.5.1 әрекеттерді көрсету және сюжеттік сурет бойынша қарапайым ұсыныстар жасау;
1.1.5.2 сөз тіркестерінің әр түрлі типтерімен сөйлемдер құрастыру (пән іс-әрекет; пән іс-әрекет пән);
1.1.5.7 көрнекілікке және мұғалімнің сұрақтарына сүйене отырып қарапайым сөйлемдер мен шағын мәтін құрастыру;
1.1.2.4 ұсынылған мәтіннен негізгі ойды бөліп көрсету;
1.1.2.5 ұсынылған мәтінді қайта айту (иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары бойынша);
1.1.5.8 мұғалімнің дауысынан қысқа өлеңдерді тыңдау және үйрену

1.2.2.6 артикуляциялық жаттығуларды орындау;
1.2.1.3 хормен оқу дағдысын қалыптастыру;
1.2.2.7 сөйлеу дыбыстарын дұрыс және анық айту;
1.2.4.8 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.2.1.2 қарапайым сөйлемдерді сызбалардың көмегімен (кестелерден) және көрнекілікке сүйене отырып модельдеу;
1.2.4.4 сөз екпінін, орфоэпия нормаларын сақтау;
1.2.4.6 сурет бойынша немесе орындалған әрекет бойынша ұсыныстар жасау;
1.2.4.7 сөйлемнің шартты-графикалық сызбасын құру және сөйлемдерді сөзге бөлу;
1.2.5.1 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.5.2 әрекет етуші тұлғаларды және заттарды кестеге сүйеніп жіктеу;
1.2.5.3 шығарманың атауын бөлектеу, мәтінмен көрсетілген бетті табу;
1.2.5.4 оқылған мәтінге қажетті суреттерді, иллюстрацияларды таңдау, таңдау және орналастыру;
1.2.5.5 үлгі бойынша/өз бетінше оқылған бөліктердің мазмұнын бейнелеу;
1.2.5.6 өлең мәтіндерімен таныстыру және оларды жаттау дағдыларын қалыптастыру, мағыналық үзілістерді сақтай отырып, бірге оқу (еліктеу бойынша)

1.3.5.3 қолжазба қаріпінен әріптерді, буындарды өз бетінше жазу;
1.3.5.4 дыбыстық-әріптік талдаудан кейін жазылуы айтылымға сәйкес келмейтін сөздерді қолжазба қарпінен өз бетінше жазу;
1.3.5.8 таныс сөздерді өз бетінше қолжазба әріптермен жазу;
1.3.6.4 сөз бен сөйлемді ажырату;
1.3.6.5 "зат" және "сөз" ұғымдарын ажырату;
1.3.3.3 ұсыныстарды баспа, бас әріптермен жазу;
1.3.6.2 сөйлемнің басында бас әріпті (бас әріпті) жазу;
1.3.6.3 сөйлемнің соңына нүкте қою, сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
1.3.6.6 сөздерді дауыссыз дыбыстарсыз буынға ауыстыру;
1.3.5.5 сурет бойынша ұсыныстар жасау;
1.3.5.7 сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру;
1.3.5.6 берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.3.5.9 қысқа мәтіндерді өз бетінше жаза білу, қателерді тексере және түзете білу (мұғалімнің көмегімен/өз бетінше);
1.3.6.8 сөздер жазу - заттардың атаулары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, заттардың әрекеттерін білдіретін сөздер;
1.3.6.9 "ол", "олар" сөздерімен сәйкес келетін сөздерді жазу;
1.3.6.7 дауысты дыбыстардан кейін дұрыс жазу

  бұйрығына
9-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
271 - қосымша

Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты – айтылым, тыңдалым, жазылым және оқылым дағдыларын қалыптастыру процесі арқылы функционалды сауаттылығының негізін қалап, қарапайым грамматикалық ұғымдарды қалыптастыру, Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың жеке сөйлеу және танымдық қабілеттерін ескере отырып білім алуға ынталы жеке тұлғаның дамуына мүмкіндік жасау.

      3. Оқу бағдарламасының міндеттері:

      1) дыбыс, буын, сөз, сөйлем, сөйлеу (мәтін) туралы қарапайым түсінік қалыптастыру;

      2) дыбыстан буын, буыннан сөз, сөзден сөйлем құрап оқуға үйрету;

      3) дыбысты әріппен таңбалап, әріптердің баспа және жазба түрлерін үйрету;

      4) жазу дағдысын (қатесіз, көркем жазу) қалыптастыру;

      5) оқушылардың дұрыс оқу іс-әрекетінің алғы шарттарын қалыптастыру; оқуға және кітапқа деген қызығушылықты арттыру;

      6) ақпаратты талдау, салыстыру, жалпылау, жүйелеу қабілеттерін дамыту;

      7) сөйлеу мәдениеті мен қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      8) танымдық қызығушылығы және сөйлеу тілін жақсарту арқылы шығармашылық қабілетін дамыту;

      9) айналасындағы әлем туралы тұтас түсініктерін қалыптастыру арқылы тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту;

      10) коммуникативтік дағдыларын (өз ойын толық жеткізе білу, өзгенің пікірімен санаса білу, әңгімелесу, сөйлеу әдебін сақтау) қалыптастыру.

      4. Түзету-дамытушылық міндеттер "Тіл дамуының кемістіктерін түзеу" түзету курсының міндеттерімен тікелей байланысты шешіледі:

      1) фонетикалық қабылдау, талдау, жинақтау дағдыларын дамыту;

      2) фонетикалық дағдыларды қалыптастыру (артикуляциялық моториканы және бет бұлшықеттерінің қозғалғыштығын, оқылатын дыбыстарды және олардың тіркестерін дұрыс айту дағдыларын дамыту, сөздердің буын құрамын пысықтау, оқылған буындар мен сөздер негізінде сөйлеудің ырғағы мен интонациясын дамыту);

      3) жазбаша сөйлеу кезінде нақты дисграфикалық және аграмматикалық қателердің пайда болуына жол бермеу және/немесе түзеу;

      4) ұсақ моториканы дамыту;

      5) оптикалық-кеңістік белсенділіктің бұзылуын жеңу;

      6) сөздік қорын байыту және белсендіру;

      7) грамматикалық және синтаксистік құрылымдарды тілдің нормаларына сәйкес құра білуді қалыптастыру;

      8) оқушылардың сөйлеу ерекшеліктерін ескере отырып, ауызша сөйлеудің әр түрлі түрлерін дамыту (сөйлесу-диалогтық, сипаттау-әңгімелеу);

      9) оқу іс-әрекетінің құрылымын мақсатты түрде қалыптастыру: мақсатты түсіну және қабылдау, іс-әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа жету құралдарын анықтау, басты нәрсеге назар аудара отырып, материалды белсенді өңдеу, өзін-өзі бақылау, "білім алушы, мектеп оқушысы" деген әлеуметтік рөлі арқылы өзін-өзі бағалау.

      5. Кең ауқымдағы дағдылармен бірлікте жеке қасиеттердің дамуы: "қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік", "құрмет", "ынтымақтастық", "еңбек пен шығармашылық", "ашықтық", "өмір бойы білім алу" сияқты білім берудің басты құндылықтарына оқушыларды дағдыландырудың негізі болып табылады.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Оқу үдерісін ұйымдастырған кезде сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі.

      7. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың функционалды сөйлеу жүйесінің жүйелік бұзылуын көрсететін типтік көріністер байқалады:

      1) фонемалардың көпшілігінде, алмастыруларында, шатасуларында, бұрмалануларында көрінетін айтылу жүйесінің қалыптасу процесінің бұзылуы;

      2) есту-сөйлеу жадының дамымауы: сөйлеу материалын нашар есте сақтау және көбейту;

      3) жалпы бұлыңғыр сөйлеу: анық емес, біркелкі емес, біркелкі емес тыныс алу, экспрессивті интонация, түсініксіздік;

      4) сөздің дыбыстық-буындық құрылымының бұрмалануы: буындарды қайта құру, буынға жабысып қалған сөздердің үзінділерін жеткіліксіз айту, дыбыстарды ассимиляциялау, бір-бірімен қатар тұрған сөздердің бөліктерін ауыстыру;

      5) фонемаларды сараланған қабылдаудың қалыптасуының болмауы; ұқсас дыбыстар мен әріптерді жазбаша араласуы;

      6) сөйлеудің мағыналық жағын бұзу: сөздікте құрамдас бөліктердің, бөлшектердің, фрагменттердің аттарын білдіретін сөздердің жоқтығы;

      7) сөздердің дыбыстық және жағдаяттық ұқсастығы бойынша ауыстыру және шатастыру: орын алмастыратын сөздерді қолдануға бейімділік;

      8) синонимдік және антонимдік қатынастарды орната отырып, лексикалық топтардың ішінде болатын жүйелік байланыстар мен қатынастарды берудегі қиындықтар;

      9) негізінен өнімсіз сөзжасамдық қосымшалардың қолданылуының бұзылуынан көрінетін сөзжасамдық процестердің дамымауы;

      10) фразалық мағынадағы сөз тіркестерін, мақал-мәтелдерді түсіну және қолдану деңгейі жеткіліксіз;

      11) құрылымдық-морфемалық аграмматизмнің көріністері: одақтасуды, сөйлемнің негізгі және қосымша мүшелерін ауыстыру, ауыстыру, инверсия, қосымшаны бұзу;

      12) байланыстырып сөйлеудің өзіндік ерекшелігі: логикалық реттілікті бұзу, негізгі оқиғаларды жіберіп алу, жеке эпизодтардың қайталануы;

      13) полиморфты дислексия және дисграфия сияқты оқудың және жазудың әртүрлі бұзылулары;

      14) ауызша байланысқа, коммуникациялық жағдайда навигацияға қабілетсіздікке, ал сөйлеудің күрделі бұзылыстары кезінде-негативизмге және ауызша қарым-қатынастағы елеулі қиындықтарға деген қызығушылық.

      8. Сөйлеу әркетін қалыптастырудағы бұзылыстар сенсорлық, инттелектуалды, аффективті-ерік және реттеуші салаларда болатын барлық психикалық процестерге кері әсер етеді:

      1) зейіннің жеткіліксіз тұрақтылығы, оны таратудың шектеулі мүмкіндіктері;

      2) ауызша есте сақтау және есте сақтау өнімділігінің төмендеуі;

      3) танымдық белсенділіктің жетіспеушілігі;

      4) ойлаудың спецификалық ерекшеліктері.

      9. Оқыту процесінде жалпы және арнайы педагогикалық қағидалар жүзеге асырылады:

      1) білім беруді ізгілендіру;

      2) білім мазмұнының жалпы сөйлеу қабілеті дамымаған оқушының даму деңгейіне және сипаттамаларына бейімділігі;

      3) оқытуды саралау және дараландыру;

      4) уақытша шешімді қолдану

      5) ғылым негіздерін тілдік нормаларды игерумен бірлікте игеру;

      6) түзету-педагогикалық қызметтің әдістері мен тәсілдерін кешенді қолдану;

      7) сөйлеу қабілеті бұзылуының жүйелілігі мен құрылымын қарастыру;

      8) ақыл-ой әрекетін кезең-кезеңімен қалыптастыру қағидасы және оларды ауызша, жазбаша және ішкі сөйлеуде "сатылы", "жедел" шоғырландыру;

      9) пәндік сөйлеу материалы бойынша табиғи сөйлеу қарым-қатынасы жағдайында сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      10) онтогенетикалық қағида.

      10. Оқыту құндылыққа бағдарланған, тұлғаға бағытталған, жүйелік, белсенділікке негізделген, жеке-дара сараланған және коммуникативті тәсілдер негізінде жүзеге асырылады:

      1) құндылыққа бағытталған тәсіл-білім беру қызметін ұйымдастыру және орындау тәсілі, оқушының сөйлеу және танымдық даму ерекшеліктерін ескере отырып, оның нәтижелерін белгілі бір құндылықтар тұрғысынан алу және пайдалану тәсілі;

      2) тұлғалық-бағдарланған көзқарас сөйлеуді дамудың кемшіліктерін жоюға жоғары мотивациясы бар, үйлесімді, адамгершілік жағынан толыққанды, әлеуметтік белсенді, құзыретті және өзін-өзі дамытатын тұлғаны дамытуға жағдай жасау міндетінің қойылғандығын және шешілгендігін білдіреді;

      3) белсенділік тәсілі - бұл білімді практикалық, сатылы қол жетімді іс-әрекеттер арқылы өз бетінше алуға жағдай жасау;

      4) жеке сараланған тәсіл баланың жеке ерекшеліктеріне, сөйлеу қорытындысына, оның даму қарқынына байланысты тәрбиелік, түзету-дамытушылық және сөйлеу жұмысының формалары мен әдістерінің өзгергіштігін болжайды;

      5) оқытудың коммуникативті тәсілі басқа адамдармен, ақпараттық ағындармен өзара әрекеттесу қажеттілігімен байланысты сөйлеу қабілеті нашар білім алушыларға коммуникативті қасиеттерді қалыптастыруды көздейді.

      11. Бағдарламаның түзету бағытын жүзеге асыру оқыту процесінде арнайы жұмыс әдістері жүйесін қолдану арқылы жүзеге асырылады:

      1) сөйлеу физиологиялық негізін дамытуға арналған жаттығулар (тыныс алу, еліктеу және артикуляциялық жаттығулар);

      2) дыбыстық айтылымды машықтандыру және сөздердің буындық құрылымын пысықтауға бағытталған жаттығулар (дикцияны қыздыру, оқылатын дыбыстармен буын тізбегін шығаруға арналған имитациялық ойындар, қарама-қарсы немесе жиі аралас дыбыстарды кезектестіру);

      3) фонематикалық процестерді қалыптастыруға, лексико-грамматикалық категорияларды және келісімді сөйлеуді қалыптастыруға бағытталған ойындар мен жаттығулар (буындар мен сөздер: анаграммалар, фигуралар, ребустар, жұмбақтар, сөзжұмбақтар, деформацияланған сөйлемді, мәтінді ажырату және қалпына келтіру, сызбаларға, сюжеттік серияларға, суреттерге сәйкес мәтінді ұжымдық құрастыру, сенсорлық жоспарға сәйкес мәтінді ұжымдық құрастыру, сенсорлық жоспарға сәйкес кезең-кезеңмен немес мұғалімнің көмегімен);

      4) ұсақ моториканы дамытуға арналған тренингтер, жазу кезінде қаламды ұстаудың дұрыс қалпын бекіту және оптикалық-кеңістік көріністерді дамыту (саусақ жаттығулары, қолдар мен жетекші саусақтардың босаңсыту және сергіту массажы, модельдеу тестілеуді түзету, әріптер бейнесін талдау және синтездеу нұсқаларын қолдана отырып, кеңістік қатынастарды анықтайтын және қайта құратын қол жетімді деңгей, "көз-қол" механизмін қалыптастыру мен дамытудың арнайы әдістері);

      5) психоэмоционалды тұрақсыздықтағы кинезиология элементтері;

      6) артық жұмыс, церебростения және/немесе қорғаныс тежелісі көрінген жағдайда ырғақты жылыту, түсіру және демалу минуттары.

      12. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар білім алушылар үшін мұғалім бір сөйлеу тәртібінің талаптарын орындайды.

      13. Сабақты ұйымдастырудың ерекшелігі әр түрлі дидактикалық және әдістемелік материалдарды кеңінен қолдануды көздейді:

      1) техникалық мультимедиялық құрылғылар және дидактикалық құралдар (ақпараттық тасымалдаушылар): "Мультимедиялық интерактивті білім беру бағдарламалық қамтамасыз ету және әдістемелік кешен" электронды ресурсы, дыбыстық сигналды бейнелейтін "Логпедиялық симулятор", көмекші құрылғы "Сөйлеуді игеру және дамытуға арналған сөйлеу тренажері байланыс";

      2) мнемикалықкестелер, графикалық белгілер түрінде стендтерде немесе электрондық жеткізгіштерде ұсынылған ақпараттың болуы;

      3) әр түрлі сөйлеу бұзылыстары бар оқушыларға арналған сараланған тапсырмаларды модельдеу.

      14. Сауаттылыққа үйрету процесі дыбыстық талдамалы-синтетикалық әдіс негізінде жүзеге асады, оны қолдану ерекшеліктері сөйлеу қабілеті ауыр мектеп оқушыларын оқытуда келесідей жүзеге асырылады:

      1) дыбыстар мен дыбыстарды есту арқылы ажырату мүмкіндігіне байланысты дыбыстар мен әріптерді зерттеу тәртібін өзгерту;

      2) дамуында кемістігі жоқ мектеп оқушыларын оқытуда қабылданған әр дыбыс пен әріпті зерттеу уақытының ұлғаюы;

      3) дыбыстарды дыбыстан ажыратуда және оқшаулауда, олардың сәйкес әріптермен дұрыс байланыстылығындағы қиындықтарды болдырмау және арнайы дисграфиялық қателердің алдын алу мақсатында тек дұрыс айтылған дыбыстар мен сөздер бойынша жүргізіледі;

      4) сөздің дыбыстық-әріптік құрамында жылдам бағдарлау дағдысын дамыту;

      5) жұптасқан акустикалық ұқсас дыбыстарды және олардың сәйкес әріптерін зерттеуге кететін уақыттың ұлғаюы;

      6) барлық лексикалық материалдар оқушыларға таныс болуы керек, олар сөздердің мағынасын түсінеді және оларды шындықтың белгілі бір объектілері мен құбылыстарымен байланыстыра алады;

      7) емле ережелерін меңгеру кезеңінде балалардың лексикалық-грамматикалық дамуындағы олқылықтарды толтыру және морфологиялық жалпылауды қалыптастыру бойынша терең жұмыстарды жүргізу;

      8) өтілген материалдың жүйелі қайталануы мен бекіту арқылы енгізу;

      9) бұрын алынған білім мен дағдыларды қолдануды талап ететін жаттығуларды жүйелі түрде қолдану;

      10) дыбыстар мен әріптерді зерттеумен бір мезгілде грамматика мен орфографияның қарапайым ережелерін таныстыру;

      11) жазуды үйретумен бірге оқуды үйрету: аудиторияда сол дыбыс және оған сәйкес баспа және жазбаша әріп зерттеледі; әрбір жаңа әріпті оқушылар тиісті дыбысты дұрыс айтуға қол жеткізген жағдайда ғана көрсете алады; әрбір жаңа әріппен танысу элементтерді талдау, бұрын зерттелген әріптермен салыстыру және салыстыру арқылы жүзеге асады; жаңа дыбыс буын құрылымының әр сөзін оқушылар алдын ала талдауы керек.

      15. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің пәнаралық байланысы "Тіл дамуының кемістіктерін түзеу", "Қоршаған ортамен таныстыру және тіл дамыту" түзету компонентінің пәнімен, "Жаратылыстану", "Дүниетану" "Математика", "Еңбекке баулу", "Бейнелеу өнері" оқу пәндерімен тығыз байланысты.

3-тарау. Оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. Оқу пәнінің мазмұны

      16. "Әліппе, Ана тілі" пәні бойынша оқу жүктемесі: 0-сыныпта аптасына 7 сағат, оқу жылында – 224 сағат.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      17. Оқу пәнінің мазмұнын таңдау бірліктері:

      1) қазақ тілінің дыбыстық және әріптік жүйесінен;

      2) негізгі тілдік бірліктерден (мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс);

      3) қазақ тілі бойынша қарапайым грамматикалық дағдылардан;

      4) орфоэпиялық, орфографиялық, пунктуациялық нормалардың қарапайым түсініктері;

      5) балаларға арналған көркем әдебиет, халық ауыз әдебиетінің туындыларынан құралады.

      18. "Әліппе, Ана тілі" пәнінің мазмұны. Оқыту процесінде үш кезеңнен тұрады: әліппеге дейінгі кезең, әліппе кезеңі, әліппеден кейінгі кезең. 0 сыныпта "Әліппе" пәнін оқыту екі кезең бойынша (әліппеге дейінгі кезең – 84 сағат, әліппе кезеңі – 140 сағат) ұйымдастырылады.

      19. Әліппе кезеңінде 0-сыныпта келесі дыбыстар мен әріптер ретімен зерделенеді және сараланады: дайындық сынып оқушылары 24 әріпті өтеді (а, т, п, н, ғ, р, л, у, ш, й, о, қ, д, м, б, с, ы, ж, ұ, ә, ң, е, і, и).

      20. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) 0-сыныпқа келген оқушылардың алғашқы оқуы (жалпы және сөйлеудің даму деңгейін анықтау);

      2) фонематикалық бейнелеуді дамыту;

      3) сөйлеу туралы алғашқы ойларды қалыптастыру (ауызша сөйлеу, жазбаша сөйлеу);

      4) сөйлеу құрылымы (сөйлем, сөз, буын, дыбыс, екпін) туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру;

      5) сөйлеу дыбыстары, дауысты және дауыссыз дыбыстар туралы түсінік қалыптастыру;

      6) қатаң, ұяң, үнді дауыссыздар туралы түсінік қалыптастыру;

      7) бір және екі буынды сөздерге дыбыстық талдау жасау, екпінді буында белгілеу қабілетін қалыптастыру;

      8) дауысты дыбыстарға бағдарланған сөздің дыбыстық үлгісін "оқуды" үйрену; сөйлемдердің кестелік-үлгілерін "оқу";

      9) қолдың ұсақ моторикасын дамыту (бояу, сурет салу, әр түрлі бағытта көлеңке түсіру, үзік сызық бойымен жүргізу, әріптердің элементтерін жазу);

      10) жазу гигиенасының ережелерімен танысу;

      11) сөздік қорын байыту және белсендіру;

      12) грамматикалық ұғымдар мен синтаксистік құрылымдарды тіл нормаларына сәйкес құру дағдыларын қалыптастыру;

      13) ойлауды, есте сақтауды, қиялды, қабылдауды, зейінді дамыту.

      21. "Әліппе" пәнінде әліппе кезеңі бірінші тоқсанда басталады және төртінші тоқсанда аяқталады. Мұғалім сыныптағы оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу материалын меңгеру деңгейіне байланысты дыбыспен және әріппен танысу үшін сағат санын реттейді.

      22. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты ояту;

      2) зерттелетін дыбыстардың дұрыс артикуляциясын меңгеру;

      3) дауысты және дауыссыз дыбыс ұғымымен таныстыру, екпін қоя білу, дауысты, дауыссыз дыбыстарды одан әрі тереңдете ажырату;

      4) екпін, дауысты (жуан-жіңішке), дауыссыздар ұғымымен таныстыру;

      5) өтілген дыбыстарды әріптермен байланыстыру, алфавит әріптерінің қызметін меңгеру, үлкен және кіші, баспа және бас әріптерді ажырату;

      6) тілдік бірліктер туралы қарапайым түсініктерді бекіту (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін);

      7) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру;

      8) сөздерді, сөйлемдер мен мәтіндерді дұрыс, біркелкі буындық оқу дағдыларын қалыптастыру;

      10) орфографиялық оқуды меңгеру;

      11) лексикалық және грамматикалық категорияларды меңгеру;

      12) қолжетімді сөйлеу деңгейінде келісілген монолог пен диалогтық сөйлеуді дамыту.

      23. Бағдарламаның мазмұны 3 бөлімнен тұрады:

      1) "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық түсінікті дамыту)";

      2) "Оқылым (оқу дағдыларын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін зерттеу)";

      3) "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)".

      24. "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) сөйлеудің негізгі бірліктерін тану (мәтін, сөйлем, сөз);

      2) тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;

      3) тыңдалған материалды қайталау;

      4) оқиғаларды болжау;

      5) сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым -қатынастың әр түрлі жағдайларына қатысу;

      6) тыңдаушылардың назарын аудару;

      7) құндылық туралы шешім қабылдау;

      8) берілген тақырып бойынша әңгіме құрастыру;

      9) сөздің дыбыстық түрін бағдарлау.

      25. "Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, алфавит әріптерін зерттеу)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) оқу түрлерін қолдану;

      2) оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;

      3) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;

      4) мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну;

      5) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;

      6) мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау;

      7) сөздердің графикалық түрін бағдарлау.

      26. "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) мәтінге жоспар құру;

      2) тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын ұсыну;

      3) презентацияның әр түрлі формаларын қолдана отырып мәтін құру;

      4) әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу;

      5) жұмыстағы қателерді табу және түзету;

      6) каллиграфиялық және графикалық стандарттардың сақталуы;

      7) орфографиялық нормаларды сақтау;

      8) грамматикалық нормалардың сақталуы;

      9) тыныс белгілерінің нормаларын сақтау.

      27. Білім берудің негізгі мазмұны.

      28. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту) әліппеге дейінгі кезең:

      1) диалогтық сөйлеуді қалыптастыру (сюжеттік суреттер сериясы бойынша әңгімелер, белгілі ертегілерге негізделген сюжеттік сурет бойынша, тәрбиелік диалогтар);

      2) сөйлеу, оның адамдар өміріндегі рөлі, ауызша және жазбаша сөйлеу;

      3) сөйлем, екі сөзден және үш сөзден тұратын сөйлемдерді талдау, нақты жағдайға негізделген суреттерден "бастауыш-баяндауыш" түріндегі сөйлемдерді дербес құрастыру;

      4) сөз туралы өз ойының қалыптасуы (тәжірибелік деңгейде), сөйлем құрылымынан сөздің оқшаулануы, заттарды білдіретін сөздер мен іс-әрекетті қимылды білдіретін сөздер арасындағы тәжірибелік айырмашылық, сөздегі дыбыстарға еліктеумен танысу;

      5) қысқа (жалаң) және ұзын (жайылма) сөз туралы түсінік, сөзді тәжірибе жүзінде буындарға (бөліктерге) бөлу, көмекші әдістерді қолдана отырып, буын санын анықтау;

      6) дыбысты түсіну, бір буынды және екі буынды сөзде дыбыстарды тану, дауысты дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, оларды сөз ішінде тану, дыбыстарды ажырату дыбыстың сөздегі орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);

      7) артикуляция мүшелерімен танысу, артикуляцияны дамытуға арналған статикалық және динамикалық жаттығулар, сөйлеу тынысын дамыту.

      29. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту) әліппе кезеңі:

      1) диалогтік және монологтық сөйлеуді дамыту, лепті және сұраулы сөйлемдегі дауыс ырғағының айырмашылығы, қаратпа сөзді дамыту;

      2) тыңдалған материалдың тақырыбы мен мазмұнын анықтау;

      3) тыңдалған материалдың ізімен қайталауды құрастыру, күрделенген мәтінді қалпына келтіру және екі жай сөйлемнің себеп-салдарлық байланысын орнату, сюжеттік суреттер, сюжеттік сурет, сурет және/немесе сұрақ жоспары (15 сөзге дейін) негізінде әңгімелер құрастыру;

      4) 3-5 сөзден тұратын сөйлемдер құрастыру және талдау, сөйлем мүшелерінің құрылымын кеңейту, сұраққа негізделген сөйлемнен сөздерді бөліп алу;

      5) заттарды, әрекеттерді, белгілерді білдіретін сөздер арасындағы тәжірибелік айырмашылық; жалпылама сөздердің, ең көп қолданылатын антонимдердің, басқа оқу пәндерінде оқылатын тақырыптарға қатысты сөздердің, тұлғалық және есімдік тұлғалас сөздердің сөздігін кеңейту және белсендіру;

      6) сөздегі екпіннің мағыналы рөлі, сөздегі екпіннің орнын анықтау;

      7) сөзден сөз тіркестерін құрастыру және қолдану;

      8) көптік жалғаулар, зат есімдердің жекеше және көпше түрінің құрылуы, қолданылуы мен саралануы;

      9) дыбыстар мен әріптерді ажырату, дауысты-дауыссыз дыбыстардың сипаттамасы;

      10) сөйлеудің физиологиялық негізін дамыту, дұрыс дыбыстауды меңгеру және оқылатын дыбыстарды айтуды машықтандыру, екпінді дұрыс сақтау, кідіріс, сөйлем соңының интонациялық безендірілуі, ауызша және жазбаша байланыс құралы кезінде тыңдаушының назарын аудару.

      Ескерту: тыңдау материалының көлемі: 30 сек-1 мин; тыңдауға арналған көркем шығарманың көлемі 25-тен 35 сөзге дейін.

      30. Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін зерттеу) әліппеге дейінгі кезең:

      1) сөйлемнің сызбасын оқу, құру және талдау;

      2) дауысты және дауыссыз дыбыстар туралы түсінік, олардың графикалық белгіленуі, дауыссыз және дауысты дыбыстардың графикалық саралануы мен белгіленуі;

      3) сөздің буындық құрылымының графикасын құру, екпінді анықтау;

      4) буындар мен сөздер схемасын құрастыру, салыстыру, буындар мен сөздерге дыбыстық талдау;

      5) қазақ тіліндегі дыбыстарды, оның ішінде айтылуы ұқсас л – р, н – ң, с – з, с – ш, ж – ш, п – б, к – қ дыбыстарын дұрыс айтуға дағдыландыру.

      31. Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін зерттеу) әліппе кезең:

      1) сөздерді буындық және дыбыстық талдау, фишка мен әріптерден жасалған сөздердің графикалық схемаларын құрастыру және салыстыру;

      2) өтілген әріптердің басылған бейнесін меңгеру, дыбыстар мен әріптерді ажырату, баспа әріптерінің бейнесін құру және қайта құру, дауыссыз дыбыстардың қаттылығы мен жұмсақтығын белгілеудегі әріптердің рөлін меңгеру, оларды сөйлемде және жалқы есімдерде қолдану;

      3) кейінгі дауыстыға негізделген буынды оқу дағдысын қалыптастыру, сөздерді, сөйлемдерді, қысқа мәтіндерді үздіксіз буындық оқуды белсендіру;

      4) сөздер, сөйлемдер, оқылған мәтін туралы түсінікті нақтылау, мәтіннің басы мен соңын анықтау, сөздер мен сөйлемдерді тақырыптық/сюжеттік суретпен байланыстыру, мәтінді сюжеттік суретпен байланыстыру, сюжеттік сериядағы суреттерді салыстыру, мәтіннің бөліктерінен немесе жеке сөйлемдерден мәтін кім туралы? не туралы? екенін анықтау, мәтіннен негізгі ойды анықтап тірек сөздерді бөліп айтту;

      5) бөлінген әліпби әріптерінен буын, сөз және сөйлем құрастыру, буыннан сөз құрастыру.

      Ескерту: оқуға берілген мәтін көлемі әліппе кезеңінің басында 2-3 сөйлемнен, соңында 5-7 сөйлемнен аспауы керек. Әр сөйлемдегі сөздердің саны 2-5-тен аспауы керек. Екінші жартыжылдықтың соңындағы оқу жылдамдығы минутына 10-тен 20 таңбаға дейін (оқушылардың танымдық және сөйлеу қабілеттеріне байланысты).

      32. Жазылым (жазу дағдысын қалыптастыру) әліппеге дейінгі кезең:

      1) контурды, нүктелі, көлеңкеленген, қабаттасқан кескіндерді тану, бөліктерден тақырыпты, тақырыптық суреттерді құрастыру, алдымен бірдей боялған, содан кейін түрлі түстермен боялған геометриялық фигуралар сериясын табу, үлгіге сәйкестендіру;

      2) дененің оң және сол бөліктерінің атауларын нақтылау, заттардың, заттың бөліктерінің, геометриялық фигуралардың кеңістіктік орналасуын анықтау, тізбекті есте сақтау, 3-5 объектінің кеңістіктік орналасуы, кескіндер, суреттер;

      3) қолдың ұсақ моторикасын дамыту, бояу, сурет салу, мозаикадан өрнектер салу, нүктелі кескіндерді белгілеу, көлеңке түсіру, жиек салу, баспа және жазбаша әріптердің негізгі элементтерін жазу;

      4) жазу гигиенасы ережелерімен танысу, жазу кезінде отыру, қалам ұстау, жарық бағыты.

      33. Жазылым (жазу дағдысын қалыптастыру) әліппе кезеңі:

      1) әріптік штрих, кіші және үлкен әріптердің элементтері мен олардың байланыстарын есептен шығару: у, п, т, к, и, ш, р; м, ы, л; с, а; в, е; х, з, э, ж үлгілері бойынша, құрылысы, контуры бойынша ұқсас әріптерді салыстыру;

      2) кіші және үлкен әріптерді жеке жазу, айтылуы мен жазылуы сәйкес келмейтін сөздерді жазу, баспа мәтінінен көшіру, баспа түрдегі әріп, буын, сөздер мен 2-3 сөзден тұратын бір жай сөйлемдерді жазбаша жазу;

      3) сөйлемдегі сөздердің бөлек емлесі, сөз формаларын, сөз объектілерін, сөйлемдегі әрекеттер мен белгілерді жазбаша түрде ажырату;

      4) сөзді алдын ала талдағаннан кейін емлесі айтылуымен сәйкес келетін белгілі сөздерді дербес жазу;

      5) сөйлемнің шекарасын, сөйлем соңындағы белгілерді, бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары, үй жануарларына арнайы қойылған аттар) ажырату, дұрыс жазу.

      Ескерту: Жазбаша жұмыстың көлемі: графикалық диктант - 1-3 белгі, әріп диктанты - 3-5 әріп, буын диктанты - 3-6 буын, сөздік диктант - 2-4 сөз, диктант - 3-8 сөз.

      Жазбаша жұмыстардың санын оқушылардың даму деңгейі мен қажеттіліктеріне қарай мұғалім белгілейді. жазбаша жұмысты жүйелі түрде күнделікті ұйымдастыру ұсынылады.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      34. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодпен берілген. Кодтың бірінші саны сыныпты, екінші және үшінші саны негізгі дағдылардың ретін, төртінші саны оқыту мақсатының ретін көрсетеді. 0.2.1.1 кодында: "0" – сынып, "2.1" – негізгі дағдылар, "1" –оқыту мақсатының реті.

      35. Оқыту мақсаттары күтілетін нәтиже түрінде айқындалған:

Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту)

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

1.1. Тыңдалым материалы арқылы бастапқы тілдік ұғымдарды тану

0.1.1.1 сөйлеу (мәтін), сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы бастапқы тілдік ұғымдарды ажырату;
0.1.1.2 графикалық сызбалар мен мұғалімнің сұрақтары негізінде ауызша және жазбаша сөйлеуді ажырата білу;
0.1.1.3 сөйлем ішінен жеке сөздерді таңдау;
0.1.1.4 мұғалімнің көмегімен сөйлем мен деформацияланған сөйлемдерді ажырату;
0.1.1.5 мұғалімнің көмегімен сөйлемдегі сөздің санын анықтау

1.2. Тыңдаған материалды мазмұндау

0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын түсіну

1.3. Берілген тақырып бойынша әңгіме құрап айту

0.1.3.1 сюжет сериялары негізінде оқиғалар ретін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайта баяндау;
0.1.3.2 2-3 сөйлемнен тұратын ретті қалпына келтіру

1.4. Оқиғаны болжау

0.1.4.1 иллюстрациялық материалға және/немесе мұғалімнің сұрақтарына негізделген сөйлем/мәтін кейіпкерлерін және олардың әрекеттерін атау

1.5. Коммуникативтік қатынаста тілдік нормаларды дұрыс қолдану

0.1.5.1 берілген тақырып бойынша қысқа диалогтарыға қатысу;
0.1.5.2 сұраққа қысқа және/немесе толық жауап беру;
0.1.5.3 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу әдебін қолдану (сәлемдесу, ризашылық білдіру, кешіру, сұрау, рұқсат сұрау, қоштасу)

1.6. Тыңдаушының назарын аудару

0.1.6.1 сөйлеу кезінде вербалды емес байланыс құралдарын қолдану (ым-ишара, қимылдар);
0.1.6.2 сөйлем соңындағы интонацияны қою (сұраулы, лепті)

1.7. Құндылық туралы шешім қабылдау

0.1.7.1 тірек сөздерді және/немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау/келіспеу

1.8. Берілген тақырып бойынша әңгіме құрастыру

0.1.8.1 сұрақтарға негізделген сюжеттік суретке негізделген 2-3 суреттен тұратын әңгіме сериясы үшін 10-15 сөзге дейін баяндау мәтінін құрастыру;
0.1.8.2 сурет, сурет жоспары негізінде мұғалімнің сұрақтары бойынша белгілі пәнді, жануарларды сипаттау

1.9. Сөздің дыбыстық құрамын бағдарлау

0.1.9.1 дыбыстарды буын, сөздерден табу (мұғалімнің көмегімен);
0.1.9.2 сөздер буындардан құралғанын түсіну, сөздегі буындар саны мен кезектілігін белгілеу;
0.1.9.3 сөздегі дыбыстың орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.4 сөздердің буыннан тұратындығын білу;
0.1.9.5 ұзын және қысқа сөздерді ажырату;
0.1.9.5 сөздерді буынға бөлу;
0.1.9.6 дыбыс пен екпіннің мәнін түсіну;
0.1.9.7 сөздердің дыбыстық-буындық құрамын дұрыс айту

Оқылым

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

2.1. Оқу түрлерін қолдану

0.2.1.1 сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу;
0.2.1.2 бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер құрастыру;
0.2.1.3 буындарды бірге оқып, сөздер мен жай сөйлемдерді дұрыс түсіну;
0.2.1.4 10-нан 15 сөзге дейінгі буындарды бірге оқып, 20 сөзге дейінгі қарапайым мәтіндерді дұрыс түсіну

2.2. Оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау

0.2.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын анықтау

2.3. Мәтіннің құрылымдық белгілерін анықтау

0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау

2.4. Лексикалық және синтаксистік бірліктердің мәтіндегі рөлін түсіну

0.2.4.1 объектілерді білдіретін сөздерді, олардың белгілері мен іс-әрекеттерін практикалық деңгейде атау және ажырату;
0.2.4.2 жалпы мағынасы бар қарапайым сөздерді білу;
0.2.4.3 сөйлеу кезінде есімдіктерді қолдану (мен, сен, ол, ол, олар, біз, сен, бұл, сол);
0.2.4.4 ең көп кездесетін антонимдерді атау (мұғалімнің көмегімен)

2.5.Мәтіннің мазмұны бойынша сұрақ қою, жауап беру

0.2.5.1 сұраулы және лепті сөйлемді ажырата білу;
0.2.5.2 кім? не? не істеп жатыр? қайсысы? қандай? қайда? қашан? қалай? кімге? кімде? сөздерімен сұраулы сөйлемдерді түсіну және оларға дұрыс жауап беру

2.6. Мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау

0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің поэтикалық және прозалық түрлерін тану;
0.2.6.2 сипаттау және әңгімелеу мәтіндерінен мұғалімнің көмегімен тірек сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) тауып алу

2.7. Сөздердің графикалық түріндегі бағдар

0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 оқылған әріптердің баспа бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
0.2.7.3 баспа әріптерді жобалау және қайта құру

Жазылым

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

3.1. Оқыған/тыңдаған материалға жоспар құру

0.3.1.1 сурет, сызба, белгілермен толықтырып жай сөйлемдерді /мәтіндерді белгілеу

3.2. Оқылған/тыңдаған материалды айту

0.3.2.1 керекті сызбалар, суреттерді қолдана отырып, тындаған мәтіндердегі ақпаратты жеткізу (мұғалімнің көмегімен)

3.3. Мәтінді түрлі формада (тірек сөздер, сызбалар, суреттер, белгілер арқылы) құрастыру

0.3.3.1 сурет, белгі, сызбалар арқылы жай сөйлемдерді жазу

3.4. Әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу

0.3.4.1 мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау) көшіріп жазу

3.5. Қатені табу, түзету

0.3.5.1 орфографиясы айтылуынан өзгеше емес сөздердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерін түзету

3.6. Көркем жазу талаптарын сақтау

0.3.6.1 жазу гигиенасының негізгі ережелерін сақтау;
0.3.6.2 дәптермен парақпен жұмыс жасағанда денесін дұрыс түзеп ұстау;
0.3.6.3 жұмыс сызығы мен жетекші сызықты ажырату;
0.3.6.4 әріптердің негізгі элементтерін және олардың кезектесуін үлгі бойынша жазу;
0.3.6.5 үзіліссіз байланысты қолдана отырып, үлкен (кіші) және кіші әріптер мен олардың байланыстарын үлгі бойынша жазу;
0.3.6.6 дұрыс байланыстарды сақтай отырып, оқылатын сөздер мен қысқа сөйлемдерді үлгі бойынша жазу;
0.3.6.7 әріптің, буынның, сөздің баспадан жазбашаға көшіріп жазу

3.7. Орфографиялық дағдылар

0.3.7.1 оқылған әріптерді, сөздерді және сөйлемдерді осы әріптермен басып шығарылған және қолмен жазылған қаріптен көшіру, олқылықтар, алмастырулар мен шатасуларға жол бермеу;
0.3.7.2 емлесі алдын-ала талдаудан кейін айтылуынан өзгеше болмайтын, бір-екі буынды сөздерді оқылған әріптермен өз бетінше жазу;
0.3.7.3 сөйлемнің басында бас әріппен жазылады (мұғалімнің көмегімен);
0.3.7.4 жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен)

3.8. Грамматикалық дағдылар

0.3.8.1 жазбаша сөйлеу кезінде сөздер-объектілерді, сөздер-белгілерді, сөз-әрекеттерді ажырату;
0.3.8.2 қарапайым сөйлемдерді (3-5 сөз) сөйлеу барысында қолдану

3.9. Пунктуациялық дағдылар

0.3.9.1 сөйлемнің соңына тыныс белгілерін қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі

      36. Осы оқу бағдарламасы қосымшада келтірілген Бастауыш білім беру деңгейінің 0-сыныбына арналған "Әліппе, Ана тілі" пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      37. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту қазақ тілінде)

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым мен айтылым

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі кезең

0.1.1.1 сөйлеу (мәтін), сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы бастапқы тілдік ұғымдарды ажырату;
0.1.1.2 графикалық сызбалар мен мұғалімнің сұрақтары негізінде ауызша және жазбаша сөйлеуді ажырата білу;
0.1.1.5 мұғалімнің көмегімен сөйлемдегі сөздің санын анықтау;
0.1.5.1 берілген тақырып бойынша қысқа диалогтарыға қатысу;
0.1.6.1 сөйлеу кезінде вербалды емес байланыс құралдарын қолдану (ым-ишара, қимылдар);
0.1.9.1 дыбыстарды буын, сөздерден табу (мұғалімнің көмегімен);
0.1.9.2 сөздер буындардан құралғанын түсіну, сөздегі буындар саны мен кезектілігін белгілеу;
0.1.9.6 дыбыс пен екпіннің мәнін түсіну;
0.1.9.7 сөздердің дыбыстық-буындық құрамын дұрыс айту

0.2.1.1 сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу;
0.2.4.1 объектілерді білдіретін сөздерді, олардың белгілері мен іс-әрекеттерін практикалық деңгейде атау және ажырату;
0.2.4.2 жалпы мағынасы бар қарапайым сөздерді білу;
0.2.5.1 сұраулы және лепті сөйлемді ажырата білу

0.3.2.1 керекті сызбалар, суреттерді қолдана отырып, тындаған мәтіндердегі ақпаратты жеткізу (мұғалімнің көмегімен);
0.3.3.1 сурет, белгі, сызбалар арқылы жай сөйлемдерді жазу;
0.3.6.1 жазу гигиенасының негізгі ережелерін сақтау;
0.3.6.2 дәптермен парақпен жұмыс жасағанда денесін дұрыс түзеп ұстау;
0.3.6.3 жұмыс сызығы мен жетекші сызықты ажырату;
0.3.6.4 әріптердің негізгі элементтерін және олардың кезектесуін үлгі бойынша жазу

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.3 сөйлем ішінен жеке сөздерді таңдау;
0.1.1.4 мұғалімнің көмегімен сөйлем мен деформацияланған сөйлемдерді ажырату;
0.1.1.5 мұғалімнің көмегімен сөйлемдегі сөздің санын анықтау;
0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын түсіну;
0.1.3.1 сюжет сериялары негізінде оқиғалар ретін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайта баяндау;
0.1.5.2 сұраққа қысқа және/немесе толық жауап беру;
0.1.5.3 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу әдебін қолдану (сәлемдесу, ризашылық білдіру, кешіру, сұрау, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.6.1 сөйлеу кезінде вербалды емес байланыс құралдарын қолдану (ым-ишара, қимылдар);
0.1.8.1 сұрақтарға негізделген сюжеттік суретке негізделген 2-3 суреттен тұратын әңгіме сериясы үшін 10-15 сөзге дейін баяндау мәтінін құрастыру;
0.1.9.3 сөздегі дыбыстың орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.4 сөздердің буыннан тұратындығын білу;
0.1.9.5 ұзын және қысқа сөздерді ажырату;
0.1.9.6 дыбыс пен екпіннің мәнін түсіну;
0.1.9.7 сөздердің дыбыстық-буындық құрамын дұрыс айту

0.2.1.1 сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу;
0.2.1.2 бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер құрастыру;
0.2.1.3 буындарды бірге оқып, сөздер мен жай сөйлемдерді дұрыс түсіну;
0.2.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын анықтау;
0.2.4.2 жалпы мағынасы бар қарапайым сөздерді білу;
0.2.4.3 сөйлеу кезінде есімдіктерді қолдану (мен, сен, ол, ол, олар, біз, сен, бұл, сол);
0.2.5.1 сұраулы және лепті сөйлемді ажырата білу;
0.2.5.2*кім? не? не істеп жатыр? қайсысы? қандай? қайда? қашан? қалай? кімге? кімде? сөздерімен сұраулы сөйлемдерді түсіну және оларға дұрыс жауап беру;
0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 оқылған әріптердің баспа бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
0.2.7.3 баспа әріптерді жобалау және қайта құру

0.3.6.5 үзіліссіз байланысты қолдана отырып, үлкен (кіші) және кіші әріптер мен олардың байланыстарын үлгі бойынша жазу;
0.3.6.6 дұрыс байланыстарды сақтай отырып, оқылатын сөздер мен қысқа сөйлемдерді үлгі бойынша жазу;
0.3.6.7 әріптің, буынның, сөздің баспадан жазбашаға көшіріп жазу;
0.3.7.3 сөйлемнің басында бас әріппен жазылады (мұғалімнің көмегімен);
0.3.7.1 оқылған әріптерді, сөздерді және сөйлемдерді осы әріптермен басып шығарылған және қолмен жазылған қаріптен көшіру, олқылықтар, алмастырулар мен шатасуларға жол бермеу;
0.3.8.2 қарапайым сөйлемдерді (3-5 сөз) сөйлеу барысында қолдану;
0.3.9.1* сөйлемнің соңына тыныс белгілерін қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі

3-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.5 мұғалімнің көмегімен сөйлемдегі сөздің санын анықтау;
0.1.3.2 2-3 сөйлемнен тұратын ретті қалпына келтіру;
0.1.6.2 сөйлем соңындағы интонацияны қою (сұраулы, лепті)
0.1.7.1 тірек сөздерді және / немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау / келіспеу;
0.1.8.1 сұрақтарға негізделген сюжеттік суретке негізделген 2-3 суреттен тұратын әңгіме сериясы үшін 10-15 сөзге дейін баяндау мәтінін құрастыру;
0.1.9.6 дыбыс пен екпіннің мәнін түсіну;
0.1.9.7 сөздердің дыбыстық-буындық құрамын дұрыс айту

0.2.1.1* сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу
0.2.1.2 бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер құрастыру;
0.2.1.3 буындарды бірге оқып, сөздер мен жай сөйлемдерді дұрыс түсіну;
0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.4 ең көп кездесетін антонимдерді атау (мұғалімнің көмегімен);
0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің поэтикалық және прозалық түрлерін тану;
0.2.7.3 баспа әріптерді жобалау және қайта құру

0.3.7.4 жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен);
0.3.7.2 емлесі алдын-ала талдаудан кейін айтылуынан өзгеше болмайтын, бір-екі буынды сөздерді оқылған әріптермен өз бетінше жазу;
0.3.4.1 мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау) көшіріп жазу;
0.3.7.4 жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен);
0.3.9.1 сөйлемнің соңына тыныс белгілерін қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі

4-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.5 мұғалімнің көмегімен сөйлемдегі сөздің санын анықтау;
0.1.4.1 иллюстрациялық материалға және/немесе мұғалімнің сұрақтарына негізделген сөйлем/мәтін кейіпкерлерін және олардың әрекеттерін атау;
0.1.6.2 сөйлем соңындағы интонацияны қою (сұраулы, лепті);
0.1.7.1 тірек сөздерді және / немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау/ келіспеу;
0.1.8.2 сурет, сурет жоспары негізінде мұғалімнің сұрақтары бойынша белгілі пәнді, жануарларды сипаттау;
0.1.9.6 дыбыс пен екпіннің мәнін түсіну;
0.1.9.7 сөздердің дыбыстық-буындық құрамын дұрыс айту

0.2.1.1 сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу;
0.2.1.2 бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер құрастыру;
0.2.1.4 10-нан 15 сөзге дейінгі буындарды бірге оқып, 20 сөзге дейінгі қарапайым мәтіндерді дұрыс түсіну;
0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.4 ең көп кездесетін антонимдерді атау (мұғалімнің көмегімен);
0.2.6.2 сипаттау және әңгімелеу мәтіндерінен мұғалімнің көмегімен тірек сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) тауып алу;
0.2.7.3 баспа әріптерді жобалау және қайта құру

0.3.7.3 сөйлемнің басында бас әріппен жазылады (мұғалімнің көмегімен);
0.3.8.1 жазбаша сөйлеу кезінде сөздер-объектілерді, сөздер-белгілерді, сөз-әрекеттерді ажырату;
0.3.8.2 қарапайым сөйлемдерді (3-5 сөз) сөйлеу барысында қолдану;
0.3.9.1 сөйлемнің соңына тыныс белгілерін қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі

      Ескерту:

      1) әр тоқсандағы оқу мақсаттары сөйлеу әрекетінің әр түріне біріктіріледі;

      2) "*" белгісімен көрсетілген оқу мақсаттары осы тоқсанда ішінара орындалуы және кеңейтілген немесе күрделі сөйлеу материалы бойынша келесі тоқсанда жұмысын жалғастыруы ұсынылады.

  бұйрығына
10-қосымша

Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 1 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарлама құрылымы мен мазмұны А. Байтұрсынұлының келесідей ұстанымдары негізінде айқындалды, олар оқулық жазуда басшылыққа алынады:

      1) дыбыспен жаттығу;

      2) әрбір дыбыстың сөз жасаудағы қызметін есепке алу;

      3) оңайдан қиынға, жеңілден күрделіге өту;

      4) білімді тәжірибе арқылы өздігінен алу.

      3. Әріп таныту реті А.Байтұрсынұлының еңбектерімен қатар лингвист және әдіскер ғалымдардың зерттеулері негізінде, олардың мәтінде кездесу жиілігіне, өзара тіркесімі мен сөзжасау қызметіне қарай құрылды.

      4. Бағдарламаның мақсаты – айтылым, тыңдалым, жазылым және оқылым дағдыларын қалыптастыру процесі арқылы функционалды сауаттылығының негізін қалап, қарапайым грамматикалық ұғымдарды қалыптастыру, Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың жеке сөйлеу және танымдық қабілеттерін ескере отырып білім алуға ынталы жеке тұлғаның дамуына мүмкіндік жасау.

      5. Бағдарламаның міндеттері:

      1) сөздерді, сөйлемдерді және қарапайым мәтінді оқу, мәтінді түсініп оқу, мәнерлеп және тез оқу дағдыларын дамыту;

      2) дыбысты әріппен таңбалап, әріптердің баспа және жазба түрлерін үйрету;

      3) жазу дағдысын (қатесіз, көркем жазу) қалыптастыру;

      4) сөзді буындап оқуға, тұтас оқуға, мәтінді мәнерлеп, түсініп оқуға машықтандыру;

      5) оқуға және кітапқа деген қызығушылықты арттыру;

      6) ақпаратты талдау, салыстыру, жалпылау, жүйелеу қабілеттерін дамыту;

      7) сөйлеу мәдениеті мен қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      8) танымдық қызығушылығы және сөйлеу тілін жақсарту арқылы шығармашылық қабілетін дамыту;

      9) айналасындағы әлем туралы тұтас түсініктерін қалыптастыру арқылы тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту;

      10) коммуникативтік дағдыларын (өз ойын толық жеткізе білу, өзгенің пікірімен санаса білу, әңгімелесу, сөйлеу әдебін сақтау) қалыптастыру;

      11) сөйлеу мүмкіндіктеріне қол жетімді формада өз ұстанымын білдіру қабілетін дамыту;

      12) нәтижеге жетудің ең тиімді жолдарын анықтау

      6. Түзету-дамытушылық міндеттер "Тіл дамуының кемістіктерін түзеу" түзету курсының міндеттерімен тікелей байланысты шешіледі:

      1) фонетикалық қабылдау, талдау, жинақтау дағдыларын дамыту;

      2) фонетикалық дағдыларды қалыптастыру (артикуляциялық моториканы және бет бұлшықеттерінің қозғалғыштығын, оқылатын дыбыстарды және олардың тіркестерін дұрыс айту дағдыларын дамыту);

      3) орфоэпия ережелеріне сәйкес буындық құрылымын, әсіресе көп буынды және дауыссыз дыбыстардың қосылуын пысықтау;

      4) оқылатын буындар мен сөздер негізінде сөйлеудің ырғақты және интонациялық ұйымдастырылуын дамыту

      5) жазбаша сөйлеу кезінде нақты дисграфикалық және аграмматикалық қателердің пайда болуына жол бермеу және/немесе түзеу;

      6) ұсақ моториканы дамыту;

      7) оптикалық-кеңістік белсенділіктің бұзылуын жеңу;

      8) нақты кеңістіктік-бағдарлау қателерді болдырмау және / немесе түзету;

      9) сөздік қорын байыту және белсендіру;

      10) грамматикалық және синтаксистік құрылымдарды тілдің нормаларына сәйкес құра білуді қалыптастыру;

      11) оқушылардың сөйлеу ерекшеліктерін ескере отырып, ауызша сөйлеудің әр түрлі түрлерін дамыту (сөйлесу-диалогтық, сипаттау-әңгімелеу);

      12) оқу іс-әрекетінің құрылымын мақсатты түрде қалыптастыру: мақсатты түсіну және қабылдау, іс-әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа жету құралдарын анықтау, басты нәрсеге назар аудара отырып, материалды белсенді өңдеу, өзін-өзі бақылау, "білім алушы, мектеп оқушысы" деген әлеуметтік рөлі арқылы өзін-өзі бағалау.

      7. Кең ауқымдағы дағдылармен бірлікте жеке қасиеттердің дамуы: "қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік", "құрмет", "ынтымақтастық", "еңбек пен шығармашылық", "ашықтық", "өмір бойы білім алу" сияқты білім берудің басты құндылықтарына оқушыларды дағдыландырудың негізі болып табылады. Бұл құндылықтар оқушының тәртібі мен күнделікті іс-әрекеттерін ынталандыратын тұрақты тұлғалық бағдары болуы тиіс.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      8. Оқу үдерісін ұйымдастырған кезде сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі.

      9. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың функционалды сөйлеу жүйесінің жүйелік бұзылуын көрсететін типтік көріністер байқалады:

      1) фонемалардың көпшілігінде, алмастыруларында, шатасуларында, бұрмалануларында көрінетін айтылу жүйесінің қалыптасу процесінің бұзылуы;

      2) есту-сөйлеу жадының дамымауы: сөйлеу материалын нашар есте сақтау және көбейту;

      3) сөздің дыбыстық-буындық құрылымының бұрмалануы: элизия, қайталану, күту, персеверация, контаминация, дыбыстардың ассимиляциялануы, сөздердің бір-біріне жақын орналасуы;

      4) сөздің дыбыстық-буындық құрылымының бұрмалануы: буындарды қайта құру, буынға жабысып қалған сөздердің үзінділерін жеткіліксіз айту, дыбыстарды ассимиляциялау, бір-бірімен қатар тұрған сөздердің бөліктерін ауыстыру;

      5) фонемаларды сараланған қабылдаудың қалыптасуының болмауы; ұқсас дыбыстар мен әріптерді жазбаша араласуы;

      6) сөйлеудің мағыналық жағын бұзу: сөздікте құрамдас бөліктердің, бөлшектердің, фрагменттердің аттарын білдіретін сөздердің жоқтығы;

      7) сөздердің дыбыстық және жағдаяттық ұқсастығы бойынша ауыстыру және шатастыру: орын алмастыратын сөздерді қолдануға бейімділік;

      8) синонимдік және антонимдік қатынастарды орната отырып, лексикалық топтардың ішінде болатын жүйелік байланыстар мен қатынастарды берудегі қиындықтар;

      9) негізінен өнімсіз сөзжасамдық қосымшалардың қолданылуының бұзылуынан көрінетін сөзжасамдық процестердің дамымауы;

      10) фразалық мағынадағы сөз тіркестерін, мақал-мәтелдерді түсіну және қолдану деңгейі жеткіліксіз;

      11) құрылымдық-морфемалық аграмматизмнің көріністері: одақтасуды, сөйлемнің негізгі және қосымша мүшелерін ауыстыру, ауыстыру, инверсия, қосымшаны бұзу;

      12) байланыстырып сөйлеудің өзіндік ерекшелігі: логикалық реттілікті бұзу, негізгі оқиғаларды жіберіп алу, жеке эпизодтардың қайталануы;

      13) полиморфты дислексия және дисграфия сияқты оқудың және жазудың әртүрлі бұзылулары;

      14) ауызша байланысқа, коммуникациялық жағдайда навигацияға қабілетсіздікке, ал сөйлеудің күрделі бұзылыстары кезінде-негативизмге және ауызша қарым-қатынастағы елеулі қиындықтарға деген қызығушылық.

      10. Сөйлеу әркетін қалыптастырудағы бұзылыстар сенсорлық, инттелектуалды, аффективті-ерік және реттеуші салаларда болатын барлық психикалық процестерге кері әсер етеді:

      1) зейіннің жеткіліксіз тұрақтылығы, оны таратудың шектеулі мүмкіндіктері;

      2) ауызша есте сақтау және есте сақтау өнімділігінің төмендеуі;

      3) танымдық белсенділіктің жетіспеушілігі;

      4) ойлаудың спецификалық ерекшеліктері.

      11. Оқыту процесінде жалпы және арнайы педагогикалық қағидалар жүзеге асырылады:

      1) білім беруді ізгілендіру;

      2) білім мазмұнының жалпы сөйлеу қабілеті дамымаған оқушының даму деңгейіне және сипаттамаларына бейімділігі;

      3) оқытуды саралау және дараландыру;

      4) уақытша шешімді қолдану;

      5) ғылым негіздерін тілдік нормаларды игерумен бірлікте игеру;

      6) түзету-педагогикалық қызметтің әдістері мен тәсілдерін кешенді қолдану;

      7) сөйлеу қабілеті бұзылуының жүйелілігі мен құрылымын қарастыру;

      8) ақыл-ой әрекетін кезең-кезеңімен қалыптастыру қағидасы және оларды ауызша, жазбаша және ішкі сөйлеуде "сатылы", "жедел" шоғырландыру;

      9) пәндік сөйлеу материалы бойынша табиғи сөйлеу қарым-қатынасы жағдайында сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      10) онтогенетикалық қағида.

      12. Оқыту құндылыққа бағдарланған, тұлғаға бағытталған, жүйелік, белсенділікке негізделген, жеке-дара сараланған және коммуникативті тәсілдер негізінде жүзеге асырылады:

      1) құндылыққа бағытталған тәсіл-білім беру қызметін ұйымдастыру және орындау тәсілі, оқушының сөйлеу және танымдық даму ерекшеліктерін ескере отырып, оның нәтижелерін белгілі бір құндылықтар тұрғысынан алу және пайдалану тәсілі;

      2) тұлғалық-бағдарланған көзқарас сөйлеуді дамудың кемшіліктерін жоюға жоғары мотивациясы бар, үйлесімді, адамгершілік жағынан толыққанды, әлеуметтік белсенді, құзыретті және өзін-өзі дамытатын тұлғаны дамытуға жағдай жасау міндетінің қойылғандығын және шешілгендігін білдіреді;

      3) белсенділік тәсілі - бұл білімді практикалық, сатылы қол жетімді іс-әрекеттер арқылы өз бетінше алуға жағдай жасау;

      4) жеке сараланған тәсіл баланың жеке ерекшеліктеріне, сөйлеу қорытындысына, оның даму қарқынына байланысты тәрбиелік, түзету-дамытушылық және сөйлеу жұмысының формалары мен әдістерінің өзгергіштігін болжайды;

      5) оқытудың коммуникативті тәсілі басқа адамдармен, ақпараттық ағындармен өзара әрекеттесу қажеттілігімен байланысты сөйлеу қабілеті нашар білім алушыларға коммуникативті қасиеттерді қалыптастыруды көздейді.

      13. Бағдарламаның түзету бағытын жүзеге асыру оқыту процесінде арнайы жұмыс әдістері жүйесін қолдану арқылы жүзеге асырылады:

      1) сөйлеу физиологиялық негізін дамытуға арналған жаттығулар (тыныс алу, еліктеу және артикуляциялық жаттығулар);

      2) дыбыстық айтылымды машықтандыру және сөздердің буындық құрылымын пысықтауға бағытталған жаттығулар (дикцияны қыздыру, оқылатын дыбыстармен буын тізбегін шығаруға арналған имитациялық ойындар, қарама-қарсы немесе жиі аралас дыбыстарды кезектестіру);

      3) фонематикалық процестерді қалыптастыруға, лексика-грамматикалық категорияларды және келісімді сөйлеуді қалыптастыруға бағытталған ойындар мен жаттығулар (буындар мен сөздер: анаграммалар, фигуралар, ребустар, жұмбақтар, сөзжұмбақтар, деформацияланған сөйлемді, мәтінді ажырату және қалпына келтіру, сызбаларға, сюжеттік серияларға, суреттерге сәйкес мәтінді ұжымдық құрастыру, сенсорлық жоспарға сәйкес мәтінді ұжымдық құрастыру, сенсорлық жоспарға сәйкес кезең-кезеңмен немес мұғалімнің көмегімен);

      4) ұсақ моториканы дамытуға арналған тренингтер, жазу кезінде қаламды ұстаудың дұрыс қалпын бекіту және оптикалық-кеңістік көріністерді дамыту (саусақ жаттығулары, қолдар мен жетекші саусақтардың босаңсыту және сергіту массажы, модельдеу тестілеуді түзету, әріптер бейнесін талдау және синтездеу нұсқаларын қолдана отырып, кеңістік қатынастарды анықтайтын және қайта құратын қол жетімді деңгей, "көз-қол" механизмін қалыптастыру мен дамытудың арнай әдістері);

      5) психоэмоционалды тұрақсыздықтағы кинезиология элементтері;

      6) артық жұмыс, церебростения және/немесе қорғаныс тежелісі көрінген жағдайда ырғақты жылыту, түсіру және демалу минуттары.

      14. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар білім алушылар үшін мұғалім бір сөйлеу тәртібінің талаптарын орындайды.

      15. Сабақты ұйымдастырудың ерекшелігі әр түрлі дидактикалық және әдістемелік материалдарды кеңінен қолдануды көздейді:

      1) техникалық мультимедиялық құрылғылар және дидактикалық құралдар (ақпараттық тасымалдаушылар): "Мультимедиялық интерактивті білім беру бағдарламалық қамтамасыз ету және әдістемелік кешен" электронды ресурсы, дыбыстық сигналды бейнелейтін "Логпедиялық симулятор", көмекші құрылғы "Сөйлеуді игеру және дамытуға арналған сөйлеу тренажері байланыс";

      2) мнемикалық кестелер, графикалық белгілер түрінде стендтерде немесе электрондық жеткізгіштерде ұсынылған ақпараттың болуы;

      3) әр түрлі сөйлеу бұзылыстары бар оқушыларға арналған сараланған тапсырмаларды модельдеу.

      16. Сауаттылыққа үйрету процесі дыбыстық талдамалы-синтетикалық әдіс негізінде жүзеге асады, оны қолдану ерекшеліктері сөйлеу қабілеті ауыр мектеп оқушыларын оқытуда келесідей:

      1) дыбыстарды есту арқылы ажырату және оларды айтуда сіңіру мүмкіндігіне негізделген дыбыстар мен әріптерді зерттеу тәртібін өзгерту;

      2) дамуында кемістігі жоқ мектеп оқушыларын оқытуда қабылданған әр дыбыс пен әріпті зерттеу уақытының ұлғаюы;

      3) дыбыстарды дыбыстан ажыратуда және оқшаулауда, олардың сәйкес әріптермен дұрыс байланыстылығындағы қиындықтарды болдырмау және арнайы дисграфиялық қателердің алдын алу мақсатында тек дұрыс айтылған дыбыстар мен сөздер бойынша жүргізіледі;

      4) сөздің дыбыстық-әріптік құрамына жылдам бағдарлау дағдысын дамыту;

      5) жұптасқан акустикалық ұқсас дыбыстарды және олардың сәйкес әріптерін зерттеуге кететін уақыттың артуы;

      6) барлық лексикалық материалдар оқушыларға таныс болуы керек, олар сөздердің мағынасын түсінеді және оларды шындықтың белгілі бір объектілері мен құбылыстарымен байланыстыра біледі;

      7) емле ережелерін меңгеру кезеңінде балалардың лексикалық-грамматикалық дамуындағы олқылықтарды толтыру және жазудағы қателіктерге жол бермеу, морфологиялық жалпылауды қалыптастыру бойынша терең жұмыстарды жүргізу қажет;

      8) жинақталған материалды жүйелі түрде қайталау мен бекітуді,

      9) бұрын алынған білім мен дағдыларды пайдалануды қажет ететін осындай жаттығуларды қолдануды қамтамасыз ету қажет;

      10) дыбыстар мен әріптерді зерттеумен қатар оларға қатысты грамматика мен орфографияның қарапайым ережелері берілуі керек.

      11) әрбір жаңа әріпті оқушылар тиісті дыбысты дұрыс айтуға қол жеткізген жағдайда ғана көрсете алады; әрбір жаңа әріппен танысу элементтерді талдау, бұрын зерттелген әріптермен салыстыру және салыстыру арқылы жүзеге асады; жаңа дыбыс буын құрылымының әр сөзін оқушылар талдауы керек.

      17. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің пәнаралық байланысы "Тіл дамуының кемістіктерін түзеу" түзету компонентінің пәнімен, "Дүниетану", "Жаратылыстану", "Математика", "Еңбекке баулу", "Бейнелеу өнері" оқу пәндерімен тығыз байланысты.

3-тарау. Оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. Оқу пәнінің мазмұны

      18. "Әліппе, Ана тілі" пәні бойынша оқу жүктемесі:

      1-сыныпта аптасына 7 сағат, оқу жылында 231 сағат.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      19. "Әліппе, Ана тілі" пәнінің мазмұны. Оқыту процесінде үш кезеңнен тұрады: әліппеге дейінгі кезең - 25 сағат, әліппе кезеңі – 120 сағат, әліппеден кейінгі кезең –86 сағат.

      20. Әліппе кезеңінде 1-сыныпта оқылатын дыбыстар мен әріптер қайталанады.

      21. "Әліппе, Ана тілі" пәнінің мазмұны:

      1) қазақ тілінің дыбыстық және әріптік жүйесінен;

      2) негізгі тілдік бірліктері (мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс);

      3) сөйлеу (ауызша сөйлеу, жазбаша сөйлеу) туралы түсініктерін қалыптастыру;

      4) сөйлеу құрылымы (сөйлем, сөз, буын, дыбыс, екпін) туралы түсініктерін қалыптастыру.

      22. Әліпбидегі әріптер мен әрбір әріптің дыбыстық мәнін, қарапайым тілдік ұғым мен түсініктерді меңгертудің реті мен көлемі:

      1) 1-тоқсан: тілдік ұғымдар туралы қарапайым түсінік (сөйлеу дағдылары) (әліппеге дейінгі кезең) – 12 сағат; а, р, л, у, н, бекіту (2 сағат) – 12 сағат; с, о, т, қ, ы, з, м, е, д, ш, ұ, бекіту (2 сағат) – 24 сағат;

      2) 2-тоқсан: б, й, к, і, ң, ғ, ж, ә, п, ү, бекіту (3 сағ) – 24 сағат; ө, г, и, я, ю, х, h, щ, в, э, Ұ, ц, ф, ч, ь-ъ, әліпби – 2 сағат, бекіту (4 сағат) – 24 сағат.

      Ескерту: ң – 3 сағат, я, ю, х, һ, щ, в, э, Ұ, ц, ф, ч, ь-ъ 1 сағаттан; қалған дыбыс пен әріпке 2 сағаттан беріледі.

      23. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) оқытылатын дыбыстардың дұрыс артикуляциясы мен дыбысталуын меңгеру;

      2) фонематикалық есту-тыңдауын дамыту;

      3) дыбыс, буын, екпін, сөз, сөйлем, сөйлеу тілі туралы алғашқы ұғымдары мен түсініктерін қалыптастыру;

      4) сөйлем басында бас әріп, сөйлем соңында нүкте, сұрақ, леп белгілері қойылатыны жөнінде түсініктерін қалыптастыру;

      5) дауысты екпінді/екпінсіз дыбыстар, үнді, ұяң, жуан, жіңішке дауыссыз дыбыстар, дауысты дыбыстардың буын құраушы рөлі жөнінде түсініктерін қалыптастыру;

      6) сызба-модельдерді қолдана отырып, сөзге дыбыстық талдау жасау, дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату, сөздерді буынға бөлу дағдыларын қалыптастыру;

      7) берілген дыбысқа өз бетімен сөз ойлау, дыбыстаған (кейін оқыған) сөздер мен берілген дыбыстық-буындық сызба-моделдер арасындағы сәйкестікті табу;

      8) қолдың ұсақ моторикасын дамыту (бояу, сурет салу, түрлі бағытта сызықтар жүргізу, сұлбасын салу, элементтерді жазу);

      9) ойлау, есте сақтау, елестету, қабылдау қабілеттерін және тұрақты зейінін дамыту;

      10) ауызша, жазбаша тілін дамыту.

      Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттерін айқындауда А.Байтұрсынұлының шағын сөзді әдісі, дыбыспен жаттығу әдісі негізге алынды.

      Ескерту: тыңдау материалының көлемі 10 сөйлемнен, өлең шумақтары 3-тен аспауы керек.

      24. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқу әрекетіне деген қызығушылығын дамыту;

      2) фонематикалық есту-тыңдауын дамыту; дыбыстық талдау-жинақтау дағдыларын жетілдіру; дауысты және дауыссыз дыбыстар мен әріптер;

      3) оқушылардың сөйлеу аппаратын жетілдіру және сөз, буын, дыбыстарды анық, қатты айтуға дағдыландыру;

      4) әліпби әріптерін меңгерту, әріптердің баспа және жазба түрлерін, бас әріп және кіші әріпті ажыратуға үйрету;

      5) орфографиялық оқуды меңгеру; орфоэпиялық оқу нормаларымен танысу; оқу гигиенасы ережелерімен танысу;

      6) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазуда каллиграфиялық дағдыларын қалыптастыру;

      7) ауызша және жазбаша тілін дамыту арқылы сөйлеу әрекеттерін жетілдіру;

      8) тіл бірліктері (дыбыс, буын, сөз, сөйлем) туралы ұғымдары мен түсініктерін кеңейту;

      9) біртіндеп сөзді тұтас, дұрыс, түсініп оқуға дағдыландыру.

      10) сөздік қорын байыту;

      11) грамматикалық, пунктуациялық және орфографиялық ережелердің бастапқы практикалық дамуы.

      25. Әліппе кезеңінің басынан бастап 1 сынып оқушылары әліппе сабақтарында өздерінің көпшілігі (дизартрияның ауыр түріндегі, ринолалиясы бар балаларды есептеменгенде) дұрыс дыбыстайтын дыбыстар мен әріптермен танысады.

      26. Әріптер мен дыбыстарды өту тәртібі: дұрыс дыбыстайтын дыбыстардан артикуляциясы қиын дыбыстарға, кейін жіңішке, жуан дауыссыздар мен аффрикаттарға.

      27. 1-сынып оқушылары 42 әріпті өтеді.

      Әліппе кезеңінің міндеттерін айқындауда А.Байтұрсынұлының дыбысты әдісі, жалқылаулы-жалпылау әдісі, жазу-оқу әдісі негізге алынды.

      Ескерту:

      І-жартыжылдық бойынша жазба жұмыстарының көлемі: әліппеге дейінгі кезеңде графикалық диктант – 1-3 таңба, әліппе кезеңінде әріптік диктант – 3-5 әріп, буын диктанты – 3-6 буын, сөздік диктант – 2-5 сөз, диктант –3-12 сөз. Жазба жұмыстарының санын мұғалім білім алушылардың меңгеру деңгейі мен қажеттілігіне орай белгілейді. Жазба жұмыстарын күнделікті жүйелі ұйымдастыру ұсынылады.

      28. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) мәтіндерді дұрыс, ырғақты оқуға дағдыландыру, "сыбырлап оқу", "іштей оқу", түсініп, мәнерлеп, шапшаң оқу дағдыларын қалыптастыру;

      2) байланыстырып сөйлеуін дамыту (әңгімелеу);

      3) каллиграфия талаптарын сақтай және сауатты, қатесіз жазу дағдыларын қалыптастыру.

      29. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың сөйлеу тілін дамыту түсінуге және оқуға қолжетерлік әдеби мәтіндерді тындау, оқу және талдау арқылы, шағын тақпақтарды, мақал- мәтелдерді, жұмбақтарды, жаттау арқылы жүзеге асырылады және бағдарламаның "Сыныптан тыс оқу" бөлімімен белгіленген.

      30. Шығармалардың тақырыптары екі бағытта беріледі:

      1) оқытылатын дыбыстардың (әріптердің) максималды саны бар мәтіндер;

      2) оқушылардың тұлғасын дамыту міндеттерімен байланысты мәтіндер.

      31. Әліппе кезеңіндегі сыныптан тыс уақытқа аптасына 20-40 минут бөлінеді. Жұмыс ең алдымен тындау, талдау немесе материалды ұжыммен жаттаудан басталады. Әліппе кезеңінің соңында балалар мәтіндерді өз бетімен оқи бастайды және мұғалімнің басшылығымен талдап үйренеді.

      32. Бірінші сыныптың әліппеден кейінгі кезеңінде аптасына бір сабақ өз бетімен сыныптан тыс оқу сабағына арналады.

      33. "Әліппе" пәнінің базалық білім мазмұны.

      34. Тыңдалым және айтылым (ауызша сөйлеу тілі мен фонематикалық естуін дамыту):

      1) мұғалім мен басқа оқушылардың сөйлеуін тыңдауы, естігенінің мәнісін түсінуі, сұраққа дұрыс және нақты жауап беруі, сөз мағынасын түсінуі, сөзді жұмсалу орнына және мағынасына қарай қолдана білуі, сыныптастарымен тілдесуде сөйлеу мәдениетін сақтай отырып, өзі туралы әңгімелеп беру;

      2) ауызша сөйлесуде тілдік емес амалдарды (интонация, мимика, қол қимылдары, дене қимылдарын) қолдануы. Сюжетті суреттер бойынша әңгімелер құрастыру, ертегілер айту;

      3) өлеңдер, санамақтар, мақалдар мен мәтелдер, жұмбақтар жаттау, жаңылтпаштарды жатқа айту арқылы артикуляциялық аппараттарын дамыту. Сөздің дыбыстық құрылымы. Дауысты дыбыстар, олардың жуан, жіңішке болып бөлінуі. Дауыссыз дыбыстар, олардың қатаң, ұяң, үнді болып жіктелуі. Буын – ең кіші айтылым бірлігі ретінде. Сөздердің буындарға бөлінуі. Дауысты дыбыстардың буынқұраушылық рөлі. Сөздің мағынасы;

      4) сөйлем құрау. Сөйлемдерден қысқаша мәтіндер құрастыру. Мәтінді тыңдау барысында түсіну. Мұғалімнің ауызша сұрақтарына жауап беру. Сюжетті сурет бойынша немесе көргені, бастан кешкені, естігені туралы әңгімелесу; қысқаша тақпақтар жаттау, мазмұнын айтып беру;

      5) түрлі жанрдағы шығармаларды салыстыру. Шығармадағы негізгі кейіпкерлерге мінездеме беру, сипаттама жазу дағдыларын қалыптастыру. Сөздің дыбыстық және әріптік құрамының сәйкестігін немесе сәйкес еместігін нақтылау;

      6) сөздерді қазақ әдеби тілінің орфоэпиялық заңдарына сәйкес айта білу. Коммуникативтік мақсаттарға сай (топта сөйлесу, сұхбатқа қатысу, сахналау, рөлдік ойындар) сөйлеу мәдениеті этикеттерін пайдалану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорды кеңейту.

      Ескерту: тыңдау материалының көлемі 30 сек - 1 мин көлемі екінші жартыжылдықта 49 сөзден аспайды.

      35. Оқылым:

      1) сөздегі дыбыстардың саны мен бірізділігін анықтау. Дыбыстық талдау жасау. Дыбыстардың мағына ажыратушылық функциясын түсіну. Сөздер мен сөйлемдердің құрылымын сызба арқылы түсініп, тани білуі (сөздегі буын санын, сөйлемдегі сөз санын анықтау);

      2) дыбыс пен әріпті ажырата тани білуі; әріп – дыбыстың таңбасы ретінде. Жазылған сөздің әріптік құрылымын тану. Түрлі құрылымдағы сөздерді, 2-6 сөзден тұратын сөйлемдерді, 4-8 сөйлемнен тұратын қысқаша мәтіндерді буындық тәсілмен ұласпалы оқуға үйрету, мәтінді мұғалімнің сұрағы бойынша теріп оқу. Дауыстап оқу. Сөйлеудің интонациялық ұйымдасуына бақылау жасау (аяғындағы интонация, леппен айту, сұраулы интонация);

      3) сөздердің мағынасына бақылау жасау (мағынасы жуық сөздер, қарама-қарсы мағыналы, көп мағыналы). Мәтін туралы жалпы түсінік. Өз бетімен оқу барысында мәтінді түсінуі. Баяндау сипатындағы құрылымында ақаулары бар мәтінді қайта өңдей алуы. Тұтас сөздер арқылы оқуға өту, "іштей оқу". Оқылғанның мазмұны бойынша қойылған сұрақтарға жауап беру;

      4) оқылған мәтін мазмұнының тақырыбымен байланыстылығы, түрлі жанрлардың ерекшеліктерін айқындау; көркем шығарманың тақырыбын, негізгі ойын анықтау; қойылған сұрақтарға дұрыс жауап құрастыра білу; көркем мәтін мен өзге (нұсқаулық, түйін) мәтіндерді интонациясын дұрыс қойып оқу (хабарлы, сұраулы, лепті) және олардың мазмұнын айтып беру; теріп оқу, рөлге бөліп оқу, оқылғанға баға беру (ұнайды/ ұнамайды). Керекті ақпаратты іздеуге Оқу тапсырмаларын орындауға (мұғалімнің жетекшілігімен). Мәтін, сурет, сызба түрінде берілген ақпаратты түсіну;

      5) жылдың соңында оқу техникасының нормасы (ескерту: шылау, екі әріпті сөздер, қос сөздер жеке сөз ретінде саналады):

      1-сыныпта оқушылардың басым пайызы минутына 25 сөз бен тыныс белгілерін оқиды, кемістіктің күрделі құрамы бар оқушылар минутына 15-20 сөз бен тыныс белгілерін оқиды.

      6) қазақ тіліндегі дыбыстарды, оның ішінде айтылуы ұқсас л – р, н – ң, с – з, с – ш, ж – ш, п – б, к – қ дыбыстарын дұрыс айтуға дағдыландыру. Орыс тілінен енген сөздерде кездесетін дыбыстарды дұрыс айтуға жаттықтыру. Оқушылардың сөздік қорын байыту және белсендіру;

      7) 1-жартыжылдықта оқу техникасын жүргізбеуге болады.

      Ескерту: оқуға берілген мәтін көлемі әліппе кезеңнің басында 2-3 сөйлемнен, соңында 5-7 сөйлемнен аспауы керек. Әр сөйлемдегі сөздер саны 2-5-тен аспауы керек. Екінші жартыжылдықтың соңындағы оқу жылдамдығы минутына 15-тен 25 таңбаға дейін (оқушылардың танымдық және сөйлеу қабілеттеріне байланысты).

      36. Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру):

      1) жазуға дайындық (дұрыс отыру, жарықтың дұрыс түсуі, дәптердің орналасуы мен қарындаш/қаламды жазу кезінде ұстау білігі).сызбалардың көмегімен сөздің дыбыстық құрамын модельдеу. Сөйлемді модельдеу. Жазу жұмысына дайындық жаттығулары (денені дұрыс ұстау, дұрыс отыру, дәптерді дұрыс қою, қарындашты/қаламды дұрыс ұстау). Кеңістікте бағдарлау дағдысын қалыптастыру (жазу жолы, жоларалық кеңістік, жолдың жоғарғы және төменгі сызығы, көлбеу, тік). Сурет салу, үзік сызықтар, ирек сызықтар, әріп элементтерін жазу;

      2) әріп элементтерін, бас әріптер мен кіші әріптерді, сөйлемдердің буындарын графикалық нормаларды сақтай отырып, бір-бірімен дұрыс байланыстырып, үздіксіз әрі ырғақты жазу;

      3) айтылуы мен жазылуында алшақтық жоқ сөздерден, пунктуациялық ережелерді ескере отырып, диктант жазу. Сөйлем құрамындағы сөздердің бөлек жазылатыны. Сөйлемнің бас әріптен басталып жазылатыны, сөйлемнің соңында нүкте қойылатыны. Сөйлем, шағын мәтіндерді (3-4 сөйлем) дұрыс құрастырып жазу. Есту, есте сақтау арқылы сөздерді (3-7 сөз), жай сөйлемдерді (1-2 сөйлем) жатқа жазу. Жазғанын үлгіге қарап тексеру; каллиграфиялық дұрыс жазу;

      4) сөз және сөйлем. Сөздің мағынасы (сөздік жұмысы). Сөздерден сөйлем құрау. Сөйлемдерден шағын әңгіме (мәтін) құрау. Сөйлемнің тыныс белгілері (нүкте, леп белгісі, сұрақ белгісі);

      5) ұғымдарды ажырату: зат және сөз заттың атауы ретінде. Қоршаған ортадағы заттардың, құбылыстардың сөз аталымдары. Сөздің белгілі бір мағына (заттардың атын, түсін, дәмін, көлемін, санын, іс-қимылын) беретінін ұғындыру, оларды орынды қолдануға үйрету. Бір затты, көп затты білдіретін сөздер. Дыбыс. Әріп. Бас әріп және кіші әріп. Дыбыс түрлері: дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату. Буын. Дыбыстардан буын құрау. Буындардан сөз құрау. Сөзді буынға бөлу. Дыбыстық-буындық талдау.

      37. Дұрыс жазу ережелерімен танысу және оларды тәжірибеде қолдану:

      1) бас әріппен жазылатын сөздерді (адамдардың есімдерін, жер-су аттарын, үй жануарларына берілген атауларды) анықтау, дұрыс жазу;

      2) заттардың атаулары мен олардың санын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді анықтау;

      3) көптік жалғауды меңгеру және дұрыс қолдану;

      4) жіктеу есімдіктерін ауызекі сөйлеуде дұрыс қолдану;

      5) тәуелдік жалғауларын ауызекі сөйлеуде дұрыс қолдану;

      6) іс-қимылды білдіретін сөздерді (етістік шақтарын) дұрыс қолдану;

      7) сөйлемнің тыныс белгілерін (нүкте, үтір, сұрақ белгісі және леп белгісі) дұрыс қойып жазу;

      8) мұғалім көмегімен сөздерді тасымалдау.

      Ескерту:

      Бірінші жартыжылдықтағы жазбаша жұмыстың көлемі: графикалық диктант - 2-4 таңба, әріптік диктант - 3-5 әріп, буындық диктант - 3-6 буын, сөздік диктант - 2-3 сөз, диктант - 3-8 сөздер.

      Екінші жартыжылдықтағы жазбаша жұмыстың көлемі: сөздік диктант - 3-4 сөз, диктант - 10-15 сөз, мәтінді көшіру - 12-15 сөзден аспайды.

      Жазбаша жұмыстардың санын оқушылардың даму деңгейі мен қажеттілігіне қарай мұғалім белгілейді. Жазбаша жұмысты жүйелі түрде күнделікті ұйымдастыру ұсынылады.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      38. Бағдарламада "Оқыту мақсаттары" кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқыту мақсатының реттік номерін көрсетеді. Мысалы, 1.1.2.1. кодында "1" - сыныбы, "1" - "Тыңдалым және айтылым" бөлімі, "2" - бөлімшеcі, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.

      39. Оқыту мақсаттары күтілетін нәтиже түрінде айқындалған:

Тыңдалым мен айтылым

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

1.1. Тыңдалым материалы арқылы бастапқы тілдік ұғымдарды түсіну

1.1.1.1 сөйлеу (мәтін), сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы бастапқы тілдік ұғымдарды түсіну;
1.1.1.2 графикалық схемалар мен мұғалімнің сұрақтарына негізделген ауызша мен жазбаша сөйлеу тілін ажырату;
1.1.1.3 тәжірибелік деңгейде сөйлем мен деформацияланған сөйлемді ажырату;
1.1.1.4 сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.1.1.5 ұсынылған сөздерден жеке сөздерді бөлу;
1.1.1.6 мәтіннен сөйлемдерді бөлу;
1.1.1.7 сөйлемдегі сөздерге сұрақтар қою;
1.1.1.8 мұғалімнің көмегімен, сөйлемдегі сөздер арасындағы байланысты анықтау;
1.1.1.9 мазмұнға және тыныс белгілеріне сәйкес келетін кідірістерді, қарқындарды, сөйлеу ырғағын сақтау

1.2. Тыңдаған материалды мазмұндау

1.1.2.1 тыңдалған мәтіннің кім туралы/ не туралы екенін мұғалімнің көмегімен анықтау;
1.1.2.2 мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің тақырыбын анықтау

1.3. Оқиғаны болжау

1.1.3.1 тақырыбы мен иллюстрациясы бойынша мәтіннің мазмұнын болжау;
1.1.3.2 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.1.3.3 3-5 жай сөйлемнен тұратын ретті қалпына келтіру;
1.1.3.4 сюжеттік серия, сурет жоспары және/немесе мұғалімнің сұрақтары негізінде оқиғалардың дәйектілігін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайталау

1.4. Коммуникативтік қатынаста тілдік нормаларды дұрыс қолдану

1.1.4.1 коммуникативтік қатынаста сөз әдебін (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешірім сұрау, өтініш айту, рұқсат сұрау, қоштасу) дұрыс қолдану

1.5. Тыңдаушының назарын аудару

1.1.5.1 заттар мен құбылыстарды сипаттауға, салыстыруға қажет сөздерді қолдану;
1.1.5.2 сөйлеу барысында дауыс ырғағын, екпін, әуен, қарқын, кідірісті сақтау, ойды ым-ишара, қимыл арқылы жеткізу;
1.1.5.3 берілген тақырып бойынша оқу диалогтарына қатысу

1.6. Тыңдаған материал бойынша өз ойын айту

1.1.6.1 вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара, қимылдар) қолдану;
1.1.6.2 сөйлем соңындағы интонацияны (сұраулы, лепті) сақтау

1.7. Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау

1.1.7.1 тірек сөздерді және/немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау/келіспеу;
1.1.7.2 жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған және/немесе оқылған мәтінге қатынасты білдіру

1.8. Сөздерді орфоэпиялық нормаға сәйкес айту

1.1.8.1 сюжеттік сурет бойынша және/немесе мұғалімнің сұрақтары негізінде 20 сөзден тұратын баяндау мәтінін құрастыру;
1.1.8.2 мұғалімнің сұрақтары негізінде және/немесе сурет жоспары негізінде пәндік сурет бойынша 15 сөзге дейін сипаттайтын мәтін құрастыру

1.9. Сөздің дыбыстық түріндегі бағдарлау

1.1.9.1 оқылатын дыбыстардың артикуляциялық құрылысы мен дыбысын меңгеру;
1.1.9.2 артикуляция мүшелерін атаулары бойынша ажырату;
1.1.9.3 өзін-өзі түзету үшін айнадағы визуалды бақылауды қолдана отырып, тілдің үйлесімді қимылдарын орындау;
1.1.9.4 дыбыстың сөздегі орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);
1.1.9.5 ұзын және қысқа сөздерді ажырату;
1.1.9.6 сөздердің буыннан құралатынын білу;
1.1.9.7 көмекші техникаларға сүйене отырып, сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.8 ауызша және жазбаша сөйлеудегі дауысты дыбыстарға негізделген сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.9 екпіннің сөздегі орнын анықтау

Оқылым

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

2.1. Оқу түрлерін қолдану

1.2.1.1 сөйлем, сөз, буын, дыбыстың графикалық сызбасын "оқу";
1.2.1.2 оқу түрлерін (буындап оқу, тұтас оқу, мәнерлеп оқу, түсініп оқу) қолдану;
1.2.1.2 бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер мен сөйлемдер құрастыру;
1.2.1.3 буындарды бірге оқып, сөздерді, сөйлемдерді, қысқа мәтіндерді дұрыс түсіну;
1.2.1.4 минутына 15-тен 25 сөзге дейінгі слогдарды бірге оқып, 20-30 сөзге дейін (5-6 сөйлемнен аспайтын) қарапайым мәтіндерді дұрыс түсіну;
1.2.1.5 оқудың негізгі түрлерін қолдану (толық сөзбен оқуға ауыса отырып, мәнерлеп оқу, әдейі оқу);
1.2.1.6 орфоэпиялық және орфоэпиялық оқуды ажырату

2.2. Оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау

1.2.2.1 мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің тақырыбын анықтау;
1.2.2.2 мұғалімнің қолдауымен жай сөйлемді қолданып тыңдалған мәтіннің негізгі идеясын айту

2.3. Мәтіннің құрылымдық белгілерін анықтау

1.2.3.1 мәтіннің ерекшеліктерін іс жүзінде ажырату: мағыналық тұтастық пен келісімділік;
1.2.3.2 мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау

2.4. Лексикалық және синтаксистік бірліктердің мәтіндегі рөлін түсіну

1.2.4.1 жалпылау мағынасы бар қарапайым сөздерді білу және қолдану;
1.2.4.2 сөйлеу барысында есімдіктерді дұрыс қолдану;
1.2.4.3 мағынасы жағынан ұқсас және қарама-қарсы зат есімдерді, етістіктерді, сын есімдерді табу

2.5. Мәтіннің мазмұны бойынша сұрақ қою, жауап беру

1.2.5.1 мұғалімнің қолдауымен тыңдалған мәтіннің, сюжетті суреттің мазмұны бойынша сұрақ қою, сұраққа жауап беру;
1.2.5.2 оқылған немесе тыңдалған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.5.3 сұрақтың және/немесе тірек сөздердің негізінде тыңдалған мәтіннің мазмұны туралы сұрақ қою

2.6. Мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау

1.2.6.1 мәтіннің поэтикалық және прозалық түрлерін тану;
1.2.6.2 сипаттайтын және баяндау мәтіндерінен мұғалімнің қолдауымен кілт сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) шығарып алу;
1.2.6.3 Іс жүзінде негізгі сөздер негізінде баяндау мен сипаттау мәтінін ажырату

2.7. Сөздердің графикалық түріндегі бағдар

1.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
1.2.7.2 баспа және жазбаша хаттарды жобалау және қайта құру;
1.2.7.3 дауысты дыбыстарды қолданып, тікелей буындардағы дауыссыздардың қаттылығы мен жұмсақтығын көрсету

2.8. Дыбыс пен әріпті тану, ажырату

1.2.8.1 дыбыстың таңбасы – әріпті тану, дыбыс пен әріпті бір-бірінен ажырату;
1.2.8.2 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату; дауысты дыбыстардың жуан, жіңішке болып бөлінетінін түсіну;
1.2.8.3 дыбыстың мағына ажыратудағы қызметін түсіну;
1.2.8.4 Ұ, я, ю әріптері мен ь, ъ таңбаларының ерекшеліктерін түсіну

2.9. Сөзді буынға бөлу

1.2.9.1 дауысты дыбыстардың буын құрайтынын білу, буын санын анықтау

Жазылым

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

3.1. Оқыған/тыңдаған материалға жоспар құру

1.3.1.1 әңгіме үшін сурет жоспарын таңдау;
1.3.1.2 сурет контурын, мәтін контурын және тақырып жасау (мұғалімнің көмегімен)

3.2. Оқылған/тыңдаған материалды айту

1.3.2.1 оқиға желісінің ретін анықтау және қайта құру;
1.3.2.2 оқытушының көмегімен суреттерді, сызбаларды, белгілерді пайдаланып тыңдалған/оқылған мәтіндерден ақпарат беру

3.3. Мәтінді түрлі формада (тірек сөздер, сызбалар, суреттер, белгілер арқылы) құрастыру

1.3.3.1 мұғалім қолдауымен суреттер, белгілер, сызбалар, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырып бойынша 3-5 сөйлемнен және 10-15 сөзден тұратын қарапайым мәтіндер құрастыру

3.4. Әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу

1.3.4.1 мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдер және/немесе мәтіндер (хабарлама, құттықтау) жазу

3.5. Қатені табу, түзету

1.3.5.1 мұғалімнің қолдауымен сөз, сөйлем, мәтінді тексеру, қатені түзету

3.6. Көркем жазу талаптарын сақтау

1.3.6.1 жазу жолын, жоларалықты, жолдың жоғарғы және төменгі сызықтарын сақтап, әріп элементтерін, әріптердің бір-бірімен байланысын көркемжазу талаптарына сай жазу;
1.3.6.2 жазу гигиенасының негізгі ережелерін сақтау;
1.3.6.3 дәптермен парақпен жұмыс жасағанда денесін дұрыс түзеп ұстау;
1.3.6.4 жұмыс сызығы мен жетекші сызықты ажырату;
1.3.6.5 әріптердің негізгі элементтерін және олардың кезектесуін үлгі бойынша жазу;
1.3.6.6 үзіліссіз байланысты қолдана отырып, үлкен (кіші) және кіші әріптер мен олардың байланыстарын үлгі бойынша жазу;
1.3.6.7 дұрыс байланыстарды сақтай отырып, оқылатын сөздер мен қысқа сөйлемдерді үлгі бойынша жазу;
1.3.6.8 әріптің, буынның, сөздің баспадан жазбашаға көшіріп жазу;
1.3.6.9 баспа және жазбаша хаттарды жобалау және қайта құру

3.7. Орфографиялық дағдылар

1.3.7.1 айтылуы мен жазылуы бірдей сөздерді көшіріп және есту, есте сақтау арқылы жазу;
1.3.7.2 оқылған хаттарды, сөздерді және сөйлемдерді осы әріптермен басып шығарылған және қолмен жазылған қаріптен көшіру, олқылықтар, алмастырулар мен шатасуларға жол бермеу;
1.3.7.3 емлесі алдын-ала талдаудан кейін айтылуынан өзгеше болмайтын, бір-екі буынды сөздерді өз бетінше жазу;
1.3.7.4 сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
1.3.7.5 сөйлемнің басында бас әріппен жаз (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.6 жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.7 мұғалімнің көмегімен тасымалдау ережелерін сақтау

3.8. Грамматикалық дағдылар

1.3.8.1 сөйлеу барысында жалғауларды дұрыс қолдану;
1.3.8.2 қарапайым сөйлемдерді сөйлеу кезінде қолдану (3-5 сөз)

3.9. Пунктуациялық дағдылар

1.3.9.1 сөйлемді бас әріптен бастап жазып, соңына тиісті тыныс белгіні қою;
1.3.9.2 сөйлем шекараларын сөйлемнің аяқталу белгілері негізінде іс жүзінде ажырату

      40. Осы оқу бағдарламасы қосымшада келтірілген Бастауыш білім беру деңгейінің 1-сыныбына арналған "Әліппе, Ана тілі" пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      41. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асырудың ұзақ мерзімді жоспары (оқыту қазақ тілінде)

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым мен
айтылым

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі кезең

1.1.1.2* графикалық схемалар мен мұғалімнің сұрақтарына негізделген ауызша мен жазбаша сөйлеу тілін ажырату;
1.1.1.3* тәжірибелік деңгейде сөйлем мен деформацияланған сөйлемді ажырату;
1.1.1.4* сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.1.6.1 вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара, қимылдар) қолдану;
1.1.9.1* оқылатын дыбыстардың артикуляциялық құрылысы мен дыбысын меңгеру
1.1.9.3* өзін-өзі түзету үшін айнадағы визуалды бақылауды қолдана отырып, тілдің үйлесімді қимылдарын орындау;
1.1.9.7* көмекші техникаларға сүйене отырып, сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.8* ауызша және жазбаша сөйлеудегі дауысты дыбыстарға негізделген сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.9* екпіннің сөздегі орнын анықтау

1.2.1.1* сөйлем, сөз, буын, дыбыстың графикалық сызбасын "оқу";
1.2.7.1* "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу

1.3.1.1* әңгіме үшін сурет жоспарын таңдау;
1.3.6.1* жазу жолын, жоларалықты, жолдың жоғарғы және төменгі сызықтарын сақтап, әріп элементтерін, әріптердің бір-бірімен байланысын көркемжазу талаптарына сай жазу;
1.3.6.2* жазу гигиенасының негізгі ережелерін сақтау;
1.3.6.3* дәптермен парақпен жұмыс жасағанда денесін дұрыс түзеп ұстау;
1.3.6.4* жұмыс сызығы мен жетекші сызықты ажырату;
1.3.6.5 әріптердің негізгі элементтерін және олардың кезектесуін үлгі бойынша жазу;

Әліппе кезеңі

1.1.1.6* мәтіннен сөйлемдерді бөлу;
1.1.1.1* сөйлеу (мәтін), сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы бастапқы тілдік ұғымдарды түсіну;
1.1.1.7* сөйлемдегі сөздерге сұрақтар қою;
1.1.2.2* мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің тақырыбын анықтау;
1.1.5.1* заттар мен құбылыстарды сипаттауға, салыстыруға қажет сөздерді қолдану;
1.1.9.2* артикуляция мүшелерін атаулары бойынша ажырату;
1.1.9.4* дыбыстың сөздегі орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);
1.1.9.5* ұзын және қысқа сөздерді ажырату;
1.1.9.6* сөздердің буыннан құралатынын білу;
1.1.9.7* көмекші техникаларға сүйене отырып, сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.8* ауызша және жазбаша сөйлеудегі дауысты дыбыстарға негізделген сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.9* екпіннің сөздегі орнын анықтау

1.2.1.2 оқу түрлерін (буындап оқу, тұтас оқу, мәнерлеп оқу; түсініп оқу) қолдану
1.2.7.2 баспа және жазбаша хаттарды жобалау және қайта құру;
1.2.7.3 дауысты дыбыстарды қолданып, тікелей буындардағы дауыссыздардың қаттылығы мен жұмсақтығын көрсету

1.3.1.2 сурет контурын, мәтін контурын және тақырып жасау (мұғалімнің көмегімен);
1.3.6.4 жұмыс сызығы мен жетекші сызықты ажырату;
1.3.6.6 үзіліссіз байланысты қолдана отырып, үлкен (кіші) және кіші әріптер мен олардың байланыстарын үлгі бойынша жазу;
1.3.7.3 емлесі алдын-ала талдаудан кейін айтылуынан өзгеше болмайтын, бір-екі буынды сөздерді өз бетінше жазу;
1.3.7.5 сөйлемнің басында бас әріппен жаз (мұғалімнің көмегімен);
1.3.9.1 сөйлемді бас әріптен бастап жазып, соңына тиісті тыныс белгіні қою;
1.3.9.2 сөйлем шекараларын сөйлемнің аяқталу белгілері негізінде іс жүзінде ажырату

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

1.1.1.5* ұсынылған сөздерден жеке сөздерді бөлу;
1.1.1.8* мұғалімнің көмегімен, сөйлемдегі сөздер арасындағы байланысты анықтау;
1.1.4.1* коммуникативтік қатынаста сөз әдебін (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешірім сұрау, өтініш айту, рұқсат сұрау, қоштасу) дұрыс қолдану;
1.1.5.3* берілген тақырып бойынша оқу диалогтарына қатысу;
1.1.9.6* сөздердің буыннан құралатынын білу;
1.1.9.7 көмекші техникаларға сүйене отырып, сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.8* ауызша және жазбаша сөйлеудегі дауысты дыбыстарға негізделген сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.9* екпіннің сөздегі орнын анықтау

1.2.1.3* буындарды бірге оқып, сөздерді, сөйлемдерді, қысқа мәтіндерді дұрыс түсіну,
1.2.2.1* мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің тақырыбын анықтау;
1.2.4.1 жалпылау мағынасы бар қарапайым сөздерді білу және қолдану;
1.2.5.1* мұғалімнің қолдауымен тыңдалған мәтіннің, сюжетті суреттің мазмұны бойынша сұрақ қою, сұраққа жауап беру;
1.2.6.1* мәтіннің поэтикалық және прозалық түрлерін тану;
1.2.7.3 дауысты дыбыстарды қолданып, тікелей буындардағы дауыссыздардың қаттылығы мен жұмсақтығын көрсету

1.3.6.7* дұрыс байланыстарды сақтай отырып, оқылатын сөздер мен қысқа сөйлемдерді үлгі бойынша жазу;
1.3.6.8* әріптің, буынның, сөздің баспадан жазбашаға көшіріп жазу;
1.3.7.2* оқылған хаттарды, сөздерді және сөйлемдерді осы әріптермен басып шығарылған және қолмен жазылған қаріптен көшіру, олқылықтар, алмастырулар мен шатасуларға жол бермеу;
1.3.7.6* жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.8.2 қарапайым сөйлемдерді сөйлеу кезінде қолдану (3-5 сөз);
1.3.6.9 баспа және жазбаша хаттарды жобалау және қайта құру

3-тоқсан

Әліппе кезеңі

1.1.1.9* мазмұнға және тыныс белгілеріне сәйкес келетін кідірістерді, қарқындарды, сөйлеу ырғағын сақтау;
1.1.2.2* мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің тақырыбын анықтау;
1.1.3.2* оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.1.5.2* сөйлеу барысында дауыс ырғағын, екпін, әуен, қарқын, кідірісті сақтау, ойды ым-ишара, қимыл арқылы жеткізу;
1.2.6.2* сипаттайтын және баяндау мәтіндерінен мұғалімнің қолдауымен кілт сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) шығарып алу;
1.1.7.1* тірек сөздерді және/ немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау/келіспеу;
1.1.8.1 сюжеттік сурет бойынша және/немесе мұғалімнің сұрақтары негізінде 20 сөзден тұратын баяндау мәтінін құрастыру;
1.1.9.7* көмекші техникаларға сүйене отырып, сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.8* ауызша және жазбаша сөйлеудегі дауысты дыбыстарға негізделген сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.9* екпіннің сөздегі орнын анықтау

1.2.1.4* минутына 15-тен 25 сөзге дейінгі слогдарды бірге оқып, 20-30 сөзге дейін (5-6 сөйлемнен аспайтын) қарапайым мәтіндерді дұрыс түсіну;
1.2.2.2* мұғалімнің қолдауымен жай сөйлемді қолданып тыңдалған мәтіннің негізгі идеясын айту;
1.2.4.2 сөйлеу барысында есімдіктерді дұрыс қолдану;
1.2.5.2 оқылған немесе тыңдалған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.6.2* сипаттайтын және баяндау мәтіндерінен мұғалімнің қолдауымен кілт сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) шығарып алу;
1.2.7.3* дауысты дыбыстарды қолданып, тікелей буындардағы дауыссыздардың қаттылығы мен жұмсақтығын көрсету;
1.2.9.1* дауысты дыбыстардың буын құрайтынын білу, буын санын анықтау

1.3.2.2* оқытушының көмегімен суреттерді, сызбаларды, белгілерді пайдаланып тыңдалған / оқылған мәтіндерден ақпарат беру;
1.3.4.1* мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдер және/ немесе мәтіндер (хабарлама, құттықтау) жазу;
1.3.5.1* мұғалімнің қолдауымен сөз, сөйлем, мәтінді тексеру, қатені түзету;
1.3.7.1 айтылуы мен жазылуы бірдей сөздерді көшіріп және есту, есте сақтау арқылы жазу;
1.3.7.4 сөйлемдегі сөздерді бөлек жазу;
1.3.7.5 сөйлемнің басында бас әріппен жаз (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.6 жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.7 мұғалімнің көмегімен тасымалдау ережелерін сақтау

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.1 сөйлеу (мәтін), сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы бастапқы тілдік ұғымдарды түсіну;
1.1.3.1 тақырыбы мен иллюстрациясы бойынша мәтіннің мазмұнын болжау;
1.1.3.3 3-5 жай сөйлемнен тұратын ретті қалпына келтіру;
1.1.7.2 жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған және / немесе оқылған мәтінге қатынасты білдіру;
1.1.9.9 екпіннің сөздегі орнын анықтау

1.2.1.5* оқудың негізгі түрлерін қолдану (толық сөзбен оқуға ауыса отырып, мәнерлеп оқу, әдейі оқу);
1.2.3.1* мәтіннің ерекшеліктерін іс жүзінде ажырату: мағыналық тұтастық пен келісімділік;
1.2.4.3* мағынасы жағынан ұқсас және қарама-қарсы зат есімдерді, етістіктерді, сын есімдерді табу;
1.2.5.3* сұрақтың және / немесе тірек сөздердің негізінде тыңдалған мәтіннің мазмұны туралы сұрақ қою;
1.2.8.1* дыбыстың таңбасы – әріпті тану, дыбыс пен әріпті бір-бірінен ажырату;
1.2.9.1 дауысты дыбыстардың буын құрайтынын білу, буын санын анықтау

1.3.3.1 мұғалім қолдауымен суреттер, белгілер, сызбалар, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырып бойынша 3-5 сөйлемнен және 10-15 сөзден тұратын қарапайым мәтіндер құрастыру;
1.3.5.1* мұғалімнің қолдауымен сөз, сөйлем, мәтінді тексеру, қатені түзету;
1.3.8.2* қарапайым сөйлемдерді сөйлеу кезінде қолдану (3-5 сөз)

4-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.9* мазмұнға және тыныс белгілеріне сәйкес келетін кідірістерді, қарқындарды, сөйлеу ырғағын сақтау;
1.1.3.4* сюжеттік серия, сурет жоспары және/ немесе мұғалімнің сұрақтары негізінде оқиғалардың дәйектілігін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайталау;
1.1.8.2* мұғалімнің сұрақтары негізінде және/немесе сурет жоспары негізінде пәндік сурет бойынша 15 сөзге дейін сипаттайтын мәтін құрастыру;
1.1.9.8* ауызша және жазбаша сөйлеудегі дауысты дыбыстарға негізделген сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.9* екпіннің сөздегі орнын анықтау

1.2.1.6* орфоэпиялық және орфоэпиялық оқуды ажырату;
1.2.3.2* мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
1.2.4.3 мағынасы жағынан ұқсас және қарама-қарсы зат есімдерді, етістіктерді, сын есімдерді табу;
1.2.5.3* сұрақтың және/немесе тірек сөздердің негізінде тыңдалған мәтіннің мазмұны туралы сұрақ қою;
1.2.6.3* іс жүзінде негізгі сөздер негізінде баяндау мен сипаттау мәтінін ажырату;
1.2.7.3* дауысты дыбыстарды қолданып, тікелей буындардағы дауыссыздардың қаттылығы мен жұмсақтығын көрсету;
1.2.8.2* дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату; дауысты дыбыстардың жуан, жіңішке болып бөлінетінін түсіну

1.3.4.1* мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдер және / немесе мәтіндер (хабарлама, құттықтау) жазу;
1.3.7.6* жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.7* мұғалімнің көмегімен тасымалдау ережелерін сақтау;
1.3.8.1* сөйлеу барысында жалғауларды дұрыс қолдану;
1.3.8.2* қарапайым сөйлемдерді сөйлеу кезінде қолдану (3-5 сөз)

      Ескерту:

      1) әр тоқсандағы оқу мақсаттары сөйлеу әрекетінің әр түріне біріктіріледі;

      2) "*" белгісімен көрсетілген оқу мақсаттары осы тоқсанда ішінара орындалуы және кеңейтілген немесе күрделі сөйлеу материалы бойынша келесі тоқсанда жұмысын жалғастыруы ұсынылады.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрі
2024 жылғы 6 қарашадағы
№ 327 бұйрығына
11-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
272 - қосымша

Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. "Букварь, Обучение грамоте" пәнінің мақсаты – айтылым, тыңдалым, жазылым және оқылым дағдыларын қалыптастыру процесі арқылы функционалды сауаттылығының негізін қалап, қарапайым грамматикалық ұғымдарды қалыптастыру, сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың жеке сөйлеу және танымдық қабілеттерін ескере отырып білім алуға ынталы жеке тұлғаның дамуына мүмкіндік жасау.

      3. Оқу бағдарламасының міндеттері:

      1) дыбыс, буын, сөз, сөйлем, сөйлеу (мәтін) туралы қарапайым түсінік қалыптастыру;

      2) дыбыстан буын, буыннан сөз, сөзден сөйлем құрап оқуға үйрету;

      3) дыбысты әріппен таңбалап, әріптердің баспа және жазба түрлерін үйрету;

      4) жазу дағдысын (қатесіз, көркем жазу) қалыптастыру;

      5) оқушылардың дұрыс оқу іс-әрекетінің алғы шарттарын қалыптастыру; оқуға және кітапқа деген қызығушылықты арттыру;

      6) ақпаратты талдау, салыстыру, жалпылау, жүйелеу қабілеттерін дамыту;

      7) басқа адамдарға деген мейірімді қатынасты қалыптастыру, сөйлеу мәдениеті мен қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      8) сөйлеу тілін жақсартуға даген ұмтылысын танымдық қызығушылығы арқылы шығармашылық қабілетін дамыту;

      9) қоршаған әлем туралы тұтас түсініктерін қалыптастыру арқылы тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту;

      10) коммуникативтік дағдыларын (өз ойын толық жеткізе білу, өзгенің пікірімен санаса білу, әңгімелесу, сөйлеу әдебін сақтау) қалыптастыру.

      4. Түзету-дамытушылық міндеттер:

      1) фонетикалық қабылдау, талдау, жинақтау дағдыларын дамыту;

      2) фонетикалық дағдыларды қалыптастыру (артикуляциялық моториканы және бет бұлшықеттерінің қозғалғыштығын, оқылатын дыбыстарды және олардың тіркестерін дұрыс айту дағдыларын дамыту, сөздердің буын құрамын пысықтау, оқылған буындар мен сөздер негізінде сөйлеудің ырғағы мен интонациясын дамыту);

      3) жазбаша сөйлеу кезінде нақты дисграфикалық және аграмматикалық қателердің пайда болуына жол бермеу және/немесе түзеу;

      4) ұсақ моториканы дамыту;

      5) оптикалық-кеңістік белсенділіктің бұзылуын жеңу;

      6) сөздік қорын байыту және белсендіру;

      7) грамматикалық және синтаксистік құрылымдарды тілдің нормаларына сәйкес құра білуді қалыптастыру;

      8) оқушылардың сөйлеу ерекшеліктерін ескере отырып, ауызша сөйлеудің әр түрлі түрлерін дамыту (сөйлесу-диалогтық, сипаттау-әңгімелеу);

      9) оқу іс-әрекетінің құрылымын мақсатты түрде қалыптастыру: мақсатты түсіну және қабылдау, іс-әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа жету құралдарын анықтау, басты нәрсеге назар аудара отырып, материалды белсенді өңдеу, өзін-өзі бақылау, "білім алушы, мектеп оқушысы" деген әлеуметтік рөлі арқылы өзін-өзі бағалау.

      5. Кең ауқымдағы дағдылармен бірлікте жеке қасиеттердің дамуы: "қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік", "құрмет", "ынтымақтастық", "еңбек пен шығармашылық", "ашықтық", "өмір бойы білім алу" сияқты білім берудің басты құндылықтарына оқушыларды дағдыландырудың негізі болып табылады.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Оқу процесін ұйымдастырған кезде сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар оқушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі.

      7. Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар оқушылардың функционалды сөйлеу жүйесінің жүйелік бұзылуын көрсететін типтік көріністер байқалады:

      1) фонемалардың көпшілігінде, алмастыруларында, шатасуларында, бұрмалануларында көрінетін айтылу жүйесінің қалыптасу процесінің бұзылуы;

      2) есту-сөйлеу жадының дамымауы: сөйлеу материалын нашар есте сақтау және көбейту;

      3) жалпы бұлыңғыр сөйлеу: анық емес, біркелкі емес, біркелкі емес тыныс алу, экспрессивті интонация, түсініксіздік;

      4) сөздің дыбыстық-буындық құрылымының бұрмалануы: буындарды қайта құру, буынға жабысып қалған сөздердің үзінділерін жеткіліксіз айту, дыбыстарды ассимиляциялау, бір-бірімен қатар тұрған сөздердің бөліктерін ауыстыру;

      5) фонемаларды сараланған қабылдаудың қалыптасуының болмауы; ұқсас дыбыстар мен әріптерді жазбаша араласуы;

      6) сөйлеудің мағыналық жағын бұзу: сөздікте құрамдас бөліктердің, бөлшектердің, фрагменттердің аттарын білдіретін сөздердің жоқтығы;

      7) сөздердің дыбыстық және жағдаяттық ұқсастығы бойынша ауыстыру және шатастыру: орын алмастыратын сөздерді қолдануға бейімділік;

      8) синонимдік және антонимдік қатынастарды орната отырып, лексикалық топтардың ішінде болатын жүйелік байланыстар мен қатынастарды берудегі қиындықтар;

      9) негізінен өнімсіз сөзжасамдық қосымшалардың қолданылуының бұзылуынан көрінетін сөзжасамдық процестердің дамымауы;

      10) фразалық мағынадағы сөз тіркестерін, мақал-мәтелдерді түсіну және қолдану деңгейі жеткіліксіз;

      11) құрылымдық-морфемалық аграмматизмнің көріністері: одақтасуды, сөйлемнің негізгі және қосымша мүшелерін ауыстыру, ауыстыру, инверсия, қосымшаны бұзу;

      12) байланыстырып сөйлеудің өзіндік ерекшелігі: логикалық реттілікті бұзу, негізгі оқиғаларды жіберіп алу, жеке эпизодтардың қайталануы;

      13) полиморфты дислексия және дисграфия сияқты оқудың және жазудың әртүрлі бұзылулары;

      14) ауызша байланысқа, коммуникациялық жағдайда навигацияға қабілетсіздікке, ал сөйлеудің күрделі бұзылыстары кезінде-негативизмге және ауызша қарым-қатынастағы елеулі қиындықтарға деген қызығушылық.

      8. Сөйлеу әркетін қалыптастырудағы бұзылыстар сенсорлық, зияткерлік, аффективті-еріктік және реттеуші салаларда болатын барлық психикалық процестерге кері әсер етеді:

      1) зейіннің жеткіліксіз тұрақтылығы, оны таратудың шектеулі мүмкіндіктері;

      2) ауызша есте сақтау және есте сақтау өнімділігінің төмендеуі;

      3) танымдық белсенділіктің жетіспеушілігі;

      4) ойлаудың спецификалық ерекшеліктері.

      9. Оқыту процесінде жалпы және арнайы педагогикалық қағидалар жүзеге асырылады:

      1) білім беруді ізгілендіру;

      2) білім мазмұнының жалпы сөйлеу қабілеті дамымаған оқушының даму деңгейіне және сипаттамаларына бейімділігі;

      3) оқытуды саралау және дараландыру;

      4) уақытша шешімді қолдану;

      5) ғылым негіздерін тілдік нормаларды игерумен бірлікте игеру;

      6) түзету-педагогикалық қызметтің әдістері мен тәсілдерін кешенді қолдану;

      7) сөйлеу қабілеті бұзылуының жүйелілігі мен құрылымын қарастыру;

      8) ақыл-ой әрекетін кезең-кезеңімен қалыптастыру қағидасы және оларды ауызша, жазбаша және ішкі сөйлеуде "сатылы", "жедел" шоғырландыру;

      9) пәндік сөйлеу материалы бойынша табиғи сөйлеу қарым-қатынасы жағдайында сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      10) онтогенетикалық қағида.

      10. Оқыту құндылыққа бағдарланған, тұлғаға бағытталған, жүйелік, белсенділікке негізделген, жеке-дара сараланған және коммуникативтік тәсілдер негізінде жүзеге асырылады:

      1) құндылыққа бағытталған тәсіл - білім беру қызметін ұйымдастыру және орындау тәсілі, оқушының сөйлеу және танымдық даму ерекшеліктерін ескере отырып, оның нәтижелерін белгілі бір құндылықтар тұрғысынан алу және пайдалану тәсілі;

      2) тұлғалық-бағдарланған көзқарас сөйлеуді дамудың кемшіліктерін жоюға жоғары мотивациясы бар, үйлесімді, адамгершілік жағынан толыққанды, әлеуметтік белсенді, құзыретті және өзін-өзі дамытатын тұлғаны дамытуға жағдай жасау міндетінің қойылғандығын және шешілгендігін білдіреді;

      3) белсенділік тәсілі- бұл білімді практикалық, сатылы қол жетімді іс-әрекеттер арқылы өз бетінше алуға жағдай жасау;

      4) жеке сараланған тәсіл баланың жеке ерекшеліктеріне, сөйлеу қорытындысына, оның даму қарқынына байланысты тәрбиелік, түзету-дамытушылық және сөйлеу жұмысының формалары мен әдістерінің өзгергіштігін болжайды;

      5) оқытудың коммуникативтік тәсілі басқа адамдармен, ақпараттық ағындармен өзара әрекеттесу қажеттілігімен байланысты сөйлеу қабілеті нашар білім алушыларға коммуникативтік қасиеттерді қалыптастыруды көздейді.

      11. Бағдарламаның түзету бағытын жүзеге асыру оқыту процесінде арнайы жұмыс әдістері жүйесін қолдану арқылы жүзеге асырылады:

      1) сөйлеу физиологиялық негізін дамытуға арналған жаттығулар (тыныс алу, еліктеу және артикуляциялық жаттығулар);

      2) дыбыстық айтылымды машықтандыру және сөздердің буындық құрылымын пысықтауға бағытталған жаттығулар (дикцияны қыздыру, оқылатын дыбыстармен буын тізбегін шығаруға арналған имитациялық ойындар, қарама-қарсы немесе жиі аралас дыбыстарды кезектестіру);

      3) фонематикалық процестерді қалыптастыруға, лексикалық-грамматикалық категорияларды және келісімді сөйлеуді қалыптастыруға бағытталған ойындар мен жаттығулар (буындар мен сөздер: анаграммалар, фигуралар, ребустар, жұмбақтар, сөзжұмбақтар, деформацияланған сөйлемді, мәтінді ажырату және қалпына келтіру, сызбаларға, сюжеттік серияларға, суреттерге сәйкес мәтінді ұжымдық құрастыру, сенсорлық жоспарға сәйкес мәтінді ұжымдық құрастыру, сенсорлық жоспарға сәйкес кезең-кезеңмен немес мұғалімнің көмегімен);

      4) ұсақ моториканы дамытуға арналған тренингтер, жазу кезінде қаламды ұстаудың дұрыс қалпын бекіту және оптикалық-кеңістік көріністерді дамыту (саусақ жаттығулары, қолдар мен жетекші саусақтардың босаңсыту және сергіту массажы, модельдеу тестілеуді түзету, әріптер бейнесін талдау және синтездеу нұсқаларын қолдана отырып, кеңістік қатынастарды анықтайтын және қайта құратын қол жетімді деңгей, "көз-қол" механизмін қалыптастыру мен дамытудың арнайы әдістері);

      5) психоэмоционалды тұрақсыздықтағы кинезиология элементтері;

      6) артық жұмыс, церебростения және/немесе қорғаныс тежелісі көрінген жағдайда ырғақты жылыту, түсіру және демалу минуттары.

      12. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар білім алушылар үшін мұғалім бір сөйлеу тәртібінің талаптарын орындайды.

      13. Сабақты ұйымдастырудың ерекшелігі әр түрлі дидактикалық және әдістемелік материалдарды кеңінен қолдануды көздейді:

      1) техникалық мультимедиялық құрылғылар және дидактикалық құралдар (ақпараттық тасымалдаушылар): "Мультимедиялық интерактивті білім беру бағдарламалық қамтамасыз ету және әдістемелік кешен" электронды ресурсы, дыбыстық сигналды бейнелейтін "Логопедиялық симулятор", көмекші құрылғы "Сөйлеуді игеру және дамытуға арналған сөйлеу тренажері байланыс";

      2) мнемикалықкестелер, графикалық белгілер түрінде стендтерде немесе электрондық жеткізгіштерде ұсынылған ақпараттың болуы;

      3) әр түрлі сөйлеу бұзылыстары бар білім алушыларға арналған сараланған тапсырмаларды модельдеу.

      14. Сауаттылыққа үйрету барысында дыбыстық талдамалы-синтетикалық әдіс негізінде жүзеге асады, оны қолдану ерекшеліктері сөйлеу қабілеті күрделі мектеп оқушыларын оқытуда келесідей жүзеге асырылады:

      1) дыбыстар мен дыбыстарды есту арқылы ажырату мүмкіндігіне байланысты дыбыстар мен әріптерді зерттеу тәртібін өзгерту;

      2) дамуында кемістігі жоқ мектеп оқушыларын оқытуда қабылданған әр дыбыс пен әріпті зерттеу уақытының ұлғаюы;

      3) дыбыстарды дыбыстан ажыратуда және оқшаулауда, олардың сәйкес әріптермен дұрыс байланыстылығындағы қиындықтарды болдырмау және арнайы дисграфиялық қателердің алдын алу мақсатында тек дұрыс айтылған дыбыстар мен сөздер бойынша жүргізіледі;

      4) сөздің дыбыстық-әріптік құрамында жылдам бағдарлау дағдысын дамыту;

      5) жұптасқан акустикалық ұқсас дыбыстарды және олардың сәйкес әріптерін зерттеуге кететін уақыттың ұлғаюы;

      6) барлық лексикалық материалдар білім алушыларға таныс болуы керек, олар сөздердің мағынасын түсінеді және оларды шындықтың белгілі бір объектілері мен құбылыстарымен байланыстыра алады;

      7) емле ережелерін меңгеру кезеңінде балалардың лексикалық-грамматикалық дамуындағы олқылықтарды толтыру және морфологиялық жалпылауды қалыптастыру бойынша терең жұмыстарды жүргізу;

      8) өтілген материалдың жүйелі қайталануы мен бекіту арқылы енгізу;

      9) бұрын алынған білім мен дағдыларды қолдануды талап ететін жаттығуларды жүйелі түрде қолдану;

      10) дыбыстар мен әріптерді зерделеумен бір мезгілде грамматика мен орфографияның қарапайым ережелерімен танысу;

      11) жазуды үйретумен бірге оқуды үйрету: аудиторияда сол дыбыс және оған сәйкес баспа және жазбаша әріп зерттеледі; әрбір жаңа әріпті оқушылар тиісті дыбысты дұрыс айтуға қол жеткізген жағдайда ғана көрсете алады; әрбір жаңа әріппен танысу элементтерді талдау, бұрын зерттелген әріптермен салыстыру және салыстыру арқылы жүзеге асады; жаңа дыбыс буын құрылымының әр сөзін оқушылар алдын ала талдауы керек.

      15. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің пәнаралық байланысы "Тіл дамуының кемістіктерін түзеу", "Қоршаған ортамен таныстыру және тіл дамыту" түзету компонентінің пәнімен, "Жаратылыстану", "Дүниетану", "Математика", "Еңбекке баулу", "Бейнелеу өнері" оқу пәндерімен тығыз байланысты.

3-тарау. Оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. Оқу пәнінің мазмұны

      16. "Букварь, Обучение грамоте" пәні бойынша оқу жүктемесі: мектепке дейінгі сыныпта аптасына 7 сағатты, оқу жылында – 224 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      17. Оқу пәнінің мазмұнын таңдау бірліктері "Букварь, Обучение грамоте" пәнінің мазмұны:

      1) орыс тілінің дыбыстық және әріптік жүйесінен;

      2) негізгі тілдік бірліктерден (мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс);

      3) орыс тілі бойынша қарапайым грамматикалық дағдылардан;

      4) орфоэпиялық, орфографиялық, пунктуациялық нормалардың қарапайым түсініктері;

      5) балаларға арналған көркем әдебиет, халық ауыз әдебиетінің туындыларынан құралады.

      18. Бағдарламаның мазмұны. Оқыту барысында келесі кезеңдер ажыратылады: әліппеге дейінгі кезең, әліппе кезеңі, әліппеден кейінгі кезең. 0 сыныпта "Букварь" пәнін оқыту екі кезең бойынша (әліппеге дейінгі кезең – 84 сағат, әліппе кезеңі – 140 сағат) ұйымдастырылады.

      19. Әліппе кезеңінде 0 сыныпта келесі дыбыстар мен әріптер ретімен зерделенеді және сараланады: а, у, м, х, о; (а-о-у); с, п, к, в, т, н, ы; з, (з-с); л; э, и, (и-ы); ш, (ш-с), р; ж, (ж-ш); е; б, (б-п), д, (д-т).

      20. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) 0-сыныпқа келген оқушылардың алғашқы оқуы (жалпы және сөйлеудің даму деңгейін анықтау);

      2) фонематикалық бейнелеуді дамыту;

      3) сөйлеу туралы алғашқы ойларды қалыптастыру (ауызша сөйлеу, жазбаша сөйлеу);

      4) сөйлеу құрылымы (сөйлем, сөз, буын, дыбыс, екпін) туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру;

      5) сөйлеу дыбыстары, дауысты және дауыссыз дыбыстар туралы түсінік қалыптастыру;

      6) қатаң, ұяң, үнді дауыссыздар туралы түсінік қалыптастыру;

      7) бір және екі буынды сөздерге дыбыстық талдау жасау, екпінді буында белгілеу қабілетін қалыптастыру;

      8) дауысты дыбыстарға бағдарланған сөздің дыбыстық үлгісін "оқуды" үйрену; сөйлемдердің кестелік-үлгілерін "оқу";

      9) қолдың ұсақ моторикасын дамыту (бояу, сурет салу, әр түрлі бағытта көлеңке түсіру, үзік сызық бойымен жүргізу, әріптердің элементтерін жазу);

      10) жазу гигиенасының ережелерімен танысу;

      11) сөздік қорын байыту және белсендіру;

      12) грамматикалық ұғымдар мен синтаксистік құрылымдарды тіл нормаларына сәйкес құру дағдыларын қалыптастыру;

      13) ойлауды, есте сақтауды, қиялды, қабылдауды, зейінді дамыту.

      21. "Букварь" пәнінде әліппе кезеңі бірінші тоқсанда басталады және төртінші тоқсанда аяқталады. Мұғалім сыныптағы оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу материалын меңгеру деңгейіне байланысты дыбыспен және әріппен танысу үшін сағат санын реттейді.

      22. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты ояту;

      2) зерттелетін дыбыстардың дұрыс артикуляциясын меңгеру;

      3) дауысты және дауыссыз дыбыс ұғымымен таныстыру, екпін қоя білу, дауысты, дауыссыз дыбыстарды одан әрі тереңдете ажырату;

      4) екпін, дауысты (жуан-жіңішке), дауыссыздар ұғымымен таныстыру;

      5) өтілген дыбыстарды әріптермен байланыстыру, алфавит әріптерінің қызметін меңгеру, үлкен және кіші, баспа және бас әріптерді ажырату;

      6) тілдік бірліктер туралы қарапайым түсініктерді бекіту (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін);

      7) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру;

      8) сөздерді, сөйлемдер мен мәтіндерді дұрыс, біркелкі буындық оқу дағдыларын қалыптастыру;

      10) орфографиялық оқуды меңгеру;

      11) лексикалық және грамматикалық категорияларды меңгеру;

      12) қолжетімді сөйлеу деңгейінде келісілген монолог пен диалогтық сөйлеуді дамыту.

      23. Бағдарламаның мазмұны 3 бөлімнен тұрады:

      1) "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық есту қабілетін дамыту)";

      2) "Оқылым (оқу дағдыларын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін зерттеу)";

      3) "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)".

      24. "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық есту қабілетін дамыту)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) сөйлеудің негізгі бірліктерін тану (мәтін, сөйлем, сөз);

      2) тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;

      3) тыңдалған материалды қайталау;

      4) оқиғаларды болжау;

      5) сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым-қатынастың әр түрлі жағдайларына қатысу;

      6) тыңдаушылардың назарын аудару;

      7) құндылық туралы шешім қабылдау;

      8) берілген тақырып бойынша әңгіме құрастыру;

      9) сөздің дыбыстық түрін бағдарлау.

      25. "Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, алфавит әріптерін зерттеу)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) оқу түрлерін қолдану;

      2) оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;

      3) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;

      4) мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну;

      5) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;

      6) мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау;

      7) сөздердің графикалық түрін бағдарлау.

      26. "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) мәтінге жоспар құру;

      2) тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын ұсыну;

      3) презентацияның әр түрлі формаларын қолдана отырып мәтін құру;

      4) әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу;

      5) жұмыстағы қателерді табу және түзету;

      6) каллиграфиялық және графикалық стандарттардың сақталуы;

      7) орфографиялық нормаларды сақтау;

      8) грамматикалық нормалардың сақталуы;

      9) тыныс белгілерінің нормаларын сақтау.

      27. Оқытудың негізгі мазмұны.

      28. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту) әліппеге дейінгі кезең:

      1) диалогтік сөйлеуді қалыптастыру (сюжеттік суреттер сериясы бойынша әңгімелер, белгілі ертегілерге негізделген сюжеттік сурет бойынша, тәрбиелік диалогтар);

      2) сөйлеу, оның адамдар өміріндегі рөлі, ауызша және жазбаша сөйлеу;

      3) сөйлем, екі сөзден және үш сөзден тұратын сөйлемдерді талдау, нақты жағдайға негізделген суреттерден "бастауыш-баяндауыш" түріндегі сөйлемдерді дербес құрастыру;

      4) сөз туралы өз ойының қалыптасуы (тәжірибелік деңгейде), сөйлем құрылымынан сөздің оқшаулануы, заттарды білдіретін сөздер мен іс-әрекетті қимылды білдіретін сөздер арасындағы тәжірибелік айырмашылық, сөздегі дыбыстарға еліктеумен танысу;

      5) қысқа (жалаң) және ұзын (жайылма) сөз туралы түсінік, сөзді тәжірибе жүзінде буындарға (бөліктерге) бөлу, көмекші әдістерді қолдана отырып, буын санын анықтау;

      6) дыбысты түсіну, бір буынды және екі буынды сөзде дыбыстарды тану, дауысты дыбыстардың артикуляциясын нақтылау, оларды сөз ішінде тану, дыбыстарды ажырату дыбыстың сөздегі орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);

      7) артикуляция мүшелерімен танысу, артикуляцияны дамытуға арналған статикалық және динамикалық жаттығулар, сөйлеу тынысын дамыту.

      29. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту) әліппе кезеңі:

      1) диалогтік және монологтық сөйлеуді дамыту, лепті және сұраулы сөйлемдегі дауыс ырғағының айырмашылығы, қаратпа сөзді дамыту;

      2) тыңдалған материалдың тақырыбы мен мазмұнын анықтау;

      3) тыңдалған материалдың ізімен қайталауды құрастыру, күрделенген мәтінді қалпына келтіру және екі жай сөйлемнің себеп-салдарлық байланысын орнату, сюжеттік суреттер, сюжеттік сурет, сурет және / немесе сұрақ жоспары (15 сөзге дейін) негізінде әңгімелер құрастыру;

      4) 3-5 сөзден тұратын сөйлемдер құрастыру және талдау, сөйлем мүшелерінің құрылымын кеңейту, сұраққа негізделген сөйлемнен сөздерді бөліп алу;

      5) заттарды, әрекеттерді, белгілерді білдіретін сөздер арасындағы тәжірибелік айырмашылық; жалпылама сөздердің, ең көп қолданылатын антонимдердің, басқа оқу пәндерінде оқылатын тақырыптарға қатысты сөздердің, тұлғалық және есімдік тұлғалас сөздердің сөздігін кеңейту және белсендіру;

      6) ауызша сөйлеудегі дауысты дыбыстарға негізделген 2-3 буынды сөздерге буындық талдау жасау, дауысты дыбыстардың буын жасаушы рөлі, сөздегі екпіннің мағыналы рөлі, сөз формаларындағы екпіннің қозғалғыштығын іс жүзінде бақылау, екпіннің сөз құрамындағы орнын анықтау. екі буынды және үш буынды сөздер;

      7) сөздің алдында тұратын көмекші с, к, на, под, над, сөздердің мағынасы, олардың саралануы, сөздің алдында тұратын көмекші сөздері бар сөз тіркестерінің жасалуы және қолданылуы;

      8) көптік жалғаулар, зат есімдердің жекеше және көпше түрінің құрылуы, қолданылуы мен саралануы (сом - сомы, слон - слоны);

      9) дауысты-дауыссыз негізіндегі дыбыстарды қабылдау және сипаттау, о-у, с-з, ы-и, ш-ж дыбыстары мен әріптерін ажырату;

      10) сөйлеудің физиологиялық негізін дамыту, дұрыс дыбыстауды меңгеру және оқылатын дыбыстарды айтуды машықтандыру, екпінді дұрыс сақтау, кідіріс, сөйлем соңының интонациялық безендірілуі, ауызша және жазбаша байланыс құралы кезінде тыңдаушының назарын аудару.

      Ескерту: тыңдау материалының көлемі: 30 сек - 1 мин; тыңдауға арналған көркем шығарманың көлемі 25 -тен 35 сөзге дейін.

      30. Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін зерттеу) әліппеге дейінгі кезең:

      1) сөйлемнің сызбасын оқу, құру және талдау;

      2) дауысты және дауыссыз дыбыстар туралы түсінік, олардың графикалық белгіленуі, дауыссыз және дауысты дыбыстардың графикалық саралануы мен белгіленуі;

      3) сөздің буындық құрылымының графикасын құру, екпінді анықтау;

      4) буындар мен сөздер схемасын құрастыру, салыстыру, буындар мен сөздерге дыбыстық талдау, екі дауысты дыбыстан (ау, уа); мысалы ам, ум, ах, ох, ух (тұйық буын); мысалы му, на, да (ашық буын); бір буынды және екі буынды сөздер: мох, муха, каток.

      31. Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін зерттеу) әліппе кезең:

      1) сөздерді буындық және дыбыстық талдау, фишка мен әріптерден жасалған сөздердің графикалық схемаларын құрастыру және салыстыру утка, окна, банка, Томка, Антон, танк, кнут сияқты дауыссыз дыбыстардың қосылуы бар сөздер; косы, совы, сынок, сосны сияқты сөздер; (вымыла, упала) дауыссыз дыбыссыз үш буынды сөздер; ели, енот, роет, старые, песни; слов типа бантик, булка, кабина, бинт, белки, буханка, барабан сияқты сөздер;

      2) өтілген әріптердің басылған бейнесін меңгеру, дыбыстар мен әріптерді ажырату, баспа әріптерінің бейнесін құру және қайта құру, дауыссыз дыбыстардың қаттылығы мен жұмсақтығын белгілеудегі әріптердің рөлін меңгеру, оларды сөйлемде және жалқы есімдерде қолдану;

      3) кейінгі дауыстыға негізделген буынды оқу дағдысын қалыптастыру, сөздерді, сөйлемдерді, қысқа мәтіндерді үздіксіз буындық оқуды белсендіру;

      4) сөздер, сөйлемдер, оқылған мәтін туралы түсінікті нақтылау, мәтіннің басы мен соңын анықтау, сөздер мен сөйлемдерді тақырыптық / сюжеттік суретпен байланыстыру, мәтінді сюжеттік суретпен байланыстыру, сюжеттік сериядағы суреттерді салыстыру, мәтіннің бөліктерінен немесе жеке сөйлемдерден мәтін кім туралы? не туралы? екенін анықтау, мәтіннен негізгі ойды анықтап тірек сөздерді бөліп айтту;

      5) бөлінген әліпби әріптерінен буын, сөз және сөйлем құрастыру, буыннан сөз құрастыру.

      Ескерту: оқуға берілген мәтін көлемі әліппе кезеңінің басында 2-3 сөйлемнен, соңында 5-7 сөйлемнен аспауы керек. Әр сөйлемдегі сөздердің саны 2-5-тен аспауы керек. Екінші жартыжылдықтың соңындағы оқу жылдамдығы минутына 10-нан 20 таңбаға дейін (оқушылардың танымдық және сөйлеу қабілеттеріне байланысты).

      32. Жазылым (жазу дағдысын қалыптастыру), әліппеге дейінгі кезең:

      1) контурды, нүктелі, көлеңкеленген, қабаттасқан кескіндерді тану, бөліктерден тақырыпты, тақырыптық суреттерді құрастыру, алдымен бірдей боялған, содан кейін түрлі түстермен боялған геометриялық фигуралар сериясын табу, үлгіге сәйкестендіру;

      2) дененің оң және сол бөліктерінің атауларын нақтылау, заттардың, заттың бөліктерінің, геометриялық фигуралардың кеңістіктік орналасуын анықтау, тізбекті есте сақтау, 3-5 объектінің кеңістіктік орналасуы, кескіндер, суреттер;

      3) қолдың ұсақ моторикасын дамыту, бояу, сурет салу, мозайкадан өрнектер салу, нүктелі кескіндерді белгілеу, көлеңке түсіру, жиек салу, баспа және жазбаша әріптердің негізгі элементтерін жазу;

      4) жазу гигиенасы ережелерімен танысу, жазу кезінде отыру, қалам ұстау, жарық бағыты.

      33. Жазылым (жазу дағдысын қалыптастыру), әліппе кезеңі:

      1) әріптік штрих, кіші және үлкен әріптердің элементтері мен олардың байланыстарын есептен шығару: у, п, т, к, и, ш, р; м, ы, л; с, а; в, е; х, з, э, ж үлгілері бойынша, құрылысы, контуры бойынша ұқсас әріптерді салыстыру;

      2) кіші және үлкен әріптерді жеке жазу, айтылуы мен жазылуы сәйкес келмейтін сөздерді жазу, баспа мәтінінен көшіру, баспа түрдегі әріп, буын, сөздер мен 2-3 сөзден тұратын бір жай сөйлемдерді жазбаша жазу;

      3) сөйлемдегі сөздердің бөлек емлесі, сөз формаларын, сөз объектілерін, сөйлемдегі әрекеттер мен белгілерді жазбаша түрде ажырату;

      4) сөзді алдын ала талдағаннан кейін емле айтылуымен сәйкес келетін белгілі сөздерді өз бетінше жазу;

      5) сөйлемнің шекарасын, сөйлем соңындағы белгілерді, бас әріппен жазылатын сөздерді (кісі аттары, жер-су атаулары, үй жануарларына арнайы қойылған аттар) ажырату, дұрыс жазу, жи-ши емлесі, ворона, корова, лопата, машина, молоко, сахар, сорока сөздерінің жазылуы.

      Ескерту: Жазбаша жұмыстың көлемі: графикалық диктант -1-3 белгі, әріп диктанты-3-5 әріп, буын диктанты-3-6 буын, сөздік диктант-2-4 сөз, диктант-3-8 сөз.

      Жазбаша жұмыстардың санын оқушылардың даму деңгейі мен қажеттіліктеріне қарай мұғалім белгілейді. Жазбаша жұмысты жүйелі түрде күнделікті ұйымдастыру ұсынылады.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      34. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодпен берілген. Кодтың бірінші саны сыныпты, екінші және үшінші саны негізгі дағдылардың ретін, төртінші саны оқыту мақсатының ретін көрсетеді. 0.2.1.1 кодында: "0" – сынып, "2.1" – негізгі дағдылар, "1" –оқыту мақсатының реті.

      35. Оқыту мақсаттары күтілетін нәтиже түрінде айқындалған:

Бөлім: тыңдалым және айтылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Тілдік негізгі ұғымдарды түсіну (мәтін, сөйлем, сөз)

0.1.1.1 сөйлеу (мәтін), сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы бастапқы тілдік ұғымдарды ажырату;
0.1.1.2 графикалық сызбалар мен мұғалімнің сұрақтары негізінде ауызша және жазбаша сөйлеуді ажырата білу;
0.1.1.3 сөйлем ішінен жеке сөздерді таңдау;
0.1.1.4 мұғалімнің көмегімен сөйлем мен деформацияланған сөйлемдерді ажырату;
0.1.1.5 мұғалімнің көмегімен сөйлемдегі сөздің санын анықтау;
0.1.1.6 нақты жағдайға сүйене отырып, суреттер бойынша "субъекті – предикат", "субъект – предикат – объект" түріндегі сөйлемдер құрастыру

1.2. Тыңдаған материалды мазмұндау

0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын түсіну

1.3. Берілген тақырып бойынша әңгіме құрап айту

0.1.3.1 сюжет сериялары негізінде оқиғалар ретін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайта баяндау;
0.1.3.2 2-3 сөйлемнен тұратын ретті қалпына келтіру

1.4. Оқиғаны болжау

0.1.4.1 иллюстрациялық материалға және/немесе мұғалімнің сұрақтарына негізделген сөйлем/мәтін кейіпкерлерін және олардың әрекеттерін атау

1.5. Коммуникативтік қатынаста тілдік нормаларды дұрыс қолдану

0.1.5.1 берілген тақырып бойынша қысқа диалогтарыға қатысу;
0.1.5.2 сұраққа қысқа және/немесе толық жауап беру;
0.1.5.3 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу әдебін қолдану (сәлемдесу, ризашылық білдіру, кешіру, сұрау, рұқсат сұрау, қоштасу)

1.6. Тыңдаушының назарын аудару

0.1.6.1 сөйлеу кезінде вербалды емес байланыс құралдарын қолдану (ым-ишара, қимылдар);
0.1.6.2 сөйлем соңындағы интонацияны қою (сұраулы, лепті)

1.7. Құндылық туралы шешім қабылдау

0.1.7.1 тірек сөздерді және/немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау/келіспеу

1.8. Берілген тақырып бойынша әңгіме құрастыру

0.1.8.1 сұрақтарға негізделген сюжеттік суретке негізделген 2-3 суреттен тұратын әңгіме сериясы үшін 10-15 сөзге дейін баяндау мәтінін құрастыру;
0.1.8.2 сурет, сурет жоспары негізінде мұғалімнің сұрақтары бойынша белгілі пәнді, жануарларды сипаттау

1.9. Сөздің дыбыстық құрамын бағдарлау

0.1.9.1 сөйлеудегі тілдік және тілдік емес дыбыстарды ажырату;
0.1.9.2 сөйлеу дыбыстарын белгілеріне қарай сипаттау: дауыссыз-дауысты, екпінді-екпінді дауысты, көмекші құралдар бойынша тірегі бар қатаң-үнді дауыссыз дыбыс;
0.1.9.3 сөйлеу дыбыстарын белгілеріне қарай сипаттау: көмекші құралдардағы тірек дауысты-дауыссыз дыбыс;
0.1.9.4 бір буынды және екі буынды, үш буынды сөздер дауыссыз дыбыстардың бірігуінсіз жасалған бірқатар дыбыстардың ішінен зерттелетін дыбыстарды таңдау;
0.1.9.5 сөздегі дыбыстың орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.6 сөздер буындардан құралғанын түсіну, сөздегі буындар саны мен кезектілігін белгілеу;
0.1.9.7 бір буынды сөздердегі дыбыстардың санын, олардың қатарын, екі тура буыннан тұратын сөздерді анықтау;
0.1.9.8 қатаң дауыссыз және дауысты дыбыстарды, дауысты және дауыссыз дыбыстарды, қатты және жұмсақ оқылатын дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.9.9 буындық талдаудың ізі бойынша сөздердің дыбыстық сызбасын құрастыру
(мак, мама, каток, кошка сияқты);
0.1.9.10 кері және тура буыннан тұратын сөздердің сызбасын салыстыру;
0.1.9.11 ұзын және қысқа сөздерді ажырату;
0.1.9.12 сөздерді буынға бөлу;
0.1.9.13 көмекші тәсілдерге сүйене отырып сөздің буын құрамын анықтау;
0.1.9.14 ауызша сөйлеудегі дауысты дыбыстар негізінде сөздің буын құрамын анықтау;
0.1.9.15 тура буыннан екі және үш біріккен сөздердегі екпіннің орнын анықтау;
0.1.9.16 сөздегі дыбыс пен екпіннің мағыналық рөлін тәжірибелік деңгейде түсіну

Бөлім: оқылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Оқу түрлерін қолдану

0.2.1.1 сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу;
0.2.1.2 бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер құрастыру;
0.2.1.3 буындарды бірге оқып, сөздер мен жай сөйлемдерді дұрыс түсіну;
0.2.1.4 10-нан 15 сөзге дейінгі буындарды бірге оқып, 20 сөзге дейінгі қарапайым мәтіндерді дұрыс түсіну

2.2. Оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау

0.2.2.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын анықтау

2.3. Мәтіннің құрылымдық белгілерін анықтау

0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау

2.4. Лексикалық және синтаксистік бірліктердің мәтіндегі рөлін түсіну

0.2.4.1 объектілерді білдіретін сөздерді, олардың белгілері мен іс-әрекеттерін практикалық деңгейде атау және ажырату;
0.2.4.2 жалпы мағынасы бар қарапайым сөздерді білу;
0.2.4.3 сөйлеу кезінде есімдіктерді қолдану (мен, сен, ол, ол, олар, біз, сен, бұл, сол);
0.2.4.4 ең көп кездесетін антонимдерді атау (мұғалімнің көмегімен)

2.5. Мәтіннің мазмұны бойынша сұрақ қою, жауап беру

0.2.5.1 сұраулы және лепті сөйлемді ажырата білу;
0.2.5.2 кім? не? не істеп жатыр? қайсысы? қандай? қайда? қашан? қалай? кімге? кімде? сөздерімен сұраулы сөйлемдерді түсіну және оларға дұрыс жауап беру

2.6. Мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау

0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің поэтикалық және прозалық түрлерін тану;
0.2.6.2 сипаттау және әңгімелеу мәтіндерінен мұғалімнің көмегімен тірек сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) тауып алу;

2.7. Сөздердің графикалық түріндегі бағдар

0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 дауыссыз дыбыстарды білдіретін әріптердің көп мағыналылығын түсіну (бір әріп екі дыбысты білдіреді: қатты және жұмсақ);
0.2.7.3 оқылатын әріптердің баспа кескінін тану және оны дыбыспен салыстыру;
0.2.7.4 баспа әріптерді жобалау және қайта құру;
0.2.7.5 дауысты дыбыстарды пайдаланып тура буындардағы дауыссыз дыбыстардың қаттылығы мен жұмсақтығын көрсету

Бөлем: жазылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Оқыған/тыңдаған материалға жоспар құру

0.3.1.1 сурет, сызба, белгілермен толықтырып жай сөйлемдерді /мәтіндерді белгілеу

3.2. Оқылған/тыңдаған материалды айту

0.3.2.1 керекті сызбалар, суреттерді қолдана отырып, тындаған мәтіндердегі ақпаратты жеткізу (мұғалімнің көмегімен)

3.3. Мәтінді түрлі формада (тірек сөздер, сызбалар, суреттер, белгілер арқылы) құрастыру

0.3.3.1 сурет, белгі, сызбалар арқылы жай сөйлемдерді жазу

3.4. Әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу

0.3.4.1 мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау) көшіріп жазу

3.5. Қатені табу, түзету

0.3.5.1 орфографиясы айтылуынан өзгеше емес сөздердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерін түзету

3.6. Көркем жазу талаптарын сақтау

0.3.6.1 жазу гигиенасының негізгі ережелерін сақтау;
0.3.6.2 дәптермен парақпен жұмыс жасағанда денесін дұрыс түзеп ұстау;
0.3.6.3 жұмыс сызығы мен жетекші сызықты ажырату;
0.3.6.4 әріптердің негізгі элементтерін және олардың кезектесуін үлгі бойынша жазу;
0.3.6.5 үзіліссіз байланысты қолдана отырып, үлкен (кіші) және кіші әріптер мен олардың байланыстарын үлгі бойынша жазу;
0.3.6.6 дұрыс байланыстарды сақтай отырып, оқылатын сөздер мен қысқа сөйлемдерді үлгі бойынша жазу;
0.3.6.7 әріптің, буынның, сөздің баспадан жазбашаға көшіріп жазу

3.7. Орфографиялық дағдылар

0.3.7.1 оқылған әріптерді, сөздерді және сөйлемдерді осы әріптермен басып шығарылған және қолмен жазылған қаріптен көшіру, олқылықтар, алмастырулар мен шатасуларға жол бермеу;
0.3.7.2 емлесі алдын-ала талдаудан кейін айтылуынан өзгеше болмайтын, бір-екі буынды сөздерді оқылған әріптермен өз бетінше жазу;
0.3.7.3 сөйлемнің басында бас әріппен жазылады (мұғалімнің көмегімен);
0.3.7.4 жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен);
0.3.7.5 жи-ши тіркестерінің емле ережесін атау, сөз құрамындағы бұл тіркестерді тану;
0.3.7.6 емлесі ворона, корова, лопата, машина, молоко, сахар, сорока сөздерінің айтылуынан өзгеше сөздер жазу

3.8. Грамматикалық дағдылар

0.3.8.1 жазбаша сөйлеу кезінде сөздер-объектілерді, сөздер-белгілерді, сөз-әрекеттерді ажырату;
0.3.8.2 -ы, -и, -а, -я жалғаулары бар зат есімдердің атау септігінің көпше түрін жасап, жазбаша түрде ажырату;
0.3.8.3 Жазбаша сөйлеуде сөйлемнен тыс сөздің алдында тұратын көмекші сөздер және зат есімнің септік жалғауы бар сөз тіркестерін в, на, под, над, у жекеше түрде қолдану және ажырату;
0.3.8.4 қарапайым сөйлемдерді (3-5 сөз) сөйлеу барысында қолдану

3.9. Пунктуациялық дағдылар

0.3.9.1 сөйлемнің соңына тыныс белгілерін қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі

      36. Осы оқу бағдарламасы қосымшада келтірілген Бастауыш білім беру деңгейінің 0 сыныбына арналған "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      37. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сынып үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар (оқыту орыс тілінде)

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым мен айтылым

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі кезең

0.1.1.1* сөйлеу (мәтін), сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы бастапқы тілдік ұғымдарды ажырату;
0.1.1.2* графикалық сызбалар мен мұғалімнің сұрақтары негізінде ауызша және жазбаша сөйлеуді ажырата білу;
0.1.1.5* мұғалімнің көмегімен сөйлемдегі сөздің санын анықтау;
0.1.5.1* берілген тақырып бойынша қысқа диалогтарыға қатысу;
0.1.6.1* сөйлеу кезінде вербалды емес байланыс құралдарын қолдану (ым-ишара, қимылдар);
0.1.9.1 сөйлеудегі тілдік және тілдік емес дыбыстарды ажырату;
0.1.9.2* сөйлеу дыбыстарын белгілеріне қарай сипаттау: дауыссыз-дауысты, екпінді-екпінді дауысты, көмекші құралдар бойынша тірегі бар қатаң-үнді дауыссыз дыбыс;
0.1.9.6* сөздер буындардан құралғанын түсіну, сөздегі буындар саны мен кезектілігін белгілеу;
0.1.9.11 ұзын және қысқа сөздерді ажырату;
0.1.9.12* сөздерді буынға бөлу;
0.1.9.10* кері және тура буыннан тұратын сөздердің сызбасын салыстыру;
0.1.1.3* сөйлем ішінен жеке сөздерді таңдау;
0.1.1.6* нақты жағдайға сүйене отырып, суреттер бойынша "субъекті – предикат", "субъект – предикат – объект" түріндегі сөйлемдер құрастыру
0.1.2.1* мәтінде кім/не туралы айтылғанын түсіну;
0.1.5.2* сұраққа қысқа және/немесе толық жауап беру

0.2.1.1 сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу;
0.2.4.1* объектілерді білдіретін сөздерді, олардың белгілері мен іс-әрекеттерін практикалық деңгейде атау және ажырату;
0.2.5.1* сұраулы және лепті сөйлемді ажырата білу;
0.2.4.2* жалпы мағынасы бар қарапайым сөздерді білу

0.3.2.1* керекті сызбалар, суреттерді қолдана отырып, тындаған мәтіндердегі ақпаратты жеткізу (мұғалімнің көмегімен);
0.3.3.1* сурет, белгі, сызбалар арқылы жай сөйлемдерді жазу;
0.3.6.1* жазу гигиенасының негізгі ережелерін сақтау;
0.3.6.2* дәптермен парақпен жұмыс жасағанда денесін дұрыс түзеп ұстау;
0.3.6.3 жұмыс сызығы мен жетекші сызықты ажырату;
0.3.6.4* әріптердің негізгі элементтерін және олардың кезектесуін үлгі бойынша жазу

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.4* мұғалімнің көмегімен сөйлем мен деформацияланған сөйлемдерді ажырату;
0.1.3.1* сюжет сериялары негізінде оқиғалар ретін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайта баяндау;
0.1.5.3 әр түрлі қарым-қатынас жағдайларында сөйлеу әдебін қолдану (сәлемдесу, ризашылық білдіру, кешіру, сұрау, рұқсат сұрау, қоштасу);
0.1.6.1 сөйлеу кезінде вербалды емес байланыс құралдарын қолдану (ым-ишара, қимылдар);
0.1.8.1* сұрақтарға негізделген сюжеттік суретке негізделген 2-3 суреттен тұратын әңгіме сериясы үшін 10-15 сөзге дейін баяндау мәтінін құрастыру;
0.1.9.3* сөйлеу дыбыстарын белгілеріне қарай сипаттау: көмекші құралдардағы тірек дауысты-дауыссыз дыбыс;
0.1.9.4* бір буынды және екі буынды, үш буынды сөздер дауыссыз дыбыстардың бірігуінсіз жасалған бірқатар дыбыстардың ішінен зерттелетін дыбыстарды таңдау;
0.1.9.5* сөздегі дыбыстың орнын анықтау (басы, ортасы, соңы)
0.1.9.7* бір буынды сөздердегі дыбыстардың санын, олардың қатарын, екі тура буыннан тұратын сөздерді анықтау;
0.1.9.8* қатаң дауыссыз және дауысты дыбыстарды, дауысты және дауыссыз дыбыстарды, қатты және жұмсақ оқылатын дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.9.13 көмекші тәсілдерге сүйене отырып сөздің буын құрамын анықтау

0.2.1.1* сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу;
0.2.1.2* бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер құрастыру;
0.2.1.3* буындарды бірге оқып, сөздер мен жай сөйлемдерді дұрыс түсіну;
0.2.2.1* мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын анықтау;
0.2.4.3* сөйлеу кезінде есімдіктерді қолдану (мен, сен, ол, ол, олар, біз, сен, бұл, сол);
0.2.5.2* кім? не? не істеп жатыр? қайсысы? қандай? қайда? қашан? қалай? кімге? кімде? сөздерімен сұраулы сөйлемдерді түсіну және оларға дұрыс жауап беру;
0.2.7.1* "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2* дауыссыз дыбыстарды білдіретін әріптердің көп мағыналылығын түсіну (бір әріп екі дыбысты білдіреді: қатты және жұмсақ);
0.2.7.3 оқылатын әріптердің баспа кескінін тану және оны дыбыспен салыстыру;
0.2.7.4* баспа әріптерді жобалау және қайта құру;
0.2.7.5 дауысты дыбыстарды пайдаланып тура буындардағы дауыссыз дыбыстардың қаттылығы мен жұмсақтығын көрсету

0.3.6.5* үзіліссіз байланысты қолдана отырып, үлкен (кіші) және кіші әріптер мен олардың байланыстарын үлгі бойынша жазу;
0.3.6.6* дұрыс байланыстарды сақтай отырып, оқылатын сөздер мен қысқа сөйлемдерді үлгі бойынша жазу;
0.3.6.7* әріптің, буынның, сөздің баспадан жазбашаға көшіріп жазу;
0.3.7.3* сөйлемнің басында бас әріппен жазылады (мұғалімнің көмегімен);
0.3.7.1* оқылған әріптерді, сөздерді және сөйлемдерді осы әріптермен басып шығарылған және қолмен жазылған қаріптен көшіру, олқылықтар, алмастырулар мен шатасуларға жол бермеу;
0.3.8.4 қарапайым сөйлемдерді (3-5 сөз) сөйлеу барысында қолдану;
0.3.9.1* сөйлемнің соңына тыныс белгілерін қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі

3-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.6 нақты жағдайға сүйене отырып, суреттер бойынша "субъекті – предикат", "субъект – предикат – объект" түріндегі сөйлемдер құрастыру;
0.1.3.2* 2-3 сөйлемнен тұратын ретті қалпына келтіру;
0.1.6.2* сөйлем соңындағы интонацияны қою (сұраулы, лепті)
0.1.7.1* тірек сөздерді және/немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау/ келіспеу;
0.1.8.1* сұрақтарға негізделген сюжеттік суретке негізделген 2-3 суреттен тұратын әңгіме сериясы үшін 10-15 сөзге дейін баяндау мәтінін құрастыру;
0.1.9.9* буындық талдаудың ізі бойынша сөздердің дыбыстық сызбасын құрастыру
(мак, мама, каток, кошка сияқты);
0.1.9.14 ауызша сөйлеудегі дауысты дыбыстар негізінде сөздің буын құрамын анықтау

0.2.1.1* сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу;
0.2.1.2* бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер құрастыру;
0.2.1.3* буындар бойынша бірге оқып сөздер мен қарапайым сөйлемдерді дұрыс түсіну
0.2.3.1* мұғалімнің көмегімен мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.4* ең көп кездесетін антонимдерді атау (мұғалімнің көмегімен);
0.2.6.1* мұғалімнің көмегімен мәтіннің поэтикалық және прозалық түрлерін тану;
0.2.7.3 баспа әріптерді жобалау және қайта құру;
0.2.7.4* баспа әріптерді жобалау және қайта құру;
0.2.7.5* дауысты дыбыстарды пайдаланып тура буындардағы дауыссыз дыбыстардың қаттылығы мен жұмсақтығын көрсету

0.3.7.4* жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен);
0.3.7.2* емлесі алдын-ала талдаудан кейін айтылуынан өзгеше болмайтын, бір-екі буынды сөздерді оқылған әріптермен өз бетінше жазу;
0.3.4.1* мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау) көшіріп жазу;
0.3.7.5* жи-ши тіркестерінің емле ережесін атау, сөз құрамындағы бұл тіркестерді тану;
0.3.7.6* емлесі ворона, корова, лопата, машина, молоко, сахар, сорока сөздерінің айтылуынан өзгеше сөздер жазу;
0.3.9.1* сөйлемнің соңына тыныс белгілерін қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі

4-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.6 нақты жағдайға сүйене отырып, суреттер бойынша "субъекті – предикат", "субъект – предикат – объект" түріндегі сөйлемдер құрастыру;
0.1.4.1* иллюстрациялық материалға және/немесе мұғалімнің сұрақтарына негізделген сөйлем/мәтін кейіпкерлерін және олардың әрекеттерін атау;
0.1.6.2* сөйлем соңындағы интонацияны қою (сұраулы, лепті);
0.1.7.1* тірек сөздерді және / немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау/келіспеу;
0.1.8.2* сурет, сурет жоспары негізінде мұғалімнің сұрақтары бойынша белгілі пәнді, жануарларды сипаттау;
0.1.9.15* тура буыннан екі және үш біріккен сөздердегі екпіннің орнын анықтау;
0.1.9.16* сөздегі дыбыс пен екпіннің мағыналық рөлін тәжірибелік деңгейде түсіну

0.2.1.1 сөздер, сөйлемдер сызбаларын оқу;
0.2.1.2 бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер құрастыру;
0.2.1.4* 10-нан 15 сөзге дейінгі буындарды бірге оқып, 20 сөзге дейінгі қарапайым мәтіндерді дұрыс түсіну;
0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.4* ең көп кездесетін антонимдерді атау (мұғалімнің көмегімен);
0.2.6.2 сипаттау және әңгімелеу мәтіндерінен мұғалімнің көмегімен тірек сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) тауып алу;
0.2.7.3* баспа әріптерді жобалау және қайта құру;
0.2.7.4 баспа әріптерді жобалау және қайта құру;
0.2.7.5 дауысты дыбыстарды пайдаланып тура буындардағы дауыссыз дыбыстардың қаттылығы мен жұмсақтығын көрсету

0.3.8.1 жазбаша сөйлеу кезінде сөздер-объектілерді, сөздер-белгілерді, сөз-әрекеттерді ажырату;
0.3.8.2 -ы, -и, -а, -я жалғаулары бар зат есімдердің атау септігінің көпше түрін жасап, жазбаша түрде ажырату;
0.3.8.3 Жазбаша сөйлеуде сөйлемнен тыс сөздің алдында тұратын көмекші сөздер және зат есімнің септік жалғауы бар сөз тіркестерін в, на, под, над, у жекеше түрде қолдану және ажырату;
0.3.9.1* сөйлемнің соңына тыныс белгілерін қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі

      Ескерту:

      1) әр тоқсандағы оқу мақсаттары сөйлеу әрекетінің әр түріне біріктіріледі;

      2) "*" белгісімен көрсетілген оқу мақсаттары осы тоқсанда ішінара орындалуы және кеңейтілген немесе күрделі сөйлеу материалы бойынша келесі тоқсанда жұмысын жалғастыруы ұсынылады.

  бұйрығына
12-қосымша

Сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. "Букварь, Обучение грамоте" пәнінің мақсаты – айтылым, тыңдалым, жазылым және оқылым дағдыларын қалыптастыру процесі арқылы функционалды сауаттылығының негізін қалап, қарапайым грамматикалық ұғымдарды қалыптастыру, сөйлеу тілінің күрделі бұзылыстары бар оқушылардың жеке сөйлеу және танымдық қабілеттерін ескере отырып білім алуға ынталы жеке тұлғаның дамуына мүмкіндік жасау.

      3. Оқу бағдарламасының міндеттері:

      1) сөздерді, сөйлемдерді және қарапайым мәтінді оқу, мәтінді түсініп оқу, мәнерлеп және тез оқу дағдыларын дамыту;

      2) дыбысты әріппен таңбалап, әріптердің баспа және жазба түрлерін үйрету;

      3) жазу дағдысын (қатесіз, көркем жазу) қалыптастыру;

      4) сөзді буындап оқуға, тұтас оқуға, мәтінді мәнерлеп, түсініп оқуға машықтандыру;

      5) оқуға және кітапқа деген қызығушылықты арттыру;

      6) ақпаратты талдау, салыстыру, жалпылау, жүйелеу қабілеттерін дамыту;

      7) басқа адамдарға деген мейірімді қатынасты қалыптастыру, сөйлеу мәдениеті мен қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      8) сөйлеу тілін жақсартуға деген ұмтылысын танымдық қызығушылығы арқылы шығармашылық қабілетін дамыту;

      9) қоршаған әлем туралы тұтас түсініктерін қалыптастыру арқылы тілге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту;

      10) коммуникативтік дағдыларын (өз ойын толық жеткізе білу, өзгенің пікірімен санаса білу, әңгімелесу, сөйлеу әдебін сақтау) қалыптастыру;

      11) сөйлеу мүмкіндіктеріне қол жетімді формада өз ұстанымын білдіру қабілетін дамыту;

      12) нәтижеге жетудің ең тиімді жолдарын анықтау.

      4. Бағдарламаның түзету-дамытушылық міндеттері:

      1) фонетикалық қабылдау, талдау, жинақтау дағдыларын дамыту;

      2) фонетикалық дағдыларды қалыптастыру (артикуляциялық моториканы және бет бұлшықеттерінің қозғалғыштығын, оқылатын дыбыстарды және олардың тіркестерін дұрыс айту дағдыларын дамыту);

      3) орфоэпия ережелеріне сәйкес буындық құрылымын, әсіресе көп буынды және дауыссыз дыбыстардың қосылуын пысықтау;

      4) оқылатын буындар мен сөздер негізінде сөйлеудің ырғақты және интонациялық ұйымдастырылуын дамыту

      5) жазбаша сөйлеу кезінде нақты дисграфикалық және аграмматикалық қателердің пайда болуына жол бермеу және/немесе түзеу;

      6) ұсақ моториканы дамыту;

      7) оптикалық-кеңістік белсенділіктің бұзылуын жеңу;

      8) нақты кеңістіктік-бағдарлау қателерді болдырмау және/немесе түзету;

      9) сөздік қорын байыту және белсендіру;

      10) грамматикалық және синтаксистік құрылымдарды тілдің нормаларына сәйкес құра білуді қалыптастыру;

      11) оқушылардың сөйлеу ерекшеліктерін ескере отырып, ауызша сөйлеудің әр түрлі түрлерін дамыту (сөйлесу-диалогтық, сипаттау-әңгімелеу);

      12) оқу іс-әрекетінің құрылымын мақсатты түрде қалыптастыру: мақсатты түсіну және қабылдау, іс-әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа жету құралдарын анықтау, басты нәрсеге назар аудара отырып, материалды белсенді өңдеу, өзін-өзі бақылау, "білім алушы, мектеп оқушысы" деген әлеуметтік рөлі арқылы өзін-өзі бағалау.

      5. Кең ауқымдағы дағдылармен бірлікте жеке қасиеттердің дамуы: "қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік", "құрмет", "ынтымақтастық", "еңбек пен шығармашылық", "ашықтық", "өмір бойы білім алу" сияқты білім берудің басты құндылықтарына оқушыларды дағдыландырудың негізі болып табылады.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Оқу процесін ұйымдастырған кезде сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі.

      7. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар оқушылардың функционалды сөйлеу жүйесінің жүйелік бұзылуын көрсететін типтік көріністер байқалады:

      1) фонемалардың көпшілігінде, алмастыруларында, шатасуларында, бұрмалануларында көрінетін айтылу жүйесінің қалыптасу процесінің бұзылуы;

      2) есту-сөйлеу жадының дамымауы: сөйлеу материалын нашар есте сақтау және көбейту;

      3) сөздің дыбыстық-буындық құрылымының бұрмалануы: элизия, қайталану, күту, персеверация, контаминация, дыбыстардың ассимиляциялануы, сөздердің бір-біріне жақын орналасуы;

      4) сөздің дыбыстық-буындық құрылымының бұрмалануы: буындарды қайта құру, буынға жабысып қалған сөздердің үзінділерін жеткіліксіз айту, дыбыстарды ассимиляциялау, бір-бірімен қатар тұрған сөздердің бөліктерін ауыстыру;

      5) фонемаларды сараланған қабылдаудың қалыптасуының болмауы; ұқсас дыбыстар мен әріптерді жазбаша араласуы;

      6) сөйлеудің мағыналық жағын бұзу: сөздікте құрамдас бөліктердің, бөлшектердің, фрагменттердің аттарын білдіретін сөздердің жоқтығы;

      7) сөздердің дыбыстық және жағдаяттық ұқсастығы бойынша ауыстыру және шатастыру: орын алмастыратын сөздерді қолдануға бейімділік;

      8) синонимдік және антонимдік қатынастарды орната отырып, лексикалық топтардың ішінде болатын жүйелік байланыстар мен қатынастарды берудегі қиындықтар;

      9) негізінен өнімсіз сөзжасамдық қосымшалардың қолданылуының бұзылуынан көрінетін сөзжасамдық процестердің дамымауы;

      10) фразалық мағынадағы сөз тіркестерін, мақал-мәтелдерді түсіну және қолдану деңгейі жеткіліксіз;

      11) құрылымдық-морфемалық аграмматизмнің көріністері: одақтасуды, сөйлемнің негізгі және қосымша мүшелерін ауыстыру, ауыстыру, инверсия, қосымшаны бұзу;

      12) байланыстырып сөйлеудің өзіндік ерекшелігі: логикалық реттілікті бұзу, негізгі оқиғаларды жіберіп алу, жеке эпизодтардың қайталануы;

      13) полиморфты дислексия және дисграфия сияқты оқудың және жазудың әртүрлі бұзылулары;

      14) ауызша байланысқа, коммуникациялық жағдайда навигацияға қабілетсіздікке, ал сөйлеудің күрделі бұзылыстары кезінде-негативизмге және ауызша қарым-қатынастағы елеулі қиындықтарға деген қызығушылық.

      8. Сөйлеу әркетін қалыптастырудағы бұзылыстар сенсорлық, зияттық, аффективті-еріктік және реттеуші салаларда болатын барлық психикалық процестерге кері әсер етеді:

      1) зейіннің жеткіліксіз тұрақтылығы, оны таратудың шектеулі мүмкіндіктері;

      2) ауызша есте сақтау және есте сақтау өнімділігінің төмендеуі;

      3) танымдық белсенділіктің жетіспеушілігі;

      4) ойлаудың спецификалық ерекшеліктері.

      9. Оқыту процесінде жалпы және арнайы педагогикалық қағидалар жүзеге асырылады:

      1) білім беруді ізгілендіру;

      2) білім мазмұнының жалпы сөйлеу қабілеті дамымаған оқушының даму деңгейіне және сипаттамаларына бейімділігі;

      3) оқытуды саралау және дараландыру;

      4) уақытша шешімді қолдану;

      5) ғылым негіздерін тілдік нормаларды игерумен бірлікте игеру;

      6) түзету-педагогикалық қызметтің әдістері мен тәсілдерін кешенді қолдану;

      7) сөйлеу қабілеті бұзылуының жүйелілігі мен құрылымын қарастыру;

      8) ақыл-ой әрекетін кезең-кезеңімен қалыптастыру қағидасы және оларды ауызша, жазбаша және ішкі сөйлеуде "сатылы", "жедел" шоғырландыру;

      9) пәндік сөйлеу материалы бойынша табиғи сөйлеу қарым-қатынасы жағдайында сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      10) онтогенетикалық қағида.

      10. Оқыту құндылыққа бағдарланған, тұлғаға бағытталған, жүйелік, белсенділікке негізделген, жеке-дара сараланған және коммуникативті тәсілдер негізінде жүзеге асырылады:

      1) құндылыққа бағытталған тәсіл-білім беру қызметін ұйымдастыру және орындау тәсілі, оқушының сөйлеу және танымдық даму ерекшеліктерін ескере отырып, оның нәтижелерін белгілі бір құндылықтар тұрғысынан алу және пайдалану тәсілі;

      2) тұлғалық-бағдарланған көзқарас сөйлеуді дамудың кемшіліктерін жоюға жоғары мотивациясы бар, үйлесімді, адамгершілік жағынан толыққанды, әлеуметтік белсенді, құзыретті және өзін-өзі дамытатын тұлғаны дамытуға жағдай жасау міндетінің қойылғандығын және шешілгендігін білдіреді;

      3) белсенділік тәсілі - бұл білімді практикалық, сатылы қол жетімді іс-әрекеттер арқылы өз бетінше алуға жағдай жасау;

      4) жеке сараланған тәсіл баланың жеке ерекшеліктеріне, сөйлеу қорытындысына, оның даму қарқынына байланысты тәрбиелік, түзету-дамытушылық және сөйлеу жұмысының формалары мен әдістерінің өзгергіштігін болжайды;

      5) оқытудың коммуникативтік тәсілі басқа адамдармен, ақпараттық ағындармен өзара әрекеттесу қажеттілігімен байланысты сөйлеу қабілеті нашар білім алушыларға коммуникативтік қасиеттерді қалыптастыруды көздейді.

      11. Бағдарламаның түзету бағытын жүзеге асыру оқыту процесінде арнайы жұмыс әдістері жүйесін қолдану арқылы жүзеге асырылады:

      1) сөйлеу физиологиялық негізін дамытуға арналған жаттығулар (тыныс алу, еліктеу және артикуляциялық жаттығулар);

      2) дыбыстық айтылымды машықтандыру және сөздердің буындық құрылымын пысықтауға бағытталған жаттығулар (дикцияны қыздыру, оқылатын дыбыстармен буын тізбегін шығаруға арналған имитациялық ойындар, қарама-қарсы немесе жиі аралас дыбыстарды кезектестіру);

      3) фонематикалық процестерді қалыптастыруға, лексика-грамматикалық категорияларды және келісімді сөйлеуді қалыптастыруға бағытталған ойындар мен жаттығулар (буындар мен сөздер: анаграммалар, фигуралар, ребустар, жұмбақтар, сөзжұмбақтар, деформацияланған сөйлемді, мәтінді ажырату және қалпына келтіру, сызбаларға, сюжеттік серияларға, суреттерге сәйкес мәтінді ұжымдық құрастыру, сенсорлық жоспарға сәйкес мәтінді ұжымдық құрастыру, сенсорлық жоспарға сәйкес кезең-кезеңмен немес мұғалімнің көмегімен);

      4) ұсақ моториканы дамытуға арналған тренингтер, жазу кезінде қаламды ұстаудың дұрыс қалпын бекіту және оптикалық-кеңістік көріністерді дамыту (саусақ жаттығулары, қолдар мен жетекші саусақтардың босаңсыту және сергіту массажы, модельдеу тестілеуді түзету, әріптер бейнесін талдау және синтездеу нұсқаларын қолдана отырып, кеңістік қатынастарды анықтайтын және қайта құратын қол жетімді деңгей, "көз-қол" механизмін қалыптастыру мен дамытудың арнай әдістері);

      5) психоэмоционалды тұрақсыздықтағы кинезиология элементтері;

      6) артық жұмыс, церебростения және/немесе қорғаныс тежелісі көрінген жағдайда ырғақты жылыту, түсіру және демалу минуттары.

      12. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар білім алушылар үшін мұғалім бір сөйлеу тәртібінің талаптарын орындайды.

      13. Сабақты ұйымдастырудың ерекшелігі әр түрлі дидактикалық және әдістемелік материалдарды кеңінен қолдануды көздейді:

      1) техникалық мультимедиялық құрылғылар және дидактикалық құралдар (ақпараттық тасымалдаушылар): "Мультимедиялық интерактивті білім беру бағдарламалық қамтамасыз ету және әдістемелік кешен" электронды ресурсы, дыбыстық сигналды бейнелейтін "Логпедиялық симулятор", көмекші құрылғы "Сөйлеуді игеру және дамытуға арналған сөйлеу тренажері байланыс";

      2) мнемикалықкестелер, графикалық белгілер түрінде стендтерде немесе электрондық жеткізгіштерде ұсынылған ақпараттың болуы;

      3) әр түрлі сөйлеу бұзылыстары бар оқушыларға арналған сараланған тапсырмаларды модельдеу.

      14. Сауаттылыққа үйрету процесі дыбыстық талдамалы-синтетикалық әдіс негізінде жүзеге асады, оны қолдану ерекшеліктері сөйлеу қабілеті ауыр мектеп оқушыларын оқытуда келесідей:

      1) дыбыстарды есту арқылы ажырату және оларды айтуда сіңіру мүмкіндігіне негізделген дыбыстар мен әріптерді зерттеу тәртібін өзгерту;

      2) дамуында кемістігі жоқ мектеп оқушыларын оқытуда қабылданған әр дыбыс пен әріпті зерттеу уақытының ұлғаюы;

      3) дыбыстарды дыбыстан ажыратуда және оқшаулауда, олардың сәйкес әріптермен дұрыс байланыстылығындағы қиындықтарды болдырмау және арнайы дисграфиялық қателердің алдын алу мақсатында тек дұрыс айтылған дыбыстар мен сөздер бойынша жүргізіледі;

      4) сөздің дыбыстық-әріптік құрамына жылдам бағдарлау дағдысын дамыту;

      5) жұптасқан акустикалық ұқсас дыбыстарды және олардың сәйкес әріптерін зерделеуге кететін уақыттың артуы;

      6) барлық лексикалық материалдар оқушыларға таныс болуы керек, олар сөздердің мағынасын түсінеді және оларды шындықтың белгілі бір объектілері мен құбылыстарымен байланыстыра біледі;

      7) емле ережелерін меңгеру кезеңінде балалардың лексикалық-грамматикалық дамуындағы олқылықтарды толтыру және жазудағы қателіктерге жол бермеу, морфологиялық жалпылауды қалыптастыру бойынша терең жұмыстарды жүргізу қажет;

      8) жинақталған материалды жүйелі түрде қайталау мен бекітуді,

      9) бұрын алынған білім мен дағдыларды пайдалануды қажет ететін осындай жаттығуларды қолдануды қамтамасыз ету қажет;

      10) дыбыстар мен әріптерді зерделеумен қатар оларға қатысты грамматика мен орфографияның қарапайым ережелері берілуі керек.

      11) әрбір жаңа әріпті оқушылар тиісті дыбысты дұрыс айтуға қол жеткізген жағдайда ғана көрсете алады; әрбір жаңа әріппен танысу элементтерді талдау, бұрын зерттелген әріптермен салыстыру және салыстыру арқылы жүзеге асады; жаңа дыбыс буын құрылымының әр сөзін оқушылар талдауы керек.

      15. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің пәнаралық байланысы "Тіл дамуының кемістіктерін түзеу" түзету компонентінің пәнімен, "Дүниетану", "Жаратылыстану", "Математика", "Еңбекке баулу", "Бейнелеу өнері" оқу пәндерімен тығыз байланысты.

3-тарау. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің мазмұны

      16. "Букварь, Обучение грамоте" пәні бойынша оқу жүктемесі: 1-сыныпта аптасына 7 сағатты, оқу жылында – 231 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      17. Оқу пәнінің мазмұнын таңдау бірліктері:

      1) орыс тілінің дыбыстық және әріптік жүйесінен;

      2) негізгі тілдік бірліктерден (мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс);

      3) орыс тілі бойынша қарапайым грамматикалық дағдылардан;

      4) орфоэпиялық, орфографиялық, пунктуациялық нормалардың қарапайым түсініктеріне;.

      5) балаларға арналған көркем әдебиет туындылары.

      18. Бағдарламаның мазмұны. Оқыту процесінде үш кезең бар: әліппеге дейінгі кезең - 25 сағат, әліппе кезеңі – 120 сағат, әліппеден кейінгі кезең – 86 сағат.

      19. Әліппе кезеңінде:

      1) 0-сыныпта оқылатын дыбыстар мен әріптер қайталанады.

      2) оларды саралау бойынша жұмыс мынадай реттілікпен жүргізіледі: а-о, у-о, э-е, с-ш, з-ж, р-л;

      3) дыбыстар мен әріптерді зерттеу және олардың дифференциациясы келесі ретпен жалғасады: г, ф; (п-б), (с-з), (ш-ж), (т-д), (к-г), (ф-в); я, ь, ю, Ұ; ч, (ч-т), (ч-с); й, (й-и), ь (ажырату), ъ; ц, (ц-с), (ц-т), (ц-ч); щ, (щ-ш), (щ-с), (щ-ч).

      20. Әліппеден кейінгі кезеңнің негізгі міндеттері үшінші тоқсанның ортасынан бастап жүзеге асырылуда.

      21. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) оқушылардың мүмкіндіктерін зерттеу (0-сыныпта қалыптасқан жалпы және сөйлеу даму деңгейін, білім мен дағдының жағдайын анықтау);

      2) оқу әрекетіне қызығушылықты ояту;

      3) сөйлеу (ауызша сөйлеу, жазбаша сөйлеу) туралы түсініктерін қалыптастыру;

      4) сөйлеу құрылымы (сөйлем, сөз, буын, дыбыс, екпін) туралы түсініктерін қалыптастыру;

      5) сөйлеу құрылымы (сөйлем, сөз, буын, дыбыс, екпін) туралы бастапқы түсініктерді қалыптастыру;

      6) сөйлеу ағымынан жеке сөздерді таңдай білу қабілетін дамыту;

      7) затты, іс-әрекетті, заттың белгісін белгілеу арқылы сөздің негізгі қызметімен алғашқы таныстыру;

      8) сөйлемді сөзбен толықтыра білу, сол немесе басқа сөздің сөйлемдегі орнын анықтау дағдысын нақтылау;

      9) сөйлеу дыбыстары, дауысты және дауыссыз дыбыстар туралы түсініктерін нақтылау;

      10) екпінді/екпінсіз дауыстылар, жұмсақ/қатаң дауыссыз дыбыстар туралы түсініктерін қалыптастыру;

      11) дауысты дыбыстарға бағытталған сөздің дыбыстық үлгісін әрі қарай "оқуға" үйрету; Сөйлемдердің схема-модельдерін "оқу";

      12) қолдың ұсақ моторикасын дамыту (түрлі бағытта бояу, сурет салу, көлеңкелеу, калька, әріп элементтерін жазу);

      13) жазу гигиенасы ережелерін бекіту;

      15) ойлауды, есте сақтауды, қиялды, қабылдауды, зейінді дамыту.

      22. Әліппе кезеңі бірінші тоқсаннан басталып, үшінші тоқсанның ортасында аяқталады. Дыбыс пен әріппен танысу сағаттарын мұғалім оқу материалын меңгеру деңгейіне, оқу мақсатына жетуіне және әр кезеңдегі тапсырмалардың орындалуына байланысты өзі реттейді.

      23. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқытылатын дыбыстардың дұрыс артикуляциясы мен дыбысталуын меңгеру;

      2) оқытылатын дыбыстардың дұрыс артикуляциясы мен дыбысталуын меңгеру;

      3) фонематикалық процестерді одан әрі дамыту (дыбыстарды қабылдау, сөздерді талдау және синтездеу);

      4) екпінді, екпінсіз дауысты дыбыстар, дауысты-дауыссыз дыбыстар ұғымымен таныстыру, екпіннің қозғалғыштығын іс жүзінде бақылау;

      5) орыс алфавитінің барлық әріптерімен танысу;

      6) әліпби әріптерінің қызметін, бас және кіші әріптердің, баспа және бас әріптердің айырмашылығын меңгеру;

      7) тілдік бірліктер (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін) туралы қарапайым ұғымдарды бекіту;

      8) әріп элементтерін, әріптерді және олардың жалғауларын жазу кезінде каллиграфиялық жазудың бастапқы дағдыларын қалыптастыру;

      9) сөздерді, сөйлемдерді және мәтіндерді материал бойынша дұрыс, тегіс буынды оқу дағдыларын қалыптастыру;

      10) орфографиялық оқуды меңгеру;

      11) лексикалық және грамматикалық категорияларды түсіну мен қолдануды қалыптастыру;

      12) қол жетімді сөйлеу деңгейінде үйлесімді монологтық және диалогтық сөйлеуді дамыту;

      13) грамматикалық, пунктуациялық және орфографиялық ережелерді бастапқы тәжірибелік өңдеу.

      24. Әліппеден кейінгі кезең үшінші тоқсанның ортасынан басталып, оқу жылының соңында аяқталады.

      25. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) буынды буынға қосып оқуды одан әрі жетілдіру, тұтас сөзбен оқуға көшу, "сыбырлап оқу", "іштей" оқу арқылы оқу дағдысын қалыптастыру;

      2) мәтінмен жұмыс істеудің бастапқы дағдыларын қалыптастыру;

      3) байланыстырып сөйлеуді одан әрі дамыту: шағын әңгімелерді, ертегілерді, өлеңдерді тыңдау және түсіну; мұғалімнің жетекшілігімен бір тақырып бойынша (сурет немесе суреттер тізбегі бойынша) біріктірілген бірнеше сөйлемдер, әңгімелер құрастыру; қайталау, әңгімелеу;

      4) каллиграфия мен графика нормаларына сәйкес жазу дағдыларын жетілдіру және жазу қарқынын біртіндеп жеделдету;

      5) ауыз әдебиеті мен өнер туындылары арқылы ұлттық құндылықтарға құрметпен қарауға тәрбиелеу;

      6) тыңдалым (тыңдау), тыңдалған материалды талдау арқылы дұрыс сөйлеуге назар аудару.

      26. Бағдарламаның мазмұны 3 бөлімді қамтиды:

      1) "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу және фонематикалық есту қабілетін дамыту)";

      2) "Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрамын, әліпбидің әріптерін зерттеу)";

      3) "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)".

      27. "Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу және фонематикалық есту қабілетін дамыту)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) сөйлеудің негізгі бірліктерін (мәтін, сөйлем, сөз) тану;

      2) тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;

      3) тыңдалған материалды қайталау;

      4) оқиғаларды болжау;

      5) сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым-қатынастың әртүрлі жағдайларына қатысу;

      6) тыңдаушылардың назарын аудару;

      7) құндылық туралы қорытынды жасау;

      8) берілген тақырып бойынша әңгіме құрастыру;

      9) сөздің дыбыстық формасындағы бағдар.

      28. "Оқылым (оқу дағдыларын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрамын, әліпбидің әріптерін зерттеу)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) оқудың түрлерін қолдану;

      2) оқылатын мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау;

      3) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;

      4) мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну;

      5) сұрақтар мен жауаптарды құрастыру;

      6) мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау;

      7) сөздердің графикалық түріндегі бағдарлау.

      29. "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)" бөлімі келесі кіші бөлімдерді қамтиды:

      1) мәтіндік жоспар құру;

      2) тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын баяндау;

      3) презентацияның әртүрлі формаларын пайдалана отырып мәтін құру;

      4) әртүрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу;

      5) жұмыстағы қателерді табу және түзету;

      6) каллиграфиялық және графикалық стандарттарды сақтау;

      7) орфографиялық нормаларды сақтау;

      8) грамматикалық нормаларды сақтау;

      9) пунктуациялық нормаларды сақтау.

      30. Білім берудің негізгі мазмұны.

      31. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеудің дамуы), әліппеге дейінгі кезең:

      1) сөйлемнің өзіне тән белгілерін, мағыналық, тілдік және интонациялық толықтығын практикалық деңгейде меңгеру. 4-6 сөзден тұратын сөйлемдегі сөз санын анықтау;

      2) сөзбен тәжірибе жүзінде танысу. Екі және/немесе үш сөзді сөйлемдерден сөзді оқшаулау. Заттардың атын білдіретін сөздер кім? не? деген сұрақтарға жауап береді. Заттың іс-әрекетін білдіретін сөздер не істейді? не қылды? қайтті? деген сұрақтарға жауап береді. Заттардың белгілерін білдіретін сөздер қандай? қай? деген сұрақтарға жауап береді.

      3) дыбыстық талдау мен синтезді дамыту. А, у, о дыбыстарының артикуляциясы мен дыбысталуын нақтылау. Сөзден бірінші екпінді дауысты дыбысты алу, бір буынды сөзден дауысты дыбысты алу. "о-у" дыбыстарының дифференциациясы. Дауысты және дауыссыз дыбыстар туралы түсінік. Сөз басынан бірінші дыбысты "м" оқшаулау, сөзден соңғы дауыссыз дыбысты оқшаулау;

      4) буындық талдауды дамыту: дауыссыз жалғаулары жоқ екі-үш буынды сөздердің буын санын анықтау, екпінді буынды анықтау;

      5) дыбыстық талдау мен синтезді дамыту: дауыссыз дыбыстардың жалғаулары жоқ бір буынды сөздерге реттік дыбыстық талдау (мак, муха, каток);

      6) қысқаша тәрбиелік диалогтарға қатысу, мұғалімдер мен сыныптастарының сөзін тыңдау қабілетін дамыту;

      7) сөйлеу этикетін қолдану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын молайту;

      8) вербалды емес коммуникация құралдарын (интонация, мимика, ым-ишара, поза) пайдалану.

      32. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеу және фонематикалық есту қабілетін дамыту) әліппе кезеңі:

      1) дауыссыз дыбыссыз екі және үш буынды сөздерге дыбыстық – буындық талдау (вымыла, упала). Бір, екі буынды дауыссыз дыбыстардың тіркесімі бар сөздерге буындық және дыбыстық талдау жасау;

      2) в, на, у, с, к сөздің алдында тұратын көмекші сөздердің мағынасын нақтылау және саралау;

      3) қатты және жұмсақ дауыссыз дыбыстар және дауыссыз дыбыстарды білдіретін әріптердің көп мағыналылығы (бір әріп қатты және жұмсақ екі дыбысты білдіреді) ұғымын сіңіру;

      4) дыбыстардың белгілеріне қарай белгілерін бекіту: дауыссыз-дауысты, дауысты-дауыссыз, қатты-жіңішке. ы-и дыбыстары мен әріптерін ажырату. Дыбыстарды және әріптерді дифференциациялау е-э. с-ш, з-ж, р-л дыбыстары мен әріптерін ажырату. Ф дыбысы мен әрпі;

      5) п-б, с-з, ш-ж, т-д, к-г, ф-в дауыссыз және дауыссыз дыбыстарды ажырату. ш-щ, щ-с, щ-ч дыбыстары мен әріптерін ажырату. с-ц, ц-т, ц-ч дыбыстары мен әріптерін ажырату;

      6) дифтонгтарды пайдаланып дауыссыз дыбыстардың жұмсақтығын белгілеу;

      7) мәтін туралы ойларды бекіту, оның ерекшеліктерін көрсету: мағыналық тұтастық пен келісімділік. Мәтін мен оқшау сөйлемдер жиынтығын салыстыру. Оқылған мәтінді қайталау. Сөйлемдегі сөздерге сұрақ қоя білуді қалыптастыру;

      8) оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауаптар. Мұғалімнің көмегімен оқылған мәтіннің жоспарын құру;

      9) оқылған мәтін бойынша белгілі пәнді, жануарды сипаттау (мұғалімнің жетекшілігімен);

      10) сюжеттік топтама немесе сюжеттік сурет негізінде оқылған немесе естілген мәтінді қайта әңгімелеу немесе әңгіме;

      11) мәтін мазмұны бойынша немесе оқу диалогтары кезінде сөйлемдер және/немесе қысқа мәтіндер құрастыру;

      12) коммуникативтік мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын дамыту (топта қарым-қатынас жасау, диалогқа қатысу, сахналау, рөлдік ойындар), сөйлеу этикеті сөздерін қолдану, лексикалық тақырыптар негізінде сөздік қорын молайту.

      33. Тыңдалым (тыңдау) және айтылым (ауызша сөйлеуді және фонематикалық бейнелеуді дамыту), әліппеден кейінгі кезең:

      1) сыртқы және ішкі сөйлеуде дауыссыз дыбыстардың тіркесуі бар үш, төрт буынды сөздерге буындық талдау жасау. Сөздегі екпінді және екпінсіз буындардың анықтамасы. Сөздердің әртүрлі формаларындағы екпінді өзгерту;

      2) оқылған мәтінді қайталау барысында жалпы сөйлемнің (3-5 сөз) құрылымын бекіту. Мәтіннен сөйлемді оқшаулау. Сөйлемдегі сөздердің байланысын сұрақтар арқылы анықтау;

      3) мазмұны мен тыныс белгілеріне сәйкес келетін сөйлеу интонациясын, үзілістерді, қарқынды, ырғақты сақтау;

      4) деформацияланған мәтіндегі сөйлемдердің реттілігін анықтау. Шығармашылықпен қайталау (әңгіменің немесе ертегінің соңын өздігінен ойлап табу);

      5) мағынасы жағынан ұқсас және қарама-қарсы сөздерді (зат есім, етістік, сын есім) таба білу;

      6) көп кездесетін сөздің алдында тұратын көмекші сөздердің мағынасын меңгерту, дұрыс қолдану және жазу (в, на, под, у, с, над, из, от, к). в-на, под-над, в-из, от-к, с-на сөздің алдында тұратын көмекші сөздердің саралануы;

      7) қызықтыратын тақырыптар бойынша монологтық және диалогтік формада мәлімдемелер құрастыру дағдыларын дамыту (суреттерге, бақылауларға, көрген, басынан өткен және естіген/оқыған әңгімелер. Басқа адамдардың іс-әрекеті мен тәжірибесіне деген көзқарасты қолжетімді формада беру, вербалды және вербалды емес әдістермен өздерінің эмоционалдық күйлерін жеткізу);

      8) тыңдалған/оқылған мәтінді мәтіндік карта негізінде және оған сүйенбей қайталап айтып беру (көрсетілімдер, тірек сөздер, жоспар бойынша);

      9) лексикалық және/немесе тәрбиелік тақырыптар бойынша мақал-мәтелдерді, нақыл сөздерді, таза сөз тіркестерін, шағын өлеңдерді оқыту.

      34. Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрамын, әліпбидің әріптерін зерттеу) әліппеге дейінгі кезең:

      1) әріптік белгіленуі бар графикалық диаграммаларды құрастыру;

      2) дыбыс – тілдің кішкентай бірлігі, сөздер мен буындардың дыбыстық құрамы. Дыбыстардың дауысты және дауыссыз дыбыстарға жіктелуі (артикуляциялық, акустикалық, қызметтік аспектілері);

      3) графикалық диаграммалар бойынша дыбыстардың қаттылығы мен жұмсақтығын белгілеу;

      4) буындардың, сөздердің және сөйлемдердің графикалық үлгілерін оқу;

      5) бір немесе бірнеше дыбыстарымен ерекшеленетін сөздерді салыстыру.

      Ескерту: тыңдау материалының көлемі 30 сек – 1 мин, көлемі екінші жартыжылдықта 49 сөзден аспайды.

      35. Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрамын, әліпбидің әріптерін зерттеу), әліппе кезеңі:

      1) әліпби әріптерін зерттеу (басылған және жазбаша сурет). Әріптердің баспа және жазба кескіндерін тарату және қайта жіберу. Бөлінген әліпбидің әріптерінен сөз, сөз тіркесін құрау;

      2) оқылған әріптері бар сөздерді, сөйлемдерді оқу. Оқылған сөйлемдерді, мәтінді түсінуге жұмыс. Мәтінді саналы, тегіс оқу дағдысын бекіту. Оқылған сөздер, сөйлемдер, мәтіндер туралы түсініктерін нақтылау;

      4) дыбыс пен әріпті ажырату;

      5) дыбыстың әріппен белгіленуі; сөздің дыбыстық және әріптік құрамының сәйкестігін/ сәйкессіздігін белгілеу;

      6) сөздердің орыс тілінің орфоэпиялық нормаларын сақтай отырып айтылуы;

      7) дыбыс пен екпіннің мәнді рөлі ([мал] – [м’aл], [за́мок]– [замо́к]);

      8) бір немесе бірнеше әріппен ерекшеленетін сөздерді салыстыру;

      9) сөздің дыбыстық құрамы мен оның лексикалық мағынасының бірлігін сезіну;

      10) сөйлемдердің тыныс белгілеріне сәйкес интонациясы: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтір алдындағы үзілістердің сақталуы;

      11) бір сөйлемді екіншісінен ажырататын үзілістерді сақтау;

      12) оқу процесінде и-й, ш-щ, ш-и, п-р-г, б-в-д, т-н-м әріптерін ажырату;

      13) мұғалімнің көмегімен жұмыстың тақырыбын, негізгі идеясын анықтау;

      14) мәтін, суреттер, диаграммалар, пиктограммалар, белгілер түрінде берілген ақпаратты түсіну;

      15) балалар кітаптарын оқуға қызығушылықты қалыптастыру, кітап мазмұнын тақырып бойынша, иллюстрациялар, атаулар бойынша шарлау;

      16) мұғалімнің қолдауымен мәтіндердің (сөздіктер, анықтамалықтар, балалар энциклопедиялары) алфавиттік тәртібін пайдалана отырып, дереккөздердегі ақпаратты анықтау.

      36. Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрамын, әліпбидің әріптерін зерттеу), әліппеден кейінгі кезең:

      1) сөздердің орыс тілінің орфоэпиялық нормаларын сақтай отырып айтылуы. Сөздің дыбыстық құрамының бірлігін және оның лексикалық мағынасын білу;

      2) оқу кезінде баяндауыш, сұрау, леп сөйлемнің интонациясын, санамалау интонациясын, үзілістерді сақтау;

      3) сөздерді, сөйлемдерді, шағын мәтіндерді саналы мәнерлі, тегіс буынды оқу. Біртіндеп тұтас сөзбен оқуға көшу.

      Ескерту: көркем шығарманың көлемі 0,3-тен 0,5 бетке дейін. Ғылыми және оқу мәтінінің көлемі 0,3 беттен аспауы керек.

      4) әртүрлі жанрдағы шығармаларды белгілеріне қарай салыстыру, шығармада не айтылғанын, автордың бізді неге сендіргісі келгенін анықтау, шығармадағы басты кейіпкерлерге мінездеме беру қабілетін қалыптастыру;

      5) е, е, ю, и әріптерінің сөз басында, дауысты дыбыстардан кейін, дауыссыз дыбыстардан кейін қолданылуы. Сөздегі ь және ъ б бөлгішінің мағынасы. [й’] дыбысының и, ю, е, е әріптері арқылы белгіленуі;

      6) әріптердің нақты тізбегі ретінде орыс әліпбиімен танысу;

      7) мәтінді дұрыс, логикалық, жүйелі қайталау қабілеттерін дамыту. Кітапханамен таныстыру. Кітап оқу және сақтау гигиенасы ережелерін сақтау;

      8) мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту;

      9) сөйлемдердің тыныс белгілеріне сәйкес интонациясы: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтір алдындағы үзілістердің сақталуы; бір сөйлемді екіншісінен ажырататын үзілістерді сақтау;

      10) әртүрлі жанрдағы шығармаларды белгілеріне қарай салыстыру, шығармада не айтылғанын, автордың бізді неге сендіргісі келгенін анықтау, шығармадағы басты кейіпкерлерге мінездеме беру қабілетін қалыптастыру;

      11) жатқа 4-6 өлеңді, әнді, тақпақ, санамақтар, балалар кітабының 2-3 авторын білу.

      Ескерту: оқуға берілген мәтіннің көлемі әліппе кезеңінің басында 2-3 сөйлемнен, соңында 5-7 сөйлемнен аспауы керек. Әр сөйлемдегі сөз саны 2-5-тен аспауы керек. Екінші жартыжылдықтың соңына қарай оқу жылдамдығы минутына 15-тен 25 сөзге дейін (оқушылардың танымдық және сөйлеу қабілетіне байланысты).

      37. Жазылым (жазу дағдысын қалыптастыру), әліппеге дейінгі кезең:

      1) көрнекі қабылдауды, кеңістікті бейнелеуді дамыту.

      Ұсақ қол моторикасын дамыту;

      2) жазу гигиенасы ережелерімен таныстыру. Гигиеналық сауатты жазу дағдыларын дамыту: дұрыс дене қалпын, дәптердің көлбеу орналасуын, жазу кезінде қалам, қарындашты ұстай білу;

      3) бас әріптердің негізгі элементтерін сызу және жазу;

      4) сурет салу, бояу, құрастыру, үлгілерді немесе жиектерді салу, нүктелі кескіндерді сызу, штрихтау;

      5) ұсыныстар шекарасының графикалық белгіленуі.

      38. Жазылым (жазу дағдысын қалыптастыру), әліппе кезеңі:

      1) ұсақ қол моторикасын дамыту. Көрнекі қабылдауды, кеңістікті бейнелеуді дамыту;

      2) гигиеналық жазу дағдыларын бекіту: дұрыс тұрыс, дәптердің көлбеу орналасуы, жазу кезінде қалам, қарындаш ұстай білу;

      3) кіші әріптерді және олардың байланыстарын топтар бойынша жазу (олардың сұлбасын бірте-бірте күрделендіре отырып);

      4) бас әріптер;

      5) жазу барысында оптикалық жағынан ұқсас и-й, ш-щ, ш-и, п-р-г, б-в-д әріптерін саралау;

      6) әріптердің және олардың сөздердегі байланыстарының үйлесімді және ырғақты жазылуын дамыту, әріптер мен сөздерді сызық бойынша дұрыс орналастыру;

      7) сөздерді, сөйлемдерді, шағын мәтіндерді көшіру;

      8) жи-ши, ча-ща емлесін меңгерту, сөйлемнің басында бас әріптің, сөйлем соңында нүктенің жазылуын сеземін;

      9) жазылуы айтылуынан ерекшеленетін сөздердің жазылуын меңгеру (сөздік ретінде);

      10) буындық жазуды пысықтау (дауыссыз дыбыстарды білдіретін әріптерді енгізу барысында, жұптылығы – қаттылығы, дауыстылығы – кереңдігі), қарапайым сөйлемдерді алдын ала айтылуымен және үлгілеуімен жазу;

      11) сөздердегі әріптердің үздіксіз жазылуы және сөйлемдегі сөздердің бөлек жазылуы;

      12) сөйлем шекараларының емлесі (сөйлем басындағы бас әріп, сөйлем соңындағы белгілер, жазбаша түрде сөйлем соңындағы белгілерді ажырату).

      39. Жазу (жазу дағдысын қалыптастыру) әліппеден кейінгі кезең:

      1) көрнекі қабылдауды, кеңістікті бейнелеуді және ұсақ қол моторикасын жетілдіру;

      2) айтылу арқылы біркелкі анықталмаған сөздің әріптік белгісіндегі орны ретінде емле туралы жалпылама түсінік қалыптастыру;

      3) чк-чн, -чт-, -щн-, ь және ъ әріптері тіркесімдерінің емлесі - бөлу белгілері, екпінсіз дауысты дыбыстардың (екі буынды сөздер) жазылуы, сөз соңындағы дауысты және дауыссыз дыбыстардың емлесі. мұғалімнің көмегі және/немесе диаграммалар мен жадынама негізінде;

      4) аттардағы, әкесінің атындағы, адамдардың тегіндегі, жануарларға қойылған атаулар, географиялық атаулардағы бас әріптердің емлесі;

      5) сөзді буындар бойынша жолдан жолға орау;

      6) заттардың, қоршаған дүние құбылыстарының сөз атаулары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, заттардың сөйлеу кезіндегі, сөйлегенге дейінгі, сөйлегеннен кейінгі әрекеттерін білдіретін сөздер; бір затты, көп заттарды білдіретін сөздер, "ол", "ол", "ол", "олар" сөздеріне сәйкес келетін сөздер;

      7) жазу процесін біртіндеп жеделдету;

      8) жазылуында айтылуынан айырмашылығы жоқ сөздер мен сөздермен сөйлемдер диктант жазу;

      9) берілген сөздерден сөйлем құрау және жазып алу, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау, сөйлемдердің графикалық үлгілерін құрастыру.

      Ескерту:

      Бірінші жартыжылдықтағы жазба жұмыстарының көлемі: графикалық диктант – 2-4 таңба, әріптік диктант – 3-5 әріп, буындық диктант – 3-6 буын, сөздік диктант – 2-3 сөз, диктант – 3-8. сөздер.

      Екінші жартыжылдықтағы жазба жұмыстарының көлемі: сөздік диктант – 3-4 сөз, диктант – 10-15 сөз, мәтінді көшіру – 12-15 сөзден аспайды. Жазбаша жұмыстардың санын оқушылардың даму деңгейіне және қажеттіліктеріне қарай мұғалім белгілейді. Жазбаша жұмысты күнделікті жүйелі ұйымдастыру ұсынылады.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      40. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодпен берілген. Кодтың бірінші саны сыныпты, екінші және үшінші саны негізгі дағдылардың ретін, төртінші саны оқыту мақсатының ретін көрсетеді. 1.1.2.1. кодында "1" - сыныбы, "1" - бөлімі, "2" - бөлімшеcі, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.

      41. Оқыту мақсаттары күтілетін нәтиже түрінде айқындалған:

Бөлім: тыңдалым мен айтылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Тілдік негізгі ұғымдарды түсіну (мәтін, сөйлем, сөз)

1.1.1.1 сөйлеу (мәтін), сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы бастапқы тілдік ұғымдарды түсіну;
1.1.1.2 графикалық схемалар мен мұғалімнің сұрақтарына негізделген ауызша мен жазбаша сөйлеу тілін ажырату;
1.1.1.3 тәжірибелік деңгейде сөйлем мен деформацияланған сөйлемді ажырату;
1.1.1.4 сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.1.1.5 ұсынылған сөздерден жеке сөздерді бөлу;
1.1.1.6 мәтіннен сөйлемдерді бөлу;
•1.1.1.7 тәжірибелік деңгейде сөйлемнің өзіне тән белгілерін, мағыналық, тілдік және интонациялық толықтығын ажырату;
•1.1.1.8 сөз-заттарды, заттың іс-әрекетін білдіретін сөздерді және заттардың белгілерін білдіретін сөздерді ажырату және қандай сұрақтарға жауап беру қай? қандай?;
1.1.1.9 сөйлемдегі сөздерге сұрақ қою;
1.1.1.10 мұғалімнің көмегімен, сөйлемдегі сөздер арасындағы байланысты анықтау;
1.1.1.11 мазмұнға және тыныс белгілеріне сәйкес келетін кідірістерді, қарқындарды, сөйлеу ырғағын сақтау

1.2. Тыңдаған материалды мазмұндау

1.1.2.1 тыңдалған мәтіннің кім туралы/не туралы екенін мұғалімнің көмегімен анықтау;
1.1.2.2 мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің тақырыбын анықтау

1.3. Оқиғаны болжау

1.1.3.1 тақырыбы мен иллюстрациясы бойынша мәтіннің мазмұнын болжау;
1.1.3.2 оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.1.3.3 3-5 жай сөйлемнен тұратын ретті қалпына келтіру;
1.1.3.4 сюжеттік серия, сурет жоспары және/немесе мұғалімнің сұрақтары негізінде оқиғалардың дәйектілігін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайталау

1.4. Коммуникативтік қатынаста тілдік нормаларды дұрыс қолдану

1.1.4.1 коммуникативтік қатынаста сөз әдебін (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешірім сұрау, өтініш айту, рұқсат сұрау, қоштасу) дұрыс қолдану

1.5. Тыңдаушының назарын аудару

1.1.5.1 заттар мен құбылыстарды сипаттауға, салыстыруға қажет сөздерді қолдану;
1.1.5.2 сөйлеу барысында дауыс ырғағын, екпін, әуен, қарқын, кідірісті сақтау, ойды ым-ишара, қимыл арқылы жеткізу;
1.1.5.3 берілген тақырып бойынша оқу диалогтарына қатысу

1.6. Тыңдаған материал бойынша өз ойын айту

1.1.6.1 вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара, қимылдар) қолдану;
1.1.6.2 сөйлем соңындағы интонацияны (сұраулы, лепті) сақтау

1.7. Берілген тақырып бойынша әңгіме құрау

1.1.7.1 тірек сөздерді және/немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау/келіспеу;
1.1.7.2 жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған және/немесе оқылған мәтінге қатынасты білдіру

1.8. Сөздерді орфоэпиялық нормаға сәйкес айту

1.1.8.1 сюжеттік сурет бойынша және/немесе мұғалімнің сұрақтары негізінде 20 сөзден тұратын баяндау мәтінін құрастыру;
1.1.8.2 мұғалімнің сұрақтары негізінде және/немесе сурет жоспары негізінде пәндік сурет бойынша 15 сөзге дейін сипаттайтын мәтін құрастыру

1.9. Сөздің дыбыстық түріндегі бағдарлау

1.1.9.1 сөйлеуде тілдік және дыбыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.2 оқылатын дыбыстардың артикуляциялық құрылысы мен дыбысын меңгеру;
1.1.9.3 артикуляция мүшелерін атаулары бойынша ажырату;
1.1.9.4 өзін-өзі түзету үшін айнадағы визуалды бақылауды қолдана отырып, тілдің үйлесімді қимылдарын орындау;
1.1.9.5 сөйлеу дыбыстарын келесі белгілері бойынша сипаттау: дауыссыз-дауысты, екпінді-екпінді дауысты, көмекші және/немесе құлақ арқылы қатты-жұмсақ дауыссыз дыбыс;
1.1.9.6 сөйлеу дыбыстарын белгілеріне қарай сипаттау: ұяң және/немесе қатаң арқылы тіректелген дауысты-дауыссыз дыбыс;
1.1.9.7 бір буынды және екі буынды, үш буынды, дауыссыз дыбыстардың жалғауы жоқ, бір буынды дыбыстардың фонында оқытылатын дыбыстарды бірқатар дыбыстардан ажырату;
1.1.9.8 дыбыстың сөздегі орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);
1.1.9.9 дыбыстардың санын, олардың бір буынды сөздердегі тізбегін, екі немесе үш тура буыннан тұратын сөздерді, бір дауыссыз тізбегі бар сөздерді анықтау;
1.1.9.10 дауыссыз және дауысты, жуан және жіңішке, қатаң, ұяң және үнді дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.12 ысқырық пен ызың, шұғыл дыбыстарды ажырату;
1.1.9.11 дауыссыз дыбыстардың тіркесуі бар бір, екі буынды сөздерге буындық және дыбыстық талдау жасау;
1.1.9.12 ауызша және жазбаша сөйлеуде дауыссыз дыбыстардың сабақтастығы бар үш, төрт буынды сөздерге буындық талдау жасау;
1.1.9.13 кері және тура буыннан тұратын сөздердің сызбасын салыстыру;
1.1.9.14 кері және тура буыннан тұратын сөздердің сызбасын салыстыру;
1.1.9.15 ұзын және қысқа сөздерді ажырату;
1.1.9.16 сөздердің буыннан құралатынын білу;
1.1.9.17 көмекші тәсілдер негізінде сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.18 ауызша және жазбаша сөйлеудегі дауысты дыбыстар негізінде сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.19 сөздегі екпіннің орнын анықтау;
1.1.9.20 сөздегі дыбыс пен екпіннің мағыналық рөлін тәжірибелік деңгейде түсіну;
1.1.9.21 сөздердің әртүрлі формаларында екпіннің өзгеруін байқау

Бөлім: оқылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Оқу түрлерін қолдану

1.2.1.1 сөйлем, сөз, буын, дыбыстың графикалық сызбасын "оқу";
1.2.1.2 оқу түрлерін (буындап оқу, тұтас оқу, мәнерлеп оқу, түсініп оқу) қолдану;
1.2.1.2 бөлінген алфавиттің буындары мен әріптерінен қарапайым сөздер мен сөйлемдер құрастыру;
1.2.1.3 буындарды бірге оқып, сөздерді, сөйлемдерді, қысқа мәтіндерді дұрыс түсіну;
1.2.1.4 минутына 15-тен 25 сөзге дейінгі слогдарды бірге оқып, 20-30 сөзге дейін (5-6 сөйлемнен аспайтын) қарапайым мәтіндерді дұрыс түсіну;
1.2.1.5 оқудың негізгі түрлерін қолдану (толық сөзбен оқуға ауыса отырып, мәнерлеп оқу, әдейі оқу);
1.2.1.6 орфоэпиялық және орфоэпиялық оқуды ажырату

2.2. Оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау

1.2.2.1 мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің тақырыбын анықтау;
1.2.2.2 мұғалімнің қолдауымен жай сөйлемді қолданып тыңдалған мәтіннің негізгі идеясын айту

2.3. Мәтіннің құрылымдық белгілерін анықтау

1.2.3.1 мәтіннің ерекшеліктерін іс жүзінде ажырату: мағыналық тұтастық пен келісімділік;
1.2.3.2 мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау

2.4. Лексикалық және синтаксистік бірліктердің мәтіндегі рөлін түсіну

1.2.4.1 заттардың атын білдіретін сөздер кім? не? деген сұрақтарға жауап береді. Заттың іс-әрекетін білдіретін сөздер не істейді? не қылды? қайтті? деген сұрақтарға жауап береді. Заттардың белгілерін білдіретін сөздер қандай? қай? деген сұрақтарға жауап береді.
1.2.4.2 жалпылау мағынасы бар қарапайым сөздерді білу және қолдану;
1.2.4.3 сөйлеу барысында есімдіктерді дұрыс қолдану;
1.2.4.4 мағынасы жағынан ұқсас және қарама-қарсы зат есімдерді, етістіктерді, сын есімдерді табу

2.5. Мәтіннің мазмұны бойынша сұрақ қою, жауап беру

1.2.5.1 мұғалімнің қолдауымен тыңдалған мәтіннің, сюжетті суреттің мазмұны бойынша сұрақ қою, сұраққа жауап беру;
1.2.5.2 мәтіннен кім? не? не істеп жатыр? қайсысы? қайда? қашан? қайда? кімге? кімде? қалай? сөздері бар сұраулы сөйлемдерді түсініп табу және оларға дұрыс жауап беру;
1.2.5.3 оқылған немесе тыңдалған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.5.4 сұрақтың және/немесе тірек сөздердің негізінде тыңдалған мәтіннің мазмұны туралы сұрақ қою

2.6. Мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау

1.2.6.1 мәтіннің поэтикалық және прозалық түрлерін тану;
1.2.6.2 сипаттайтын және баяндау мәтіндерінен мұғалімнің қолдауымен кілт сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) шығарып алу;
1.2.6.3 іс жүзінде негізгі сөздер негізінде баяндау мен сипаттау мәтінін ажырату

2.7. Сөздердің графикалық түріндегі бағдар

1.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажырату және оларды графикалық түрде белгілеу;
1.2.7.2 дауыссыз дыбыстарды білдіретін әріптердің көп мағыналылығын түсіну (бір әріп екі дыбысты білдіреді: қатты және жұмсақ);
1.2.7.3 оқылатын әріптердің баспа және жазбаша бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.7.5 дауысты дыбыстарды пайдаланып тура буындардағы дауыссыз дыбыстардың қаттылығы мен жұмсақтығын белгілеу;
1.2.7.6 "ь", "ъ" әріптері бар сөздердің дыбыстық және әріптік құрамы арасындағы сәйкессіздікті тәжірибелік деңгейде салыстыру;
1.2.7.7 дауысты дыбыстарды (и, я, е, ю, Ұ) және ь әрпін пайдаланып жазудағы дауыссыз дыбыстардың жұмсақтығын белгілету

2.8. Дыбыс пен әріпті тану, ажырату

1.2.8.1 оқылған мәтіндегі сөздермен сұрақтарға жауап беру;
1.2.8.2 мұғалімнің қолдауымен мәтіндердің алфавиттік тәртібін (сөздіктер, анықтамалықтар, балалар энциклопедиялары) пайдалана отырып дереккөздерден ақпаратты табу

2.9. Сөзді буынға бөлу

1.2.9.1 практикалық деңгейде мәтін мен оқшау сөйлемдер жиынтығын салыстыру;
1.2.9.2 мұғалімнің көмегімен әртүрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, поэма) салыстыру

Бөлім: жазылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Оқыған/тыңдаған материалға жоспар құру

1.3.1.1 әңгіме үшін сурет жоспарын таңдау;
1.3.1.2 сурет контурын, мәтін контурын және тақырып жасау (мұғалімнің көмегімен)

3.2. Оқылған/тыңдаған материалды айту

1.3.2.1 оқиға желісінің ретін анықтау және қайта құру;
1.3.2.2 оқытушының көмегімен суреттерді, сызбаларды, белгілерді пайдаланып тыңдалған/оқылған мәтіндерден ақпарат беру

3.3. Мәтінді түрлі формада (тірек сөздер, сызбалар, суреттер, белгілер арқылы) құрастыру

1.3.3.1 мұғалім қолдауымен суреттер, белгілер, сызбалар, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырып бойынша 3-5 сөйлемнен және 10-15 сөзден тұратын қарапайым мәтіндер құрастыру

3.4. Әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу

1.3.4.1 мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдер және/немесе мәтіндер (хабарлама, құттықтау) жазу;
1.3.4.2 мұғалімнің көмегімен әңгіменің немесе ертегінің аяғын ойлап табу

3.5. Қатені табу, түзету

1.3.5.1 жазылуында айтылуынан айырмашылығы жоқ сөздердің жазылуын тексеру және қателерін түзету;
1.3.5.2 орфографиясы айтылуынан өзгеше сөздердің, сөйлемдердің/мәтіннің жазылуын тексеру, қателерін мұғалімнің көмегімен түзету

3.6. Көркем жазу талаптарын сақтау

1.3.6.1 жазу гигиенасының негізгі ережелерін сақтау;
1.3.6.2 өз денесінің сызбасында, парақта, дәптерде бағдарлай білу;
1.3.6.3 жұмыс жолы мен жол аралығын белгілеу;
1.3.6.4 әріптердің негізгі элементтерін және олардың кезектесуін үлгі бойынша жазу;
1.3.6.5 үзіліссіз байланысты қолдана отырып, үлкен (кіші) және кіші әріптер мен олардың байланыстарын үлгі бойынша жазу;
1.3.6.6 дұрыс байланыстарды сақтай отырып, оқылатын сөздер мен қысқа сөйлемдерді үлгі бойынша жазу;
1.2.7.4 баспа және жазбаша хаттарды жобалау және қайта құру;
1.3.6.7 дұрыс жалғауларды сақтай отырып, үлгі бойынша сөздер мен қысқа сөйлемдерді түсінікті жазу;
1.3.6.8 әріптің, буынның, сөздің баспа бейнесін жазбаша кескінге аудару

3.7. Орфографиялық дағдылар

1.3.7.1 оқылған әріптерді, сөздерді және осы әріптермен сөйлемдерді баспа және жазба шрифтінен бос орындарға, ауыстыруларға және шатасуға жол бермей көшіру;
1.3.7.2 алдын ала талдаудан кейін жазылуында айтылуынан айырмашылығы жоқ, үйренген әріптері бар бір-екі буынды сөздерді өз бетінше жазу;
1.3.7.3 сөйлемдегі сөздерді бөлектеу;
1.3.7.4 алдын ала талдаудан кейін ворона, корова, лопата, машина, молоко, сахар, сорока дыбыстарының айтылуынан ерекшеленетін кейбір сөздерді жазу;
1.3.7.5 сөйлемнің басында бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.6 жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен)
1.3.7.7 мұғалімнің көмегімен қарапайым сөздердегі жи-ши, жиі-ши, чу-щу тіркестерінің емле ережесін білу және қолдану, сөз құрамындағы осы тіркестерді анықтау;
1.3.7.8 мұғалімнің көмегімен тасымалдау ережелерін сақтау;
1.3.7.9 мұғалімнің көмегімен сөздің соңында және ортасында жіңішкелік белгісі бар сөздерді жазу;
1.3.7.10 жазылуы айтылуынан айырмашылығы жоқ диктант сөздерді және осы сөздерден жай сөйлемдерді дұрыс жазу

3.8. Грамматикалық дағдылар

1.3.8.1 жазбаша сөйлеуде зат-сөздерді, белгі-сөздерді, әрекет-сөздерді ажырату;
1.3.8.2 –ы, -и, -а, -я жалғаулары бар зат есімнің атау септігінің көпше түрін жасап, жазбаша сөйлеуде ажырату;
1.3.8.3 жиі кездесетін сөздің алдында тұратын көмекші сөздерді қолдану (в, на, под, у, с, над, из, от, к);
1.3.8.4 в-на, под-над, в-из, от-к, с-на сөздің алдында келетін көшемшелерді ажырату;
1.3.8.5 қарапайым сөйлемдерді сөйлеу кезінде қолдану (3-5 сөз)

3.9. Пунктуациялық дағдылар

1.3.9.1 сөйлемді бас әріптен бастап жазып, соңына тиісті тыныс белгіні қою;
1.3.9.2 сөйлем шекараларын сөйлемнің аяқталу белгілері негізінде іс жүзінде ажырату

      42. Осы оқу бағдарламасы қосымшада келтірілген Бастауыш білім беру деңгейінің 1-сыныбына арналған "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      43. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Сөйлеу тілінің ауыр бұзылыстары бар білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар (оқыту орыс тілінде)

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым мен айтылым

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі кезең

1.1.1.2* графикалық схемалар мен мұғалімнің сұрақтарына негізделген ауызша мен жазбаша сөйлеу тілін ажырату;
1.1.1.3* тәжірибелік деңгейде сөйлем мен деформацияланған сөйлемді ажырату;
1.1.1.4* сөйлемдегі сөздердің санын анықтау;
1.1.6.1* вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара, қимылдар) қолдану;
1.1.9.1* оқылатын дыбыстардың артикуляциялық құрылысы мен дыбысын меңгеру
1.1.9.3* өзін-өзі түзету үшін айнадағы визуалды бақылауды қолдана отырып, тілдің үйлесімді қимылдарын орындау;
1.1.9.13* кері және тура буыннан тұратын сөздердің сызбасын салыстыру;
1.1.9.15* ұзын және қысқа сөздерді ажырату;
1.1.9.16* сөздердің буыннан құралатынын білу

1.2.1.1* сөйлем, сөз, буын, дыбыстың графикалық сызбасын "оқу";
1.2.7.1* "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу

1.3.1.1* әңгіме үшін сурет жоспарын таңдау;
1.3.6.1* жазу гигиенасының негізгі ережелерін сақтау;
1.3.6.2* өз денесінің сызбасында, парақта, дәптерде бағдарлай білу;
1.3.6.3* жұмыс жолы мен жол аралығын белгілеу;
1.3.6.5* әріптердің негізгі элементтерін және олардың кезектесуін үлгі бойынша жазу

Әліппе кезеңі

1.1.1.6* мәтіннен сөйлемдерді бөлу;
1.1.1.1* сөйлеу (мәтін), сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы бастапқы тілдік ұғымдарды түсіну;
1.1.1.7* сөйлемдегі сөздерге сұрақтар қою;
1.1.2.1* тыңдалған мәтіннің кім туралы/не туралы екенін мұғалімнің көмегімен анықтау;
1.1.5.1* заттар мен құбылыстарды сипаттауға, салыстыруға қажет сөздерді қолдану;
1.1.9.2* артикуляция мүшелерін атаулары бойынша ажырату;
1.1.9.4* дыбыстың сөздегі орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);
1.1.9.5* ұзын және қысқа сөздерді ажырату;
1.1.9.7* көмекші техникаларға сүйене отырып, сөздің буын құрамын анықтау;
1.1.9.14* кері және тура буыннан тұратын сөздердің сызбасын салыстыру;
1.1.9.17* көмекші тәсілдер негізінде сөздің буын құрамын анықтау

1.2.1.2* оқу түрлерін (буындап оқу, тұтас оқу, мәнерлеп оқу; түсініп оқу) қолдану
1.2.7.2* дауыссыз дыбыстарды білдіретін әріптердің көп мағыналылығын түсіну (бір әріп екі дыбысты білдіреді: қатты және жұмсақ);
1.2.7.3* оқылатын әріптердің баспа және жазбаша бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.7.5* дауысты дыбыстарды пайдаланып тура буындардағы дауыссыз дыбыстардың қаттылығы мен жұмсақтығын белгілеу

1.3.1.2* сурет контурын, мәтін контурын және тақырып жасау (мұғалімнің көмегімен);
1.3.6.4* жұмыс сызығы мен жетекші сызықты ажырату;
1.3.6.6* үзіліссіз байланысты қолдана отырып, үлкен (кіші) және кіші әріптер мен олардың байланыстарын үлгі бойынша жазу;
1.3.7.3* емлесі алдын-ала талдаудан кейін айтылуынан өзгеше болмайтын, бір-екі буынды сөздерді өз бетінше жазу;
1.3.7.5* сөйлемнің басында бас әріппен жаз (мұғалімнің көмегімен);
1.3.9.1 сөйлемді бас әріптен бастап жазып, соңына тиісті тыныс белгіні қою;
1.3.9.2* сөйлем шекараларын сөйлемнің аяқталу белгілері негізінде іс жүзінде ажырату;
1.3.2.1* оқиға желісінің ретін анықтау және қайта құру

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

1.1.1.5* ұсынылған сөздерден жеке сөздерді бөлу;
1.1.1.8* мұғалімнің көмегімен, сөйлемдегі сөздер арасындағы байланысты анықтау;
1.1.4.1* коммуникативтік қатынаста сөз әдебін (сәлемдесу, алғыс білдіру, кешірім сұрау, өтініш айту, рұқсат сұрау, қоштасу) дұрыс қолдану;
1.1.5.3* берілген тақырып бойынша оқу диалогтарына қатысу;
1.1.9.6* сөйлеу дыбыстарын белгілеріне қарай сипаттау: ұяң және/немесе қатаң арқылы тіректелген дауысты-дауыссыз дыбыс;
1.1.9.8* дыбыстың сөздегі орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);
1.1.9.10* дауыссыз және дауысты, жуан және жіңішке, қатаң, ұяң және үнді дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.19* сөздегі екпіннің орнын анықтау

1.2.1.3* буындарды бірге оқып, сөздерді, сөйлемдерді, қысқа мәтіндерді дұрыс түсіну,
1.2.2.1* мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің тақырыбын анықтау;
1.2.4.1* заттардың атын білдіретін сөздер кім? не? деген сұрақтарға жауап береді. Заттың іс-әрекетін білдіретін сөздер не істейді? не қылды? қайтті? деген сұрақтарға жауап береді. Заттардың белгілерін білдіретін сөздер қандай? қай? деген сұрақтарға жауап береді.
1.2.5.1* мұғалімнің қолдауымен тыңдалған мәтіннің, сюжетті суреттің мазмұны бойынша сұрақ қою, сұраққа жауап беру;
1.2.6.1* мәтіннің поэтикалық және прозалық түрлерін тану

1.3.6.7* дұрыс байланыстарды сақтай отырып, оқылатын сөздер мен қысқа сөйлемдерді үлгі бойынша жазу;
1.3.6.8* әріптің, буынның, сөздің баспадан жазбашаға көшіріп жазу;
1.3.7.2* оқылған хаттарды, сөздерді және сөйлемдерді осы әріптермен басып шығарылған және қолмен жазылған қаріптен көшіру, олқылықтар, алмастырулар мен шатасуларға жол бермеу;
1.3.7.6* жалқы есімдерді бас әріппен жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.8.3* жиі кездесетін сөздің алдында тұратын көмекші сөздерді қолдану (в, на, под, у, с, над, из, от, к);
1.2.7.4* баспа және жазбаша хаттарды жобалау және қайта құру

3-тоқсан

Әліппе кезеңі

1.1.1.9* мазмұнға және тыныс белгілеріне сәйкес келетін кідірістерді, қарқындарды, сөйлеу ырғағын сақтау;
1.1.2.2* мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің тақырыбын анықтау;
1.1.3.2* оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.1.5.2* сөйлеу барысында дауыс ырғағын, екпін, әуен, қарқын, кідірісті сақтау, ойды ым-ишара, қимыл арқылы жеткізу;
1.2.6.2* сипаттайтын және баяндау мәтіндерінен мұғалімнің қолдауымен кілт сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) шығарып алу;
1.1.7.1* тірек сөздерді және/немесе жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған мәтін кейіпкерлерінің іс-әрекеттерін мақұлдау/ келіспеу;
1.1.8.1* сюжеттік сурет бойынша және / немесе мұғалімнің сұрақтары негізінде 20 сөзден тұратын баяндау мәтінін құрастыру;
1.1.9.9 дыбыстардың санын, олардың бір буынды сөздердегі тізбегін, екі немесе үш тура буыннан тұратын сөздерді, бір дауыссыз тізбегі бар сөздерді анықтау;
1.1.9.12 ысқырық пен ызың, шұғыл дыбыстарды ажырату;
1.1.9.11* дауыссыз дыбыстардың тіркесуі бар бір, екі буынды сөздерге буындық және дыбыстық талдау жасау;
1.1.9.18* ауызша және жазбаша сөйлеудегі дауысты дыбыстар негізінде сөздің буын құрамын анықтау

1.2.1.4* минутына 15-тен 25 сөзге дейінгі слогдарды бірге оқып, 20-30 сөзге дейін (5-6 сөйлемнен аспайтын) қарапайым мәтіндерді дұрыс түсіну;
1.2.2.2* мұғалімнің қолдауымен жай сөйлемді қолданып тыңдалған мәтіннің негізгі идеясын айту;
1.2.4.2* сөйлеу барысында есімдіктерді дұрыс қолдану;
1.2.5.2* оқылған немесе тыңдалған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.6.2* сипаттайтын және баяндау мәтіндерінен мұғалімнің қолдауымен кілт сөздерді (етістіктер мен сын есімдер) шығарып алу;
1.2.7.6* "ь", "ъ" әріптері бар сөздердің дыбыстық және әріптік құрамы арасындағы сәйкессіздікті тәжірибелік деңгейде салыстыру;
1.2.9.1* дауысты дыбыстардың буын құрайтынын білу, буын санын анықтау

1.3.2.2* оқытушының көмегімен суреттерді, сызбаларды, белгілерді пайдаланып тыңдалған/оқылған мәтіндерден ақпарат беру;
1.3.4.2* мұғалімнің көмегімен әңгіменің немесе ертегінің аяғын ойлап табу;
1.3.5.1* мұғалімнің қолдауымен сөз, сөйлем, мәтінді тексеру, қатені түзету;
1.3.7.1* оқылған әріптерді, сөздерді және осы әріптермен сөйлемдерді баспа және жазба шрифтінен бос орындарға, ауыстыруларға және шатасуға жол бермей көшіру;
1.3.7.4* алдын ала талдаудан кейін ворона, корова, лопата, машина, молоко, сахар, сорока дыбыстарының айтылуынан ерекшеленетін кейбір сөздерді жазу;
1.3.7.7* мұғалімнің көмегімен қарапайым сөздердегі жи-ши, ча-ща, чу-щу тіркестерінің емле ережесін білу және қолдану, сөз құрамындағы осы тіркестерді анықтау;
1.3.7.9* мұғалімнің көмегімен сөздің соңында және ортасында жіңішкелік белгісі бар сөздерді жазу;
1.3.8.4* в-на, под-над, в-из, от-к, с-на сөздің алдында келетін көсемшелерді ажырату

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.11* мазмұнға және тыныс белгілеріне сәйкес келетін кідірістерді, қарқындарды, сөйлеу ырғағын сақтау;
1.1.3.1* тақырыбы мен иллюстрациясы бойынша мәтіннің мазмұнын болжау;
1.1.3.3* 3-5 жай сөйлемнен тұратын ретті қалпына келтіру;
1.1.7.2* жай сөйлемді қолдана отырып, тыңдалған және/ немесе оқылған мәтінге қатынасты білдіру;
1.1.9.20* сөздегі дыбыс пен екпіннің мағыналық рөлін тәжірибелік деңгейде түсіну

1.2.1.5* оқудың негізгі түрлерін қолдану (толық сөзбен оқуға ауыса отырып, мәнерлеп оқу, әдейі оқу);
1.2.3.1* мәтіннің ерекшеліктерін іс жүзінде ажырату: мағыналық тұтастық пен келісімділік;
1.2.4.3* мағынасы жағынан ұқсас және қарама-қарсы зат есімдерді, етістіктерді, сын есімдерді табу;
1.2.5.3* сұрақтың және/немесе тірек сөздердің негізінде тыңдалған мәтіннің мазмұны туралы сұрақ қою;
1.2.8.1* дыбыстың таңбасы – әріпті тану, дыбыс пен әріпті бір-бірінен ажырату;
1.2.9.2* мұғалімнің көмегімен әртүрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, поэма) салыстыру

1.3.3.1* мұғалім қолдауымен суреттер, белгілер, сызбалар, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырып бойынша 3-5 сөйлемнен және 10-15 сөзден тұратын қарапайым мәтіндер құрастыру;
1.3.5.2* орфографиясы айтылуынан өзгеше сөздердің, сөйлемдердің/мәтіннің жазылуын тексеру, қателерін мұғалімнің көмегімен түзету;
1.3.8.5* қарапайым сөйлемдерді сөйлеу кезінде қолдану (3-5 сөз)

4-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.10* мұғалімнің көмегімен, сөйлемдегі сөздер арасындағы байланысты анықтау;
1.1.3.4* сюжеттік серия, сурет жоспары және/ немесе мұғалімнің сұрақтары негізінде оқиғалардың дәйектілігін сақтай отырып, тыңдалған материалды қайталау;
1.1.8.2* мұғалімнің сұрақтары негізінде және/ немесе сурет жоспары негізінде пәндік сурет бойынша 15 сөзге дейін сипаттайтын мәтін құрастыру;
1.1.9.12* ауызша және жазбаша сөйлеуде дауыссыз дыбыстардың сабақтастығы бар үш, төрт буынды сөздерге буындық талдау жасау;
1.1.9.21* сөздердің әртүрлі формаларында екпіннің өзгеруін байқау

1.2.1.6* орфоэпиялық және орфоэпиялық оқуды ажырату;
1.2.3.2* мұғалімнің көмегімен тыңдалған мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
1.2.4.4* мағынасы жағынан ұқсас және қарама-қарсы зат есімдерді, етістіктерді, сын есімдерді табу;
1.2.5.4* сұрақтың және/немесе тірек сөздердің негізінде тыңдалған мәтіннің мазмұны туралы сұрақ қою;
1.2.6.3* іс жүзінде негізгі сөздер негізінде баяндау мен сипаттау мәтінін ажырату;
1.2.7.7* дауысты дыбыстарды (и, я, е, ю, Ұ) және ь әрпін пайдаланып жазудағы дауыссыз дыбыстардың жұмсақтығын белгілету;
1.2.8.2* мұғалімнің қолдауымен мәтіндердің алфавиттік тәртібін (сөздіктер, анықтамалықтар, балалар энциклопедиялары) пайдалана отырып дереккөздерден ақпаратты табу

1.3.4.1* мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдер және/ немесе мәтіндер (хабарлама, құттықтау) жазу;
1.3.7.8* мұғалімнің көмегімен тасымалдау ережелерін сақтау;
1.3.7.10* жазылуы айтылуынан айырмашылығы жоқ диктант сөздерді және осы сөздерден жай сөйлемдерді дұрыс жазу;
1.3.8.1* жазбаша сөйлеуде зат-сөздерді, белгі-сөздерді, әрекет-сөздерді ажырату;
1.3.8.2* –ы, -и, -а, -я жалғаулары бар зат есімнің атау септігінің көпше түрін жасап, жазбаша сөйлеуде ажырату

      Ескерту:

      1) әр тоқсандағы оқу мақсаттары сөйлеу әрекетінің әр түріне біріктіріледі;

      2) "*" белгісімен көрсетілген оқу мақсаттары осы тоқсанда ішінара орындалуы кеңейтілген және/немесе күрделі сөйлеу материалы бойынша келесі тоқсанда жұмысын жалғастыруы ұсынылады.

  бұйрығына
13-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
283 - қосымша

Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Оқу Бағдарламасының мақсаты – психикалық дамуы тежелген білім алушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастырумен өзара байланыста тыңдау, айту, оқу және жазу дағдыларын меңгеру процесінде функционалдық сауатты тұлғаны қалыптастыру үшін жағдай жасау.

      3. Оқу бағдарламасының міндеттері:

      1) сөйлеу әрекетінің барлық түрлерін дамыту (тыңдау, айту, оқу және жазу);

      2) сөйлеу, сөйлем, сөз, буын, дыбыс және әріп туралы қарапайым түсінік қалыптастыру;

      3) фонемалық қабылдау, дыбыстық талдау және жинақтауды қалыптастыру;

      4) қарапайым оқу дағдылары мен бастапқы жазу дағдыларын қалыптастыру;

      5) әліпбидің баспа және жазбаша әріптерін ажыратуға, каллиграфиялық жазуға және сәйкестендіруге үйрету;

      6) айналаға жағымды көзқарас қалыптастыру, сөйлеу мен қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      7) қоршаған орта туралы түсініктерін кеңейту арқылы сөздік қорын нақтылау және арттыру.

      8) "Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясына негізделген төзімділік, отансүйгіштік, жалпыадамзаттық құндылықтарды дарыту.

      4. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:

      1) фонемалық процестерді дамыту (фонемалық қабылдау, талдау, жинақтау және фонемалық түсініктер);

      2) фонетикалық дағдыларды қалыптастыру (артикуляциялық моториканы және бет бұлшықеттерінің қозғалысын дамыту, өтілетін дыбыстар және олардың тіркестерін айту дағдыларын дамыту, сөздердің буындық құрылымын меңгеру, оқылған буындар мен сөздер материалында сөйлеудің ырғақты-интонациялық ұйымдастырылуын дамыту);

      3) жазбаша сөйлеудегі дисграфиялық және аграмматикалық сипаттағы ерекше қателердің пайда болуының алдын алу және/немесе түзету;

      4) ұсақ моториканы дамыту;

      5) оптикалық-кеңістіктік қызметтің бұзылуын жеңу;

      6) сөздік қорын белсендендіру және арттыру;

      7) тіл нормаларына сәйкес грамматикалық ұғымдарды қалыптастыру және синтаксистік құрылымдарды құра білу;

      8) білім алушылардың сөйлеу ерекшеліктерін ескере отырып, ауызекі сөйлеудің (ауызекі тілқатысу, сипаттау-баяндау) әр түрлі түрлерін дамыту;

      9) оқу іс-әрекеті құрамдас бөліктерін мақсатты қалыптастыру: оқу мақсатын түсіну және қабылдау, іс-әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа жету құралдарын анықтау, ағымдағы және қорытынды өзін-өзі бақылау, өзін-өзі бағалау.

      5. Кең ауқымды дағдылармен бірлікте жеке тұлғалық қасиеттерді дамыту білім алушылардың білім берудің базалық құндылықтарын бойына сіңіру үшін негіз болып табылады: "қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік", "сыйластық", "ынтымақтастық", "еңбек пен шығармашылық", "жариялық", "өмір бойы білім алу".

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері

      6. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде білім алушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі: танымдық белсенділігі мен жұмыс қабілетінің төмендігі, танымдық қызығушылықтарының әлсіздігі, қоршаған табиғи және әлеуметтік әлем туралы білім мен идеялардың шектеулілігі, көру-кеңістіктік, есту-сөйлеу ақпаратын қабылдау мен өңдеудің баяу жылдамдығы, ақыл-ой операцияларының қалыптаспауы (талдау, жинақтау, салыстыру, жалпылау, абстракциялау, саралау), сөйлеу дамуындағы артта қалу, мінез-құлықты еркін реттеудегі қиындықтар, моториканың және қозғалыс үйлесімінің жетіспеушілігі.

      7. Оқу процесі арнайы педагогикалық ұстанымдары мен тәсілдеріне негізделіп, оларды жүзеге асыру психикалық дамуы тежелген оқушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.

      8. Оқытудың компенсаторлық-дамытушылық бағыты ұстанымы психикалық дамудың тежелу себептеріне сәйкес дененің сақталған функциялары мен жүйелерін қолдануға негізделген білім беру процесін құруды қамтиды. Оқу процесінде: төмен өнімділік пен өзін-өзін реттеудің жетілмегендігін ескере отырып, оқу материалын мөлшерлеу, көрнекі құралдарына сүйену, практикалық жаттығуларды ұйымдастырумен бірнеше рет қайталау, іс-әрекеттің жиі өзгеруі, оқытуды саралау мен даралау, ақыл-ой мен әрекеттерін кезеңімен қалыптастыру және "қадаммен", оларды ауызша, жазбаша, "іштей" сөйлеуде "операциялық" бекіту қолданылады; денсаулық сақтау технологияларын қолдану.

      9. Арнайы педагогикалық басшылықтың қажеттілік ұстанымы. Мұғалім оқушының дамуының жалпы заңдылықтарын, әр сынып оқушысының танымдық мүмкіндіктерін, арнайы педагогикалық көмек әдістерін біле отырып, осы үрдісті тиімді басқару үшін оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін ұйымдастыруы керек. Оқушыларға оқу-танымдық қызметтің дербестігін көрсету қиын болған кезде, мұғалім оқушыға оқу міндетін орындауда сәттілік жағдайын қамтамасыз ететін оқушы қызметінің жетілмеген құрамдас бөлігінің міндеттерін алады. Мұғалімнің көмегі біртіндеп төмендеуі керек.

      10. Белсенділік әдісі: сөйлеу, тыңдау, оқу, жазу дағдыларын қалыптастыру үшін оқушылардың белсенді танымдық іс-әрекетіне педагогикалық жағдай жасауды көздейді.

      11. Коммуникативті тәсілге сәйкес оқу процесі коммуникативтік дағдыларды қалыптастыруға, жеке және топтық іс -әрекет үрдісінде өзінің және басқалардың жұмысын бағалау мен талдауға ықпал ететін тапсырмаларды қамтиды.

      12. Оқудың тиімділігі мен іс -әрекетке ынтасын арттыру үшін, сондай-ақ зейін, ойлау, фонематикалық есту, танымдық қабілеттер, артикуляциялық моториканы дамыту мақсатында ақпараттық -коммуникациялық технологиялар (бұдан әрі - АКТ) қолданылады. АКТ -ны қолдану оқу процесін жекелендіруге мүмкіндік береді; сабақтағы жұмыс мазмұнына қызығушылығын арттырады.

      13. Білім алушылардың жұмысқа қабілеттілігін ескере отырып, оқу процесінде АКТ мөлшерлі түрде пайдаланылады.

      14. Бағдарламаның пәнаралық байланыстары түзетудің құрамдас бөлігінің келесі пәндерімен орнатылады: "Айналамен таныстыру және тіл дамыту", "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" .

3-тарау. Оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. Оқу пәнінің мазмұны

      15. Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің мөлшері 0 сыныпта аптасына 6 сағатты, оқу жылында 192 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      16. Оқу пәнінің мазмұнын таңдау бірліктері:

      1) қазақ тілінің дыбыстар мен әріптер жүйесі;

      2) тілдік бірліктер: мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс;

      3) қазақ тілінің кейбір грамматикалық ерекшеліктері;

      4) орфографиялық және пунктуациялық өлшемдердің ең аз мөлшері;

      5) балаларға арналған көркем әдебиет шығармалары және халық ауыз әдебиеті.

      17. Бағдарламаның мазмұны. Оқыту барысында келесі кезеңдер орын алады: әліппеге дейінгі, әліппе, әліппеден кейінгі. 0-сыныпта әліппеге дейінгі оқу кезеңі ұйымдастырылады, оған- 54 сағат, ал әліппе кезеңіне 138 сағат бөлінеді.

      18. 0-сыныптың әріп кезеңінде келесі дыбыстар мен әріптер ретімен оқытылады: а, р, л, у, н, с, о, т, қ, ы, з, м, е, д, ш, ұ, б, й, к, і, ң, ғ, ж, ә, п, ү, ө, г, и.

      19. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) 0-сыныпқа келген оқушыларды бастапқы зерделеу (жалпы және сөйлеудің даму деңгейін анықтау);

      2) оқу әрекетіне қызығушылығын арттыру;

      3) фонематикалық есту қабілетін дамыту;

      4) сөйлеу тілінің құрылымы туралы бастапқы түсінік қалыптастыру: (сөйлем, сөз, буын, дыбыс);

      5) қолдың ұсақ моторикасын, көру-моторлық үйлестіруді, көру-кеңістіктік бейнелерді дамыту;

      6) жазу тазалығы ережелерімен танысу;

      7) сөздік қорын белсендендіру және байыту;

      8) тіл нормаларына сәйкес грамматикалық түсініктер мен синтаксистік құрылымдарды құру біліктілігін қалыптастыру;

      9) ойлау, есте сақтау, қиял, зейінді дамыту.

      20. Әліппе кезеңі екінші тоқсанда басталып, оқу жылының соңында аяқталады. Дыбыс пен әріппен танысу сағаттарын сыныптағы оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу материалын меңгері деңгейіне қарай мұғалім өзі реттейді.

      21. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты ояту, сөйлеу дағдысын қалыптастыру;

      2) қазақ әліпбиінің әріптерімен таныстыру, дыбыстарды дұрыс айтуды үйрену;

      3) фонематикалық үрдістерді одан әрі дамыту (дыбыстарды қабылдау, дыбыстық талдау және жинақтау);

      4) жуан және жіңішке дауысты дыбыстар туралы түсінікпен таныстыру;

      5) әліпби әріптерінің қызметін меңгеру;

      6) тіл бірліктері туралы қарапайым ұғымдарды меңгеру (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін);

      7) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру;

      8) тұтас сөздерді оқуға ауыса отырып, дұрыс, буындап оқу дағдыларын қалыптастыру;

      9) орфографиялық және орфоэпиялық оқуды меңгеру;

      10) ауызша және жазбаша сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      11) оқушылардың сөздік қорын байыту;

      12) байланысты монолог пен диалогтық сөйлеуді қолжетімді сөйлеу деңгейінде дамыту.

      22. Бағдарламаның мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Тыңдалым (тыңдау) және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық түсініктерді дамыту)";

      2) "Оқылым" (оқу дағдыларын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрылымын, әліпби әріптерін зерделеу)";

      3) "Жазылым" (жазу дағдыларын қалыптастыру).

      23. "Тыңдалым (тыңдау) және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық түсініктерді дамыту)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) сөйлеудің негізгі бірліктерін тану (мәтін, сөйлем, сөз);

      2) тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау;

      3) тыңдалған мәтінді айту;

      4) оқиғаларды болжау;

      5) сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым -қатынастың әр түрлі жағдайларына қатысу;

      6) тыңдаушылардың назарын аудару;

      7) бағалау пайымын білдіру;

      8) берілген тақырып бойынша әңгіме құрастыру;

      9) сөздің дыбыстық қалпын бағдарлау.

      24. "Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрылымы, әліпби әріптері)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) оқу түрлерін қолдану;

      2) оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;

      3) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;

      4) мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну;

      5) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;

      6) мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау;

      7) сөздердің графикалық түрінде бағдарлау.

      25. "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) мәтінге жоспар құру;

      2) тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын айту;

      3) елестетудің түрлі формаларын қолдана отырып мәтін құру;

      4) ) жұмыстағы қателерді табу және түзету;

      5) каллиграфиялық және графикалық нормалардың сақталуы;

      6) орфографиялық нормалардың сақталуы;

      7) грамматикалық нормалардың сақталуы;

      8) тыныс белгілерінің нормаларын сақтау.

      26. Оқудың негізгі мазмұны.

      27. Тыңдалым мен айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту):

      1) мұғалім мен оқушылардың сөйлеуін, аудио/бейне жазбаларды тыңдау, естілгеннің мағынасын түсіну, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру қабілеттерін қалыптастыру;

      2) коммуникативті мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдылырын дамыту (топпен қарым-қатынас, диалогқа қатысу, сахналау, рөлдік ойындар), сөйлеу этикетін қолдану, лексикалық тақырыптарға негізделген сөздік қорын кеңейту;

      3) вербалды емес байланыс құралдарын қолдану: (дауыс ырғағы, ым, ишарат, поза); сөйлеудің негізгі ережелерін ұстану (ырғақ, екпін, қарқын, кідіріс);

      4) 2-4 сөзден тұратын сөйлемді талдау, нақты жағдайға негізделген суреттерден сөйлемдерді дербес құрастыру;

      5) сөздің ойының қалыптасуы (практикалық деңгейде), сөздің сөйлем құрылымынан оқшаулануы, заттың, әрекеттің, сөздің, заттың белгілерін білдіретін сөздердің іс жүзінде ажырату;

      6) қысқа және ұзын сөз туралы түсінік, сөзді практикалық түрде бөліктерге (буындарға) бөлу, көмекші әдістерді қолдана отырып буын санын анықтау;

      7) дыбысты түсіну, сөйлеу мен айтылмайтын дыбыстарды ажырату, бір дыбысты және екі буынды сөздер аясында дыбыстарды тану, сөздегі дыбыстың орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);

      8) артикуляция мүшелерімен, артикуляцияны дамытуға, сөйлеу тынысын дамытуға арналған статикалық және динамикалық жаттығулармен танысу;

      9) мұғалімнің сұрақтары бойынша сюжеттік сурет, сюжеттік суреттер сериясы бойынша сөйлемдер, шағын мәтіндер құрастыру;

      10) тыңдау материалының көлемі: 20 - 40 сек.

      28. Тыңдау және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту) әліппе кезеңі:

      1) диалогтік және монологтық байланысты сөйлеуді дамыту, ынталандыру және сұраулық дауыс ырғағын ажырату, үндеу, тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен мазмұнын анықтау, тыңдалған мәтін бойынша мазмұнын айту, құрылымы бұзылған мәтінді қалпына келтіру және екі жай сөйлем арасындағы себеп салдарын анықтау;

      2) жаңылпаш, тақпақ, санамақ, мақал-мәтелдерді, жұмбақтарды жаттау арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;

      3) сурет бойынша әңгімелеу, бақылау, көргендері, сезінгені, естігендері/ оқығандары туралы, басқа адамдардың іс-әрекеттері мен уайымдарына өз көзқарастарын білдіру, өздерінің көңіл күйлерін жеткізу тәсілдері;

      4) сюжеттік суреттер мен суретсіз ертегілерді айту, сюжеттік сурет пен сюжеттік суреттер бойынша әңгімелер құрастыру, тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары арқылы тыңдалған/оқылған мәтінді қайталау;

      5) сөздің мән мағынасын түсіну, сөзді дұрыс қолдану, сөздік қорын кеңейту; сөздерді орфоэпиялық нормалар бойынша айту;

      6) тыңдау материалының көлемі: 30 - 45 сек.

      29. Оқылым (оқу дағдыларын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрылымын, әліпбиді оқу), әліппеге дейінгі кезең.

      1) сөз бен сөйлем, сөз бен сөйлем туралы бастапқы түсінік, заттың аталуы ретінде "зат" және "сөз" ұғымдарын ажырату;

      2) сөйлем сызбасын оқу, құру және талдау;

      3) сөздің буын құрылымының графикалық сызбасын құру;

      4) дауысты және дауыссыз дыбыстар туралы түсінік (артикуляциялық, акустикалық, функционалдық аспектілері: дауысты дыбыстар еркін және әндетіп айтылады, жуан және жіңішке болып бөлінеді; дауыссыз дыбыстар кедергімен айтылады, қатаң, ұяң, үнді дауысты дыбыстар болып бөлінеді, дауысты және дауыссыздар дыбыстардың графикалық сызбамен белгілеу;

      5) буындар мен сөздердің сызбасын құрастыру, салыстыру, екі дауысты дыбыстан тұратын буындарға дыбыстық талдау жасау (ай, я); кері буын, тікелей ашық буын, тікелей тұйық буын, екі буынды сөздер.

      6) дауыссыздардың қатаң, ұяң, жіңішке болып жіктелуі.

      30. "Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін оқу)" әліппе кезеңі.

      1) буын - сөздерді дыбыстаудың ең аз бірлігі, сөзді буынға бөлу;

      2) сөздің буындық және дыбыстық талдау жасау, сөздердің графикалық сызбасын құру және салыстыру;

      3) дыбыстың мағынасын анықтау қызметі, бір немесе бірнеше дыбыспен ерекшеленетін сөздердің орналасуы;

      4) дыбыстың әріппен таңбалануы; сөздің дыбыстық және әріптік құрамының сәйкестігін/сәйкессіздігін белгілеу; сөздердің орфоэпиялық нормаларын сақтай отырып айтылуы;

      5) сөздің сызбалық дыбыстық үлгісінен әріптермен үлгілік сызбадағы дыбыстарды белгілеуге ауысу; сөздің дыбыстық әріптік үлгісін дауысты дыбысқа бағыттап "оқу";

      6) буындарға, сөздерге дыбыстық талдау жасау;

      7) дыбыс пен әріпті ажырату;

      8) әр түрлі құрылымды сөздерді буынмен оқу арқылы бүтін сөзбен оқу, 2-4 сөзден тұратын сөйлемдерге көшу арқылы 3-4 сөйлемнен тұратын мәтіндерді дұрыс оқуға үйрету;

      9) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдердің дауыс ырғағы: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтір кезінде дауыс кідірісін сақтау; сөйлемдерді бір-бірінен ажырататын кідірісті сақтау;

      10) әр түрлі жанрдағы шығармаларды олардың ерекшеліктеріне қарай салыстыру, шығармада не айтылғанын, автордың негізгі ойын анықтау қабілетін дамыту;

      11) сөздің мағынасын байқау (мағынасы жақын және қарама-қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);

      12) өз бетінше тыңдау және оқу кезінде мәтіннің мазмұнын түсіну;

      13) оқығаның мазмұны бойынша сұрақтарға жауаптар;

      14) мәтін, суреттер, диаграммалар, пиктограммалар, белгілер түрінде берілген ақпаратты түсіну;

      15) орфографиялық оқуды диктант жазу мен көшіру кезінде өзін-өзі бақылау құралы ретінде қолдану.

      Ескерту: әліппе кезеңінің басында оқылымға берілетін мәтін көлемі 2-3 сөйлемнен және жылдың соңында 3-5 сөйлемнен аспауы керек. Әр сөйлемдегі сөздер саны 2-5-тен аспауы керек.

      31. Жазу (жазу дағдысын қалыптастыру), әліппеге дейінгі кезең:

      1) кескінді, нүктелі, көлеңкеленген, қабаттасқан бейнелерді тану, тақырыпты, тақырыптық суреттерді бөліктерден құрастыру, суреттерді қатарда орналастырудың заңдылықтарын табу, үлгі бойынша құрастыру;

      2) денесінің бөліктерінде, өзіне қатысты кеңістікте бағдарлану, заттардың, заттың бөліктерінің, геометриялық пішіндердің кеңістіктікте 3-5 заттың орналасуын анықтай отырып, тізбекті есте сақтау;

      3) қолдың ұсақ моторикасын дамыту, бояу, сурет салу, мозайкадан өрнектер жасау, нүктелі кескіндерді белгілеу, көлеңке түсіру, жиек салу, баспа және жазбаша әріптердің негізгі элементтерін жазу;

      4) жазуда тазалық ережелерімен танысу, жазу кезінде дұрыс отыру, қалам ұстау, жарық бағыты.

      32. Жазу (жазу дағдысын қалыптастыру), әліппе кезеңі:

      1) жазуға дайындық (дұрыс отыру, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш / қалам ұстау дағдысы);

      2) дәптердегі қағаз бетінде (жұмыс жолы, сызық аралық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік қиғаш сызықтар) бағдарлау қабілетін қалыптастыру;

      3) баспа және жазба әріптердің (кіші және үлкен) графикалық бейнелерін талдау, олардың құрылымдық элементтерін салыстыру, әріп элементтерін жазу;

      4) каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру: кіші және үлкен әріптер мен олардың қосылыстарын жазу;

      5) буындап жазу әрекеттерін пысықтау (дауыссыз дыбыстарды білдіретін әріптерді енгізу барысында), оларды алдын ала қарапайым үлгілеп, сөйлемдерді жазу;

      6) айтылуы мен жазылуы сәйкес келмейтін сөз тіркестері және сөйлемдерден диктант жазу;

      7) жазба және баспа түріндегі мәтіндегі сөйлемдерді көшіру;

      8) тыныс белгілерінің ережелерін ескере отырып сөйлемдер жазу: нүкте, леп белгісі, сөйлем соңындағы сұрақ белгілері, сөйлемдегі сөздердің жеке жазылуы; сөйлемнің басындағы бас әріп;

      9) сөз-заттардың атаулары, қоршаған әлем құбылыстары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, сөйлеу сәтінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін заттардың әрекетін білдіретін сөздер; бір затты білдіретін сөздер, көптеген объектілер, "ол", "олар" сөздеріне сәйкес келетін сөздер;

      10) суреттен сөйлем құрастыру, берілген сөздерден сөйлем құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау, сөйлемдердің сызбаларын құрастыру.

      11) сызбаның көмегімен сөздің дыбыстық құрамын үлгілеу; сөйлемді үлгілеу.

      Ескерту:

      Жазбаша жұмыстың көлемі: графикалық диктант - 1-3 таңба, әріптік диктант - 2-3 әріп, буындық диктант - 2-3 буын, диктант - 3-4 сөз. Жазбаша жұмыстардың санын оқушылардың даму деңгейі мен қажеттіліктеріне қарай мұғалім белгілейді.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      33. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодпен берілген. Кодтың бірінші саны сыныпты, екінші және үшінші сандары – бөлім мен бөлімше, төртінші саны оқыту мақсатының ретін көрсетеді. 0.1.2.1 кодында: "0" – сынып, "1.2" – бөлім мен бөлімше, "1" – оқыту мақсатының реттік номері

      34. Оқыту мақсаттарының жүйесі:

Бөлім: тыңдалым мен айтылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Сөйлеудің негізгі бірліктері туралы түсінік (мәтін, сөйлем, сөз)

0.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен тізбегін есту арқылы анықтау;
0.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.1.4 сөз бен затты аталған сөзбен ажырату;
0.1.1.5 сөздерді лексикалық мағынасына қарай жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер

1.2. Тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау

0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын атаңыз;
0.1.2.2 мұғалімнің көмегімен/ немесе иллюстрациялық материалға сүйене отырып, мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау

1.3. Тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау

0.1.3.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен, мұғалімнің сұрақтары бойынша немесе мұғалімнің көмегімен)

1.4. Оқиғаларды болжау

0.1.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің мазмұнын тақырып (айдар) немесе иллюстрация бойынша болжау

1.5. Сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым -қатынастың әр түрлі жағдайларына қатысу

0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/ иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым-қатынас жағдайында (өтініш, рұқсат сұрау) сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу)

1.6. Тыңдаушылардың назарын аудару

0.1.6.1 вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара) қолданып, амандасу мен қоштасу әрекеттерін бейнелеу;
0.1.6.2 иллюстрациялық материалды қолдана отырып, қандай қимылдар мен ым-ишара нені білдіретінін анықтау (еске түсіру, қорқыту, таңдану, қорқыныш);
0.1.6.3 сөйлем соңындағы дауыс ырғағын ажырату (хабарлы, сұраулы, лепті)

1.7. Пікірін білдіру

0.1.7.1 тыңдаған/оқыған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ұнамады")

1.8. Берілген тақырыпқа әңгіме құрастыру

0.1.8.1 сюжеттік суреттер желісімен әңгіме құрастыру /мұғалімнің сұрақтары бойынша/ тірек сөзтіркестері, сөйлемдер;
0.1.8.2 сурет, сурет жоспары бойынша мұғалімнің сұрақтарының көмегімен жақсы таныс затты, жануарды сипаттау

1.9. Сөздің дыбыстық түрінде бағдарлану

0.1.9.1. сөздегі дыбысты белгілеу, санын анықтау;
0.1.9.2 дыбыстардың белгілерін ажырату (дауысты, дауыссыз);
0.1.9.3 дауыссыз дыбыстардың белгілерін ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
0.1.9.5. сөзден/буыннан есту арқылы дыбысты ажырату;
0.1.9.6. сөздегі дыбыстың орын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.7 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.9.8 дауысты дыбыстарды ажырату;
0.1.9.9 дауыссыз дыбыстарды ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.10 дауысты дыбыстардың көмегімен сөздегі буын құрамын анықтау

Бөлім: оқылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Оқу түрлерін қолдану

0.2.1.1 сөздің/сөйлеснің сызбасын оқу;
0.2.1.2 сөздің/сөйлемнің сызбасын құру;
0.2.1.3 дыбыстарды атағанда сәйкес әріптердің баспа түрін көрсету;
0.2.1.4 заттың аталуын сөздің сызбасына сәйкестендіру;
0.2.1.5 кеспе әріптерден сөздер құрастыру және оқу;
0.2.1.6 екі-үш әріптен құралған буындар мен сөздерді оқу

2.2. Оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау

0.2.2.1 мәтінді сөйлемдер тобынан ажырату;
0.2.2.2 мұғалімнің сұрақтары арқылы мәтінде (тақырыпта) кім немесе не туралы айтылғанын анықтау;
0.2.2.3 мұғалімнің сұрақтары/тірек сөз тіркестерін қолдана отырып, мәтіндегі негізгі ойды анықтау

2.3. Мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау

0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен немесе сюжеттік суреттер арқылы мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау

2.4. Мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну

0.2.4.1 сөздің лексикалық маңызын және мағынасын түсіну;
0.2.4.2 мұғалімнің көмегімен заттарды сөздермен атау және ажырату;
0.2.4.3 мұғалімнің көмегімен заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.4 мұғалімнің көмегімен қимылды білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.5 мағынасы бойынша жақын/қарама -қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің көмегімен немесе көрнекі материалмен);
0.2.4.6 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің көмегімен немесе көрнекі материалмен)

2.5. Сұрақтар мен жауаптарды пайымдау

0.2.5.1 мәтінге/иллюстрацияға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
0.2.5.2 оқылған/тыңдалған мәтінге иллюстрациялар бойынша сұрақтарға жауап беру

2.6. Мәтіннің түрлері мен жанрларын анықтау

0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтін жанрын (жұмбақтар, мақал-мәтелдер) атау;
0.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтін қай жанрға жататынын (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) атау

2.7. Сөздердің графикалық түрінде бағытталуы

0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажырату, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 өтілген әріптердің баспа бейнесін тану, оны дыбыспен сәйкестендіру

Бөлім: жазылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Мәтінге жоспар құру

0.3.1.1 иллюстрациялық материал/ мұғалімнің көмегімен әңгімеге суретті жоспар құру;
0.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын қою

3.2. Тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын баяндау

0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен)

3.3. Ұсынудың әр түрлі әдістерін қолдана отырып мәтін құру

0.3.3.1 суретті, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, тыңдалған мәтіндер бойынша ақпаратты баяндау.

3.4. Жұмыстағы қателерді табу және түзету

0.3.4.1 буындарды, айтылу емлесінен айырмашылығы жоқ сөздерді тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету.

3.5. Каллиграфиялық және графикалық нормалардың сақталуы

0.3.5.1 заттың бейнесін кескіндеу және жеке бөлшектерден тұтас бейнені қалпына келтіру;
0.3.5.2 үлгі, трафарет бойынша сызу;
0.3.5.3 суретті тізбек, нүкте бойынша сызу;
0.3.5.4 cуреттің ішкі жиегін бояу, көлеңкелеу;
0.3.5.5 ұзын және қысқа таяқшаларды, ирек және дөңгелек сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.6 тік, көлденең, қиғаш түзу сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.7 түзу таяқшаны көлбеу сызықтармен қосып салу (жазу);
0.3.5.8 жоғары және төменгі жағы дөңгеленген түзу таяқшаны салу (жазу);
0.3.5.9 сопақша және жартылай сопақша салу (жазу);
0.3.5.10 ілмегі бар таяқша салу (жазу);
0.3.5.11 әріп элементтерінен жиектер жасау;
0.3.5.12 өтілген әріптердің баспа әріп элементтерін жазу;
0.3.5.13 өтілген әріптердің элементтерін жазу;
0.3.5.14 өтілген әріптер мен олардың қосылуын тазалық талаптарына сәйкес жазу

3.6. Орфографиялық нормаларды сақтау

0.3.6.1 дыбыстар мен әріптерді ажырату және оларды жазу;
0.3.6.2 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен жазу;
0.3.6.3 мұғалімнің көмегімен адамның атын, тегін бас әріппен жазу;
0.3.6.4. а-ә; ү-ұ; к-қ; г-ғ; н-ң; ы-і; о-ө айтылуы мен жазылуын ажырату;
0.3.6.5 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар кейбір сөздерді жазу.

3.7. Грамматикалық нормалардың сақталуы

0.3.7.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
0.3.7.2 заттардың санын білдіретін сөздерді ажырату.

3.8. Тыныс белгілері нормаларының сақталуы

0.3.8.1 сөйлем соңына тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

      35. Осы оқу бағдарламасы қосымшада келтірілген Бастауыш білім беру деңгейінің 0-сыныбына арналған "Әліппе, Ана тілі" пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      36. Сағат сандарын бөлімдер мен тақырыптар бойынша бөлу мұғалімнің өз еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру үшін ұзақ мерзімді жоспар (оқыту қазақ тілінде)

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым (тыңдау) және айту

Оқылым

Жазылым

Әліппегедейінгі
кезең

0.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен тізбегін есту арқылы анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.1.4 сөз бен затты аталған сөзбен ажырату;
0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/ иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым-қатынас жағдайында (өтініш, рұқсат сұрау) сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.8.1 сюжеттік суреттер желісімен әңгіме құрастыру/мұғалімнің сұрақтары бойынша/ тірек сөзтіркестері, сөйлемдер;
0.1.9.1. сөздегі дыбысты белгілеу, санын анықтау;
0.1.9.2 дыбыстардың белгілерін ажырату (дауысты, дауыссыз);
0.1.9.3 дауыссыз дыбыстардың белгілері ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру

0.2.2.1 мәтінді сөйлемдер тобынан ажырату;
0.2.2.2 мұғалімнің сұрақтары арқылы мәтінде (тақырыпта) кім немесе не туралы айтылғанын анықтау;

0.3.1.1 иллюстрациялық материал/ мұғалімнің көмегімен әңгімеге суретті жоспар құру;
0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
0.3.3.1 суреттерді, белгілерді, сызбаларды,тірек сөздерді қолдану, тыңдалған мәтіндер бойынша ақпаратты баяндау;
0.3.5.1 заттың бейнесін кескіндеу және жеке бөлшектерден тұтас бейнені қалпына келтіру;
0.3.5.2 үлгі, трафарет бойынша сызу;
0.3.5.3 суретті тізбек, нүкте бойынша сызу;
0.3.5.4 суреттің ішкі жиегін бояу, көлеңкелеу;
0.3.5.5 ұзын және қысқа таяқшаларды, ирек және дөңгелек сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.6 тік,көлденең,қиғаш түзу сызықтарды салу (жазу)

2-тоқсан

Әліппе
кезеңі

0.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен тізбегін есту арқылы анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.1.4 сөз бен затты аталған сөзбен ажырату;
0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын атау;
0.1.3.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен, мұғалімнің сұрақтары бойынша немесе мұғалімнің көмегімен)
0.1.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің мазмұнын тақырыбы (айдар) немесе иллюстрация бойынша болжау;
0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым-қатынас жағдайында(өтініш,рұқсат сұрау)сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.7.1тыңдаған/оқыған материал туралы қарапайым пікір білдіру("маған ұнады,ұнамады");
0.1.8.1 сюжеттік суреттер желісімен әңгіме құрастыру/мұғалімнің сұрақтары бойынша/ тірек сөзтіркестері, сөйлемдер;
0.1.9.1. сөздегі дыбысты белгілеу, санын анықтау;
0.1.9.2 дыбыстардың белгілерін ажырату (дауысты, дауыссыз);
0.1.9.3 дауыссыз дыбыстардың белгілерін ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
0.1.9.5. сөзден/буыннан есту арқылы дыбысты ажырату;
0.1.9.6. сөздегі дыбыстың орын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.7 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.9.8 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
0.1.9.9 дауыссыз дыбыстарды ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.10. сөздерді буынға бөлу

0.2.1.1 дыбысты анықтаған кезде сәйкес әріпті көрсету;
0.2.1.2 сөздің сызбасын заттың аталуымен сәйкестендіру;
0.2.2.1 мәтінді сөйлемдер тобынан ажырату;
0.2.2.2 мұғалімнің сұрақтары арқылы мәтінде (тақырыпта) кім немесе не туралы айтылғанын анықтау;
0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен немесе сюжеттік суреттер арқылы мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.1 сөздердің лексикалық маңызын және мағынасын түсіну;
0.2.5.2 оқылған/ тыңдалған мәтінге иллюстрациялар бойынша сұрақтарға жауап беру;
0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтін жанрын (жұмбақтар, мақал -мәтелдер) атау;
0.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтін қай жанрға жататынын (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) атау
0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажырату, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 өтілген әріптердің баспа бейнесін тану, оны сәйкестендіру;

0.3.1.1 иллюстрациялық материал/мұғалімнің көмегімен әңгімеге суретті жоспар құру;
0.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын қою;
0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
0.3.3.1 суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдану,тыңдалған мәтіндер бойынша ақпаратты баяндау;
0.3.5.4 суреттің ішкі жиегін бояу, көлеңкелеу;
0.3.5.5 ұзын және қысқа таяқшаларды,ирек және дөңгелек сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.6 тік, көлденең, қиғаш түзу сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.7 түзу таяқшаны көлбеу сызықтармен қосып салу( жазу);
0.3.5.8жоғары және төменгі жағы дөңгеленген түзу таяқшаны салу (жазу);
0.3.5.9 сопақша және жартылай сопақша салу (жазу);
0.3.5.10 ілмегі бар таяқша салу

3-тоқсан

Әліппе
кезеңі

0.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.1.5 сөздерді лексикалық мағынасына қарай жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер;
0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын атау;
0.1.2.2 мұғалімнің көмегімен/немесе иллюстрациялық материалға сүйене отырып, мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
0.1.3.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен, мұғалімнің сұрақтары бойынша немесе мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің мазмұнын тақырып (айдар) немесе иллюстрация бойынша болжау;
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу);
0.1.6.1 вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара) қолданып, амандасу мен қоштасу әрекеттерін бейнелеу;
0.1.6.2 иллюстрациялық материалды қолдана отырып, қандай қимылдар мен ым-ишара нені білдіретінін анықтау (еске түсіру, қорқыту, таңдану, қорқыныш);
0.1.7.1 тыңдаған/оқыған материал туралы қарапайым пікір білдіру;
0.1.8.2 сурет, сурет жоспары бойынша мұғалімнің сұрақтарының көмегімен жақсы таныс затты, жануарды сипаттау;
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
0.1.9.5 сөзден/буыннан есту арқылы дыбысты белгілеу;
0.1.9.6 сөздегі дыбыстың орын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.7 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.9.8 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
0.1.9.9 дауыссыз дыбыстарды ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.10 сөздерді буынға бөлу.

0.2.2.2 мұғалімнің сұрақтары арқылы мәтінде (тақырыпта) кім немесе не туралы айтылғанын анықтау;
0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен немесе сюжеттік суреттер арқылы мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.1 сөздердің лексикалық мағызын және мағынасын түсіну;
0.2.4.2 мұғалімнің көмегімен заттарды сөздермен атау және ажырату;
0.2.4.3 мұғалімнің көмегімен заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.4 мұғалімнің көмегімен қимылды білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.5.1 мәтінге/ иллюстрацияға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
0.2.5.2 оқылған/ тыңдалған мәтінге иллюстрациялар бойынша сұрақтарға жауап беру;
0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтін жанрын (жұмбақтар, мақал -мәтелдер) атау;
0.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтін қай жанрға жататынын (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) атау;
0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажырату, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 өтілген әріптердің баспа бейнесін тану, оны дыбыспен сәйкестендіру

0.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінін тақырыбын қою;
0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
0.3.4.1 буындарды, айтылу емлесінен айырмашылығы жоқ сөздерді тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
0.3.5.10 ілмегі бар таяқша салу (жазу);
0.3.5.11 әріп элементтерінен жиектер жасау;
0.3.5.12 өтілген әріптердің баспа әріп элементтерін жазу;
0.3.5.13 өтілген әріптердің элементтерін жазу;
0.3.5.14 өтілген әріптер мен олардың қосылуын тазалық талаптарына сәйкес жазу;
0.3.6.1 дыбыстар мен әріптерді ажырату және оларды жазу;
0.3.6.2 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен жазу;
0.3.6.3 мұғалімнің көмегімен адамның атын, тегін бас әріппен жазу;
0.3.6.4 а-ә; ү-ұ; к-қ; г-ғ; н-ң; ы-і; о-ө айтылуы мен жазылуын ажырату;
0.3.6.5 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар кейбір сөздерді жазу.
0.3.7.1 заттың атын, сынын, қимыдын білдіретін сөздерді ажырату;
0.3.7.2 заттардың санын білдіретін сөздерді ажырату (бір, бірнешеу, көп)
0.3.8.1 сөйлем соңына тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен;)

4-тоқсан

Әліппе
кезеңі

0.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
0.1.1.5 сөздерді лексикалық мағынасына қарай жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер;
0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын атаңыз;
0.1.2.2 мұғалімнің көмегімен/немесе иллюстрациялық материалға сүйене отырып, мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау
0.1.3.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен, мұғалімнің сұрақтары бойынша немесе мұғалімнің көмегімен)
0.1.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің мазмұнын тақырып (айдар) немесе иллюстрация бойынша болжау
0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/ иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым-қатынас жағдайында (өтініш, рұқсат сұрау) сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу)
0.1.6.1 вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара) қолданып, амандасу мен қоштасу әрекеттерін бейнелеу;
0.1.6.2 иллюстрациялық материалды қолдана отырып, қандай қимылдар мен ым-ишара нені білдіретінін анықтау (еске түсіру, қорқыту, таңдану, қорқыныш);
0.1.7.1 тыңдаған/ оқыған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ ұнамады");
0.1.9.5 сөзден/буыннан есту арқылы дыбысты белгілеу;
0.1.9.6 сөздегі дыбыстың орын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.7 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.9.8 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
0.1.9.9 дауыссыз дыбыстарды ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.10 сөздерді буынға бөлу

0.2.2.2 мұғалімнің сұрақтары арқылы мәтінде (тақырыпта) кім немесе не туралы айтылғанын анықтау;
0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен немесе сюжеттік суреттер арқылы мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.2 мұғалімнің көмегімен заттарды сөздермен атау және ажырату;
0.2.4.3 мұғалімнің көмегімен заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.4 мұғалімнің көмегімен қимылды білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.5 мағынасы бойынша жақын/қарама-қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің көмегімен немесе көрнекі материалмен);
0.2.4.6 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің көмегімен немесе көрнекі материалмен).
0.2.5.1 мәтінге/ иллюстрацияға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
0.2.5.2 оқылған/ тыңдалған мәтінге иллюстрациялар бойынша сұрақтарға жауап беру;
0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтін жанрын (жұмбақтар, мақал -мәтелдер) атау;
0.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтін қай жанрға жататынын (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) атау;
0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 өтілген әріптердің баспа бейнесін танып, оны дыбыспен сәйкестендіру

0.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын қою;
0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен/ мұғалімнің көмегімен);
0.3.4.1 буындарды, айтылу емлесінен айырмашылығы жоқ сөздерді тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
0.3.5.10 ілмегі бар таяқша салу (жазу);
0.3.5.11 әріп элементтерінен жиектер жасау;
0.3.5.12 өтілген әріптердің баспа әріп элементтерін жазу;
0.3.5.13 өтілген әріптердің элементтерін жазу;
0.3.5.14 өтілген әріптер мен олардың қосылуын тазалық талаптарына сәйкес жазу;
0.3.6.1 дыбыстар мен әріптерді ажырату және оларды жазу;
0.3.6.2 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен жазу;
0.3.6.3 мұғалімнің көмегімен адамның атын, тегін бас әріппен жазу;
0.3.6.4. а-ә; ү-ұ; к-қ; г-ғ; н-ң; ы-і; о-ө айтылуы мен жазылуын ажырату;
0.3.6.5 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар кейбір сөздерді жазу;
0.3.7.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
0.3.7.2 заттардың санын білдіретін сөздерді ажырату (бір, бірнешеу, көп;);
0.3.8.1 сөйлем соңына тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

  бұйрығына
14-қосымша

Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 1 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Әліппе, Ана тілі" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты - психикалық дамуы тежелген білім алушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастырумен өзара байланыста тыңдау, айту, оқу және жазу дағдыларын меңгеру процесінде функционалдық сауатты тұлғаны қалыптастыру үшін жағдай жасау.

      3. Бағдарламаның міндеттері:

      1) сөйлеу әрекетінің барлық түрлерін дамыту (тыңдау, айту, оқу және жазу);

      2) фонематикалық қабылдауды дамыту, талдау және жинақтау;

      3) сөздерді, сөйлемдерді, шағын мәтіндерді оқу дағдыларын қалыптастыру; оқығанын түсінуге мүмкіндік беретін қарқынды және мәнерлі оқу;

      4) сөздік қорын байыту;

      5) оқуға және кітапқа деген қызығушылықты тәрбиелеу;

      6) ақпаратты талдау, салыстыру, жалпылау, жүйелеу қабілетін дамыту;

      7) сөйлеу мәдениеті мен қарым -қатынас мәдениетін дамыту;

      8) қоршаған әлемді дамыту арқылы сөйлеу мәдениеті мен қарым-қатынас мәдениетіне достық қатынас қалыптастыру;

      9) қарым-қатынас біліктілігі мен дағдыларын дамыту: әңгімелесушіні тыңдау мен ести білу қабілеті, диалог жүргізуге дайындық;

      10) "Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясына негізделген отансүйгіштік жалпыадамзаттық құндылықтарды дарыту.

      4. Бағдарламаның түзету -дамыту міндеттері:

      1) фонематикалық процестерді дамыту (фонематикалық қабылдау, талдау, синтез және фонематикалық көріністер);

      2) фонетикалық дағдыларды қалыптастыру (бет бұлшықеттерінің артикуляциялық моторикасын және қозғалғыштығын дамыту, оқылатын дыбыстар мен олардың сәйкестігін айту дағдыларын дамыту, сөздердің буындық құрылымын пысықтау, оқылған буындар мен сөздер негізінде сөйлеудің ырғақты және дауыс екпінін дамыту);

      3) ұсақ моториканы дамыту;

      4) жазбаша сөйлеуде дисграфиялық және аграмматикалық сипаттағы нақты қателердің пайда болуына және/немесе түзетілуіне жол бермеу;

      5) көру-кеңістіктік белсенділіктің бұзылуын еңсеру;

      6) сөздік қорды байыту және белсендіру;

      7) ауызша сөйлеу түрлерін (ауызекі-диалогтік, сипаттау-баяндау) дамыту;

      8) оқу қызметінің құрамдас бөліктерін мақсатты түрде қалыптастыру: білім беру мақсатын түсіну және қабылдау, әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа жету құралдарын анықтау, ағымдық және қорытынды өзін-өзі бақылау, өзін-өзі бағалауды жүзеге асыру.

      5. Кең ауқымды дағдылармен бірлікте жеке тұлғалық қасиеттерді дамыту білім алушылардың білім берудің базалық құндылықтарын бойына сіңіру үшін негіз болып табылады: "қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік", "сыйластық", "ынтымақтастық", "еңбек пен шығармашылық", "жариялық", "өмір бойы білім алу".

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері

      6. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде оқушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі: танымдық белсенділігі мен еңбекке қабілетінің төмендігі, танымдық қызығушылықтың әлсіздігі, қоршаған табиғат және әлеумет туралы білім мен түсініктің шектеулігі, көру-кеңістіктік, есту-сөйлеу арқылы қабылдайтын ақпаратты қабылдау мен өңдеу жылдамдығының баяулығы, ойлау операцияларының қалыптаспауы (талдау, жинақтау, салыстыру, жалпылау, дерексіздендіру, бөлшектеу), сөйлеу тілінің қалыс қалуы, мінез-құлықты реттеудегі қиындықтар, қимыл-қозғалыстарды үйлестірудің жетіспеушілігі.

      7. Оқыту процесі арнайы педагогиканың ұстанымдары мен тәсілдеріне негізделіп, оны жүзеге асыру психикалық дамуы тежелген оқушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.

      8. Оқытудың компенсаторлық-дамытушылық бағдарлану қағидасы психикалық дамудың тежелу себептеріне сәйкес ағзаның сақталған функциялары мен жүйелерін қолдануға негізделген оқу процесін құруды көздейді. Оқу процесінде мыналар қолданылады: өзін-өзі реттеудің төмен тиімділігі мен жетілмегендігін ескере отырып, көрнекі құралдарға сүйену оқу материалының дозасы, практикалық жаттығуларды ұйымдастырумен қатар бірнеше рет қайталануы, іс-әрекеттің жиі өзгеруі, оқудың саралануы мен даралануы, ойлау әрекеттерін кезеңімен қалыптастыру және оларды бірте бірте ауызша, жазбаша және ішкі сөйлеуде бекіту; денсаулық сақтау технологияларын қолдану.

      9. Арнайы педагогикалық басшылықтың қажеттілік қағидасы. Мұғалім оқушының жалпы даму заңдылықтарын, сыныптағы әрбір оқушының танымдық мүмкіндіктерін, арнайы педагогикалық көмек әдістерін біле отырып, мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызметін осы үрдісті тиімді басқаратындай етіп ұйымдастыруы керек. Оқушыларға оқу-танымдық іс-әрекеттің дербестігін көрсету қиын болған кезде, мұғалім оқушыға оқу міндетін орындауда сәттілік жағдайын қамтамасыз ететін оқушы қызметінің жетілмеген компонентінің функцияларын алады. Мұғалімнің көмегі біртіндеп төмендеуі керек.

      10. Белсенділік әдісі оқушылардың белсенді танымдық іс -әрекетіне, сөйлеу, тыңдау, оқу, жазу біліктілігі пен дағдыларын қалыптастыруға педагогикалық жағдай жасауды көздейді.

      11. Коммуникативті тәсілге сәйкес оқу процесіне қарым-қатынас дағдыларды қалыптастыруға, өздерінің және өзгелердің шығармашылық жұмысын жеке және топтық іс-әрекет үрдісінде бағалау мен талдауға ықпал ететін тапсырмалар кіреді.

      12. Оқыту мен іс-әрекеті мотивациясының тиімділігін арттыру үшін оқушылардың зейінін, ойлауын, фонематикалық естуін, танымдық қабілеттерін, артикуляциялық моторикасын дамыту мақсатында ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (бұдан әрі - АКТ) қолданылады. АКТ -ны қолдану оқу процесін дараландыруға мүмкіндік береді; сабақтағы жұмыстың мазмұнына қызығушылығын арттыру.

      13. Білім алушылардың жұмысқа қабілеттілігін ескере отырып, оқу процесінде АКТ мөлшерлі түрде пайдаланылады.

      14. Бағдарламаның пәнаралық байланыстары түзету компонентінің келесі пәндерімен орнатылады: "Айналамен таныстыру және тіл дамыту", "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету".

3-тарау. Оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. Оқу пәнінің мазмұны

      15. Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі: 1 сынып - аптасына 6 сағатты, оқу жылында 198 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      16. Оқу пәнінің мазмұнын таңдау бірліктері:

      1) қазақ тілінің дыбыстар мен әріптер жүйесі;

      2) тілдік бірліктер: мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс;

      3) қазақ тілінің кейбір грамматикалық ерекшеліктері;

      4) емле мен пунктуация нормаларының аз мөлшері;

      5) балаларға арналған көркем әдебиет шығармалары және халық ауыз әдебиеті.

      17. Бағдарламаның мазмұны. Оқу үдерісі үш кезеңге бөлінеді: әліппеге дейінгі кезең (қайталау) - 25 сағат, әліппе кезеңі - 100 сағат, әліппеден кейінгі кезең – 73 сағат.

      18. Әліппе кезеніңде оқылған дыбыстар мен әріптер қайталанады: а, р, л, у, н, с, о, т, р, қ, ы, з, м, е, д, ш, ұ, б, й, к, і, ң, ғ, ж, ә, п, ү, ө, г, и және келесі дыбыстар мен әріптер мынадай реттілікпен оқытылады: я, ю, х, һ, щ, в, э, Ұ, ц, ф, ь, ъ.

      19. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) оқушылардың мүмкіндіктерін зерделеу (жалпы және сөйлеудің даму деңгейін, 0 сыныпта қалыптасқан білім мен дағдылардың жағдайын анықтау);

      2) оқу қызметінің компоненттерін қалыптастыру;

      3) фонематикалық көріністерді жетілдіру, талдау, синтез;

      4) сөйлеу туралы алғашқы ойларды қалыптастыру (ауызша сөйлеу, жазбаша сөйлеу);

      5) сөйлеу құрылымы туралы түсініктерді қалыптастыру (сөйлем, сөз, буын, дыбыс);

      6) заттың алғашқы негізгі құрылымымен таныстыру: заттың атын, қимылын, сынын білдіретін сөздер;

      7) сөйлеу дыбыстары туралы ойды бекіту: жуан және жіңішке дауысты және қатаң, ұяң,үнді дауыссыздар;

      8) қолдың ұсақ моторикасын дамыту, жазу тазалық ережелерімен танысу;

      9) ойлауды, есте сақтауды, қиялды, қабылдауды, зейінді дамыту.

      20. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты ояту, сөйлеу дағдысын қалыптастыру;

      2) дыбыстарды дұрыс айту, қазақ әліпбиінің әріптерімен танысу және қайталау;

      3) фонематикалық үрдістерді одан әрі дамыту (дыбыстарды қабылдау, дыбыстық талдау және жинақтау;

      4) дауысты дыбыстар туралы ұғыммен танысу;

      5) әліпби әріптерінің қызметін, бас және кіші әріп, баспа және бас әріп арасындағы айырмашылықты меңгеру;

      6) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру;

      7) толық сөзбен оқуға көшу арқылы дұрыс, тұтас буынды оқу дағдыларын қалыптастыру;

      8) орфографиялық және орфоэпиялық оқуды меңгеру;

      9) оқушылардың ауызша және жазбаша сөйлеу тілдерін дамыту;

      10) оқушылардың сөздік қорын байыту;

      11) қолжетімді сөйлеу деңгейінде келісілген монолог пен диалогтық сөйлеуді дамыту.

      12) оқушының мүмкіндігіне, оқу материалын меңгеру деңгейіне қарай өтілген әріптер мен дыбыстарды қайталауға және жаңа өтілетін әріптер мен дыбыстарға берілетін сағат санын мұғалім өзі реттейді.

      21. Әліппеден кейінгі кезең үшінші тоқсаннан басталып,оқу жылының соңында аяқталады.

      22. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) толық сөзбен оқуға көшу, "іштей" оқу қабілетін қалыптастыру;

      2) мәтінмен жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру:

      3) байланыстыра сөйлеуді дамыту (қайталау,әңгімелеу, "ауызша сурет салу", жеке әсерлер, суреттер бойынша әңгімелер құрастыру;

      4) каллиграфия мен графика нормаларына сәйкес жазу дағдыларын дамыту;

      5) ауыз әдебиеті мен көркем шығармалар арқылы ұлттық құндылықтарға құрметпен қарауды тәрбиелеу;

      6) тыңдау (тыңдалым), сөйлеу арқылы сөйлеу өнеріне баулу.

      23. Бағдарламаның мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Тыңдау (тыңдалым) және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық естуін дамыту)";

      2) "Оқу (оқу дағдыларын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін зерттеу)";

      3) "Жазу (жазу дағдыларын қалыптастыру)".

      24. "Тыңдау (тыңдалым) және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық естуін дамыту)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) сөйлеудің негізгі бірліктерін тану (мәтін, сөйлем, сөз);

      2) тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау;

      3) тыңдалған материалды қайталау;

      4) оқиғаларды болжау;

      5) сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым -қатынастың әр түрлі жағдайларына қатысу;

      6) тыңдаушылардың назарын аудару;

      7) құндылық туралы шешім қабылдау;

      8) берілген тақырып бойынша әңгіме құрастыру;

      9) сөздің дыбыстық түрінде бағдарлануы.

      25. "Оқу (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін зерттеу)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) оқу түрлерін қолдану;

      2) оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау;

      3) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;

      4) мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну;

      5) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;

      6) мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау;

      7) сөздің графикалық сызба түрінде бағдарлануы.

      26. "Жазу (жазу дағдыларын қалыптастыру)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) мәтіндік жоспар құру;

      2) тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын ұсыну;

      3) әр түрлі әдістерді қолдана отырып, мәтін құру;

      4) әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу;

      5) жұмыстағы қателерді табу және түзету;

      6) каллиграфиялық және графикалық стандарттардың сақталуы;

      7) орфографиялық нормаларды сақтау;

      8) грамматикалық нормалардың сақталуы;

      9) тыныс белгілерінің нормаларын сақтау.

      27. Білім берудің негізгі мазмұны.

      28. Тыңдау және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық естуді дамыту):

      1) мұғалім мен білім алушыны тыңдай білуді қалыптастыру;

      2) мұғалім мен оқушылардың сөйлеуін, аудио/бейне жазбаларды тыңдау, естілгеннің мағынасын түсіну, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру қабілеттерін қалыптастыру;

      3) коммуникативті мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын дамыту (топпен қарым-қатынас, диалогқа қатысу, сахналау, рөлдік ойындар);

      4) вербалды емес байланыс құралдарын қолдану (дауыс ырғағы, ым-ишара,); сөйлеудің негізгі ережелерін ұстану (ырғақ, екпін, қарқын, үзіліс);

      5) артикуляциялық аппаратты жаңылтпаш, өлең,санамақ,мақал-мәтел, жұмбақтарды жаттау арқылы дамыту;

      6) сөйлеу этикетін білдіретін сөздерді қолдану, лексикалық тақырыптарға негізделген сөздік қорын кеңейту;

      7) оқушыларды қызықтыратын берілген тақырыптар бойынша монологиялық және диалогтік формада мәлімдеме құрастыру, сурет бойынша әңгіме, бақылау, көргендері, көргендері мен естігендері / оқығандары туралы дағдыларды қалыптастыру;

      8) басқа адамдардың іс-әрекеттері мен тәжірибелеріне көзқарастың ауысуы, өздерінің эмоционалды күйлерін беру тәсілдері;

      9) сюжетті суретке қарап және суретсіз ертегі айту, сюжеттік сурет пен сюжетті суреттер сериясы бойынша әңгімелер құрастыру,

      10) сөздің мағынасын түсіну, сөзді мақсатына сай қолдану, орфоэпиялық нормаларға сәйкес сөздерді айту;

      11) тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, тыңдалған/оқылған мәтінді (иллюстрацияларға, анықтамалық сөздерге, жоспарға сәйкес), мәтіндік картаға сүйене отырып және оған сүйенбей қайталау;

      12) шағын мәтін,сөйлем құрастыру;

      13) тыңдау материалының көлемі: 30 сек. - 1 мин.

      29. Оқу (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрамын, әліпби әріптерін зерттеу):

      1) фонетика мен графика;

      2) дыбыс - тілдің аз өлшем бірлігі, сөздер мен буындардың дыбыстық құрылымы;

      3) дыбыстарды дауысты және дауыссыз дыбыстарға жіктеу (артикуляциялық, акустикалық, функционалдық аспектілер: дауысты дыбыстар еркін айтылады, кедергісі бар дауыссыздар, дауысты дыбыстар дауыстардан тұрады, дауыссыздар - дауыс пен шудан (дауысты), тек шу (саңырау), дауыссыздар дербес буынды тек дауысты дыбыспен бірге құрайды;

      4) дауыссыз дыбыстардың қатаң,ұяң,үнді болып жіктелуі;

      5) дауысты және дауыссыз дыбыстардың әлсіз және күшті позициялары;

      6) дыбыстың мағыналық рөлі, бір немесе бірнеше дыбыспен айырмашылыға бар сөздерді қатар қою;

      7) сөздің дыбыстық бірлігі және оның лексикалық мағынасын түсіну;

      8) дыбысты әріппен белгілеу; сөздің дыбыстық және әріптік құрамының сәйкестігін/сәйкессіздігін белгілеу; сөздердің орфоэпиялық нормаларын сақтап айту;

      9) буын - сөздің дыбысталатын ең аз бөлігі, сөздерді буынға бөлу;

      10) сөздің графикалық дыбыстық моделінен әріптердің модельдік сызбадағы дыбыстарды белгілеуге көшу; дауысты дыбысқа бағытталған сөздің дыбыстық әріптік үлгісін "оқу";

      11) дыбыстық талдау жүргізу;

      12) дыбыс пен әріпті ажырату (дыбыстарды естиміз және айтамыз, әріптерді көреміз, жазамыз, оқимыз);

      13) орыс графикасының позициялық принципін меңгеру, дауыссыз дыбыстардың жіңішкелігін (я, ю, е, Ұ, и) және ь белгісі арқылы жазу, [й’] дыбысын я, ю, е, Ұ әріптерімен белгілеу;

      14) я, ю, е, Ұ әріптерінің қосалқы рөлі;

      15) әріптердің белгілі тізбегі ретінде әліпбимен танысу;

      16) әр түрлі құрылымды сөздерді толық сөзбен, 2-6 сөзден тұратын сөйлемге ауысумен және 4-8 сөйлемнен тұратын мәтінді дұрыс оқуды үйрету, мұғалімнің сұрағы арқылы мәтіннен шағын үзінділерді таңдап оқуға үйрету.

      Ескерту: Көркем шығарманың көлемі 0,25-тен 1 бетке дейін (сюжеттік суретті қоса). Ғылыми-танымдық мәтіннің көлемі 0,1-0,3 беттен аспауы керек;

      17) сөйлеу кезінде дауыс ырғағының ұйымдасуын бақылау (сөйлем соңындағы дауыс ырғағы, хабарлы, сұраулы, лепті);

      18) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдерде дауыс ырғағын сақтау: нүкте, сұрақ және леп белгісі, үтірдегі үзілістерді, бір сөйлемді екінші сөйлемнен ажырататын үзілістерді сақтау;

      19) сөздің мағынасын байқау (мағынасы жақын және қарама–қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);

      20) өз бетінше оқу кезінде мәтіннің мазмұнын түсіну, баяндау сипатындағы өзгерген хабарлау мәтінін оқу, басы немесе соңы берілген бойынша мәтін құрастыру; оқығанының мазмұнына қатысты сұрақтарға жауаптар;

      21) әр түрлі жанрлардың ерекшеліктерін бөліп көрсету, шығарманың тақырыбын, негізгі ойын анықтау;

      22) мәтіндерді мәнерлеп оқу, рөлдерге бөліп оқу, оқылғанның мазмұнына қатынасын ойын білдіру (ұнайды / ұнамайды, себебі ...);

      23) оқу міндеттерін орындау үшін қажетті ақпаратты іздеу (мұғалімнің басшылығымен);

      24) мәтін, суреттер, диаграммалар, пиктограммалар, белгілер түрінде берілген ақпаратты түсіну;

      25) дауысты және дауыссыз дыбыстарды айту дағдыларын пысықтау, тұтас сөздермен және мағыналы бірліктермен оқу кезінде сөздерді айту (орфоэпиялық оқу);

      26) диктант және көшіріп жазу кезінде орфографиялық оқу емлесін сақтау;

      27) оқу жылдамдығы минутына 20-30 сөзді құрайды (жұрнақтар, жалғаулар, бөлшектер, шылау сөздер ретінде есептеледі).

      30. Жазу (жазу дағдыларын дамыту):

      1) баспа және жазба әріптердің (кіші және үлкен) графикалық бейнесін талдау, олардың құрылымдық элементтерін салыстыру, әріп элементтерін жазу;

      2) каллиграфиялық жазу дағдысын қалыптастыру: кіші және үлкен әріптер мен олардың қосылыстарын жазу;

      3) буындап жазу әрекетін пысықтау, қарапайым сөйлемдерді алдын ала үлгілеу арқылы жазу;

      4) жазылуы мен айтылуында айырмашылығы жоқ сөздерді, сөз тіркестерін және сөйлемдерді жазу;

      5) сөйлемдерді, жазылған және баспа мәтіннен мәтінді көшіру;

      6) тыныс белгілерінің ережелерін ескере отырып сөйлемдер жазу: нүкте, сөйлем соңындағы леп белгісі, сөйлемдегі сөздердің бөлек жазылуы;

      7) сөйлемнің басындағы бас әріп;

      8) айтылуымен бірегей анықталмаған сөздің әріптік жазылуындағы орын ретінде орфографияның жалпыланған түсінігін қалыптастыру;

      9) дыбыстарды әріптермен белгілеуге қатысы жоқ орфограммалар: жалқы есімдердегі және сөйлемнің басындағы бас әріптер, сөздер арасындағы қашықтық, буынға бөлу арқылы сөздерді жаңа жолға көшіру, сөйлем соңындағы тыныс белгілері;

      10) а-ә; ү-ұ; к-қ; г-ғ; н-ң; ы-і; о-ө айтылуы мен жазылуын ажырату;

      11) сөз және сөйлемнің мағынасын ажырату;

      12) сөз-заттардың атаулары, қоршаған әлем құбылыстары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, сөйлеу сәтінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін заттардың әрекетін білдіретін сөздер; бір затты білдіретін сөздер, көптеген объектілер, "ол", "олар" сөздеріне сәйкес келетін сөздер;

      13) сурет бойынша сөйлем құрастыру, берілген сөздерден сөйлем құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау, сөйлемдердің графикалық модельдерін құрастыру;

      14) жазбаша жұмыстың көлемі: сөздік диктант - 3-5 сөз, диктант - 5-10 сөз, оқыту мәтінінің көлемі - 10-20 сөз, мәтінді көшіру - 10-15 сөзден аспайды, шығармашылық мәтіннің көлемі - 2-3 сөйлем (мұғалімнің көмегімен).

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      31. Бағдарламадағы оқыту мақсаттары кодтаумен берілген. Кодта бірінші сан сыныпты білдіреді, екінші және үшінші сандар - бөлім мен бөлімше, төртінші сан - оқыту мақсатының нөмірленуі. 1.1.2.1 "1" кодында - сынып, "1.2". - бөлім мен бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік нөмірі.

      32. Оқыту мақсаттарының жүйесі:

Бөлім: тыңдалым және айтылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Сөйлеудің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз)

1.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен реттілігін есту арқылы анықтау;
1.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
1.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрастыру;
1.1.1.4 сөздерді олардың лексикалық мағынасына сәйкес жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер;
1.1.1.5 мәтінді, сөйлемді, сөзді ажырату;
1.1.1.6 берілген тақырыпқа мәтін құрастыру

1.2. Тыңдалған мәтіннің тақырыбын және негізгі ойын анықтау

1.1.2.1 мәтінде кім/не туралы екенін айту;
1.1.2.2 иллюстрациялық материал мен мұғалімнің көмегі арқылы мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
1.1.2.3 оқығанның негізгі түсінігі бойынша мәтінге тақырып қою

1.3. Тыңдалған материалды қайталау

1.1.3.1 шағын мәтінді баяндау (өз бетінше, мұғалімнің сұрақтары бойынша, суретті жоспар бойынша);
1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен оқиға кезеңдерін сақтай отырып шағын мәтінде баяндау

1.4. Оқиғаларды болжау

1.1.4.1 тақырып (аталуы)/немесе иллюстрациялар бойынша мәтін мазмұнын болжамдау

1.5. Сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым-қатынастың әртүрлі жағдайларына қатысу

0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым -қатынас жағдайында сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу);
1.1.5.3 сөйлеу барысында қолдану: сәлемдесу, алғыс айту, кешірім сұрау, өтініш, сөйлеу нормаларын сақтап қоштасу (сөйлеу этикетін)

1.6. Тыңдаушылардың назарын аудару

1.1.6.1 қарым-қатынастың вербалды емес құралдарын (ым-ишарат пен мимика) өтініш пен рұқсат сұрауда қолдану;
1.1.6.2 иллюстрациялық материалды пайдалана отырып, ым-ишара мен мимика (есте сақтау, қорқыту, таңдану, қорқу) не туралы екенін анықтау;
1.1.6.3 сөйлемнің соңындағы тыныс белгілерін ажырату (баяндау, сұраулы, лепті)

1.7. Бағалау пайымының айтылуы

1.1.7.1 тыңдалған/оқылған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ ұнамады");
1.1.7.2 тыңдаған/ оқыған мәтіннің негізінде өз ойын айту

1.8. Берілген тақырыпқа әңгіме құрастыру

1.1.8.1 сюжеттік суреттер сериясына сүйене отырып әңгіме құру /мұғалімнің сұрақтары бойынша /тірек сөз тіркестері, сөйлемдер;
1.1.8.2 сюжетті иллюстрация/суреттер арқылы әңгіме құрастыру

1.9. Сөздің дыбыстық формасында бағдарлау

1.1.9.1 буыннан дыбысты ажырату;
1.1.9.2 сөздегі дыбыстың орнын анықтау (басы, ортасы, соңы; бірінші, екінші ...);
1.1.9.3 сөздегі дыбыстарды бөлу, олардың санын анықтау;
1.1.9.4 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.5 буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буындарға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау

Бөлім: оқылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Оқу түрлерін қолдану

1.2.1.1 сөздердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.2 сөйлемдердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.1.4 тұтас сөздермен оқу;
1.2.1.5 түсініп оқуды қалыптастыру

2.2. Оқылған мәтіннің тақырыбын және негізгі ойын анықтау

1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау

2.3. Мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау

1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау

2.4. Мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну

1.2.4.1 заттың атын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.2 заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.3 заттың қимылын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.4 мағынасы жағынан жақын/қарама-қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.4.5 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен)

2.5. Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау

1.2.5.1 мәтінге/иллюстрацияларға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
1.2.5.2 иллюстрациялар/оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру

2.6. Мәтіндердің түрлері мен жанрын анықтау

1.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (жұмбақтар, мақал-мәтелдер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) қай жанрға жататынын атау

2.7. Әр түрлі көздерден қажетті ақпаратты алу

1.2.7.1 әліпби қатарының орналасу тәртібін пайдалана отырып (сөздіктер, анықтамалар, балалар энциклопедиялары) дереккөздерден ақпарат табу

2.8. Мәтіндерді салыстырмалы талдау

1.2.8.1 әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) дайын жоспар бойынша, мұғалімнің сұрақтары бойынша салыстыру

2.9. Сөздердің графикалық түрінде бағдарлау

1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.2 дыбыстық талдауды орындау;
1.2.9.3 дауысты дыбыстарға дыбыстық талдау жасау (әртүрлі жағдайда);
1.2.9.4 ь белгісі бар сөздерге дыбыстық талдау жасау;
1.2.9.5 ъ белгісі бар сөздерге дыбыстық талдау жасау;
1.2.9.6 дыбысталған дауыстылардың әріп пен дыбыстар санының айырмашылығын анықтау;
1.2.9.7 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерде дыбыс пен әріп санын анықтау;
1.2.9.8 әріптің орналасуына сәйкес дауысты (жуан/жіңішке), дауыссыз (қатаң, ұяң, үнді) дыбыстардың сөздегі қызметін анықтау;
1.2.9.9 ъ және ь белгілерінің сөздегі қызметін ажырату

Бөлім: жазылым

Бөілмше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Мәтін жоспарын құру

1.3.1.1 иллюстрациялық материал /мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою

3.2. Тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын баяндау

1.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау (өз бетінше/мұғалімнің көмегімен)

3.3. Әр түрлі формаларды қолдана отырып мәтін құру

1.3.3.1 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдер құрастыру;
1.3.3.2 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қысқа мәтіндер құрастыру

3.4. Әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу

1.3.4.1 жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.4.2 мұғалімнің көмегімен жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, шағын мәтіндерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу

3.5. Жұмыстағы қателерді табу және түзету

1.3.5.1 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.5.2 мәтіннің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету

3.6. Каллиграфиялық және графикалық нормаларды сақтау

1.3.6.1 әріп элементтерін дұрыс жазу;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.6.4 дыбыстарды әріптермен дұрыс белгілеу;
1.3.6.5. каллиграфиялық нормаларға сәйкес жазу

3.7. Орфографиялық нормаларды сақтау

1.3.7.1 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар сөздерді көшіру/жазу;
1.3.7.2 тасымалдау ережесін сақтау (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.3 өз есімдерінде бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.4 сөйлемнің басында бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.5 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.7.6 ъ (айыру белгісі) бар сөздерді жазу

3.8. Грамматикалық нормаларды сақтау

1.3.8.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.2 бір немесе бірнеше затты білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.3 "ол", "олар" деген сөздермен сәйкес сөздерді таңдау;
1.3.8.4 сөйлеу кезінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін қимылды білдіретін сөздерді айту

3.9. Пунктуациялық нормаларды сақтау

1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

      33. Осы оқу бағдарламасы "Әліппе, Ана тілі" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары бойынша бастауыш білім беру деңгейінің 1-сыныбы үшін қосымшаға сәйкес жүзеге асырылады.

      34. Сағат сандарын бөлімдер мен тақырыптар бойынша бөлу мұғалімнің өз еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныптары үшін "Әліппе, Ана тілі)" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру үшін ұзақ мерзімді жоспар (оқыту қазақ тілінде)

      1) 1-сынып:

      1-кесте

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым (тыңдау)
және айту

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі кезең
Әліппе
кезеңі

1.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен тізбегін есту арқылы анықтау;
1.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/ иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым-қатынас жағдайында сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу);
1.1.7.1 тыңдалған/ оқылған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ұнамады");
0.1.8.1сюжеттік суреттер желісімен әңгіме құрастыру /мұғалімнің сұрақтары бойынша/ тірек сөзтіркестері, сөйлемдер;
1.1.9.1 буыннан дыбысты ажырату;
0.1.9.2 дыбыстардың белгілерін ажырату (дауысты, дауыссыз);
0.1.9.3 дауыссыз дыбыстардың белгілері ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.5 буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буындарға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау

1.2.1.1 сөздердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.2 сөйлемдердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау;
1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/ немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау;
1.2.5.1 мәтінге/ иллюстрацияларға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
1.2.5.2 иллюстрациялар/ оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (жұмбақтар, мақал-мәтелдер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.2 дыбыстық талдауды орындау

1.3.1.1 иллюстрациялық материал /мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою;
1.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау (өз бетінше/мұғалімнің көмегімен);
1.3.3.1 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдер құрастыру;
1.3.3.2 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қысқа мәтіндер құрастыру;
1.3.6.1 әріп элементтерін дұрыс жазу;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

2-тоқсан

Әліппе
кезеңі

1.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен реттілігін есту арқылы анықтау;
1.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
1.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрастыру;
1.1.1.4 сөздерді олардың лексикалық мағынасына сәйкес жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер;
1.1.2.1 мәтінде кім/не туралы екенін айту;
1.1.2.2 иллюстрациялық материал мен мұғалімнің көмегі арқылы мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
1.1.3.1 шағын мәтінді баяндау (өз бетінше, мұғалімнің сұрақтары бойынша, суретті жоспар бойынша)
1.1.4.1 тақырып (аталуы)/немесе иллюстрациялар бойынша мәтін мазмұнын болжамдау
1.1.6.1 қарым-қатынастың вербалды емес құралдарын (ым-ишарат пен мимика) өтініш пен рұқсат сұрауда қолдану;
1.1.6.2 иллюстрациялық материалды пайдалана отырып, ым-ишара мен мимика (есте сақтау, қорқыту, таңдану, қорқу) не туралы екенін анықтау;
1.1.6.3 сөйлемнің соңындағы тыныс белгілерін ажырату (баяндау, сұраулы, лепті);
1.1.7.1 тыңдалған/оқылған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ұнамады");
1.1.8.1 сюжеттік суреттер сериясына сүйене отырып әңгіме құру /мұғалімнің сұрақтары бойынша/тірек сөз тіркестері, сөйлемдер;
1.1.9.3 сөздегі дыбыстарды бөлу, олардың санын анықтау;
1.1.9.4 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.5 буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буындарға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау

1.2.1.1 сөздердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.2 сөйлемдердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.1.4 тұтас сөздермен оқу;
1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау;
1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау;
1.2.4.5 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.7.1 әліпби қатарының орналасу тәртібін пайдалана отырып (сөздіктер, анықтамалар, балалар энциклопедиялары) дереккөздерден ақпарат табу;
1.2.8.1 әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) дайын жоспар бойынша, мұғалімнің сұрақтары бойынша салыстыру;
1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.2 дыбыстық талдауды орындау;
1.2.9.3 дауысты дыбыстарға дыбыстық талдау жасау (әртүрлі жағдайда);
1.2.9.4 ь белгісі бар сөздерге дыбыстық талдау жасау;
1.2.9.5 ъ белгісі бар сөздерге дыбыстық талдау жасау

1.3.1.1 иллюстрациялық материал /мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою;
1.3.3.1 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдер құрастыру;
1.3.3.2 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қысқа мәтіндер құрастыру;
1.3.6.1 әріп элементтерін дұрыс жазу;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.6.4 дыбыстарды әріптермен дұрыс белгілеу

3-тоқсан

Әліппеден кейінгі кезең

1.1.1.5 мәтінді, сөйлемді, сөзді ажырату;
1.1.1.6 берілген тақырыпқа мәтін құрастыру;
1.1.2.2 иллюстрациялық материал мен мұғалімнің көмегі арқылы мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
1.1.2.3 оқығанның негізгі түсінігі бойынша мәтінге тақырып қою;
1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен оқиға кезеңдерін сақтай отырып шағын мәтінде баяндау;
1.1.4.1 тақырып (аталуы)/немесе иллюстрациялар бойынша мәтін мазмұнын болжамдау:
1.1.5.3 сөйлеу барысында қолдану: сәлемдесу, алғыс айту, кешірім сұрау, өтініш, сөйлеу нормаларын сақтап қоштасу (сөйлеу этикетін);
1.1.6.1 қарым-қатынастың вербалды емес құралдарын (ым-ишарат пен мимика) өтініш пен рұқсат сұрауда қолдану;
1.1.6.2 иллюстрациялық материалды пайдалана отырып, ым-ишара мен мимика (есте сақтау, қорқыту, таңдану, қорқу) не туралы екенін анықтау;
1.1.6.3 сөйлемнің соңындағы тыныс белгілерін ажырату (баяндау, сұраулы, лепті);
1.1.7.2 тыңдаған/ оқыған мәтіннің негізінде өз ойын айту;
1.1.8.2 сюжетті иллюстрация/суреттер арқылы әңгіме құрастыру;
1.1.9.3 сөздегі дыбыстарды бөлу, олардың санын анықтау;
1.1.9.4 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.5 буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буындарға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау

1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.1.4 тұтас сөздермен оқу;
1.2.1.5 түсініп оқуды қалыптастыру;
1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау;
1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау;
1.2.4.1 заттың атын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.2 заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.3 заттың қимылын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.4 мағынасы жағынан жақын/қарама-қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.4.5 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.5.1 мәтінге/ иллюстрацияларға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
1.2.5.2 иллюстрациялар/ оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (жұмбақтар, мақал-мәтелдер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.7.1 әліпби қатарының орналасу тәртібін пайдалана отырып (сөздіктер, анықтамалар, балалар энциклопедиялары) дереккөздерден ақпарат табу;
1.2.8.1 әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) дайын жоспар бойынша, мұғалімнің сұрақтары бойынша салыстыру;
1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.6 дыбысталған дауыстылардың әріп пен дыбыстар санының айырмашылығын анықтау;
1.2.9.7 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерде дыбыс пен әріп санын анықтау;
1.2.9.8 әріптің орналасуына сәйкес дауысты (жуан/жіңішке), дауыссыз (қатаң, ұяң, үнді) дыбыстардың сөздегі қызметін анықтау;
1.2.9.9 ь және ъ белгілерінің қызметін ажырату

1.3.1.1 иллюстрациялық материал /мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою;
1.3.4.1 жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.4.2 мұғалімнің көмегімен жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, шағын мәтіндерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.5.1 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.5.2 мәтіннің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.6.4 дыбыстарды әріптермен дұрыс белгілеу;
1.3.6.5. каллиграфиялық нормаларға сәйкес жазу;
1.3.7.2 тасымалдау ережесін сақтау (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.3 өз есімдерінде бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.4 сөйлемнің басында бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.5 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.7.6 ъ (айыру белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.8.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.2 бір немесе бірнеше затты білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.3 "ол", "олар" деген сөздермен сәйкес сөздерді таңдау;
1.3.8.4 сөйлеу кезінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін қимылды білдіретін сөздерді айту;
1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

4-тоқсан

Әліппеден кейінгі
кезең

1.1.1.5 мәтінді, сөйлемді, сөзді ажырату;
1.1.1.6 берілген тақырыпқа мәтін құрастыру;
1.1.2.2 иллюстрациялық материал мен мұғалімнің көмегі арқылы мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
1.1.2.3 оқығанның негізгі түсінігі бойынша мәтінге тақырып қою;
1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен оқиға кезеңдерін сақтай отырып шағын мәтінде баяндау;
1.1.4.1 тақырып (аталуы)/ немесе иллюстрациялар бойынша мәтін мазмұнын болжамдау;
1.1.5.3 сөйлеу барысында қолдану: сәлемдесу, алғыс айту, кешірім сұрау, өтініш, сөйлеу нормаларын сақтап қоштасу (сөйлеу этикетін);
1.1.6.1 қарым-қатынастың вербалды емес құралдарын (ым-ишарат пен мимика) өтініш пен рұқсат сұрауда қолдану;
1.1.6.2 иллюстрациялық материалды пайдалана отырып, ым-ишара мен мимика (есте сақтау, қорқыту, таңдану, қорқу) не туралы екенін анықтау;
1.1.6.3 сөйлемнің соңындағы тыныс белгілерін ажырату (баяндау, сұраулы, лепті);
1.1.7.2 тыңдаған/оқыған мәтіннің негізінде өз ойын айту;
1.1.8.2 сюжетті иллюстрация/суреттер арқылы әңгіме құрастыру;
1.1.9.3 сөздегі дыбыстарды бөлу, олардың санын анықтау;
1.1.9.4 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.5 буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буындарға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау

1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.1.4 тұтас сөздермен оқу;
1.2.1.5 түсініп оқуды қалыптастыру;
1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау;
1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау;
1.2.4.1 заттың атын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.2 заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.3 заттың қимылын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.4 мағынасы жағынан жақын/қарама-қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.4.5 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.5.1 мәтінге/ иллюстрацияларға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
1.2.5.2 иллюстрациялар/ оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (жұмбақтар, мақал-мәтелдер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.7.1 әліпби қатарының орналасу тәртібін пайдалана отырып (сөздіктер, анықтамалар, балалар энциклопедиялары) дереккөздерден ақпарат табу;
1.2.8.1 әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) дайын жоспар бойынша, мұғалімнің сұрақтары бойынша салыстыру;
1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.6 дыбысталған дауыстылардың әріп пен дыбыстар санының айырмашылығын анықтау;
1.2.9.7 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерде дыбыс пен әріп санын анықтау;
1.2.9.8 әріптің орналасуына сәйкес дауысты (жуан/жіңішке), дауыссыз (қатаң, ұяң, үнді) дыбыстардың сөздегі қызметін анықтау;
1.2.9.9 ъ және ь белгілерінің сөздегі қызметін ажырату

1.3.1.1 иллюстрациялық материал /мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою;
1.3.4.1 жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.4.2 мұғалімнің көмегімен жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, шағын мәтіндерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.5.1 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.5.2 мәтіннің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.6.4 дыбыстарды әріптермен дұрыс белгілеу;
1.3.6.5. каллиграфиялық нормаларға сәйкес жазу;
1.3.7.1 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар сөздерді көшіру/жазу;
1.3.7.2 тасымалдау ережесін сақтау (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.3 өз есімдерінде бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.4 сөйлемнің басында бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.5 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.7.6 ъ (айыру белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.8.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.2 бір немесе бірнеше затты білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.3 "ол", "олар" деген сөздермен сәйкес сөздерді таңдау;
1.3.8.4 сөйлеу кезінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін қимылды білдіретін сөздерді айту;
1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

  бұйрығына
15-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
284 - қосымша

Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты – психикалық дамуы тежелген білім алушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, қарапайым грамматикалық түсініктерді қалыптастырумен өзара байланыста тыңдау, айту, оқу және жазу дағдыларын игеру үрдісінде функционалдық сауатты тұлғаны қалыптастыру үшін жағдай жасау.

      3. Оқу бағдарламасының міндеттері:

      1) сөйлеу әрекетінің барлық түрлерін дамыту (тыңдау, айту, оқу және жазу);

      2) сөйлеу, сөйлем, сөз, буын, екпін, дыбыс және әріп туралы қарапайым түсінік қалыптастыру;

      3) фонемалық қабылдау, дыбыстық талдау және жинақтауды қалыптастыру;

      4) қарапайым оқу дағдылары мен бастапқы жазу дағдыларын қалыптастыру;

      5) әліпбидің баспа және жазбаша әріптерін ажыратуға, каллиграфиялық жазуға және сәйкестендіруге үйрету;

      6) айналаға жағымды көзқарас қалыптастыру, сөйлеу мен қарым-қатынас мәдениетін дамыту;

      7) қоршаған ортаны түсіну арқылы сөздік қорын нақтылау және арттыру.

      8) "Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясына негізделген төзімділік, отансүйгіштік, жалпыадамзаттық құндылықтарды дарыту.

      4. Бағдарламаның түзету-дамытушылық міндеттері:

      1) фонемалық үрдістерді дамыту (фонемалық қабылдау, талдау, жинақтау және фонемалық түсініктер);

      2) фонетикалық дағдыларды қалыптастыру (артикуляциялық моториканы және бет бұлшықеттерінің қозғалысын дамыту, өтілетін дыбыстар және олардың тіркестерін айту дағдыларын дамыту, сөздердің буындық құрылымын меңгеру, оқылған буындар мен сөздер материалында сөйлеудің ырғақты-интонациялық ұйымдастырылуын дамыту);

      3) жазбаша сөйлеудегі дисграфиялық және аграмматикалық сипаттағы ерекше қателердің пайда болуының алдын алу және/немесе түзету;

      4) ұсақ моториканы дамыту;

      5) оптикалық-кеңістіктік қызметтің бұзылуын еңсеру;

      6) сөздік қорын белсендендіру және арттыру;

      7) тіл нормаларына сәйкес грамматикалық ұғымдарды қалыптастыру және синтаксистік құрылымдарды құра білу;

      8) білім алушылардың сөйлеу ерекшеліктерін ескере отырып, ауызекі сөйлеудің (ауызекі тілқатысу, сипаттау-баяндау) әр түрлі түрлерін дамыту;

      9) оқу іс-әрекеті құрамдас бөліктерін мақсатты қалыптастыру: оқу мақсатын түсіну және қабылдау, іс-әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа жету құралдарын анықтау, ағымдағы және қорытынды өзін-өзі бақылау, өзін-өзі бағалау

      5. Кең ауқымды дағдылармен бірлікте жеке тұлғалық қасиеттерді дамыту білім алушылардың білім берудің базалы құндылықтарын бойына сіңіру үшін негіз болып табылады: "қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілік", "құрмет", "ынтымақтастық", "еңбек және шығармашылық", "ашықтық", "өмір бойы білім алу".

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері

      6. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде білім алушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі: танымдық белсенділігі мен жұмыс қабілетінің төмендігі, танымдық қызығушылықтарының әлсіздігі, қоршаған табиғи және әлеуметтік әлем туралы білім мен идеялардың шектеулілігі, көру-кеңістіктік, есту-сөйлеу ақпаратын қабылдау мен өңдеудің баяу жылдамдығы, ақыл-ой операцияларының қалыптаспауы (талдау, жинақтау, салыстыру, жалпылау, абстракциялау, саралау), сөйлеу дамуындағы артта қалу, мінез-құлықты еркін реттеудегі қиындықтар, моториканың және қозғалыс үйлесімінің жетіспеушілігі.

      7. Оқу процесін арнайы педагогикалық ұстанымдары мен тәсілдеріне негізделіп, оларды жүзеге асыру психикалық дамуы тежелген оқушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.

      8. Оқытудың компенсаторлық-дамытушылық қағидасы психикалық дамудың тежелу себептеріне сәйкес дененің сақталған функциялары мен жүйелерін қолдануға негізделген білім беру процесін құруды көздейді. Оқу процесінде: төмен өнімділік пен өзін-өзін реттеудің жетілмегендігін ескере отырып, оқу материалын мөлшерлеу, көрнекі құралдарына сүйену, практикалық жаттығуларды ұйымдастырумен бірнеше рет қайталау, іс-әрекеттің жиі өзгеруі, оқытуды саралау мен даралау, ақыл-ой мен әрекеттерін кезеңімен қалыптастыру және "қадаммен", оларды ауызша, жазбаша, "іштей" сөйлеуде "операциялық" бекіту қолданылады; денсаулық сақтау технологияларын қолдану.

      9. Арнайы педагогикалық басшылықтың қажеттілік қағидасы. Мұғалім оқушының дамуының жалпы заңдылықтарын, әр сынып оқушысының танымдық мүмкіндіктерін, арнайы педагогикалық көмек әдістерін біле отырып, осы үрдісті тиімді басқару үшін оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін ұйымдастыруы керек. Оқушыларға оқу-танымдық қызметтің дербестігін көрсету қиын болған кезде, мұғалім оқушыға оқу міндетін орындауда сәттілік жағдайын қамтамасыз ететін оқушы қызметінің жетілмеген құрамдас бөлігінің міндеттерін алады. Мұғалімнің көмегі біртіндеп төмендеуі керек.

      10. Белсенділік әдісі: сөйлеу, тыңдау, оқу, жазу дағдыларын қалыптастыру үшін оқушылардың белсенді танымдық іс-әрекетіне педагогикалық жағдай жасауды көздейді.

      11. Коммуникативті тәсілге сәйкес оқу процесі коммуникативтік дағдыларды қалыптастыруға, жеке және топтық іс -әрекет үрдісінде өзінің және басқалардың жұмысын бағалау мен талдауға ықпал ететін тапсырмаларды қамтиды.

      12. Оқудың тиімділігі мен іс -әрекетке ынтасын арттыру үшін, сондай-ақ зейін, ойлау, фонематикалық есту, танымдық қабілеттер, артикуляциялық моториканы дамыту мақсатында ақпараттық -коммуникациялық технологиялар (бұдан әрі - АКТ) қолданылады. АКТ -ны қолдану оқу үрдісін жекелендіруге мүмкіндік береді; сабақтағы жұмыс мазмұнына қызығушылығын арттырады.

      13. Білім алушылардың жұмысқа қабілеттілігін ескере отырып, оқу үрдісінде АКТ мөлшерлі түрде пайдаланылады.

      14. Бағдарламаның пәнаралық байланыстары түзетудің құрамдас бөлігінің келесі пәндерімен орнатылады: "Айналамен таныстыру және тіл дамыту", "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету".

3-тарау. Оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. Оқу пәнінің мазмұны

      15. Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің мөлшері 0 сыныпта аптасына - 6 сағатты, оқу жылында 192 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      16. Оқу пәнінің мазмұнын таңдау бірліктері:

      1) орыс тілінің дыбыстар мен әріптер жүйесі;

      2) тілдік бірліктер: мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс;

      3) орыс тілінің кейбір грамматикалық ерекшеліктері;

      4) орфографиялық және пунктуациялық өлшемдердің ең аз мөлшері;

      5) балаларға арналған көркем әдебиет шығармалары және халық ауыз әдебиеті.

      17. Бағдарламаның мазмұны. Оқыту барысында келесі кезеңдер орын алады: әліппеге дейінгі, әліппе, әліппеден кейінгі. 0 сыныпта әліппеге дейінгі оқу кезеңі ұйымдастырылады, оған -54 сағат, ал әліппе кезеңіне 138 сағат бөлінеді.

      18. 0- сыныптың әріп кезеңінде келесі дыбыстар мен әріптер ретімен оқытылады: а,у, о, м, с, х, р,ш, ы, л,н,к, т, и, п, з, й, г, в, д, б, ж.

      19. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) мектепке дейінгі сыныпқа келген оқушыларды бастапқы зерделеу (жалпы және сөйлеудің даму деңгейін анықтау);

      2) оқу әрекетіне қызығушылығын арттыру;

      3) фонематикалық есту қабілетін дамыту;

      4) сөйлеу тілінің құрылымы туралы бастапқы түсінік қалыптастыру: (сөйлем, сөз, буын, дыбыс, екпін);

      5) қолдың ұсақ моторикасын, көру-моторлық үйлестіруді, көру-кеңістіктік бейнелерді дамыту;

      6) жазу тазалығы ережелерімен танысу;

      7) сөздік қорын белсендендіру және байыту;

      8) тіл нормаларына сәйкес грамматикалық түсініктер мен синтаксистік құрылымдарды құру біліктілігін қалыптастыру;

      9) ойлау, есте сақтау, қиял, зейінді дамыту.

      20. Әліппе кезеңі екінші тоқсанда басталып, оқу жылының соңында аяқталады. Дыбыс пен әріппен танысу сағаттарын сыныптағы оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу материалын меңгері деңгейіне қарай мұғалім өзі реттейді.

      21. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты ояту, сөйлеу дағдысын қалыптастыру;

      2) орыс алфавитінің әріптерімен таныстыру, дыбыстарды дұрыс айтуды үйрену;

      3) фонематикалық үрдістерді одан әрі дамыту (дыбыстарды қабылдау, дыбыстық талдау және жинақтау);

      4) екпінді және екпінсіз дауысты дыбыстар туралы түсінікпен таныстыру;

      5) әліпби әріптерінің қызметін меңгеру;

      6) тіл бірліктері туралы қарапайым ұғымдарды меңгеру (дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін);

      7) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру;

      8) тұтас сөздерді оқуға ауыса отырып, дұрыс, буындап оқу дағдыларын қалыптастыру;

      9) орфографиялық және орфоэпиялық оқуды меңгеру;

      10) ауызша және жазбаша сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      11) оқушылардың сөздік қорын байыту;

      12) байланысты монолог пен диалогтық сөйлеуді қолжетімді сөйлеу деңгейінде дамыту.

      22. Бағдарламаның мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Тыңдалым (тыңдау) және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық түсініктерді дамыту)";

      2) "Оқылым" бөлімі (оқу дағдыларын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрылымын, әліпби әріптерін зерделеу)";

      3) "Жазылым" бөлімі (жазу дағдыларын қалыптастыру).

      23. "Тыңдалым (тыңдау) және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық түсініктерді дамыту)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) сөйлеудің негізгі бірліктерін тану (мәтін, сөйлем, сөз);

      2) тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау;

      3) тыңдалған мәтінді айту;

      4) оқиғаларды болжау;

      5) сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым -қатынастың әр түрлі жағдайларына қатысу;

      6) тыңдаушылардың назарын аудару;

      7) бағалау пайымын білдіру;

      8) берілген тақырып бойынша әңгіме құрастыру;

      9) сөздің дыбыстық қалпын бағдарлау.

      24. "Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрылымы, әліпби әріптері)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) оқу түрлерін қолдану;

      2) оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау;

      3) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;

      4) мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну;

      5) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;

      6) мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау;

      7) сөздердің графикалық түрінде бағдарлау.

      25. "Жазылым (жазу дағдыларын қалыптастыру)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) мәтінге жоспар құру;

      2) тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын айту;

      3) елестетудің түрлі формаларын қолдана отырып мәтін құру;

      4) ) жұмыстағы қателерді табу және түзету;

      5) каллиграфиялық және графикалық нормалардың сақталуы;

      6) орфографиялық нормалардың сақталуы;

      7) грамматикалық нормалардың сақталуы;

      8) тыныс белгілерінің нормаларын сақтау.

      26. Оқудың негізгі мазмұны.

      27. Тыңдалым мен айтылым (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту):

      1) мұғалім мен оқушылардың сөйлеуін, аудио/бейне жазбаларды тыңдау, естілгеннің мағынасын түсіну, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру қабілеттерін қалыптастыру; коммуникативті мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдылырын дамыту (топпен қарым-қатынас, диалогқа қатысу, сахналау, рөлдік ойындар), сөйлеу этикетін қолдану, лексикалық тақырыптарға негізделген сөздік қорын кеңейту;

      2) вербалды емес байланыс құралдарын қолдану: (дауыс ырғағы, ым, ишарат, поза); сөйлеудің негізгі ережелерін ұстану (ырғақ, екпін, қарқын, кідіріс);

      3) 2-4 сөзден тұратын сөйлемді талдау, нақты жағдайға негізделген суреттерден сөйлемдерді дербес құрастыру;

      4) сөздің ойының қалыптасуы (практикалық деңгейде), сөздің сөйлем құрылымынан оқшаулануы, заттың, әрекеттің, сөздің, заттың белгілерін білдіретін сөздердің іс жүзінде ажырату;

      5) қысқа және ұзын сөз туралы түсінік, сөзді практикалық түрде бөліктерге (буындарға) бөлу, көмекші әдістерді қолдана отырып буын санын анықтау;

      6) дыбысты түсіну, сөйлеу мен айтылмайтын дыбыстарды ажырату, бір дыбысты және екі буынды сөздер аясында дыбыстарды тану, сөздегі дыбыстың орнын анықтау (басы, ортасы, соңы);

      7) артикуляция мүшелерімен, артикуляцияны дамытуға, сөйлеу тынысын дамытуға арналған статикалық және динамикалық жаттығулармен танысу;

      8) мұғалімнің сұрақтары бойынша сюжеттік сурет, сюжеттік суреттер сериясы бойынша сөйлемдер, шағын мәтіндер құрастыру;

      9) тыңдау материалының көлемі: 20 - 40 сек.

      28. Тыңдалым және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық бейнелеуді дамыту), әліппе кезеңі:

      1) диалогтік және монологтық байланысты сөйлеуді дамыту, ынталандыру және сұраулық дауыс ырғағын ажырату, үндеу, тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен мазмұнын анықтау, тыңдалған мәтін бойынша мазмұнын айту, құрылымы бұзылған мәтінді қалпына келтіру және екі жай сөйлем арасындағы себеп салдарын анықтау;

      2) жаңылпаш, тақпақ, санамақ, мақал-мәтелдерді, жұмбақтарды жаттау арқылы артикуляциялық аппаратты дамыту;

      3) сурет бойынша әңгімелеу, бақылау, көргендері, сезінгені, естігендері/ оқығандары туралы, басқа адамдардың іс-әрекеттері мен уайымдарына өз көзқарастарын білдіру, өздерінің көңіл күйлерін жеткізу тәсілдері;

      4) сюжеттік суреттер мен суретсіз ертегілерді айту, сюжеттік сурет пен сюжеттік суреттер бойынша әңгімелер құрастыру, тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, иллюстрациялар, тірек сөздер, мұғалімнің сұрақтары арқылы тыңдалған/оқылған мәтінді қайталау;

      5) сөздің мән мағынасын түсіну, сөзді дұрыс қолдану, сөздік қорын кеңейту; сөздерді орфоэпиялық нормалар бойынша айту;

      6) тыңдау материалының көлемі: 30 - 45 сек.

      29. Оқылым (оқу дағдыларын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрылымын, әліпбиді оқу), әліппеге дейінгі кезең.

      1) сөз бен сөйлем, сөз бен сөйлем туралы бастапқы түсінік, заттың аталуы ретінде "зат" және "сөз" ұғымдарын ажырату;

      2) сөйлем сызбасын оқу, құру және талдау;

      3) сөздің буын құрылымының графикалық сызбасын құру;

      4) дауысты және дауыссыз дыбыстар туралы түсінік (артикуляциялық, акустикалық, функционалдық аспектілері: дауысты дыбыстар еркін және әндетіп айтылады, жуан және жіңішке болып бөлінеді; дауыссыз дыбыстар кедергімен айтылады, қатаң, ұяң, үнді дауысты дыбыстар болып бөлінеді, дауысты және дауыссыздар дыбыстардың графикалық сызбамен белгілеу;

      5) буындар мен сөздердің сызбасын құрастыру, салыстыру, екі дауысты дыбыстан тұратын буындарға дыбыстық талдау жасау (ай, я); кері буын, тікелей ашық буын, тікелей тұйық буын, екі буынды сөздер.

      6) дауыссыз дыбыстардың жіктелуі.

      30. Оқылым (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін оқу), әліппе кезеңі.

      1) буын - сөздерді дыбыстаудың ең аз бірлігі, сөзді буынға бөлу;

      2) сөздің буындық және дыбыстық талдау жасау, сөздердің графикалық сызбасын құру және салыстыру;

      3) дыбыстың мағынасын анықтау қызметі, бір немесе бірнеше дыбыспен ерекшеленетін сөздердің орналасуы;

      4) дыбыстың әріппен таңбалануы; сөздің дыбыстық және әріптік құрамының сәйкестігін/сәйкессіздігін белгілеу; сөздердің орфоэпиялық нормаларын сақтай отырып айтылуы;

      5) сөздің сызбалық дыбыстық үлгісінен әріптермен үлгілік сызбадағы дыбыстарды белгілеуге ауысу; сөздің дыбыстық әріптік үлгісін дауысты дыбысқа бағыттап "оқу";

      6) буындарға, сөздерге дыбыстық талдау жасау;

      7) дыбыс пен әріпті ажырату;

      8) әр түрлі құрылымды сөздерді буынмен оқу арқылы бүтін сөзбен оқу, 2-4 сөзден тұратын сөйлемдерге көшу арқылы 3-4 сөйлемнен тұратын мәтіндерді дұрыс оқуға үйрету;

      9) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдердің дауыс ырғағы: нүкте, сұрақ және леп белгілері, үтір кезінде дауыс кідірісін сақтау; сөйлемдерді бір-бірінен ажырататын кідірісті сақтау;

      10) әр түрлі жанрдағы шығармаларды олардың ерекшеліктеріне қарай салыстыру, шығармада не айтылғанын, автордың негізгі ойын анықтау қабілетін дамыту;

      11) сөздің мағынасын байқау (мағынасы жақын және қарама-қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);

      12) өз бетінше тыңдау және оқу кезінде мәтіннің мазмұнын түсіну;

      13) оқығаның мазмұны бойынша сұрақтарға жауаптар;

      14) мәтін, суреттер, диаграммалар, пиктограммалар, белгілер түрінде берілген ақпаратты түсіну;

      15) орфографиялық оқуды диктант жазу мен көшіру кезінде өзін-өзі бақылау құралы ретінде қолдану.

      Ескерту: әліппе кезеңінің басында оқылымға берілетін мәтін көлемі 2-3 сөйлемнен және жылдың соңында 3-5 сөйлемнен аспауы керек. Әр сөйлемдегі сөздер саны 2-5-тен аспауы керек.

      31. Жазу (жазу дағдысын қалыптастыру), әліппеге дейінгі кезең:

      1) кескінді, нүктелі, көлеңкеленген, қабаттасқан бейнелерді тану, тақырыпты, тақырыптық суреттерді бөліктерден құрастыру, суреттерді қатарда орналастырудың заңдылықтарын табу, үлгі бойынша құрастыру;

      2) өз денесінің бөліктерінде, өзіне қатысты кеңістікте бағдарлану, заттардың, заттың бөліктерінің, геометриялық пішіндердің кеңістіктікте 3-5 заттың орналасуын анықтай отырып, тізбекті есте сақтау;

      3) қолдың ұсақ моторикасын дамыту, бояу, сурет салу, мозайкадан өрнектер жасау, нүктелі кескіндерді белгілеу, көлеңке түсіру, жиек салу, баспа және жазбаша әріптердің негізгі элементтерін жазу;

      4) жазуда тазалық ережелерімен танысу, жазу кезінде дұрыс отыру, қалам ұстау, жарық бағыты.

      32. Жазу (жазу дағдысын қалыптастыру), әліппе кезеңі:

      1) жазуға дайындық (дұрыс отыру, жарықтандыру, дәптердің орналасуы және жазу кезінде қарындаш / қалам ұстау дағдысы);

      2) дәптердегі қағаз бетінде (жұмыс жолы, сызық аралық кеңістік, жұмыс жолының жоғарғы және төменгі сызықтары, тік қиғаш сызықтар) бағдарлау қабілетін қалыптастыру;

      3) баспа және жазба әріптердің (кіші және үлкен) графикалық бейнелерін талдау, олардың құрылымдық элементтерін салыстыру, әріп элементтерін жазу;

      4) каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру: кіші және үлкен әріптер мен олардың қосылыстарын жазу;

      5) буындап жазу әрекеттерін пысықтау (дауыссыз дыбыстарды білдіретін әріптерді енгізу барысында), оларды алдын ала қарапайым үлгілеп, сөйлемдерді жазу;

      6) айтылуы мен жазылуы сәйкес келмейтін сөз тіркестері және сөйлемдерден диктант жазу;

      7) жазба және баспа түріндегі мәтіндегі сөйлемдерді көшіру;

      8) тыныс белгілерінің ережелерін ескере отырып сөйлемдер жазу: нүкте, леп белгісі, сөйлем соңындағы сұрақ белгілері, сөйлемдегі сөздердің жеке жазылуы; сөйлемнің басындағы бас әріп;

      9) сөз-заттардың атаулары, қоршаған әлем құбылыстары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, сөйлеу сәтінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін заттардың әрекетін білдіретін сөздер; бір затты білдіретін сөздер, көптеген объектілер, "ол", "олар" сөздеріне сәйкес келетін сөздер;

      10) суреттен сөйлем құрастыру, берілген сөздерден сөйлем құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау, сөйлемдердің сызбаларын құрастыру;

      11) сызбаның көмегімен сөздің дыбыстық құрамын үлгілеу; сөйлемді үлгілеу.

      Ескерту: жазбаша жұмыстың көлемі: графикалық диктант - 1-3 таңба, әріптік диктант - 2-3 әріп, буындық диктант - 2-3 буын, диктант - 3-4 сөз. Жазбаша жұмыстардың санын оқушылардың даму деңгейі мен қажеттіліктеріне қарай мұғалім белгілейді.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      33. Бағдарламада оқыту мақсаттары кодпен берілген. Кодтың бірінші саны сыныпты, екінші және үшінші сандары – бөлім мен бөлімше, төртінші саны оқыту мақсатының ретін көрсетеді. 0.1.2.1 кодында: "0" – сынып, "1.2" – бөлім мен бөлімше, "1" –оқыту мақсатының реттік номері

      34. Оқыту мақсаттарының жүйесі:

Бөлім: тыңдалым мен айтылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Сөйлеудің негізгі бірліктері туралы түсінік (мәтін, сөйлем, сөз)

0.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен тізбегін есту арқылы анықтау;
0.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.1.4 сөз бен затты аталған сөзбен ажырату;
0.1.1.5 сөздерді лексикалық мағынасына қарай жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер

1.2. Тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау

0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын атаңыз;
0.1.2.2 мұғалімнің көмегімен/немесе иллюстрациялық материалға сүйене отырып, мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау

1.3. Тыңдалған материалдың мазмұнын баяндау

0.1.3.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен, мұғалімнің сұрақтары бойынша немесе мұғалімнің көмегімен)

1.4. Оқиғаларды болжау

0.1.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің мазмұнын тақырып (айдар) немесе иллюстрация бойынша болжау

1.5. Сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым -қатынастың әр түрлі жағдайларына қатысу

0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/ иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым -қатынас жағдайында (өтініш, рұқсат сұрау) сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу)

1.6. Тыңдаушылардың назарын аудару

0.1.6.1 вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара) қолданып, амандасу мен қоштасу әрекеттерін бейнелеу;
0.1.6.2 иллюстрациялық материалды қолдана отырып, қандай қимылдар мен ым-ишара нені білдіретінін анықтау (еске түсіру, қорқыту, таңдану, қорқыныш);
0.1.6.3 сөйлем соңындағы дауыс ырғағын ажырату (хабарлы, сұраулы, лепті)

1.7. Пікірін білдіру

0.1.7.1 тыңдаған/оқыған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ ұнамады")

1.8. Берілген тақырыпқа әңгіме құрастыру

0.1.8.1 сюжеттік суреттер желісімен әңгіме құрастыру /мұғалімнің сұрақтары бойынша/ тірек сөзтіркестері, сөйлемдер;
0.1.8.2 сурет, сурет жоспары бойынша мұғалімнің сұрақтарының көмегімен жақсы таныс затты, жануарды сипаттау

1.9. Сөздің дыбыстық түрінде бағдарлану

0.1.9.1. сөздегі дыбысты белгілеу, санын анықтау;
0.1.9.2 дыбыстардың белгілерін ажырату (дауысты, дауыссыз);
0.1.9.3 дауыссыз дыбыстардың белгілерін ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
0.1.9.5. сөзден/буыннан есту арқылы дыбысты ажырату;
0.1.9.6. сөздегі дыбыстың орын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.7 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.9.8 дауысты дыбыстарды ажырату;
0.1.9.9 дауыссыз дыбыстарды ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.10 сөздерді буынға бөлу;
0.1.9.11 дауысты дыбыстарға сүйене отырып сөздің буындық құрамын анықтау;
0.1.9.12 екпінді буынды анықтап, белгілеу

Бөлім: оқылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Оқу түрлерін қолдану

0.2.1.1 сөздердің/сөйлемдердің сызбаларын оқу;
0.2.1.2 сөздердің/сөйлемдердің сызбаларын құру;
0.2.1.3 дыбысты анықтаған кезде сәйкес әріпті көрсету;
0.2.1.4 сөздің сызбасын заттың аталуымен сәйкестендіру;
0.2.1.5 кеспе әріптерден сөздер құрастыру және оқу;
0.2.1.6 екі-үш әріптен құралған буындар мен сөздерді оқу

2.2. Оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтау

0.2.2.1 мәтінді сөйлемдер тобынан ажырату;
0.2.2.2 мұғалімнің сұрақтары арқылы мәтінде (тақырыпта) кім немесе не туралы айтылғанын анықтау;
0.2.2.3 мұғалімнің сұрақтары/тірек сөз тіркестерін қолдана отырып мәтіннің негізгі ойын анықтау

2.3. Мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау

0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен немесе сюжеттік суреттер арқылы мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау

2.4. Мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну

0.2.4.1 сөздердің лексикалық мәнін және мағынасын түсіну;
0.2.4.2 мұғалімнің көмегімен заттарды сөздермен атау және ажырату;
0.2.4.3 мұғалімнің көмегімен заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.4 мұғалімнің көмегімен қимылды білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.5 мағынасы бойынша жақын/қарама -қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің көмегімен немесе көрнекі материалмен);
0.2.4.6 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің көмегімен немесе көрнекі материалмен)

2.5. Сұрақтар мен жауаптарды пайымдау

0.2.5.1 мәтінге/иллюстрацияға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
0.2.5.2 оқылған/тыңдалған мәтінге иллюстрациялар бойынша сұрақтарға жауап беру

2.6. Мәтіннің түрлері мен жанрларын анықтау

0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтін жанрын (жұмбақтар, мақал -мәтелдер) атау;
0.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтін қай жанрға жататынын (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) атау

2.7. Сөздердің графикалық түрінде бағытталуы

0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 өтілген әріптердің баспа бейнесін танып, оны дыбыспен сәйкестендіру

Бөлім: жазылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Мәтінге жоспар құру

0.3.1.1 иллюстрациялық материал/ мұғалімнің көмегімен әңгімеге суретті жоспар құруы;
0.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің тақырыбын қою.

3.2. Тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын баяндау

0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау

3.3. Ұсынудың әр түрлі әдістерін қолдана отырып мәтін құру

0.3.3.1 суретті, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, тыңдалған мәтіндер бойынша ақпаратты баяндау

3.4. Жұмыстағы қателерді табу және түзету

0.3.4.1 буындарды, айтылу емлесінен айырмашылығы жоқ сөздерді тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету

3.5. Каллиграфиялық және графикалық нормалардың сақталуы

0.3.5.1 заттың бейнесін кескіндеу және жеке бөлшектерден тұтас бейнені қалпына келтіру;
0.3.5.2 үлгі, трафарет бойынша сызу;
0.3.5.3 суретті тізбек, нүкте бойынша сызу;
0.3.5.4 cуреттің ішкі жиегін бояу, көлеңкелеу;
0.3.5.5 ұзын және қысқа таяқшаларды, ирек және дөңгелек сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.6 тік, көлденең, қиғаш түзу сызықтарды
салу (жазу);
0.3.5.7 түзу таяқшаны көлбеу сызықтармен қосып салу (жазу);
0.3.5.8 жоғары және төменгі жағы дөңгеленген түзу таяқшаны салу (жазу);
0.3.5.9 сопақша және жартылай сопақша салу (жазу);
0.3.5.10 ілмегі бар таяқша салу (жазу);
0.3.5.11 төменгі ілмегі бар түзу көлбеу сызық жазу;
0.3.5.12 өтілген әріптердің баспа әріп элементтерін жазу;
0.3.5.13 оң жаққа қараған жартылай сопақша жазу (үлкен және кіші);
0.3.5.14 сол жаққа қараған жартылай сопақша жазу (үлкен және кіші);
0.3.5.15 әріп элементтерінен жиектер жасау;
0.3.5.16 дөңгеленген және толқын сызықтар салу (жазу);
0.3.5.17 көлденең, тік қиғаш түзу сызықтар салу (жазу);
0.3. 5.18 өтілген әріптердің элементтерін жазу;
0.3.5.19 өтілген әріптердің бас және кіші әріптерін бастырып жазу;
0.3.5.20 өтілген әріптердің бас және кіші аріптерін жазу;
0.3.5.21 өтілген әріптер мен олардың қосылуын тазалық талаптарына сәйкес жазу

3.6. Орфографиялық нормаларды сақтау

0.3.6.1 дыбыстар мен әріптерді ажырату және оларды жазу;
0.3.6.2 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен жазу;
0.3.6.3 мұғалімнің көмегімен адамның атын, тегін бас әріппен жазу;
0.3.6.4 жи-ши тіркестерінің емле ережесін атау, бұл тіркестерді сөз құрамында тану;
0.3.6.5 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар кейбір сөздерді жазу ворона, корова, лопата, машина, молоко, сахар, сорока

3.7. Грамматикалық нормалардың сақталуы

0.3.7.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
0.3.7.2 заттардың санын білдіретін сөздерді ажырату (бір, көп)

3.8. Тыныс белгілері нормаларының сақталуы

0.3.8.1 сөйлем соңына тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

      35. Осы оқу бағдарламасы қосымшада келтірілген Бастауыш білім беру деңгейінің 0 сыныбына арналған "Букварь, Обучение грамоте" пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      36. Сағат сандарын бөлімдер мен тақырыптар бойынша бөлу мұғалімнің өз еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 0 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар (оқыту орыс тілінде)

      1) мектепке дейінгі сынып:

      1-кесте

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым (тыңдау)
және айту

Оқылым

Жазылым

Әліппегедейінгі кезең

0.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен тізбегін есту арқылы анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.1.4 сөз бен затты аталған сөзбен ажырату;
0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/ иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым-қатынас жағдайында (өтініш, рұқсат сұрау) сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.7.1 тыңдаған/оқыған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ ұнамады");
0.1.8.1 сюжеттік суреттер желісімен әңгіме құрастыру/мұғалімнің сұрақтары бойынша/тірек сөзтіркестері, сөйлемдер;
0.1.9.1. сөздегі дыбысты белгілеу, санын анықтау;
0.1.9.2 дыбыстардың белгілерін ажырату (дауысты, дауыссыз);
0.1.9.3 дауыссыз дыбыстардың белгілерін ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
0.1.9.12 екпінді буынды анықтау және белгілеу

0.2.1.1 сөздердің/ сөйлемдердің сызбаларын оқу;
0.2.1.2 сөздердің/ сөйлемдердің сызбаларын құру;
0.2.5.2 оқылған/ тыңдалған мәтінге иллюстрациялар бойынша сұрақтарға жауап беру

0.3.1.1 иллюстрациялық материал/мұғалімнің көмегімен әңгімеге суретті жоспар құруы;
0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау;
0.3.3.1 суретті, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, тыңдалған мәтіндер бойынша ақпаратты баяндау;
0.3.5.1 үлгі, трафарет бойынша сызу;
0.3.5.2 сызбаны кескін бойымен, нүктелер бойынша сызу;
0.3.5.3 кескінді суреттің ішін бояу;
0.3.5.4 парақтың жоғарғы, төменгі, оң және сол жағын көрсету;
0.3.5.5 ұзын және қысқа таяқшаларды, ирек және дөңгелек сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.6 тік, көлденең, қиғаш түзу сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.16 дөңгеленген және толқын сызықтар салу (жазу);
0.3.5.17 көлденең, тік қиғаш түзу сызықтар салу (жазу)

2-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.1 Сөйлемдегі сөздердің саны мен тізбегін есту арқылы анықтау;
0.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.1.4 сөз бен затты аталған сөзбен ажырату;
0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын атаңыз;
0.1.3.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен, мұғалімнің сұрақтары бойынша немесе мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің мазмұнын тақырып (айдар) немесе иллюстрация бойынша болжау;
0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/ иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым -қатынас жағдайында (өтініш, рұқсат сұрау) сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.7.1 тыңдаған/оқыған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ұнамады");
0.1.8.1 сюжеттік суреттер желісімен әңгіме құрастыру/мұғалімнің сұрақтары бойынша/тірек сөзтіркестері, сөйлемдер;
0.1.9.1. сөздегі дыбысты белгілеу, санын анықтау;
0.1.9.2 дыбыстардың белгілерін ажырату (дауысты, дауыссыз);
0.1.9.3 дауыссыз дыбыстардың белгілерін ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
0.1.9.6. сөздегі дыбыстың орын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.10. сөздерді буынға бөлу;
0.1.9.12 екпінді буынды анықтау және белгілеу

0.2.1.1 сөйлем, сөз сызбаларын оқу;
0.2.1.2 сөздер/ сөйлемдер сызбасын құру;
0.2.1.3 дыбысты анықтаған кезде сәйкес әріпті көрсету;
0.2.1.4 сөздің сызбасын заттың аталуымен сәйкестендіру;
0.2.1.5 кеспе әріптерден сөздер құрастыру және оқу;
0.2.1.6 екі-үш әріптен құралған буындар мен сөздерді оқу;
0.2.2.1 мәтінді сөйлемдер тобынан ажырату;
0.2.2.2 мұғалімнің сұрақтары арқылы мәтінде (тақырыпта) кім немесе не туралы айтылғанын анықтау;
0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен немесе сюжеттік суреттер арқылы мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.1 сөздердің лексикалық маңызын және мағынасын түсіну;
0.2.5.2 оқылған/ тыңдалған мәтінге иллюстрациялар бойынша сұрақтарға жауап беру;
0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтін жанрын (жұмбақтар, мақал -мәтелдер) атау;
0.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтін қай жанрға жататынын (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) атау;
0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 өтілген әріптердің баспа бейнесін танып, оны дыбыспен сәйкестендіру

0.3.1.1 иллюстрациялық материал/мұғалімнің көмегімен әңгімеге суретті жоспар құруы;
0.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінін тақырыбын қою;
0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау;
0.3.3.1 суретті, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, тыңдалған мәтіндер бойынша ақпаратты баяндау;
0.3.5.4 cуреттің ішкі жиегін бояу, көлеңкелеу;
0.3.5.5 ұзын және қысқа таяқшаларды, ирек және дөңгелек сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.6 тік, көлденең, қиғаш түзу сызықтарды салу (жазу);
0.3.5.7 түзу таяқшаны көлбеу сызықтармен қосып салу (жазу);
0.3.5.8 жоғары және төменгі жағы дөңгеленген түзу таяқшаны салу (жазу);
0.3.5.9 сопақша және жартылай сопақша салу (жазу);
0.3.5.10 ілмегі бар таяқша салу (жазу);
0.3.5.15 әріп элементтерінен жиектер жасау

3-тоқсан

Әліппе кезеңі

0.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.1.5 сөздерді лексикалық мағынасына қарай жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер;
0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын атаңыз;
0.1.2.2 мұғалімнің көмегімен/немесе иллюстрациялық материалға сүйене отырып, мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
0.1.3.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен, мұғалімнің сұрақтары бойынша немесе мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің мазмұнын тақырып (айдар) немесе иллюстрация бойынша болжау;
0.1.5.1 мұғалімнің көмегімен/ иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым-қатынас жағдайында (өтініш, рұқсат сұрау) сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу);
0.1.6.1 вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара) қолданып, амандасу мен қоштасу әрекеттерін бейнелеу;
0.1.6.2 иллюстрациялық материалды қолдана отырып, қандай қимылдар мен ым-ишара нені білдіретінін анықтау (еске түсіру, қорқыту, таңдану, қорқыныш);
0.1.7.1 тыңдаған/оқыған материал туралы қарапайым пікір білдіру;
0.1.8.2 сурет, сурет жоспары бойынша мұғалімнің сұрақтарының көмегімен жақсы таныс затты, жануарды сипаттау;
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
0.1.9.5. сөзден/буыннан есту арқылы дыбысты белгілеу;
0.1.9.6. сөздегі дыбыстың орын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.7 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.9.8 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
0.1.9.9 дауыссыз дыбыстарды ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.10 сөздерді буынға бөлу;
0.1.9.11 дауысты дыбыстарға сүйене отырып сөздің буындық құрамын анықтау;
0.1.9.12 екпінді буынды анықтап, белгілеу

0.2.2.2 мұғалімнің сұрақтары арқылы мәтінде (тақырыпта) кім немесе не туралы айтылғанын анықтау;
0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен немесе сюжеттік суреттер арқылы мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.1 сөздердің лексикалық мағызын және мағынасын түсіну;
0.2.4.2 мұғалімнің көмегімен заттарды сөздермен атау және ажырату;
0.2.4.3 мұғалімнің көмегімен заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.4 мұғалімнің көмегімен қимылды білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.5.1 мәтінге/ иллюстрацияға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
0.2.5.2 оқылған/тыңдалған мәтінге иллюстрациялар бойынша сұрақтарға жауап беру;
0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтін жанрын (жұмбақтар, мақал -мәтелдер) атау;
0.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтін қай жанрға жататынын (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) атау;
0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 өтілген әріптердің баспа бейнесін танып, оны дыбыспен сәйкестендіру

0.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінін тақырыбын қою;
0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау;
0.3.4.1 буындарды, айтылу емлесінен айырмашылығы жоқ сөздерді тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
0.3.5.11 жоғарғы жағында ілмек бар тік қиғаш сызық жазу;
0.3.5.12 төменгі жағында ілмек бар түзу қиғаш сызық жазу;
0.3.5.13 оңға қарайтын сопақшаның жартысын жазу (үлкен және кіші);
0.3. 5.14 солға қарайтын сопақшаның жартысын жазу (үлкен және кіші);
0.3.5.15 әріптер элементтерінен жиектерді орындау;
0.3.5.18 өтілген әріптердің элементтерін жазу;
0.3.5.19 өтілген әріптердің бас мен кіші әріптерін бастыру;
0.3.5.20 өтілген әріптерді үлкен және кіші әріптермен жазу;
0.3.6.1 дыбыстар мен әріптерді ажырату және оларды жазу;
0.3.6.2 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен жазу;
0.3.6.3 мұғалімнің көмегімен адамның атын, тегін бас әріппен жазу;
0.3.6.5 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар кейбір сөздерді жазу;
0.3.7.1 заттың атын, сынын, қимыдын білдіретін сөздерді ажырату;
0.3.7.2 заттардың санын білдіретін сөздерді ажырату (бір, бірнешеу, көп)
0.3.8.1 сөйлем соңына тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

4-тоқсан

Әліппе
кезеңі

0.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
0.1.1.5 сөздерді лексикалық мағынасына қарай жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер;
0.1.2.1 мәтінде кім/не туралы айтылғанын атаңыз;
0.1.2.2 мұғалімнің көмегімен/немесе иллюстрациялық материалға сүйене отырып, мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
0.1.3.1 шағын мәтіндерді баяндау (өздігінен, мұғалімнің сұрақтары бойынша немесе мұғалімнің көмегімен);
0.1.4.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің мазмұнын тақырып (айдар) немесе иллюстрация бойынша болжау;
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу);
0.1.6.1 вербалды емес байланыс құралдарын (ым-ишара) қолданып, амандасу мен қоштасу әрекеттерін бейнелеу;
0.1.6.2 иллюстрациялық материалды қолдана отырып, қандай қимылдар мен ым-ишара нені білдіретінін анықтау (еске түсіру, қорқыту, таңдану, қорқыныш);
0.1.7.1 тыңдаған/оқыған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ұнамады"):
0.1.9.5. сөзден/буыннан есту арқылы дыбысты белгілеу;
0.1.9.6. сөздегі дыбыстың орын анықтау (басы, ортасы, соңы);
0.1.9.7 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
0.1.9.8 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
0.1.9.9 дауыссыз дыбыстарды ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.10. сөздерді буынға бөлу

0.2.2.2 мұғалімнің сұрақтары арқылы мәтінде (тақырыпта) кім немесе не туралы айтылғанын анықтау;
0.2.3.1 мұғалімнің көмегімен немесе сюжеттік суреттер арқылы мәтіннің басын, ортасын және соңын анықтау;
0.2.4.2 мұғалімнің көмегімен заттарды сөздермен атау және ажырату;
0.2.4.3 мұғалімнің көмегімен заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.4 мұғалімнің көмегімен қимылды білдіретін сөздерді атау және ажырату;
0.2.4.5 мағынасы бойынша жақын/қарама -қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің көмегімен немесе көрнекі материалмен);
0.2.4.6 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің көмегімен немесе көрнекі материалмен);
0.2.5.1 мәтінге/ иллюстрацияға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
0.2.5.2 оқылған/ тыңдалған мәтінге иллюстрациялар бойынша сұрақтарға жауап беру;
0.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтін жанрын (жұмбақтар, мақал -мәтелдер) атау;
0.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтін қай жанрға жататынын (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) атау;
0.2.7.1 "дыбыс", "әріп" ұғымдарын ажыратып, оларды графикалық түрде белгілеу;
0.2.7.2 өтілген әріптердің баспа бейнесін танып, оны дыбыспен сәйкестендіру

0.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінін тақырыбын қою;
0.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау;
0.3.4.1 буындарды, айтылу емлесінен айырмашылығы жоқ сөздерді тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
0.3.5.18 өтілген әріптердің элементтерін жазу;
0.3.5.19 өтілген әріптердің бас мен кіші әріптерін бастыру;
0.3.5.20 өтілген әріптерді үлкен және кіші әріптермен жазу;
0.3.5.21 өтілген әріптер мен олардың қосылуын тазалық талаптарға сәйкес жазу;
0.3.6.2 мұғалімнің көмегімен сөйлемді бас әріппен жазу;
0.3.6.3 мұғалімнің көмегімен адамның атын, тегін бас әріппен жазу;
0.3.6.4 жи-ши тіркестерінің емле ережесін атау, бұл тіркестерді сөз құрамында тану;
0.3.6.5 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар кейбір сөздерді жазу;
0.3.7.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
0.3.7.2 заттардың санын білдіретін сөздерді ажырату (бір, бірнешеу, көп);
0.3.8.1 сөйлем соңына тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

      Ескерту:

      1) Бір тоқсанның аясында оқу мақсаты сөйлеу әрекеттерінде түрлендіре береді.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрі
2024 жылғы 6 қарашадағы
№ 327 бұйрығына
16-қосымша

Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Букварь, Обучение грамоте" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты - қарапайым грамматикалық ұғымдарды ескере отырып, тыңдау (тыңдау), сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын меңгеру процесінде функционалды сауатты жеке тұлғаны қалыптастыруға жағдай жасау психикалық дамуы тежелген оқушылардың жеке ерекшеліктері.

      3. Бағдарламаның оқу мақсаттары:

      1) сөйлеу әрекетінің барлық түрлерін дамыту (тыңдау, айту, оқу және жазу);

      2) фонематикалық қабылдауды дамыту, талдау және жинақтау;

      3) сөздерді, сөйлемдерді, шағын мәтіндерді оқу дағдыларын қалыптастыру; оқығанын түсінуге мүмкіндік беретін қарқынды және мәнерлі оқу;

      4) сөздік қорын байыту;

      5) оқуға және кітапқа деген қызығушылықты тәрбиелеу;

      6) ақпаратты талдау, салыстыру, жалпылау, жүйелеу қабілетін дамыту;

      7) басқаларға мейірімді көзқарасты қалыптастыру, сөйлеу мәдениеті мен қарым -қатынас мәдениетін дамыту;

      8) қоршаған әлемді түсіну арқылы сөйлеу мәдениеті мен қарым-қатынас мәдениетіне достық қатынас қалыптастыру;

      9) қарым-қатынас біліктілігі мен дағдыларын дамыту: әңгімелесушіні тыңдау мен ести білу қабілеті, диалог жүргізуге дайындық;

      10) "Мәңгілік Ел" жалпыұлттық идеясына негізделген отансүйгіштік, жалпыадамзаттық құндылықтарды дарыту.

      4. Бағдарламаның түзету-дамытушылық міндеттері:

      1) фонематикалық үрдістерді дамыту (фонематикалық қабылдау, талдау, синтез және фонематикалық көріністер);

      2) фонетикалық дағдыларды қалыптастыру (бет бұлшықеттерінің артикуляциялық моторикасын және қозғалғыштығын дамыту, оқылатын дыбыстар мен олардың сәйкестігін айту дағдыларын дамыту, сөздердің буындық құрылымын пысықтау, оқылған буындар мен сөздер негізінде сөйлеудің ырғақты және дауыс екпінін дамыту);

      3) ұсақ моториканы дамыту;

      4) жазбаша сөйлеуде дисграфиялық және аграмматикалық сипаттағы нақты қателердің пайда болуына және / немесе түзетілуіне жол бермеу;

      5) көру-кеңістіктік белсенділіктің бұзылуын еңсеру;

      6) сөздік қорды байыту және белсендіру;

      7) ауызша сөйлеу түрлерін (ауызекі-диалогтік, сипаттау-баяндау) дамыту;

      8) оқу қызметінің құрамдас бөліктерін мақсатты түрде қалыптастыру: білім беру мақсатын түсіну және қабылдау, әрекеттерді жоспарлау, мақсатқа жету құралдарын анықтау, ағымдық және қорытынды өзін-өзі бақылау, өзін-өзі бағалауды жүзеге асыру.

      5. Дағдылардың кең ауқымы жеке қасиеттерді дамыту дағдысымен органикалық бірлікте білім алушылардың бойында негізгі құндылықтарды сіңірудің негізі болып табылады: "қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік", "сыйластық", "ынтымақтастық", "еңбек пен шығармашылық", "жариялық", "өмір бойы білім алу".

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері

      6. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде оқушылардың даму ерекшеліктері ескеріледі: танымдық белсенділігі мен еңбекке қабілетінің төмендігі, танымдық қызығушылықтың әлсіздігі, қоршаған табиғат және әлеумет туралы білім мен түсініктің шектеулігі, көру-кеңістіктік, есту-сөйлеу арқылы қабылдайтын ақпаратты қабылдау мен өңдеу жылдамдығының баяулығы, ойлау операцияларының қалыптаспауы (талдау, жинақтау, салыстыру, жалпылау, дерексіздендіру, бөлшектеу), сөйлеу тілінің қалыс қалуы, мінез-құлықты реттеудегі қиындықтар, қимыл-қозғалыстарды үйлестірудің жетіспеушілігі.

      7. Оқыту процесін арнайы педагогиканың ұстанымдары мен тәсілдеріне негізделіп, оны жүзеге асыру психикалық дамуы тежелген оқушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.

      8. Оқытудың компенсаторлық-дамытушылық қағидасы психикалық дамудың тежелу себептеріне сәйкес ағзаның сақталған функциялары мен жүйелерін қолдануға негізделген оқу процесін құруды көздейді. Оқу процесінде: өзін-өзі реттеудің төмен тиімділігі мен жетілмегендігін ескере отырып, көрнекі құралдарға сүйену оқу материалының дозасы, практикалық жаттығуларды ұйымдастырумен қатар бірнеше рет қайталануы, іс-әрекеттің жиі өзгеруі, оқудың саралануы мен даралануы, ойлау әрекеттерін кезеңімен қалыптастыру және оларды бірте бірте ауызша, жазбаша және ішкі сөйлеуде бекіту; денсаулық сақтау технологияларын қолдану.

      9. Арнайы педагогикалық басшылықтың қажеттілік қағидасы. Мұғалім оқушының жалпы даму заңдылықтарын, сыныптағы әрбір оқушының танымдық мүмкіндіктерін, арнайы педагогикалық көмек әдістерін біле отырып, мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызметін осы үрдісті тиімді басқаратындай етіп ұйымдастыруы керек. Оқушыларға оқу-танымдық іс-әрекеттің дербестігін көрсету қиын болған кезде, мұғалім оқушыға оқу міндетін орындауда сәттілік жағдайын қамтамасыз ететін оқушы қызметінің жетілмеген компонентінің функцияларын алады. Мұғалімнің көмегі біртіндеп төмендеуі керек.

      10. Белсенділік әдісі оқушылардың белсенді танымдық іс-әрекетіне, сөйлеу, тыңдау, оқу, жазу біліктілігі пен дағдыларын қалыптастыруға педагогикалық жағдай жасауды көздейді.

      11. Коммуникативті тәсілге сәйкес оқу процесіне қарым-қатынас дағдыларды қалыптастыруға, өздерінің және өзгелердің шығармашылық жұмысын жеке және топтық іс-әрекет үрдісінде бағалау мен талдауға ықпал ететін тапсырмалар кіреді.

      12. Оқыту мен іс-әрекеттің мотивациясының тиімділігін арттыру үшін оқушылардың зейінін, ойлауын, фонематикалық естуін, танымдық қабілеттерін, артикуляциялық моторикасын дамыту мақсатында ақпараттық -коммуникациялық технологиялар (бұдан әрі - АКТ) қолданылады. АКТ -ны қолдану оқу процесін дараландыруға мүмкіндік береді; сабақтағы жұмыстың мазмұнына қызығушылығын арттыру.

      13. Білім алушылардың жұмысқа қабілеттілігін ескере отырып,оқу үрдісінде АКТ мөлшерлі түрде пайдаланылады.

      14. Бағдарламаның пәнаралық байланыстары түзету компонентінің келесі пәндерімен орнатылады: "Айналамен таныстыру және тіл дамыту", "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету".

3-тарау. Оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. Оқу пәнінің мазмұны

      15. Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі: 1-сынып - аптасына 6 сағатты, оқу жылында 198 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      16. Оқу пәнінің мазмұнын таңдау бірліктері:

      1) орыс тілінің дыбыстар мен әріптер жүйесі;

      2) тілдік бірліктер: мәтін, сөйлем, сөз, буын, дыбыс;

      3) орыс тілінің кейбір грамматикалық құбылыстары;

      4) емле мен пунктуация нормаларының аз мөлшері;

      5) балаларға арналған көркем әдебиет, ауызша халық шығармашылығы туындылары.

      17. Бағдарламаның мазмұны. Оқу процесі үш кезеңге бөлінеді: әліппеге дейінгі кезең (қайталау) - 25 сағат, әліппе кезеңі - 100 сағат, әліппеден кейінгі кезең - 73 сағат.

      18. Әліппе кезеніңде үйренген дыбыстар мен әріптер қайталанады:

      а, у, о, ы, и; м, с, х, р, ш, л, н, к, т, п, з, й, г, в, д, б, ж; және келесі дыбыстар мен әріптер мынадай реттілікпен оқытылады: е, ь, я, ю, Ұ, ч, э, ц, ф, щ, ъ.

      19. Әліппеге дейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) оқушылардың мүмкіндіктерін зерделеу (жалпы және сөйлеудің даму деңгейін, 0-сыныпта қалыптасқан білім мен дағдылардың жағдайын анықтау);

      2) оқу қызметінің компоненттерін қалыптастыру;

      3) фонематикалық көріністерді жетілдіру, талдау, синтез;

      4) сөйлеу туралы алғашқы ойларды қалыптастыру (ауызша сөйлеу, жазбаша сөйлеу);

      5) сөйлеу құрылымы туралы түсініктерді қалыптастыру (сөйлем, сөз, буын, дыбыс, екпін);

      6) заттың алғашқы негізгі құрылымымен таныстыру:заттың атын ,қимылын,сынын білдіретін сөздер;

      7) сөйлеу дыбыстары туралы ойды бекіту: жуан және жіңішке дауысты және қатаң, ұяң,үнді дауыссыздар; екпіндер;

      8) қолдың ұсақ моторикасын дамыту, жазу тазалық ережелерімен танысу;

      9) ойлауды, есте сақтауды, қиялды, қабылдауды, зейінді дамыту.

      20. Әліппе кезеңінің міндеттері:

      1) оқу қызметіне қызығушылықты ояту, сөйлеу дағдысын қалыптастыру;

      2) дыбыстарды дұрыс айту, орыс алфавитінің әріптерімен танысу және қайталау; дыбыстардың дұрыс артикуляциясын үйрену;

      3) фонематикалық үрдістерді одан әрі дамыту (дыбыстарды қабылдау, дыбыстық талдау және жинақтау;

      4) екпінді, екпінсіз дауысты дыбыстар туралы ұғыммен танысу;

      5) әліпби әріптерінің қызметін, бас және кіші әріп, баспа және бас әріп арасындағы айырмашылықты меңгеру;

      6) әріптерді, буындарды, сөздерді, сөйлемдерді жазу кезінде каллиграфиялық жазу дағдыларын қалыптастыру;

      7) толық сөзбен оқуға көшу арқылы дұрыс, тұтас буынды оқу дағдыларын қалыптастыру;

      8) орфографиялық және орфоэпиялық оқуды меңгеру;

      9) оқушылардың ауызша және жазбаша сөйлеу тілдерін дамыту;

      10) оқушылардың сөздік қорын байыту;

      11) қолжетімді сөйлеу деңгейінде келісілген монолог пен диалогтық сөйлеуді дамыту.

      12) оқушының мүмкіндігіне, оқу материалын меңгеру деңгейіне қарай өтілген әріптер мен дыбыстарды қайталауға және жаңа өтілетін әріптер мен дыбыстарға берілетін сағат санын мұғалім өзі реттейді.

      21. Әліппеден кейінгі кезең үшінші тоқсаннан басталып,оқу жылының соңында аяқталады.

      22. Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері:

      1) толық сөзбен оқуға көшу, "іштей" оқу қабілетін қалыптастыру;

      2) мәтінмен жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру:

      3) байланыстыра сөйлеуді дамыту (қайталау,әңгімелеу, "ауызша сурет салу", жеке әсерлер, суреттер бойынша әңгімелер құрастыру;

      4) каллиграфия мен графика нормаларына сәйкес жазу дағдыларын дамыту;

      5) ауыз әдебиеті мен көркем шығармалар арқылы ұлттық құндылықтарға құрметпен қарауды тәрбиелеу;

      6) тыңдау (тыңдалым), сөйлеу арқылы сөйлеу өнеріне баулу.

      23. Бағдарламаның мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Тыңдау (тыңдалым) және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық есту қабілетін дамыту)";

      2) "Оқу (оқу дағдыларын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, аофавиттың әріптерін зерттеу)";

      3) "Жазу (жазу дағдыларын қалыптастыру)".

      24. "Тыңдау (тыңдалым) және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық есту қабілетін дамыту)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) сөйлеудің негізгі бірліктерін тану (мәтін, сөйлем, сөз);

      2) тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау;

      3) тыңдалған материалды қайталау;

      4) оқиғаларды болжау;

      5) сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым-қатынастың әр түрлі жағдайларына қатысу;

      6) тыңдаушылардың назарын аудару;

      7) құндылық туралы шешім қабылдау;

      8) берілген тақырып бойынша әңгіме құрастыру;

      9) сөздің дыбыстық түрінде бағдарлануы.

      25. "Оқу (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбысталуын, әліпби әріптерін зерттеу)" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) оқу түрлерін қолдану;

      2) оқылған мәтіннің тақырыбы мен негізгі идеясын анықтау;

      3) мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау;

      4) мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну;

      5) сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау;

      6) мәтіндердің түрлері мен жанрларын анықтау;

      7) сөздің графикалық сызба түрінде бағдарлануы.

      26. "Жазу (жазу дағдыларын қалыптастыру)" бөліміне келесі бөлімшелер кіреді:

      1) мәтіндік жоспар құру;

      2) тыңдалған / оқылған материалдың мазмұнын ұсыну;

      3) әр түрлі әдістерді қолдана отырып, мәтін құру;

      4) әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу;

      5) жұмыстағы қателерді табу және түзету;

      6) каллиграфиялық және графикалық стандарттардың сақталуы;

      7) орфографиялық нормаларды сақтау;

      8) грамматикалық нормалардың сақталуы;

      9) тыныс белгілерінің нормаларын сақтау.

      27. Оқытудың негізгі мазмұны.

      28. Тыңдалым (тыңдау) және сөйлеу (ауызша сөйлеу мен фонематикалық естуді дамыту):

      1) мұғалім мен білім алушыны тыңдай білуді қалыптастыру;

      2) мұғалім мен оқушылардың сөйлеуін, аудио/бейне жазбаларды тыңдау, естілгеннің мағынасын түсіну, сұрақтарға дұрыс және дәл жауап беру қабілеттерін қалыптастыру;

      3) коммуникативтік мақсаттарға сәйкес қарым-қатынас дағдыларын дамыту (топпен қарым-қатынас, диалогқа қатысу, сахналау, рөлдік ойындар);

      4) вербальды емес байланыс құралдарын қолдану (дауыс ырғағы, ым-ишара); сөйлеудің негізгі ережелерін ұстану (ырғақ, екпін, қарқын, үзіліс);

      5) артикуляциялық аппаратты жаңылтпаш, өлең, санамақ, мақал-мәтел, жұмбақтарды жаттау арқылы дамыту;

      6) сөйлеу этикетін білдіретін сөздерді қолдану, лексикалық тақырыптарға негізделген сөздік қорын кеңейту;

      7) оқушыларды қызықтыратын берілген тақырыптар бойынша монологиялық және диалогтік формада мәлімдеме құрастыру, сурет бойынша әңгіме, бақылау, көргендері, көргендері мен естігендері/оқығандары туралы дағдыларды қалыптастыру;

      8) басқа адамдардың іс-әрекеттері мен тәжірибелеріне көзқарастың ауысуы, өздерінің эмоционалды күйлерін беру тәсілдері;

      9) сюжетті суретке қарап және суретсіз ертегі айту, сюжеттік сурет пен сюжетті суреттер сериясы бойынша әңгімелер құрастыру,

      10) сөздің мағынасын түсіну, сөзді мақсатына сай қолдану, орфоэпиялық нормаларға сәйкес сөздерді айту;

      11) тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, тыңдалған/оқылған мәтінді (иллюстрацияларға, анықтамалық сөздерге, жоспарға сәйкес), мәтіндік картаға сүйене отырып және оған сүйенбей қайталау;

      12) шағын мәтін,сөйлем құрастыру;

      13) тыңдау материалының көлемі: 30 сек. - 1 мин.

      29. Оқу (оқу дағдысын қалыптастыру, сөздің дыбыстық құрамын, алфавит әріптерін зерттеу):

      1) фонетика мен графика;

      2) дыбыс - тілдің аз өлшем бірлігі, сөздер мен буындардың дыбыстық құрылымы;

      3) дыбыстарды дауысты және дауыссыз дыбыстарға жіктеу (артикуляциялық, акустикалық, функционалдық аспектілер: дауысты дыбыстар еркін айтылады, кедергісі бар дауыссыздар, дауысты дыбыстар дауыстардан тұрады, дауыссыздар - дауыс пен шудан (дауысты), тек шу (саңырау), дауыссыздар дербес буынды тек дауысты дыбыспен бірге құрайды: [и-р’ис], [а-ист]);

      4) дауыссыз дыбыстардың қатаң,ұяң,үнді болып жіктелуі;

      5) дауысты және дауыссыз дыбыстардың әлсіз және күшті позициялары;

      6) дыбыстың және екпіннің мағынасын ажырататын қызметі, бір немесе бірнеше дыбыспен айырмашылыға бар сөздерді қатар қою ([мал] – [м’aл], [за́мък] – [замо́к]);

      7) сөздің дыбыстық бірлігі және оның лексикалық мағынасын түсіну;

      8) дыбысты әріппен белгілеу; сөздің дыбыстық және әріптік құрамының сәйкестігін/сәйкессіздігін белгілеу; сөздердің орфоэпиялық нормаларын сақтап айту;

      9) буын - сөздің дыбысталатын ең аз бөлігі, сөздерді буынға бөлу; екпінді және екпінсіз;

      10) сөздің графикалық дыбыстық моделінен әріптердің модельдік сызбадағы дыбыстарды белгілеуге көшу; дауысты дыбысқа бағытталған сөздің дыбыстық әріптік үлгісін "оқу";

      11) дыбыстық талдау жүргізу;

      12) дыбыс пен әріпті ажырату (дыбыстарды естиміз және айтамыз, әріптерді көреміз, жазамыз, оқимыз);

      13) орыс графикасының позициялық принципін меңгеру, дауыссыз дыбыстардың жіңішкелігін (я, ю, е, Ұ, и) және ь белгісі арқылы жазу, [й’] дыбысын я, ю, е, Ұ әріптерімен белгілеу;

      14) я, ю, е, Ұ әріптерінің қосалқы рөлі;

      15) әріптердің белгілі тізбегі ретінде орыс алфавитымен танысу;

      16) әр түрлі құрылымды сөздерді толық сөзбен, 2-6 сөзден тұратын сөйлемге ауысумен және 4-8 сөйлемнен тұратын мәтінді дұрыс оқуды үйрету, мұғалімнің сұрағы арқылы мәтіннен шағын үзінділерді таңдап оқуға үйрету:

      Ескерту: Көркем шығарманың көлемі 0,25-тен 1 бетке дейін (сюжеттік суретті қоса). Ғылыми-танымдық мәтіннің көлемі 0,1-0,3 беттен аспауы керек.

      17) сөйлеу кезінде дауыс ырғағының ұйымдасуын бақылау (сөйлем соңындағы дауыс ырғағы, хабарлы, сұраулы, лепті);

      18) тыныс белгілеріне сәйкес сөйлемдерде дауыс ырғағын сақтау: нүкте, сұрақ және леп белгісі, үтірдегі үзілістерді, бір сөйлемді екінші сөйлемнен ажырататын үзілістерді сақтау;

      19) сөздің мағынасын байқау (мағынасы жақын және қарама–қарсы сөздер, көп мағыналы сөздер);

      20) өз бетінше оқу кезінде мәтіннің мазмұнын түсіну, баяндау сипатындағы өзгерген хабарлау мәтінін оқу, басы немесе соңы берілген бойынша мәтін құрастыру; оқығанының мазмұнына қатысты сұрақтарға жауаптар;

      21) әр түрлі жанрлардың ерекшеліктерін бөліп көрсету, шығарманың тақырыбын, негізгі ойын анықтау;

      22) мәтіндерді мәнерлеп оқу, рөлдерге бөліп оқу, оқылғанның мазмұнына қатынасын ойын білдіру (ұнайды/ұнамайды, себебі ...);

      23) оқу міндеттерін орындау үшін қажетті ақпаратты іздеу (мұғалімнің басшылығымен);

      24) мәтін, суреттер, диаграммалар, пиктограммалар, белгілер түрінде берілген ақпаратты түсіну;

      25) дауысты және дауыссыз дыбыстарды айту дағдыларын пысықтау, тұтас сөздермен және мағыналы бірліктермен оқу кезінде сөздерді айту (орфоэпиялық оқу);

      26) диктант және көшіріп жазу кезінде орфографиялық оқу емлесін сақтау;

      27) оқу жылдамдығы минутына 20-30 сөзді құрайды (жұрнақтар, жалғаулар, бөлшектер, шылау сөздер ретінде есептеледі).

      30. Жазу (жазу дағдыларын дамыту):

      1) баспа және жазба әріптердің (кіші және үлкен) графикалық бейнесін талдау, олардың құрылымдық элементтерін салыстыру, әріп элементтерін жазу;

      2) каллиграфиялық жазу дағдысын қалыптастыру: кіші және үлкен әріптер мен олардың қосылыстарын жазу;

      3) буындап жазу әрекетін пысықтау, қарапайым сөйлемдерді алдын ала үлгілеу арқылы жазу;

      4) жазылуы мен айтылуында айырмашылығы жоқ сөздерді, сөз тіркестерін және сөйлемдерді жазу;

      5) сөйлемдерді, мәтінді жазба және баспа үлгіден көшіру;

      6) тыныс белгілерінің ережелерін ескере отырып сөйлемдер жазу: нүкте, сөйлем соңындағы леп, сұрақ белгілері, сөйлемдегі сөздердің бөлек жазылуы;

      7) сөйлемнің басындағы бас әріп;

      8) айтылуымен бірегей анықталмаған сөздің әріптік жазылуындағы орын ретінде орфографияның жалпыланған түсінігін қалыптастыру;

      9) дыбыстарды әріптермен белгілеуге қатысы жоқ орфограммалар: жалқы есімдердегі және сөйлемнің басындағы бас әріптер, сөздер арасындағы қашықтық, буынға бөлу арқылы сөздерді жаңа жолға көшіру, сөйлем соңындағы тыныс белгілері;

      10) дыбыстарды әріптермен белгілеуге байланысты орфограммалар: дауысты дыбыстардан кейінгі әріптер (жи-ши, ча-ша, чу-щу), әріп тіркестері-чк -, - чн -, - чт -, - щн -, ь және ъ әріптері-бөлу белгілері, дыбыссыз дауысты дыбыстардың емлесі (екі буынды сөздер), сөздің соңында дауысты және саңырау дауыссыз дыбыстардың емлесі;

      11) сөз және сөйлемнің мағынасын ажырату;

      12) сөз-заттардың атаулары, қоршаған әлем құбылыстары, заттардың белгілерін білдіретін сөздер, сөйлеу сәтінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін заттардың әрекетін білдіретін сөздер; бір затты білдіретін сөздер, көптеген объектілер, "ол", "олар" сөздеріне сәйкес келетін сөздер;

      13) сурет бойынша сөйлем құрастыру, берілген сөздерден сөйлем құрастыру, сөйлемдегі сөздердің санын анықтау, сөйлемдердің графикалық модельдерін құрастыру;

      14) жазбаша жұмыстың көлемі: сөздік диктант - 3-5 сөз, диктант - 5-10 сөз, оқыту мәтінінің көлемі - 10-20 сөз, мәтінді көшіру - 10-15 сөзден аспайды, шығармашылық мәтіннің көлемі - 2-3 сөйлем (мұғалімнің көмегімен).

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      31. Бағдарламадағы оқыту мақсаттары кодтаумен берілген. Кодта бірінші сан сыныпты білдіреді, екінші және үшінші сандар - бөлім мен бөлімше, төртінші сан - оқыту мақсатының нөмірленуі. 1.1.2.1 "1" кодында - сынып, "1.2". - бөлім мен кіші бөлім, "1" - оқыту мақсатының реттік нөмірі.

      32. Оқыту мақсаттарының жүйесі:

Бөлім: тыңдалым және айтылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

1.1. Сөйлеудің негізгі бірліктерін түсіну (мәтін, сөйлем, сөз)

1.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен реттілігін есту арқылы анықтау;
1.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
1.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрастыру;
1.1.1.4 сөздерді олардың лексикалық мағынасына сәйкес жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер;
1.1.1.5 мәтінді, сөйлемді, сөзді ажырату;
1.1.1.6 берілген тақырыпқа мәтін құрастыру;

1.2. Тыңдалған мәтіннің тақырыбын және негізгі ойын анықтау

1.1.2.1 мәтінде кім/не туралы екенін айту;
1.1.2.2 иллюстрациялық материал мен мұғалімнің көмегі арқылы мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
1.1.2.3 оқығанның негізгі түсінігі бойынша мәтінге тақырып қою

1.3. Тыңдалған материалды қайталау

1.1.3.1 шағын мәтінді баяндау (өз бетінше, мұғалімнің сұрақтары бойынша, суретті жоспар бойынша);
1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен оқиға кезеңдерін сақтай отырып шағын мәтінде баяндау

1.4. Оқиғаларды болжау

1.1.4.1 тақырып (аталуы)/немесе иллюстрациялар бойынша мәтін мазмұнын болжамдау

1.5. Сөйлеу нормаларын сақтай отырып, қарым-қатынастың әртүрлі жағдайларына қатысу

0.1.5.1 иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым-қатынас жағдайында сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу);
1.1.5.3 сөйлеу барысында қолдану: сәлемдесу, алғыс айту, кешірім сұрау, өтініш, сөйлеу нормаларын сақтап қоштасу (сөйлеу этикетін)

1.6. Тыңдаушылардың назарын аудару

1.1.6.1 қарым-қатынастың вербалды емес құралдарын (ым-ишарат пен мимика) сәлемдесу және қоштасу әрекеттерінде қолдану;
1.1.6.2 иллюстрациялық материалды пайдалана отырып, ым-ишара мен мимика (есте сақтау, қорқыту, таңдану, қорқу) не туралы екенін анықтау;
1.1.6.3 сөйлемнің соңындағы тыныс белгілерін ажырату (баяндау, сұраулы, лепті)

1.7. Бағалау пайымының айтылуы

1.1.7.1 тыңдалған/оқылған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ ұнамады");
1.1.7.2 тыңдаған/оқыған мәтіннің негізінде өз ойын айту

1.8. Берілген тақырыпқа әңгіме құрастыру

1.1.8.1 сюжеттік суреттер сериясына сүйене отырып әңгіме құру /мұғалімнің сұрақтары бойынша/ тірек сөз тіркестері, сөйлемдер;
1.1.8.2 сюжетті иллюстрация/суреттер арқылы әңгіме құрастыру

1.9. Сөздің дыбыстық формасында бағдарлау

1.1.9.1 буыннан дыбысты ажырату;
1.1.9.2 сөздегі дыбыстың орнын анықтау (басы, ортасы, соңы; бірінші, екінші ...);
1.1.9.3 сөздегі дыбыстарды бөлу, олардың санын анықтау;
1.1.9.4 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.5 екпінді буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 екпінді және екпінсіз дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, жұмсақ, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буынға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау;
1.1.9.11 сөз басында және Е, Ң, Ю, Я әріптерімен дауысты дыбыстан кейін дыбыстарды белгілеу

Бөлім: оқылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

2.1. Оқу түрлерін қолдану

1.2.1.1 сөздердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.2 сөйлемдердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.1.4 тұтас сөздермен оқу;
1.2.1.5 түсініп оқуды қалыптастыру

2.2. Оқылған мәтіннің тақырыбын және негізгі ойын анықтау

1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау

2.3. Мәтіннің құрылымдық бөліктерін анықтау

1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау.

2.4. Мәтіндегі лексикалық және синтаксистік бірліктердің рөлін түсіну

1.2.4.1 заттың атын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.2 заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.3 заттың қимылын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.4 мағынасы жағынан жақын/қарама-қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.4.5 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен)

2.5. Сұрақтар мен жауаптарды тұжырымдау

1.2.5.1 мәтінге/иллюстрацияларға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
1.2.5.2 иллюстрациялар/оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру

2.6. Мәтіндердің түрлері мен жанрын анықтау

1.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (жұмбақтар, мақал-мәтелдер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) қай жанрға жататынын атау

2.7. Әр түрлі көздерден қажетті ақпаратты алу

1.2.7.1 әліпби қатарының орналасу тәртібін пайдалана отырып (сөздіктер, анықтамалар, балалар энциклопедиялары) дереккөздерден ақпарат табу

2.8. Мәтіндерді салыстырмалы талдау

1.2.8.1 әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) дайын жоспар бойынша, мұғалімнің сұрақтары бойынша салыстыру

2.9. Сөздердің графикалық түрінде бағдарлау

1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.2 сөздердің дыбыстық талдауын орындау;
1.2.9.3 дауысты дыбыстарға дыбыстық талдау жасау (әртүрлі жағдайда);
1.2.9.4 ь белгісі бар сөздерге дыбыстық талдау жасау;
1.2.9.5 ъ белгісі бар сөздерге дыбыстық талдау жасау;
1.2.9.6 дыбысталған дауыстылардың әріп пен дыбыстар санының айырмашылығын анықтау;
1.2.9.7 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерде дыбыс пен әріп санын анықтау;
1.2.9.8 әріптің орналасуына сәйкес дауысты (жуан/жіңішке), дауыссыз (қатаң, ұяң, үнді) дыбыстардың сөздегі қызметін анықтау;
1.2.9.9 ъ және ь белгілерінің сөздегі қызметін ажырату

Бөлім: жазылым

Бөлімше (негізгі дағдылар)

Оқыту мақсаттары

3.1. Мәтін жоспарын құру

1.3.1.1 иллюстрациялық материал /мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою

3.2. Тыңдалған/оқылған материалдың мазмұнын баяндау

1.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау (өз бетінше/мұғалімнің көмегімен)

3.3. Әр түрлі формаларды қолдана отырып мәтін құру

1.3.3.1 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдер құрастыру;
1.3.3.2 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қысқа мәтіндер құрастыру

3.4. Әр түрлі жанрдағы мәтіндерді шығармашылықпен жазу

1.3.4.1 жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.4.2 мұғалімнің көмегімен жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, шағын мәтіндерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу

3.5. Жұмыстағы қателерді табу және түзету

1.3.5.1 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.5.2 мәтіннің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету

3.6. Каллиграфиялық және графикалық нормаларды сақтау

1.3.6.1 әріп элементтерін дұрыс жазу;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.6.4 дыбыстарды әріптермен дұрыс белгілеу;
1.3.6.5 каллиграфиялық нормаларға сәйкес жазу

3.7. Орфографиялық нормаларды сақтау

1.3.7.1 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар сөздерді көшіру/жазу (вода, снег, пенал);
1.3.7.2 тасымалдау ережесін сақтау (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.3 жи-ши, ча-ща, чу-щу жазылу емлесін қолдану;
1.3.7.4 -чк, -чн, -нщ, -шн жазылу емлесін қолдану;
1.3.7.5 өз есімдерінде бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.6 сөйлемнің басында бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.7 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.7.8 ъ (айыру белгісі) бар сөздерді жазу

3.8. Грамматикалық нормаларды сақтау

1.3.8.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.2 бір немесе бірнеше затты білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.3 "ол", "олар" деген сөздермен сәйкес сөздерді таңдау;
1.3.8.4 сөйлеу кезінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін қимылды білдіретін сөздерді айту

3.9. Пунктуациялық нормаларды сақтау

1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

      33. Осы оқу бағдарламасы "Букварь, Обучение грамоте" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары бойынша бастауыш білім беру деңгейінің 1-сыныбы үшін қосымшаға сәйкес жүзеге асырылады.

      34. Бөлім мен тақырыптарды өтуге сағаттарды бөлу мұғалімнің өз еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Психикалық дамуы тежелген білім алушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейіндегі 1 - сыныптары үшін "Букварь, Обучение грамоте" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар (оқыту орыс тілінде)

1-тоқсан

Кезең

Тыңдалым (тыңдау)
және айту

Оқылым

Жазылым

Әліппеге дейінгі
кезең
Әліппе
кезеңі

1.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен тізбегін есту арқылы анықтау;
1.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
0.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрау;
0.1.5.1 иллюстрациялық материал арқылы ауызша қарым-қатынас жағдайында сұранысты және сыпайы түрде келіспеушілікті қолдану;
0.1.5.2 берілген тақырып бойынша үлгіні қолдана отырып, әңгімелесушіні қысқа сөз тіркестерімен тыңдау және жауап беру (сәлемдесу, қоштасу);
1.1.7.1 тыңдалған/ оқылған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ұнамады");
0.1.8.1сюжеттік суреттер желісімен әңгіме құрастыру/мұғалімнің сұрақтары бойынша/ тірек сөзтіркестері, сөйлемдер;
0.1.9.1 сөздегі дыбысты белгілеу, санын анықтау;
0.1.9.2 дыбыстардың белгілерін ажырату (дауысты, дауыссыз);
0.1.9.3 дауыссыз дыбыстардың белгілері ажырату (қатаң, ұяң, үнді);
0.1.9.4 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.5 буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, жұмсақ, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буындарға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау

1.2.1.1 сөздердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.2 сөйлемдердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау;
1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау;
1.2.5.1 мәтінге/
иллюстрацияларға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
1.2.5.2 иллюстрациялар/ оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (жұмбақтар, мақал-мәтелдер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.2 дыбыстық талдауды орындау

1.3.1.1 иллюстрациялық материал /мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою;
1.3.2.1 шағын мәтіндерді баяндау (өз бетінше/мұғалімнің көмегімен);
1.3.3.1 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдер құрастыру;
1.3.3.2 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қысқа мәтіндер құрастыру;
1.3.6.1 әріп элементтерін дұрыс жазу;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

2-тоқсан

Әліппе
кезеңі

1.1.1.1 сөйлемдегі сөздердің саны мен реттілігін есту арқылы анықтау;
1.1.1.2 сөйлемнің басы мен соңын анықтау;
1.1.1.3 берілген сөздерден сөйлем құрастыру;
1.1.1.4 сөздерді олардың лексикалық мағынасына сәйкес жіктеу: заттарды, адамдарды, жануарларды, табиғат құбылыстарын атайтын сөздер; заттардың белгілері мен әрекеттерін атайтын сөздер;
1.1.2.1 мәтінде кім/не туралы екенін айту;
1.1.2.2 иллюстрациялық материал мен мұғалімнің көмегі арқылы мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
1.1.3.1 шағын мәтінді баяндау (өз бетінше, мұғалімнің сұрақтары бойынша, суретті жоспар бойынша)
1.1.4.1 тақырып (аталуы)/немесе иллюстрациялар бойынша мәтін мазмұнын болжамдау
1.1.6.1 қарым-қатынастың вербалды емес құралдарын (ым-ишарат пен мимика) сәлемдесу және қоштасу әрекеттерінде қолдану;
1.1.6.2 иллюстрациялық материалды пайдалана отырып, ым-ишара мен мимика (есте сақтау, қорқыту, таңдану, қорқу) не туралы екенін анықтау;
1.1.6.3 сөйлемнің соңындағы тыныс белгілерін ажырату (баяндау, сұраулы, лепті);
1.1.7.1 тыңдалған / оқылған материал туралы қарапайым пікір білдіру ("маған ұнады/ұнамады");
1.1.8.1 сюжеттік суреттер сериясына сүйене отырып әңгіме құру /мұғалімнің сұрақтары бойынша/ тірек сөз тіркестері, сөйлемдер;
1.1.9.3 сөздегі дыбыстарды бөлу, олардың санын анықтау;
1.1.9.4 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.5 буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, жұмсақ, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буындарға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау:
1.1.9.11 сөз басында және Е, Ң, Ю, Я әріптерімен дауысты дыбыстан кейін дыбыстарды белгілеу.

1.2.1.1 сөздердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.2 сөйлемдердің сызбаларын оқу және құрастыру;
1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.1.4 тұтас сөздермен оқу;
1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау;
1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау;
1.2.4.5 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.7.1 әліпби қатарының орналасу тәртібін пайдалана отырып (сөздіктер, анықтамалар, балалар энциклопедиялары) дереккөздерден ақпарат табу;
1.2.8.1 әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) дайын жоспар бойынша, мұғалімнің сұрақтары бойынша салыстыру;
1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.2 дыбыстық талдауды орындау;
1.2.9.3 дауысты дыбыстарға дыбыстық талдау жасау (әртүрлі жағдайда);
1.2.9.4 ь белгісі бар сөздерге дыбыстық талдау жасау;
1.2.9.5 ъ белгісі бар сөздерге дыбыстық талдау жасау

1.3.1.1 иллюстрациялық материал /мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою;
1.3.3.1 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қарапайым сөйлемдер құрастыру;
1.3.3.2 мұғалімнің көмегімен суреттерді, белгілерді, сызбаларды, тірек сөздерді қолдана отырып, берілген тақырыпқа қысқа мәтіндер құрастыру;
1.3.6.1 әріп элементтерін дұрыс жазу;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.6.4 дыбыстарды әріптермен дұрыс белгілеу

3-тоқсан

Әліппеден кейінгі
кезең

1.1.1.5 мәтінді, сөйлемді, сөзді ажырату;
1.1.1.6 берілген тақырыпқа мәтін құрастыру;
1.1.2.2 иллюстрациялық материал мен мұғалімнің көмегі арқылы мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
1.1.2.3 оқығанның негізгі түсінігі бойынша мәтінге тақырып қою;
1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен оқиға кезеңдерін сақтай отырып шағын мәтінде баяндау;
1.1.4.1 тақырып (аталуы)/немесе иллюстрациялар бойынша мәтін мазмұнын болжамдау:
1.1.5.3 сөйлеу барысында қолдану: сәлемдесу, алғыс айту, кешірім сұрау, өтініш, сөйлеу нормаларын сақтап қоштасу (сөйлеу этикетін);
1.1.6.1 қарым-қатынастың вербалды емес құралдарын (ым-ишарат пен мимика) сәлемдесу және қоштасу әрекеттерінде қолдану;
1.1.6.2 иллюстрациялық материалды пайдалана отырып, ым-ишара мен мимика (есте сақтау, қорқыту, таңдану, қорқу) не туралы екенін анықтау;
1.1.6.3 сөйлемнің соңындағы тыныс белгілерін ажырату (баяндау, сұраулы, лепті);
1.1.7.2 тыңдаған/ оқыған мәтіннің негізінде өз ойын айту;
1.1.8.2 сюжетті иллюстрация/суреттер арқылы әңгіме құрастыру;
1.1.9.3 сөздегі дыбыстарды бөлу, олардың санын анықтау;
1.1.9.4 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.5 екпінді буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 жуан және жіңішке екпінді дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, жұмсақ, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буындарға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау;
1.1.9.11 сөз басында және Е, Ң, Ю, Я әріптерімен дауысты дыбыстан кейін дыбыстарды белгілеу

1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.1.4 тұтас сөздермен оқу;
1.2.1.5 түсініп оқуды қалыптастыру;
1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау;
1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау;
1.2.4.1 заттың атын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.2 заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.3 заттың қимылын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.4 мағынасы жағынан жақын/қарама-қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/ немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.4.5 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.5.1 мәтінге/иллюстрацияларға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
1.2.5.2 иллюстрациялар / оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (жұмбақтар, мақал-мәтелдер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.7.1 әліпби қатарының орналасу тәртібін пайдалана отырып (сөздіктер, анықтамалар, балалар энциклопедиялары) дереккөздерден ақпарат табу;
1.2.8.1 әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) дайын жоспар бойынша, мұғалімнің сұрақтары бойынша салыстыру;
1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.6 дыбысталған дауыстылардың әріп пен дыбыстар санының айырмашылығын анықтау;
1.2.9.7 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерде дыбыс пен әріп санын анықтау;
1.2.9.8 әріптің орналасуына сәйкес дауысты (жуан/жіңішке), дауыссыз (қатаң, ұяң, үнді) дыбыстардың сөздегі қызметін анықтау;
1.2.9.9 ь және ъ белгілерінің қызметін ажырату

1.3.1.1 иллюстрациялық материал / мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою;
1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен оқиға кезеңдерін сақтай отырып шағын мәтінде баяндау;
1.3.4.1 жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.4.2 мұғалімнің көмегімен жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, шағын мәтіндерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.5.1 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.5.2 мәтіннің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.6.4 дыбыстарды әріптермен дұрыс белгілеу;
1.3.6.5 каллиграфиялық нормаларға сәйкес жазу;
1.3.7.1 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар сөздерді көшіру/жазу; (вода, снег, пенал);
1.3.7.2 тасымалдау ережесін сақтау (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.3 жи-ши, ча-ща, чу-щу жазу ережесін қолдану;
1.3.7.4 -чк, -чн, -нщ, -шн жазу ережесін қолдану;
1.3.7.5 өз есімдерінде бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.6 сөйлемнің басында бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.7 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.7.8 ъ (айыру белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.8.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.2 бір немесе бірнеше затты білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.3 "ол", "олар" деген сөздермен сәйкес сөздерді таңдау;
1.3.8.4 сөйлеу кезінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін қимылды білдіретін сөздерді айту;
1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

4-тоқсан

Әліппеден кейінгі
кезең

1.1.1.5 мәтінді, сөйлемді, сөзді ажырату;
1.1.1.6 берілген тақырыпқа мәтін құрастыру;
1.1.2.2 иллюстрациялық материал мен мұғалімнің көмегі арқылы мәтін авторының не айтқысы келгенін анықтау;
1.1.2.3 оқығанның негізгі түсінігі бойынша мәтінге тақырып қою;
1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен оқиға кезеңдерін сақтай отырып шағын мәтінде баяндау;
1.1.4.1 тақырып (аталуы)/немесе иллюстрациялар бойынша мәтін мазмұнын болжамдау;
1.1.5.3 сөйлеу барысында қолдану: сәлемдесу, алғыс айту, кешірім сұрау, өтініш, сөйлеу нормаларын сақтап қоштасу (сөйлеу этикетін);
1.1.6.1 қарым-қатынастың вербалды емес құралдарын (ым-ишарат пен мимика) сәлемдесу және қоштасу әрекеттерінде қолдану;
1.1.6.2 иллюстрациялық материалды пайдалана отырып, ым-ишара мен мимика (есте сақтау, қорқыту, таңдану, қорқу) не туралы екенін анықтау;
1.1.6.3 сөйлемнің соңындағы тыныс белгілерін ажырату (баяндау, сұраулы, лепті);
1.1.7.2 тыңдаған/ оқыған мәтіннің негізінде өз ойын айту;
1.1.8.2 сюжетті иллюстрация/суреттер арқылы әңгіме құрастыру;
1.1.9.3 сөздегі дыбыстарды бөлу, олардың санын анықтау;
1.1.9.4 дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату;
1.1.9.5 буынды анықтау және белгілеу;
1.1.9.6 жуан және жіңішке дауысты дыбыстарды ажырату;
1.1.9.7 дауыссыз дыбыстарды ажырату: қатаң, жұмсақ, ұяң, үнді;
1.1.9.8 сөздің дыбыстық сызбасын құру;
1.1.9.9 сөздерді буындарға бөлу;
1.1.9.10 сөздегі буындар саны мен ретін анықтау;
1.1.9.11 сөз басында және Е, Ң, Ю, Я әріптерімен дауысты дыбыстан кейін дыбыстарды белгілеу

1.2.1.3 буындап оқып тұтас сөздермен оқуға ауысу;
1.2.1.4 тұтас сөздермен оқу;
1.2.1.5 түсініп оқуды қалыптастыру;
1.2.2.1 мұғалімнің сұрақтарының көмегімен мәтінде кім немесе не туралы (мәтін тақырыбын) айтылғанын анықтау;
1.2.3.1 мұғалімнің көмегімен/немесе сюжеттік суреттер бойынша мәтіннің басын, ортасын, соңын анықтау;
1.2.4.1 заттың атын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.2 заттың сынын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.3 заттың қимылын білдіретін сөздерді атау және ажырату;
1.2.4.4 мағынасы жағынан жақын/қарама-қарсы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.4.5 көп мағыналы сөздерді атау және ажырату (мұғалімнің/немесе иллюстрациялық материалдың көмегімен);
1.2.5.1 мәтінге/иллюстрацияларға қарапайым сұрақтар қою (мұғалімнің көмегімен);
1.2.5.2 иллюстрациялар/ оқылған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру;
1.2.6.1 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (жұмбақтар, мақал-мәтелдер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.6.2 мұғалімнің көмегімен мәтіннің (өлеңдер, әңгімелер, ертегілер) қай жанрға жататынын атау;
1.2.7.1 әліпби қатарының орналасу тәртібін пайдалана отырып (сөздіктер, анықтамалар, балалар энциклопедиялары) дереккөздерден ақпарат табу;
1.2.8.1 әр түрлі жанрдағы мәтіндерді (ертегі, әңгіме, өлең) дайын жоспар бойынша, мұғалімнің сұрақтары бойынша салыстыру;
1.2.9.1 әріптің бейнесін тану және оны дыбыспен салыстыру;
1.2.9.6 дыбысталған дауыстылардың әріп пен дыбыстар санының айырмашылығын анықтау;
1.2.9.7 ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерде дыбыс пен әріп санын анықтау;
1.2.9.8 әріптің орналасуына сәйкес дауысты (жуан/жіңішке), дауыссыз (қатаң, ұяң, үнді) дыбыстардың сөздегі қызметін анықтау;
1.2.9.9 ъ және ь белгілерінің сөздегі қызметін ажырату.

1.3.1.1 иллюстрациялық материал /мұғалімнің көмегімен әңгімеге сурет жоспарын құру;
1.3.1.2 мұғалімнің көмегімен мәтінге тақырып қою;
1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен оқиға кезеңдерін сақтай отырып шағын мәтінде баяндау;
1.3.4.1 жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, мұғалімнің көмегімен қарапайым сөйлемдерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.4.2 мұғалімнің көмегімен жанрдың ерекшеліктерін қолдана отырып, шағын мәтіндерді (хабарлама, құттықтау, хат) жазу;
1.3.5.1 сөздердің, сөйлемдердің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.5.2 мәтіннің жазылуын тексеру және мұғалімнің көмегімен қателерді түзету;
1.3.6.2 тазалық талаптарға сәйкес бас және кіші әріптерді дұрыс жазу;
1.3.6.3 тазалық талаптарға сәйкес әріптердің қосылуын дұрыс жазу;
1.3.6.4 дыбыстарды әріптермен дұрыс белгілеу;
1.3.6.5. каллиграфиялық нормаларға сәйкес жазу;
1.3.7.1 жазылуы мен айтылуында айырмашылығы бар сөздерді көшіру/жазу; (вода, снег, пенал);
1.3.7.2 тасымалдау ережесін сақтау (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.3 жи-ши, ча-ща, чу-щу жазу ережесін қолдану; 1.3.7.4 -чк, -чн, -нщ, -шн жазу ережесін қолдану;
1.3.7.5 өз есімдерінде бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.6 сөйлемнің басында бас әріпті жазу (мұғалімнің көмегімен);
1.3.7.7 сөздің соңында (жіңішкелік белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.7.8 сөздің ортасында ь (жіңішкелік белгісі) бар сөздерді жазу;
1.3.8.1 заттың атын, сынын, қимылын білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.2 бір немесе бірнеше затты білдіретін сөздерді ажырату;
1.3.8.3 "ол", "олар" деген сөздермен сәйкес сөздерді таңдау;
1.3.8.4 сөйлеу кезінде, сөйлеу сәтіне дейін, сөйлегеннен кейін қимылды білдіретін сөздерді айту;
1.3.9.1 сөйлемнің соңында тыныс белгілерін дұрыс қою: нүкте, сұрақ, леп белгісі (мұғалімнің көмегімен)

      Ескерту:

      1) Бір тоқсанның аясындағы оқыту мақсаттары тілдік әрекетер түрлері бойынша біріктіріледі.

  бұйрығына
17-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
313 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың негізгі мазмұны болып, шынайы тұрмыстық жағдайларда білім алушылардың көмексіз бағдарлауына ықпал ететін өмірлік дағдылары, әлеуметтік дұрыс дағдылары, болып табылады. Академиялық білім қалыптастыру аясында таным әрекетін қалыптастырудың бағытталған тәсілдерін игерудегі қиындықтармен негізделген, білім алушылардың мүмкіндіктерінің аздығы байқалады.

      3. Бағдарлама мақсаты - білім алушылардың қатынастық қажеттіліктерін және оқу мен жазудың қарапайым дағдыларын қамтамасыз ететін, қатынас құралдарын (сөздік және сөзге қатысы жоқ) қалыптастыру.

      4. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) қаратпа сөзді түсінуін және бейвербалды графикалық белгілердің (суреттер, фотолар, пиктограммалар және басқс графикалық бейнелер) мағынасын түсінуін қалыптастыру;

      2) тіл арқылы қатынасқа түсуге ынтасын, игерілген дағдыларын тұрмыстық жағдайда қолдануын дамыту;

      3) қатынасқа түсі білігін, қатынастың тілдік және балама құралдарын қолданып, қатынастың жалпы тәртіптегі ережелерін сақтай отырып, әңгімені қолдап, аяқтау дағдыларын қалыптастыру;

      4) білім алушылардың жеке заттық, тұрмыстық, ойын әрекеттерімен байланысты сөздік қорын молайту.

      5. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері:

      1) сабақтарға қызығушылықтарын дамыту, тілдік белсенділігін қолдап, мадақтау;

      2) эмоционалды және әлеуметтік-тұлғалық дамуына жағдайлар жасау;

      3) жалпы және артикуляциялық моторикасын дамыту, қимылдарының, қол саусақтарының ұсақ моторикасының тепе-тендігін жетілдіру;

      4) көру-моторлы тепе тендігін, кеңістік түсініктерін дамыту;

      5) еңбекқорлық, шыдамдылық, жұмыс жасауға қабілетін, бастаған істі аяғына дейін жеткізуге тәрбиелеу.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде төмендегіні ескеру қажет:

      1) ұжыммен оқу кезінде оқушылардың танымдық белсенділігінің төмендігі;

      2) топтық жұмыс барысында мұғалімнің ынталандырушы, реттеуші, жоспарлаушы көмегіне деген реакциясының әлсіздігі;

      3) коммуникативтік, реттеуші, жоспарлаушы сөйлеу функцияларының дамымауы;

      4) бастауыш сынып оқушыларының өз белсенділігін сақтаудағы және бір сабақ бойы оқу пәнінің мазмұнына зейінін шоғырландырудағы шағын ресурсы;

      5) қалыптасатын дағдыларды машықтандырудың қиындықтары.

      7. Бастауыш сыныптарда педагогикалық іс - шаралар практикалық дағдыларды игеру тәсілдерін қалыптастыруға бағытталған-мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу, үлгі бойынша жұмыс істеу, ересектер мен балалармен ынтымақтастық.

      8. Арнайы педагогика қағидаларына негізделген оқушыларды оқыту және тәрбиелеу процесі оқушылардың өзіндік белсенділігін, мүмкін болатын ең жоғары бастама мен тәуелсіздікті дамытуға ықпал етеді.

      9. Педагогтер оқушылардың бірегей ерекшеліктерін сақтай отырып, жеке қарқынмен даму құқығын құрметтейді; үнемі өзгеріп отыратын мүмкіндіктерді зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды, дағдыларды дамыту мен игерудегі минималды ілгерілеулерді тіркейді. Кез-келген прогресс оқуда оң нәтиже ретінде қарастырылады.

      10. Педагогтер осы бағдарламадан әрбір оқушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын, сондай-ақ оқушылардың білім беру, тұлғалық жетістіктерін бағалаудың жеке мүмкіндіктері мен нәтижелерін ескере отырып, оқыту әдістерін, нысандарын, құралдарын дербес таңдайды.

      11. Оқу-тәрбие процесі Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың бүкіл кезеңі ішінде пәндік іс-әрекетте құрылады. Оқушылардың қажеттіліктеріне сәйкес пәндік ортаны құру кезінде келесі ережелер орындалады:

      1) білім мен дағдыларды жаңа жағдайға көшірудің елеулі қиындықтарына байланысты осы дағдылар пайдаланылатын жағдайға барынша жақын жағдайда жүзеге асыру іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыру;

      2) сабақтарды ұйымдастыруға арналған үй-жайларды жарақтандыру нақты өмірлік жағдайларды көрсетуі тиіс;

      3) мектептегі әлеуметтік-тұрмыстық және заттық-орта білім алушылардың психофизиологиялық ерекшеліктері мен қажеттіліктерін ескере отырып ұйымдастырылады (қозғалыс белсенділігі үшін, демалу үшін орындар қажет).

      4) заттық орта білім алушылардың мүмкіндіктерінің өзгеруіне сәйкес өзгеруге тиіс.

      12. Педагог әр түрлі оқу пәндерінің мазмұнын бір сабаққа біріктіреді. Оқытудың интеграцияланған сипаты пәндік оқытуға біртіндеп көшумен мектепте оқудың алғашқы 2-4 жылында пәнсіз оқытумен жүзеге асырылады. Пәнсіз оқыту кезеңінде оқушылардың мақсатты іс-әрекетін ұйымдастыру үшін тақырыптық жоспарлау қолданылады.

      13. Бағдарлама оқу жылының әр аптасы үшін түпкілікті тақырыпты анықтайды. Тақырыптар мен олардың реттілігін анықтау кезінде Мен – баламын" концентрациясынан (оқушының өзі туралы түсініктерін қалыптастыру, өзіне деген оң көзқарасын қалыптастыру), "Бала және оның әлемі" концентрациясына (жақын орта: отбасы, үй, ойыншықтары, өз мектебі, сыныбы, сыныптастары туралы түсініктерін қалыптастыру) өту принципі қолданылды), әрі қарай "Бала және үлкен әлем" концентрациясына (өсімдіктер, жануарлар әлемі, табиғат құбылыстары).

      14. Әр сыныпта қайталанатын және біртіндеп кеңеюді, зерттелетін ұғымдардың, сөздіктің, фразеологизмнің, практикалық жаттығулардың күрделілігін қамтитын концентрациялық қағидаға сәйкес қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі оқушылардың аймақтық ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыптар мен өтпелі тақырыптар тізбегіне өзгерістер енгізе алады.

      15. Зияты орташа түрде зақымдалған оқушылардың сөйлеу тілі дамуы (оның болмауына дейін) және қарым-қатынаста айқын қиындықтар бар. Әрбір нақты жағдайда бар проблемалар педагогикалық құралдармен өтеледі.

      16. Бағдарлама материалында сөйлеуді түсінуді дамыту, ауызша және балама қарым-қатынас құралдарын қалыптастыру, білім алушылардың көрнекі және тиімді ойлауын дамыту бойынша дәйекті жұмыс құрылады. Педагог тарапынан білім алушылардың өз қызметі мен іс-әрекетін сөйлеу сүйемелдеуі мөлшерленген және түсінуге қолжетімді болуы тиіс.

      17. Оқыту процесі тек мазмұнды ғана емес, сонымен қатар ұйымдастырушылық формаларды да қатаң реттеуді қарастырмайды.

      18. Оқу сабағын ұйымдастырған кезде әр оқушыда осындай қажеттілік туындаған кезде қызмет түрін өзгерту немесе демалу мүмкіндігі қамтамасыз етіледі. Жеке жұмысты жеке қарқынмен орындау, педагогтің жеке көмегін алу үшін жағдайлар қамтамасыз етіледі.

      19. Білім алушыларға сабақ барысында сынып бөлмесінде еркін қозғалуға, оқу тапсырмаларын үстел басында, кілемде, тұрып, сыныптастарымен бірлесіп немесе сыныптастарының жұмысын бақылап отыруға мүмкіндік беріледі.

      20. М.Монтессори педагогикалық жүйесін басқа арнайы педагогикалық әдістер мен технологиялармен, соның ішінде PECS карталарын, пиктограммаларды, жаһандық оқу әдісін қолдана отырып, арнайы дайындалған заттық- дамыту ортада қолдану ұсынылады.

      21. Білім алушылардың сөйлеу және коммуникативтік дағдылары қалыптасатын негізгі қызмет түрлері:

      1) пәндік-практикалық қызмет (еліктеу-орындаушылық, жаттығу, тұрмыстық, шығармашылық);

      2) ойын қызметі: (пәндік және дидактикалық, сюжеттік-рөлдік, іскерлік ойындар; заттық модельдеу);

      3) қарым-қатынас: (өз қалауларын, білімдерін, іс-әрекеттерін сұрақ немесе жауап түрінде ауызша ресімдеу үлгілерін игеру үшін лексикалық материалды қайталап немесе бірлесіп қайталау, жаттанды сөздер, фразалар, дыбыстарға еліктеулерді айту).

      4) оқу қызметі (жаттығулар).

      22. Оқыту барысында тәжірибелік және көрнекі әдістер жетекші орын алады. Ауызша әдістер айтарлықтай аз рөл атқарады, олар көрнекі оқыту әдістерін және оқушылардың өзіндік әрекеттерін толықтырады. Педагогтің сөзі дұрыс болуы керек, қосымша ақпараттан арылуы керек. Педагог нақты жаттығулардың түрлерін, оларды сыныпта өткізу тәсілдері мен орнын (жұмыс үстелінде, тақтада, теру алаңында, ойын бұрышында, кілемде) мұқият ойластырады.

      23. Көрнекі пәндік құралдарға қойылатын негізгі талаптар:

      1) моторлы-қол жетімді, мотивацияланған (арнайы дайындықсыз және ауызша сөйлеу тілін уақытша алмастыратын қарапайым, айналасындағыларға түсінікті) қимылдар, заттар, тым тартымды емес ойыншықтар-қарапайым;

      2) манипуляциялау үшін қажет анық суреттер (орналастыру, желімдеу және т. б.);

      3) оқушыға таныс адамдар мен нысандардың фотосуреттері;

      4) арнайы қарапайым қаріппен жазылған сөздер;

      5) клеенка мен картоннан, матадан жасалған ойыншық-кітаптар;

      6) оқушылар өз ойындарында қолданатын әртүрлі заттар мен ойыншықтар бейнеленген суреттер;

      7) әр оқушының, қызметкерлердің, туыстардың, сүйікті жануарлардың фотосуреттері бар альбомдар;

      8) оқушылардың эмоционалдық, тұрмыстық, әлеуметтік және ойын тәжірибесін көрсететін сурет материалы;

      9) саусақ театрына арналған қуыршақтар жиынтығы; ертегілерді драматизациялауға арналған бибабо қуыршақтары; жануарлар бейнеленген қолғаптар;

      10) сурет салуға арналған тақталар; кілемше, фланелеграф; "сурет салуға арналған тақта"; пиктограммалар.

      24. Өмірлік жағдайларды драматизациялау үшін дидактикалық ойындар қолданылады. Ойындарды жүргізу кезінде белгілі бір қарқынмен жүру керек, ойын жаттығуларын студенттерге арналған сұрақтармен қанықтырмау керек. Оқушыларды мұғалім мен сыныптастарының іс-әрекеттерін бақылауға, сыныптастарының жауаптарын тыңдауға, жалпы ойынға қатысу кезегін күтуге үйрету керек.

      25. Білім алушылардың жетістіктерін бағалау үшін сипаттамалық бағалау пайдаланылады, ол білім алушының жетістіктерінің сапалық көрсеткіші болып табылады. Білім алушылардың жетістіктерін сипаттау кезінде дағдыларды меңгерудің дербестік дәрежесі міндетті түрде көрсетіледі: өз бетінше, үлгі бойынша, еліктеу бойынша, көмекші, балама құралдардың көмегімен.

      26. Сынып бөлмесіндегі сабақтар мектептің басқа үй-жайларында да, одан тыс жерлерде де (дүкен, пошта, сквер, саябақ, спорт алаңы, тірі бұрыш, кітапхана және басқалар) өткізілетін экскурсиялармен, бақылаулармен кезектесіп отырады.

      27. Бағдарламада оқу пәнінің мазмұнын анықтау үшін бағдарлы негіз болатын және білім алушыларды оқытудың жеке бағдарламаларын құру кезінде мұғалім басшылыққа алатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған.

      28. Бағдарламаның мазмұны ұсынымдық сипатта болады. Мұғалім оқушылардың жеке мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін ескере отырып, кез келген өзгерістер енгізуге құқылы, оның ішінде жеңіл ақыл ойы зақымдалған білім алушылар үшін "Әліппе, Ана тілі" бағдарламасынан жекелеген мақсаттарды қосу есебінен бағдарлама мазмұнының күрделенуін алуға болады.

3-тарау. "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" оқу пәнінің мазмұны

      29. "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" оқу пәні бойынша 1-4 сыныптарда оқу жүктемесі:

      1) 1-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 132 сағатты құрайды;

      2) 2-сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты құрайды;

      3) 3-сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты құрайды;

      4) 4-сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №8170 болып тіркелген).

      30. "Тіл дамыту" оқу пәнінің Бағдарлама мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Тіл дамыту";

      2) "Қатынас";

      3) "Графомоторлы дағдыларды және жазу элементтерін дамыту".

      31. "Тіл дамыту" бөлімі келесі бөлімшелерді құрайды:

      1) сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика;

      2) сөйлеу тілін түсіну;

      3) айтылым;

      4) оқу элементтері.

      32. "Қатынас" бөлімі:

      1) қатынастық іс-әрекет:

      2) тіл арқылы қатынас жасау.

      33. "Графомоторлы дағдыларды және жазу элементтерін дамыту" бөлімі келесі бөлімшелерді құрайды:

      1) қолдың моторикасы;

      2) көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер;

      3) жазу элементтері.

      34. "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінің 1 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тіл дамыту. Сөйлеу кезіндегі тыныс алуы және артикуляциялық моторика: жатып, отырғанда және тұрғанда сөйлеу кезіндегі тыныс алуын дамытуға арналған жаттығуларды орындау, тамаққа алақанның көмегімен дауыс перделерінің дірілін сезіну. Дауысты, тіл мен еріннің қозғалғыштығын дамыту. Мұғалімнің бет-әлпетіне және оның іс-әрекетіне еліктеу (күлімсіреу, қайғыру, бетті жабу, ауызды жабу, ұртқа үрлеу, еріндерден түтікше жасап созу, тілді шығару). Сөйлеу тілін түсіну: сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану және ажырату (табиғат көше, музыкалық аспаптардың дыбыстары, дыбыстық ойыншықтар). Дыбыс күшін ажырату (қатты, тыныш), меңзегіш қимылды түсіну және қолдану. "Қайда?" сұрағына жауап ретінде затты табу (қарау, демонстрациялық қимыл, сөз: мұнда, анда). Дыбыстық сигнал бойынша ойын әрекетін орындау, ым-ишара бойынша, екі сөзден тұратын нұсқаулар бойынша, мысалы, "Қуыршақты бер". "Қолыңды бер", "Допты ал" сияқты сөйлемдерді түсіну. Таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау; ойыншықтармен жаттығулар жасау: "Аюдың қалай секіретінін көрсет?" және суреттермен, мысалы: "Аюдың отырғанын көрсет?". Фотосуреттерде, суреттерде және сюжеттік суреттерде бейнеленген таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Заттың, іс-әрекеттің оның кескінімен байланысы (түрлі-түсті сурет, ақ-қара, контурлық, жартылай сурет). Мұғалімнің сипаттамасы бойынша заттарды, ойыншықтарды тану (бір-екі белгісі бойынша). Сюжеттік суреттерді тану және табу. Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелер тыңдау. Мұғалім шығарған әр түрлі сөйлеу интонацияларын тыңдау (тақпақтар, өлеңдер, сөйлемдер, ертегілер). Айтылым: мұғалімнің соңынан дыбыстарды және буындарды қайталау (қа-қа, мә-мә, иа-иа), қысқа тақпақтарды ойын жағдайларында қайталау. Тыңдағанның мазмұны бойынша, мұғалімнің көмегімен, сұрақтарға сөзбен, қимылмен жауап беру арқылы әңгімеге қатысу. Мұғалімін айтқан қысқа тақпақтарын жаттап, қарапайым қимылдармен байланыстыру. Ойын әрекеттерін дыбысқа еліктеу, ым-ишара, сөздер, қимылдармен үйлестіру. Суреттерді, сөздер жазылған карточкаларды қолданып, сөйлемдерді интонациясын келтіріп, педагогтің соңынан қайталау. Мұғаліммен бірге таныс ертегіні ойыншыққа сүйене отырып, айтып беру. Оқу элементтері: балаларға арналған кішкентай кітапшалардағы суреттерді қарап, беттерін ашып, тақыыптар бойынша кітапшалар жасау, мұғаліммен (ата аналармен) бірге, оқушының өмірінен алынған, баланың қызығуына қатысты жағдайлар бейнеленген фотолардан жеке кітапшасын (альбом) жасау. Өзінің және сыныптастарының аттары жазылған карточкаларды сәйкестендіріп, іріктеу. Ұсынылған сөзді басқа сөздер ішінен танып, шапалақ соғу, карточкаларды көтеру. Заттар, әрекеттер, белгілерге сәйкес атаулары жазылған карточкалармен сәйкестендіру. Ұсынылатын көркем әдебиет тізімі: балаларға арналған шағын фольклор түрлері, халық ертегілері, тақпақтары: "Ақ қоян", "Аю отыр партада", "Қошақанды кайрау", "Тәй-тәйқуыршақ" (Ұ.Есдәулетұлы), "Ал, санаңдар!", "Ата ақылы" (С.Мәуленов), "Сыйлаймын" (Ш.Мұхамеджанов), "Қуыр, қуыр, қуырмаш", ертегілер: "Үш аю", "Бауырсақ", "Үйшік", "Маша мен аю", мазақтамалар: "Ерке", "Тәттіқұмар".

      2) қатынас. Қатынастық іс-әрекет: қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты білдіру. Ересек адамның, басқа оқушының бетіне қарау, әңгімелесушімен көз байланысын орнату. Өз бетін айнадан көру, зерттеу, "Айнадан не көрдің?" сұрағына жауап беру. Өз атын естігенде әрекет білдіру, жауап беру. Басқа адамның эмоционалды күйлерін (қуаныш, ашулану, қорқыныш) көрсету және тану. Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, күлу). Әңгімелесушімен ым-ишара, сөз, әрекет (басты изеу, қолды созу, күлімдеу) арқылы амандасу, қоштасу. Өзіне назар аудару, келісу-келіспеуін дыбыс, ым-ишара, сөзбен, басын изеу арқылы жеткізу. Дыбыс, ым-ишара, пиктограмма, сөз қолдану арқылы көмек сұрауын білдіру. Өзінің қалауын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу), сөз, іс-әрекет арқылы білдіру. Тіл арқылы қатынас жасау: әңгімелесушімен көз арқылы қатынас орнату, әңгіме барысында арақашықтық, кезектілік сақтау. Сұрақтар қою, әңгімелесі кезінде берілген тақырып бойынша диалогты қолдау. Мұғалімнің көмегі арқылы, өз әрекеттерін сөзбен үйлестіру. Мұғаліммен бірге суреттерді, пиктограммаларды және сөздер жазылған карталарды қолдана отырып, ойыншық, сүйікті заттарын сипаттайтын 1-3 қысқа сөйлем құрастыру. Адамдардың, жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына, таныс ертегілерді, әңгімелерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу. Ойын жағдайларын жеке сөздермен, қимылдармен және іс-әрекеттермен байланыстыру. Мерекеде, күнделікті өмірде, дүкенде, саябақта әртүрлі жағдайларда басқалармен сөз арқылы қатынасқа түсуге дайындығын және ұмтылуын білдіру;

      3) графомоторлы дағдыларды және жазу элементтерін дамыту. Қолдың моторикасы: мұғалімнің қолы, саусағының және қолының ерікті қимылдарын бақылау, мұғалімге еліктеп, қарапайым қимылдарды орындау. Әр түрлі заттарды қолдана отырып массаж жаттығуларын жасау. Қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс ұстап үйрену (қарындашты жұдырықпен ұстамай, қағазды бос қолымен ұстау). Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктерін үйлестіру: түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа - ұзын) таяқшалар немесе қағаз жолақтары (1-5 таяқша) бойынша таңдау және топтастыру. Геометриялық пішіндердің жолақтарынан көрсету бойынша құру (1-2 пішін). Мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеп, таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан, сымнан әр түрлі заттарды құру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ). Мұғалімнің сурет салуын қарап, бақылау (құм мен жармада, тақтада бормен немесе қылқаламмен, маркермен үлкен парақта). Саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі кеңістіктерде (ватман, жарма, клеенка) сурет еркін сурет салу. Оқушының алақанын қағазға (құм, жарма, тақта) жағу, мұғалімнің көмегімен өз алақанында саусақпен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу. Трафарет бойынша дөңгелектеу (таныс заттар, геометриялық пішіндер), оларды бояу. Үлгі бойынша 2 элементтен тұратын жолақта және шеңберде өрнек жасау. Әр түрлі сызықтардан, пішіндерден, бейнелерден жиектердің кең жолында (10 см) сурет салу, жұмысты солдан оңға қарай жүргізу. Жазу элементтері: нүктелерді саусақпен "жазуды" орындау (әртүрлі әдістерді қолдану). Көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, параққа қарындашпен "жазу". Қағаз парағында түзу және қисық, қисық сызықтар "жазу". Карточкаға жазылған өз атын сызықтар сызылмаған параққа қарындашпен, маркермен, қаламмен жазу.

      35. "Тіл дамуының кемшіліктерін түзету" пәнінің 2 сыныптағы базалық мазмұны: 1) "Тіл дамыту" бөлімі. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика: жату, отыру және тұру қалпында сөйлеу кезіндегі тыныс алуын дамытуға арналған жаттығуларды орындау, тамақты ұстап, алақанның көмегімен дауыс перделерінің дірілін сезіну. Дауысты, тіл мен еріннің қозғалғыштығын дамыту. Суреттерге сәйкес үлгі бойынша артикуляциялық гимнастиканы орындау. Сөйлеу тілін түсіну: сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану және ажырату (табиғат дыбыстары, көшедегі, музыкалық аспаптар, дыбыс шығаратын ойыншықтар). Дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты, ақырын, жылдам, баяу), көрсету қимылын түсіну және қолдану; сұраққа жауап ретінде тақырыпты табу: қайда? (көрсету қимылымен, сөзбен: Анда, мұнда, осында). Дыбыстық белгі (шапалақ, қоңырау, ысқырық) бойынша екі сөзден құралған нұсқау бойынша ойын әрекетін орындау. Таныс заттар мен әрекеттерді суреттерден тану және атау; ойыншықтармен жаттығулар жасау: "Аюдың қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет?". Мысалы: "Аюдың жатқанын көрсет?". Фотосуреттерде, суреттерде және сюжеттік суреттерде бейнеленген таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Суретте бейнеленген затты, әрекетті оның бейнесімен салыстыру (түрлі-түсті сурет, ақ-қара, контурлық сурет). Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелерді тыңдау. Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелерді тыңдау. Мұғалім айтқан әртүрлі сөйлеу интонацияларын тыңдау (тақпақтар, өлеңдер, сөйлемдер, ертегілер). Айтылым: мұғалімнің соңынан дыбыстарға еліктеу, буын, сөздер, тақпақтарды ойын жағдайында қайталау. Тыңдағанның мазмұны бойынша, мұғалімнің көмегімен, сұрақтарға сөзбен, қимылмен, суретпен жауап беру арқылы әңгімеге қатысу. Мұғалімнің сөзінен тақпақтарды жаттау және айтып, қимылдармен үйлестіру. Педагогтің соңынан сөйлемдерді дұрыс интонациямен, суреттер, сөздер жазылған карточкаларды қолданып, қайталау. Таныс ертегіні суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен айтып беру. Оқу элементтері: балаларға арналған кішкентай кітапшалар, журналдардағы суреттерді қарау. Кітапшаларды парақтап, сурет бейнеленген бетті табу. Тақырып бойынша ата-аналар, педагогтің көмегімен кішкентай кітапшалар жасау. Оқушының өмірі мен қызығушылықтары бейнеленген фотолардан кітапша, (альбом) жасау. Отбасы мүшелері мен мұғалімдердің аты-жөні жазылған тақтайшаларды тану және таңдау. Заттық, сюжеттік суреттерге және жалпылау карталарына негізделген сөздерді тану және атау, мысалы: үстел, орындық, шкаф, жиһаз. Заттарға арналған іс-қимыл атаулары бар карталарды іріктеу, мысалы: ұшақ ұшады, құс ұшады, зымыран ұшады. Заттардың әртүрлі белгілерін көрсететін карталарды таңдау. Ұсынылатын көркем әдебиет тізімі төмендегідей болады: санамақтар: "Ақ қоян", "Аю", "Бір үйде біз нешеуміз", "Ал, санаңдар!", "Ал санайық, санайық", "Кел санайық!", тақпақтар: "Қазақстан –Республикам менің" (Д.Әбілев), "Күзгі жапырақтар" (Қ.Шаңғытбаев), "Отан" (Е.Өтетілеуұлы), "Көкөніс" (Ғ.Өкеев), "Қуыр, қуыр, қуырмаш", ертегілер: "Үш аю", "Бауырсақ", "Үйшік", "Мақта қыз бен мысық", "Арыстан мен түлкі", әңгімелер: "Неліктен ойнамайды?", "Ұшқан ұя", "Немере", "Шие тергенде", "Жалқау немере", мазақтамалар: "Ерке", "Тәттіқұмар", "Ашқарақ", "Мақтаншақ", Сөздік ойындар: "Ойынға шақыру", "Қаламақ", "Тышқан мен мысық".

      2) қатынас. Қатынастық іс-әрекет: қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты білдіру. Ересек адамның, басқа оқушының бетіне қарау, әңгімелесушімен көз байланысын орнату. Өз бетін айнадан көру, зерттеу, бөліктерін көрсету, атау. "Айнадан не көрдің?" сұрағына жауап беру. Өз атын естігенде әрекет білдіру, жауап беру. Ересектермен қатынас кезінде есімін, фамилиясын, жынысын білу, қолдану. Басқа адамның эмоционалды күйлерін (қуаныш, ашулану, қорқыныш, тандану) көрсету және тану. Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, күлу). Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, күлу). Өзіне назар аудару, келісу-келіспеуін дыбыс, ым-ишара, сөзбен, басын изеу арқылы жеткізу. Дыбыс, ым-ишара, пиктограмма, сөз қолдану арқылы көмек сұрауын білдіру. Өзінің қалауын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу), сөз, іс-әрекет арқылы білдіру. Ризашылығын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу, қол созу), сөз, іс-әрекет арқылы білдіру. Тіл арқылы қатынас жасау: әңгімелесушімен арақашықтық пен кезектілік сақтау. Сұрақтар қою, берілген тақырып бойынша диалогты қолдау. Өз әрекеттерін сөзбен үйлестіру (мұғаліммен бірге). Мұғалімнің көмегімен қысқа сөйлемдер құрастыру, есімдіктерді қолдану-менікі (менің), сенікі (сенің) ойыншық, сүйікті заттар туралы, суреттерді, пиктограммаларды және сөз карталарын қолдану. Адамдардың, жануарлардың, құстардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу. Мұғалімнің қимылдарын көрсету және оқушыларға таныс ертегілерді, әңгімелерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарында бейнеге сәйкес келетін ойыншықты, затты таңдау. Рөлге сәйкес ойын жағдайларын жеке сөздермен, қимылдармен және іс-әрекеттермен сүйемелдеу. Рөлдік сәйкестендіруге арналған сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу. Жануарлардың, адамдардың, құстардың бейнелері мен қимыл қозғалыстарын білдіретін ойын-имитацияларға қатысу. Мұғалімнің қозғалыстарын оқушының қайталауы, ойыншық, заттарды бейнеге сәйкес таныс ертегі, әңгіме, тақпақтарды қолданып, ойын-драматизацияда қолдану. Рөлге сәйкес ойын жағдайларын жеке сөздермен, қимылдармен және іс-әрекеттермен сүйемелдеу. Тіл арқылы рөлдік сәйкестендіруге арналған жұптық ойындарға қатысу;

      3) графомоторлы дағдылармен жазу элементтерін дамыту. Қолдың моторикасы: қол, саусақ және қолының ерікті қимылдарын еліктеп, үлгі бойынша орындау. Саусақтардың қарапайым қалыптарын үлгі бойынша орындау және ұстап тұру. Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктерін үйлестіру: геометриялық пішіндердің жолақтарынан үлгі бойынша құру (1-2 пішін). Таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан, сымнан әр түрлі заттарды үлгі бойынша, есте сақтауы бойынша (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ) құру. Мұғалімнің сурет салуын бақылау (құм мен жармада, бормен тақтада немесе қылқаламмен, маркермен, қарындашпен, үлкен қағазда маркермен). Саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға, клеенкаға) еркін сурет салу. Оқушының алақанын қағазға (құм, жарма, тақта) төсеу. Мұғалімнің көмегімен өз алақанын саусағымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу. Трафарет пен шаблондар бойынша шеңбер (таныс заттар, геометриялық пішіндер) сызу, бояу. Үлгі бойынша 2 элементтен тұратын жолақта және шеңберде өрнек жасау. Әр түрлі сызықтардан, пішіндерден, бейнелерден жиектердің кең жолында (10 см) сурет салу, жұмысты солдан оңға қарай жүргізу. Жазу элементтері: нүктелерді саусақпен "жазуды" орындау (әртүрлі әдістерді қолдану). Көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, параққа қарындашпен "жазу". Қағаз парағында түзу және қисық сызықтарды "жазу". Карточкаға жазылған өз есімін сызықтар сызылмаған параққа қарындашпен, фломастермен, қаламмен жазу. Карточкалардан сөздерді кішкентай кітапшаларға көшіріп жазу.

      36. "Тіл дамуының кемшіліктерін түзету" пәнінің 3 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тіл дамыту. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика: жату, отыру және тұру қалпында сөйлеу кезіндегі тыныс алуын дамытуға арналған жаттығуларды орындау. Терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуды дамыту (шусыз бірқалыпты тыныс алу мен дем шығару). Қимылдардың көлемі мен біркелкілігін жақсартуға арналған артикуляциялық жаттығуларды орындау. Сөйлеу тілін түсіну: заттың, құбылыстың, әрекеттің дыбысын тану және ажырату (күн күркірейді, машина сигнал береді, есік ашылады). Дыбыстың күші мен қарқынын ажырату (қатты, тыныш, жылдам, баяу), дыбыстық жиілікті есту қабілетін дамыту, мысалы: "үлкен қоңырау-кішкентай қоңырау" ойыны. Ойын әрекетін дыбыстық сигнал бойынша, ым-ишара бойынша, екі сөзден тұратын сөздік нұсқау бойынша орындау. Фотода, суреттерде және сюжеттік суреттерде бейнеленген, таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау; ойыншықтармен және суреттермен жаттығулар жасау, мысалы: "Сен ата, мен көрсетемін". таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Заттың, іс-әрекеттің оның кескінімен байланысы (түрлі-түсті сурет, ақ-қара, контурлық, жартылай сурет). Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелер тыңдау. Мұғалім шығарған сөйлеу интонациясын тыңдау және ажырату (тақпақтар, өлеңдер, сөйлемдер, ертегілер). Оқушылар меңгерген есімдік + зат есім үлгісіндегі, екі сөзден тұратын сөйлемдер құрастыру. Айтылым: (ааааа- қыз жылап жатыр, ууууу- қасқырдың ұлуы) дыбыстау, дыбыстарға еліктеу, буындар мен сөздерді, тақпақты ойын жағдайында қайталау. Тыңдағанның мазмұны бойынша, мұғалімнің көмегімен, сұрақтарға жауап беру арқылы ым-ишара, сөз, сурет, сөйлем арқылы әңгімеге қатысу. Мұғалімнің сөздерінен үйрену және қарапайым қимылдармен сүйемелденетін қысқа (есте сақтау бойынша 1-4 жол) тақпақтарды айту. Ойын әрекеттерін ым-ишара, қимылдармен, сөздермен үйлестіру. Өлеңдерді, шағын тақпақтарды жалғастырып айту, содан кейін оларды өз бетінше айту, "сөйлем" терминінің мағынасын түсіну, сөйлемді шартты белгімен белгілеу – ұзын жолақ. Мұғаліммен бірге иллюстрацияға сүйене отырып, таныс ертегіні әңгімелеп беру. Оқу элементтері: балаларға арналған кішкентай кітапшалардағы суреттерді қарап тамашалау. Кітап беттерін ашу, ертегі, әңгіменің басын табу. Мұғаліммен (ата - аналармен) бірге балаларға арналған тақырыптық кітаптар жасау. Оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықтарды бейнелейтін фотосуреттермен оқушының жеке кітабын (альбомын) құру. Өзінің аты жазылған картаны тану және пайдалану. "Сөз" терминінің мағынасын түсіну, Кім? Не? сұрақтары бойынша карталарды таңдау. Элементтерге арналған іс-қимылдардың атаулары бар карталарды таңдау, мысалы: бала жатыр, жүгіріп келеді, бала отыр. Заттардың белгілерінің атауы жазылған карточкаларды таңдау: мөлшері, түсі және пішіні бойынша. Ұсынылатын көркем әдебиет тізімі төмендегідей болады: сөздік ойындар: "Қаламақ", "Тышқан мен мысық", тақпақтар: "Қой" (Т.Жексенбай), "Кірқоймас" (К.Чуковский аударған| Ф.Оңғарсынова), "Тазалықтың досы" (А.Меңжанова), "Көмек" (Н.Айтов), "Әже", "Доп", "Достық", "Біздің әулет" (Б.Кірісбаев), әңгімелер: "Үй хайуандары" (М. Дулатов), "Салақтық" (Ы.Алтынсарин), ертегілер: "Ит пен мысық адамға қалай дос болды?", "Күшік пен мысық", "Жеті қазынаның бірі" (Халық ауыз әдебиеті), мазақтамалар: "Ерке", "Тәттіқұмар", "Ашқарақ", "Мақтаншақ", Сөздік ойындар: "Ойынға шақыру", "Қаламақ", "Тышқан мен мысық".

      2) қатынас. Қатынастық іс-әрекет: қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты білдіру. Ересек адамның, басқа оқушының бетіне қарау, әңгімелесушімен көз байланысын орнату. Өзін айнадан, сыныптасын, мұғалімді қарап, бақылау. Ересектермен қатынас кезінде есімі мен тегін қолдану. Сөйлеушінің заттарын атау (бетінің бөліктері, киімдер). Басқа адамның эмоционалды күйлерін (қуаныш, ашулану, қорқыныш, тандану, байсалдылық) көрсету және тану. Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, сәлем, сау бол). Өзіне назар аудару, келісу-келіспеуін дыбыс, ым-ишара, сөзбен, фраза арқылы жеткізу. Дыбыс, ым-ишара, пиктограмма, сөз, фраза қолдану арқылы көмек сұрауын білдіру. Өзінің қалауын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу), сөз, фраза арқылы білдіру. Ризашылығын көзімен, ым-ишара (бас изеу, рахмет), сөз, іс-әрекет арқылы білдіру. Тіл арқылы қатынас жасау: әңгімелесушімен арақашықтық пен кезектілік сақтау. Сұрақтар қою, берілген тақырып бойынша диалогты қолдау. Өз әрекеттерін сөзбен үйлестіру (мұғаліммен бірге). Мұғалімнің көмегімен сүйікті заттары туралы суреттер, пиктограммалар, сөздер жазылған карталар арқылы 1-3 қысқа сипаттама сөйлемдер құрастыру. Адамдардың, жануарлардың, құстардың қимылдары мен бейнелеріне, таныс ертегі, әңгімелердің, тақпақтардың мәтінін қолданып, еліктеу ойындарына қатысу. Атқаратын рөліне сәйкес, ойын жағдайларын жеке сөздер, ым-ишара, қимылдармен үйлестіру. Өзінің ойын кезіндегі рөлдік диалогына қатысу;

      3) графомоторлы дағдылар мен жазу элементтерін дамыту. Қолдың моторикасы: қол, саусақ және қолының ерікті қимылдарын еліктеп, есте сақтауы бойынша орындау. Саусақтардың қарапайым қалыптарын үлгі және сөздік нұсқау бойынша орындау және ұстап тұру. Әртүрлі заттарды (доптар, сақинашалар, қарындаштар) қолданып, массаж жаттығуларын орындау. Қарындаш, қылқалам, бор, қаламды дұрыс ұстау (жұдырықпен қыспай, еркін қолмен парақты ұстап). Көру-моторлы тепе-тиендік пен қеңістіктік түсініктер: түсі (сары, қызыл, көк, жасыл, ақ, қара) және өлшемі (қысқа, орташа, ұзын) таяқшалар немесе қағаз жолақтары (2-8 таяқша) бойынша таңдау және топтастыру. Геометриялық пішіндердің жолақтарынан үлгі бойынша құру (2-4 пішін). Таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан, сымнан, есте сақтауы бойынша әр түрлі заттарды құрастыру. Мұғалімнің тақтада бормен немесе қылқаламмен, маркермен, қарындашпен, үлкен қағазда сурет салуын бақылау. Саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі тегістіктерде (ватманға, жармаға, клеенкаға) еркін сурет салу. Өз алақаны саусағымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу, мұғалімнің көмегімен композициялар жасау. Әріптерге ұқсайтын нысандарды салу. Трафарет, сұлба бойынша сызу (таныс заттар, геометриялық пішіндер). Оларды бояу. Жолақшада, шаршыда, дөңгелекте АТАТ, ААТТААТТ, ААТААТ сызбасы бойынша оюлар жазу. Әр түрлі сызықтардан, пішіндерден, бейнелерден жиектердің кең жолында (5 см) сурет салу, жұмысты солдан оңға қарай жүргізу. Жазу элементтері: нүктелерді саусақпен "жазуды" орындау (әртүрлі әдістерді қолдану). Құмда, жармада, қарындашпен парақ бетіне әртүрлі бағыттарда жазу. Парақ бетінде тік және көлденең (тік, қисық, ирек) сызықтарды "жазу". Карточкаға жазылған өз есімін сызықтар сызылмаған параққа қарындашпен, фломастермен, қаламмен жазу. Карточкалардан сөздерді кішкентай кітапшаларға көшіріп жазу.

      37. "Тіл дамуының кемшіліктерін түзету" пәнінің 4 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тіл дамыту. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика: жату, отыру және тұру қалпында сөйлеу кезіндегі тыныс алуын дамытуға арналған жаттығуларды орындау. Терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуды дамыту (шусыз бірқалыпты тыныс алу мен дем шығару). Артикуляциялық жаттығуларды өз бетінше үлгі, сурет, есте сақтауы, сөздік нұсқау бойынша орындау. Сөйлеу тілін түсіну: дауысты дыбыстарды (а, ә, о, ө, у, и) заттық суреттерге сүйене отырып, дыбыссыз артикуляция негізінде тану және ажырату. Сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу. Дыбыстың күші мен қарқынын ажырату (қатты, тыныш, жылдам, баяу). Ойын әрекетін дыбыстық сигнал бойынша, ым-ишара бойынша, екі сөзден тұратын сөздік нұсқау бойынша орындау. Таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Заттармен жаттығулар орындау "Мен атаймын, ал сен көрсет" және керісінше. Фотода, суреттерде және сюжеттік суреттерде бейнеленген таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Заттың, іс-әрекеттің оның бейнесімен сәйкестендіру (түрлі-түсті сурет, ақ-қара, контурлық). Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелер тыңдау. Мұғалімнің айтқан әр түрлі сөйлеу интонацияларын тыңдау (тақпақтар, өлеңдер, сөйлемдер, ертегілер). Айтылым: сөздік нұсқау бойынша дыбыстарға еліктеу, буын, сөздер, тақпақтар, ойын жағдайларында айту. Тыңдағанның мазмұны бойынша, мұғалімнің көмегімен, сұрақтарға сөзбен, қимылмен, суретпен, сөйлеммен жауап беру арқылы әңгімеге қатысу. Мұғалімнің сөздерінен тақпақтар, қысқа өлеңдерді қарапайым қимылдармен үйлестіріп, жаттау (есте сақтау бойынша 1-4 жол). Сөйлемді мұғалімнен кейін дұрыс интонациямен, суреттерді, сөздер жазылған парақшаларды қолдана отырып қайталау. Иллюстрацияға сүйене отырып, таныс ертегіні айтып беру. Буын, сөз, тақпақтарды тындап, мұғаліммен бірге, өз бетінше жалғастырып айту. Иллюстрациялар сериясына сүйене отырып, ертегінің мазмұнын баяндау. Оқу элементтері: балалардың кітаптарындағы, журналдардағы иллюстрацияларды қарау. Парақтарды ашуу, мұғалім атаған заттарды, әрекеттер мен белгілерді кітапта табу. Мұғаліммен (ата-аналармен) бірге сәбилерге арналған тақырыптық кітаптар жасау. Оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықтарды бейнелейтін фотосуреттермен оқушының жеке кітабын (альбомын) жасау. Өз есімі жазылған парақшаны балалар өз жұмыстарына есімдерін жазу үшін танып, қолдану. "Сөз", "сөйлем" терминдерінің мағынасын және белгілеуін түсіну (көк жолақшамен белгілеу). Карточкаларды тақырып бойынша іріктеу және топтастыру, мысалы: "Мұрын, ауыз, көз, құлақ, бет –бастың бөліктері". Заттардың әрекеттерін парақта жазылған атауларымен сәйкестендіру, мысалы: "бақа секіреді, өрмекші өрмелейді". Сөздік нұсқау бойынша заттардың қасиеттерін білдіретін сөздер жазылған парақтар іріктеу. А, Ә, У, О, Ө, И әріптерін тану және атау. Контуры бойынша (10-5 см) кесілген әріптерді тану және атау. А, Ә, У, О, Ө, И дыбыстарын дыбыссыз артикуляция негізінде тану және қайталау. А, Ә, У, О, Ө, И әріптері жазылған парақтарді іріктеу. Өткен әріптерді өзінің есімінін атауынан, сөздерден табу. Ұсынылатын көркем әдебиет тізімі төмендегідей болады. Тақпақтар: "Көңілді қыс" (Р.Сәбитұлы), "Малдың баласын сүйюі", "Қарлығашқа тимеңдер" (Т. Молдағалиев), "Бағдаршам" (Ә. Табылдиев), "Ақ боран" (Ә.Табылдиев), "Суретші" (М.Жаманбалинов), "Ұшқыш болғым келеді" (Қ. Аманжолов), "Қазым, қазым қаңқылда" (С.Бегалин), "Сырғанақ" (Б.Жақып), "Ай неге жалаңаш" (қазақ мифі), санамақтар: "Менің киімдерім" (Ө. Ақыпбекұлы), ертегілер: "Қаз бен үйрек", "Не дәмді?", "Әтеш пен тоты", "Түлкінің балтасы" (нганасан ертегісі), "Жазда күн неге ұзақ?", "Төлдер айтысы", "Қарлығаштың құйрығы неге айыр?" (қазақ ертегісі), "Ағаштар ұйықтай ма?", "Еңбекпен ел көгерер", "Ақымақ қасқыр", "Жаман жолдас" (Ы.Алтынсарин), әңгімелер: "Шатыргүл" (Ө. Тұрманжанов), "Қар қандай" (М.Гай дайындаған А.Д.Сейсенова), "Екі аяз", "Менің шешемнен нан иісі шығады", "Нан қайдан шығады?" (М.Етекбаев), "Қайдан келдің бауырсақ?" (Ө.Тұрманжанов).

      2) қатынас. Қатынастық іс-әрекет: қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты білдіру. Ересек адамның, басқа оқушының бетіне қарау, әңгімелесушімен көз байланысын орнату. Өзін айнадан, сыныптасын, мұғалімді қарап, бақылау. Ересектермен қатынас кезінде есімі мен тегін қолдану. Сөйлеушінің заттарын атау. Басқа адамның эмоционалды күйлерін (қуаныш, ашулану, қорқыныш, тандану, байсалдылық, көңілсіздік) көрсету және тану. Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, сәлем, сау бол). Өзіне назар аудару, келісу-келіспеуін дыбыс, ым-ишара, сөзбен, фраза арқылы жеткізу. Дыбыс, ым-ишара, пиктограмма, сөз, фраза қолдану арқылы көмек сұрауын білдіру. Өзінің қалауын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу), сөз, фраза арқылы білдіру. Ризашылығын көзімен, ым-ишара (бас изеу, рахмет) арқылы білдіру. Тіл арқылы қатынас жасау: әңгімелесушімен көз арқылы қатынас орнату, ересектермен, сыныптастарымен арақашықтық пен кезектілікті сақтау. Сұрақтар қою, берілген тақырып бойынша диалогты қолдау. Өз әрекеттерін сөзбен үйлестіру (мұғаліммен бірге). Мұғалімнің көмегімен сүйікті заттары туралы суреттер, пиктограммалар, сөздер жазылған карталар арқылы 2-4 қысқа сипаттама сөйлемдер құрастыру. Адамдардың, жануарлардың, құстардың қимылдары мен бейнелеріне, таныс ертегі, әңгімелердің, тақпақтардың мәтінін қолданып, еліктеу ойындарына қатысу. Атқаратын рөліне сәйкес, ойын жағдайларын жеке сөздер, ым-ишара, қимылдармен үйлестіру. Өзінің ойын кезіндегі рөлін атап, ойын диалогына қатысу;

      3) графомоторлы дағдылар мен жазу элементтерін дамыту. Қолдың моторикасы: қол, саусақ және қолының ерікті қимылдарын еліктеп, есте сақтауы бойынша орындау. Саусақтардың қарапайым қалыптарын үлгі және сөздік нұсқау бойынша орындау және ұстап тұру. Әртүрлі заттарды (доптар, сақинашалар, қарындаштар) және тақпақтарды қолданып, массаж жаттығуларын орындау. Қарындаш, қылқалам, бор, қаламды дұрыс ұстау (жұдырықпен қыспай, еркін қолмен парақты ұстап). Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік түсініктер: түсі (сары, қызыл, көк, жасыл, ақ, қара, қоңыр) және өлшемі (қысқа, орташа, ұзын) таяқшалар немесе қағаз жолақтары (2-10 таяқша) бойынша таңдау және топтастыру. Геометриялық пішіндердің (2-4 пішін) жолақтарынан үлгі бойынша құру. Әртүрлі нысандар мен әріптерді құрастыру: А,Ә,О,И әріптерін таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан, сымнан, есте сақтауы бойынша құрастыру. Мұғалімнің тақтада бормен немесе қылқаламмен, маркермен, қарындашпен, үлкен қағазда сурет салуын бақылау. Саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі тегістіктердегі (ватманға, жармаға, клеенкаға) суреттерді аяқтап салу. Өз алақаны саусағымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу, мұғалімнің көмегімен топтық композициялар жасау. Әріптерді жазу: А, Ә, У, О, Ө, И әртүрлі тегістіктерде, А4 парақтарында. Трафарет пен шаблон бойынша (таныс заттар, геометриялық пішіндер, А,Ә,У,О,Ө,И әріптері), бояу. Нысандар мен әріптерді контурлар мен нүктелер бойынша сызу. АТАТ, ААТТ, ААТТ, АТАТ сызбасы бойынша элементтердің кезектесуі бар жолақта, шаршыда, шеңберде өрнек салу. Әр түрлі сызықтардан, пішіндерден, бейнелерден жиектердің кең жолында (3-5 см) сурет салу, жұмысты солдан оңға қарай жүргізу. Жазу элементтері: нүктелерді саусақпен, қарындашпен, қаламмен заттың контуры бойымен (әртүрлі әдістерді қолдана отырып) орындау. 3-5 см. жолда саусақпен, жармада, қарындашпен, парақта "жазу". Қағаз парағында көлденең (түзу және қисық, қисық) және тік сызықтарды "жазу". Әріптерді сызылмаған қағазға үлгі бойынша, мұғалімнің диктанты бойынша басып жазу. Өз атын үлгіге қарап, қарындашпен, маркермен, сызылмаған қағаз парағына басып жазу. Парақтардағы сөздерді баланың кішкентай кітапшаларына көшіріп жазу. Танысқан әріптерді таныс және таныс емес сөздерден табу және басып жазу.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      38. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқу мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4 кодында "1" - сыныбы, "2.1" - бөлім және бөлімше, "4" - оқыту мақсатының реттік саны

      39. Бөлімдер мен сыныптар бойынша оқу мақсаттарының жүйесі:

      1) "Тіл дамыту" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық). Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түткіше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау



1.2. Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 сөзге қатысы жоқ, табиғат, көше дыбыстары, музыкалық аспаптардың, ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

4.1.2.1 [а, ә, у, о, ө, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

4.1.2.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу; дыбыстың күші мен темпін ажырат; сөзге қатысы жоқ және сөзге қатысы бар дыбыстарға еліктеу, ырғақты құрылымдарды қайталау (бір ден үшке дейінгі ырғақты белгілерді)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, бір-екі сөзден тұратын нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет" нұскауы бойынша

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал сен көрсетемін" нұскауы бойынша

1.1.2.6 мұғалімнің көмегімен ойыншықтармен, суреттермен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін көрсет"

2.1.2.6 ойыншықтарменжаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет" "Қоян секіріп тұрған суретті көрсет, қай суретте бақа секіріп тұрғанын көрсет"

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

1.1.2.7 фото, сюжетті суреттерде бейнеленген таныс заттарды тану және атау

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

1.1.2.8 затты оның бейнесімен салыстыру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы, бөлшектенген)

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті бейнесі, ақ-қара, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

3.1.2.8 педагогтің сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

1.1.2.9 сюжетті суреттер жұптарын тану және құру

2.1.2.9 сюжетті суретте бейнеленген заттар, жағдаяттарды тану, атау

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.10 аудио-бейнежазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

3.1.2.10 оқушылар меңгерген атау септігіндегі зат есімдерді қолданып, екі сөзден құралған сөйлемдер құру

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.1.2.11 педагогтің әртүрлі интонацияларын тындау (тақпақтар, ертегілер, сөйлемдер)

2.1.2.11 педагогтің әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату



1.3. Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайларында қайталау

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

3.1.3.1 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: қа-қа-қа, қо-қо-қо) айту

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегілердердің мазмұнына ым-ишарамен, сөйлеммен жауап беру

2.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

1.1.3.3 мұғалімнің сөзіненқарапайым қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтің соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

1.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (1-2 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

2.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (2-3 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

1.1.3.5 педагогтің соңынан дұрыс интонациямен сөйлемді қайталау

2.1.3.5 бақылаған әрекет бойынша мұғалім сұрақтарының көмегі арқылы сөйлем құру

3.1.3.5 "сөйлем" терминінің мәнін түсіну, сөйлемді шартты белгімен –ұзын жолақшамени белгілеу

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

1.1.3.6 таныс ертегіні ойыншықтарға сүйеніп, айтып беру (мұғалімнің көмегімен)

2.1.3.6 суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен таныс ертегіні әңгімелеп, айту

3.1.3.6 суреттерге сүйеніп, ертегінің мазмұнын айту

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4. Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрациялар-ды қарау

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

2.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, керекті бетті табу

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалар-дан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастары-ның есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңдау

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

3.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

2.1.4.7 суретке сүйене отырып, заттар мен жалпылау карталары білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау Мысалы: үстел, орындық, шкаф – жиһаз

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? не? сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

1.1.4.8 заттың іс-әрекетін білдіретін сөзі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.8 белгілі заттарға байланысты іс-әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: құс, ұшақ, зымыран – ұшады (суретін көрсету)

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

1.1.4.9 заттың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.9 заттардың көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.9 заттардың түсін, пішінін, көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)




4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)




4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)




4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша




4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)




4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, Ә, Ө, О, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту




4.1.4.15 А, Ә, Ө, О, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10, 5см өлшемінде)

      2) "Қатынас" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

2.1. Қатынастық іс-әрекет

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

1.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына көңілді эмоционалды қатынасты білдіру

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

3.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

4.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

1.2.1.4 өз атына жауап беру

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

1.2.1.10 мимиканы, қимылды, сөзді, әрекетті пайдаланып ризашылық білдіру (басын изеу, күлу)

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изеу, қолын созу, күлу)

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын, рахмет сөзін қолдану

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басың изеу, қолың кеудеге қойып, рахмет айту)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін көрсету, мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

3.2.2.3 диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Менің отбасым"

4.2.2.3 оқушылардың диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігердің қабылдауында"

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс - әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

1.2.2.5 мерекеде, күнделікті өмірде әртүрлі жағдайларда басқалармен сөйлесуге дайын болу және ұмтылу

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану



3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

      3) "Графоторлық дағдыларды және жазу элементтерін дамыту" бөлімі

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

3.1. Қолдың моторикасы

1.3.1.1 мұғалімнің қолдарымен, саусақтарымен және қолдарымен ерікті қимылдар жасауын бақылау, оған еліктеу

2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)

1.3.1.2 саусақтардың бүгілуі мен кеңеюін орындау, мұғалімге еліктеу отырып саусақтарының әртүрлі позицияларға бүгу

2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау

1.3.1.3 мұғалімнің көмегімен әртүрлі заттарды (конустар, жаңғақтар, каштан) қолдана отырып, қол массажын жасау

2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

1.3.1.4 қарындаш пен щетканы, борды дұрыс қолдану (қарындашты жұдырықта қыспау, қағазды бос қолымен қағазды ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

2.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер

1.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (20, 2 см; 10, 2 см-ден 1-5 таяқша)

2.3.2.1 жолақтардан, таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, жад бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптерге ұқсайтын графикалық кескін жасау

4.3.2.2 А, Ә, Ө, О, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан,пластилиннен, қамырдан жасау

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

1.3.2.5 таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді трафарет бойынша сызу, оларды бояу

2.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

4.3.2.5 А, О, Ә, Ө, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

1.3.2.6 еліктеу бойынша 2 элементтен тұратындай шеңбер және жолақ үлгісін жасау

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді А, О, Ә, Ө, У, И әріптерін сызу

1.3.2.7 солдан оңға қарай кеңдігі 10 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді салу

2.3.2.7 заттарға ұқсайтын пішіндердің контурлары мен нүктелері бойынша сурет салу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер, әріптер салу


2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жазу

3.3.2.8 АБАБ, ААББ ААББ, ААББ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.8 АБАБ, ААББ ААББ, ААББ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу


2.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндер мен олардың элементтерін шекарада (10-5 см) сызу

3.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндер мен олардың элементтерін шекарада (5 см) сызу

4.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндер мен олардың элементтерін шекарада (5-3 см) сызу

3.3. Жазу элементтері

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

2.3.3.1 әр түрлі ыдыстарға құйылған жармаға (құмға) саусақпен; фломастерлермен, қағаз парағындағы маркерлермен, тақтадағы бормен нүктелерді "жазу"

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және бұралмалы сызықтарды "жазу"

1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

1.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

1.3.3.5 сөздерді карточкалардан көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу




4.3.3.6 А, У, О, Ә, Ө, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу




4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

      40. Бағдарлама Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      41. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсыныс түрінде берілген. Мұғалім әр оқушының мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу мақсаттарын жеке анықтайды.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар

      1) 1 сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің денем";
4-ші апта "Жемістер, жидектер";
5 –ші апта "Көкөністер"; 6-ші апта "Менің ойыншықтарым";
7 –ші апта "Менің отбасым";
8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түткіше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 сөзге қатысы жоқ, табиғат, көше дыбыстары, музыкалық аспаптардың, ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, бір-екі сөзден тұратын нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

1.1.2.6 мұғалімнің көмегімен ойыншықтармен, суреттермен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретіні көрсет"

1.1.2.8 затты оның бейнесімен салыстыру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы, бөлшектенген)

1.1.2.10 аудио-бейнежазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.11 педагогтің әртүрлі интонацияларын тындау (тақпақтар, ертегілер, сөйлемдер)

1.3.Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайларында қайталау

1.1.3.3 мұғалімнің сөзіненқарапайым қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

1.1.3.5 педагогтің соңынан дұрыс интонациямен сөйлемді қайталау

1.4. Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрацияларды қарау

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастарының есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңдау

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

2.1. Қатынастық іс-әрекет

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

1.2.1.4 өз атына жауап беру

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

1.2.1.10 ым-ишараны, қимылды, сөзді, әрекетті пайдаланып ризашылық білдіру (басын изейді, күледі)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

3.1. Қолдың моторикасы

1.3.1.1 мұғалімнің қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдар жасауын бақылау, оған еліктеу

1.3.1.2 қол саусақтарын бүгу және ашу, қол саусақтарын мұғалімге еліктеу бойынша әр түрлі позицияларға келтіру

1.3.1.3 мұғалімнің көмегімен әр түрлі заттарды (бүршік, жаңғақтар) қолдана отырып қол массажын жасау

3.2. Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер.

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

3.3.Жазу элементтері

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу"

1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік"; 4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түтікше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 тілге қатысы жоқ табиғат, көше, музыкалық аспаптар, дыбысталытн ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, бір-екі сөзден тұратын нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

1.1.2.7 фото, сюжетті суреттерде бейнеленген таныс заттарды тану және атау

1.1.2.8 затты оның бейнесімен салыстыру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы, бөлшектенген)

1.1.2.9 сюжетті суреттер жұптарын тану және құру

1.1.2.10 аудио-бейнежазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.11 педагогтің әртүрлі интонацияларын тындау (тақпақтар, ертегілер, сөйлемдер)

1.3. Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайларында қайталау

1.1.3.3 мұғалімнің сөзіненқарапайым қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

1.1.3.5 педагогтің соңынан дұрыс интонациямен сөйлемді қайталау

1.1.3.6 таныс ертегіні ойыншықтарға сүйеніп, айтып беру (мұғалімнің көмегімен)

1.4. Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрацияларды қарау

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастарының есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңдау

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

2.1. Қатынастық іс-әрекет

1.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына көңілді эмоционалды қатынасты білдіру

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

1.2.1.4 өз атына жауап беру

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

1.2.2.5 мерекеде, күнделікті өмірде әртүрлі жағдайларда басқалармен сөйлесуге дайын болу және ұмтылу

3.1. Қолдың моторикасы

1.3.1.1 мұғалімнің қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдар жасауын бақылау, оған еліктеу

1.3.1.2 қол саусақтарын бүгу және ашу , қол саусақтарын мұғалімге еліктеу бойынша әр түрлі позицияларға келтіру

1.3.1.3 мұғалімнің көмегімен әр түрлі заттарды (бүршік, жаңғақтар) қолдана отырып қол массажын жасау

1.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

1.3.2.5 таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді трафарет бойынша сызу, оларды бояу

3.3. Жазу элементтері

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу" 1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

1.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

1-ші апта "Қыс қызығы";
2 –ші апта "Қыстық киім және аяқ киім";
3-ші апта "Үй жануарлары"; 4-апта "Жабайы аңдар"
5 –ші апта "Үй құстары";
6-ші апта "Жабайы құстар";
7-ші апта "Көлік"; 8-ші апта "М Анамының мерекесі"; "Наурыз мерекесі""

3 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түткіше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 тілге қатысы жоқ табиғат, көше, музыкалық аспаптар, дыбысталытн ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, бір-екі сөзден тұратын нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

1.1.2.6 ойыншықтармен әрекеттер жасау: "Аю секріп тұр" суреттерде: "Аю ұйықтап жатқан суретті көрсет" мұғалімге еліктеу арқылы

1.1.2.7 фото, сюжетті суреттерде бейнеленген таныс заттарды тану және атау

1.1.2.8 затты суретпен сәйкестендіру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы)

1.1.2.10 аудио-бейне жазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.11 мұғалім айтқан әртүрлі тілдік интонацияларды тындау (тақпақтар, сөйлемдер, ертегілер)

1.3. Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан бірлесіп дыбыстарға еліктеу, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында айту

1.1.3.2 сұрақтарға тындаған мәтін, ертегінің мазмұнына сәйкес сөзбен, ым-ишарамен, сөйлеммен жауап беру

1.1.3.3 мұғалімнің сөзінен қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

1.1.3.5 педагогтің соңынан интонацияны келтіріп, сөйлемдерді қайталау

1.1.3.6 таныс ертегіні ойыншықтарға сүйеніп, мұғалімнің көмегімен әңгімелеп, айтып беру

1.4. Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрацияларды қарау

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастарының есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңдау

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

1.1.4.8 заттың іс-әрекетін білдіретін сөзі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1. Қатынастық іс-әрекет

1.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына көңілді эмоционалды қатынасты білдіру

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

1.2.1.4 өз атына жауап беру

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

1.2.1.10 мимиканы, қимылды, сөзді, әрекетті пайдаланып ризашылық білдіру (басын изейді, күледі)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

1.2.2.5 мерекеде, күнделікті өмірде әртүрлі жағдайларда басқалармен сөйлесуге дайын болу және ұмтылу

3.1. Қолдың моторикасы

1.3.1.1 мұғалімнің қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдар жасауын бақылау, оған еліктеу

1.3.1.2 қол саусақтарын бүгу және ашу, қол саусақтарын мұғалімге еліктеу бойынша әр түрлі позицияларға келтіру

1.3.1.3 мұғалімнің көмегімен әр түрлі заттарды (бүршік, жаңғақтар) қолдана отырып қол массажын жасау

1.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

1.3.2.5 таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді трафарет бойынша сызу, оларды бояу

3.3. Жазу элементтері

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу"

1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

1.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

1.3.3.5 сөздерді карточкалардан көшіріп жазу

1-ші апта "Ағаштар"; 2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер"; 7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер";
"Балалардың жаздық ойындары"

4 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түткіше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 тілге қатысы жоқ табиғат, көше, музыкалық аспаптар, дыбысталытн ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, бір-екі сөзден тұратын нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

1.1.2.6 ойыншықтармен әрекеттер жасау: "Аю секріп тұр" суреттерде: "Аю ұйықтап жатқан суретті көрсет" мұғалімге еліктеу арқылы

1.1.2.7 фото, сюжетті суреттерде бейнеленген таныс заттарды тану және атау

1.1.2.8 затты суретпен сәйкестендіру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы)

1.1.2.9 сюжетті суреттер жұптарын тану, құрастыру

1.1.2.10 аудио-бейне жазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.11 мұғалім айтқан әртүрлі тілдік интонацияларды тындау (тақпақтар, сөйлемдер, ертегілер)

1.3. Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан бірлесіп дыбыстарға еліктеу, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында айту

1.1.3.2 сұрақтарға тындаған мәтін, ертегінің мазмұнына сәйкес сөзбен, ым-ишарамен, сөйлеммен жауап беру

1.1.3.3 мұғалімнің сөзінен қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

1.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы бойынша заттарды тану (бір-екі белгісіне сай)

1.1.3.5 педагогтің соңынан интонацияны келтіріп, сөйлемдерді қайталау

1.1.3.6 таныс ертегіні ойыншықтарға сүйеніп, мұғалімнің көмегімен әңгімелеп, айтып беру

1.4. Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрациялар-ды қарау

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастары-ның есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңда

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

1.1.4.8 заттың іс-әрекетін білдіретін сөзі жазылған карточкаларды тану және таңдау

1.1.4.9 заттың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау

2.1. Қатынастық іс-әрекет

1.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына көңілді эмоционалды қатынасты білдіру

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

1.2.1.4 өз атына жауап беру

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

1.2.1.10 мимиканы, қимылды, сөзді, әрекетті пайдаланып ризашылық білдіру (басын изейді, күледі)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

1.2.2.5 мерекеде, күнделікті өмірде әртүрлі жағдайларда басқалармен сөйлесуге дайын болу және ұмтылу

3.1. Қолдың моторикасы

1.3.1.1 мұғалімнің қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдар жасауын бақылау, оған еліктеу

1.3.1.2 қол саусақтарын бүгу және ашу, қол саусақтарын мұғалімге еліктеу бойынша әр түрлі позицияларға келтіру

1.3.1.3 мұғалімнің көмегімен әр түрлі заттарды (бүршік, жаңғақтар) қолдана отырып қол массажын жасау

1.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік және кеңістіктік көріністер

1.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (20, 2 см;10, 2 см-ден 1-5 таяқша)

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

1.3.2.5 таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді трафарет бойынша сызу, оларды бояу

1.3.2.6 еліктеу бойынша 2 элементтен тұратындай шеңбер және жолақ үлгісін жасау

3.3. Жазу элементтері.

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу"

1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

1.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

1.3.3.5 сөздерді карточкалардан көшіріп жазу

      2) 2 сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 –ші апта оқушыларды бақылау және тексеру;
3 –ші апта "Менің отбасым"; 4-ші апта "Мен, менің денем" "Мен ұлмын, мен қызбын";
5-ші апта "Көкөністер"
6-шы апта "Жемістер, жидектер"; 7-ші апта "Менің ойыншықтарым";
8-ші апта "Менің үйім"
9-ші апта "Менің мектебім"

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.4 дыбыстық белгі , ым-ишара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

2.1.2.6 ойыншықтарменжаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет" "Қоян секіріп тұрған суретті көрсет, қай суретте бақа секіріп тұрғанын көрсет"

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті бейнесі, ақ-қара, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.11 педагогтің әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату

1.3. Айтылым

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтің соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

1.4. Оқу элементтері

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

2.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, керекті бетті табу

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалар-дан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

2.1. Қатынастық іс-әрекет

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изейді, қолын созады, күледі)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін беру; мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.1. Қолдың моторикасы

2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

2.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер

2.3.2.1 жолақтардан, таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, жад бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жасау

3.3. Жазу элементтері

2.3.3.1 әр түрлі ыдыстарға құйылған жармаға (құмға) саусақпен; фломастерлермен, қағаз парағындағы маркерлермен, тақтадағы бормен нүктелерді "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік";
4 –ші апта "Ыдыстар"; 5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

2.1.2.6 ойыншықтарменжаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет" "Қоян секіріп тұрған суретті көрсет, қай суретте бақа секіріп тұрғанын көрсет"

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті бейнесі, ақ-қара, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.11 педагогтің әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату

1.3. Айтылым

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

2.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтің соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

2.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (2-3 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

2.1.3.6 суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен таныс ертегіні әңгімелеп, айту

1.4. Оқу элементтері

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалар-дан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

2.1.4.8 белгілі заттарға байланысты іс-әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: құс, ұшақ, зымыран – ұшады (суретін көрсету)

2.1.4.9 заттардың көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

2.1. Қатынастық іс-әрекет

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изейді, қолын созады, күледі)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін көрсету, мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.1. Қолдың моторикасы

2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

3.2. Көру-моторлы тепе тендік және кеңістіктік көріністер

2.3.2.1 жолақтардан , таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, есте сақтау бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

2.3.2.7 заттарға ұқсайтын пішіндердің контурлары мен нүктелері бойынша сурет салу

2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жасау

3.3. Жазу элементтері

2.3.3.1 әр түрлі ыдыстарға құйылған жармаға (құмға) саусақпен; фломастерлермен, қағаз парағындағы маркерлермен, тақтадағы бормен нүктелерді "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1-ші апта "Қыс қызығы"
2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім"
3-ші апта "Үй жануарлары"
4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік"
8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 – апта "Наурыз мерекесі"

3 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.4 дыбыстық белгі , ым-ишара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

2.1.2.6 ойыншықтармен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет" "Қоян секіріп тұрған суретті көрсет, қай суретте бақа секіріп тұрғанын көрсет"

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті бейнесі, ақ-қара, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.11 педагогтің әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату

1.3. Айтылым

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

2.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтің соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

2.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (2-3 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

2.1.3.5 бақылаған әрекет бойынша мұғалім сұрақтарының көмегі арқылы сөйлем құру

2.1.3.6 суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен таныс ертегіні әңгімелеп, айту

1.4 Оқу элементтері.

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

2.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, керекті бетті табу

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалар-дан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

2.1.4.8 белгілі заттарға байланысты іс-әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: құс, ұшақ, зымыран – ұшады (суретін көрсету)

2.1.4.9 заттардың көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

2.1. Қатынастық іс-әрекет

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изейді, қолын созады, күледі)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін көрсету, мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.1. Қолдың моторикасы

2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

2.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

2.3.2.1 жолақтардан, таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, есте сақтауы бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

2.3.2.7 заттарға ұқсайтын пішіндердің контурлары мен нүктелері бойынша сурет салу

2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жазу

3.3. Жазу элементтері

2.3.3.1 әр түрлі ыдыстарға құйылған жармаға (құмға) саусақпен; фломастерлермен, қағаз парағындағы маркерлермен, тақтадағы бормен нүктелерді "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1-ші апта "Ағаштар"; 2-ші апта "Гүлдер"; 3-ші апта "Жәндіктер";
4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар";
6-ші апта "Жемістер";
7-ші апта "Көкөністер";
8-ші апта "Жидектер";
9-ші апта "Жаздық киімдер"; "Балалардың жаздық ойындары"

4 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.4 дыбыстық белгі , ым-ишара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

2.1.2.6 ойыншықтарменжаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет" "Қоян секіріп тұрған суретті көрсет, қай суретте бақа секіріп тұрғанын көрсет"

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті бейнесі, ақ-қара, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

2.1.2.9 сюжетті суретте бейнеленген заттар, жағдаяттарды тану, атау

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.11 педагогтің әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату

1.3. Айтылым

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

2.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтің соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

2.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (2-3 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

2.1.3.5 бақылаған әрекет бойынша мұғалім сұрақтарының көмегі арқылы сөйлем құру

2.1.3.6 суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен таныс ертегіні әңгімелеп, айту

1.4. Оқу элементтері

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

2.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, керекті бетті табу

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалардан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

2.1.4.7 суретке сүйене отырып, заттар мен жалпылау карталары білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау Мысалы: үстел, орындық, шкаф – жиһаз

2.1.4.8 белгілі заттарға байланысты іс-әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: құс, ұшақ, зымыран – ұшады (суретін көрсету)

2.1.4.9 заттардың көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

2.1. Қатынастық іс-әрекет

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изейді, қолын созады, күледі)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін көрсету, мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.1. Қолдың моторикасы

2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

2.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

2.3.2.1 жолақтардан, таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, жад бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

2.3.2.7 заттарға ұқсайтын пішіндердің контурлары мен нүктелері бойынша сурет салу

2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жазу

3.3. Жазу элементтері

2.3.3.1 әр түрлі ыдыстарға құйылған жармаға (құмға) саусақпен; фломастерлермен, қағаз парағындағы маркерлермен, тақтадағы бормен нүктелерді "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

      3) 3 сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің отбасым"; 4-ші апта "Мен және менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын", "Жемістер, жидектер"; 5 –ші апта "Көкөністер";
6-ші апта "Жемістер мен жидектер"; 7 –ші апта "Мен жақсы көретін ойындар"; 8-ші апта "Менің үйім"
9-ші апта "Менің мектебім"

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет"

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

3.1.2.8 педагогтің сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

3.1.2.10 оқушылар меңгерген атау септігіндегі зат есімдерді қолданып, екі сөзден құралған сөйлемдер құру

1.3. Айтылым

3.1.3.1 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: қа-қа-қа, қо-қо-қо) айту

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

1.4.Оқу элементтері

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастарының есімі жазылған карточкаларды пайдалану

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? Не? Сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

2.1. Қатынастық іс-әрекет

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.3 айнада өзін, бір-бірін, мұғалімдерді қарау

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз )

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын қолдану, рахмет сөзі

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

3.2.2.3 диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "менің отбасым"

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс – әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1. Қолдың моторикасы

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптерге ұқсайтын графикалық кескін жасау

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

3.3.2.8 АБАБ, ААББ ААББ, ААББ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

3.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндер мен олардың элементтерін шекарада (5 см) сызу

3.3. Жазу элементтері

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік";
4 –ші апта "Ыдыстар"; 5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет"

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

3.1.2.8 педагогтің сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

3.1.2.10 оқушылар меңгерген атау септігіндегі зат есімдерді қолданып, екі сөзден құралған сөйлемдер құру

1.3.Айтылым

3.1.3.1 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: қа-қа-қа, қо-қо-қо) айту

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

3.1.3.5 "сөйлем" терминінің мәнін түсіну, сөйлемді шартты белгімен –ұзын жолақшамени белгілеу

3.1.3.6 суреттерге сүйеніп, ертегінің мазмұнын айту

1.4. Оқу элементтері

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

3.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? не? сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

3.1.4.9 заттардың түсін, пішінін, көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

2.1.Қатынастық іс-әрекет

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.3 айнада өзін, бір-бірін, мұғалімдерді қарау

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз)

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын қолдану, рахмет сөзі

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

3.2.2.3 диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Менің отбасым"

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс – әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1. Қолдың моторикасы

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптерге ұқсайтын графикалық кескін жасау

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

3.3.2.8 АБАБ, ААББ ААББ, ААББ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

3.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндер мен олардың элементтерін шекарада (5 см) сызу

3.3. Жазу элементтері

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1-ші апта "Қыс қызығы"
2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім"
3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік"
8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 апта "Наурыз мерекесі"

3 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет"

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

3.1.2.8 педагогтің сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

1.3. Айтылым

3.1.3.1 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: қа-қа-қа, қо-қо-қо) айту

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

3.1.3.5 "сөйлем" терминінің мәнін түсіну, сөйлемді шартты белгімен –ұзын жолақшамени белгілеу

3.1.3.6 суреттерге сүйеніп, ертегінің мазмұнын айту

1.4. Оқу элементтері

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

3.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? не? сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

3.1.4.9 заттардың түсін, пішінін, көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

2.1. Қатынастық іс-әрекет

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.3 айнада өзін, бір-бірін, мұғалімдерді қарау

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз )

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын қолдану, рахмет сөзі

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

3.2.2.3 диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Менің отбасым"

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс – әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1. Қолдың моторикасы

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптерге ұқсайтын графикалық кескін жасау

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

3.3.2.8 АБАБ, ААББ ААББ, ААББ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

3.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндер мен олардың элементтерін шекарада (5 см) сызу

3.3. Жазу элементтері

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1-ші апта "Ағаштар"; 2-ші апта "Гүлдер"; 3-ші апта "Жәндіктер";
4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер";
7-ші апта "Көкөністер";
8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер"; "Балалардың жаздық ойындары"

4 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет"

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

3.1.2.8 педагогтің сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

1.3.Айтылым

3.1.3.1 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: қа-қа-қа, қо-қо-қо) айту

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

3.1.3.5 "сөйлем" терминінің мәнін түсіну, сөйлемді шартты белгімен –ұзын жолақшамени белгілеу

3.1.3.6 суреттерге сүйеніп, ертегінің мазмұнын айту

1.4. Оқу элементтері

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

3.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? Не? Сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

3.1.4.9 заттардың түсін, пішінін, көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

2.1. Қатынастық іс-әрекет

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.3 айнада өзін, бір-бірін, мұғалімдерді қарау

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз )

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын қолдану, рахмет сөзі

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

3.2.2.3 диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Менің отбасым"

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс – әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1. Қолдың моторикасы

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптерге ұқсайтын графикалық кескін жасау

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

3.3.2.8 АТАТ, ААТТ ААТТ, ААТТ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

3.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндер мен олардың элементтерін шекарада (5 см) сызу

3.3. Жазу элементтері

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

      4) 4 сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің отбасым"; 4-ші апта "Мен және менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын", "Жемістер, жидектер"; 5 –ші апта "Көкөністер";
6-ші апта "Жемістер мен жидектер"; 7 –ші апта "Мен жақсы көретін ойындар"; 8-ші апта "Менің үйім"
9-ші апта "Менің мектебім"

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық) . Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

4.1.2.1 [а, ә, у, о, ө, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

4.1.2.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу; дыбыстың күші мен темпін ажырат; сөзге қатысы жоқ және сөзге қатысы бар дыбыстарға еліктеу, ырғақты құрылымдарды қайталау (бір ден үшке дейінгі ырғақты белгілерді)

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал сен көрсетемін"

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.3. Айтылым

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4. Оқу элементтері

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 ауызша нұсқаулық бойынша заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша

4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, Ә, О, Ө, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту

4.1.4.15 А, Ә, О, Ө, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10, 5см өлшемінде)

2.1. Қатынастық іс-әрекет

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

4.2.1.3 айнада өзін, бір-бірін, мұғалімдерді қарау

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басыңызды изеп, қолыңызды кеудеге қойып, рахмет айтады)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.3 оқушылардың диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігердің қабылдауында"

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1. Қолдың моторикасы

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

4.3.2.2 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан,пластилиннен, қамырдан жасау

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

4.3.2.5 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді, А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін сызу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер, әріптер салу

4.3.2.8 АТАТ, ААТТ, ААТТ, ААТТ сызбасы бойынша текшеде, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндер мен олардың элементтерін шекарада (5-3 см) сызу

3.3. Жазу элементтері

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және қисық сызықтарды "жазу"

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.6 А, Ә, У, О, Ө, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу

4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік";
4 –ші апта "Ыдыстар"; 5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық) . Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

4.1.2.1 [а, ә, у, о, ө, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал сен көрсетемін"

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.3. Айтылым

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4. Оқу элементтері

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 ауызша нұсқаулық бойынша заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша

4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, Ә, О, Ө, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту

4.1.4.15 А, Ә, О, Ө, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10, 5см өлшемінде)

2.1. Қатынастық іс-әрекет

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

4.2.1.3 айнада өзін, бір-бірін, мұғалімдерді қарау

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басыңызды изеп, қолыңызды кеудеге қойып, рахмет айтады)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.3 оқушылардың диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігердің қабылдауында"

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1. Қолдың моторикасы

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

4.3.2.2 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан,пластилиннен, қамырдан жасау

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

4.3.2.5 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін сызу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер әріптер салу

4.3.2.8 АТАТ, ААТТ ААТТ, ААТТ сызбас бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндер мен олардың элементтерін шекарада (5-3 см) сызу

3.3. Жазу элементтері

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және бұралмалы сызықтарды "жазу"

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.6 А, У, О, Ә, Ө, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу

4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

1-ші апта "Қыс қызығы"
2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім"
3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік"
8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 апта "Наурыз мерекесі"

3 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық) . Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

4.1.2.1 [а, ә, у, о, ө, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

4.1.2.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу; дыбыстың күші мен темпін ажырат; сөзге қатысы жоқ және сөзге қатысы бар дыбыстарға еліктеу, ырғақты құрылымдарды қайталау (бір ден үшке дейінгі ырғақты белгілерді)

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал сен көрсетемін"

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.3. Айтылым

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4. Оқу элементтері

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 ауызша нұсқаулық бойынша заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша

4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, Ә, О, Ө, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту

4.1.4.15 А, Ә, О, Ө, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10, 5см өлшемінде)

2.1. Қатынастық іс-әрекет

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

4.2.1.3 айнада өзін, бір-бірін, мұғалімдерді қарау

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басыңызды изеп, қолыңызды кеудеге қойып, рахмет айтады)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.3 оқушылардың диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігердің қабылдауында"

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1. Қолдың моторикасы

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

4.3.2.2 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан,пластилиннен, қамырдан жасау

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

4.3.2.5 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін сызу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер әріптер салу

4.3.2.8 АТАТ, ААТТ, ААТТ, ААТТ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндермен олардың элементтерін шекарада (5-3 см) сызу

3.3. Жазу элементтері

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және бұралмалы сызықтарды "жазу"

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.6 А, Ә, У, О, Ө, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу

4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

1-ші апта "Ағаштар"; 2-ші апта "Гүлдер"; 3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер"; 7-ші апта "Көкөністер";
8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер"; "Балалардың жаздық ойындары"

4 тоқсан

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық) . Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.2. Сөйлеу тілін түсіну

4.1.2.1 [а, ә, у, о, ө, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

4.1.2.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу; дыбыстың күші мен темпін ажырат; сөзге қатысы жоқ және сөзге қатысы бар дыбыстарға еліктеу, ырғақты құрылымдарды қайталау (бір ден үшке дейінгі ырғақты белгілерді)

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал сен көрсетемін"

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.3. Айтылым

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4. Оқу элементтері

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 ауызша нұсқаулық бойынша заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша

4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, Ә, О, Ө, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту

4.1.4.15 А, Ә, О, Ө, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10, 5см өлшемінде)

2.1. Қатынастық іс-әрекет

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

4.2.1.3 айнада өзін, бір-бірін, мұғалімдерді қарау

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басыңызды изеп, қолыңызды кеудеге қойып, рахмет айтады)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.3 оқушылардың диалогтік сөйлеуін дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігердің қабылдауында"

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1 Қолдың моторикасы.

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

4.3.2.2 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан жасау

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

4.3.2.5 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін сызу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер, әріптер салу

4.3.2.8 АТАТ, ААТТ, ААТТ, ААТТ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.9 солдан оңға қарай жұмыс жасай отырып, әр түрлі пішіндермен олардың элементтерін шекарада (5-3 см) сызу

3.3. Жазу элементтері

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және бұралмалы сызықтарды "жазу"

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.6 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу

4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

  бұйрығына
18-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
314 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Орташа ақыл ойы кемістігі бар оқушыларды оқытудың негізгі мазмұны болып, шынайы тұрмыстық жағдайларда білім алушылардың көмексіз бағдарлауына ықпал ететін өмірлік дағдылары, әлеуметтік дұрыс дағдылары, болып табылады. Академиялық білім қалыптастыру аясында таным әрекетін қалыптастырудың бағытталған тәсілдерін игерудегі қиындықтармен негізделген, білім алушылардың мүмкіндіктерінің аздығы байқалады.

      3. Бағдарлама мақсаты - білім алушылардың қатынастық қажеттіліктерін және оқу мен жазудың қарапайым дағдыларын қамтамасыз ететін, қатынас құралдарын (сөздік және сөзге қатысы жоқ) қалыптастыру.

      4. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) қаратпа сөзді түсінуін және бейвербалды графикалық белгілердің (суреттер, фотолар, пиктограммалар және басқс графикалық бейнелер) мағынасын түсінуін қалыптастыру;

      2) тіл арқылы қатынасқа түсуге ынтасын, игерілген дағдыларын тұрмыстық жағдайда қолдануын дамыту;

      3) қатынасқа түсі білігін, қатынастың тілдік және балама құралдарын қолданып, қатынастың жалпы тәртіптегі ережелерін сақтай отырып, әңгімені қолдап, аяқтау дағдыларын қалыптастыру;

      4) білім алушылардың жеке заттық, тұрмыстық, ойын әрекеттерімен байланысты сөздік қорын молайту.

      5. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері:

      1) сабақтарға қызығушылықтарын дамыту, тілдік белсенділігін қолдап, мадақтау;

      2) эмоционалды және әлеуметтік-тұлғалық дамуына жағдайлар жасау;

      3) жалпы және артикуляциялық моторикасын дамыту, қимылдарының, қол саусақтарының ұсақ моторикасының тепе-тендігін жетілдіру;

      4) көру-моторлы тепе тендігін, кеңістік түсініктерін дамыту;

      5) еңбекқорлық, шыдамдылық, жұмыс жасауға қабілетін, бастаған істі аяғына дейін жеткізуге тәрбиелеу.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде төмендегіні ескеру қажет:

      1) ұжыммен оқу кезінде оқушылардың танымдық белсенділігінің төмендігі;

      2) топтық жұмыс барысында мұғалімнің ынталандырушы, реттеуші, жоспарлаушы көмегіне деген реакциясының әлсіздігі;

      3) коммуникативтік, реттеуші, жоспарлаушы сөйлеу функцияларының өрескел дамымауы;

      4) оқушыларының өз белсенділігін сақтаудағы және бір сабақ бойы оқу пәнінің мазмұнына зейінін шоғырландырудағы шағын ресурсы;

      5) қалыптасатын дағдыларды машықтандырудың қиындықтары.

      7. Педагогикалық іс - шаралар практикалық дағдыларды игеру тәсілдерін қалыптастыруға бағытталған-мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу, үлгі бойынша жұмыс істеу, ересектер мен балалармен ынтымақтастық.

      8. Арнайы педагогика қағидаларына негізделген оқушыларды оқыту және тәрбиелеу процесі оқушылардың өзіндік белсенділігін, мүмкін болатын ең жоғары бастама мен тәуелсіздікті дамытуға ықпал етеді.

      9. Педагогтар оқушылардың бірегей ерекшеліктерін сақтай отырып, жеке қарқынмен даму құқығын құрметтейді; үнемі өзгеріп отыратын мүмкіндіктерді зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды, дағдыларды дамыту мен игерудегі минималды ілгерілеулерді тіркейді. Кез-келген прогресс оқуда оң нәтиже ретінде қарастырылады.

      10. Педагогтар осы бағдарламадан әрбір оқушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын, сондай-ақ оқушылардың білім беру, тұлғалық жетістіктерін бағалаудың жеке мүмкіндіктері мен нәтижелерін ескере отырып, оқыту әдістерін, нысандарын, құралдарын дербес таңдайды.

      11. Оқу-тәрбие процесі Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың бүкіл кезеңі ішінде пәндік іс-әрекетте құрылады. Оқушылардың қажеттіліктеріне сәйкес пәндік ортаны құру кезінде келесі ережелер орындалады:

      1) білім мен дағдыларды жаңа жағдайға көшірудің елеулі қиындықтарына байланысты осы дағдылар пайдаланылатын жағдайға барынша жақын жағдайда жүзеге асыру іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыру;

      2) сабақтарды ұйымдастыруға арналған үй-жайларды жарақтандыру нақты өмірлік жағдайларды көрсетуі тиіс;

      3) мектептегі әлеуметтік-тұрмыстық және заттық-орта білім алушылардың психофизиологиялық ерекшеліктері мен қажеттіліктерін ескере отырып ұйымдастырылады (қозғалыс белсенділігі үшін, демалу үшін орындар қажет).

      4) заттық орта білім алушылардың мүмкіндіктерінің өзгеруіне сәйкес өзгеруге тиіс.

      12. Педагог әр түрлі оқу пәндерінің мазмұнын бір сабаққа біріктіреді. Оқытудың интеграцияланған сипаты пәндік оқытуға біртіндеп көшумен мектепте оқудың алғашқы 2-4 жылында пәнсіз оқытумен жүзеге асырылады. Пәнсіз оқыту кезеңінде оқушылардың мақсатты іс-әрекетін ұйымдастыру үшін тақырыптық жоспарлау қолданылады.

      13. Бағдарлама оқу жылының әр аптасы үшін түпкілікті тақырыпты анықтайды. Тақырыптар мен олардың реттілігін анықтау кезінде Мен – баламын" концентрациясынан (оқушының өзі туралы түсініктерін қалыптастыру, өзіне деген оң көзқарасын қалыптастыру), "Бала және оның әлемі" концентрациясына (жақын орта: отбасы, үй, ойыншықтары, өз мектебі, сыныбы, сыныптастары туралы түсініктерін қалыптастыру) өту принципі қолданылды), әрі қарай "Бала және үлкен әлем" концентрациясына (өсімдіктер, жануарлар әлемі, табиғат құбылыстары).

      14. Әр сыныпта қайталанатын және біртіндеп кеңеюді, зерттелетін ұғымдардың, сөздіктің, фразеологизмнің, практикалық жаттығулардың күрделілігін қамтитын концентрациялық қағидаға сәйкес қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі оқушылардың аймақтық ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыптар мен өтпелі тақырыптар тізбегіне өзгерістер енгізе алады.

      15. Зияты орташа түрде зақымдалған оқушылардың сөйлеу тілі дамуы (оның болмауына дейін) және қарым-қатынаста айқын қиындықтар бар. Әрбір нақты жағдайда бар проблемалар педагогикалық құралдармен өтеледі.

      16. Бағдарлама материалында сөйлеуді түсінуді дамыту, ауызша және балама қарым-қатынас құралдарын қалыптастыру, білім алушылардың көрнекі және тиімді ойлауын дамыту бойынша дәйекті жұмыс құрылады. Педагог тарапынан білім алушылардың өз қызметі мен іс-әрекетін сөйлеу сүйемелдеуі мөлшерленген және түсінуге қолжетімді болуы тиіс.

      17. Оқыту процесі тек мазмұнды ғана емес, сонымен қатар ұйымдастырушылық формаларды да қатаң реттеуді қарастырмайды.

      18. Оқу сабағын ұйымдастырған кезде әр оқушыда осындай қажеттілік туындаған кезде қызмет түрін өзгерту немесе демалу мүмкіндігі қамтамасыз етіледі. Жеке жұмысты жеке қарқынмен орындау, педагогтың жеке көмегін алу үшін жағдайлар қамтамасыз етіледі.

      19. Білім алушыларға сабақ барысында сынып бөлмесінде еркін қозғалуға, оқу тапсырмаларын үстел басында, кілемде, тұрып, сыныптастарымен бірлесіп немесе сыныптастарының жұмысын бақылап отыруға мүмкіндік беріледі.

      20. М.Монтессори педагогикалық жүйесін басқа арнайы педагогикалық әдістер мен технологиялармен, соның ішінде PECS карталарын, пиктограммаларды, жаһандық оқу әдісін қолдана отырып, арнайы дайындалған заттық- дамыту ортада қолдану ұсынылады.

      21. Білім алушылардың сөйлеу және коммуникативтік дағдылары қалыптасатын негізгі қызмет түрлері:

      1) пәндік-практикалық қызмет (еліктеу-орындаушылық, жаттығу, тұрмыстық, шығармашылық);

      2) ойын қызметі: (пәндік және дидактикалық, сюжеттік-рөлдік, іскерлік ойындар; заттық модельдеу);

      3) қарым-қатынас: (өз қалауларын, білімдерін, іс-әрекеттерін сұрақ немесе жауап түрінде ауызша ресімдеу үлгілерін игеру үшін лексикалық материалды қайталап немесе бірлесіп қайталау, жаттанды сөздер, фразалар, дыбыстарға еліктеулерді айту).

      4) оқу қызметі (жаттығулар).

      22. Оқыту барысында тәжірибелік және көрнекі әдістер жетекші орын алады. Ауызша әдістер айтарлықтай аз рөл атқарады, олар көрнекі оқыту әдістерін және оқушылардың өзіндік әрекеттерін толықтырады. Педагогтың сөзі дұрыс болуы керек, қосымша ақпараттан арылуы керек. Педагог нақты жаттығулардың түрлерін, оларды сыныпта өткізу тәсілдері мен орнын (жұмыс үстелінде, тақтада, теру алаңында, ойын бұрышында, кілемде) мұқият ойластырады.

      23. Көрнекі пәндік құралдарға қойылатын негізгі талаптар:

      1) моторлы-қол жетімді, мотивацияланған (арнайы дайындықсыз және ауызша сөйлеу тілін уақытша алмастыратын қарапайым, айналасындағыларға түсінікті) қимылдар, заттар, тым тартымды емес ойыншықтар-қарапайым;

      2) манипуляциялау үшін қажет анық суреттер (орналастыру, желімдеу және т. б.);

      3) оқушыға таныс адамдар мен нысандардың фотосуреттері;

      4) арнайы қарапайым қаріппен жазылған сөздер;

      5) клеенка мен картоннан, матадан жасалған ойыншық-кітаптар;

      6) оқушылар өз ойындарында қолданатын әртүрлі заттар мен ойыншықтар бейнеленген суреттер;

      7) әр оқушының, қызметкерлердің, туыстардың, сүйікті жануарлардың фотосуреттері бар альбомдар;

      8) оқушылардың эмоционалдық, тұрмыстық, әлеуметтік және ойын тәжірибесін көрсететін сурет материалы;

      9) саусақ театрына арналған қуыршақтар жиынтығы; ертегілерді драматизациялауға арналған бибабо қуыршақтары; жануарлар бейнеленген қолғаптар;

      10) сурет салуға арналған тақталар; кілемше, фланелеграф; "сурет салуға арналған тақта"; пиктограммалар.

      24. Өмірлік жағдайларды драматизациялау үшін дидактикалық ойындар қолданылады. Ойындарды жүргізу кезінде белгілі бір қарқынмен жүру керек, ойын жаттығуларын студенттерге арналған сұрақтармен қанықтырмау керек. Оқушыларды мұғалім мен сыныптастарының іс-әрекеттерін бақылауға, сыныптастарының жауаптарын тыңдауға, жалпы ойынға қатысу кезегін күтуге үйрету керек.

      25. Білім алушылардың жетістіктерін бағалау үшін сипаттамалық бағалау пайдаланылады, ол білім алушының жетістіктерінің сапалық көрсеткіші болып табылады. Білім алушылардың жетістіктерін сипаттау кезінде дағдыларды меңгерудің дербестік дәрежесі міндетті түрде көрсетіледі: өз бетінше, үлгі бойынша, еліктеу бойынша, көмекші, балама құралдардың көмегімен.

      26. Сынып бөлмесіндегі сабақтар мектептің басқа үй-жайларында да, одан тыс жерлерде де (дүкен, пошта, сквер, саябақ, спорт алаңы, тірі бұрыш, кітапхана және басқалар) өткізілетін экскурсиялармен, бақылаулармен кезектесіп отырады.

      27. Бағдарламада оқу пәнінің мазмұнын анықтау үшін бағдарлы негіз болатын және білім алушыларды оқытудың жеке бағдарламаларын құру кезінде мұғалім басшылыққа алатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған.

      28.Бағдарламаның мазмұны ұсынымдық сипатта болады. Мұғалім оқушылардың жеке мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін ескере отырып, кез келген өзгерістер енгізуге құқылы, оның ішінде жеңіл ақыл ойы зақымдалған білім алушылар үшін "Әліппе, Ана тілі" бағдарламасынан жекелеген мақсаттарды қосу есебінен бағдарлама мазмұнының күрделенуін алуға болады.

3-тарау. "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" оқу пәнінің мазмұны

      29. "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" оқу пәні бойынша 1-4 сыныптарда оқу жүктемесі:

      1) 1-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 132 сағатты құрайды;

      2) 2-сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты құрайды;

      3) 3-сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты құрайды;

      4) 4-сыныпта – аптасына 5 сағат, оқу жылында 170 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      30. "Тіл дамыту" оқу пәнінің Бағдарлама мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Тіл дамыту";

      2) "Қатынас";

      3) "Графомоторлы дағдыларды және жазу элементтерін дамыту".

      31. "Тіл дамыту" бөлімі келесі бөлімшелерді құрайды:

      1) сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика;

      2) сөйлеу тілін түсіну;

      3) айтылым;

      4) оқу элементтері.

      32. "Қатынас" бөлімі:

      1) қатынастық іс-әрекет:

      2) тіл арқылы қатынас жасау.

      33. "Графомоторлы дағдыларды және жазу элементтерін дамыту" бөлімі келесі бөлімшелерді құрайды:

      1) қолдың моторикасы;

      2) көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер;

      3) жазу элементтері.

      34. "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінің 1 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тіл дамыту. Сөйлеу кезіндегі тыныс алуы және артикуляциялық моторика: жатып, отырғанда және тұрғанда сөйлеу кезіндегі тыныс алуын дамытуға арналған жаттығуларды орындау, тамаққа алақанның көмегімен дауыс перделерінің дірілін сезіну. Дауысты, тіл мен еріннің қозғалғыштығын дамыту. Мұғалімнің бет-әлпетіне және оның іс-әрекетіне еліктеу (күлімсіреу, қайғыру, бетті жабу, ауызды жабу, ұртқа үрлеу, еріндерден түтікше жасап созу, тілді шығару). Сөйлеу тілін түсіну: сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану және ажырату (табиғат көше, музыкалық аспаптардың дыбыстары, дыбыстық ойыншықтар). Дыбыс күшін ажырату (қатты, тыныш), меңзегіш қимылды түсіну және қолдану. "Қайда?" сұрағына жауап ретінде затты табу (қарау, демонстрациялық қимыл, сөз: мұнда, анда). Дыбыстық сигнал бойынша ойын әрекетін орындау, ым-ишара бойынша, екі сөзден тұратын нұсқаулар бойынша, мысалы, "Қуыршақты бер". "Қолыңды бер", "Допты ал" сияқты сөйлемдерді түсіну. Таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау; ойыншықтармен жаттығулар жасау: "Аюдың қалай секіретінін көрсет?" және суреттермен, мысалы: "Аюдың отырғанын көрсет?". Фотосуреттерде, суреттерде және сюжеттік суреттерде бейнеленген таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Заттың, іс-әрекеттің оның кескінімен байланысы (түрлі-түсті сурет, ақ-қара, контурлық, жартылай сурет). Мұғалімнің сипаттамасы бойынша заттарды, ойыншықтарды тану (бір-екі белгісі бойынша). Сюжеттік суреттерді тану және табу. Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелер тыңдау. Мұғалім шығарған әр түрлі сөйлеу интонацияларын тыңдау (тақпақтар, өлеңдер, сөйлемдер, ертегілер). Айтылым: мұғалімнің соңынан дыбыстарды және буындарды қайталау (уа, иго-го-го, ко-ко), қысқа тақпақтарды ойын жағдайларында қайталау. Тыңдағанның мазмұны бойынша, мұғалімнің көмегімен, сұрақтарға сөзбен, қимылмен жауап беру арқылы әңгімеге қатысу. Мұғалімін айтқан қысқа тақпақтарын жаттап, қарапайым қимылдармен байланыстыру. Ойын әрекеттерін дыбысқа еліктеу, ым-ишара, сөздер, қимылдармен үйлестіру. Суреттерді, сөздер жазылған карточкаларды қолданып, сөйлемдерді интонациясын келтіріп, педагогтың соңынан қайталау. Мұғаліммен бірге таныс ертегіні ойыншыққа сүйене отырып, айтып беру. Оқу элементтері: балаларға арналған кішкентай кітапшалардағы суреттерді қарап, беттерін ашып, тақыыптар бойынша кітапшалар жасау, мұғаліммен (ата аналармен) бірге, оқушының өмірінен алынған, баланың қызығуына қатысты жағдайлар бейнеленген фотолардан жеке кітапшасын (альбом) жасау. Өзінің және сыныптастарының аттары жазылған карточкаларды сәйкестендіріп, іріктеу. Ұсынылған сөзді басқа сөздер ішінен танып, шапалақ соғу, карточкаларды көтеру. Заттар, әрекеттер, белгілерге сәйкес атаулары жазылған карточкалармен сәйкестендіру. Ұсынылатын көркем әдебиет тізімі: балаларға арналған шағын фольклор түрлері, халық ертегілері, тақпақтары: "Водичка-водичка", "Ладушки", "Катя, Катя маленька", "Кую-кую ножку", "Сорока-ворона", "Кисонька -мурысонька", "Идет коза рогатая", ертегілер: "Курочка-ряба", "Как Курочка Петушка спасала", "Репка", "Колобок", "Теремок", "Маша и медведь". С. Михалковтың "Песенка друзей", А.Бартоның "Игрушки", С. Капутикянның "Маша обедает";

      2) қатынас. Қатынастық іс-әрекет: қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты білдіру. Ересек адамның, басқа оқушының бетіне қарау, әңгімелесушімен көз байланысын орнату. Өз бетін айнадан көру, зерттеу, "Айнадан не көрдің?" сұрағына жауап беру. Өз атын естігенде әрекет білдіру, жауап беру. Басқа адамның эмоционалды күйлерін (қуаныш, ашулану, қорқыныш) көрсету және тану. Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, күлу). Әңгімелесушімен ым-ишара, сөз, әрекет (басты изеу, қолды созу, күлімдеу) арқылы амандасу, қоштасу. Өзіне назар аудару, келісу-келіспеуін дыбыс, ым-ишара, сөзбен, басын изеу арқылы жеткізу. Дыбыс, ым-ишара, пиктограмма, сөз қолдану арқылы көмек сұрауын білдіру. Өзінің қалауын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу), сөз, іс-әрекет арқылы білдіру. Тіл арқылы қатынас жасау: әңгімелесушімен көз арқылы қатынас орнату, әңгіме барысында арақашықтық, кезектілік сақтау. Сұрақтар қою, әңгімелесі кезінде берілген тақырып бойынша диалогты қолдау. Мұғалімнің көмегі арқылы, өз әрекеттерін сөзбен үйлестіру. Мұғаліммен бірге суреттерді, пиктограммаларды және сөздер жазылған карталарды қолдана отырып, ойыншық, сүйікті заттарын сипаттайтын 1-3 қысқа сөйлем құрастыру. Адамдардың, жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына, таныс ертегілерді, әңгімелерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу. Ойын жағдайларын жеке сөздермен, қимылдармен және іс-әрекеттермен байланыстыру. Мерекеде, күнделікті өмірде, дүкенде, саябақта әртүрлі жағдайларда басқалармен сөз арқылы қатынасқа түсуге дайындығын және ұмтылуын білдіру;

      3) графомоторлы дағдыларды және жазу элементтерін дамыту. Қолдың моторикасы: мұғалімнің қолы, саусағының және қолының ерікті қимылдарын бақылау, мұғалімге еліктеп, қарапайым қимылдарды орындау. Әр түрлі заттарды қолдана отырып массаж жаттығуларын жасау. Қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс ұстап үйрену (қарындашты жұдырықпен ұстамай, қағазды бос қолымен ұстау). Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктерін үйлестіру: түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа - ұзын) таяқшалар немесе қағаз жолақтары (1-5 таяқша) бойынша таңдау және топтастыру. Геометриялық пішіндердің жолақтарынан көрсету бойынша құру (1-2 пішін). Мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеп, таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан, сымнан әр түрлі заттарды құру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ). Мұғалімнің сурет салуын қарап, бақылау (құм мен жармада, тақтада бормен немесе қылқаламмен, маркермен үлкен парақта). Саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі кеңістіктерде (ватман, жарма, клеенка) сурет еркін сурет салу. Оқушының алақанын қағазға (құм, жарма, тақта) жағу, мұғалімнің көмегімен өз алақанында саусақпен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу. Трафарет бойынша дөңгелектеу (таныс заттар, геометриялық пішіндер), оларды бояу. Үлгі бойынша 2 элементтен тұратын жолақта және шеңберде өрнек жасау. Әр түрлі сызықтардан, пішіндерден, бейнелерден жиектердің кең жолында (10 см) сурет салу, жұмысты солдан оңға қарай жүргізу. Жазу элементтері: нүктелерді саусақпен "жазуды" орындау (әртүрлі әдістерді қолдану). Көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, параққа қарындашпен "жазу". Қағаз парағында түзу және қисық, қисық сызықтар "жазу". Карточкаға жазылған өз атын сызықтар сызылмаған параққа қарындашпен, маркермен, қаламмен жазу.

      35. "Тіл дамуының кемшіліктерін түзету" пәнінің 2 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) "Тіл дамыту" бөлімі. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика: жату, отыру және тұру қалпында сөйлеу кезіндегі тыныс алуын дамытуға арналған жаттығуларды орындау, тамақты ұстап, алақанның көмегімен дауыс перделерінің дірілін сезіну. Дауысты, тіл мен еріннің қозғалғыштығын дамыту. Суреттерге сәйкес үлгі бойынша артикуляциялық гимнастиканы орындау. Сөйлеу тілін түсіну: сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану және ажырату (табиғат дыбыстары, көшедегі, музыкалық аспаптар, дыбыс шығаратын ойыншықтар). Дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты, ақырын, жылдам, баяу), көрсету қимылын түсіну және қолдану; сұраққа жауап ретінде тақырыпты табу: қайда? (көрсету қимылымен, сөзбен: Анда, мұнда, осында). Дыбыстық белгі (шапалақ, қоңырау, ысқырық) бойынша екі сөзден құралған нұсқау бойынша ойын әрекетін орындау. Таныс заттар мен әрекеттерді суреттерден тану және атау; ойыншықтармен жаттығулар жасау: "Аюдың қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет?". Мысалы: "Аюдың жатқанын көрсет?". Фотосуреттерде, суреттерде және сюжеттік суреттерде бейнеленген таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Суретте бейнеленген затты, әрекетті оның бейнесімен салыстыру (түрлі-түсті сурет, ақ-қара, контурлық сурет). Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелерді тыңдау. Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелерді тыңдау. Мұғалім айтқан әртүрлі сөйлеу интонацияларын тыңдау (тақпақтар, өлеңдер, сөйлемдер, ертегілер). Айтылым: мұғалімнің соңынан дыбыстарға еліктеу, буын, сөздер, тақпақтарды ойын жағдайында қайталау. Тыңдағанның мазмұны бойынша, мұғалімнің көмегімен, сұрақтарға сөзбен, қимылмен, суретпен жауап беру арқылы әңгімеге қатысу. Мұғалімнің сөзінен тақпақтарды жаттау және айтып, қимылдармен үйлестіру. Педагогтың соңынан сөйлемдерді дұрыс интонациямен, суреттер, сөздер жазылған карточкаларды қолданып, қайталау. Таныс ертегіні суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен айтып беру. Оқу элементтері: балаларға арналған кішкентай кітапшалар, журналдардағы суреттерді қарау. Кітапшаларды парақтап, сурет бейнеленген бетті табу. Тақырып бойынша ата-аналар, педагогтың көмегімен кішкентай кітапшалар жасау. Оқушының өмірі мен қызығушылықтары бейнеленген фотолардан кітапша (альбом) жасау. Отбасы мүшелері мен мұғалімдердің аты-жөні жазылған тақтайшаларды тану және таңдау. Заттық, сюжеттік суреттерге қарап, заттарды тану, атау және жалпылау, мысалы: үстел, орындық, шкаф – бұл жиһаз. Іс-қимыл атаулары бар карталарды заттарға сәйкес іріктеу, мысалы: ұшақ ұшады, құс ұшады, зымыран ұшады. Заттардың әртүрлі белгілерін көрсететін карталарды таңдау. Ұсынылатын көркем әдебиет тізімі. Ұлттық әндер, санамақтар, ертегілер: "Волк и козлята", "Два жадных медвежонка", "Заячья избушка". Әдеби шығармалар: Л.Н.Толстойдің "Рассказы из Азбуки", К.Д.Ушинскийдің "Ласточка". Жазушылар мен ақындардың шығармалары: С.Я.Маршактың "Хороший день", "Багаж"; А Бартоның "Почему Вовка рассердился", В.Бороздиннің "Радуйтесь вместе с нами"; Ю Гарейдің "Спи, моя хорошая"; В.Орловтың "Тихо, тихо, тихо, тихо"; Е.Благининаның "Посидим в тишине"; Э. Мошковскаяның "Плакали ночью желтые клены"; В. Берестовтің "Лето"; Г.Ладонщиковтың "Я люблю тебя, Буренка"; А. Кардашовтың "Кот"; А.Ахундованың "Хорошая погода";

      2) қатынас. Қатынастық іс-әрекет: қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты білдіру. Ересек адамның, басқа оқушының бетіне қарау, әңгімелесушімен көз байланысын орнату. Өз бетін айнадан көру, зерттеу, бөліктерін көрсету, атау. "Айнадан не көрдің?" сұрағына жауап беру. Өз атын естігенде әрекет білдіру, жауап беру. Ересектермен қатынас кезінде есімін, фамилиясын, жынысын білу, қолдану. Басқа адамның эмоционалды күйлерін (қуаныш, ашулану, қорқыныш, тандану) көрсету және тану. Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, күлу). Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, күлу). Өзіне назар аудару, келісу-келіспеуін дыбыс, ым-ишара, сөзбен, басын изеу арқылы жеткізу. Дыбыс, ым-ишара, пиктограмма, сөз қолдану арқылы көмек сұрауын білдіру. Өзінің қалауын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу), сөз, іс-әрекет арқылы білдіру. Ризашылығын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу, қол созу), сөз, іс-әрекет арқылы білдіру. Тіл арқылы қатынас жасау: әңгімелесушімен арақашықтық пен кезектілік сақтау. Сұрақтар қою, берілген тақырып бойынша диалогты қолдау. Өз әрекеттерін сөзбен үйлестіру (мұғаліммен бірге). Мұғалімнің көмегімен қысқа сөйлемдер құрастыру, есімдіктерді қолдану-менікі (менің), сенікі (сенің) ойыншық, сүйікті заттар туралы, суреттерді, пиктограммаларды және сөз карталарын қолдану. Адамдардың, жануарлардың, құстардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу. Мұғалімнің қимылдарын көрсету және оқушыларға таныс ертегілерді, әңгімелерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарында бейнеге сәйкес келетін ойыншықты, затты таңдау. Рөлге сәйкес ойын жағдайларын жеке сөздермен, қимылдармен және іс-әрекеттермен сүйемелдеу. Рөлдік сәйкестендіруге арналған сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу. Жануарлардың, адамдардың, құстардың бейнелері мен қимыл қозғалыстарын білдіретін ойын-имитацияларға қатысу. Мұғалімнің қозғалыстарын оқушының қайталауы, ойыншық, заттарды бейнеге сәйкес таныс ертегі, әңгіме, тақпақтарды қолданып, ойын-драматизацияда қолдану. Рөлге сәйкес ойын жағдайларын жеке сөздермен, қимылдармен және іс-әрекеттермен сүйемелдеу. Тіл арқылы рөлдік сәйкестендіруге арналған жұптық ойындарға қатысу;

      3) графомоторлы дағдылармен жазу элементтерін дамыту. Қолдың моторикасы: қол, саусақ және қолының ерікті қимылдарын еліктеп, үлгі бойынша орындау. Саусақтардың қарапайым қалыптарын үлгі бойынша орындау және ұстап тұру. Түрлі заттарды қолданып массаж жаттығуларын орындау. Қарындашты, қылқаламды, борды дұрыс ұстау (қарындашты жұдырықпен қыспай, қағазды бос қолмен ұстау). Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктерін үйлестіру: таяқшалардан немесе қағаз жолақтарынан (1-6 таяқша) түсі (сары, қызыл, көк, жасыл) және өлшемі (қысқа-ұзын) бойынша таңдау және топтастыру. Көрсетілім бойынша жолақтардан геометриялық пішіндерді құрастыру (1-2 пішін). Таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан, сымнан әр түрлі заттарды үлгі бойынша, есте сақтауы бойынша (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ) құру. Мұғалімнің сурет салуын бақылау (құм мен жармада, бормен тақтада немесе қылқаламмен, маркермен, қарындашпен, үлкен қағазда маркермен). Саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға, клеенкаға) еркін сурет салу. Оқушының алақанын қағазға (құм, жарма, тақта) төсеу. Мұғалімнің көмегімен өз алақанын саусағымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу. Трафарет пен шаблондар бойынша шеңбер (таныс заттар, геометриялық пішіндер) сызу, бояу. Үлгі бойынша 2 элементтен тұратын жолақта және шеңберде өрнек жасау. Әр түрлі сызықтардан, пішіндерден, бейнелерден жиектердің кең жолында (10 см) сурет салу, жұмысты солдан оңға қарай жүргізу. Жазу элементтері: нүктелерді саусақпен "жазуды" орындау (әртүрлі әдістерді қолдану). Көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, параққа қарындашпен "жазу". Қағаз парағында түзу және қисық сызықтарды "жазу". Карточкаға жазылған өз есімін сызықтар сызылмаған параққа қарындашпен, фломастермен, қаламмен жазу. Карточкалардан сөздерді кішкентай кітапшаларға көшіріп жазу.

      36. "Тіл дамуының кемшіліктерін түзету" пәнінің 3 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тіл дамыту. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика: жату, отыру және тұру қалпында сөйлеу кезіндегі тыныс алуын дамытуға арналған жаттығуларды орындау. Терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуды дамыту (шусыз бірқалыпты тыныс алу мен дем шығару). Қимылдардың көлемі мен біркелкілігін жақсартуға арналған артикуляциялық жаттығуларды орындау. Сөйлеу тілін түсіну: заттың, құбылыстың, әрекеттің дыбысын тану және ажырату (күн күркірейді, машина сигнал береді, есік ашылады). Дыбыстың күші мен қарқынын ажырату (қатты, тыныш, жылдам, баяу), дыбыстық жиілікті есту қабілетін дамыту, мысалы: "үлкен қоңырау-кішкентай қоңырау" ойыны. Ойын әрекетін дыбыстық сигнал бойынша, ым-ишара бойынша, екі сөзден тұратын сөздік нұсқау бойынша орындау. Фотода, суреттерде және сюжеттік суреттерде бейнеленген, таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау; ойыншықтармен және суреттермен жаттығулар жасау, мысалы: "Сен ата, мен көрсетемін". таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Заттың, іс-әрекеттің оның кескінімен байланысы (түрлі-түсті сурет, ақ-қара, контурлық, жартылай сурет). Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелер тыңдау. Мұғалім шығарған сөйлеу интонациясын тыңдау және ажырату (тақпақтар, өлеңдер, сөйлемдер, ертегілер). Оқушылар меңгерген есімдік + зат есім үлгісіндегі, екі сөзден тұратын сөйлемдер құрастыру. Айтылым: (ааааа- қыз жылап жатыр, ууууу- қасқырдың ұлуы) дыбыстау, дыбыстарға еліктеу, буындар мен сөздерді, тақпақты ойын жағдайында қайталау. Тыңдағанның мазмұны бойынша, мұғалімнің көмегімен, сұрақтарға жауап беру арқылы ым-ишара, сөз, сурет, сөйлем арқылы әңгімеге қатысу. Мұғалімнің сөздерінен үйрену және қарапайым қимылдармен сүйемелденетін қысқа (есте сақтау бойынша 1-4 жол) тақпақтарды айту. Ойын әрекеттерін ым-ишара, қимылдармен, сөздермен үйлестіру. Өлеңдерді, шағын тақпақтарды жалғастырып айту, содан кейін оларды өз бетінше айту, "сөйлем" терминінің мағынасын түсіну, сөйлемді шартты белгімен белгілеу – ұзын жолақ. Мұғаліммен бірге иллюстрацияға сүйене отырып, таныс ертегіні әңгімелеп беру. Оқу элементтері: балаларға арналған кішкентай кітапшалардағы суреттерді қарап тамашалау. Кітап беттерін ашу, ертегі, әңгіменің басын табу. Мұғаліммен (ата - аналармен) бірге балаларға арналған тақырыптық кітаптар жасау. Оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықтарды бейнелейтін фотосуреттермен оқушының жеке кітабын (альбомын) құру. Өзінің аты жазылған картаны тану және пайдалану. "Сөз" терминінің мағынасын түсіну, Кім? Не? сұрақтары бойынша карталарды таңдау. Элементтерге арналған іс-қимылдардың атаулары бар карталарды таңдау, мысалы: бала жатыр, жүгіріп келеді, бала отыр. Заттардың белгілерінің атауы жазылған карточкаларды таңдау: мөлшері, түсі және пішіні бойынша. Ұсынылатын көркем әдебиет тізімі: ұлттық әндер мен мазақтамалар: "Жили у бабуси два веселых гуся". Ертегілер: "Кот, петух и лиса", "Три поросенка". Әдеби шығармалар: Л.Н.Толстойдің "Косточка"; Ф.Тютчевтің "Весна". Жазушылар мен ақындардың шығармалары: К.Чуковскийдің "Муха-цокотуха"; С.Маршактың "Сказка о глупом мышонке"; Е.Пермяктің "Торопливый ножик"; З. Александроваеың "Кролики", Н. Соконскаяның "Где мой, пальчик?"; А. Ахундованың "Окно";

      2) қатынас. Қатынастық іс-әрекет: қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты білдіру. Ересек адамның, басқа оқушының бетіне қарау, әңгімелесушімен көз байланысын орнату. Өзін айнадан, сыныптасын, мұғалімді қарап, бақылау. Ересектермен қатынас кезінде есімі мен тегін қолдану. Сөйлеушінің заттарын атау (бетінің бөліктері, киімдер). Басқа адамның эмоционалды күйлерін (қуаныш, ашулану, қорқыныш, тандану, байсалдылық) көрсету және тану. Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, сәлем, сау бол). Өзіне назар аудару, келісу-келіспеуін дыбыс, ым-ишара, сөзбен, фраза арқылы жеткізу. Дыбыс, ым-ишара, пиктограмма, сөз, фраза қолдану арқылы көмек сұрауын білдіру. Өзінің қалауын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу), сөз, фраза арқылы білдіру. Ризашылығын көзімен, ым-ишара (бас изеу, рахмет), сөз, іс-әрекет арқылы білдіру. Тіл арқылы қатынас жасау: әңгімелесушімен арақашықтық пен кезектілік сақтау. Сұрақтар қою, берілген тақырып бойынша диалогты қолдау. Өз әрекеттерін сөзбен үйлестіру (мұғаліммен бірге). Мұғалімнің көмегімен сүйікті заттары туралы суреттер, пиктограммалар, сөздер жазылған карталар арқылы 1-3 қысқа сипаттама сөйлемдер құрастыру. Адамдардың, жануарлардың, құстардың қимылдары мен бейнелеріне, таныс ертегі, әңгімелердің, тақпақтардың мәтінін қолданып, еліктеу ойындарына қатысу. Атқаратын рөліне сәйкес, ойын жағдайларын жеке сөздер, ым-ишара, қимылдармен үйлестіру. Өзінің ойын кезіндегі рөлдік диалогына қатысу;

      3) графомоторлы дағдылар мен жазу элементтерін дамыту. Қолдың моторикасы: қол, саусақ және қолының ерікті қимылдарын еліктеп, есте сақтауы бойынша орындау. Саусақтардың қарапайым қалыптарын үлгі және сөздік нұсқау бойынша орындау және ұстап тұру. Әртүрлі заттарды (доптар, сақинашалар, қарындаштар) қолданып, массаж жаттығуларын орындау. Қарындаш, қылқалам, бор, қаламды дұрыс ұстау (жұдырықпен қыспай, еркін қолмен парақты ұстап). Көру-моторлы тепе-тиендік пен қеңістіктік түсініктер: түсі (сары, қызыл, көк, жасыл, ақ, қара) және өлшемі (қысқа, орташа, ұзын) таяқшалар немесе қағаз жолақтары (2-8 таяқша) бойынша таңдау және топтастыру. Геометриялық пішіндердің жолақтарынан үлгі бойынша құрастыру (2-4 пішін). Таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан, сымнан, есте сақтауы бойынша әр түрлі заттарды құрастыру. Мұғалімнің тақтада бормен немесе қылқаламмен, маркермен, қарындашпен, үлкен қағазда сурет салуын бақылау. Саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі тегістіктерде (ватманға, жармаға, клеенкаға) еркін сурет салу. Өз алақаны саусағымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу, мұғалімнің көмегімен композициялар жасау. Әріптерге ұқсайтын нысандарды салу. Трафарет, сұлба бойынша сызу (таныс заттар, геометриялық пішіндер). Оларды бояу. Жолақшада, шаршыда, дөңгелекте АБАБ, ААББААББ, ААБААБ сызбасы бойынша оюлар жазу. Әр түрлі сызықтардан, пішіндерден, бейнелерден жиектердің кең жолында (5 см) сурет салу, жұмысты солдан оңға қарай жүргізу. Жазу элементтері: нүктелерді саусақпен "жазуды" орындау (әртүрлі әдістерді қолдану). Құмда, жармада, қарындашпен парақ бетіне әртүрлі бағыттарда жазу. Парақ бетінде тік және көлденең (тік, қисық, ирек) сызықтарды "жазу". Карточкаға жазылған өз есімін сызықтар сызылмаған параққа қарындашпен, фломастермен, қаламмен жазу. Карточкалардан сөздерді кішкентай кітапшаларға көшіріп жазу.

      37. "Тіл дамуының кемшіліктерін түзету" пәнінің 4 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тіл дамыту. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика: жату, отыру және тұру қалпында сөйлеу кезіндегі тыныс алуын дамытуға арналған жаттығуларды орындау. Терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуды дамыту (шусыз бірқалыпты тыныс алу мен дем шығару). Артикуляциялық жаттығуларды өз бетінше үлгі, сурет, есте сақтауы, сөздік нұсқау бойынша орындау. Сөйлеу тілін түсіну: дауысты дыбыстарды (а,о,у,и) заттық суреттерге сүйене отырып, дыбыссыз артикуляция негізінде тану және ажырату. Сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу. Дыбыстың күші мен қарқынын ажырату (қатты, тыныш, жылдам, баяу). Ойын әрекетін дыбыстық сигнал бойынша, ым-ишара бойынша, екі сөзден тұратын сөздік нұсқау бойынша орындау. Таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Заттармен жаттығулар орындау "Мен атаймын, ал сен көрсет" және керісінше. Фотода, суреттерде және сюжеттік суреттерде бейнеленген таныс заттар мен әрекеттерді тану және атау. Заттың, іс-әрекеттің оның бейнесімен сәйкестендіру (түрлі-түсті сурет, ақ-қара, контурлық). Аудио-бейнежазбаны қолдана отырып, қысқа өлеңдер, ертегілер, әңгімелер тыңдау. Мұғалімнің айтқан әр түрлі сөйлеу интонацияларын тыңдау (тақпақтар, өлеңдер, сөйлемдер, ертегілер). Айтылым: сөздік нұсқау бойынша дыбыстарға еліктеу, буын, сөздер, тақпақтар, ойын жағдайларында айту. Тыңдағанның мазмұны бойынша, мұғалімнің көмегімен, сұрақтарға сөзбен, қимылмен, суретпен, сөйлеммен жауап беру арқылы әңгімеге қатысу. Мұғалімнің сөздерінен тақпақтар, қысқа өлеңдерді қарапайым қимылдармен үйлестіріп, жаттау (есте сақтау бойынша 1-4 жол). Сөйлемді мұғалімнен кейін дұрыс интонациямен, суреттерді, сөздер жазылған парақшаларды қолдана отырып қайталау. Иллюстрацияға сүйене отырып, таныс ертегіні айтып беру. Буын, сөз, тақпақтарды тындап, мұғаліммен бірге, өз бетінше жалғастырып айту. Иллюстрациялар сериясына сүйене отырып, ертегінің мазмұнын баяндау. Оқу элементтері: балалардың кітаптарындағы, журналдардағы иллюстрацияларды қарау. Парақтарды ашуу, мұғалім атаған заттарды, әрекеттер мен белгілерді кітапта табу. Мұғаліммен (ата-аналармен) бірге сәбилерге арналған тақырыптық кітаптар жасау. Оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықтарды бейнелейтін фотосуреттермен оқушының жеке кітабын (альбомын) жасау. Өз есімі жазылған парақшаны балалар өз жұмыстарына есімдерін жазу үшін танып, қолдану. "Сөз", "сөйлем" терминдерінің мағынасын және белгілеуін түсіну (көк жолақшамен белгілеу). Карточкаларды тақырып бойынша іріктеу және топтастыру, мысалы: "Мұрын, ауыз, көз, құлақ, бет – бастың бөліктері". Заттардың әрекеттерін парақта жазылған атауларымен сәйкестендіру, мысалы: "құс ұшады, ұлу өрмелейді". Сөздік нұсқау бойынша заттардың қасиеттерін білдіретін сөздер жазылған парақтар іріктеу. А, У, О, И әріптерін тану және атау. Контуры бойынша (10-5 см) кесілген әріптерді тану және атау. А, У, О, И дыбыстарын дыбыссыз артикуляция негізінде тану және қайталау. А, У, О, И әріптері жазылған парақтарді іріктеу. Өткен әріптерді өзінің есімінін атауынан, сөздерден табу. Ұсынылатын көркем әдебиет тізімі. Ұлттық ертегілер мен мазақтамалар: "Приди, приди солнышко". Ертегілер: "Заяц, лиса и петух", "Красная шапочка", "Снегурочка". Әдеби шығармалар: К.Ушинскийдің "Умей обождать"; И.Суриковтың "Детство". Произведения писателей и поэтов: К.Чуковский "Муха-цокотуха"; С.Михалковтың "Дядя Степа", В.Маяковскийдің "Что такое хорошо и что такое плохо"; В.Осееваның "Волшебное слово"; Я Акимнің "Цветные огоньки"; К. Серованың "Колокольчик", "Одуванчик"; Н. Сладковтың "Сорока и волк", А. Усанованың "Строители"; Г. Ландощиковтың "Сквозь пургу";

      2) қатынас. Қатынастық іс-әрекет: қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты білдіру. Ересек адамның, басқа оқушының бетіне қарау, әңгімелесушімен көз байланысын орнату. Өзін айнадан, сыныптасын, мұғалімді қарап, бақылау. Ересектермен қатынас кезінде есімі мен тегін қолдану. Сөйлеушінің заттарын атау. Басқа адамның эмоционалды күйлерін (қуаныш, ашулану, қорқыныш, тандану, байсалдылық, көңілсіздік) көрсету және тану. Әңгімелесушімен сәлемдесу және қоштасу, қимыл, сөз, әрекет арқылы (басын изеу, қолын созу, сәлем, сау бол). Өзіне назар аудару, келісу-келіспеуін дыбыс, ым-ишара, сөзбен, фраза арқылы жеткізу. Дыбыс, ым-ишара, пиктограмма, сөз, фраза қолдану арқылы көмек сұрауын білдіру. Өзінің қалауын көзімен, ым-ишара (бас изеу, күлімсіреу), сөз, фраза арқылы білдіру. Ризашылығын көзімен, ым-ишара (бас изеу, рахмет) арқылы білдіру. Тіл арқылы қатынас жасау: әңгімелесушімен көз арқылы қатынас орнату, ересектермен, сыныптастарымен арақашықтық пен кезектілікті сақтау. Сұрақтар қою, берілген тақырып бойынша диалогты қолдау. Өз әрекеттерін сөзбен үйлестіру (мұғаліммен бірге). Мұғалімнің көмегімен сүйікті заттары туралы суреттер, пиктограммалар, сөздер жазылған карталар арқылы 2-4 қысқа сипаттама сөйлемдер құрастыру. Адамдардың, жануарлардың, құстардың қимылдары мен бейнелеріне, таныс ертегі, әңгімелердің, тақпақтардың мәтінін қолданып, еліктеу ойындарына қатысу. Атқаратын рөліне сәйкес, ойын жағдайларын жеке сөздер, ым-ишара, қимылдармен үйлестіру. Өзінің ойын кезіндегі рөлін атап, ойын диалогына қатысу;

      3) графомоторлы дағдылар мен жазу элементтерін дамыту. Қолдың моторикасы: қол, саусақ және қолының ерікті қимылдарын еліктеп, есте сақтауы бойынша орындау. Саусақтардың қарапайым қалыптарын үлгі және сөздік нұсқау бойынша орындау және ұстап тұру. Әртүрлі заттарды (доптар, сақинашалар, қарындаштар) және тақпақтарды қолданып, массаж жаттығуларын орындау. Қарындаш, қылқалам, бор, қаламды дұрыс ұстау (жұдырықпен қыспай, еркін қолмен парақты ұстап). Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік түсініктер: түсі (сары, қызыл, көк, жасыл, ақ, қара, қоңыр) және өлшемі (қысқа, орташа, ұзын) таяқшалар немесе қағаз жолақтары (2-10 таяқша) бойынша таңдау және топтастыру. Геометриялық пішіндердің (2-4 пішін) жолақтарынан үлгі бойынша құру. Әртүрлі нысандар мен әріптерді құрастыру: А, У, О, И әріптерін таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан, сымнан, есте сақтауы бойынша құрастыру. Мұғалімнің тақтада бормен немесе қылқаламмен, маркермен, қарындашпен, үлкен қағазда сурет салуын бақылау. Саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі тегістіктердегі (ватманға, жармаға, клеенкаға) суреттерді аяқтап салу. Өз алақаны саусағымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу, мұғалімнің көмегімен топтық композициялар жасау. Әріптерді жазу: А,У,О, И, әртүрлі тегістіктерде, А4 парақтарында. Трафарет пен шаблон бойынша (таныс заттар, геометриялық пішіндер, А, У, О, И әріптері), бояу. Нысандар мен әріптерді контурлар мен нүктелер бойынша сызу. АБАБ, ААББААББ, ААБААБ сызбасы бойынша элементтердің кезектесуі бар жолақта, шаршыда, шеңберде өрнек салу. Әр түрлі сызықтардан, пішіндерден, бейнелерден жиектердің кең жолында (3-5 см) сурет салу, жұмысты солдан оңға қарай жүргізу. Жазу элементтері: нүктелерді саусақпен, қарындашпен, қаламмен заттың контуры бойымен (әртүрлі әдістерді қолдана отырып) орындау. 3-5 см. жолда саусақпен, жармада, қарындашпен, парақта "жазу". Қағаз парағында көлденең (түзу және қисық, қисық) және тік сызықтарды "жазу". Әріптерді сызылмаған қағазға үлгі бойынша, мұғалімнің диктанты бойынша басып жазу. Өз атын үлгіге қарап, қарындашпен, маркермен, сызылмаған қағаз парағына басып жазу. Парақтардағы сөздерді баланың кішкентай кітапшаларына көшіріп жазу. Танысқан әріптерді таныс және таныс емес сөздерден табу және басып жазу.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      38. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқу мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4 кодында "1" - сыныбы, "2.1" - бөлім және бөлімше, "4" - оқыту мақсатының реттік саны

      39. Бөлімдер мен сыныптар бойынша оқу мақсаттарының жүйесі:

      1) "Тіл дамыту" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

1.1. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика;

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық). Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түткіше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау



1.2. Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 сөзге қатысы жоқ, табиғат, көше дыбыстары, музыкалық аспаптардың, ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

4.1.2.1 [а, у, о, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

4.1.2.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу; дыбыстың күші мен темпін ажырат; сөзге қатысы жоқ және сөзге қатысы бар дыбыстарға еліктеу, ырғақты құрылымдарды қайталау (бір ден үшке дейінгі ырғақты белгілерді)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, бір-екі сөзден туратын нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет" нұскауы бойынша

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал мен көрсетемін" нұскауы бойынша

1.1.2.6 мұғалімнің көмегімен ойыншықтармен, суреттермен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін көрсет"

2.1.2.6 ойыншықтармен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет", суреттерден баланың отырғанын, жатқанын, тұрғанын көрсет

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

1.1.2.7 фото, сюжетті суреттерде бейнеленген таныс заттарды тану және атау

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

1.1.2.8 затты оның бейнесімен салыстыру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы, бөлшектенген)

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті сурет, ақ-қара сурет, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

3.1.2.8 педагогтың сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

1.1.2.9 сюжетті суреттер жұптарын тану және құру

2.1.2.9 сюжетті суретте бейнеленген заттар, жағдаяттарды тану, атау

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.10 аудио-бейнежазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

3.1.2.10 меңгерген атау септігіндегі зат есімдерді қолданып, екі сөзден құралған сөйлемдер құру

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.1.2.11 педагогтың әртүрлі интонацияларын тындау (тақпақтар, ертегілер, сөйлемдер)

2.1.2.11 педагогтың әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату



1.3. Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайларында қайталау

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

3.1.3.1 [а, у, и, о] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: га-га-га, ко-ко-ко) айту

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

1.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегілердердің мазмұнына ым-ишарамен, сөйлеммен жауап беру

2.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

1.1.3.3 мұғалімнің сөзіненқарапайым қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтың соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есінге түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

1.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (1-2 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

2.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (2-3 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

1.1.3.5 педагогтың соңынан дұрыс интонациямен сөйлемді қайталау

2.1.3.5 бақылаған әрекет бойынша мұғалім сұрақтарының көмегі арқылы сөйлем құру

3.1.3.5 "сөйлем" терминінің мәнін түсіну, сөйлемді шартты белгімен –ұзын жолақшамени белгілеу

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

1.1.3.6 таныс ертегіні ойыншықтарға сүйеніп, айтып беру (мұғалімнің көмегімен)

2.1.3.6 суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен таныс ертегіні әңгімелеп, айту

3.1.3.6 суреттерге сүйеніп, ертегінің мазмұнын айту

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4. Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрациялар-ды қарау

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

2.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, керекті бетті табу

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалар-дан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастары-ның есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңдау

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

3.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

2.1.4.7 суретке сүйене отырып, заттар мен жалпылау карталары білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау Мысалы: үстел, орындық, шкаф – жиһаз

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? не? сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

1.1.4.8 заттың іс-әрекетін білдіретін сөзі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.8 белгілі заттарға байланысты іс-әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: құс, ұшақ, зымыран – ұшады (суретін көрсету)

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

1.1.4.9 заттың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.9 заттардың көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.9 заттардың түсін, пішінін, көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)




4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету ( 10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)




4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)




4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша




4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)




4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, О, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту




4.1.4.15 А, О, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10, 5см өлшемінде)

      2) "Қатынас" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

2.1. Қатынастық іс-әрекет

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

1.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына көңілді эмоционалды қатынасты білдіру

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

3.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

4.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

1.2.1.4 өз атына жауап беру

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

1.2.1.10 мимиканы, қимылды, сөзді, әрекетті пайдаланып ризашылық білдіру (басын изеу, күлу)

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изеу, қолын созу, күлу)

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын, рахмет сөзін қолдану

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басың изеу, қолың кеудеге қойып, рахмет айту)

2.2. Тіл арқылы қатынас жасау

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін көрсету, мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

3.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Менің отбасым"

4.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігердің қабылдауында"

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс - әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

1.2.2.5 мерекеде, күнделікті өмірде әртүрлі жағдайларда басқалармен сөйлесуге дайын болу және ұмтылу

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану



3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

      3) "Графоторлық дағдыларды және жазу элементтерін дамыту" бөлімі

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

3.1. Қолдың моторикасы


2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)


2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау


2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау


2.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2. Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер

1.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (20, 2 см; 10, 2 см-ден 1-5 таяқша)

2.3.2.1 жолақтардан, таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, жад бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптердің графикалық кескінін жасау

4.3.2.2 А, О, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан жасау

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

1.3.2.5 таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді трафарет бойынша сызу, оларды бояу

2.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

4.3.2.5 А, О, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

1.3.2.6 еліктеу бойынша 2 элементтен тұратындай шеңбер және жолақ үлгісін жасау

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді, А, О, У, И әріптерін сызу

1.3.2.7 солдан оңға қарай кеңдігі 10 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді салу

2.3.2.7 заттарға ұқсайтын пішіндердің контурлары мен нүктелері бойынша сурет салу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер, әріптер салу


2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жазу

3.3.2.8 АБАБ, ААББААББ, ААБААБ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.8 АБАБ, ААББААББ, ААБААБ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу


2.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 10-5 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

4.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5-3 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3 Жазу элементтері

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

2.3.3.1 жармаға (құмға) саусақпен; қағаз парағына фломастерлермен, маркерлермен, тақтадаға бормен нүктелерді "жазу"

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және бұралмалы сызықтарды "жазу"

1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.3 мұғалімнің көмегімен алақанды айналдырып сызу және суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

1.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

1.3.3.5 сөздерді карточкалардан көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу




4.3.3.6 А, У, О, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу




4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

      40. Бағдарлама Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      41. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсыныс түрінде берілген. Мұғалім әр оқушының мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу мақсаттарын жеке анықтайды.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар

      1) 1 сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің денем";
4-ші апта "Жемістер, жидектер";
5 –ші апта "Көкөністер"; 6-ші апта "Менің ойыншықтарым";
7 –ші апта "Менің отбасым";
8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түткіше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 сөзге қатысы жоқ, табиғат, көше дыбыстары, музыкалық аспаптардың, ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-мшара, сөз, бір-екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

1.1.2.6 мұғалімнің көмегімен ойыншықтармен, суреттермен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретіні көрсет"

1.1.2.8 затты оның бейнесімен салыстыру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы, бөлшектенген)

1.1.2.10 аудио-бейнежазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.11 педагогтың әртүрлі интонацияларын тындау (тақпақтар, ертегілер, сөйлемдер)

1.3Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайларында қайталау

1.1.3.3 мұғалімнің сөзіненқарапайым қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

1.1.3.5 педагогтың соңынан дұрыс интонациямен сөйлемді қайталау

1.4 Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрацияларды қарау

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастарының есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңдау

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

1.2.1.4 өз атына жауап беру

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

1.2.1.10 ым-ишараны, қимылды, сөзді, әрекетті пайдаланып ризашылық білдіру (басын изейді, күледі)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

3.1 Қолдың моторикасы

1.3.1.1 мұғалімнің қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдар жасауын бақылау, оған еліктеу

1.3.1.2 қол саусақтарын бүгу және ашу, қол саусақтарын мұғалімге еліктеу бойынша әр түрлі позицияларға келтіру

1.3.1.3 мұғалімнің көмегімен әр түрлі заттарды (бүршік, жаңғақтар) қолдана отырып қол массажын жасау

3.2 Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер;

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

3.3.Жазу элементтері

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу"

1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

1 –ші апта "Менің киімдім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік"; 4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түтікше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 тілге қатысы жоқ табиғат, көше, музыкалық аспаптар, дыбысталытн ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-мшара, сөз, бір-екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

1.1.2.7 фото, сюжетті суреттерде бейнеленген таныс заттарды тану және атау

1.1.2.8 затты оның бейнесімен салыстыру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы, бөлшектенген)

1.1.2.9 сюжетті суреттер жұптарын тану және құру

1.1.2.10 аудио-бейнежазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.11 педагогтың әртүрлі интонацияларын тындау (тақпақтар, ертегілер, сөйлемдер)

1.3 Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайларында қайталау

1.1.3.3 мұғалімнің сөзіненқарапайым қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

1.1.3.5 педагогтың соңынан дұрыс интонациямен сөйлемді қайталау

1.1.3.6 таныс ертегіні ойыншықтарға сүйеніп, айтып беру (мұғалімнің көмегімен)

1.4 Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрацияларды қарау

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастарының есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңдау

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

1.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына көңілді эмоционалды қатынасты білдіру

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

1.2.1.4 өз атына жауап беру

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

1.2.2.5 мерекеде, күнделікті өмірде әртүрлі жағдайларда басқалармен сөйлесуге дайын болу және ұмтылу

3.1 Қолдың моторикасы

1.3.1.1 мұғалімнің қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдар жасауын бақылау, оған еліктеу

1.3.1.2 қол саусақтарын бүгу және ашу, қол саусақтарын мұғалімге еліктеу бойынша әр түрлі позицияларға келтіру

1.3.1.3 мұғалімнің көмегімен әр түрлі заттарды (бүршік, жаңғақтар) қолдана отырып қол массажын жасау

1.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

1.3.2.5 таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді трафарет бойынша сызу, оларды бояу

3.3. Жазу элементтері

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу" 1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

1.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

1-ші апта "Қыс қызығы";
2 –ші апта "Қыстық киім және аяқ киім";
3-ші апта "Үй жануарлары"; 4-апта "Жабайы аңдар"
5 –ші апта "Үй құстары";
6-ші апта "Жабайы құстар";
7-ші апта "Көлік";
8-ші апта "М Анамының мерекесі";
"Наурыз мерекесі""

3 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түткіше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 тілге қатысы жоқ табиғат, көше, музыкалық аспаптар, дыбысталытн ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-мшара, сөз, бір-екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

1.1.2.6 ойыншықтармен әрекеттер жасау: "Аю секріп тұр" суреттерде: "Аю ұйықтап жатқан суретті көрсет" мұғалімге еліктеу арқылы

1.1.2.7 фото, сюжетті суреттерде бейнеленген таныс заттарды тану және атау

1.1.2.8 затты суретпен сәйкестендіру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы)

1.1.2.10 аудио-бейне жазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.11 мұғалім айтқан әртүрлі тілдік интонацияларды тындау (тақпақтар, сөйлемдер, ертегілер)

1.3 Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан бірлесіп дыбыстарға еліктеу, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында айту

1.1.3.2 сұрақтарға тындаған мәтін, ертегінің мазмұнына сәйкес сөзбен, ым-ишарамен, сөйлеммен жауап беру

1.1.3.3 мұғалімнің сөзінен қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

1.1.3.5 педагогтың соңынан интонацияны келтіріп, сөйлемдерді қайталау

1.1.3.6 таныс ертегіні ойыншықтарға сүйеніп, мұғалімнің көмегімен әңгімелеп, айтып беру

1.4 Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрацияларды қарау

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастарының есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңдау

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

1.1.4.8 заттың іс-әрекетін білдіретін сөзі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

1.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына көңілді эмоционалды қатынасты білдіру

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

1.2.1.4 өз атына жауап беру

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

1.2.1.10 мимиканы, қимылды, сөзді, әрекетті пайдаланып ризашылық білдіру (басын изейді, күледі)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

1.2.2.5 мерекеде, күнделікті өмірде әртүрлі жағдайларда басқалармен сөйлесуге дайын болу және ұмтылу

3.1 Қолдың моторикасы

1.3.1.1 мұғалімнің қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдар жасауын бақылау, оған еліктеу

1.3.1.2 қол саусақтарын бүгу және ашу, қол саусақтарын мұғалімге еліктеу бойынша әр түрлі позицияларға келтіру

1.3.1.3 мұғалімнің көмегімен әр түрлі заттарды (бүршік, жаңғақтар) қолдана отырып қол массажын жасау

1.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

1.3.2.5 таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді трафарет бойынша сызу, оларды бояу

3.3. Жазу элементтері

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу"

1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

1.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

1.3.3.5 сөздерді карточкалардан көшіріп жазу

1-ші апта "Ағаштар"; 2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер"; 7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер";
"Балалардың жаздық ойындары"

4 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

1.1.1.1 өзінін бет мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын

1.1.1.2 мұғалімнің соңынан дұрыс тыныс алуға еліктеу: мұрынмен дем алып-ауызбен шығару (жатып және тұрып тұрған жағдайда)

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

1.1.1.4 мұғалімнің бетіне қарап қайталау (айна алдында және онсыз) және оның әрекеттеріне еліктеу (жымию, мұңаю, бетін жабу, аузын ашу, жабу, ұртың топмайту, еріндерімен түткіше жасау, тілді шығару, тілді алға артқа, оңға, солға қозғалту)

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

1.1.2.1 тілге қатысы жоқ табиғат, көше, музыкалық аспаптар, дыбысталытн ойыншықтардың дыбыстарын тану, ажырату

1.1.2.2 дыбыстың күшін ажырату (қатты-ақырын)

1.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

1.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-мшара, сөз, бір-екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

1.1.2.5 тұрмыстағы таныс заттарды, ойыншықтарды, әрекеттерді тану, атау

1.1.2.6 ойыншықтармен әрекеттер жасау: "Аю секріп тұр" суреттерде: "Аю ұйықтап жатқан суретті көрсет" мұғалімге еліктеу арқылы

1.1.2.7 фото, сюжетті суреттерде бейнеленген таныс заттарды тану және атау

1.1.2.8 затты суретпен сәйкестендіру (ақ-қара, түрлі-түсті, контурлы)

1.1.2.9 сюжетті суреттер жұптарын тану, құрастыру

1.1.2.10 аудио-бейне жазбаларды қолданып, қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

1.1.2.11 мұғалім айтқан әртүрлі тілдік интонацияларды тындау (тақпақтар, сөйлемдер, ертегілер)

1.3 Айтылым

1.1.3.1 мұғалімнің соңынан бірлесіп дыбыстарға еліктеу, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында айту

1.1.3.2 сұрақтарға тындаған мәтін, ертегінің мазмұнына сәйкес сөзбен, ым-ишарамен, сөйлеммен жауап беру

1.1.3.3 мұғалімнің сөзінен қимылдармен үйлестіріп, қысқа тақпақтарды жаттау

1.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы бойынша заттарды тану (бір-екі белгісіне сай)

1.1.3.5 педагогтың соңынан интонацияны келтіріп, сөйлемдерді қайталау

1.1.3.6 таныс ертегіні ойыншықтарға сүйеніп, мұғалімнің көмегімен әңгімелеп, айтып беру

1.4 Оқу элементтері

1.1.4.1 балаларға арналған кітаптарды иллюстрациялар-ды қарау

1.1.4.2 кітап беттерін мұқият парақтау

1.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау және "оқу"

1.1.4.4 мұғаліммен және ата-анамен бірге оқушының өмірі мен қызығушылын бейнелейтін оқушының жеке альбомын жасау және "оқу"

1.1.4.5 сыныптастары-ның есімі жазылған карточкалардан өз есімі бар карточканы тану және таңда

1.1.4.6 берілген сөзді басқа сөздер қатарынан есту арқылы тану (шапалақтау, сигналды карточкалар)

1.1.4.7 затқа сүйене отырып, сөздік карточкалар арасында оны табу және таңдау

1.1.4.8 заттың іс-әрекетін білдіретін сөзі жазылған карточкаларды тану және таңдау

1.1.4.9 заттың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

1.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына көңілді эмоционалды қатынасты білдіру

1.2.1.2 сөйлейлеп жатқан ересек адаммен және құрдасымен көз байланысын сақтау

1.2.1.3 айнада өзіне қарап, сұраққа жауап беру: бұл кім?

1.2.1.4 өз атына жауап беру

1.2.1.5 эмоционалды күйлерді көрсету және тану (қуаныш, ашу, қорқыныш)

1.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлу)

1.2.1.7 өзіне назар аудару, келісім мен келіспеушілікті дыбыспен, қимылмен, сөзбен, бас изеп білдіру

1.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

1.2.1.9 өз қалауын көзбен, демонстрациялық қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру

1.2.1.10 мимиканы, қимылды, сөзді, әрекетті пайдаланып ризашылық білдіру (басын изейді, күледі)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау.

1.2.2.1 әңгімеде қашықтықты және кезектілікті сақтау

1.2.2.2 сұрақтар қою және жауап беру, мұғалімнің көмегімен диалогты қолдау

1.2.2.3 адамдар мен жануарлардың қимылдары мен бейнелеріне еліктеу ойындарына қатысу

1.2.2.4 таныс ертегілерді, өлеңдерді драматизациялау ойындарына қатысу

1.2.2.5 мерекеде, күнделікті өмірде әртүрлі жағдайларда басқалармен сөйлесуге дайын болу және ұмтылу

3.1 Қолдың моторикасы

1.3.1.1 мұғалімнің қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдар жасауын бақылау, оған еліктеу

1.3.1.2 қол саусақтарын бүгу және ашу, қол саусақтарын мұғалімге еліктеу бойынша әр түрлі позицияларға келтіру

1.3.1.3 мұғалімнің көмегімен әр түрлі заттарды (бүршік, жаңғақтар) қолдана отырып қол массажын жасау

1.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік және кеңістіктік көріністер

1.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (20, 2 см;10, 2 см-ден 1-5 таяқша)

1.3.2.2 мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әр түрлі заттарды құрастыру (қоршау, шөп, орындық, үстел, тарақ)

1.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

1.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

1.3.2.5 таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді трафарет бойынша сызу, оларды бояу

1.3.2.6 еліктеу бойынша 2 элементтен тұратындай шеңбер және жолақ үлгісін жасау

3.3. Жазу элементтері

1.3.3.1 нүктелерді саусақпен "жазу" (әртүрлі әдістерді қолдану)

1.3.3.2 көлденең (жол) және тік (шөп, қоршау) сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, қарындашпен қағаз парағына "жазу"

1.3.3.3 алақанды қағазға (құм, жарма, тақта) қойып, мұғалімнің көмегімен саусақтарды контур бойымен (қарындашпен, бормен, қылқаламмен, таяқшамен) сызу

1.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

1.3.3.5 сөздерді карточкалардан көшіріп жазу

      2) 2 сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 –ші апта оқушыларды бақылау және тексеру;
3 –ші апта "Менің отбасым"; 4-ші апта "Мен, менің денем" "Мен ұлмын, мен қызбын";
5-ші апта "Көкөністер"
6-шы апта "Жемістер, жидектер"; 7-ші апта "Менің ойыншықтарым";
8-ші апта "Менің үйім"
9-ші апта "Менің мектебім"

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.4 дыбыстық белгі , ым-мшара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

2.1.2.6 ойыншықтармен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет", суреттерден баланың отырғанын, жатқанын, тұрғанын көрсет

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті бейнесі, ақ-қара, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.11 педагогтың әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату

1.3 Айтылым

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтың соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

1.4 Оқу элементтері

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

2.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, керекті бетті табу

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалар-дан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

2.1 Қатынастық іс-әрекет

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изейді, қолын созады, күледі)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау.

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін беру; мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.1 Қолдың моторикасы

2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

2.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе тендік пен кеңістіктік түсініктер

2.3.2.1 жолақтардан, таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, жад бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жасау

3.3. Жазу элементтері

2.3.3.1 жармаға (құмға) саусақпен; қағаз парағына фломастерлермен, маркерлермен, тақтадаға бормен нүктелерді "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік";
4 –ші апта "Ыдыстар"; 5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.4 дыбыстық белгі, ым-мшара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

2.1.2.6 ойыншықтармен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет", суреттерден баланың отырғанын, жатқанын, тұрғанын көрсет

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті бейнесі, ақ-қара, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.11 педагогтың әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату

1.3 Айтылым

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

2.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтың соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

2.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (2-3 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

2.1.3.6 суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен таныс ертегіні әңгімелеп, айту

1.4 Оқу элементтері

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалар-дан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

2.1.4.8 белгілі заттарға байланысты іс-әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: құс, ұшақ, зымыран – ұшады (суреттерін көрсету)

2.1.4.9 заттардың көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изейді, қолын созады, күледі)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін көрсету, мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.1 Қолдың моторикасы

2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

3.2 Көру-моторлы тепе тендік және кеңістіктік көріністер

2.3.2.1 жолақтардан, таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, есте сақтау бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

2.3.2.7 заттарға ұқсайтын пішіндердің контурлары мен нүктелері бойынша сурет салу

2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жасау

3.3. Жазу элементтері

2.3.3.1 жармаға (құмға) саусақпен; қағаз парағына фломастерлермен, маркерлермен, тақтадаға бормен нүктелерді "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1-ші апта "Қыс қызығы"
2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім"
3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік"
8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 –ші апта "Наурыз мерекесі"

3 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.4 дыбыстық белгі , ым-мшара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

2.1.2.6 ойыншықтармен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет", суреттерден баланың отырғанын, жатқанын, тұрғанын көрсет

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті бейнесі, ақ-қара, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.11 педагогтың әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату

1.3 Айтылым

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

2.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтың соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

2.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (2-3 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

2.1.3.5 бақылаған әрекет бойынша мұғалім сұрақтарының көмегі арқылы сөйлем құру

2.1.3.6 суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен таныс ертегіні әңгімелеп, айту

1.4 Оқу элементтері

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

2.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, керекті бетті табу

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалар-дан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

2.1.4.8 белгілі заттарға байланысты іс-әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: құс, ұшақ, зымыран – ұшады (суретін көрсету)

2.1.4.9 заттардың көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изейді, қолын созады, күледі)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін көрсету, мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.1 Қолдың моторикасы

2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

2.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

2.3.2.1 жолақтардан, таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, есте сақтауы бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

2.3.2.7 заттарға ұқсайтын пішіндердің контурлары мен нүктелері бойынша сурет салу

2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жазу

3.3. Жазу элементтері

2.3.3.1 жармаға (құмға) саусақпен; қағаз парағына фломастерлермен, маркерлермен, тақтадаға бормен нүктелерді "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1-ші апта "Ағаштар"; 2-ші апта "Гүлдер"; 3-ші апта "Жәндіктер";
4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар";
6-ші апта "Жемістер";
7-ші апта "Көкөністер";
8-ші апта "Жидектер";
9-ші апта "Жаздық киімдер"; "Балалардың жаздық ойындары"

4 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

2.1.1.1 өзінің және суретте артикуляциялық аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

2.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау

2.1.1.3 мұғалімге еліктеп, дыбыстарды айтқан кезде алақанды тамаққа тигізіп, дірілді сезіну

2.1.1. 4 артикуляциялық жаттығуларды сурет, үлгі бойынша орындау

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

2.1.2.1 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды (табиғат, көше, музыкалық аспаптардың) ажырату

2.1.2.2 дыбыстың күші мен темпін ажырату (қатты- ақырын, жылдам-баяу)

2.1.2.3 қайда? сұрағына затты көзімен табу, саусақпен, ыммен көрсету, сөзбен атау (міне, әне, анда)

2.1.2.4 дыбыстық белгі , ым-мшара, сөз, екі сөздік нұсқау бойынша ойын әрекеттерін орындау

2.1.2.5 балалардың сөйлеу мүмкіндіктеріне қарай, қоршаған орта заттарын тану атау

2.1.2.6 ойыншықтармен жаттығулар орындау: "Аю қалай секіретінін, ұйықтайтынын, жуынатынын көрсет", суреттерден баланың отырғанын, жатқанын, тұрғанын көрсет

2.1.2.7 көрсету ым-ишарамен сөздерді қолданып, фото мен суреттерде бейнеленген заттарды тану және атау

2.1.2.8 заттарды суреттерге (түрлі-түсті бейнесі, ақ-қара, контуры, заттың 2-3 бөлшегі бойынша) сәйкестендіріп табу

2.1.2.9 сюжетті суретте бейнеленген заттар, жағдаяттарды тану, атау

2.1.2.10 қысқа тақпақтар, ертегі, әңгімелерді тындау

2.1.2.11 педагогтың әртүрлі (сұраулы, лепті) интонацияларын тындау және ажырату

1.3 Айтылым

2.1.3.1 мұғалімнің соңынан немесе еліктеп, дыбыстарды, буындарды, сөздерді ойын жағдайында қайталау

2.1.3.2 мұғалімнің көмегімен тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

2.1.3.3 1-2 жол көлеміндегі тақпақтарды айту (педагогтың соңынан қайталап, қимылдар мен иллюстрацияялар қолдану арқылы)

2.1.3.4 мұғалімнің сипаттамасы (2-3 ерекшелігі) бойынша заттарды тану

2.1.3.5 бақылаған әрекет бойынша мұғалім сұрақтарының көмегі арқылы сөйлем құру

2.1.3.6 суреттерге сүйеніп, мұғалімнің көмегімен таныс ертегіні әңгімелеп, айту

1.4 Оқу элементтері

2.1.4.1 балаларға арналған кітаптар мен журналдарды қарау

2.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, керекті бетті табу

2.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырмалардан, журналдан кесілген суреттер, карточкалардан)

2.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызығушылықта-рын бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

2.1.4.5 отбасы мүшелері мен мұғалімдердің есімі жазылған карточкаларды тану және таңдау

2.1.4.6 мұғалімнің тапсырмасы бойынша сөзді атау (тақырыптық, сюжеттік суреттер, әрекеттерді бақылау)

2.1.4.7 суретке сүйене отырып, заттар мен жалпылау карталары білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау Мысалы: үстел, орындық, шкаф – жиһаз

2.1.4.8 белгілі заттарға байланысты іс-әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: құс, ұшақ, зымыран – ұшады (суретін көрсету)

2.1.4.9 заттардың көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

2.2.1.1 қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынасты көрсету

2.2.1.2 ересек адаммен және сыныптасымен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

2.2.1.3 айнаға өзіне қарау, бетінің бөліктерін көрсету

2.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

2.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану)

2.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, адамдармен жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (басын изеу, қолын созу, күлімсіреу)

2.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

2.2.1.8 дыбысты, қимылды, пиктограмманы, сөзді қолдана отырып, көмек сұрау

2.2.1.9 өз қалауын көзбен, көрсеткіш қимылмен, суретпен, сөзбен білдіру: иә-жоқ

2.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басын изейді, қолын созады, күледі)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

2.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

2.2.2.2 мұғаліммен бірлесіп, өз іс-әрекеттері туралы айту

2.2.2.3 қозғалыста жануарлар мен құстардың бейнелерін көрсету, мұғалім көрсеткен қозғалыс бойынша ойыншықты таңдау

2.2.2.4 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

2.2.2.5 екі сөзден тұратын сөйлемдерді қолдана отырып, өзін ойын рөлінде атай отырып, сөйлеумен жұптық ойындарға қатысу

3.1 Қолдың моторикасы

2.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектерімен ерікті қимылдарды үлгі бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

2.3.1.2 қолдың қозғалысын қоршаған әр түрлі заттарға ұқсас етіп орындау. Мысалы, "ешкі", "ұлу", "ұя"

2.3.1.3 табиғи материалдармен қол жаттығуларын орындау: "құмыраны бүршікпен толтыру", "жаңғақтарды сұрыптау"

2.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

2.3.2.1 жолақтардан, таяқшалардан (сары, қызыл, көк, жасыл; қысқа – ұзын; 1-6 таяқша) заттарды, геометриялық пішіндерді үлгі бойынша орналастыру

2.3.2.2 таяқшалардан, пластилиннен, сымнан, үлгі бойынша, жад бойынша әртүрлі заттарды құрастыру

2.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

2.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (ватманға, жармаға) еркін сурет салу

2.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

2.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

2.3.2.7 заттарға ұқсайтын пішіндердің контурлары мен нүктелері бойынша сурет салу

2.3.2.8 үлгі бойынша геометриялық пішіндерде жолақтар жазу

3.3. Жазу элементтері

2.3.3.1 жармаға (құмға) саусақпен; қағаз парағына фломастерлермен, маркерлермен, тақтадаға бормен нүктелерді "жазу"

2.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

2.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

2.3.3.4 өз есімін карточкадан қағаз бетіне қарындаш, фломастермен көшіріп жазу

2.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

      3) 3 сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің отбасым"; 4-ші апта "Мен және менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын", "Жемістер, жидектер"; 5 –ші апта "Көкөністер";
6-ші апта "Жемістер мен жидектер"; 7 –ші апта "Мен жақсы көретін ойындар"; 8-ші апта "Менің үйім"
9-ші апта "Менің мектебім"

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет"

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

3.1.2.8 педагогтың сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

3.1.2.10 меңгерген атау септігіндегі зат есімдерді қолданып, екі сөзден құралған сөйлемдер құру

1.3 Айтылым

3.1.3.1 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: қа-қа-қа, қо-қо-қо) айту

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

1.4 Оқу элементтері

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастарының есімі жазылған карточкаларды пайдалану

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? Не? Сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

2.1 Қатынастық іс-әрекет

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз )

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын қолдану, рахмет сөзі

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

3.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Менің отбасым"

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс – әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1 Қолдың моторикасы

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптерге ұқсайтын графикалық кескін жасау

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

3.3.2.8 АБАБ, ААББААББ, ААБААБ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

3.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3. Жазу элементтері

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік";
4 –ші апта "Ыдыстар"; 5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет"

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

3.1.2.8 педагогтың сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

3.1.2.10 атау септігіндегі зат есімдерді қолданып, екі сөзден құралған сөйлемдер құру

1.3Айтылым

3.1.3.1 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: қа-қа-қа, қо-қо-қо) айту

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айта

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

3.1.3.5 "сөйлем" терминінің мәнін түсіну, сөйлемді шартты белгімен –ұзын жолақшамени белгілеу

3.1.3.6 суреттерге сүйеніп, ертегінің мазмұнын айту

1.4 Оқу элементтері

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

3.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? не? сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

3.1.4.9 заттардың түсін, пішінін, көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз )

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын қолдану, рахмет сөзі

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

3.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Менің отбасым"

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс – әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1 Қолдың моторикасы

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптерге ұқсайтын графикалық кескін жасау

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

3.3.2.8 АБАБ, ААББААББ, ААБААБ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

3.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3. Жазу элементтері

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1-ші апта "Қыс қызығы"
2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім"
3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік"
8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 – ші апта "Наурыз мерекесі"

3 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет"

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

3.1.2.8 педагогтың сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

1.3 Айтылым

3.1.3.1 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: қа-қа-қа, қо-қо-қо) айту

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

3.1.3.5 "сөйлем" терминінің мәнін түсіну, сөйлемді шартты белгімен –ұзын жолақшамени белгілеу

3.1.3.6 суреттерге сүйеніп, ертегінің мазмұнын айту

1.4 Оқу элементтері

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

3.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? не? сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

3.1.4.9 заттардың түсін, пішінін, көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз )

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын қолдану, рахмет сөзі

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

3.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Менің отбасым"

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс – әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1 Қолдың моторикасы

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптерге ұқсайтын графикалық кескін жасау

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

3.3.2.8 АБАБ, ААББААББ, ААБААБ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

3.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3. Жазу элементтері

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

1-ші апта "Ағаштар"; 2-ші апта "Гүлдер"; 3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер"; 7-ші апта "Көкөністер";
8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер"; "Балалардың жаздық ойындары"

4 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

3.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

3.1.1.2 дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды жасау: терең диафрагмалды-қабырғалық тыныс алуға жаттықтыру (жатып, тұрып тұрған жағдайда), тыныш беркелкі дем алып ақырындап шығару)

3.1.1.3 сөйлеу моторикасын дамытуға арналған жаттығуларды орындау: қимылдардың көлемі мен біркелкілігін дамытуға арналған жаттығулар

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

3.1.2.1 дыбысталуы бойынша затты, құбылысты, әрекетті табу

3.1.2.2 дыбыстың шығу көзін белгілеу; дыбыстың жиілігін естуін дамыту (мысалы, "Үлкен қоңырау- кішкене қоңырау" ойыны барысында дыбыстың күшін есту)

3.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

3.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

3.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Мен атаймын, ал сен көрсет"

3.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

3.1.2.7 заттарды суреттер (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушыға арнап мұғалім салған контурлы сурет, екі-төрт бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

3.1.2.8 педагогтың сұрақтары бойынша сюжетті суреттер сериясын (2-3) құру

3.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді иллюстрацияларға сүйеніп тындау

1.3 Айтылым

3.1.3.1 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарының жеке айтылуын дұрыс (қыз әндетеді: а-а-а, қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбыстарға еліктеу, тақпақтарды айту материалында ерте және орта онтогенез дыбыстарын (тік буындар: қа-қа-қа, қо-қо-қо) айту

3.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

3.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есіне түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

3.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту

3.1.3.5 "сөйлем" терминінің мәнін түсіну, сөйлемді шартты белгімен –ұзын жолақшамени белгілеу

3.1.3.6 суреттерге сүйеніп, ертегінің мазмұнын айту

1.4 Оқу элементтері

3.1.4.1 кітаптарды, балалар және жарнамалық журнал мен газеттерді қарау

3.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, ертегі, әңгіме, оқиғаның басын көрсету

3.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

3.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

3.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

3.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

3.1.4.7 суреттерге сүйене отырып, кім? Не? Сұрақтарына жауап беретін сөздері бар карточкаларды таңдау

3.1.4.8 затқа байланысты әрекеттерді білдіретін сөздері бар карточкаларды тану және таңдау: бала жүрді, жатыр, жүгірді (суреттен көрсету)

3.1.4.9 заттардың түсін, пішінін, көлемін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау

2.1 Қатынастық іс-әрекет

3.2.1.1 басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

3.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқау беру кезінде, әңгімелесу барысында)

3.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

3.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

3.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, ашу)

3.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-қимыл арқылы қоштасу (сөздерді қолданады: сәлем, сау болыңыз )

3.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді (келіспеушілікті) дыбыспен, қимылмен, сөзбен білдіру

3.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

3.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді қолдана отырып, өз қалауын білдіру

3.2.1.10. ризашылық білдіру іс-қимыл қимылдарын қолдану, рахмет сөзі

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

3.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

3.2.2.2 әрекеттер, суреттер, ертегілер сюжеттері бойынша екі сөзді құрастыру (мұғалімнің көмегімен)

3.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Менің отбасым"

3.2.2.4 қозғалыста әндер мен өлеңдер мәтінімен сүйемелденетін іс – әрекеттерді жасау; қозғалыста іс-әрекеттерді орындайтын қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін жасау

3.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

3.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1 Қолдың моторикасы

3.3.1.1 қолдың ерікті қимылдарын үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау (бөлек, ауыспалы және дәйекті қимылдар)

3.3.1.2 мұғалімнің үлгісі мен ауызша нұсқауы бойынша қол қимылдарын орындау: жұдырықтарды қысу және ашу, қолды шайқау және бұлғау, буындардағы қозғалыс амплитудасын біртіндеп арттыру

3.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

3.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

3.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-8 таяқша)

3.3.2.2 үлгі бойынша таяқшалардан, пластилиннен, сымнан әріптерге ұқсайтын графикалық кескін жасау

3.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және суреттерді тану (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

3.3.2.4 саусақпен, қарындашпен, маркермен әр түрлі беттерге (альбомда, жармаға) еркін сурет салу

3.3.2.5 әр түрлі беттерде, А4 парақтарында әріптерге ұқсас заттарды салу

3.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді сызу

3.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша сурет салу

3.3.2.8 АБАБ, ААББААББ, ААБААБ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

3.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3. Жазу элементтері

3.3.3.1 музыкалық аспаптардың ырғақ соққылары немесе мұғалімнің шапалақтары бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

3.3.3.2 әр түрлі беттерде әр түрлі бағытта сызықтарды "жазу" (түзу, қисық, қисық)

3.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, мұғалімнің көмегімен суреттерді аяқтау (сегізаяқ, балық, құс)

3.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

3.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

      4) 4 сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің отбасым"; 4-ші апта "Мен және менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын", "Жемістер, жидектер"; 5 –ші апта "Көкөністер";
6-ші апта "Жемістер мен жидектер"; 7 –ші апта "Мен жақсы көретін ойындар"; 8-ші апта "Менің үйім"
9-ші апта "Менің мектебім"

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық) . Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

4.1.2.1 [а, ә, у, о, ө, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

4.1.2.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу; дыбыстың күші мен темпін ажырат; сөзге қатысы жоқ және сөзге қатысы бар дыбыстарға еліктеу, ырғақты құрылымдарды қайталау (бір ден үшке дейінгі ырғақты белгілерді)

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал мен көрсетемін" нұскауы бойынша

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.3 Айтылым

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есінге түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4 Оқу элементтері

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау(суреттерге негізделіп)

4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша

4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10, 5см өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, Ә, О, Ө, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту

4.1.4.15 А, Ә, О, Ө, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10, 5см өлшемінде)

2.1 Қатынастық іс-әрекет

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

4.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басыңызды изеп, қолыңызды кеудеге қойып, рахмет айтады)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басыңызды изеп, қолыңызды кеудеге қойып, рахмет айтады) 4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігерлердің қабылдауында"

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1 Қолдың моторикасы

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

4.3.2.2 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан жасау

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

4.3.2.5 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді, А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін сызу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер, әріптер салу

4.3.2.8 АТАТ, ААТТ, ААТТ, ААТТ сызбасы бойынша текшеде, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5-3 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3. Жазу элементтері

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және қисық сызықтарды "жазу"

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.6 А, Ә, У, О, Ө, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу

4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік";
4 –ші апта "Ыдыстар"; 5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық) . Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

4.1.2.1 [а, ә, у, о, ө, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал мен көрсетемін" нұскауы бойынша

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.3 Айтылым

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есінге түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4 Оқу элементтері

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша

4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, Ә, О, Ө, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту

4.1.4.15 А, Ә, О, Ө, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10, 5см өлшемінде)

2.1 Қатынастық іс-әрекет

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

4.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басыңызды изеп, қолыңызды кеудеге қойып, рахмет айтады)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігерлердің қабылдауында"

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1 Қолдың моторикасы

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

4.3.2.2 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан жасау

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

4.3.2.5 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін сызу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер әріптер салу

4.3.2.8 АТАТ, ААТТ ААТТ, ААТТ сызбас бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5-3 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3. Жазу элементтері

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және бұралмалы сызықтарды "жазу"

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.6 А, У, О, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу

4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

1-ші апта "Қыс қызығы"
2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім"
3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік"
8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 – ші апта "Наурыз мерекесі"

3 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық) . Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

4.1.2.1 [а, ә, у, о, ө, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

4.1.2.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу; дыбыстың күші мен темпін ажырат; сөзге қатысы жоқ және сөзге қатысы бар дыбыстарға еліктеу, ырғақты құрылымдарды қайталау (бір ден үшке дейінгі ырғақты белгілерді)

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал мен көрсетемін" нұскауы бойынша

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.3 Айтылым

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есінге түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4 Оқу элементтері

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша

4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, Ә, О, Ө, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту

4.1.4.15 А, Ә, О, Ө, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10,5 см. өлшемінде)

2.1 Қатынастық іс-әрекет

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

4.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басыңызды изеп, қолыңызды кеудеге қойып, рахмет айтады)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігерлердің қабылдауында"

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1 Қолдың моторикасы

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

4.3.2.2 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан,пластилиннен, қамырдан жасау

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

4.3.2.5 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін сызу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер әріптер салу

4.3.2.8 АТАТ, ААТТ, ААТТ, ААТТ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5-3 см аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3. Жазу элементтері

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және бұралмалы сызықтарды "жазу"

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.6 А, Ә, У, О, Ө, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу

4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

1-ші апта "Ағаштар"; 2-ші апта "Гүлдер"; 3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер"; 7-ші апта "Көкөністер";
8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер"; "Балалардың жаздық ойындары"

4 тоқсан

1.1 Сөйлеу кезіндегі тыныс алу және артикуляциялық моторика

4.1.1.1 өзінің және суретте бет мүшелерін, аппаратының мүшелерін көрсету: ауыз, мұрын, ерін, тіс, тіл

4.1.1.2 тыныс алу (диафрагмальды-қабырғалық) . Қысқа және тыныш дем алу (иықтарды көтермей), тыныш беркелкі дем шығару (ұртты томпайтпау)

4.1.1.3 жаттығуларды орындау және артикуляциялық гимнастиканы үлгі (сурет, сөздік нұсқау) бойынша орындап, сол қалыпты ұстап тұру

1.2 Сөйлеу тілін түсіну

4.1.2.1 [а, ә, у, о, ө, и] дыбыстарын заттық сурет-белгілерге сүйеніп, дыбыстарды айтқан кездегі артикуляция мүшелерінің қалпы салынған суреттерді қабылдау негізінде

4.1.2.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, дыбыстың шығу көзін табу; дыбыстың күші мен темпін ажырат; сөзге қатысы жоқ және сөзге қатысы бар дыбыстарға еліктеу, ырғақты құрылымдарды қайталау (бір ден үшке дейінгі ырғақты белгілерді)

4.1.2.3 дыбыстық белгі, ым-ишара, сөз, екі-үш сатылы сөздік нұсқау бойынша ойын қозғалыстарын орындау

4.1.2.4 қоршаған орта заттарын атау (сөйлеу тілінің деңгейі бойынша)

4.1.2.5 заттармен, суреттермен жаттығулар жасау: "Сен ата, ал мен көрсетемін" нұскауы бойынша

4.1.2.6 фото, суреттерде бейнеленген заттарды сөзбен атау

4.1.2.7 заттарды сурет (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, заттың көлеңкесі, екі-бес бөлшектен құралған сурет) бойынша табу

4.1.2.8 сюжетті суреттер сериясын (2-4) құру, бейнеленген жағдаяттарды әңгімелеп айту

4.1.2.9 тақпақ, ертегі, әңгімелерді тындау

4.1.2.10 әртүрлі интонацияны қолданып, ойындардың сюжеттері бойынша екі сөзден құралған сөйлемдерді құру

1.3 Айтылым

4.1.3.1 сөздік нұсқау бойынша дыбыстарды, буын, сөз, сөйлемдерді ойын жағдайында және жаттығуларда қайталау

4.1.3.2 тындаған сөйлем, мәтін, ертегі мазмұны бойынша сұрақтарға ым-ишара, сөз, сөйлеммен жауап беру

4.1.3.3 төрт жол көлеміндегі тақпақтарды есінге түсіру арқылы және қимылдар мен иллюстрацияларды қолданып айту

4.1.3.4 тақпақтарды тындау және мұғаліммен бірге жалғастырып айту, өз бетінше әңгімелеп айту), кейін өзбетінше әңгімелеу (қатынастың барлық құралдары қолданылады)

4.1.3.5 моделдеу арқылы, шартты белгілер- ұзын, қысқа жолақшаларды қоданып моделдеу арқылы сөйлемдегі сөздер санын белгілеу

4.1.3.6 ертегіге қатысты суреттерге сүйеніп, мазмұнын әңгімелеп айту

1.4 Оқу элементтері

4.1.4.1 кітап және журналдардан аталған затты, іс-әрекеттерді табу

4.1.4.2 кітапты мұқият парақтап, иллюстрация бойынша мұғалімнің оқуын қадағалау

4.1.4.3 мұғаліммен және ата-анамен бірге тақырыптық кітапшалар жасау (жапсырма, суреттер, пиктограмма, сөздік карточкалардан)

4.1.4.4 оқушының өміріндегі оқиғалар мен қызметін бейнелейтін фотосуреттермен жеке альбом жасау және "оқу"

4.1.4.5 өз есімі мен сыныптастары-ның есімі жазылған карточкаларды пайдалану

4.1.4.6 сөзді шартты белгімен белгілеу (қағаз жолағымен)

4.1.4.7 тақырыптар бойынша сөздері бар карточкаларды жіктеу: ана, әке, ата, әже – отбасы

4.1.4.8 затқа байланысты әрекетті білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау: құс – ұшады, ұлу – жорғалайды (суреттерге негізделіп)

4.1.4.9 заттардың белгілерін білдіретін сөздері бар карточкаларды таңдау (суреттерге негізделіп)

4.1.4.10 А әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.11 У әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.12 О әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша

4.1.4.13 И әріпін тану және көрсету (10,5 см. өлшемінде кесілген контур бойынша)

4.1.4.14 дауыссыз артикуляция негізінде А, Ә, О, Ө, У, И дауысты дыбыстарын тану және айту

4.1.4.15 А, Ә, О, Ө, У, И әріптері бейнеленген карточкаларды көрсету (10,5 см. өлшемінде)

2.1 Қатынастық іс-әрекет

4.2.1.1 өз бетінше басқалармен байланысқа түсу және қарым-қатынас жағдайына жағымды эмоционалды қатынас көрсету

4.2.1.2 әңгімелесушімен көз байланысын сақтау (нұсқаулықты ұсынған кезде, әңгіме барысында)

4.2.1.3 айнада өзін, сыныптасын, мұғалімдерді қарау

4.2.1.4 өзін атау және өз атына, тегіне, жынысына жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен атау (есімдері)

4.2.1.5 әңгімелесушінің эмоционалды күйлерін ажырату және қайталау (қуаныш, қорқыныш, қайғы, таңдану, тыныштық, көңілсіздік)

4.2.1.6 әңгімелесушімен сәлемдесіп, жест, сөз, іс-әрекет арқылы қоштасу (мұғалімнің сыныбына кірген тұру, сөздерді қолданы: Сәлеметсіз бе, сау болыңыз)

4.2.1.7 өзіне назар аудару және келісімді білдіру (келіспеушілікті) дыбыспен, сөз тіркесімен

4.2.1.8 қимылды, пиктограмманы, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып, көмек сұрау

4.2.1.9 көрсеткіш қимылды, бейнені, сөздерді, сөз тіркестерін қолдана отырып өз қалауын білдіру: мен қалаймын, боламын, қаламаймын, болмаймын, қаламаймын

4.2.1.10 қимылдарды, сөздерді, әрекеттерді қолдану арқылы алғыс білдіру (басыңызды изеп, қолыңызды кеудеге қойып, рахмет айтады)

2.2 Тіл арқылы қатынас жасау

4.2.2.1 ересек адаммен және құрдастарымен сөйлесуде қашықтық пен кезектілікті сақтау

4.2.2.2 іс-әрекеттердің, суреттердің, әңгімелердің сюжеттері бойынша екі-үш сөзден тұратын ұсыныстар айту (мұғалімнің көмегімен)

4.2.2.3 диалогтік сөйледі дамытуға арналған коммуникативті жағдаяттық ойындарға қатысу, мысалы: "Дәрігерлердің қабылдауында"

4.2.2.4 іс-әрекетті мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша қозғалысқа келтіру

4.2.2.5 таныс ертегілерді драматизациялау ойындарына қатысу, іс-әрекеттерді орындау және рөлге сәйкес сөздік және сөзсіз құралдарды қолдану

4.2.2.6 ойын рөлін атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты ойнату

3.1 Қолдың моторикасы

4.3.1.1 қолдарымен, саусақтарымен және білектермен ерікті қимылдарды үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орындау (жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және қозғалыстар сериясы)

4.3.1.2 саусақ жаттығуларын мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша белгілі бір ырғақта, қарқында, өлеңдермен сүйемелдеумен орындау

4.3.1.3 әртүрлі заттарды (массажер, доптар, роликтер, сақиналар) қолдана отырып, қолға өзіндік массаж орындау

4.3.1.4 қарындаш пен қылқаламды, борды дұрыс пайдалану (қарындашты жұдырықпен ұстамау, қағазды бос қолмен ұстау, қылқалам мен борды дұрыс ұстау)

3.2 Көру-моторлы тепе-тендік пен кеңістіктік көріністер

4.3.2.1 түсі (сары, қызыл, көк) және өлшемі (қысқа – ұзын) бойынша таяқшалар немесе қағаз (картон) жолақтарын таңдау және топтау (2-10 таяқша)

4.3.2.2 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерінің кескінін үлгі бойынша сымнан және таяқшалардан, пластилиннен, қамырдан жасау

4.3.2.3 мұғалімнің сурет салуын бақылау және ауызша нұсқаулар арқылы суретті аяқтау (бормен тақтаға немесе қылқаламмен, талшықты қарындашпен, үлкен қағазға маркермен)

4.3.2.4 үлкен қағаз парақтарына қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, содан кейін сызбаны сюжет болатындай етіп толықтыру, мысалы: "доп жолмен домалап барады"

4.3.2.5 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін әр түрлі беттерде, А4 парақтарына салу

4.3.2.6 трафареттер мен шаблондар бойынша таныс заттардың суреттерін, геометриялық пішіндерді А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін сызу

4.3.2.7 контурлар мен нүктелер бойынша пішіндер, әріптер салу

4.3.2.8 АТАТ, ААТТ, ААТТ, ААТТ сызбасы бойынша шаршыда, шеңберде дайын элементтерден жолақтар жазу

4.3.2.9 солдан оңға қарай кеңдігі 5-3 см. аспайтын жолға әртүрлі пішіндер мен олардың элементтерінен тұратын тізбектерді сызу

3.3. Жазу элементтері

4.3.3.1 ауызша нұсқаулар бойынша саусақпен жарма немесе құмға, маркерлермен нүктелерді "жазу"

4.3.3.2 фломастерлермен, маркерлермен, қарындаштармен, қағаз парағындағы қаламмен нүктелер мен нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және бұралмалы сызықтарды "жазу"

4.3.3.3 алақанды айналдырып сызу, топтық суреттер салу

4.3.3.4 өз есімін қағаз бетіне қарындаш, фломастермен жазу

4.3.3.5 сөздерді карточкалардан тапсырмасы берілген қағаз беттеріне көшіріп жазу

4.3.3.6 А, Ә, О, Ө, У, И әріптерін айту бойынша А4 қағаз бетіне жазу

4.3.3.7 таныс және бейтаныс сөздерден үйренген әріптерді табу және белгілеу

  бұйрығына
19-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
315 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Санау" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Санау" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың негізгі мазмұны өмірлік дағдылар, әлеуметтік қолайлы мінез-құлық дағдылары болып табылады, оларды игеру оқушылардың әдеттегі тұрмыстық жағдайларда көмекке деген қажеттілігін азайтуға ықпал етеді. Академиялық білімді қалыптастыру саласында білім алушыларда танымдық іс-әрекеттің мақсатты әдістерін қалыптастырудағы айқын қиындықтарға байланысты мүмкіндіктердің шағын ресурсы байқалады.

      3. Бағдарлама мақсаты-білім алушыларда тұрмыстық жағдайларда, қол жетімді шаруашылық-еңбек қызметінде, қоршаған әлемде бағдарлау үшін қажетті қарапайым математикалық түсініктерді қалыптастыру.

      4. Бағдарлама міндеттері:

      1) оқушыларда сандық түсініктер мен ұғымдарды қалыптастыру (шамалар, сандық, кеңістіктік, уақыттық, заттардың ауырлығы мен формасы туралы);

      2) қол жетімді санау және есептеу дағдыларын қалыптастыру;

      3) алған дағдылар мен біліктілікті өмірлік жағдайларда қолдануға үйрету.

      5. Түзете-дамыту міндеттері:

      1) көрнекі және тиімді ойлауды, танымдық белсенділікті, қозғалыс ептілігін, жағымды эмоционалдық және ерікті қасиеттерді қалыптастыруға және дамытуға ықпал ету;

      2) еңбекқорлыққа, шыдамдылыққа, басталған істі аяқтауға жеткізе білуге, дербестік пен тәуелсіздікке тәрбиелеуге;

      3) көзді және бұлшықет сезімдерін дамыту;

      4) сабаққа деген қызығушылықты, басқа білім алушылармен және ересектермен өзара іс-қимыл жасау және ынтымақтасу қабілетін дамыту.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Қарапайым математикалық ұғымдар, санау және есептеу дағдылары алаңдатады және және оларды меңгеру оқушылардан күрделі психикалық әрекеттер жүйесін орындауды талап етеді. Оқушылардың зияткерлік іс-әрекетінің терең дамымауы бағдарлама мазмұнын игеруде елеулі қиындықтар туғызады, сондықтан оқу тапсырмалары, ең алдымен, оқушылардың практикалық іс-әрекетін, көрнекі және тиімді ойлауын, өмірлік дағдыларын дамыту құралы ретінде қолданылады.

      7. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде мыналарды ескеру қажет:

      1) ұжымдық оқыту жағдайында оқушылардың танымдық белсенділігінің төмендігі;

      2) фронтальды жұмыста қолданылатын мұғалімнің бағыттаушы, ынталандырушы көмегіне әлсіз реакция;

      3) сөйлеудің коммуникативтік, реттеуші, жоспарлау функцияларының өрескел дамымауы;

      4) оқушыларының өз белсенділігін сақтаудағы және қырық бес минут ішінде бір оқу пәнінің мазмұнына зейінін шоғырландырудағы шағын ресурсы;

      5) қалыптасатын дағдыларды автоматтандырудың қиындықтары.

      8. Педагогикалық іс - шаралар практикалық дағдыларды игеру тәсілдерін қалыптастыруға бағытталған-мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу, үлгі бойынша жұмыс істеу, ересектер мен балалармен ынтымақтастық.

      9. Арнайы педагогика принциптеріне негізделген мектеп оқушыларын оқыту мен тәрбиелеу процесі оқушылардың өзіндік белсенділігін, барынша мүмкін болатын бастамасы мен дербестігін дамытуға ықпал етеді.

      10. Мұғалімдер оқушылардың бірегей ерекшеліктерін сақтай отырып, жеке қарқынмен даму құқығын құрметтейді; үнемі өзгеріп отыратын мүмкіндіктерді зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды, дағдыларды дамыту мен игерудегі минималды ілгерілеулерді тіркейді. Кез-келген прогресс оқуда оң нәтиже ретінде қарастырылады.

      11. Педагогтер осы бағдарламадан әрбір оқушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын, сондай-ақ оқушылардың білім беру, тұлғалық жетістіктерін бағалаудың жеке мүмкіндіктері мен нәтижелерін ескере отырып, оқыту әдістерін, нысандарын, құралдарын дербес таңдайды.

      12. Оқу-тәрбие процесі Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың бүкіл кезеңі ішінде пәндік іс-әрекетте құрылады. Оқушылардың қажеттіліктеріне сәйкес пәндік ортаны құру кезінде келесі ережелер орындалады:

      1) білім мен дағдыларды жаңа жағдайға көшірудің елеулі қиындықтарына байланысты осы дағдылар пайдаланылатын жағдайға барынша жақын жағдайда жүзеге асыру іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыру;

      2) сабақтарды ұйымдастыруға арналған жер шынайы өмірлік жағдайларды көрсетуі тиіс;

      3) мектептегі әлеуметтік-тұрмыстық және заттық-дамытушы орта білім алушылардың психофизиологиялық ерекшеліктері мен қажеттіліктерін ескере отырып ұйымдастырылады (қозғалыс белсенділігі үшін, демалу үшін орындар қажет).

      4) заттық орта білім алушылардың мүмкіндіктерінің өзгеруіне сәйкес өзгеруге тиіс.

      13. Мұғалім бір сабақта әртүрлі пәндердің мазмұнын біріктіреді. Оқытудың кіріктірілген сипаты мектептегі алғашқы 2-4 жылда заттық оқытуға біртіндеп көшумен заттық емес білім беру арқылы жүзеге асады. Затсыз оқыту кезеңінде оқушылардың мақсатты іс-әрекетін ұйымдастыру үшін тақырыптық жоспарлау қолданылады.

      14. Бағдарлама оқу жылының әр аптасы үшін түпкілікті тақырыпты анықтайды. Тақырыптар мен олардың реттілігін анықтау кезінде "мен - бала" концентрінде (оқушының өзі туралы түсініктерін қалыптастыру, өзіне деген оң көзқарасын қалыптастыру), "бала және оның әлемі" концентрінде (жақын орта: отбасы, үй, ойыншықтары, өз мектебі, сыныбы, сыныптастары туралы түсініктерді қалыптастыру) өту принципі қолданылды), әрі қарай "бала және үлкен әлем" концентрінде (өсімдіктер, жануарлар әлемі, табиғат құбылыстары).

      15. Қайталау және бірте-бірте кеңейту, оқытылатын ұғымдарды, сөздіктерді, фразеологизмдерді, практикалық жаттығуларды күрделендіріп отыруды көздейтін шоғырлану принципіне сәйкес қиылысатын тақырыптар әр сыныпта қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі аймақтық ерекшеліктер мен оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, пәнге және тоғысқан тақырыптардың ретіне өзгерістер енгізе алады.

      16. Бағдарламаның мазмұны шоғырлану қағидасына сәйкес құрылымдалған. Әрбір тақырыпта алдымен пән, содан кейін функционалдық және практикалық маңызы ашылады, содан кейін мүмкіндігінше математикалық қатынастар саласы. Тақырыптардың қайталануы оқушылардың қалыптастырған дағдыларының автоматтандырылуын қамтамасыз етеді.

      17. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың сөйлеу тілінің дамуында (оның болмауына дейін) және қарым-қатынас жасауында айқын қиындықтар бар. Әрбір нақты жағдайда бар проблемалар педагогикалық құралдармен өтеледі.

      18. Бағдарлама материалында сөйлеуді түсінуді дамыту, ауызша және балама қарым-қатынас құралдарын қалыптастыру, білім алушылардың көрнекі және тиімді ойлауын дамыту бойынша дәйекті жұмыс құрылады. Педагог тарапынан білім алушылардың өз қызметі мен іс-әрекетін сөйлеу сүйемелдеуі мөлшерленген және түсінуге қолжетімді болуы тиіс.

      19. Оқыту процесі тек мазмұнды ғана емес, ұйымдастыру формаларын да қатаң реттеуді қарастырмайды.

      20. Оқу сабағын ұйымдастырған кезде әр оқушыда осындай қажеттілік туындаған кезде қызмет түрін өзгерту немесе демалу мүмкіндігі қамтамасыз етіледі. Жеке жұмысты жеке қарқынмен орындау, педагогтің жеке көмегін алу үшін жағдайлар қамтамасыз етіледі.

      21. Оқушыларға сабақ барысында сыныпта еркін қозғалуға, оқу тапсырмаларын үстел басында, кілемде отырып, тұрып, сыныптастарымен бірлесе отырып немесе сыныптастарының жұмысын бақылап орындауға мүмкіндік беріледі.

      22. М.Монтессоридің педагогикалық жүйесін арнайы дайындалған пәндік дамытушылық ортада басқа арнайы педагогикалық әдістер мен технологиялармен үйлестіре пайдалану ұсынылады.

      23. Алдын ала сандық бейнелерді қалыптастыру үшін студенттер Монтессори материалдарын пайдаланады: "Қызғылт мұнара", "Қоңыр баспалдақтар", "Қызыл таяқшалар", "Цилиндр кірістірулері бар блоктар", "Түрлі-түсті цилиндрлер", "Салмақ тақтайшалары", "Кірістіру қораптары", "Геометриялық денелер", "Геометриялық жәшіктер", "Геометриялық басқатырғыштар", "Конструктивті үшбұрыштар", "Металл кірістіру жақтаулары"; Фребель дидактикалық материалдары, Кюизинер таяқшалары, Дьенеш логикалық блоктары, Коос текшелері, сусымалы заттар, су, шынайы заттар (ыдыс-аяқ, ас құралдары, киім-кешек, аяқ киім, ойыншықтар, оқу заттары), өнеркәсіптік дидактикалық материалдар, үстел ойындары (геометриялық, математикалық лото, домино) және мұғалімнің өз бетімен дайындаған дидактикалық материалдары.

      24. Санау және есептеу дағдыларын қалыптастыру үшін Монтессори материалдары қолданылады: "Сандық жолақтар", Бүдірлі сандар", "Шағын және үлкен шоттар", "Сандар мен фишкалар", "Үстелдегі сандық жолақтар", "Сеген тақталары", Нумикон дидактикалық нұсқаулық, "Дидактикалық тасбақа", санау таяқшалары, абак, тік абакус, сандық фигуралар, санауға арналған шағын заттар (көлемдік және жазық), табиғи материал (ақжелкен, каштан, малтатас, жаңғақ, қабық), ойыншықтар, тақырыптық суреттер, "Сандық баспалдақ", сандар мен математикалық белгілер кассасы, нақты заттар (ыдыс-аяқ, ас құралдары, киім-кешек, аяқ киім, ойыншықтар, оқу заттары).

      25. Оқытуда, ойында, практикалық және көрнекі әдістер білім алушылардың ойын және практикалық іс-әрекетіне енгізілген мөлшерленген ауызша оқыту әдістерін шектеулі пайдалана отырып қолданылады.

      26. Оқушыларға дидактикалық ойындар, өмірлік жағдаяттарды драматизациялау ойындары ұсынылады. Ойындарды өткізу кезінде белгілі бір қарқынды сақтау керек, ойын жаттығуларын оқушыларға сұрақтармен асыра толтырмау керек. Мектеп оқушыларын мұғалім мен сыныптастарының іс-әрекетін байқауға, сыныптастарының жауаптарын тыңдауға, ортақ ойынға қатысу үшін өз кезегін күтуге үйрету керек.

      27. Сынып бөлмесіндегі сабақтар мектептің басқа үй-жайларында да, одан тыс жерлерде де (дүкен, пошта, алаң, саябақ, спорт алаңы, тұрғын бұрыш, кітапхана және т.б.) өткізілетін экскурсиялармен, бақылаулармен кезектесіп отырады.

      28. Білім алушылардың жетістіктерін бағалау үшін сипаттамалық бағалау пайдаланылады, ол білім алушының жетістіктерінің сапалық көрсеткіші болып табылады. Білім алушылардың жетістіктерін сипаттау кезінде дағдыларды меңгерудің дербестік дәрежесі міндетті түрде көрсетіледі: дербес, үлгі бойынша, еліктеу бойынша, педагогпен бірлескен іс-қимылдардың көмегімен.

      29. Бағдарламада оқу пәнінің мазмұнын анықтау үшін нұсқаулық негіз болатын және оқушылардың жеке оқу бағдарламаларын құру кезінде мұғалімді басшылыққа алатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған. Белгілі бір сабаққа оқу мақсаттарын таңдағанда, оларды нақтылауға, бірнеше бөлікке бөлуге болады.

      30. Бағдарламаның мазмұны ұсынымдық сипатқа ие, мұғалім әр сынып оқушысының мүмкіндіктері мен нақты жетістіктеріне сәйкес оқу мазмұны мен қарқынына кез-келген өзгерістер енгізуге құқылы.

3-тарау. "Санау" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Санау" пәнінің мазмұны

      31. "Санау" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 1 -сынып – аптасына 3сағат, оқу жылында – 99 сағатты;

      2) 2 -сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында – 102 сағатты;

      3) 3 -сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында – 102 сағатты;

      4) 4 -сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында – 102 сағатты құрайды.

      Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      32. "Санау" оқу пәнінің базалық мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Санға дейінгі ұғымдар";

      2) "Нөмірлеу";

      3) "Арифметикалық амалдар" (3,4 сыныптар);

      4) "Шамалар";

      5) "Арифметикалық есептер" (3, 4 сыныптар);

      6) "Көрнекі геометрия элементтері".

      33. "Санға дейінгі ұғымдар" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) заттардың қасиеті;

      2) шаманы білдіретін ұғымдар;

      3) сандық ұғымдар;

      4) заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар;

      5) кеңістіктік ұғымдар;

      6) уақытты білдіретін ұғымдар.

      34. "Нөмірлеу" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) санау әрекеті;

      2) сандарды тану, атау, жазу;

      3) жиындар мен сандарды салыстыру, сан құрамы.

      35. "Арифметикалық амалдар" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) жиындар мен сандарды қосу;

      2) жиындар мен сандарды алу.

      36. "Шамалар" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) шамаларды өлшеу;

      2) шама бірліктері (ұзындығы, көлемі, құны).

      37. "Арифметикалық есептер" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) тапсырмалар – драматизация.

      38. "Көрнекі геометрия элементтері" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) геометриялық денелер мен фигуралар;

      2) геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу.

      39. 1-сыныпқа арналған "Санау" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) санға дейінгі ұғымдар. Заттардың қасиетітоптан үлгі бойынша нысанды таңдау, ол үлгі сияқты қасиеттерге ие (мақсаты, түсі, пішіні бойынша). Сөздерді түсіну: "бірдей, әртүрлі, ұқсас, ұқсас емес, бірдей, бәрі, қалғандары". Шаманы білдіретін ұғымдар: "үлкен-кіші", "көп-кем". Көлемі бойынша екі көлемді затты сипап сезіну, көру тәсілдермен (тәсілдермен) салыстыру (зерттеу); екі жазықтық затты салыстыруда беттестіру, жапсарластыруды қолдану. Сөздерді түсіну: "үлкен-кіші". Үлкен/кіші затты тану ("көрсету, әкелу, қою, беру, үлкен/кіші алу..."). Сұраққа жауап: "Ең үлкендері қайсы ...?". Заттарды көлеміне қарай топтастыру: "үлкендері бар" - "кішкентайлары бар". Шаманы білдіретін ұғымдар "жоғары-төмен": салыстыру әдісімен биіктігі бойынша екі нысанды салыстыру (зерттеу). Заттың биіктік белгісін тану жоғары/төмен ("жоғары/төмен көрсету..."), "... биіктіктері қайсы?" деген сұраққа жауап. Заттарды биіктікке қарай топтастыру: "мұнда биік" – "онда төмен". Ойын және өмірлік жағдайдағы заттардың өлшемдерінің параметрлерін есепке алу (үлкен қуыршақ үшін үлкен көйлек таңдау; шағын гаражға шағын көлік қою; үлкен қасықпен сорпа ішу, кішкене қасықпен шайға қант салу). сандық ұғымдар: "көп – аз; бір, жоқ". Екі топтағы заттарды саны бойынша көрнекі салыстыру. Сөздерді түсіну – "көп – аз; бір, жоқ". Заттардың екі тобын салыстыру жағдайындағы шаманы тану: "көп – аз", "бір – бір зат емес" (мұнда көп қой, ал мұнда аз; бір/жоқ). "Мұнда қанша, сонда?" Деген сұраққа жауап. Сұйықтар мен сусымалы қатты заттардың мөлшері туралы идеялар: екі бірдей ыдыстағы сұйық, сусымалы қатты заттарды көрнекі түрде салыстыру. "Көп, аз, бос" сөздерін түсіну. Сұйықтар мен сусымалы заттарды салыстыру жағдайындағы мөлшерді тану: "көп, аз, бос" (қай жерде көп / аз / бос екенін көрсетіңіз). "Мұнда қанша, сонда?" Деген сұраққа жауап. Заттардың ауырлық дәрежесі туралы түсінік: "ауыр-жеңіл", екі затты ауырлық күші бойынша бұлшықетті салыстыру. "Ауыр-жеңіл" сөздерін түсіну. "Қолдағы" салмағы бойынша салыстырылған екі заттың әрқайсысының массасын тану ("көрсету, қою, беру, алу ауыр / жеңіл ..."). Кеңістіктік ұғымдар: "мұнда – сонда", "алға-артқа", "мұнда", "жақын", "жоғарыда - төмен", "алдын-артында", "жақын - алыс". Заттың орналасқан жерін білдіретін сөздерді түсіну: "мұнда-ана", "мұнда", "жақын". Меңзеу қимылының көмегімен затты ауызша нұсқау бойынша орналастыру: "алға-артқа", "мына жерде", "мұнда", "келесі"; меңзеу қимылын қолданбай: "келесі". "Қайда ...?" деген сұраққа жауап. "осында", "онда", "жақын жерде" сөздерін қолдану. Уақытты білдіретін ұғымдар: "алдымен – содан кейін", "бүгін – ертең". Өз өміріндегі оқиғаларды, режим сәттерін салыстыру, мұғалімнің/ересектің нұсқауларын "алдымен - содан кейін", "бүгін", "ертең" сөздерімен түсіну. "Қашан...?" деген сұраққа жауап, "бүгін", "ертең" сөздерін қолдану;

      2) көрнекі геометрия элементтері. Геометриялық денелер текше, шар ("текше", "шар"). Текше мен доптың пішінін сезіну арқылы зерттеу, текше мен шардың қасиеттерін зерттеу: шар домалайды, текше домаламайды, текше тұрады. Шар мен текшенің геометриялық денелерін үлгі бойынша, атауы бойынша таңдау. Шар тәрізді заттар мен ойыншықтарды табу, текше ("шарға ұқсас, бірдей; текшеге ұқсас, бірдей"). Геометриялық фигуралар: шеңбер, шаршы, сопақ. Шеңбердің, сопақша мен квадраттың жазықтық модельдерін жанасу арқылы зерттеу. Геометриялық паздлдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелек, сопақ және шаршы төсемдерді салу. Шеңберлердің, сопақшалардың және квадраттардың геометриялық фигураларын үлгі бойынша, атауы бойынша таңдау. Геометриялық фигуралар: нүкте, түзу сызық. Нүктелерді, түзу сызықтарды саусақпен құмға, жармаға, борға еліктеу бойынша, үлгі бойынша, аты бойынша модельдеу.

      40. 2-сыныпқа арналған "Санау" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) санға дейінгі ұғымдар. Шаманы білдіретін ұғымдар: "қалың-жұқа", "қалыңырақ-жұқарақ". Қалыңдығы бойынша екі затты салыстыру (зерттеу) – сипап сезіну, көру арқылы. Сөздерді түсіну: "қалың-жұқа". Заттың белгісін тану қалың/жұқа ("көрсету, әкелу, қою, беру, алу қалың/жұқа"). Сұрақтың жауабы: "қалыңдығы қандай?". Заттарды қалыңдығына қарай топтастыру: "мұнда қалың" - "онда жұқа". Шаманы білдіретін ұғымдар "ұзын-қысқа", "ұзынырақ-қысқарақ". Көріп салыстыру (зерттеу) әдісімен ұзындық бойынша екі затты бір затты екіншісіне қою немесе жапсарластыру әдісі. Заттың белгісін тану: ұзын / қысқа ("көрсету, әкелу, қою, беру, ұзын / қысқа алу ..."). Сұраққа жауап: "... ұзындығы қандай?". Заттарды ұзындығына қарай топтастыру: "мұнда ұзын" - "онда қысқа". Заттың көлемін (үлкен, кіші, биік, аласа, жуан, жіңішке, ұзын, қысқа) сипаттайтын сын есімдерді зат есімдермен, мұғалімге еліктеп, өз бетінше белсенді сөйлеуде үйлестіру. Ойын және өмірлік жағдайдағы заттардың өлшемдерінің параметрлерін есепке алу (ұзын және қысқа қарындаштарды қолайлы қораптарға салу, ұзын сабақтары бар гүлдерді биік вазаға салу). сандық ұғымдар: "көп – аз; көбірек аз". Екі топтағы заттарды саны бойынша көрнекі салыстыру. Сөздерді түсіну – "көп – аз; көбірек азырақ". "Көп – аз" заттардың екі тобын салыстыру жағдайындағы шаманы тану (қай жерде көп/аз екенін көрсет). "Мұнда қанша, сонда?" Деген сұраққа жауап. Мұғалімнің еліктеуіне сәйкес заттардың санын көбейту және азайту (заттарды қосу, кейбір заттарды алып тастау арқылы), ауызша нұсқау бойынша өз бетінше: "Көп / аз жаса ...". "Қосты ма, азырақ болды ма?", "Алып кетті, азырақ болды ма?" деген сұрақтарға жауап. Сұйықтар мен сусымалы қатты заттардың мөлшері туралы түсініктер: екі бірдей ыдыстағы сұйық, сусымалы қатты заттарды көзбен көріп салыстыру; "көп, аз" сөздерін түсіну. Сұйықтар мен сусымалы заттарды салыстыру жағдайындағы мөлшерді тану: "көп, аз, көбірек, азырақ" (қай жерде көп / аз / көбірек / азырақ екенін көрсету). "Мұнда қанша, сонда?" деген сұраққа жауап. Сусымалы заттар мен сұйықтықтардың мөлшерін (қосу, толықтыру, толтыру, алу, құю, сусымалы заттардың, сұйықтықтардың бір бөлігін төгу арқылы) мұғалімге еліктеп, ауызша нұсқау бойынша өз бетінше көбейту және азайту: "Көбірек жаса. / азырақ жаса ...". Сұрақтарға жауап: "қосылды (толтырылды, толықтырылды), көп немесе аз болды ма?", "Алып кетті (құйылды, төгілді), көп пе, аз ба?". Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар: "ауыр-жеңіл", "ауырырақ-жеңілірек" таразыны қолдана отырып, ауырлығы бойынша екі затты салыстыру. "Ауыр-жеңіл", "ауырлау-жеңілдеу" сөздерін түсіну. Ауыр/жеңіл затты көрсету: "Қай зат ауыр/жеңіл? Қай зат ауырлау/жеңілдеу? екі заттың ауырлығы (салмағы) бойынша табақ таразысының көмегімен салыстыру нәтижелері бойынша (бір зат бір таразы табаға, екіншісі таразылардың екінші табасына орналастырылады). Екі заттың әрқайсысының қасиеттерін ауырлық дәрежесі бойынша салыстыру кезінде атау: "Ауырлығы бойынша салыстыр. Бұл қандай зат? Екінші зат қандай?" Кеңістіктік ұғымдар: "жақын", "жоғарыда - төмен", "алдыңғы - артында", "оң-сол", "жақын - алыс". Өз денесінің бөліктерінде бағдарлау: жоғарғы жағында - бас, мойын, кеуде; төмен жағында - аяқ; алдыңғы жағында - бет, кеуде, асқазан; артында - бастың артқы жағы, арқа, оң - сол қол, аяқ, көз, құлақ, бет мұғалімге көрсетілгендей: "Алдыңда не бар екенін көрсет". Заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікте көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдында (өзінің алдында), артына мысалы, "Оны алдыңызға қойыңыз". "алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдымда, артымда сөздерін қолданып, "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беру. Бірнеше заттарды (ойыншықтарды) көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, нұсқау бойынша: "Ойыншықтарды бір қатарға қою". Уақытты білдіретін ұғымдар: "алдымен - содан кейін", "бүгін - ертең - кеше", "таң", "түн". Өз өміріндегі оқиғаларды, режим сәттерін салыстыру, мұғалімнің / ересектің нұсқауларын түсіну: "алдымен - содан кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түн" сөздерімен. Сұраққа жауап: "Қашан ...?". Иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып сабақта режимдік сәттердің ретін (тәртібін) (таңғы ас, мектеп, түскі ас, серуендеу және т.б.) орындау;

      2) көрнекі геометрия элементтері: Геометриялық денелер текше, шар ("текше", "шар"). Текше мен доптың пішінін сезіну арқылы оқу, текше мен доптың қасиеттерін зерттеу: доп домалап жатыр, текше домаламайды, текше тұрады. Доп пен текшенің геометриялық денелерін үлгі бойынша, атына сәйкес таңдау. Шардың, текшенің пішіні бар заттар мен ойыншықтарды іздеу ("шарға ұқсайды, бірдей; текшеге ұқсайды, бірдей"). Суреттерде, фотосуреттерде текшені, шарды тану. Геометриялық пішіндер: шеңбер, шаршы, сопақ, үшбұрыш. Шеңбердің, шаршының, сопақтың, үшбұрыштың жазық модельдерін сезіну арқылы зерттеу. Геометриялық пазлдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелек, шаршы, сопақ, үшбұрышты кірістірулерді кірістіру. Дөңгелектердің, шаршылардың, сопақтардың және әртүрлі өлшемдегі үшбұрыштардың геометриялық пішіндерін үлгіге сәйкес атау бойынша таңдау. Геометриялық пішіндер: нүкте, түзу, қисық сызық. Саусақпен құмға, жармаға, тақтаға бормен, жіптердің көмегімен, сымға еліктеу арқылы, үлгі бойынша, аты бойынша нүктелер, түзу сызықтар, қисық (орамалы) сызықтарды модельдеу. Таяқшаларды пайдаланып шаршыны, үшбұрышты модельдеу (санақ, Кюизинер таяқшалары).

      41. 3 -сыныпқа арналған "Санау" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) санға дейінгі ұғымдар. Шаманы білдіретін ұғымдар: "кең-тар", "кеңірек-тарлау". Екі затты ені бойынша көру тәсілімен, бір затты екіншісіне беттестіру немесе қабаттастыру тәсілімен салыстыру (зерттеу). Сөздерді түсіну: "кең-тар". Заттың белгісін тану: кең/тар ("көрсету, әкелу, қою, беру, кең/тар"). Сұрақтың жауабы: "...ені қандай?". Заттарды ені бойынша топтастыру: "мұнда кең" - "онда тар". Шаманы білдіретін ұғымдар "терең-таяз", "тереңірек-таязырақ": екі затты тереңдік негізінде визуалды түрде салыстыру (зерттеу). Тереңдік белгісін тану ("көрсет, әкел, қой, бер, терең/таяз тәрелкені ал"). Заттың көлемін (үлкен, кіші, биік, аласа, жуан, жіңішке, ұзын, қысқа, кең, тар, терең, таяз) сипаттайтын сын есімдерді мен сан есімдерді мұғаліміне еліктеу, өз бетінше белсенді сөйлеу тілінде үйлестіру. Ойын және өмірлік жағдайдағы заттардың өлшемдерінің параметрлерін есепке алу (сорпа үшін біз терең табақтарды аламыз, котлеттер үшін біз кішкентай табақты таңдаймыз). сандық ұғымдар: "бірдей", "сонша", "сондай". Заттарды жұпқа біріктіру, сөздерді түсіну: "барлығы", "әрқайсысы", "барлығында", "жұп", "артық (артық)", "жетіспейді". Екі топтағы заттар санын мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша, "қай заттардың көп/аз екенін салыстыру" нұсқауы бойынша өз бетіңізше жұптастыру арқылы салыстыру. Екі топтағы заттар санының теңдігін анықтау: "әр заттың жұбы бар". "Қосымша заттар" негізінде топтағы заттардың көбірек санын анықтау. Топтағы заттардың аз санын анықтау: жұп құру үшін "заттар жетіспейді". Мұғалімге еліктеу арқылы заттардың санын көбейту және азайту (заттарды қосу, заттардың бір бөлігін алып тастау), ауызша нұсқау бойынша өздігінен: "Көп жаса/ аз жаса". "Олар көп қосты ма, аз қалды ма?", "Алып тастады, аз қалды ма?" деген сұрақтарға жауап. Сұйықтар мен сусымалы қатты заттардың мөлшері туралы түсініктер: екі бірдей ыдыстағы сұйық, сусымалы қатты заттарды көрнекі түрде салыстыру. Сұйықтар мен сусымалы заттарды салыстыру жағдайындағы мөлшерді тану – "бірдей", "сонша". деген сұраққа жауап "Салыстыру. Мұнда қанша? Сусымалы заттар мен сұйықтықтардың мөлшерін (қосу, толықтыру, толтыру, алу, құю, сусымалы заттардың, сұйықтықтардың бір бөлігін төгу арқылы) мұғалімге еліктеп, ауызша нұсқау бойынша өз бетінше көбейту және азайту: "Көбірек істеу. / азырақ істе ...". "Қосылды (толтырды, толықтырылды), көп болды ма, аз болды ма?", "Алды ма (құйды, төгілді), көп пе, аз қалды ма?" деген сұрақтарға жауап. Ойындағы және өмірлік жағдайдағы сандық сипаттарды есепке алу (шайға дастархан жаю, әр қонаққа тостаған қою, әр қонаққа кәмпит беру, тексеру – барлығында ыдыс бар ма? Кімде кәмпит жетіспеді?). Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар: "ауыр-жеңіл", "ауырырақ-жеңілірек", "ауырлығы бірдей". Бұлшықет сезімдерін, таразыларды пайдалана отырып, екі затты ауырлығы арқылы салыстыру. Екі затты ауырлық дәрежесі бойынша салыстыру нәтижелеріне негізделген ауыр/жеңіл заттың көрсеткіші. Бірдей ауырлықтағы заттардың жұптарын құрастыру (Монтессори салмақ тақталарын пайдалану). Нұсқауларға сәйкес ауырлық дәрежесі бойынша салыстыру кезінде екі заттың әрқайсысының қасиеттерін атау: "Ауырлығы бойынша салыстыру. Бұл қандай зат? Екінші зат қандай? ("ауыр, жеңіл, ауырлығы бірдей" ("салмақ")). Кеңістіктік ұғымдар: "жақын", "жоғарыда-төменде", "алдыңғы-арттың", "оң-солдың", "жақын – алыстың", "ортада, ортасында", "арасында". Заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікте орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдында (өзінің алдында), артына көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау, мысалы, "Оны алдыңызға қойыңыз". Екі, үш заттың бір-біріне қатысты орналасуы: "алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде" көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша. Оқушының берілген бағыттағы қозғалысы: "алға, артқа, оңға, солға, бүйірге" көрсету бойынша, ауызша нұсқау бойынша. Заттың қозғалуы (мысалы, көлік, доп): үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша "алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге". "Қайда ...?" деген сұраққа жауап. сөздерді қолданып "алыс, жақын, жақын, жоғары, төмен, алдымда, артымда. Бірнеше заттарды (ойыншықтарды) көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, нұсқау бойынша: "Ойыншықтарды бір қатарға қою". Жеке және жалпы пайдалануға арналған тұрмыстық заттарды, ойыншықтарды, оқу құралдарын орналастыру және жылжыту оларды сабақта және сабақтан тыс уақытта мақсатты пайдалану жағдайында, сондай-ақ олармен жұмыс істегеннен кейін сөрелерде сақтау орындарына оралған кезде жүзеге асырылады, жәшіктерде, шкафтарда, сөмкелерде. Кезектілік тәртібін бақылау: мұғалімнің көрсетуі мен ауызша нұсқауы бойынша" шеткі, бірінші, соңғы, бұрын, кейін, үшін", ойын және өмірлік жағдайда ұстану тәртібін қолдану. Уақытты білдіретін ұғымдар: "алдымен - содан кейін", "қазір-кейін", "бүгін - ертең - кеше", "таңертең", "күндізгі", "кеш", "түн". Өз өміріндегі оқиғаларды, режим сәттерін салыстыру, мұғалімнің / ересектің нұсқауларын: "алдымен - содан кейін", "қазір - кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таң" сөздерімен түсіну. , "күндіз", "кешке", "түнде". Сұраққа жауап: "Қашан ...?". Көрнекілік материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып сабақтағы күнделікті сәттердің (таңғы ас, мектеп, түскі ас, серуендеу және т.б.) тізбегін (тәртібін) орындау.

      "Суреттерді ретімен орналастырыңыз, алдымен, содан кейін келесі" нұсқаулары бойынша иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, режим сәттерінің тізбегін орнату. Белгіленген тәртіппен ойнау, белгіленген тәртіпті жеке тәжірибемен салыстыру.

      2) сандарды нөмірлеу. 1, 2, 3, 4, 5 сандары. Сандық фигуралар бойынша реттелген жиындарды (1, 2, 3, 4, 5) қабылдау, реттелген жиындарды қайта есептеусіз сан ретінде атау: бір, екі, үш, төрт, бес. 1-ден 5-ке дейінгі негізгі сандарды ретімен ата. Қайта есептеусіз жиынтықтан бір, екі, үш затты таңдау, таңдалған зат санының айналасында қолмен айналу қозғалысын орындау және "қанша?" сұрағына жауап ретінде соңғы санды атау. Заттар санының саусақтардың санына қатынасы: "бірдей". Топтағы заттардың саны 5-ке дейін, заттарды алдын-ала қатарға қойып, әр затқа қол тигізіп, әр затты саусақпен көрсетіп, санау. 1, 2, 3, 4, 5 сандарын үлгі бойынша, атауы бойынша, көлемді үлгілерді, кедір-бұдыр сандарды сезіну тәсілімен тану (кассада болу). Иілгіштік материал (ермексаз, саз, қамыр) арқылы фигураларды модельдеу. Сандардың контурлық кескінін бояу, штрихтау, бастыру. Сан қатарында 1-ден 5-ке дейінгі сандар тізбегін орнату. Заттар топтарын жұптық қатынас тәсілдерімен салыстыру, қайта есептеу. 2, 3, 4, 5 заттан тұратын жиынтықтарды екі топқа үлгі бойынша бөлу (5 жаңғақты екі табаққа бөл, бір табаққа қанша, екіншісіне қанша? Қалай басқаша бөлуге болады?). Ойын және өмірлік жағдайлардағы сандық сипаттамаларды есепке алу;

      3) шамалар. Монеталардың тану үлгісі бойынша 1 тг, 2 тг, 5 тг, атауына сәйкес. "Дүкен" ойынында тиындарды пайдалану. Сұйық, сусымалы заттардың мөлшерін шартты өлшемдермен (қасық, стақан, кесе) зерттелген сан шегінде (1, 2, 3, 4, 5 рет) көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша өлшеу. Заттың ұзындығы бойынша шартты ұзындық өлшемін зерттелген сан шегінде (1, 2, 3, 4, 5 рет) көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша төсеу. Сұйықтықты, сусымалы заттарды өлшеу, зерттелетін санның шегінде объектінің ұзындығын өлшеу үшін қолданылатын шартты өлшемдердің санын есептеуді жүзеге асыру (Монтессори материалдарының қызыл-көк таяқшаларын пайдалану). Сұйықтықты, сусымалы затты өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін қолданылатын шартты өлшемдер санын зерттелетін сан шегінде сандармен белгілеу;

      4) арифметикалық есептер (тапсырмалар-ашық нәтиже беретін драматизация). Оқытылатын сан шамасында заттар санының өзгеруімен (ұлғаюы, азаюы) мұғалімнің заттық жағдайды ойнауы (драматизациясы). Оқытушы мен оқушының зерттелетін сан шамасында заттар санын өзгерту бойынша ойын әрекеттерін бірлесіп орындау. Оқушының оқытылатын сан шамасында заттар санын өзгерту бойынша мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу бойынша ойын әрекеттерін орындау. Оқытушы ұсынған үлгі бойынша оқушының ойын әрекеттерін орындауы зерттелетін сан шамасында заттар санын өзгерту. Мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша оқушының ойын әрекеттерін орындау ("құмыраға 3 қызыл гүл мен 2 ақ гүл сал"). Мұғалімнің сұрағына жауап: "қанша болды (қалды)?", заттарды қайта санау туралы сұраққа жауап табу;

      4) көрнекі геометрия элементтері. Геометриялық денелер – шар, текше, брус.

      Геометриялық денелерді үлгі бойынша, аты бойынша тану. Геометриялық денелердің (текше, брус, шар) атауларын өз сөзінде қолдану. Иллюстрацияларда, фотосуреттерде текшені, брус, шарды тану. Геометриялық фигура: тіктөртбұрыш. Әртүрлі өлшемдегі тіктөртбұрыштардың жазық модельдерін сипап сезіну арқылы зерттеу. Геометриялық пазлдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелек, сопақ, шаршы, тікбұрышты кірістірулерді кірістіру. Геометриялық фигураларды таңдау: шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, әртүрлі өлшемдегі тіктөртбұрыштар үлгісі бойынша, аты бойынша. Шаршы мен тіктөртбұрышты ажырату. Геометриялық пішіндер: нүкте, түзу, қисық сызық, шеңбер. Нүктелері, түзулер, қисық сызықтар, шеңберлер, шаршылар, үшбұрыштар, тіктөртбұрыштарды жармада, құмда саусақпен, тақтаға бормен еліктеу, үлгі бойынша, атауы бойынша модельдеу. Таяқшалар арқылы шаршыны, үшбұрышты, төртбұрышты модельдеу. Үлгі контуры және трафарет шеңбері, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш. Алынған фигура контурының ішіне штрихтау.

      42. 4 -сыныпқа арналған "Санау" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) санға дейінгі ұғымдар. Шаманы білдіретін ұғымдар: "үлкен-кіші", "биік-аласа", "жуан-жіңішке", "ұзын-қысқа", "кең-тар", "терең-таяз". Көріп салыстыру әдісімен, қолдану немесе қабаттастыру әдістерімен екі затты шамасы бойынша салыстыру. Заттың өлшем белгісін атау бойынша тану: үлкен / кіші, биік / аласа, жуан / жіңішке, ұзын / қысқа, кең / тар терең / кіші екі затты салыстыру жағдайында ("көрсету, әкелу, қою, беру, беру, алу ..."). Сұрақтарға жауап: "ұзындығы/ ені/биіктігі, қалыңдығы, өлшемі қандай?". Заттарды шамасы бойынша топтастыру. 3-5 затты шамасы бойынша ретке келтіру (ұзындығы, ені, биіктігі, шамасы, қалыңдығы бойынша). Ұқсас сипаттамалары бар заттардың жұптарын құру: бірдей ұзындық, бірдей биіктік, бірдей қалыңдық, бірдей ені көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша. Көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, өздігімен ойын, тұрмыстық жағдайлардағы заттар сипаттамаларының шамасын есепке алу. Заттың мөлшерін сипаттайтын сын есімдерді зат есімдермен (үлкен текше, кішкентай қасық, үлкен алма) және санмен (ұзын лента, қысқа лента) мұғалімге еліктеп, белсенді сөйлеуде дербес үйлестіру. сандық ұғымдар: "бірдей", "сонша", "осынша". Саны бойынша салыстыру кезінде екі жиыннан жұптарға заттарды біріктіру. Сөздерді түсіну:" барлығы", "әрқайсысы", "барлығында", "жұпта", "артық (артық)", "жетіспейді". Екі топтағы заттар санын мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша, нұсқаулыққа сәйкес жұптастыру арқылы салыстыру: "қай заттар көп/аз немесе көп екенін салыстыр". "Жетіспейтіндерді" қосу, "артық" алу арқылы салыстырылатын екі топтағы заттардың санын теңестіру. Ойын және өмірлік жағдайдағы сандық сипаттамаларды есепке алу (кезекші, әр оқушыға қарындаш, шыныаяқ бер, қосымша шыныаяқтарды шкафқа сал; сурет салу альбомдарын тарат, альбомдар кімге жетіспеді? Тағы қанша альбом қажет?). Заттардың ауырлығы туралы түсінік: "ауыр-жеңіл", "ауырырақ-жеңілірек", "ауырлығы бірдей". Бұлшықет сезімдерін, таразыны қолдана отырып, ауырлық дәрежесі бойынша екі затты салыстыру. Ауырлығы бойынша екі затты салыстыру нәтижелері бойынша ауыр/жеңіл затты көрсету. Нұсқаулыққа сәйкес ауырлықпен салыстырған кезде екі заттың әрқайсысының қасиеттерін атау: "ауырлық бойынша салыстыр. Бұл зат қандай? Екінші зат қандай?" ("ауыр, жеңіл, ауырлығы бірдей" ("салмақ"). Заттарды салмағы бойынша топтастыру (ауыр/жеңіл). Кеңістіктік ұғымдар: өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғарыда, төменде, өзіңнің алдыңда (өзіңнің алдыңда), өзіңнің артыңда көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша. Бір-біріне қатысты екі, үш затты орналастыру: "бұрын, үшін, арасында, ішінде, үстінде, астында" көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша. Білім алушының берілген бағыттағы қозғалысы: "алға, артқа, оңға, солға, бүйірге" көрсетілім бойынша, ауызша нұсқау бойынша. Заттың қозғалысы (мысалы, машина, доп): "алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге" үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша. Бірнеше заттарды (ойыншықтарды) көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, нұсқау бойынша: "Ойыншықтарды бір қатарға қою". Тізбектілік тәртібін бақылау: "шеткі, бірінші, соңғы, арасында" көрсету және мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша. Көрнекі үлгі бойынша тізбекті орындау, заттардың қатардағы кезектесу реті (моншақ, мозаика). Ауызша нұсқауларды орындау тәртібін белгілеу ("Шалқан" ертегісін сахналау). Мұғалімнің талабы бойынша бірінші, соңғы, шеткі заттың, кез келгеннен кейінгі, қатардағы кез келгеннің алдында тұрған затты көрсету. Ойын мен өмірлік жағдаятта реттілік тәртібін қолдану. Тұрмыстық заттарды, ойыншықтарды, жеке және жалпы пайдаланымдағы оқу құралдарын орналастыру және жылжыту оларды сабақтарда және сабақтан тыс уақытта мақсатты пайдалану жағдайларында, сондай-ақ олармен жұмыс істегеннен кейін оларды сақтау орындарына сөрелерге, қораптарға, шкафтарға, сөмкелерге қою кезінде жүзеге асырылады. Фланелеграфта, магниттік тақтада, қағаз парағында, еліктеу бойынша, үлгі бойынша (ортасында, ортада, үстінде, астында, оң жақта, сол жақта) шығармашылық жеке және топтық жұмыстарды орындау кезінде жазықтық кескіндерді орналастыру. Уақытты білдіретін ұғымдар: "алдымен-содан кейін", "қазір – кейін", "бүгін – ертең – кеше", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде". Өз өміріндегі оқиғалардың, режимдік сәттердің арақатынасы, мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір – кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "ешке", "түнде деген сөздермен түсіну. Сұрақтың жауабы: "Қашан?". Режимдік сәттердің реттілігін (тәртібін) (таңғы ас, мектептегі сабақтар, түскі ас, серуендеу және т.б.), иллюстрациялық материалды (көрнекі кестені) пайдалана отырып, сабақтағы қызмет түрлерін орындау. Күннің бөліктеріне тән өз іс-әрекетінің иллюстрацияларында тану: таң, күн, кеш, түн. Күннің бөліктеріне тән өз іс-әрекетіңіздің дәйектілігін белгілеу: таңертең, түстен кейін, кешке, нұсқаулыққа сәйкес: "суреттерді ретімен орналастыр, алдымен, содан кейін". Аптадағы күндердің атаулары мен реттілігімен практикалық танысу. Жыртылатын күнтізбе мен табель күнтізбесін пайдалану тәсілін бақылау;

      2) нөмірлеу. 1-ден 7-ге дейінгі сандық сандарды атауды (мүмкіндігінше жеке оқушылар үшін 10-ға дейін) мұғалім ретімен көрсетеді. Топтағы заттарды 7 (мүмкіндігінше 10 шамасында) қатардағы заттарды алдын ала орнату арқылы, әрбір затты ұстай отырып, әрбір затты саусақпен көрсету арқылы қайта есептеу. Санау арқылы жиынтықтан 1-7 (8, 9, 10 мүмкіндігімен) заттарды таңдау, таңдалған заттар санын қолмен қимылдау және "Қанша?" деген сұраққа жауап ретінде соңғы санды атау. Заттардың санын саусақтардың санымен салыстыру. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (мүмкіндігінше 8, 9 және 10) сандарын үлгі бойынша, аты бойынша (кассада болу); көлемді үлгілерді, кедір-бұдыр сандарды сезіну тәсілімен тану. Иілгіш материал (ермексаз, саз, қамыр) арқылы фигураларды модельдеу. Сандардың контурлық кескінін бояу, штрихтау, бастыру. Сандарды құмға, жармаға саусақпен, тақтаға бормен, сызылмаған қағазға қарындаш, фломастермен, үлгі бойынша үлкен торға, контур бойына оқушыға ыңғайлы етіп жазу. Санның (сөздің), заттардың (жиындардың) санының қатынасы, сандарды пайдаланып санның жазылуы. 1-ден 7-ге дейінгі сандар тізбегінің атауы (мүмкіндігінше 10-ға дейін) сандық қатарға, жадқа негізделген. Заттар топтарын жұптық қатынас тәсілдерімен салыстыру, мүмкін болса, қайта есептеу арқылы. Жиынтықтарды бөлу 2, 3, 4, 5, 6, 7 (мүмкіндігінше 8, 9, 10) модель бойынша екі топқа арналған заттар (екі стаканға 9 қарындаш сал, бір стаканда қанша, екіншісінде қанша ? Оны басқаша орналастыр). Санау әрекеттерін, ойын, тұрмыстық жағдайлардағы сандық көріністерді, режимдік сәттерді пайдалану (үстелге әр табақтың жанына 1 қасық қойып, ыдысқа сыныптағы оқушыларға сәйкес көп тәтті нан сал);

      3) арифметикалық әрекеттер. Көрсетілім бойынша заттардың санын көбейту және азайту (заттарды қосу, заттардың бір бөлігін алып тастау), ауызша нұсқау бойынша өз бетіңізше: "көп жаса/ аз жаса". Заттар, сұйықтықтар мен сусымалы заттар санының ұлғаю жағдайын "+" (қосу) белгісімен, " - " (алу) белгісімен мөлшердің азаю жағдайын, ойын жағдайларында "=" (тең) белгісімен заттар, сұйықтықтар мен сусымалы заттар санының тең болу жағдайын белгілеу. "+" (қосу), " - " (алу), "=" (тең) белгілерін қолдана отырып, заттық – тәжірибелік әрекет бойынша мұғаліммен бірлескен іс-әрекетте, еліктеу бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша үлгі бойынша 5 шамасында қосу және азайту мысалдарын құрастыру;

      4) шамалар. 1 тг., 2 тг., 5 тг., (мүмкіндігінше 10 тг.) үлгі бойынша, атауы бойынша тиындарды тану. "Дүкен" ойынында тиындарды пайдалану. сұйықтықтың, сусымалы заттардың мөлшерін шартты шаралармен (қасықпен, стаканмен, шыныаяқпен) көрсету бойынша 5 рет, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша өлшеу. Заттың ұзындығы бойынша шартты өлшемді көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша оқыған санның шамасында жасап көру. Сұйықтықты, сусымалы затты өлшеу, заттың ұзындығын оқыған санның шамасында өлшеу үшін пайдаланылған шартты шаралардың санын есептеуді жүзеге асыру (Монтессори-материалдардың қызыл-көк штангаларын пайдалана отырып). Сұйықтықты, сусымалы затты өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін пайдаланылған шартты шаралар санын оқыған санның шамасындағы сандармен белгілеу;

      5) Арифметикалық есептер (тапсырмалар-ашық нәтиже беретін драматизация ). Ашық нәтижемен 5 шамасындағы заттар санының өзгеруімен (ұлғаюы, азаюы) мұғалімнің заттық жағдайды ойнауы (драматизациясы). 5 шамасындағы заттар санын өзгерту бойынша педагог пен оқушының ойын әрекеттерін бірлесіп орындауы. 5 шамасында заттар санын өзгерту бойынша мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу бойынша оқушының ойын әрекеттерін орындау. 5 шамасында заттар санын өзгерту бойынша педагог ұсынған үлгі бойынша оқушының ойын әрекеттерін орындауы. Оқушының ауызша нұсқауларға сәйкес ойын әрекеттерін орындау ("4 қызыл шеңбер алыңыз. Тағы 1 сары шеңбер алыңыз"). Мұғалімнің сұрағына жауап: "қанша болды (қалды)?". Заттарды қайта санау арқылы сұраққа жауап табу. "+" (қосу), " - " (алу), "=" (тең) белгілерін қолдана отырып, драматизациялау бойынша мұғаліммен бірлескен іс-әрекетте, еліктеу бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша үлгі бойынша 5 шамасында қосу және азайту үшін мысалдар құрастыру;

      6) көрнекі геометрия элементтері. Геометриялық денелер – шар, текше, брус.

      Геометриялық денелерді үлгі бойынша, аты бойынша тану. Геометриялық денелердің (текше, брус, шар) атауларын өз сөзінде қолдану. Иллюстрацияларда, фотосуреттерде текшені, брус, шарды тану. Геометриялық пішіндер: шеңбер, шаршы, сопақ, үшбұрыш, төртбұрыш. Әртүрлі өлшемдегі тіктөртбұрыштардың жазық модельдерін сипап сезіну арқылы зерттеу. Геометриялық пішіндердің үлгілерін түсі, пішіні, өлшемі бойынша топтастыру. Геометриялық пазлдарды құрастыру. Әртүрлі көлемдегі геометриялық фигуралар үлгілерінен үлгі бойынша, атау бойынша шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш түстері бойынша таңдау. Модель бойынша құрастыруда геометриялық пішіндердің үлгілерін пайдалану. Геометриялық пішіндер: нүкте, түзу, қисық сызық, шеңбер. Нүктелер, түзулер, қисық сызықтар, шеңберлер, шаршылар, үшбұрыштар, тіктөртбұрыштар, құмда, жармада саусақпен, тақтаға бормен, сызылмаған қағазға фломастер, қарындашпен еліктеу, үлгі бойынша, атауы бойынша үлгілеу. Сопақ, шаршы, шеңбер, үшбұрыш, тіктөртбұрышты контуры және трафарет бойынша бастыру. Алынған фигура контурының ішін штрихтау.

      43. Оқу материалы бағдарламада шоғырлану принципіне сәйкес бөлінеді, бұл дағдылардың үздіксіз қайталануын және бекітілуін қамтамасыз етеді. Оқушыларға бағдарламаға енгізілген барлық дағдыларды сөзсіз игеру талаптары қойылмайды.

      44. Әр сыныпта оқыту бұрын меңгерілген материалды қайталаудан басталуы керек.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      45. Бағдарламада оқу мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімше ретін, төртінші сан - оқу мақсатының реттік нөмірін білдіреді Мысалы, 1.2.1.4 кодталуында: "1" – сынып, "2.1" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының реттік саны.

      46. Оқу мақсаттарының жүйесі бөлімдер мен сыныптар бойынша берілген:

      1) "Санға дейінгі ұғымдар" бөлімі

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 -сынып

2 -сынып

3 -сынып

4 -сынып

1.1. Заттардың қасиеті

1.1.1.1 заттардың тобынан үлгіде көрсетілгендей қасиеттері бірдей (түсіне, көлеміне, түріне қарай) мұғаліммен бірлескен іс-әрекет арқылы бөліп көрсету "Бірдей ал"

2.1.1.1 заттардың тобынан үлгіде көрсетілгендей қасиеттері бірдей (түсіне, көлеміне, түріне қарай) мұғаліммен бірлескен іс-әрекет арқылы бөліп көрсету "Бірдей ал"

3.1.1.1 заттардың тобынан үлгіде көрсетілгендей қасиеттері бірдей (түсіне, көлеміне, түріне қарай) мұғаліммен бірлескен іс-әрекет арқылы бөліп көрсету "Бірдей ал"

4.1.1.1 сөздік нұсқауларды орындау: "барлығы", "бірдей", "әрқайсысы", "әртүрлі"

1.1.1.2 сөздік нұсқауларды орындау: "бәрі", "бәрі бірдей", "қалғандары", "басқалар"

2.1.1.2 сөздік нұсқауларды орындау: "бәрі", "бәрі бірдей", "қалғандары", "басқалар"

3.1.1.2 сөздік нұсқауларды орындау: "барлығы", "бірдей", "әрқайсысы", "әртүрлі"


1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

1.1.2.1 мұғалімнің көрсетілімі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша және өздігімен үлкен және кішкентай көлемді заттарды салыстыру кезінде көріп салыстыру, сипап сезіну әдістерін қолдану

2.1.2.1 мұғалімнің көрсетілімі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша және өздігімен жуан және жіңішке заттарды салыстыру кезінде көріп салыстыру, сипап сезіну әдістерін қолдану

3.1.2.1 заттарды ені бойынша салыстыру кезінде көріп салыстыру, сипап сезіну әдістерін қолдану

4.1.2.1 екі затты көлемі, ұзындығы, биіктігі, ені, қалыңдығы, тереңдігі бойынша көріп салыстыру әдісімен, беттестіру тәсілдерімен салыстыру

1.1.2.2 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес үлкен және кішкентай жалпақ заттарды салыстыру кезінде қабаттасу әдістерін қолдану

2.1.2.2 салыстырылып отырған екі жуан, жіңішке затты сұрай бойынша танып білу және көрсету

3.1.2.2 заттарды еніне қарай салыстырғанда мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша, өздігінен қолданба тәсілдерін пайдалану

4.1.2.2 екі затты салыстыру жағдайында өлшемдік белгісін аты бойынша тану: үлкен/кішкентай, биік/төмен, қалың/жұқа, ұзын/қысқа, кең/тар терең/ таяз

1.1.2.3 сұраныс бойынша салыстырылып отырған екі үлкен, кіші затты танып білу және көрсету

2.1.2.3 қалыңдығымен салыстырған кезде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "қалыңдығы қандай ..?"

3.1.2.3 сұраныс бойынша салыстырылып отырған екі кең, тар затты танып білу және көрсету

4.1.2.3 сұраққа жауап беру кезінде заттың шамасының белгісін атау: "ұзындығы/ ені/биіктігі, қалыңдығы, өлшемі қандай?"

1.1.2.4 2 затты өлшемі бойынша салыстыру кезінде олардың әрқайсысының қасиетін атау: "Өлшемі қандай ..?"

2.1.2.4 заттарды топтарға бөлу (жіктеу) қалыңдық белгісі бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың шамасы бойынша (мұнда қалың-жұқа)

3.1.2.4 ені бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "Ені қандай..?"

4.1.2.4 заттарды ұзындық/ені/биіктігі, қалыңдығы, өлшемі бойынша үлгі бойынша, шама сипаттамасының атауы бойынша топтарға бөлу

1.1.2.5 көрсеткіш бойынша шама белгісі бойынша, үлгі бойынша, сипаттама шамасының атауы бойынша заттарды топтарға бөлу (жіктеу) (мұнда үлкендер бар-кішкентайлар бар)

2.1.2.5 ойын, тұрмыстық, заттық қызметтегі заттардың қалыңдығын үлгі бойынша, өз бетінше көрсету

3.1.2.5 заттарды топтарға бөлу (жіктеу) ені бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың өлшемі бойынша (мұнда кең-тар)

4.1.2.5 көлемі, ұзындығы, ені, биіктігі, қалыңдығы бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша 3-5 затты ретімен қатарға қою

1.1.2.6 өз бетінше, үлгі бойынша, көрсету арқылы ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың көлемін есепке алу

2.1.2.6 заттарды ұзындығы бойынша салыстыру кезінде көріп салыстыру әдістерін қолдану

3.1.2.6 өз бетінше, үлгі бойынша, көрсету арқылы ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың енін есепке алу

4.1.2.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша өлшем сипаттамалары ұқсас заттарды жұп жасау: бірдей ұзындық, бірдей биіктік, бірдей қалыңдық, ені бірдей

1.1.2.7 мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша заттарды биіктігі бойынша салыстыру кезінде көзбен көріп салыстыру әдістерін қолдану

2.1.2.7 ұзындығы бойынша заттарды салыстыру кезінде мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, өз бетінше, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша, қабаттастыру тәсілдерін қолдану

3.1.2.7 мұғалімнің көрсетуі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша, өз бетінше терең және ұсақ заттарды, объектілерді салыстыру кезінде көріп салыстыру, ұстап сезіну әдістерін қолдану

4.1.2.7 ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде көрсету бойынша, үлгі бойынша, өздігінен заттардың мөлшерін есепке алу

1.1.2.8 салыстырылып отырған екі биік -төмен тұрған затты танып білу және көрсету

2.1.2.8 сұрау бойынша салыстырылып отырған екі ұзын -қысқа затты танып білу және көрсету

3.1.2.8 сұрау бойынша салыстырылып отырған екі терең – таяз затты танып білу және көрсету

4.1.2.8 белсенді сөйлеуде өз бетінше мұғалімге еліктеу арқылы заттың көлемін сипаттайтын сын есімдерді (үлкен текше, кішкентай қасық, үлкен алма) және (ұзын таспа, қысқа лента) сан есімдерімен үйлестіру

1.1.2.9 биіктігі бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "Биіктігі қандай?"

2.1.2.9 биіктігі бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "Ұзындығы бойынша қандай?"

3.1.2.9 заттарды іріктеуде тереңдігі бойынша топтарға бөлу (жіктеу), шама сипаттамасының атына қарай (мұнда терең, сол жерде таяз)


1.1.2.10 биіктік белгісі бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың өлшемі бойынша атауы бойынша заттарды топтарға бөлу (жіктеу) (мұнда жоғары-төмен)

2.1.2.10 ұзындық белгісі бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың өлшемі бойынша атауы бойынша заттарды топтарға бөлу (жіктеу) (мұнда ұзын-қысқа)

3.1.2.10 ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың тереңдігін есепке алу


1.1.2.11 ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың биіктігін есепке алу

2.1.2.11 ойын, тұрмыстық, заттық әрекетте заттардың ұзындығын ескеру, үлгі бойынша, өз бетінше көрсету

3.1.2.11 белсенді сөйлеуде өз бетінше мұғалімге еліктеу арқылы заттың шамасын сипаттайтын сын есімдерді (үлкен, кіші, биік, аласа, жуан, жіңішке, ұзын, қысқа, кең, тар, терең, таяз) сан есімдерімен үйлестіру




2.1.2.12 белсенді сөйлеуде өз бетінше мұғалімге еліктеу арқылы заттың шамасын сипаттайтын сын есімдерді (үлкен, кішкентай, биік, төмен, қалың, жұқа, ұзын, қысқа) сан есімдерімен үйлестіру



1.3. Сандық ұғымдар

1.1.3.1 мөлшерін білу:" көп – аз", заттардың екі тобын көріп салыстыру жағдайында (қай жерде көп/аз екенін көрсету)

2.1.3.1 санын тану: "көп – аз", "көбірек-азырақ", "бірде-бір зат емес" заттардың екі тобын көрнекі салыстыру жағдайында (қай жерде көп / аз; көбірек/ азырақ екенін көрсету)

3.1.3.1 екі топтағы заттарды көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша жұптастыру

4.1.3.1 заттарды көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша жұптастыру

1.1.3.2 санын білу: "бірде-бір зат" саны бойынша визуалды салыстыру жағдайында (бір / жоқ)

2.1.3.2 мұғалімге еліктеу арқылы заттардың санын көбейту және азайту (заттарды қосу, заттардың бір бөлігін алып тастау), ауызша нұсқау бойынша өз бетінше: "көп жаса/ аз жаса"

3.1.3.2 нұсқауларды "барлық заттар, топтағы әрбір зат, жұп заттар" деген сөздермен орындау

4.1.3.2 нұсқауларды "барлығы", "әрқайсысы", "барлығында", "жұп", "артық", "жетіспейді" деген сөздермен орындау

1.1.3.3 көрнекі салыстыру жағдайында сұйықтықтар мен сусымалы заттардың мөлшерін білу (қай жерде көп/аз/бос екенін көрсету)

2.1.3.3 көрнекі салыстыру жағдайында сұйықтықтар мен сусымалы заттардың мөлшерін білу (қай жерде көп/аз/көбірек/азырақ екенін көрсету)

3.1.3.3 екі топтағы заттардың санын жұптастыру әдісімен мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша, өзбетімен (көп, аз, бірдей) салыстыру

4.1.3.3 екі топтағы заттардың санын мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша, өз бетінше (көп, аз, бірдей) жұптастыру арқылы салыстыру

1.1.3.4 сұраққа жауап беру "Салыстыр. Мұнда қанша бар?" заттар топтарын салыстыру кезінде (көп / аз)

2.1.3.4 сусымалы заттар мен сұйықтықтардың мөлшерін мұғалімге еліктеп, өз бетінше ауызша нұсқауларға сәйкес көбейту және азайту: "Көп жаса/ аз жаса ..."

3.1.3.4 жұптық қатынастан кейін екі топтағы заттардың тең (бірдей) және тең емес санын (көп/аз) тану (қай жерде көп/аз/бірдей екенін көрсету)

4.1.3.4 жұптық қатынастан кейін екі топтағы заттардың тең (бірдей) және тең емес санын (көп/аз) тану (қай жерде көп/аз/бірдей екенін көрсету)

1.1.3.5 сұраққа жауап беру " Салыстыр. Мұнда қанша бар ?"заттардың жиынтығын салыстыру кезінде, сұйықтықтарды салыстыру кезінде, сусымалы заттарды салыстыру кезінде (көп / аз / бос)

2.1.3.5 заттар жиынын салыстыру кезінде санын атау: "мұнда қанша, сонда?" деген сұраққа жауап бергенде "көп / аз / көбірек / азырақ"

3.1.3.5 екі бірдей ыдыста сұйықтықтар мен сусымалы заттардың тең мөлшерін тану (қай жерде көп / аз, бірдей екенін көрсет)

4.1.3.5 "Қанша?" деген сұраққа жауап бере отырып, заттардың, сұйықтардың және сусымалы заттардың топтарын (көп, аз, бірдей) салыстыру нәтижесін атау


2.1.3.6 санды атау: "мұнда қанша?" деген сұраққа жауап бергенде "көп / аз / көбірек / азырақ" сұйық, сусымалы қатты заттарды салыстыру кезінде

3.1.3.6 "Қанша?" деген сұраққа жауап бере отырып, заттардың, сұйықтардың және сусымалы заттардың топтарын (көп, аз, бірдей) салыстыру нәтижесін атау

4.1.3.6 "жетіспейтін" заттарды қосу, "артық" заттарды алу арқылы салыстырылатын екі топтағы заттардың санын теңестіру



3.1.3.7 көрсетілім бойынша заттардың санын көбейту және азайту (заттарды қосу, заттардың бір бөлігін алып тастау), ауызша нұсқау бойынша өз бетінше: "көп жаса/ аз жаса ..."

4.1.3.7 ойындағы және өмірлік жағдайдағы сандық сипаттарды ескеру



3.1.3.8 көрсетілім бойынша сусымалы заттар мен сұйықтықтардың мөлшерін көбейту және азайту, ауызша нұсқау бойынша өз бетінше: "көп жаса/ аз жаса"


1.4. Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар

1.1.4.1 әртүрлі практикалық іс-әрекеттер мен ойын жағдайларында (ауыр, жеңіл заттарды алып жүру, ауыстыру, қою) заттың бұлшықет арқылы салмағын сезіну

2.1.4.1 мұғалімнің талабымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты қолға ұстап салыстыру нәтижелері бойынша ауыр/жеңіл затты көрсету

3.1.4.1 мұғалімнің сұрауымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты қолға ұстап салыстыру нәтижелері бойынша ауыр/жеңіл затты көрсету

4.1.4.1 мұғалімнің сұрауымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты қолға ұстап салыстыру нәтижелері бойынша ауыр/жеңіл затты көрсету

1.1.4.2 қолға ұстап ауырлығы бойынша екі затты салыстыру, жеңіл, ауыр заттарды анықтау

2.1.4.2 мұғалімнің өтініші бойынша ауыр/жеңіл затты таразымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты салыстыру нәтижелері бойынша көрсету

3.1.4.2 мұғалімнің өтініші бойынша ауыр/жеңіл затты таразымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты салыстыру нәтижелері бойынша көрсету

4.1.4.2 мұғалімнің өтініші бойынша ауыр/жеңіл затты таразымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты салыстыру нәтижелері бойынша көрсету

1.1.4.3. қолға ұстап ауырлығы бойынша екі затты салыстыру нәтижелері бойынша мұғалімнің талабы бойынша ауыр/жеңіл затты көрсету

2.1.4.3 ауырлығы бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының салмағын атау: ("ауыр", "жеңіл", "ауырырақ", "жеңілірек")

3.1.4.3 бұлшықеттік сезімдерге сүйеніп бірдей салмақтағы жұп заттарды ("салмақ тақтайшалары" Монтессори) таразыға орналастыру

4.1.4.3 салмағы бойынша салыстырған кезде 2 заттың әрқайсысының салмағын атау: ("ауыр", "жеңіл", "ауырырақ", "жеңілірек", "салмағы бірдей")



3.1.4.4 салмағы бойынша салыстырған кезде 2 заттың әрқайсысының салмағын атау: ("ауыр", "жеңіл", "ауырырақ", "жеңілірек", "салмағы бірдей")

4.1.4.4 заттарды салмағы бойынша топтастыру (ауыр/жеңіл)

1.5. Кеңістіктік ұғымдар


2.1.5.1 мұғалім көрсеткендей, өтініші бойынша сұрақтарға жауап бере отырып, дене мүшелерінің орналасуын көрсету: жоғарғы жағында не бар? - бас, мойын, кеуде; төменде не бар? - аяқ; алдында не бар - бет, кеуде, асқазан; артқы жағы - бастың артқы жағы, артқы жағы

3.1.5.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулар бойынша өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына

4.1.5.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулар бойынша өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына

1.1.5.2 мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша затты "алға-артқа", "мұнда-мұнда", "осында", "жақын жерде" сөздерімен және меңзеу қимылымен орналастыру

2.1.5.2 көрсету бойынша, мұғалім үлгісі бойынша, сөздік нұсқаулар бойынша өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына

3.1.5.2 өтініш бойынша дене мүшелерінің орналасуын көрсету: "оң – сол қолды, аяқты, көзді, құлақты, бетті көрсету

4.1.5.2 көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулар бойынша екі, үш затты бір-біріне қатысты орналастыру: "алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде, астында"

1.1.5.3 "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беру. "осында", "сонда", "жақын жерде" сөздерін және/немесе меңзеу қимылын қолдану

2.1.5.3 "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беру. "алыс, жақын, айналасында, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолдану

3.1.5.3 екі, үш затты бір-біріне қатысты орналастыру: еліктеу, үлгі бойынша, ауызша нұсқау арқылы "бұрын, артында, арасында, ішінде, үстінде"

4.1.5.3 берілген бағытта қозғалу: "алға, артқа, оңға, солға, бүйірге" көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша


2.1.5.4 бірнеше заттарды (ойыншықтарды) көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, нұсқауларға сәйкес қатарға орналастыру: "ойыншықтарды қатарға қой"

3.1.5.4 берілген бағытта қозғалу:" алға, артқа, оңға, солға, бүйірге " еліктеу, ауызша нұсқаулық бойынша

4.1.5.4 затты жылжыту (мысалы, машина, доп): "алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге" көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша



3.1.5.5 затты жылжыту (мысалы, машина, доп):" алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге " көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша

4.1.5.5 "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беру. "алыс, жақын, жақын, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолдану



3.1.5.6 "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беру. "алыс, жақын, жақын, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолдану

4.1.5.6 бірнеше заттарды (ойыншықтарды) көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, нұсқауларға сәйкес қатарға орналастыру: "ойыншықтарды қатарға қой"



3.1.5.7 бірнеше заттарды (ойыншықтарды) олардың суреттерін (суреттерін) көрсету бойынша қатарға, үлгі бойынша, "ойыншықтарды қатарға қой"нұсқаулығы бойынша орналастыру

4.1.5.7 мұғалімнің көрсетуі мен ауызша нұсқауы бойынша заттар мен олардың бейнелерінің ретін бақылау" шеткі, бірінші, соңғы, арасында"



3.1.5.8 мұғалімнің көрсетуі және ауызша нұсқаулары бойынша "шеткі, бірінші, соңғы, бұрын, кейін, артта" кезектілігін сақтау

4.1.5.8 мұғалімнің сұрауы бойынша бірінші, соңғы, шеткі заттарды, кез келгеннен кейінгі, қатардағы кез келгеннің алдында тұрған заттарды көрсету




4.1.5.9 көрнекі үлгі бойынша (моншақтар, мозаика)заттардың кезектесу тәртібін, заттарды қатарға кезектестіру тәртібін орындау




4.1.5.10 ауызша нұсқауларды орындау тәртібін белгілеу ("Шалқан" ертегісін сахналау)




4.1.5.11 ойын және өмірлік жағдаяттардағы реттілікті қолдану (мысалы, көрнекі кесте)




4.1.5.12 шығармашылық жеке және топтық жұмыстарды орындау кезінде фланелографта, магниттік тақтада, парақта еліктеу, үлгі бойынша (ортада, ортада, жоғарыда, төменде, оң жақта, сол жақта) жазық кескіндерді орналастыру.

1.6.Уақытты білдіретін ұғымдар

1.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – содан кейін", "бүгін", "ертең"сөздерімен байланыстыру

2.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейінірек", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түнде" сөздерімен байланыстыру

3.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір - кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

4.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір - кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

1.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

2.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

3.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір - кейін"деген сөздермен орындау

4.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір - кейін"деген сөздермен орындау

1.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру "бүгін", "ертең" сөздерін қолдану

2.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен - содан кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түн" сөздерін қолдану

3.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

4.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану



2.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып сабақта режим сәттерінің, іс-әрекет түрлерінің реттілігін (тәртібін) сақтау

3.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау

4.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау




3.1.6.5 нұсқаулыққа сәйкес иллюстрациялық материалды (визуалды кестені) қолдана отырып, сабақта режимдік сәттердің, іс-әрекеттің реттілігін табу:" Суреттерді ретімен орналастыр, алдымен не, содан кейін"

4.1.6.5 иллюстрацияларда тәулік бөліктеріне тән өзіндік іс-әрекет түрлерін тану: таңертең, түстен кейін, кешке, түнде





4.1.6.6. жыртылатын күнтізбе мен табель күнтізбесін пайдалану тәсілдерін байқау

      2) "Нөмірлеу" бөлімі

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 -сынып

2 -сынып

3 -сынып

4 -сынып

2.1. Санау әрекеті



3.2.1.1 1-ден 5-ке дейінгі топтағы заттардың есебін жүргізіңіз, мұғаліммен бірге, көрсетілім бойынша, өз бетінше орналастыру

4.2.1.1 1-7 (мүмкін болса, 8, 9, 10) затты мұғаліммен бірлесе отырып, көрсету бойынша, нұсқау бойынша санау арқылы бөлу ("5 текшені ал")



3.2.1.2 барлық заттарды қайта санағаннан кейін қолмен шеңбер қимылын қолдану

4.2.1.2 барлық заттарды қайта санағаннан кейін қолмен шеңбер қимылын қолдану



3.2.1.3 "Қанша?" сұрағына жауап беру, соңғы санды атау, заттарды қайта санау кезінде атау

4.2.1.3 "Қанша?" сұрағына жауап беру, соңғы санды атау, заттарды қайта санау кезінде атау



3.2.1.4 нұсқау бойынша көрсетілімге сәйкес мұғаліммен бірлесе 1-ден санап, жиынтықтан бір, екі, үш, төрт, бес затты таңдау ("3 қасық ал")

4.2.1.4 ойында, күнделікті жағдайларда, режим сәтінде санау әрекеттерін қолдану

2.2. Сандарды тану, атау, жазу



3.2.2.1 қайта санаусыз сандық фигуралардағы нүктелер санын атау: 1, 2, 3, 4, 5

4.2.2.1 1-ден 7-ге дейінгі сандық сандарды атау (мүмкіндігінше 10-ға дейін) мұғалімге, сандық қатарға, жадқа сүйене отырып, ретімен көрсету



3.2.2.2 1-ден 5-ке дейінгі сандық сандарды мұғалімге, жадына сүйеніп атау

4.2.2.2 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (мүмкіндігінше 8,9 және 10 саны) үлгі бойынша, аты бойынша сипап сезу, көру арқылы сандарды тану



3.2.2.3 1, 2, 3, 4, 5 сандарын үлгі бойынша, сипап сезу арқылы, көзбен көріп, аты бойынша тану

4.2.2.3 иілгіш материалды (ермексаз, саз, қамыр) пайдаланып 1-7 сандарын (мүмкіндігінше 0, 8, 9) модельдеу



3.2.2.4 иілгіш материалмен (ермексаз, саз, қамыр)1-5 сандарын модельдеу

4.2.2.4 1-7 сандарының контурлық кескіндерін бояу, штрихтау, сызу (мүмкіндігінше 8,9 және 10 сандары)



3.2.2.5 1-5 сандарының контурлық кескіндерін бояу, штрихтау, сызу

4.2.2.5 сандарды сәйкестендіру, сандардың әрқайсысына қатысты заттар саны: 0,1,2,3,4,5,6,7 (мүмкіндігінше 8,9 және 10 саны)



3.2.2.6 сандарды сәйкестендіру, сандардың әрқайсысына қатысты заттар саны: 1,2,3,4,5

4.2.2.6 1-ден 7-ге дейінгі заттардың санын (мүмкіндігінше 8, 9 және 10) саусақтардың санымен салыстыру



3.2.2.7 заттардың санын 1,2,3,4,5 саусақ санымен салыстыру

4.2.2.7 1-ден 7-ге дейінгі (мүмкіндігінше 10-ға дейін) сандары бар карточкаларды көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша сандық қатарға олардың орналасу реті бойынша қою



3.2.2.8 1-ден 5-ке дейінгі сандары бар карточкаларды көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша сан қатарына реті бойынша қою

4.2.2.8 үлгі бойынша сандарды жадыда сақтап саусақпен құмға, жармаға, оқушыға ыңғайлы етіп жазу




4.2.2.9 үлгі бойынша сандарды жадыда сақтап бормен тақтаға, сызылмаған қағазға, қарындаш, фломастер, үлкен торға оқушыға ыңғайлы етіп жазу

2.3. Жиындар мен сандарды салыстыру, сан құрамы



3.2.3.1 заттардың топтарын жұптастыру тәсілімен, 5 шамасында қайта есептеу тәсілімен салыстыру

4.2.3.1 екі топтағы заттардың санын жұптастыру әдісімен, 7 (10) шамасында қайта есептеу тәсілімен салыстыру



3.2.3.2 еліктеу, үлгі бойынша заттарды екі топқа 2, 3, 4, 5 жиынтығын орналастыру

4.2.3.2 еліктеу, үлгі бойынша заттарды екі топқа 2, 3, 4, 5, 6, 7 (8, 9, 10) жиынтығын орналастыру

      3) "Арифметикалық амалдар" бөлімі

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 -сынып

2 -сынып

3 -сынып

4 -сынып

3.1. Жиындар мен сандарды қосу




4.3.1.1 көрсетілім бойынша заттардың, сұйықтықтардың және сусымалы заттардың санын көбейту, ауызша нұсқау бойынша өз бетіңізше: "көбірек жаса...".




4.3.1.2 сұраққа жауап беру: "Қостыңыз ба (толтырдыңыз, толықтырдыңыз) көбейді ме, азайды ма?"




4.3.1.3 ойын жағдайында заттардың, сұйықтықтардың және сусымалы заттардың көбеюін "+" (қосу) белгісімен белгілеу




4.3.1.4 ойын жағдаяттарында "=" (тең) белгісімен заттардың, сұйықтықтардың және сусымалы заттардың мөлшерлерінің теңдігін көрсету




4.3.1.5 педагогпен бірлескен қызметте, көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша үлгі бойынша сандары, "+" "(қосу), " = " (тең) белгілері бар карточкаларды пайдалана отырып, заттық – тәжірибелік әрекет бойынша 5 шамасында қосуға мысалдар құрастыру

3.2 Жиындар мен сандарды алу




4.3.2.1 ауызша нұсқау бойынша өз бетінше, көрсетілім бойынша заттардың, сұйықтықтардың, сусымалы заттардың санын азайту: "Азырақ жаса ...".




4.3.2.2 сұраққа жауап беру: "Алдық, көп қалды ма немесе аз қалды ма?"




4.3.2.3 ойын жағдайларында заттар, сұйықтықтар, сусымалы заттар санының азаюын "–" (азайту) белгісімен белгілеу




4.3.2.4 педагогпен бірлескен қызметте, көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша үлгі бойынша сандары, " - "(азайту), " = " (тең) белгілері бар карточкаларды пайдалана отырып, заттық – тәжірибелік әрекет бойынша 5 шамасында азайтуға мысалдар құрастыру

      4) "Шамалар" бөлімі

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 -сынып

2 -сынып

3 -сынып

4 -сынып

4.1. Шамаларды өлшеу



3.4.1.1 сұйықтықтың, сусымалы заттардың мөлшерін шартты шаралармен (қасықпен, стаканмен, шыныаяқпен) зерттелетін сан шегінде көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша өлшеу

4.4.1.1 сұйық, сусымалы заттардың мөлшерін шартты өлшемдермен (қасық, стақан, кесе) көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша 5 рет шамасында өлшеу.

3.4.1.2 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша зерттелетін сан шегінде заттың ұзындығы бойынша шартты өлшем салу

4.4.1.2 шартты өлшемді заттың ұзындығы бойынша 5 рет көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау

3.4.1.3 зерттелетін сан шегінде сұйықтықты, сусымалы затты өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін пайдаланылған шартты шаралар санын есептеуді жүзеге асыру

4.4.1.3 сұйықтықты, сусымалы затты өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін пайдаланылған шартты шаралар санын 5 шамасында есептеуді жүзеге асыру

3.4.1.4 зерттелетін сан шегінде сұйықтықты, сусымалы затты өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін пайдаланылған шартты шаралардың санын цифрлармен белгілеу

4.4.1.4 сұйықты, сусымалы заттарды өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін қолданылатын шартты өлшемдердің санын 5 шамасында сандармен көрсету

4.2. Шамалардың өлшем бірліктері



3.4.2.1 1 тг, 2 тг, 5 тг тиындарды үлгі бойынша, атауы бойынша тану

4.4.2.1 1 тг, 2 тг, 5 тг, 10 тг тиындарды үлгі бойынша, атауы бойынша тану

3.4.2.2 "Дүкен" ойынында 1 тг, 2 тг, 5 тг тиындарды пайдалану

4.4.2.2 "Дүкен" ойынында 1 тг, 2 тг, 5 тг, 10 тг тиындарды пайдалану

      5) "Арифметикалық есептер" бөлімі

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 - сынып

2 - сынып

3 - сынып

4 - сынып

5.1 Тапсырмалар - драмалау



3.5.1.1 ашық нәтижемен 5 шегінде заттар санының өзгеруімен (көбеюі, азаюы) мұғалімнің заттық жағдаятты ойнауын (драматизациясын) бақылау

4.5.1.1 ашық нәтижемен 5 шегінде заттар санының өзгеруімен (көбеюі, азаюы) мұғалімнің заттық жағдаятты ойнауын (драматизациясын) бақылау

3.5.1.2 ашық нәтижемен 5 шегінде заттар санын өзгерту бойынша ойын әрекеттерін педагогпен бірлесіп, көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша орындау

4.5.1.2 ашық нәтижемен 5 шегінде заттар санын өзгерту бойынша ойын әрекеттерін педагогпен бірлесіп, көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша орындау

3.5.1.3 "қанша болды (қалды)?" сұрағына жауап табу заттарды қайта санау арқылы

4.5.1.3 "қанша болды (қалды)?" сұрағына жауап табу заттарды қайта санау арқылы


4.5.1.4 ауызша нұсқау бойынша еліктеу, үлгі бойынша мұғаліммен бірлескен іс-әрекетте 5 шамасындағы сандармен "+" (қосу), "=" (тең) белгілері бар тақтайшаларды пайдаланып драматизация ізі бойынша қосуға мысалдар құрастыру


4.5.1.5 ауызша нұсқау бойынша мұғаліммен бірлескен іс-әрекетте 5 шамасында "-" (азайту), "=" (тең) сандары мен белгілері бар тақталарды пайдаланып, драматизация ізі бойынша еліктеу арқылы, үлгі бойынша азайтуға мысалдар құрастыру

      6) "Көрнекі геометрия элементтері" бөлімі

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 - сынып

2 - сынып

3 - сынып

4 - сынып

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

1.6.1.1 шардың пішінін көзбен және сезіну арқылы тексеру

2.6.1.1 куб және шардың пішінін көзбен және сезіну арқылы тексеру

3.6.1.1 текшені, брус, шарды үлгі бойынша, атауы бойынша тану

4.6.1.1 текшені, брус, шарды үлгі бойынша, атауы бойынша тану

1.6.1.2 текшенің пішінін көзбен және сипап сезіну арқылы зерттеу

2.6.1.2 текше мен шардың қасиеттерін зерттеу: домалайды, домаламайды

3.6.1.2 текшені, брус, шарды иллюстрацияларда, фотосуреттерді үлгі бойынша, атауы бойынша тану

4.6.1.2 текшені, брус, шарды иллюстрацияларда, фотосуреттерді үлгі бойынша, атауы бойынша тану

1.6.1.3 шар мен текшенің қасиеттерін зерттеу: шар домалайды, текше домаламайды

2.6.1.3 геометриялық денелерден кубты, шарды үлгі бойынша атауы бойынша таңдау

3.6.1.3 ойын жағдаяттарында геометриялық денелердің атауларын (текше, брус, шар) өз сөзінде қолдану

4.6.1.3 ойын жағдаяттарында геометриялық денелердің атауларын (текше, брус, шар) өз сөзінде қолдану

1.6.1.4 геометриялық денелерден үлгі бойынша, атауы бойынша шарды таңдау

2.6.1.4 ұсынылған заттар мен ойыншықтардың ішінен текше, доп тәрізді пішінді таңдау ("текшеге, допқа ұқсайды")

3.6.1.4 әртүрлі өлшемдегі тіктөртбұрыштардың жазық үлгілерін сипап сезіну және көру арқылы зерттеу

4.6.1.4 шеңберлердің, сопақтардың, шаршылардың, үшбұрыштардың, әртүрлі өлшемдегі төртбұрыштардың жазық үлгілерін сипап сезіну арқылы зерттеу

1.6.1.5 атауы бойынша, үлгі бойынша геометриялық денелерден текшені таңдау

2.6.1.5 текшенің, иллюстрациядағы шардың, фотосуреттердің үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

3.6.1.5 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелек, сопақ, шаршы, үшбұрышты, тікбұрышты кірістірулерді салу

4.6.1.5 геометриялық пішіндердің үлгілерін түсі, пішіні, өлшемі бойынша топтастыру

1.6.1.6 ұсынылған заттар мен ойыншықтардың ішінен доп тәрізді пішінді таңдау ("допқа ұқсас, бірдей)

2.6.1.6 геометриялық денелердің (текше, шар) атауларын өз сөзінде қолдану

3.6.1.6 геометриялық пішіндердің үлгілерінен үлгіге сәйкес шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыштар атауы бойынша таңдау

4.6.1.6 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға кірістіру

1.6.1.7 ұсынылған заттар мен ойыншықтардың ішінен текше пішіні барын (текшеге ұқсас, бірдей) таңдау

2.6.1.7 шеңбердің, сопақтың, шаршының, үшбұрыштың жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу

3.6.1.7 ойын жағдаяттарында өз сөзінде шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын қолдану

4.6.1.7 әртүрлі өлшемдегі геометриялық фигуралардың үлгілерінен, түстері бойынша шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар, тіктөртбұрыштар үлгісіне сәйкес атауы бойынша таңдау

1.6.1.8 шеңбердің жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу

2.6.1.8 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелектерді, сопақ және үшбұрыш, төртбұрышты ойықшаларға салу


4.6.1.8 сипап сезе отырып ("сиқырлы қап" ойыны) шар, текше, брус, шеңбер, сопақ, тікбұрыш, үшбұрышты таба алу

1.6.1.9 шаршының жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу

2.6.1.9 геометриялық пішіндердің үлгілерінен шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар үлгісіне сәйкес атауы бойынша таңдау


4.6.1.9 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын өз сөзінде қолдану

1.6.1.10 сопақшаның жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу




1.6.1.11 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелектерді, сопақ және төртбұрышты салу




1.6.1.12 геометриялық фигуралардан шеңберлерді, сопақтарды және квадраттарды үлгісіне сәйкес атауы бойынша таңдау




6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

1.6.2.1 нүктелерді, түзу сызықтарды саусақпен құмға, жармаға еліктеу, үлгі бойынша, аты бойынша салу

2.6.2.1 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды саусақпен құмға, жармаға еліктеу, үлгі бойынша, аты бойынша салу

3.6.2.1 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды құмда саусақпен, жармаларды еліктеу арқылы, үлгі бойынша, аты бойынша бейнелеу

4.6.2.1 үлгі бойынша, көрсету бойынша құрастыру үшін геометриялық фигуралардың үлгілерін пайдалану

1.6.2.2 тақтаға еліктеу бойынша, үлгі бойынша, аты бойынша бормен нүкте, түзу сызу

2.6.2.2 тақтаға еліктеу бойынша, үлгі бойынша, аталуы бойынша бормен нүкте, түзу, қисық сызық сызу

3.6.2.2 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды тақтаға бормен, фломастер, сызылмаған қағазға қарындашпен еліктеу, үлгі бойынша, атауы бойынша салу

4.6.2.2 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, сопақшаларды, квадраттарды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды саусақпен құмға, жармаға еліктеп, үлгі бойынша, аты бойынша бейнелеу


2.6.2.3 таяқшаларды пайдаланып квадратты, үшбұрышты модельдеу

3.6.2.3 таяқшаларды пайдаланып шаршыны, үшбұрышты, тіктөртбұрышты модельдеу

4.6.2.3 нүктелер, түзулер, қисық сызықтар, шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар, тіктөртбұрыштар, қарындаш, фломастермен сызылмаған қағазға еліктеу, үлгі бойынша, атауы бойынша салу



3.6.2.4 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш шаблонын және трафаретін өз бетінше сызу

4.6.2.4 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш шаблонын және трафаретін өз бетінше сызу



3.6.2.5 көрсету бойынша, өз бетімен шеңбердің, сопақшаның, квадраттың, үшбұрыштың, тіктөртбұрыштың ішін штрихтап сызу

4.6.2.5 көрсету бойынша, өз бетімен шеңбердің, сопақшаның, квадраттың, үшбұрыштың, тіктөртбұрыштың ішін штрихтап сызу

      47. Бағдарлама Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Санау" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      48. Оқу материалын осы бағдарламада оқу жылдары (сыныптар) және тоқсандар бойынша бөлу ұсынымдық сипатта болады. Мұғалім оқу материалының күрделілігін төмендету немесе арттыру, әрбір білім алушының мүмкіндіктері мен нақты жетістіктерін ескере отырып, Жеке оқу бағдарламасындағы оқу материалының көлемін ұлғайту немесе азайту үшін кез келген бөлімнің оқу материалын төрттен бірінен (сыныптан) екіншісіне ауыстыруға құқылы.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Санау" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспары

      1) 1 - сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары


1 -тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және тексеру
3 апта"Мен, менің денем"
4 апта"Жемістер, жидектер"
5 апта
"Көкөністер"
6 апта"Менің ойыншықтарым" 7 апта"Менің отбасым"
8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1.Заттардың қасиеті

1.1.1.1 заттардың тобынан үлгіде көрсетілгендей қасиеттері бірдей (түсіне, көлеміне, түріне қарай) мұғаліммен бірлескен іс-әрекет арқылы бөліп көрсету "Бірдей ал"

1.1.1.2 сөздік нұсқауларды орындау: "бәрі", "бәрі бірдей", "қалғандары", "басқалар"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

1.1.2.1 мұғалімнің көрсетілімі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша және өздігімен үлкен және кішкентай көлемді заттарды салыстыру кезінде көріп салыстыру, сипап сезіну әдістерін қолдану

1.1.2.2 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес үлкен және кішкентай жалпақ заттарды салыстыру кезінде қабаттасу әдістерін қолдану

1.1.2.3сұраныс бойынша салыстырылып отырған екі үлкен, кіші затты танып білу және көрсету

1.1.2.4 2 затты өлшемі бойынша салыстыру кезінде олардың әрқайсысының қасиетін атау: "Өлшемі қандай ..?"

1.1.2.5 көрсеткіш бойынша шама белгісі бойынша, үлгі бойынша, сипаттама шамасының атауы бойынша заттарды топтарға бөлу (жіктеу) (мұнда үлкендер бар-кішкентайлар бар)

1.1.2.6 өз бетінше, үлгі бойынша, көрсету арқылы ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың көлемін есепке алу

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

1.1.5.2 мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша затты "алға-артқа", "мұнда-мұнда", "осында", "жақын жерде" сөздерімен және меңзеу қимылымен орналастыру

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

1.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – содан кейін", "бүгін", "ертең"сөздерімен байланыстыру

1.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

1.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру "бүгін", "ертең" сөздерін қолдану

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

1.6.1.1 шардың пішінін көзбен және сезіну арқылы тексеру

1.6.1.4 геометриялық денелерден үлгі бойынша, атауы бойынша шарды таңдау

1.6.1.6 ұсынылған заттар мен ойыншықтардың ішінен доп тәрізді пішінді таңдау ("допқа ұқсас, бірдей)

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

1.6.2.1 нүктелерді, түзу сызықтарды саусақпен құмға, жармаға еліктеу, үлгі бойынша, аты бойынша салу

1.6.2.2 тақтаға еліктеу бойынша, үлгі бойынша, аты бойынша бормен нүкте, түзу сызу


2 - тоқсан

1 апта"Менің киімім"
2 апта "Менің аяқ киімім"
3 апта"Азық-түлік"
4 апта "Шай ыдыстары"
5 апта"Жиһаз"
6 апта"Жаңа жыл мерекесі"
7 апта"Жаңа жыл мерекесі"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

1.1.2.7 мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша заттарды биіктігі бойынша салыстыру кезінде көзбен көріп салыстыру әдістерін қолдану

1.1.2.3салыстырылып отырған екі биік -төмен тұрған затты танып білу және көрсету

1.1.2.4 биіктігі бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "Биіктігі қандай?"

1.1.2.5 биіктік белгісі бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың өлшемі бойынша атауы бойынша заттарды топтарға бөлу (жіктеу) (мұнда жоғары-төмен)

1.1.2.6 өз бетінше, үлгі бойынша, көрсету арқылы ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың биіктігін есепке алу

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

1.1.5.2 мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша затты "алға-артқа", "мұнда-мұнда", "осында", "жақын жерде" сөздерімен және меңзеу қимылымен орналастыру

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

1.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – содан кейін", "бүгін", "ертең"сөздерімен байланыстыру

1.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

1.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру "бүгін", "ертең" сөздерін қолдану

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

1.6.1.2 текшенің пішінін көзбен және сипап сезіну арқылы зерттеу

1.6.1.5 атауы бойынша, үлгі бойынша геометриялық денелерден текшені таңдау

1.6.1.3 шар мен текшенің қасиеттерін зерттеу: шар домалайды, текше домаламайды

1.6.1.7 ұсынылған заттар мен ойыншықтардың ішінен текше пішіні барын (текшеге ұқсас, бірдей) таңдау

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

1.6.2.1 нүктелерді, түзу сызықтарды саусақпен құмға, жармаға еліктеу, үлгі бойынша, аты бойынша салу

1.6.2.2 тақтаға еліктеу бойынша, үлгі бойынша, аты бойынша бормен нүкте, түзу сызу


3 - тоқсан

1 апта "Қыс қызықтары"
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары"
4-апта "Жабайы жануарлар"
5-апта "Үй құстары"
6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік"
8-апта "Аналар күні"; "Наурыз мейрамы"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

1.1.2.3 сұраныс бойынша салыстырылып отырған екі үлкен, кіші затты танып білу және көрсету

1.1.2.4 2 затты өлшемі бойынша салыстыру кезінде олардың әрқайсысының қасиетін атау: "Өлшемі қандай ..?"

1.1.2.5 көрсеткіш бойынша шама белгісі бойынша, үлгі бойынша, сипаттама шамасының атауы бойынша заттарды топтарға бөлу (жіктеу) (мұнда үлкендер бар-кішкентайлар бар)

1.1.2.6 ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың көлемін есепке алу

1.3. Сандық ұғымдар

1.1.3.1 мөлшерін білу:" көп – аз", заттардың екі тобын көріп салыстыру жағдайында (қай жерде көп/аз екенін көрсету)

1.1.3.4 сұраққа жауап беру "Салыстыр. Мұнда қанша бар?"заттар топтарын салыстыру кезінде (көп / аз)

1.4. Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар

1.1.4.1 әртүрлі практикалық іс-әрекеттер мен ойын жағдайларында (ауыр, жеңіл заттарды алып жүру, ауыстыру, қою) заттың бұлшықет арқылы салмағын сезіну

1.1.4.2 қолға ұстап ауырлығы бойынша екі затты салыстыру, жеңіл, ауыр заттарды анықтау

1.1.4.3. қолға ұстап ауырлығы бойынша екі затты салыстыру нәтижелері бойынша мұғалімнің талабы бойынша ауыр/жеңіл затты көрсету

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

1.1.5.2 мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша затты "алға-артқа", "мұнда-мұнда", "осында", "жақын жерде" сөздерімен және меңзеу қимылымен орналастыру

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

1.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – содан кейін", "бүгін", "ертең"сөздерімен байланыстыру

1.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

1.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру "бүгін", "ертең" сөздерін қолдану

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

1.6.1.8 шеңбердің жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу

1.6.1.11 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелектерді салу

1.6.1.12 геометриялық фигуралардан шеңберлерді, сопақтарды және квадраттарды үлгісіне сәйкес атауы бойынша таңдау

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

1.6.2.1 нүктелерді, түзу сызықтарды саусақпен құмға, жармаға еліктеу, үлгі бойынша, аты бойынша салу

1.6.2.2 тақтаға еліктеу бойынша, үлгі бойынша, аты бойынша бормен нүкте, түзу сызу


4 - тоқсан

1 апта "Ағаштар"
2-апта Гүлдер" 3-апта "Жәндіктер"
4-апта "Көктемге арналған киімдер"
5-апта Балықтар 6-апта "Жемістер"
7-апта "Көкөністер"
8-апта "Жидектер"
9-апта "Жазғы киімдер"; "Балаларға арналған жазғы қызықтар"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

1.1.2.7 мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша заттарды биіктігі бойынша салыстыру кезінде көзбен көріп салыстыру әдістерін қолдану

1.1.2.3 салыстырылып отырған екі биік -төмен тұрған затты танып білу және көрсету

1.1.2.4 биіктігі бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "Биіктігі қандай?"

1.1.2.5 биіктік белгісі бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың өлшемі бойынша атауы бойынша заттарды топтарға бөлу (жіктеу) (мұнда жоғары-төмен)

1.1.2.6 өз бетінше, үлгі бойынша, көрсету арқылы ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың биіктігін есепке алу

1.3. Сандық ұғымдар

1.1.3.2 санын білу:" бірде-бір зат " саны бойынша визуалды салыстыру жағдайында (бір / жоқ)

1.1.3.3 көрнекі салыстыру жағдайында сұйықтықтар мен сусымалы заттардың мөлшерін білу (қай жерде көп/аз/бос екенін көрсету)

1.1.3.5 сұраққа жауап беру "Салыстыр. Мұнда қанша бар ?" заттардың жиынтығын салыстыру кезінде, сұйықтықтарды салыстыру кезінде, сусымалы заттарды салыстыру кезінде (көп / аз / бос)

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

1.1.5.2 мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша затты "алға-артқа", "мұнда-мұнда", "осында", "жақын жерде" сөздерімен және меңзеу қимылымен орналастыру

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

1.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – содан кейін", "бүгін", "ертең"сөздерімен байланыстыру

1.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

1.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру "бүгін", "ертең" сөздерін қолдану

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

1.6.1.9 шаршының жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу

1.6.1.10 сопақшаның жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу

1.6.1.11 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелектерді, сопақ және төртбұрышты салу

1.6.1.12 геометриялық фигуралардан шеңберлерді, сопақтарды және квадраттарды үлгісіне сәйкес атауы бойынша таңдау

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

1.6.2.1 нүктелерді, түзу сызықтарды саусақпен құмға, жармаға еліктеу, үлгі бойынша, аты бойынша салу

1.6.2.2 тақтаға еліктеу бойынша, үлгі бойынша, аты бойынша бормен нүкте, түзу сызу

      2) 2 - сынып

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары


1 - тоқсан

1-2 апта білім алушыларды бақылау және тексеру
3 апта "Мен және менің отбасым"
4 апта "Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын"
5 апта"Көкөністер" 6 апта"Жемістер, жидектер"
7 апта"Менің ойыншықтарым" 8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1.Заттардың қасиеті

2.1.1.1 заттардың тобынан үлгіде көрсетілгендей қасиеттері бірдей (түсіне, көлеміне, түріне қарай) мұғаліммен бірлескен іс-әрекет арқылы бөліп көрсету "Бірдей ал"

2.1.1.2 сөздік нұсқауларды орындау: "бәрі", "бәрі бірдей", "қалғандары", "басқалар"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

2.1.2.1 мұғалімнің көрсетілімі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша және өздігімен жуан және жіңішке заттарды салыстыру кезінде көріп салыстыру, сипап сезіну әдістерін қолдану

2.1.2.2 салыстырылып отырған екі жуан, жіңішке затты сұрай бойынша танып білу және көрсету

2.1.2.3 қалыңдығымен салыстырған кезде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "қалыңдығы қандай ..?"

2.1.2.4 заттарды топтарға бөлу (жіктеу) қалыңдық белгісі бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың шамасы бойынша (мұнда қалың-жұқа)

2.1.2.5 ойын, тұрмыстық, заттық қызметтегі заттардың қалыңдығын үлгі бойынша, өз бетінше көрсету

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

2.1.5.1 мұғалім көрсеткендей, өтініші бойынша сұрақтарға жауап бере отырып, дене мүшелерінің орналасуын көрсету: жоғарғы жағында не бар? - бас, мойын, кеуде; төменде не бар? - аяқ; алдында не бар - бет, кеуде, асқазан; артқы жағы - бастың артқы жағы

2.1.5.2 көрсету бойынша, мұғалім үлгісі бойынша, сөздік нұсқаулар бойынша өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

2.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейінірек", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түнде" сөздерімен байланыстыру

2.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

2.6.1.1 куб және шардың пішінін көзбен және сезіну арқылы тексеру

2.6.1.2 текше мен шардың қасиеттерін зерттеу: домалайды, домаламайды

2.6.1.3 геометриялық денелерден кубты, шарды үлгі бойынша атауы бойынша таңдау

2.6.1.4 ұсынылған заттар мен ойыншықтардың ішінен текше, доп тәрізді пішінді таңдау ("текшеге, допқа ұқсайды")

2.6.1.5 текшенің, иллюстрациядағы шардың, фотосуреттердің үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

2.6.1.6 геометриялық денелердің (текше, шар) атауларын өз сөзінде қолдану


2 - тоқсан

1 апта"Менің киімім"
2 апта "Менің аяқ киімім"
3 апта"Азық-түлік"
4 апта "Шай ыдыстары"
5 апта"Жиһаз"
6 апта"Жаңа жыл мерекесі"
7 апта"Жаңа жыл мерекесі"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

2.1.2.6 заттарды ұзындығы бойынша салыстыру кезінде көріп салыстыру әдістерін қолдану

2.1.2.7 ұзындығы бойынша заттарды салыстыру кезінде мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, өз бетінше, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша, қабаттастыру тәсілдерін қолдану

2.1.2.8 сұрау бойынша салыстырылып отырған екі ұзын -қысқа затты танып білу және көрсету

2.1.2.9 биіктігі бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "Ұзындығы бойынша қандай?"

2.1.2.10 ұзындық белгісі бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың өлшемі бойынша атауы бойынша заттарды топтарға бөлу (жіктеу) (мұнда ұзын-қысқа)

2.1.2.11 ойын, тұрмыстық, заттық әрекетте заттардың ұзындығын ескеру, үлгі бойынша, өз бетінше көрсету

2.1.2.12 белсенді сөйлеуде өз бетінше мұғалімге еліктеу арқылы заттың шамасын сипаттайтын сын есімдерді (үлкен, кішкентай, биік, төмен, қалың, жұқа, ұзын, қысқа) сан есімдерімен үйлестіру

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

2.1.5.1 мұғалім көрсеткендей, өтініші бойынша сұрақтарға жауап бере отырып, дене мүшелерінің орналасуын көрсету: жоғарғы жағында не бар? - бас, мойын, кеуде; төменде не бар? - аяқ; алдында не бар - бет, кеуде, асқазан; артқы жағы - бастың артқы жағы

2.1.5.2 көрсету бойынша, мұғалім үлгісі бойынша, сөздік нұсқаулар бойынша өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

2.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейінірек", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түнде" сөздерімен байланыстыру

2.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

2.6.1.7 шеңбердің, сопақтың, шаршының, үшбұрыштың жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу

2.6.1.8 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелектерді, сопақ және үшбұрыш, төртбұрышты ойықшаларға салу

2.6.1.9 геометриялық пішіндердің үлгілерінен шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар үлгісіне сәйкес атауы бойынша таңдау


3 - тоқсан

1 апта "Қыс қызықтары"
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары"
4-апта "Үй құстары"
5-апта "Жабайы жануарлар"
6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік"
8-апта "Аналар күні"
9 апта "Наурыз мейрамы"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

2.1.2.1 мұғалімнің көрсетілімі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша және өздігімен жуан және жіңішке заттарды салыстыру кезінде көріп салыстыру, сипап сезіну әдістерін қолдану

2.1.2.2 салыстырылып отырған екі жуан, жіңішке затты сұрай бойынша танып білу және көрсету

2.1.2.3 қалыңдығымен салыстырған кезде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "қалыңдығы қандай ..?"

2.1.2.4 заттарды топтарға бөлу (жіктеу) қалыңдық белгісі бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың шамасы бойынша (мұнда қалың-жұқа)

2.1.2.5 ойын, тұрмыстық, заттық қызметтегі заттардың қалыңдығын үлгі бойынша, өз бетінше көрсету

1.3. Сандық ұғымдар

2.1.3.1 санын тану: "көп – аз", "көбірек-азырақ", "бірде-бір зат емес" заттардың екі тобын көрнекі салыстыру жағдайында (қай жерде көп / аз; көбірек/ азырақ екенін көрсету)

2.1.3.2 мұғалімге еліктеу арқылы заттардың санын көбейту және азайту (заттарды қосу, заттардың бір бөлігін алып тастау), ауызша нұсқау бойынша өз бетінше: "көп жаса/ аз жаса"

2.1.3.5 заттар жиынын салыстыру кезінде санын атау: "мұнда қанша, сонда?" деген сұраққа жауап бергенде "көп / аз / көбірек / азырақ"

1.4. Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар

2.1.4.1 мұғалімнің талабымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты қолға ұстап салыстыру нәтижелері бойынша ауыр/жеңіл затты көрсету

2.1.4.3 ауырлығы бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының салмағын атау: ("ауыр", "жеңіл", "ауырырақ", "жеңілірек")

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

2.1.5.1 мұғалім көрсеткендей, өтініші бойынша сұрақтарға жауап бере отырып, дене мүшелерінің орналасуын көрсету: жоғарғы жағында не бар? - бас, мойын, кеуде; төменде не бар? - аяқ; алдында не бар - бет, кеуде, асқазан; артқы жағы - бастың артқы жағы, артқы жағы

2.1.5.2 көрсету бойынша, мұғалім үлгісі бойынша, сөздік нұсқаулар бойынша өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына

2.1.5.4 бірнеше заттарды (ойыншықтарды) көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, нұсқауларға сәйкес қатарға орналастыру: "ойыншықтарды қатарға қой"

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

2.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейінірек", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түнде" сөздерімен байланыстыру

2.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

2.6.1.7 шеңбердің, сопақтың, шаршының, үшбұрыштың жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу

2.6.1.8 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелектерді, сопақ және үшбұрыш, төртбұрышты ойықшаларға салу

2.6.1.9 геометриялық пішіндердің үлгілерінен шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар үлгісіне сәйкес атауы бойынша таңдау

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

2.6.2.1 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды саусақпен құмға, жармаға еліктеу, үлгі бойынша, аты бойынша салу

2.6.2.2 тақтаға еліктеу бойынша, үлгі бойынша, аталуы бойынша бормен нүкте, түзу, қисық сызық сызу


4 - тоқсан

1 апта "Ағаштар" 2 апта "Гүлдер"
3 апта "Жәндіктер" 4 апта"Көктемге арналған киім"
5 апта" "Балықтар" 6 апта "Жемістер" 7 апта "Көкөністер"
8 апта "Жидектер" 9 апта "Жазға арналған киім"; "Балалардың жазғы қызықтары"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

2.1.2.6 заттарды ұзындығы бойынша салыстыру кезінде көріп салыстыру әдістерін қолдану

2.1.2.7 ұзындығы бойынша заттарды салыстыру кезінде мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, өз бетінше, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша, қабаттастыру тәсілдерін қолдану

2.1.2.8 сұрау бойынша салыстырылып отырған екі ұзын -қысқа затты танып білу және көрсету

2.1.2.9 биіктігі бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "Ұзындығы бойынша қандай?"

2.1.2.10 ұзындық белгісі бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың өлшемі бойынша атауы бойынша заттарды топтарға бөлу (жіктеу) (мұнда ұзын-қысқа)

2.1.2.11 ойын, тұрмыстық, заттық әрекетте заттардың ұзындығын ескеру, үлгі бойынша, өз бетінше көрсету

1.3. Сандық ұғымдар

2.1.3.3 көрнекі салыстыру жағдайында сұйықтықтар мен сусымалы заттардың мөлшерін білу (қай жерде көп/аз/көбірек/азырақ екенін көрсету)

2.1.3.4 сусымалы заттар мен сұйықтықтардың мөлшерін мұғалімге еліктеп, өз бетінше ауызша нұсқауларға сәйкес көбейту және азайту: "Көп жаса/ аз жаса ..."

2.1.3.6 санды атау: "мұнда қанша?" деген сұраққа жауап бергенде "көп / аз / көбірек / азырақ" сұйық, сусымалы қатты заттарды салыстыру кезінде

1.4. Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар

2.1.4.2 мұғалімнің өтініші бойынша ауыр/жеңіл затты таразымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты салыстыру нәтижелері бойынша көрсету

2.1.4.3 ауырлығы бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының салмағын атау: ("ауыр", "жеңіл", "ауырырақ", "жеңілірек")

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

2.1.5.1 мұғалім көрсеткендей, өтініші бойынша сұрақтарға жауап бере отырып, дене мүшелерінің орналасуын көрсету: жоғарғы жағында не бар? - бас, мойын, кеуде; төменде не бар? - аяқ; алдында не бар - бет, кеуде, асқазан; артқы жағы - бастың артқы жағы

2.1.5.2 көрсету бойынша, мұғалім үлгісі бойынша, сөздік нұсқаулар бойынша өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына

2.1.5.3 "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беру. "алыс, жақын, айналасында, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолдану

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

2.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейінірек", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түнде" сөздерімен байланыстыру

2.1.6.2 мұғалімнің/ересектердің нұсқауларын орындау: "алдымен - содан кейін"

2.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен - содан кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түн" сөздерін қолдану

2.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып сабақта режим сәттерінің, іс-әрекет түрлерінің реттілігін (тәртібін) сақтау

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

2.6.1.7 шеңбердің, сопақтың, шаршының, үшбұрыштың жазық үлгілерін сипап сезіну және көріп зерттеу

2.6.1.8 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелектерді, сопақ және үшбұрыш, төртбұрышты ойықшаларға салу

2.6.1.9 геометриялық пішіндердің үлгілерінен шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар үлгісіне сәйкес атауы бойынша таңдау

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

2.6.2.1 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды саусақпен құмға, жармаға еліктеу, үлгі бойынша, аты бойынша салу

2.6.2.2 тақтаға еліктеу бойынша, үлгі бойынша, аталуы бойынша бормен нүкте, түзу, қисық сызық сызу

2.6.2.3 таяқшаларды пайдаланып квадратты, үшбұрышты модельдеу

      3) 3 - сынып

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары


1 – тоқсан

1-2 апта білім алушыларды бақылау және тексеру
3 апта "Мен және менің отбасым"
4 апта "Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын"
5 апта" Көкөністер" 6 апта" Жемістер, жидектер"
7 апта" Менің ойыншықтарым" 8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1.Заттардың қасиеті

3.1.1.1 мұғаліммен бірлескен іс-әрекеттермен үлгі бойынша (бірдей затты, түсте, қызметте), "сол затты ал" көрсетілімі бойынша топтан затты бөліп алу

3.1.1.2 сөздік нұсқауларды орындау: "барлығы", "бірдей", "әрқайсысы", "әртүрлі"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

3.1.2.1 заттарды ені бойынша салыстыру кезінде көріп салыстыру, сипап сезіну әдістерін қолдану

3.1.2.2 заттарды еніне қарай салыстырғанда мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, мұғалімнің сөздік нұсқауы бойынша, өздігінен қолданба тәсілдерін пайдалану

3.1.2.3 сұраныс бойынша салыстырылып отырған екі кең, тар затты танып білу және көрсету

3.1.2.4 ені бойынша салыстыру кезінде 2 заттың әрқайсысының қасиетін атау: "Ені қандай..?"

3.1.2.5 заттарды топтарға бөлу (жіктеу) ені бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, сипаттаманың өлшемі бойынша (мұнда кең-тар)

3.1.2.6 өз бетінше, үлгі бойынша, көрсету арқылы ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың енін есепке алу

1.3. Сандық ұғымдар

3.1.3.1 екі топтағы заттарды көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша жұптастыру

3.1.3.2 нұсқауларды "барлық заттар, топтағы әрбір зат, жұп заттар" деген сөздермен орындау

3.1.3.3 екі топтағы заттардың санын жұптастыру әдісімен мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша, өзбетімен (көп, аз, бірдей) салыстыру

3.1.3.4 жұптық қатынастан кейін екі топтағы заттардың тең (бірдей) және тең емес санын (көп/аз) тану (қай жерде көп/аз/бірдей екенін көрсету)

3.1.3.7 көрсетілім бойынша заттардың санын көбейту және азайту (заттарды қосу, заттардың бір бөлігін алып тастау), ауызша нұсқау бойынша өз бетінше: "көп жаса/ аз жаса …"

1.4. Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар

3.1.4.1 мұғалімнің сұрауымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты қолға ұстап салыстыру нәтижелері бойынша ауыр/жеңіл затты көрсету

3.1.4.3 салмағы бойынша салыстырған кезде 2 заттың әрқайсысының салмағын атау: ("ауыр", "жеңіл", "ауырырақ", "жеңілірек", "салмағы бірдей")

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

3.1.5.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулар бойынша өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына

3.1.5.6 "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беру. "алыс, жақын, жақын, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолдану

3.1.5.2 өтініш бойынша дене мүшелерінің орналасуын көрсету: "оң – сол қолды, аяқты, көзді, құлақты, бетті көрсету

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

3.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір – кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

3.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір – кейін"деген сөздермен орындау

3.1.6.3 "Қашан …?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

3.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

3.6.1.1 текшені, брус, шарды үлгі бойынша, атауы бойынша тану

3.6.1.2 текшені, брус, шарды иллюстрацияларда, фотосуреттерді үлгі бойынша, атауы бойынша тану

3.6.1.3 ойын жағдаяттарында геометриялық денелердің атауларын (текше, брус, шар) өз сөзінде қолдану


2 – тоқсан

1 апта"Менің киімім"
2 апта "Менің аяқ киімім"
3 апта" Азық-түлік"
4 апта "Шай ыдыстары"
5 апта" Жиһаз"
6 апта" Жаңа жыл мерекесі"
7 апта" Жаңа жыл мерекесі"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

3.1.2.7 мұғалімнің көрсетуі бойынша, мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша, өз бетінше терең және ұсақ заттарды, объектілерді салыстыру кезінде көріп салыстыру, ұстап сезіну әдістерін қолдану

3.1.2.8 сұрау бойынша салыстырылып отырған екі терең - таяз затты танып білу және көрсету

3.1.2.9 заттарды іріктеуде тереңдігі бойынша топтарға бөлу (жіктеу), шама сипаттамасының атына қарай (мұнда терең, сол жерде таяз)

3.1.2.10 ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде заттардың тереңдігін есепке алу

3.1.2.11 белсенді сөйлеуде өз бетінше мұғалімге еліктеу арқылы заттың шамасын сипаттайтын сын есімдерді (үлкен, кіші, биік, аласа, жуан, жіңішке, ұзын, қысқа, кең, тар, терең, таяз) сан есімдерімен үйлестіру

1.4. Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар

3.1.4.2 мұғалімнің өтініші бойынша ауыр/жеңіл затты таразымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты салыстыру нәтижелері бойынша көрсету

3.1.4.3 салмағы бойынша салыстырған кезде 2 заттың әрқайсысының салмағын атау: ("ауыр", "жеңіл", "ауырырақ", "жеңілірек", "салмағы бірдей")

1.3. Сандық ұғымдар

3.1.3.5 екі бірдей ыдыста сұйықтықтар мен сусымалы заттардың тең мөлшерін тану (қай жерде көп / аз, бірдей екенін көрсет)

3.1.3.6 "Қанша?" деген сұраққа жауап бере отырып, заттардың, сұйықтардың және сусымалы заттардың топтарын (көп, аз, бірдей) салыстыру нәтижесін атау

3.1.3.8 көрсетілім бойынша сусымалы заттар мен сұйықтықтардың мөлшерін көбейту және азайту, ауызша нұсқау бойынша өз бетінше: "көп жаса/ аз жаса"

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

3.1.5.3 екі, үш затты бір-біріне қатысты орналастыру: еліктеу, үлгі бойынша, ауызша нұсқау арқылы "бұрын, артында, арасында, ішінде, үстінде"

3.1.5.4 берілген бағытта қозғалу:" алға, артқа, оңға, солға, бүйірге " еліктеу, ауызша нұсқаулық бойынша

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

3.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір – кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

3.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір – кейін"деген сөздермен орындау

3.1.6.3 "Қашан …?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

3.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

3.6.1.4 әртүрлі өлшемдегі тіктөртбұрыштардың жазық үлгілерін сипап сезіну және көру арқылы зерттеу

3.6.1.5 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелек, сопақ, шаршы, үшбұрышты, тікбұрышты кірістірулерді салу

3.6.1.6 геометриялық пішіндердің үлгілерінен үлгіге сәйкес шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыштар атауы бойынша таңдау

3.6.1.7 ойын жағдаяттарында өз сөзінде шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын қолдану


3 – тоқсан

1 апта "Қыс қызықтары"
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары"
4-апта "Үй құстары"
5-апта "Жабайы жануарлар"
6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік"
8-апта "Аналар күні"
9 апта "Наурыз мейрамы"

2.2. Сандарды тану, атау, жазу

3.2.2.1 қайта санаусыз сандық фигуралардағы нүктелер санын атау: 1, 2, 3, 4, 5

2.1. Санау әрекеті

3.2.1.1 1-ден 5-ке дейінгі топтағы заттардың есебін жүргізіңіз, мұғаліммен бірге, көрсетілім бойынша, өз бетінше орналастыру

3.2.1.2 барлық заттарды қайта санағаннан кейін қолмен шеңбер қимылын қолдану

3.2.1.3 "Қанша?" сұрағына жауап беру, соңғы санды атау, заттарды қайта санау кезінде атау

3.2.1.4 нұсқау бойынша көрсетілімге сәйкес мұғаліммен бірлесе 1-ден санап, жиынтықтан бір, екі, үш, төрт, бес затты таңдау ("3 қасық ал")

5.1. Тапсырмалар – драмалау

3.5.1.1 ашық нәтижемен 5 шегінде заттар санының өзгеруімен (көбеюі, азаюы) мұғалімнің заттық жағдаятты ойнауын (драматизациясын) бақылау

4.1. Шамаларды өлшеу

3.4.1.1 сұйықтықтың, сусымалы заттардың мөлшерін шартты шаралармен (қасықпен, стаканмен, шыныаяқпен) зерттелетін сан шегінде көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша өлшеу

3.4.1.2 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша зерттелетін сан шегінде заттың ұзындығы бойынша шартты өлшем салу

3.4.1.3 зерттелетін сан шегінде сұйықтықты, сусымалы затты өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін пайдаланылған шартты шаралар санын есептеуді жүзеге асыру

3.4.1.4 зерттелетін сан шегінде сұйықтықты, сусымалы затты өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін пайдаланылған шартты шаралардың санын цифрлармен белгілеу

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

3.1.5.5 затты жылжыту (мысалы, машина, доп):" алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге " көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

3.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір – кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

3.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір – кейін"деген сөздермен орындау

3.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

3.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

3.6.1.4 әртүрлі өлшемдегі тіктөртбұрыштардың жазық үлгілерін сипап сезіну және көру арқылы зерттеу

3.6.1.5 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелек, сопақ, шаршы, үшбұрышты, тікбұрышты кірістірулерді салу

3.6.1.6 геометриялық пішіндердің үлгілерінен үлгіге сәйкес шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыштар атауы бойынша таңдау

3.6.1.7 ойын жағдаяттарында өз сөзінде шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын қолдану

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

3.6.2.1 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды құмда саусақпен, жармаларды еліктеу арқылы, үлгі бойынша, аты бойынша бейнелеу

3.6.2.2 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды тақтаға бормен, фломастер, сызылмаған қағазға қарындашпен еліктеу, үлгі бойынша, атауы бойынша салу

3.6.2.3 таяқшаларды пайдаланып шаршыны, үшбұрышты, тіктөртбұрышты модельдеу

3.6.2.4 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш шаблонын және трафаретін өз бетінше сызу

3.6.2.5 көрсету бойынша, өз бетімен шеңбердің, сопақшаның, квадраттың, үшбұрыштың, тіктөртбұрыштың ішін штрихтап сызу


4 – тоқсан

1 апта "Ағаштар" 2-апта "Гүлдер" 3-апта "Жәндіктер"
4-апта "Көктемге арналған киімдер"
5-апта Балықтар 6-апта "Жемістер"
7-апта "Көкөністер"
8-апта "Жидектер"
9-апта "Жазғы киімдер";
"Балаларға арналған жазғы қызықтар"

2.2. Сандарды тану, атау, жазу

3.2.2.1 қайта санаусыз сандық фигуралардағы нүктелер санын атау: 1, 2, 3, 4, 5

2.1. Санау әрекеті

3.2.1.1 1-ден 5-ке дейінгі топтағы заттардың есебін жүргізіңіз, мұғаліммен бірге, көрсетілім бойынша, өз бетінше орналастыру

3.2.1.2 барлық заттарды қайта санағаннан кейін қолмен шеңбер қимылын қолдану

3.2.1.3 "Қанша?" сұрағына жауап беру, соңғы санды атау, заттарды қайта санау кезінде атау

3.2.1.4 нұсқау бойынша көрсетілімге сәйкес мұғаліммен бірлесе 1-ден санап, жиынтықтан бір, екі, үш, төрт, бес затты таңдау ("3 қасық ал")

2.2. Сандарды тану, атау, жазу

3.2.2.2 1-ден 5-ке дейінгі сандық сандарды мұғалімге, жадына сүйеніп атау

3.2.2.3 1, 2, 3, 4, 5 сандарын үлгі бойынша, сипап сезу арқылы, көзбен көріп, аты бойынша тану

3.2.2.4 иілгіш материалмен (ермексаз, саз, қамыр)1-5 сандарын модельдеу

3.2.2.5 1-5 сандарының контурлық кескіндерін бояу, штрихтау, сызу

3.2.2.6 сандарды сәйкестендіру, сандардың әрқайсысына қатысты заттар саны: 1,2,3,4,5

3.2.2.7 заттардың санын 1,2,3,4,5 саусақ санымен салыстыру

3.2.2.8 1-ден 5-ке дейінгі сандары бар карточкаларды көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша сан қатарына реті бойынша қою

4.2. Шамалардың өлшем бірліктері

3.4.2.1 1 тг, 2 тг, 5 тг тиындарды үлгі бойынша, атауы бойынша тану

3.4.2.2 "Дүкен" ойынында 1 тг, 2 тг, 5 тг тиындарды пайдалану

2.3. Жиындар мен сандарды салыстыру, сан құрамы

3.2.3.1 заттардың топтарын жұптастыру тәсілімен, 5 шамасында қайта есептеу тәсілімен салыстыру

3.2.3.2 еліктеу, үлгі бойынша заттарды екі топқа 2, 3, 4, 5 жиынтығын орналастыру

5.1. Тапсырмалар – драмалау

3.5.1.2 ашық нәтижемен 5 шегінде заттар санын өзгерту бойынша ойын әрекеттерін педагогпен бірлесіп, көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша орындау

3.5.1.3 "қанша болды (қалды)?" сұрағына жауап табу заттарды қайта санау арқылы

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

3.1.5.7 бірнеше заттарды (ойыншықтарды) олардың суреттерін (суреттерін) көрсету бойынша қатарға, үлгі бойынша, "ойыншықтарды қатарға қой" нұсқаулығы бойынша орналастыру

3.1.5.8 мұғалімнің көрсетуі және ауызша нұсқаулары бойынша "шеткі, бірінші, соңғы, бұрын, кейін, артта" кезектілігін сақтау

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

3.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір – кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

3.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір – кейін"деген сөздермен орындау

3.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

3.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау

3.1.6.5 нұсқаулыққа сәйкес иллюстрациялық материалды (визуалды кестені) қолдана отырып, сабақта режимдік сәттердің, іс-әрекеттің реттілігін табу" Суреттерді ретімен орналастыр, алдымен не, содан кейін"

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

3.6.1.4 әртүрлі өлшемдегі тіктөртбұрыштардың жазық үлгілерін сипап сезіну және көру арқылы зерттеу

3.6.1.5 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелек, сопақ, шаршы, үшбұрышты, тікбұрышты кірістірулерді салу

3.6.1.6 геометриялық пішіндердің үлгілерінен үлгіге сәйкес шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыштар атауы бойынша таңдау

3.6.1.7 ойын жағдаяттарында өз сөзінде шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын қолдану

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

3.6.2.1 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды құмда саусақпен, жармаларды еліктеу арқылы, үлгі бойынша, аты бойынша бейнелеу

3.6.2.2 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды тақтаға бормен, фломастер, сызылмаған қағазға қарындашпен еліктеу, үлгі бойынша, атауы бойынша салу

3.6.2.3 таяқшаларды пайдаланып шаршыны, үшбұрышты, тіктөртбұрышты модельдеу

3.6.2.4 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш шаблонын және трафаретін өз бетінше сызу

3.6.2.5 көрсету бойынша, өз бетімен шеңбердің, сопақшаның, квадраттың, үшбұрыштың, тіктөртбұрыштың ішін штрихтап сызу

      4) 4 - сынып

Ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары


1 - тоқсан

1-2 апта білім алушыларды бақылау және тексеру
3 апта "Мен және менің отбасым"
4 апта "Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын"
5 апта "Көкөністер"
6 апта "Жемістер, жидектер"
7 апта "Менің ойыншықтарым"
8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Заттардың қасиеті

4.1.1.1 сөздік нұсқауларды орындау: "барлығы", "бірдей", "әрқайсысы", "әртүрлі"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

4.1.2.1 екі затты көлемі, ұзындығы, биіктігі, ені, қалыңдығы, тереңдігі бойынша көріп салыстыру әдісімен, беттестіру тәсілдерімен салыстыру

4.1.2.2 екі затты салыстыру жағдайында өлшемдік белгісін аты бойынша тану: үлкен/кішкентай, биік/төмен, қалың/жұқа, ұзын/қысқа, кең/тар терең / таяз

4.1.2.3 сұраққа жауап беру кезінде заттың шамасының белгісін атау: "ұзындығы/ ені/биіктігі, қалыңдығы, өлшемі қандай?"

4.1.2.4 заттарды ұзындығы/ ені/биіктігі, қалыңдығы, өлшемі бойынша үлгі бойынша, сипаттамасы бойынша атауы бойынша топтарға бөлу

4.1.2.5 көлемі, ұзындығы, ені, биіктігі, қалыңдығы бойынша көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша 3-5 затты ретімен қатарға қою

4.1.2.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша өлшем сипаттамалары ұқсас заттарды жұп жасау: бірдей ұзындық, бірдей биіктік, бірдей қалыңдық, ені бірдей

4.1.2.7 ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде көрсету бойынша, үлгі бойынша, өздігінен заттардың мөлшерін есепке алу

4.1.2.8 белсенді сөйлеуде өз бетінше мұғалімге еліктеу арқылы заттың көлемін сипаттайтын сын есімдерді (үлкен текше, кішкентай қасық, үлкен алма) және (ұзын таспа, қысқа лента) сан есімдерімен үйлестіру

1.3. Сандық ұғымдар

4.1.3.1 заттарды көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша жұптастыру

4.1.3.2 нұсқауларды "барлығы", "әрқайсысы", "барлығында", "жұп", "артық", "жетіспейді" деген сөздермен орындау

4.1.3.3 екі топтағы заттардың санын мұғалімнің көрсетуі бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша, өз бетінше (көп, аз, бірдей) жұптастыру арқылы салыстыру

4.1.3.4 жұптық қатынастан кейін екі топтағы заттардың тең (бірдей) және тең емес санын (көп/аз) тану (қай жерде көп/аз/бірдей екенін көрсету)

4.1. Шамаларды өлшеу

4.4.1.1 сұйық, сусымалы заттардың мөлшерін шартты өлшемдермен (қасық, стақан, кесе) көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша 5 рет шамасында өлшеу

4.4.1.3 сұйықтықты, сусымалы затты өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін пайдаланылған шартты шаралар санын 5 шамасында есептеуді жүзеге асыру

4.4.1.4 сұйықты, сусымалы заттарды өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін қолданылатын шартты өлшемдердің санын 5 шамасында сандармен көрсету

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

4.1.5.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулар бойынша өзіне қатысты заттарды (ойыншықтарды) ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, айналасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына

4.1.5.2 көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулар бойынша екі, үш затты бір-біріне қатысты орналастыру: "алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде, астында"

4.1.5.5 "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беру. "алыс, жақын, жақын, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолдану

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

4.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір - кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

4.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір - кейін" деген сөздермен орындау

4.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

4.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау

4.1.6.5 иллюстрацияларда тәулік бөліктеріне тән өзіндік іс-әрекет түрлерін тану: таңертең, түстен кейін, кешке, түнде

4.1.6.6. жыртылатын күнтізбе мен табель күнтізбесін пайдалану тәсілдерін байқау

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

4.6.1.1 текшені, брус, шарды үлгі бойынша, атауы бойынша тану

4.6.1.2 текшені, брус, шарды иллюстрацияларда, фотосуреттерді үлгі бойынша, атауы бойынша тану

4.6.1.3 ойын жағдаяттарында геометриялық денелердің атауларын (текше, брус, шар) өз сөзінде қолдану

4.6.1.4 шеңберлердің, сопақтардың, шаршылардың, үшбұрыштардың, әртүрлі өлшемдегі төртбұрыштардың жазық үлгілерін сипап сезіну арқылы зерттеу

4.6.1.9 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын өз сөзінде қолдану

4.6.1.5 геометриялық пішіндердің үлгілерін түсі, пішіні, өлшемі бойынша топтастыру

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

4.6.2.1 үлгі бойынша, көрсету бойынша құрастыру үшін геометриялық фигуралардың үлгілерін пайдалану

4.6.2.2 нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, сопақшаларды, квадраттарды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды саусақпен құмға, жармаға еліктеп, үлгі бойынша, аты бойынша бейнелеу


2 - тоқсан

1 апта "Менің киімім"
2 апта "Менің аяқ киімім"
3 апта "Азық-түлік"
4 апта "Шай ыдыстары"
5 апта "Жиһаз"
6 апта "Жаңа жыл мерекесі"
7 апта "Жаңа жыл мерекесі"

1.2. Шаманы білдіретін ұғымдар

4.1.2.1 екі затты көлемі, ұзындығы, биіктігі, ені, қалыңдығы, тереңдігі бойынша көріп салыстыру әдісімен, беттестіру тәсілдерімен салыстыру

4.1.2.2 екі затты салыстыру жағдайында өлшемдік белгісін аты бойынша тану: үлкен/кішкентай, биік/төмен, қалың/жұқа, ұзын/қысқа, кең/тар терең / таяз

4.1.2.3 сұраққа жауап беру кезінде заттың шамасының белгісін атау: "ұзындығы/ ені/биіктігі, қалыңдығы, өлшемі қандай?";

4.1.2.7 ойын, тұрмыстық, заттық әрекеттерде көрсету бойынша, үлгі бойынша, өздігінен заттардың мөлшерін есепке алу

4.1.2.8 белсенді сөйлеуде өз бетінше мұғалімге еліктеу арқылы заттың көлемін сипаттайтын сын есімдерді (үлкен текше, кішкентай қасық, үлкен алма) және (ұзын таспа, қысқа лента) сан есімдерімен үйлестіру

1.3. сандық ұғымдар

4.1.3.6 "жетіспейтін" заттарды қосу, "артық" заттарды алу арқылы салыстырылатын екі топтағы заттардың санын теңестіру

4.1.3.7 ойындағы және өмірлік жағдайдағы сандық сипаттарды ескеру

4.1.3.5 "Қанша?" деген сұраққа жауап бере отырып, заттардың, сұйықтардың және сусымалы заттардың топтарын (көп, аз, бірдей) салыстыру нәтижесін атау

2.1. Санау әрекеті

4.2.1.1 1-7 (мүмкін болса, 8, 9, 10) затты мұғаліммен бірлесе отырып, көрсету бойынша, нұсқау бойынша санау арқылы бөлу ("5 текшені ал")

4.2.1.2 барлық заттарды қайта санағаннан кейін қолмен шеңбер қимылын қолдану

4.2.1.3 "Қанша?" сұрағына жауап беру, соңғы санды атау, заттарды қайта санау кезінде атау

4.2.1.4 ойында, күнделікті жағдайларда, режим сәтінде санау әрекеттерін қолдану

5.1 Тапсырмалар - драмалау

4.5.1.1 ашық нәтижемен 5 шегінде заттар санының өзгеруімен (көбеюі, азаюы) мұғалімнің заттық жағдаятты ойнауын (драматизациясын) бақылау

4.1. Шамаларды өлшеу

4.4.1.2 шартты өлшемді заттың ұзындығы бойынша 5 рет көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша орындау

4.4.1.3 5 шегінде заттың ұзындығын өлшеу үшін пайдаланылған шартты шаралардың санын есептеуді жүзеге асыру

4.4.1.4 сұйықты, сусымалы заттарды өлшеу, заттың ұзындығын өлшеу үшін қолданылатын шартты өлшемдердің санын 5 шамасында сандармен көрсету

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

4.1.5.3 берілген бағытта қозғалу: "алға, артқа, оңға, солға, бүйірге" көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша

4.1.5.4 затты жылжыту (мысалы, машина, доп):" алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге " көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

4.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір - кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

4.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір - кейін"деген сөздермен орындау

4.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

4.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

4.6.1.6 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға кірістіру

4.6.1.7 әртүрлі өлшемдегі геометриялық фигуралардың үлгілерінен, түстері бойынша шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар, тіктөртбұрыштар үлгісіне сәйкес атауы бойынша таңдау

4.6.1.9 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын өз сөзінде қолдану

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

4.6.2.3 нүктелер, түзулер, қисық сызықтар, шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар, тіктөртбұрыштар, қарындаш, фломастермен сызылмаған қағазға еліктеу, үлгі бойынша, атауы бойынша салу

4.6.2.4 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш шаблонын және трафаретін өз бетінше сызу

4.6.2.5 көрсету бойынша, өз бетімен шеңбердің, сопақшаның, квадраттың, үшбұрыштың, тіктөртбұрыштың ішін штрихтап сызу


3 - тоқсан

1 апта "Қыс қызықтары"
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары"
4-апта "Құс еті" 5-апта "Жабайы жануарлар"
6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік"
8-апта "Аналар күні"
9 апта "Наурыз мейрамы"

1.3. Сандық ұғымдар

4.1.3.6 "жетіспейтін" заттарды қосу, "артық" заттарды алу арқылы салыстырылатын екі топтағы заттардың санын теңестіру

4.1.3.7 ойындағы және өмірлік жағдайдағы сандық сипаттарды ескеру

4.1.3.5 "Қанша?" деген сұраққа жауап бере отырып, заттардың, сұйықтардың және сусымалы заттардың топтарын (көп, аз, бірдей) салыстыру нәтижесін атау

2.1. Санау әрекеті

4.2.1.1 1-7 (мүмкін болса, 8, 9, 10) затты мұғаліммен бірлесе отырып, көрсету бойынша, нұсқау бойынша санау арқылы бөлу ("5 текшені ал")

4.2.1.2 барлық заттарды қайта санағаннан кейін қолмен шеңбер қимылын қолдану

4.2.1.3 "Қанша?" сұрағына жауап беру, соңғы санды атау, заттарды қайта санау кезінде атау

4.2.1.4 ойында, күнделікті жағдайларда, режим сәтінде санау әрекеттерін қолдану

2.2. Сандарды тану, атау, жазу

4.2.2.1 1-ден 7-ге дейінгі сандық сандарды атау (мүмкіндігінше 10-ға дейін) мұғалімге, сандық қатарға, жадқа сүйене отырып, ретімен көрсету

4.2.2.2 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (мүмкіндігінше 8,9 және 10 саны) үлгі бойынша, аты бойынша сипап сезу, көру арқылы сандарды тану

4.2.2.3 иілгіш материалды (ермексаз, саз, қамыр) пайдаланып 1-7 сандарын (мүмкіндігінше 0, 8, 9) модельдеу

4.2.2.4 1-7 сандарының контурлық кескіндерін бояу, штрихтау, сызу (мүмкіндігінше 8,9 және 10 сандары)

4.2.2.5 сандарды сәйкестендіру, сандардың әрқайсысына қатысты заттар саны: 0,1,2,3,4,5,6,7 (мүмкіндігінше 8,9 және 10 саны)

4.2.2.6 1-ден 7-ге дейінгі заттардың санын (мүмкіндігінше 8, 9 және 10) саусақтардың санымен салыстыру

4.2.2.7 1-ден 7-ге дейінгі (мүмкіндігінше 10-ға дейін) сандары бар карточкаларды көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша сандық қатарға олардың орналасу реті бойынша қою

4.2. Шамалардың өлшем бірліктері

4.4.2.1 1 тг, 2 тг, 5 тг, 10 тг тиындарды үлгі бойынша, атауы бойынша тану

4.4.2.2 "Дүкен" ойынында 1 тг, 2 тг, 5 тг, 10 тг тиындарды пайдалану

3.1. Жиындар мен сандарды қосу

4.3.1.1 көрсетілім бойынша заттардың, сұйықтықтардың және сусымалы заттардың санын көбейту, ауызша нұсқау бойынша өз бетіңізше: "көбірек жаса...".

4.3.1.2 сұраққа жауап беру: "Қостыңыз ба (толтырдыңыз, толықтырдыңыз) көбейді ме, азайды ма?"

4.3.1.3 ойын жағдайында заттардың, сұйықтықтардың және сусымалы заттардың көбеюін "+" (қосу) белгісімен белгілеу

4.3.1.4 ойын жағдаяттарында "=" (тең) белгісімен заттардың, сұйықтықтардың және сусымалы заттардың мөлшерлерінің теңдігін көрсету

4.3.1.5 педагогпен бірлескен қызметте, көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша үлгі бойынша сандары, "+" (қосу), "=" (тең) белгілері бар карточкаларды пайдалана отырып, заттық – тәжірибелік әрекет бойынша 5 шамасында қосуға мысалдар құрастыру

5.1. Тапсырмалар - драмалау

4.5.1.2 ашық нәтижемен 5 шегінде заттар санын өзгерту бойынша ойын әрекеттерін педагогпен бірлесіп, көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша орындау

4.5.1.3 "қанша болды (қалды)?" сұрағына жауап табу заттарды қайта санау арқылы

4.5.1.4 ауызша нұсқау бойынша еліктеу, үлгі бойынша мұғаліммен бірлескен іс-әрекетте 5 шамасындағы сандармен "+" (қосу), "=" (тең) белгілері бар тақтайшаларды пайдаланып драматизация ізі бойынша қосуға мысалдар құрастыру

1.4. Заттардың ауырлығын білдіретін ұғымдар

4.1.4.2 мұғалімнің өтініші бойынша ауыр/жеңіл затты таразымен ауырлық дәрежесі бойынша екі затты салыстыру нәтижелері бойынша көрсету

4.1.4.3 салмағы бойынша салыстырған кезде 2 заттың әрқайсысының салмағын атау: ("ауыр", "жеңіл", "ауырырақ", "жеңілірек", "салмағы бірдей")

4.1.4.4 заттарды салмағы бойынша топтастыру (ауыр/жеңіл)

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

4.1.5.6 бірнеше заттарды (ойыншықтарды) көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, нұсқауларға сәйкес қатарға орналастыру: "ойыншықтарды қатарға қой"

4.1.5.7 мұғалімнің көрсетуі мен ауызша нұсқауы бойынша заттар мен олардың бейнелерінің ретін бақылау" шеткі, бірінші, соңғы, арасында"

4.1.5.8 мұғалімнің сұрауы бойынша бірінші, соңғы, шеткі заттарды, кез келгеннен кейінгі, қатардағы кез келгеннің алдында тұрған заттарды көрсету

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

4.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір - кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

4.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір - кейін"деген сөздермен орындау

4.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

4.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

4.6.1.8 сипап сезе отырып ("сиқырлы қап" ойыны) шар, текше, брус, шеңбер, сопақ, тікбұрыш, үшбұрышты таба алу

4.6.1.9 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын өз сөзінде қолдану

4.6.1.3 ойын жағдаяттарында геометриялық денелердің атауларын (текше, брус, шар) өз сөзінде қолдану

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

4.6.2.3 нүктелер, түзулер, қисық сызықтар, шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар, тіктөртбұрыштар, қарындаш, фломастермен сызылмаған қағазға еліктеу, үлгі бойынша, атауы бойынша салу

4.6.2.4 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш шаблонын және трафаретін өз бетінше сызу

4.6.2.5 көрсету бойынша, өз бетімен шеңбердің, сопақшаның, квадраттың, үшбұрыштың, тіктөртбұрыштың ішін штрихтап сызу


4 - тоқсан

1 апта "Ағаштар" 2-апта "Гүлдер" 3-апта "Жәндіктер"
4-апта "Көктемге арналған киімдер"
5-апта Балықтар 6-апта "Жемістер"
7-апта "Көкөністер"
8-апта "Жидектер"
9-апта "Жазғы киімдер";
"Балаларға арналған жазғы қызықтар"

2.1. Санау әрекеті

4.2.1.1 1-7 (мүмкін болса, 8, 9, 10) затты мұғаліммен бірлесе отырып, көрсету бойынша, нұсқау бойынша санау арқылы бөлу ("5 текшені ал")

4.2.1.2 барлық заттарды қайта санағаннан кейін қолмен шеңбер қимылын қолдану

4.2.1.3 "Қанша?" сұрағына жауап беру, соңғы санды атау, заттарды қайта санау кезінде атау

4.2.1.4 ойында, күнделікті жағдайларда, режим сәтінде санау әрекеттерін қолдану

2.2. Сандарды тану, атау, жазу

4.2.2.1 1-ден 7-ге дейінгі сандық сандарды атау (мүмкіндігінше 8, 9, 10-ға дейін) мұғалімге, сандық қатарға, жадқа сүйене отырып, ретімен көрсету

4.2.2.2 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (мүмкіндігінше 8,9 және 10 саны) үлгі бойынша, аты бойынша сипап сезу, көру арқылы сандарды тану

4.2.2.3 иілгіш материалды (ермексаз, саз, қамыр) пайдаланып 1-7 сандарын (мүмкіндігінше 0, 8, 9) модельдеу

4.2.2.4 1-7 сандарының контурлық кескіндерін бояу, штрихтау, сызу (мүмкіндігінше 8,9 және 10 сандары)

4.2.2.5 сандарды сәйкестендіру, сандардың әрқайсысына қатысты заттар саны: 0,1,2,3,4,5,6,7 (мүмкіндігінше 8,9 және 10 саны)

4.2.2.6 1-ден 7-ге дейінгі заттардың санын (мүмкіндігінше 8, 9 және 10) саусақтардың санымен салыстыру

4.2.2.7 1-ден 7-ге дейінгі (мүмкіндігінше 10-ға дейін) сандары бар карточкаларды көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша сандық қатарға олардың орналасу реті бойынша қою

4.2.2.8 үлгі бойынша сандарды жадыда сақтап саусақпен құмға, жармаға, оқушыға ыңғайлы етіп жазу

4.2.2.9 үлгі бойынша сандарды жадыда сақтап бормен тақтаға, сызылмаған қағазға, қарындаш, фломастер, үлкен торға оқушыға ыңғайлы етіп жазу

2.3. Жиындар мен сандарды салыстыру, сан құрамы

4.2.3.1 екі топтағы заттардың санын жұптастыру әдісімен, 7 (10) шамасында қайта есептеу тәсілімен салыстыру

4.2.3.2 еліктеу, үлгі бойынша заттарды екі топқа 2, 3, 4, 5, 6, 7 ( 8, 9, 10) жиынтығын орналастыру

3.2. Жиындар мен сандарды алу

4.3.2.1 ауызша нұсқау бойынша өз бетінше, көрсетілім бойынша заттардың, сұйықтықтардың, сусымалы заттардың санын азайту: "Азырақ жаса ...".

4.3.2.2 сұраққа жауап беру: "Алдық, көп қалды ма немесе аз қалды ма?"

4.3.2.3 ойын жағдайларында заттар, сұйықтықтар, сусымалы заттар санының азаюын "–" (азайту) белгісімен белгілеу

4.3.2.4 педагогпен бірлескен қызметте, көрсетілім бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша үлгі бойынша сандары, " - "(азайту), "=" (тең) белгілері бар карточкаларды пайдалана отырып, заттық – тәжірибелік әрекет бойынша 5 шамасында азайтуға мысалдар құрастыру

5.1. Тапсырмалар - драмалау

4.5.1.2 ашық нәтижемен 5 шегінде заттар санын өзгерту бойынша ойын әрекеттерін педагогпен бірлесіп, көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша орындау

4.5.1.3 "қанша болды (қалды)?" сұрағына жауап табу заттарды қайта санау арқылы

4.5.1.5 ауызша нұсқау бойынша мұғаліммен бірлескен іс-әрекетте 5 шамасында "-" (азайту), "=" (тең) сандары мен белгілері бар тақталарды пайдаланып, драматизация ізі бойынша еліктеу арқылы, үлгі бойынша азайтуға мысалдар құрастыру

1.5. Кеңістіктік ұғымдар

4.1.5.9 көрнекі үлгі бойынша (моншақтар, мозаика)заттардың кезектесу тәртібін, заттарды қатарға кезектестіру тәртібін орындау

4.1.5.10 ауызша нұсқауларды орындау тәртібін белгілеу ("Шалқан" ертегісін сахналау)

4.1.5.11 ойын және өмірлік жағдаяттардағы реттілікті қолдану (мысалы, көрнекі кесте)

4.1.5.12 шығармашылық жеке және топтық жұмыстарды орындау кезінде фланелографта, магниттік тақтада, парақта еліктеу, үлгі бойынша (ортада, ортада, жоғарыда, төменде, оң жақта, сол жақта) жазық кескіндерді орналастыру.

1.6. Уақытты білдіретін ұғымдар

4.1.6.1 өз өміріндегі оқиғаларды, режимдік сәттерді "алдымен – кейін", "қазір - кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде" сөздерімен байланыстыру

4.1.6.2 мұғалімнің/ересек адамның нұсқауларын "алдымен – кейін", "қазір - кейін"деген сөздермен орындау

4.1.6.3 "Қашан ...?" деген сұраққа жауап беру. "алдымен-содан", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

4.1.6.4 иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып, сабақтағы әрекеттер тізбегін қадағалау

6.1. Геометриялық денелер мен фигуралар

4.6.1.8 сипап сезе отырып ("сиқырлы қап" ойыны) шар, текше, брус, шеңбер, сопақ, тікбұрыш, үшбұрышты таба алу

4.6.1.9 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын өз сөзінде қолдану

4.6.1.3 ойын жағдаяттарында геометриялық денелердің атауларын (текше, брус, шар) өз сөзінде қолдану

6.2. Геометриялық пішіндерді құрастыру, модельдеу және салу

4.6.2.3 нүктелер, түзулер, қисық сызықтар, шеңберлер, сопақшалар, шаршылар, үшбұрыштар, тіктөртбұрыштар, қарындаш, фломастермен сызылмаған қағазға еліктеу, үлгі бойынша, атауы бойынша салу

4.6.2.4 шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш шаблонын және трафаретін өз бетінше сызу

4.6.2.5 көрсету бойынша, өз бетімен шеңбердің, сопақшаның, квадраттың, үшбұрыштың, тіктөртбұрыштың ішін штрихтап сызу

  бұйрығына
20-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
316 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Айналадағы әлем" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Айналадағы әлем" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Зияты орташа түрде зақымдалған мектеп оқушыларын оқытудың негізгі мазмұны өмірлік дағдылар, қоғамға қолайлы мінез-құлық дағдылары болып табылады, оларды меңгеру білім алушылардың күнделікті типтік жағдайларда көмекке мұқтаждығын азайтуға көмектеседі. Академиялық білімді қалыптастыру аясында білім алушылардың мүмкіндіктер қоры аз, себебі танымдық іс-әрекеттің мақсатты әдістерін қалыптастырудағы айқын қиындықтары байқалады.

      3. Бағдарламаның мақсаты білім алушыларда жақын қоршаған ортаның объектілері мен құбылыстары туралы түсініктерін қалыптастыру, білім алушыларды оқыту мен алғашқы әлеуметтендірудің түзете-дамыту функциясын жүзеге асыру болып табылады.

      4. Бағдарламаның оқу мақсаттары:

      1) өзі және қоршаған әлем туралы түсініктерін қалыптастыру;

      2) адам өміріне қажетті тұрмыстық заттар туралы қарапайым түсініктерді қалыптастыру;

      3) әлеуметтік дағдылар мен құзыреттерді, микроәлеуметтік орта туралы қарапайым түсініктерді қалыптастыру;

      4) дербестікті дамыту, оқушылардың белсенділігін қолдау.

      5. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері :

      1) айналадағы адамдардың, өсімдіктердің, жануарлардың, табиғат құбылыстарының алуан түрлілігіне қызығушылықты ояту;

      2) танымдық белсенділікті, негізгі психикалық функцияларды (қабылдау, есте сақтау, зейін, ойлау, мінез-құлық пен белсенділікті реттеу) дамыту;

      3) сөйлеу тілі және қарым-қатынастың басқа түрлері арқылы айналадағылармен қарым-қатынас жасау қабілетін қалыптастыру, оқушылардың сөздік қорын молайту;

      4) табиғи, әлеуметтік және технологиялық ортада қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      6. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде мыналарды ескеру қажет:

      1) ұжымдық оқыту жағдайындағы оқушылардың танымдық белсенділігінің төмендігін;

      2) фронтальды жұмыста қолданылатын мұғалімнің бағыттаушы, ынталандырушы көмегіне әлсіз реакциясын;

      3) сөйлеудің коммуникативтік, реттеуші, жоспарлау функцияларының өрескел дамымауы;

      4) қырық бес минут ішінде бір оқу пәнінің мазмұнына назар аудару және өз белсенділігін қамтамасыз ету үшін кіші жастағы оқушылардың шағын ресурсын;

      5) қалыптастырып жатқан дағдыларды машықтандырудың қиындықтарын.

      7. Педагогикалық іс-шаралар ересектермен және балалармен әрекеттесуды, ынтымақтастықты орнатуды қамтитын дағдалардың қажетті алғышарттары мен меңгеру амалдарын қалыптастыруға бағытталған.

      8. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту мен тәрбиелеу үрдісін ұйымдастыру арнайы педагогика қағидаларына негізделеді.

      9. Педагогтер оқушылардың өзіндік ерекшеліктеріне қарай, өзіндік қарқынмен даму құқығын құрметтейді; өзгермелі мүмкіндіктерді үнемі зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды, оқушылардың дағдыларды дамыту мен меңгерудегі минималды жетістіктерін тіркейді. Кез келген прогресс оқудың оң нәтижесі ретінде қарастырылады.

      10. Педагогтер осы Бағдарламадан әрбір білім алушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын, сондай-ақ білім алушылардың жеке мүмкіндіктері мен тұлғалық және білім алудағы жеке жетістіктерін бағалау нәтижелерін ескере отырып, әдістерді, нысандарды, оқу-әдістемелік құралдарды дербес таңдайды.

      11. Оқу-тәрбиелеу үрдісі оқудың барлық кезеңінде пәндік іс-әрекет негізінде құрылады. Оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыратын пәндік ортаны құру кезінде келесі ережелер сақталады:

      1) дағдылар мен біліктіліктерді қалыптастыруды сол дағдылар қолданылатын жағдайға барынша жақын жағдаятында жүзеге асыру, бұл білім мен дағдыны жаңа жағдаятына көшірудегі елеулі қиындықтарға байланысты;

      2) сабақты ұйымдастыруға арналған бөлмелерді жабдықтау нақты өмірлік жағдайларды бейнелеуі керек;

      3) оқушылардың мүмкіндіктерінің өзгеруіне сәйкес пәндік ортаны өзгерту (күрдендіру, кеңейту).

      12. Әрбір сабақтың мазмұны оқушыға іс-әрекеттің әр түрлерін (пәндік, ойын, сөйлеу, құрдастарымен және ересектермен қарым-қатынас) пайдалана отырып, түрлі анализаторларға негізделіп жақын әлеуметтік және пәндік ортаның ерекшеліктерін, өз қабілетін тануына ықпал етеді. Мұғалімдер бір сабақта әртүрлі пәндердің мазмұнын интеграциялау арқылы біріктіреді.

      13. Білім берудің интеграцияланған сипаты мектептегі оқудың алғашқы 2-4 жылында пәндік емес білім беру арқылы жүзеге асырылады, кейін ол пәндік оқытуға кезең-кезеңімен ауысады. Оқушылардың пәндік емес оқыту кезінде мақсатты іс-әрекетін ұйымдастыру үшін өтпелі тақырыптық жоспарлау қолданылады.

      14. Бағдарлама оқу жылының әр аптасы үшін өтпелі ортақ тақырыпты анықтайды. Тақырыптарды және олардың реттілігін анықтау кезінде "Мен баламын" концентрінен (оқушының өзі туралы түсініктерін қалыптастыру, өзіне деген оң көзқарасын қалыптастыру) "Бала және оның әлемі" концентріне (жақын ортасы жайлы: оның отбасы, үйі, ойыншықтары, мектебі, сыныбы, сыныптастары туралы түсінік қалыптастыру) және одан әрі "Бала және үлкен әлем" концентріне (өсімдіктер, жануарлар әлемі, табиғат құбылыстары) өту қағидасы қолданылған.

      15. Қайталауды және бірте-бірте кеңейтуді, оқытылатын ұғымдарды, лексиканы, фразеологизмдерді, практикалық жаттығуларды күрделендіріп отыруды көздейтін концентрлік қағидасына сәйкес өтпелі тақырыптар әр сыныпта ортақ тақырып ретінде қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі аймақтық ерекшеліктерді және оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, пәнге және ортақ тақырыптардың ретіне өзгерістер енгізе алады.

      16. Білім алушыларда ойлаудың, қарым-қатынастың, сөйлеу тілінің (оның жоқтығына дейін) дамуында спецификалық проблемалары бар. Бұл проблемаларды компенцациялау әрбір жеке жағдайда педагогикалық құралдар арқылы жүзеге асады. Сөйлеуді түсінуді дамыту, вербальды және баламалы қарым-қатынас құралдарын қалыптастыру, оқушылардың бейнелеу-әрекеттік ойлауын дамыту бойынша жүйелі жұмыстар бірізділікпен жүргізіледі. Мұғалімнің сөйлеуі, өзінің және балалардың іс-әрекетін сөйлеумен сүйемелдеуі мөлшерлі және оқушыларға түсінікті болуы керек.

      17. Оқыту үрдісі тек мазмұнды ғана емес, ұйымдастыру формаларын да қатаң реттеуді қарастырмайды. Академиялық білімді қалыптастыруға бағытталған сабақты дәстүрлі түрде өткізудің тиімділігі төмен.

      18. Сабақты ұйымдастырған кезде әр оқушыға қажеттілік туындаған сәтте іс-әрекет түрін өзгертуге немесе демалуға болатындай мүмкіндікті қарастырады. Жеке жұмысты орындау, жеке қарқынмен жұмыс жасау, мұғалімнің жеке көмегін алу үшін жағдайлар жасалады.

      19. Оқушыларға сабақ барысында сыныпта еркін қозғалуға, оқу тапсырмаларын үстел басында, кілемде отырып, тұрып, сыныптастарымен бірлесіп орындауға, сыныптастарының жұмысын бақылауға мүмкіндік беріледі.

      20. Арнайы педагогика қағидаларына сәйкес құрылған педагогикалық іс-шаралар оқушылардың өзіндік белсенділігін, олардың бастамашылдығы мен дербестігін дамытуға бағытталған. М.Монтессоридің педагогикалық жүйесін арнайы дайындалған пәндік дамытушылық ортада басқа арнайы педагогикалық әдістер мен технологиялармен ұштастыра пайдалану ұсынылады.

      21. Бағдарламаны игеру барысында білім алушылардың белсенділігі мен дербестігі қалыптасатын қызметтің негізгі түрлері:

      1) қоғамдық өмірдің құбылыстарын, жанды және жансыз табиғатын бақылау;

      2) пәндік-практикалық қызмет;

      3) ойын әрекеттері және ойын іс-әрекеті;

      4) әлеуметтік-тұрмыстық іс-әрекет;

      5) білім алушылармен және жақын ортаның ересектерімен қарым-қатынас;

      6) оқу қызметі (оқушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес).

      22. "Айналадағы әлем" пәні бойынша сабақтарда оқытудың негізгі әдістері: мұғалімнің әрекет әдісін көрсетуі, көрсету және үлгі бойынша жаттығулар, ұйымдастырылмаған және арнайы ұйымдастырылған бақылаулар, оқушылардың өмірлік тәжірибесін кеңейтуге, нақтылауға ықпал ететін ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдалану.

      23. Практикалық дағдыларды қалыптастыру үшін мыналарды пайдалану керек:

      1) бала мен ересек адамның бірлескен әрекеттері, еліктеу әрекеттері;

      2) оқытушының жетекшілігімен объектілерді қарау;

      3) табиғат құбылыстарын, қоршаған дүние объектілерін, тірі объектілерді серуендер мен экскурсиялар кезінде бақылаулар;

      4) затттардың, объектілердің олардың сәйкес бейнелерімен үйлестіру, одан кейін оларды атау немесе ыммен көрсету;

      5) заттарды, иллюстрацияларды дербес атау және/немесе педагогтың ауызша нұсқауы бойынша көрсету;

      6) заттармен ойын жағдайында пайдалану, оларды функционалдық маңызына сәйкес қолдану, заттардың, объектілерждің қасиеттері мен сапаларын практикалық әрекет арқылы тану.

      24. Бағдарламаның мазмұны ұсыныс түрінде берілген. Педагог оқушылардың жеке қабілеттері мен қажеттіліктерін ескере отырып, кез келген өзгерістер енгізуге құқылы. Дағдылардың ойдағыдай нәтижелі қалыптасатын жағдайында, зиятының жеңіл түрінде бұзылыстары бар білім алушыларға арналған "Айналадағы әлем" пәні бойынша Бағдарламаның оқу материалын пайдалануға болады.

      25. Бағдарлама мазмұны білім алушының жеке оқу бағдарламаларын дайындаудың негізі болып табылады, жеке бағдарламалар оқушылардың қол жеткізген мақсаттарын ескере отырып, жарты жылда бір рет қайта қаралады. Жеке оқу бағдарламасы арнайы білім беру қажеттіліктерін бағалау негізінде құрастырылады.

      26. Оқу жетістіктерін баллдық бағалау қолданылмайды. Мектеп оқушыларының жетістіктерін бағалау үшін сипаттамалық бағалау қолданылады.

3-тарау. "Айналадағы әлем" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Айналадағы әлем" оқу пәнінің мазмұны

      27. "Айналадағы әлем" оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 1-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 66 сағат;

      2) 2-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағат;

      3) 3-сыныпта – аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағат;

      4) 4-сыныпта – аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағат.

      Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің қарашадағы № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      28. "Айналадағы әлем" оқу пәнінің негізгі мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды :

      1) "Мен және қоғам";

      2) "Табиғат";

      3) "Менің Отаным – Қазақстан".

      29. "Мен және қоғам" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) мен және менің отбасым, достарым;

      2) менің үйім;

      3) мектеп.

      30. "Табиғат" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) табиғаттағы маусымдық өзгерістер;

      2) өсімдіктер;

      3) жануарлар.

      31. "Менің Отаным – Қазақстан" бөлімі мынадай кіші бөлімдерді қамтиды:

      1) менің қалам, ауылым;

      2) көлік. Жол ережелері;

      3) халыққа қызмет көрсету аясы.

      32. "Айналадағы әлем" оқу пәнінің 1-сыныпқа арналған базалық мазмұны:

      1) мен және қоғам. Мен және менің отбасым, достарым: өз есімін айту, отбасы мүшелерінің есімдерін атау. Отбасы мүшелеріне қамқорлық жасау. Отбасылық альбомын құрастыру. Сыныптастарын есімдері бойынша тану. Менің үйім: ас үйге, жатын бөлмеге, қонақ бөлмеге (үстел, орындықтар, диван, кереует, шкаф) арналған бөлмелер мен жиһаздардың тағайындалуы. Ойыншықтарды атау. Мектеп: ересек адамның көмегімен мектеп аумағындағы бөлмелерде (дәліз, сынып, асхана, дәретхана, жатын бөлме, спорт залы) бағдарлау. Сыныптар мен бөлмелердің есіктерін ақырын ашу-жабу, орындықтың шусыз қозғалту. Сыныпта өзінің жұмыс орнын тану, оқу құралдарына, дидактикалық материалдарға ұқыптылықпен қарау. Мектеп қоңырауының мағынасын түсіну. Мектепте, сыныпта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: айқайламау, жүгірмеу, айналаңдағы адамдарға агрессивті әрекеттерді көрсетпеу. Мұғалімдерге, сыныптастарына, мектеп жұмысына деген жағымды эмоционалды қатынас. Сабақта және сабақтан кейін сыныптастармен, мұғалімдермен қарым-қатынас жасаудың әлеуметтік қолайлы тәсілдерін пайдалану. Ойыншықтар мен оқу заттарды ажырату;

      2) табиғат. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер: жыл мезгілдерінің ауысуын, ауа райы жағдайын бақылау (жылы, суық, аяз, күн, жел, жаңбыр, қар). Табиғаттағы өзгерістерді бақылау: жапырақ түсі, жапырақтың түсуі, шөптердің қурап қалуы, ағаштардың қысқы тыныштық кезеңі, ағаштар мен бұталардың гүлденуі, гүлдердің құлпырап ашылуы. Жаңбырды, қарды, желді тікелей сезіну арқылы тану. Жыл мезгілдеріне байланысты киімді зерттеу. Жыл мезгіліне сәйкес таза ауадағы ойындар. Мектеп ауласына экскурсия. Өсімдіктер: көкөністер мен жемістерді түсіне, пішініне, дәміне қарай ажырату (мысалы, сәбіз, алма). Бақшадағы, жылыжайдағы және бақшадағы бақылаулар. Жануарлар: үй жануарларының (мысық), жабайы жануарлардың (қоян), құстардың (тауықтың), жабайы құстардың (торғай), жәндіктердің (қоңыз), аквариум балықтарының сыртқы түрін, әдеттерін зерттеу. Жануарлар мен құстардың қозғалып жүруін, қоректенуін бақылау;

      3) менің Отаным – Қазақстан. Менің қалам, ауылым: әнұранды тыңдау, әнұран орындалғанда оқушының өзін-өзі ұстауы, Қазақстан туына зерделеп қарау. Қала, ауыл бойынша экскурсиялар. Жақын ортаның негізгі объектілері. Көлік (автобус). Қалада жаяу жүру ережелерін меңгеру. Бағдаршамның сигналдарын тану. Қоғамдық көлікті қолдану ережелері. Экскурсиялар. Халыққа қызмет көрсету секторы: дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға ересек адаммен бару. Тауарларды, дәрі-дәрмектерді сатып алу, сатып алушы мен сатушы, пошта қызметкері, дәріхана, медициналық қызметкерлер арасындағы әрекеттесу үрдісін бақылау. Қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: айғайламау, жүгірмеу, айналаңдағы адамдарға агрессивті әрекеттерді көрсетпеу; қоршаған ортаға қатысты деструктивті әрекеттерді қолданбау, басқа адамдардың заттарына қол тигізбеу, өзгелердің заттарын алмау.

      33. "Айналадағы әлем" оқу пәнінің 2-сыныпқа арналған базалық мазмұны:

      1) мен және қоғам. Мен және менің отбасым, достарым: өз есімін атау, отбасы мүшелерінің (ана, әке, әже, ата) есімдерін атау. Отбасылық альбомды зерделеп қарау (отбасындағы мерекелер – отбасы мүшелерінің туған күндері, Жаңа жыл). Отбасы мүшелерін фотосуреттерінен тану, атау. Сыныптастарының есімдерін атау. Менің үйім: өз үйін, жақын айналадағы заттарды тану. Ас үйге, жатын бөлмеге, қонақ бөлмеге арналған бөлмелер мен жиһаздардың (үстел, орындықтар, диван, кереует, гардероб) функционалды маңызын біліп айту. Отбасында қолынан келетін шаруашылық міндеттерін орындау. Мектеп: мектеп аумағындағы бөлмелерде (дәліз, сынып, асхана, дәретхана, жатын бөлме, спорт залы) ересек адамның көмегімен, өз бетінше бағдарлау. Сыныптар мен бөлмелердің есіктерін ақырын ашу-жабу, орындықтың шусыз қозғалту. Саныпта өзінің жұмыс орнын тану, оқу құрал-жабдықтарына, заттарға, дидактикалық материалдарға ұқыптылықпен қарау. Өз портфелін және оқу заттарын тану (қарындаш қорабы, дәптер). Мұғалімнің көмегімен сабаққа қажетті заттарды портфельден алып шығару, мұғалімнің көмегімен сабақтан кейін заттарды портфельге қайта салу. Мектеп портфелін, қарындаш қорабын, фломастер салынған қорапты, қаламсауытты ашу және жабу. Қораптан фломастер, қарындаштарды ақырын шығарып, орнына қайтару. Мектеп қоңырауының мағынасын түсіну. Мектепте, сыныпта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: айқайламау, жүгірмеу, айналаңдағы адамдарға агрессивті әрекеттерді көрсетпеу; қоршаған заттық және табиғи ортаға қатысты деструктивті әрекеттерді қолданбау. Мұғалімдерге, сыныптастарына, мектеп жұмысына деген жағымды эмоционалы оң көзқарасын білдіру. Сабақта және сабақтан кейін сыныптастармен, мұғалімдермен қарым-қатынас жасаудың әлеуметтік қолайлы тәсілдерін пайдалану;

      2) табиғат. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер: ауа райы жағдайын бақылау (жылы, суық, аяз, күн, жел, жаңбыр, қар). Кешегі мен бүгінгі ауа райын салыстыру, ауа райын, күз айларындағы табиғаттың өзгеруін (қатты суыт, жаңбырлы күндер). Мұғалімнің күз айларын атауы. Күз айларында өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіндегі өзгерістерді бақылау: жапырақ түсінің өзгеруі, жапырақтың түсуі, құстардың кетуі. Жылдың әр мезгіліндегі табиғаттағы өзгерістерді бақылау. Көктем айларында табиғатта болатын өзгерістерді бақылау (ауа райының жылынуы, мұз айдыны, қардың еруі, құстардың келуі, бүршік жарылуы). Жыл мезгіліне сай киім. Жыл мезгіліне сәйкес таза ауадағы ойындар. Мектеп ауласына экскурсия. Өсімдіктер: көкөністерді түсі, пішіні, өлшемі, дәмі, иісі (сәбіз, қияр) бойынша салыстыру және ажырату. Жемістерді түсі, пішіні, көлемі, дәмі, иісі (алма, алмұрт) бойынша салыстыру және ажырату. Бақшадағы, жылыжайдағы және жеміс бағындағы бақылаулар. Көкөністер мен жемістерді салыстыру. Көкөністер мен жемістерді көрнекі үлгі бойынша жіктеу, жалпылау сөздерді қолдану. Бөлме өсімдіктеріне күтім жасау (суару). Жидектер (таңқурай). Жидектер қосылған тағамдар. Жануарлар: үй жануарларының (мысық, ит) сыртқы түрін, негізгі дене мүшелерін, әдеттерін зерттеу. Үй жануарларына күтім жасау. Жабайы жануарлардың (қоян, түлкі) сыртқы түрін, негізгі мүшелерін, әдет-ғұрпын, қоректенетін жерін, мекендеу ортасын зерттеу. Үй құстарының (тауық, үйрек), жергілікті жабайы құстардың (мысалы, көгершін, торғай) сыртқы түрін, денесінің негізгі бөліктерін, қоректенуін зерттеу. Жәндіктердің (қоңыз, көбелек), өзен балықтарының сыртқы түрі мен қозғалу әдістерін зерттеу;

      3) менің Отаным – Қазақстан. Менің қалам, ауылым: Әнұранды тыңдау, әнұран орындалған кездегі оқушының дұрыс тұрысын сақтау. Қазақстанның туын тану. Домбыраны қарап зерттеу, домбыра үнін тыңдау. Қала, ауыл бойынша экскурсиялар. Көлік: бағдаршамда жол ережесін сақтау, зебра арқылы өту. Автокөліктердің, автобустардың қозғалысын бақылау. Қоғамдық көлікте жүріс-тұрыс ережелерін сақтау. Экскурсиялар. Халыққа қызмет көрсету секторынан: дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға ересек адаммен бару. Тауарларды, дәрі-дәрмектерді сатып алу үрдісін, сатып алушы мен сатушы, пошта қызметкері, дәріхана, медициналық қызметкерлер арасындағы қарым-қатынасын бақылау. Қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: айғайламау, жүгірмеу, айналаңдағы адамдарға агрессивті әрекеттерді көрсетпеу; қоршаған объективті ортаға қатысты деструктивті әрекеттерді қолданбау, басқа адамдардың заттарына қол тигізбеу. Сатушымен, дәрігермен, пошта, дәріхана қызметкерлерімен қарым-қатынас жасаудың әлеуметтік жағымды тәсілдерін қолдану: сәлемдесу, қоштасу, көрсетілген қызмет үшін рахмет айту, көмектесу. Қоғамдық орындарда есіктерді шусыз ашу-жабу. Қоғамдық орында қоршаған орта объектілеріне ұқыптылықпен қарау.

      34. 3-сыныпқа арналған "Айналадағы әлем" пәнінің негізгі мазмұны:

      1) Мен және қоғам. Мен және менің отбасым, достарым: өз есімін, тегін (фамилиясын), отбасы мүшелерінің есімдерін атау. Отбасы мүшелеріне қамқорлық жасау. Отбасылық альбомға шолу жасау (отбасындағы мерекелер, отбасы мүшелерінің туған күндері, Жаңа жыл). Отбасы мүшелерінің суреттерін тану, атау. Сыныптастарының есімдерін атау. Менің үйім: өз үйің, айналадағы заттарды тану, олардың мақсатын атау. Пәтерді, үйді тазалауға көмектесу. Ас үй, жатын бөлме, қонақ бөлмесін танып, оларды атау, жиһаздарын (үстел, орындықтар, диван, кереует, гардероб) тағайындалу маңызын білу және айту. Мектеп: мектеп ғимаратында еркін жүріп өз сыныбына, дәретханаға, асханаға, дәрігерлік кабинетке, жатын бөлмеге, спортзалға жол тауып бару. Сыныптағы мұғалім үстелін, оқушылардың жұмыс үстелін, оқулықтар мен дидактикалық материалдарға арналған шкафты, тақтаны атаулары бойынша тану. Сыныптар мен бөлмелердің есіктерін шусыз ашу-жабу, орындықтың ақырын қозғалту. Сыныпта өз жұмыс орнын тану, жұмыс орнын ретке келтіру. Оқу заттарына, дидактикалық материалдарға ұқыптылықпен қарау. Өз мектеп портфелін және оқу заттарын тану (қарындаш қорап, дәптер). Портфельден сабаққа қажетті заттарды мұқият шығару: мұғалімнің көмегімен, өз бетінше. Сабақтан кейін оқу заттарын портфельге ақырындап қайта салу: оқытушының көмегімен, өз бетінше. Портфельді, қарындаштар, фломастер салынған қорапты, қаламсауытты ашу және жабу. Қораптан фломастер, қарындаштарды ақырын шығарып, орнына қайтару. Проблемалық жағдайда мұғалімнен, сыныптастарынан көмек сұрау, көмекке ризашылық білдіру; сыныптасына көмектескісі келетінін көрсету. Басқа оқушыларға кедергі келтірмей, солармен қатар жұмыс жасау.

      2) табиғат. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер: табиғаттың күзгі өзгерістерін бақылау (ауа райынның салқындауы, жаңбырлы ауа райы, салқын жел, жапырақтың түсуі, шөптердің, гүлдердің солуы). Жылы климатқа ұшып бара жатқан құстарды көру. Қыс мезгіліндегі табиғаттағы өзгерістерді бақылау (ауа райының суығы, аяз, қар, мұз, мұзтайғақ). Көктемде табиғаттағы өзгерістерді бақылау (ауа райының жылуы, қардың еруі, құстардың келуі, бүршік жаруы, даланың гүлденуі). Күнделікті ауа-райын бақылау (ашық, бұлтты, суық, күн шығуы, қар, жаңбыр ). Жыл мезгіліне сай киім таңдау. Жыл мезгіліне сәйкес таза ауадағы ойындар. Жылдың әр мезгілінде табиғатқа экскурсиялар. Өсімдіктер: көкөністерді (сәбіз, қияр, қырыққабат) және жемістерді (алма, алмұрт, банан) түсіне, пішініне, иісіне қарай ажырату. Бақшадағы, жылыжайдағы және жеміс бағындағы бақылаулар. Жидектерді түсі, пішіні, көлемі, дәмі, иісі бойынша ажырату (мысалы, таңқурай, қарақат). Жергілікті ағаштардың (мысалы, қайың) және гүлдердің (мысалы, түймедақ) сыртқы түрін зерттеу. Үй өсімдіктерге күтім жасау (түпқоймаларын жуу). Экскурсиялар. Жануарлар: үй жануарларының (мысық, ит, сиыр) сыртқы түрін, негізгі дене мүшелерін, әдеттерін, қоректенуін зерттеу. Үй жануарларына күтім жасау. Жабайы жануарлардың (қоян, түлкі, аю) сыртқы түрін, денесінің негізгі бөліктерін, әдеттерін, қылықтарын, қоректенуін, өмір салтын зерттеу. Үй құстарының (тауық, әтеш, қаз) және жергілікті құстардың (мысалы, торғай, көгершін) сыртқы түрін, денесінің негізгі бөліктерін, өмір салтын, күтімін зерттеу. Жәндіктердің (қоңыз, көбелек, шыбын) және балықтардың сыртқы түрін, дене мүшелерін (басы, денесі, құйрығы), қозғалу тәсілін бақылау;

      3) менің Отаным – Қазақстан. Менің қалам, ауылым: Әнұранды тыңдау, әнұран орындалған кездегі оқушының тұрыс ұстанымдарын сақтау. Қазақстанның туын тану. Домбыраны, домбыраның үнін тану. Білім алушының тұратын аймақтың негізгі көрікті жерлерін аралау (өзен, көл, таулар). Қала, ауыл бойынша экскурсиялар; мектептен үйге дейінгі жол. Көлік: бағдаршам сигналы бойынша жол ережесін сақтап жүру. "Зебра" өтпе жолын пайдалану. Автокөліктердің, автобустардың, пойыздардың қозғалысын бақылау. Жол ережесін сақтамаудың қауіптілігін түсіну. Қоғамдық көлікте жүріс-тұрыс ережелерін сақтау. Мектеп пен үйге баратын жолды білу. Экскурсиялар. Халыққа қызмет көрсету секторы: дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға ересек адаммен бару. Тауарларды, дәрі-дәрмектерді сатып алу үрдісін бақылау, сатып алушы мен сатушы, дәріхана, пошта қызметкері, медициналық қызметкерлер арасындағы қарым-қатынас. Қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: айқайламау, жүгірмеу, айналаңдағы адамдарға агрессивті әрекеттер жасамау, қоршаған ортаға зиян келтіретін әрекеттерді қолданбау, басқа адамдардың заттарына қол тигізбеу. Сатушымен, дәрігермен, дәріхана мен пошта қызметкерімен қарым-қатынас жасаудың әлеуметтік жағымды тәсілдерін қолдану: сәлемдесу, қоштасу, көрсетілген қызмет үшін рахмет айту, көмектесу. Қоғамдық орындарда есіктерді ақырын, шусыз ашу-жабу. Өзіне-өзі қызмет көрсетуді талап ететін азық-түлік дүкенінде ересек адаммен бірге заттарды таңдау. Өнімдерді кассаға апару үшін себеттер, арбаларды пайдалану. Таңдалған бұйымдарды себетке, қоларбаға дұрыс орналастыру. Дүкенде ересек адаммен бірге қоларбаны жылжыту. Таңдалған өнімді кассирдің, сатушының алдындағы үстелге дұрыс қою. "Дүкен" рөлдік ойыны. Қоғамдық орында қоршаған орта объектілеріне ұқыптылықпен қарау.

      35. 4-сыныпқа арналған "Айналадағы әлем" пәнінің негізгі мазмұны:

      1) Мен және қоғам. Мен және менің отбасым, достарым: өз аты-жөнін, тегін, отбасы мүшелерінің есімдерін атау. Отбасы мүшелеріне қамқорлық жасау. Отбасылық альбомға шолу жасау (отбасындағы мерекелер, отбасы мүшелерінің туған күндері, Жаңа жыл). Отбасы мүшелерінің суреттерін тану, атау. Сыныптастарының есімдерін атау. Менің үйім: мектепке баратын жолды білу. Отбасындағы тәртіп ережелерін орындау. Шаруашылық міндеттерін, отбасындағы қолынан келетін тапсырмаларды орындау. Ас үйге, жатын бөлмеге, қонақ бөлмеге арналған бөлмелер мен олардың жиһаздарын (үстел, орындықтар, диван, кереует, гардероб) атау, тағайындау мақсаттарын айту. Мектеп: мектеп ғимаратында еркін жүру: өз сыныбына, дәретханаға, асханаға, дәрігерлік кабинетке, спортзалға өз бетінше бару. Сыныптағы мұғалім үстелін, оқушылардың жұмыс үстелін, оқулықтар мен дидактикалық материалдарға арналған шкафты, тақтаны атауы бойынша тану. Сыныптар мен бөлмелердің есіктерін шусыз ашу-жабу, орындықтың ақырын, абайлап қозғалту. Сыныпта жұмыс орнын тану, жұмыс орнын ретке келтіру. Жұмыс үстелінің бетін, терезе алдын, тақтаны дымқыл шүберекпен сүрту. Сыныптағы едендегі қоқыстарды жинау үшін еден щеткасын, сыпырғышты, қалақты пайдалану. Оқу заттарына, құралдарына, дидактикалық материалдарға ұқыптылықпен қарау. Дидактикалық материалдар мен оқу құралдарын қолданылғаннан кейін оларды шкафтағы орындарына қою. Өз мектеп портфелін және оқу заттарын тану (қарындаш қорап, дәптер). Мұғалімнің көмегімен сабаққа қажетті заттарды портфельден шығарып алу. Сабақтан кейін оқу заттарын портфеліне рет-ретімен қайта салу. Портфельді, қарындаштар, фломастер салынған қорапты, қаламсауытты ашу және жабу. Қораптан фломастер, қарындаштарды ақырын шығарып, орнына қайтару. Проблемалық жағдайда мұғалімнен, сыныптастарынан көмек сұрау. Көмек үшін рақмет айту. Сыныптасқа көмектесуге, бірлесіп жұмыс жасауға ұмтылу, өтініш білдірту Басқа оқушыларға кедергі келтірмей, қатар жұмыс істеу;

      2) табиғат. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер: ауа райын күнделікті бақылау, табиғаттағы күзгі өзгерістер (күзде өсімдіктер мен жануарлар). Күзге арналған киім таңдау. Балалардың күзгі ойындары. Бақшада, бақта күзгі жұмыстарды орындау. Табиғаттағы қысқы өзгерістерді бақылау (қыста өсімдіктер мен жануарлар). Қыс мезгіліне киім таңдау. Балаларға арналған қысқы ойындар. Мұздың қасиеттерін бақылау. Табиғаттағы көктемгі өзгерістерді бақылау (көктемдегі өсімдіктер мен жануарлар). Көктемге арналған киім таңдау. Балалардың көктемгі ойындары. Бақшада, бақта көктемгі жұмыстарды орындау. Жазда табиғаттағы өзгерістерді бақылау (жазда өсімдіктер мен жануарлар). Жазғы киімдерді таңдау. Балаларға арналған жазғы ойындар. Жазғы егін жинау. Күнделікті ауа-райын бақылау. Жылдың әр мезгілінде табиғатқа экскурсиялар. Табиғи материалдар жинағы. Табиғи материалдардан қолөнер бұйымдарын, аппликация жасау. Өсімдіктер: көкөністер мен жемістерді сыртқы түріне, түсіне, пішініне, иісіне, дәміне қарай ажырату. Бақшадағы, жылыжайдағы және бақтағы бақылаулар. Көрнекі үлгі бойынша көкөністер мен жемістерді топтастыру. Жидектердің сыртқы түрі, түсі, пішіні, иісі, дәмі бойынша ажырату. Жергілікті ағаштарды, бұталарды бақылау және атау. Ағаштар мен бұталарды ажырату. Бөлме өсімдіктеріне күтім жасау. Жануарлар: үй жануарларының сыртқы түрін, мінез-құлқын, қоректенуін, пайдасын, үй жануарларына күтім жасау жолдарын зерттеу. Үй жануарларына ат қою. Жабайы жануарлардың (қоян, түлкі, аю, кірпі) сыртқы түрін, өмір салтын, қоректенуін зерттеу. Жануарлар туралы ертегін қоюға қатысу. Құстардың сыртқы түрін, өмір салтын, қоректенуін зерттеу. Құстар туралы ертегін қоюға қатысу. Жергілікті құстарды бақылау. Қыста құстарға көмектесу. Құстарға жем салу астауларын (үйшіктерін) жасау. Тұрғын үй маңындағы құстарды бақылау (мектеп ауласына экскурсия). Жәндіктердің (құмырсқа, шыбын, қоңыз) сыртқы түрін бақылау. Топқа бөлу: үй жануарлары, жабайы аңдар; құстар, жәндіктер. Кейбір балық түрлерін (мысалы, сом, шортан, тұқы) тану және атау;

      3) менің Отаным – Қазақстан. Менің қалам (ауылым): Әнұранды тыңдау, Гимн орындалғанда оқушының өзін-өзі дұрыс ұстауы, Қазақстанның туын тану. Музыкалық аспаптың атын айту, домбыра үнін тану. Оқушы тұратын аймақтың негізгі көрікті жерлерін тану және атау (өзен, көл, тау, орман). Қала, ауыл бойынша экскурсиялар. Өз қалаңның, ауылыңның негізгі мекемелері: дүкен, мектеп, емхананың мақсатын тану және атау. Мектептен үйге баратын жолды білу. Қала, ауыл бойынша экскурсиялар. Көлік: мұғалімнің қалауы бойынша көлік құралдарын тану және атау. Жаяу жүргіншілерге арналған жерүсті және жерасты өтпе жолы арқылы көшеден өту ережелерін сақтау. Тротуармен жүру. Жолда жүру ережелерін сақтамаудың қауіптілігін түсіну. Қоғамдық көлікте жүріс-тұрыс ережелерін сақтау. Халыққа қызмет көрсету секторынан: дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға, кафелерге ересек адаммен бару. Тауарды сатып алу үрдісін, сатып алушы мен сатушы, дәріхана, пошта қызметкері, медициналық қызметкерлер арасындағы қарым-қатынасты бақылау. Қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: айқайламау, жүгірмеу, айналаңдағы адамдарға агрессивті әрекеттер жасамау, қоршаған ортаға зиян келтіретін әрекеттерді қолданбау, басқа адамдардың заттарына қол тигізбеу. Сатушымен, дәрігермен, пошта қызметкерімен, дәріханамен қарым-қатынас жасаудың әлеуметтік жағымды тәсілдерін қолдану: сәлемдесу, қоштасу, көрсетілген қызмет үшін рахмет, көмектесу. Қоғамдық орындарда есіктерді шусыз ашу-жабу. Өзіне-өзі қызмет көрсетеді талап ететін азық-түлік дүкенінде ересек адаммен бірге заттарды таңдау. Өнімдерді кассаға апару үшін себетті, қоларбаны пайдалану: таңдалған тауарларды себетке, қоларбаға ұқыпты орналастыру. Дүкенде ересек адаммен бірге арбаны жылжыту. Таңдалған өнімді кассирдің, сатушының алдындағы үстелге дұрыс қою. "Дүкен" рөлдік ойыны. Кафеге бару, дастархан басында отыру ережелерін сақтау, бейтаныс адамдармен сөйлесу (кафе қызметкерлері), әдепті тамақтану, ас құралдары, майлықтарды дұрыс пайдалану.

2-параграф. Оқу мақсаттарының жүйесі

      36. Бағдарламадағы оқу мақсаттары кодтау арқылы берілген. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар бағдарламаның бөлімі мен бөлімшесін, төртінші сан білім беру мақсатының нөмірленуін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4 кодтауында "1" – сынып, "2.1" – кіші бөлім, "4" – оқу мақсатының нөмірленуі.

      37. Оқу мақсаттарының жүйесі бөлімдер мен сыныптар бойынша берілген:

      1) "Мен және қоғам" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2-сынып

3-сынып

4 сынып

1.1. Мен және менің отбасым, достарым

1.1.1.1 ересектермен және құрдастарымен сөйлесуде көз байланысын орнату

2.1.1.1 өз атына, тегіне әудесу

3.1.1.1 өз атына әудесу, өз атын айту

4.1.1.1 өз аты мен тегіне, әудесу, өз аты мен тегін айту

1.1.1.2 өз атына әудесу

2.1.1.2 әңгімелесушімен амандасу, онымен сөзбен немесе ыммен қоштасу

3.1.1.2 көмек сұрау, тілегін үнмен (сөзбен) білдіру

4.1.1.2 суреттегі отбасы мүшелерін тану, көрсету, атау: анасын, әкесін, әжесін, атасын, ағаларын, апа-сіңлілерін

1.1.1.3 сұхбаттаспен амандасу, онымен басын изеп, қол бұлғап, сөзбен қоштасу

2.1.1.3 фотосуреттерде отбасы мүшелерін тану және көрсету: ана, әке, әже, ата

3.1.1.3 суреттегі отбасы мүшелерін тану, көрсету, атау: ана, әке, әже, ата

4.1.1.3 фотосуреттердегі жақын туыстарды - апкелерді, ағаларды, нағашыларды, бөлелерді, інілерді тану, көрсету, атау

1.1.1.4 өзіне назар аударту, келісуді (келіспеуді) білдіру, ризашылықты үнмен (сөзбен), бас изеумен, ыммен білдіру

2.1.1.4 отбасылық фотосуреттерінен жақын туыстарын тану

3.1.1.4 отбасы мүшелерін аттарымен тану және атау

4.1.1.4 отбасының кіші мүшелеріне қамқорлық, үлкендерге құрмет көрсету

1.1.1.5 өзін, анасын немесе ең жақын адамын суреттен тану

2.1.1.5 отбасы мүшелеріне қамқорлық жасау (есікті ұстау, кесе, тәпішке, көзілдірік беру)

3.1.1.5 отбасы мүшелеріне қамқорлық жасау (есікті ұстау, кесе, тәпішке, көзілдірік беру)

4.1.1.5 отбасындағы өз міндеттерін орындау

1.1.1.6 отбасы мүшелеріне қамқорлық көрсету (орындықты көтеру, кесе беру, есікті ұстау)

2.1.1.6 жақын адамы ауырса, оған жанашырлық білдіру (сипау, құшақтау, заттарды әкелу)

3.1.1.6 отбасындағы өз міндеттерін орындау

4.1.1.6 сыныптастарын, достарын атымен, мұғалімдерін аты мен әкесінің аты бойынша шақыру

1.1.1.7 жақын адамы ауырып қалса, оған жанашырлық білдіру (сипау, құшақтау, заттарды әкелу)

2.1.1.7 жеке заттарын тану

3.1.1.7 сыныптастарын, достарын атағанда көрсету

4.1.1.7 өткен отбасылық мерекелер туралы ауызша немесе альтернативті коммуникацияларды пайдалана отырып, қарапайым мәлімдемелер құрастыру

1.1.1.8 ұнататын сыныптасыңызға назар білдіру

2.1.1.8 сыныптасын аты бойынша тану

3.1.1.8 келісу (келіспеу), ризашылықты үнмен (сөзбен) білдіру


1.1.1.9 жеке заттарын тану

1.2. Менің үйім

1.1.2.1 өз үйін, үй ауласын фотосуреттен тану

2.1.2.1 өз үйін, үй ауласын фотосуреттен тану

3.1.2.1 жақын қоршаған орта объектілерін тану (аялдама, дүкен, алаң, стадион)

4.1.2.1 мектепке бару және қайту жолын тану

1.1.2.2 үйдегі бөлмелерді тану: жатын бөлме, ас үй, ванна, дәретхана, олардың мақсатын білу

2.1.2.2 жақын ортада бағдарлау: жақын маңдағы объектілерді тану (дүкен, саябақ, аялдама)

3.1.2.2 өз үйін, подъезін, қабатын, пәтерін білу

4.1.2.2 отбасындағы мінез-құлық, тәртіп ережелерін сақтау (үлкендер демалып жатқанда шуламау; отбасының басқа мүшелеріне агрессия көрсетпеу, дастархан басында тамақ ішу)

1.1.2.3 ас үй жиһазын, қонақ бөлме жиһазын, жатын бөлме жиһазын тану

2.1.2.3 отбасында қол жетімді тапсырмаларды орындау (аяқ киім дұрыс қою, лас табақты ыдыс-аяқ жуатын шұңғылшаға салу)

3.1.2.3 ас үйдің, жатын бөлменің және олардың жиһаздарының, (үстел, орындықтар, диван, кереует, гардероб) мақсатын білу

4.1.2.3 үлкендердің еңбегін құрметтеу, отбасында қол жетімді тапсырмаларды орындау (пәтерді жинауға көмектесу: заттарды шкафқа қою, шыныаяқтарды жуу, қасықтарды сүрту)

1.1.2.4 өз ойыншықтарын тану

2.1.2. 4 үйде өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау, пәтерде, үйдің ауласында тазалықты сақтау

3.1.2.4 пәтерді, үйді тазалауға барынша көмек көрсету (орындықтарды орналастыру, үстелдегі ыдыстарды ыдыс-аяқ жуатын шұңғылшаға алу)

4.1.2.4 үйдегі міндеттерін орындау

2.1.2.5 көмек сұрау, тілегін үнмен (сөзбен ) білдіру

3.1.2.5 ата-аналарға, ересектерге өтініш, тілек білдірту, тапсырма беру, үлкендер мен құрдастарға сөйлегенде сабырлық сақтап, сыпайы сөйлеу, олардың сөзін үзбеу

4.1.2.5 ауызша немесе балама коммуникацияны пайдалана отырып, өз тілектері мен сұраныстарын білдіру үшін қарапайым мәлімдемелер құрастыру

2.1.2.6 үлкендер мен балалармен амандасу, бас изеумен, қол бұлғаумен, сөзбен қоштасу

3.1.2.6 ауызша немесе баламалы түрде ересектермен және балалармен амандасу, олармен қоштасу, өтініш білдіру, келісімін (келіспегенін) білдіру

1.3. Мектеп

1.1.3.1 ересек адамның көмегімен мектеп ішінде бағдарлау: дәліздерде, сыныпта, асханада, дәретханада, жатын бөлмеде, спорт залында; үлкендердің көмегімен сыныпта өз жұмыс орнын табу

2.1.3.1 мектеп ғимараты ішінде бағдарлау: сыныптар, дәліздер, дәретхана, асхана

3.1.3.1 мектеп бөлмелердің мақсатын түсіну: сынып, жатын бөлме, асхана, киім ілетін бөлме, акт залының, кітапхананың мақсатын түсіну.

4.1.3.1 мектептің ішкі және сыртқы аймақтарында бағдарлау

1.1.3.2 мектептегі ішкі бөлмелерін тану және ажырату: сыныптар, дәліздер, асхана, дәретхана, дәрігер, логопед, психолог кабинеттері

2.1.3.2 мектеп жиһазының мақсатын түсіну: тақта, парта, орындық

3.1.3.2. спорт залының, акт залының, кітапхананың мақсатын түсіну

4.1.3.2 сыныптастарын атымен атау

1.1.3.3 мектеп қоңырауларына орай әрекет ету (сабаққа, сабақтан)

2.1.3.3 партада дұрыс отыру

3.1.3.3 мектепттегі тәртіп ережелерін сақтау

4.1.3.3 мектеп бөлмелердің тағайындалу мақсаттарын түсіну

1.1.3.4 мектептегі оқушылардың тәртіп ережелерін сақтау: сабақ кезінде шу шығармау, қоңырау соққанда ғана сыныптан шығу

2.1.3.4 сабақ кезінде, үзіліс кезінде кезекшінің міндеттерін орындау: мұғалімге ойыншықтарды жинауға, орындықтарды реттеуге көмектесу

3.1.3.4 мектептің (интернаттың) күн тәртібін сақтау

4.1.3.4 оқу құралдарын мақсатына сай пайдалану

1.1.3.5 оқу құралдарын: қарындашты (қаламды) тану оқу заттарына, дидактикалық материалдарына ұкыпты қарау

2.1.3.5 мұғалім мен тәрбиешінің қарапайым, қол жетімді нұсқауларын орындау. Мысалы: "Майраны шақыр", "Орындықты орнына қой"

3.1.3.5 кезекшінің міндеттерін орындау

4.1.3.5 оқушылардың тәртіп ережелерін сақтау

1.1.3.6 ойыншықтарды тану: доп, машиналар, қуыршақ

2.1.3.6 мектеп құралдарын тану және көрсету: үлгі бойынша (осындай затты бер), аты бойынша (қарындашты ал, портфельді аш)

3.1.3.6 оқу құралдарын мақсатына сай пайдалану

4.1.3.6 мұғалімнің, тәрбиешінің талаптарын, өтініштерін орындау

1.1.3.7 мұғалімдерге, сыныптастарына, мектеп жұмысына жағымды эмоционалды қатынасын білдіру

2.1.3.7 мектеп құралдарын мақсатына қарай пайдалану (қарындаш, портфель)

3.1.3.7 өтініш немесе тілекті сөзбен (дыбыспен) немесе ым- ишарамен білдіру

4.1.3.7 мектептің (интернаттың) күнделікті тәртібін сақтауға

2.1.3.8 оқу заттары мен ойыншықтарды ажырату

4.1.3.8 мектеп ұжымындағы мінез-құлық нормаларын, тәртіп ережелерін орындау

2.1.3.9 оқу заттарын портфельден шығару

4.1.3.9 вербалды немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым мәлімдемелерді құрастыру

2.1.3.10 мектеп заттарын портфельге салу

      2) "Табиғат" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2-сынып

3-сынып

4 сынып

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

1.2.1.1 күн сайын ауа райы жағдайын бақылап отыру (жылы, суық, жаңбыр, қар, жел)

2.2.1.1 мұғалімнен кейін жыл мезгілдерінің атауларын қайталау: көктем, жаз, күз, қыс

3.2.1.1 күн сайын ауа райын бақылау (ашық, бұлтты, суық, күн ашық, қар, жаңбыр)

4.2.1.1 сурет бойынша жыл мезгілін анықтау

1.2.1.2 қардың салқындығын сезіну және оның жылы қолда еруін көру

2.2.1.2 күн сайын ауа райының өзгеруін бақылау (жылы, суық, күн, жел, жаңбыр, қар)

3.2.1.2 табиғаттағы, өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіндегі өзгерістерді бақылау: күзде, қыста, көктемде, жазда (жасыл жапырақтар - жапырақтар сарғайған - жапырақтар түсті, құстар ұшып кетті)

4.2.1.2 сюжетті сурет бойынша бақшадағы, бақтағы күзгі және көктемгі жұмыстарды тану

1.2.1.3 жаңбырды, қарды, желді тікелей сезіну арқылы тану

2.2.1.3 күз айларындағы ауа-райын, табиғаттың өзгеруін бақылау: салқындау, күрт суыту, жаңбырлы күндер

3.2.1.3 күзгі салқындау, жаңбырлы ауа райы, салқын жел, жапырақтардың түсуі, шөптердің, гүлдердің солуы, құстардың кетуін айтып көрсету

4.2.1.3 суреттен күзгі жапырақтарды табу

1.2.1.4 жыл мезгілдерінің белгілерін қадағалау: жапырақ түсі, жапырақтың түсуі, шөптердің, гүлдердің солуы; ағаштардың қысқы тыныштығы, ағаштардағы бүршіктер, бұталар, гүлдер, ағаштар мен бұталардың гүлденуі, бұталар мен ағаштардағы гүлдердің, жемістер мен жидектердің гүлденуі

2.2.1.4 күз айларында өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіндегі өзгерістерді бақылау: жапырақтың түсуі, жапырақтарды түсі бойынша ажырату, құстардың кетуі

3.2.1.4 қыста табиғатта болатын өзгерістерді атау немесе көрсету - суық, аяз, қар, мұз, мұзтайғақ

4.2.1.4 күзгі салқындау, жаңбырлы ауа райы, салқын жел, жапырақтардың түсуі, шөптердің, гүлдердің солуы, құстардың кетуі атап көрсету

1.2.1.5 жыл маусымына сай киіну

2.2.1.5 өсімдіктер мен жануарлар тіршілігінің қыстағы өзгерістерін бақылау: қар, жапырақсыз ағаштар

3.2.1.5 мұзтайғақ жағдайда мұздың қасиетін түсіну (тайғақ, құлау мүмкін)

4.2.1.5 суреттен жаз, қыс, күз, көктем мезгіліндегі табиғат бейнелерін тауып көрсету

1.2.1.6 жыл маусымыны сәйкес таза ауада ойнау

2.2.1.6 қардың салқындығын сезіну және оның жылы қолда еруін көру

3.2.1.6 табиғаттың көктемдегі өзгерістерін атау немесе көрсету – ауаның жылынуы, қардың еруі, құстардың келуі, бүршік жарылуы, даланың гүлденуі

4.2.1.6 күн сайын ауа райын бақылау (ашық, бұлтты, суық, күн шуақты, қар, жаңбыр)

2.2.1.7 мұз қатқан кездегі мұздың қасиетін түсіну (тайғақ, құлау мүмкін)

3.2.1.7 табиғаттың жазғы өзгерістерін атау немесе көрсету

4.2.1.7 қыста табиғатта болатын өзгерістерді атау немесе көрсету - суық, аяз, қар, мұз, мұз

2.2.1.8 көктем айларындағы табиғаттағы өзгерістерді бақылау: ауаның жылынуы, мұз сүңгілері, қардың еруі, құстардың келуі, бүршік жарылуы

3.2.1.8 ұсынылған суреттердің ішінен қыс, жаз бейнесін таңдау

4.2.1.8 мұзтайғақ жағдайда мұздың қасиетін түсіну (тайғақ, құлау мүмкін)

2.2.1.9 жаз айларында табиғаттағы өзгерістерді бақылау: күн жарқырайды, гүлдер гүлдейді

3.2.1.9 маусымға сай киіну

4.2.1.9 маусымға сай киіну

2.2.1.10 маусымға сай киіну

3.2.1.10 маусымға сәйкес таза ауада ойнау

4.2.1.10 жыл мезгіліне сай киінген балаларды суреттен көрсету

2.2.1.11 маусымға сәйкес таза ауада ойнау

3.2.1.11 өтініш немесе тілекті сөзбен (үнмен) немесе ым- ишарамен білдіру

4.2.1.11 әр түрлі маусымда ашық ауада ойындар ойнау

4.2.1.12 көктемде табиғаттағы өзгерістерді байқау (жылы болды, қар еріді)

4.2.1.13 вербалды немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым чсөйлемдерді құрастырып айту

2.2. Өсімдіктер

1.2.2.1 таныс көкөністерді үлгісі бойынша (тура осындай бер), аты бойынша (сәбізді ал), дәмі бойынша (мысалы, сәбіз) тану

2.2.2.1 көкөністерді үлгі бойынша тану және көрсету (сәбіз, қияр)

3.2.2.1көкөністерді көрсету және атау: сәбіз, қияр, орамжапырақ

4.2.2.1суреттегі көкөністерді көрсетіп, атау

1.2.2.2 екі көкөністен сәбізді үлгісі, атауы, дәмі бойынша таңдау

2.2.2.2 сәбіз мен қиярды үлгілері, аттары, дәмі бойынша басқа көкөністердің ішінен ажыратып табу

3.2.2.2 көкөністердің түсін, пішінін, дәмін атау

4.2.2.2 суреттегі жемістерді көрсету және атау

1.2.2.3 үлгісі, өлшемдері бойынша екінің ішінен таңдау (үлкен сәбізді бер)

2.2.2.3 жемістерді үлгісі мен атауы бойынша тану және көрсету (алма, алмұрт)

3.2.2.3 жемістерді көрсету және атау: алма, алмұрт, банан

4.2.2.3 көкөністер мен жемістердің түсін, пішінін, дәмін атау

1.2.2.4 таныс жемістерді үлгісі, атауы, дәмі бойынша тану (мысалы, алма)

2.2.2.4 алма мен алмұртты басқа жемістердің ішінен үлгісі, атауы, дәмі бойынша табу

3.2.2.4 жемістердің түсін, пішінін, дәмін, иісін ажырату және атау

4.2.2.4 көкөністер мен жемістерді көрнекі үлгі бойынша, жалпылаушы сөз бойынша топтастыру

1.2.2.5 екі жемістің бірін үлгісіне, атауына, дәміне қарай таңдау, мысалы, алманы

2.2.2.5 өлшемі мен аты бойынша таңдау жасау (маған үлкен қияр бер, маған үлкен алма бер)

3.2.2.5 көкөністер мен жемістерді көрнекі үлгі бойынша топтастыру, жалпылаушы сөздерді қолдану арқылы

4.2.2.5 көкөністерден дайындалған тағамдарды тану және атау (салат, көкөніс сорпасы)

1.2.2.6 өлшеміне, үлгіге сәйкес таңдау жасау (маған кішкентай алма бер)

2.2.2.6 көкөністер мен жемістерді көрнекі үлгі бойынша топтастыру

3.2.2.6 жидектерді (таңқурай, қарақат) тану және атау

4.2.2.6 жемістерден дайындалған тағамдарды тану және атау (тосап, компот)

1.2.2.7 жемістер мен көкөністерді үлгісіне, атауына, дәміне қарай ажырату, мысалы, сәбіз мен алманы

2.2.2.7 жидектерді (таңқурай) сыртқы түрі бойывнша (үлгіге сәйкес), дәміне қарай тану және табу

3.2.2.7 жидектердің түсін, пішінін, дәмін атау

4.2.2.7 жақын жерде (жергілікті аумағында) жиі кездесетін жидектерді тану және атау

1.2.2.8 бақшадағы, жылыжайдағы көкөністердің өсуін, бақтағы жемістердің өсуін бақылау

2.2.2.8 бөлме өсімдіктерін су сепкішпен суару

3.2.2.8 жергілікті ағаштарды тану және атау

4.2.2.8 жидектерден жасалған тағамдарды тану және атау

2.2.2.9 бақшадағы, жылыжайдағы көкөністердің өсуін, бақтағы жемістер мен жидектердің өсуін бақылау

3.2.2.9 гүлдерді танып, атау - түймедақ

4.2.2.9 жақын жерде (жергілікті аумағында) жиі кездесетін ағаштарды тану және атау

3.2.2.10 бөлме өсімдіктерін күту ережелерін сақтау (түпқоймасын жуу)

4.2.2.10 үлгі бойынша ағаш бөліктерін көрсету

3.2.2.11 ауызша немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрастыру

4.2.2.11 бұта мен ағашты ажырату

3.2.2.12 бақшадағы, жылыжайдағы көкөністердің өсуін, бақтағы жемістер мен жидектердің өсуін бақылау

4.2.2.12 үлкен жапырақтары бар бөлме өсімдіктерді күту ережелерін сақтау: фикус, бегония (түпқоймаларды жуу, жапырақтарды шаңнан тазарту)

4.2.2.13 ауызша немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрастыру

4.2.2.14 бақшадағы, жылыжайдағы көкөністердің өсуін, бақтағы жемістер мен жидектердің өсуін бақылау

2.3. Жануарлар

1.2.3.1 үй жануарларын (мысалы, мысықты) үлгісі, атауы бойынша тану

2.2.3.1 үй жануарларын (мысықты, итті) үлгісі, атаулары бойынша тану

3.2.3.1 үй жануарларын көрсету және атау (мысық, ит, сиыр)

4.2.3.1 суреттен үй жануарларын көрсету және атау

1.2.3.2 үлгі бойынша екі үй жануарларының ішінен мысықты таңдау, макеттер, иллюстрациялар арқылы атау

2.2.3.2 мысықтар мен иттерді дауысынан тану

3.2.3.2 үй жануарларының негізгі дене мүшелерін атау (бас, дене, табан, құйрық)

4.2.3.2 үй жануарларының негізгі дене мүшелерін атау (бас, дене, табан, құйрық)

1.2.3.3 үлгі бойынша екі өлшемнен таңдау жасау (үлкен мысықты көрсет)

2.2.3.3 мысық пен иттің денесінің негізгі бөліктерін (басы, денесі, табаны, құйрығы) үлгіге сәйкес, атауы бойынша көрсету

3.2.3.3 мысықты, итті, сиырды дауыс үндерінен тану

4.2.3.3 үлгі бойынша екі өлшемнен таңдау жасау (үлкен мысықты көрсет)

1.2.3.4 жабайы жануарларды (мысалы, қоянды) үлгісі, аты бойынша тану

2.2.3.4 үй жануарларын күту (су беру, жем беру)

3.2.3.4 жануарлардың орындайтын әрекеттерін атау (мысық сүт ішеді, сиыр шөп жейді, ит үйшігінде отырады)

4.2.3.4 үй жануарлардың төлдерін тану және атау (марғау, күшік, бұзау)

1.2.3.5 екі жабайы аңнан қоянды үлгісіне, атауына сәйкес таңдау

2.2.3.5 жабайы жануарларды (қоян, түлкі) үлгісі, аты бойынша тану

3.2.3.5 үй жануарларын қамқорлық білдіру, оларға күтім жасауға көмектесу

4.2.3.5 жануарлардың адамға қалай көмектесетінін атап айту (сиыр сүт береді, мысық тышқандарды ұстайды, ит үйді күзетеді)

1.2.3.6 екі заттан (суреттен) таңдау жасау: өлшемі бойынша, улгі бойынша (тура осындай бер), аты бойынша (үлкен қоян бер)

2.2.3.6 мұғалімнен кейін қайталау, қоян мен түлкінің әдеттеріне еліктеу

3.2.3.6 жабайы жануарларды (қоян, түлкі, аю) көрсету және атау

4.2.3.6 үй жануарларын қамқорлық білдіру, оларға күтім жасауға көмектесу

1.2.3.7 үлгісі бойынша, аты бойынша мысық пен қоянды ажырату

2.2.3.7 үш жануардың ішінен үлгі бойынша қоянды, түлкіні таңдау (осы сияқтыны көрсет)

3.2.3.7 мұғалімнен кейін қайталау, қоян, түлкі, аюдың әдеттеріне еліктеу (музыкалық сүйемелдеу)

4.2.3.7 суреттегі жабайы жануарларды көрсету және атау (қоян, түлкі, аю, кірпі)

1.2.3.8 үй құстарын (мысалы, тауық) үлгі бойынша, аты бойынша тану

2.2.3.8 атауына сәйкес таңдау жасау(түлкіні көрсет, қоянды көрсет)

3.2.3.8 жануарлардың орындайтын әрекеттерін атау (қоян секіреді)

4.2.3.8 суреттен қоянды жазда, қоянды қыста, аюды жазда, аюды қыста тану

1.2.3.9 екі құстың ішінен үлгісіне, атауына сәйкес біреуін, мысалы, тауықты таңдау

2.2.3.9 құсты (тауықты, қазды) үлгісі, атауы бойынша тану

3.2.3.9 жабайы жануарлардың төлдерін тану және атау (көжек, конжық, жаутаң)

4.2.3.9 жануарлар туралы ертегін сахналауға қатысу, жануарлардың әдеттерін мұғалімнің соңынан қайталау

1.2.3.10 екі құстың ішінен аты бойынша біреуін таңдау (тауықты көрсет)

2.2.3.10 үш құстың ішінен үлгі бойынша тауықты, қазды таңдау (осы сияқты көрсет)

3.2.3.10 құсты дауыс үнінен тану (тауық, әтеш, қаз)

4.2.3.10 жабайы жануарлардың төлдерін тану және атау (көжек, конжық, жаутаң)

1.2.3.11 жабайы құстардың табиғаттағы әдеттерін байқау, (мысалы, торғайды) аттауы бойынша тану

2.2.3.11 заттың аттауы бойынша таңдау жасау (тауықты көрсет, қазды көрсет)

3.2.3.11 құстардың қимылдарын айту (тауық шоқиды, әтеш шақырады, қаз жүзеді)

4.2.3.11 үй жануарларын сыртқы түрі бойынша тану, суреттен көрсету, және атау

1.2.3.12 табиғаттағы жәндіктерді бақылау (мысалы, қоңыз), аттауы бойынша тану

2.2.3.12 жергілікті құстарды үлгісі бойынша, аты бойынша тану (торғай, көгершін)

3.2.3.12 мұғалімнің соңынан қайталап, үй құстарының әдеттеріне еліктеу

4.2.3.12 құстарды дауыстары бойынша ажырату

1.2.3.13 аквариумдағы балықтарды бақылау, балыққа жем беру

2.2.3.13 торғайларды, көгершіндерді бақылап қарау

3.2.3.13 жергілікті құстарды сыртқы түрі, дауысы бойынша тану және атау (көгершін, торғай)

4.2.3.13 құстарға тән әрекеттерін атау

2.2.3.14 құс қоректендіру үйшігіне жем салу

3.2.3.14 жергілікті құстарды бақылау

4.2.3.14 құстар туралы ертегін сахналауға қатысу

2.2.3.15 табиғаттағы жәндіктерді бақылап, үлгісі, атауы бойынша тану (мысалы, қоңыз, көбелек

3.2.3.15 қоректендіру үйшігіне жем салу

4.2.3.15 жергілікті құстарды сыртқы түрі бойынша тану, суреттен көрсету, атау

2.2.3.16 өзен балықтарын бақылау, қарастыру

3.2.3.16 жәндіктерді сыртқы түрі бойынша тану және атау (қоңыз, көбелек, шыбын)

4.2.3.16 жергілікті құстарды бақылау және күтіп қарау (қоректендіру үйшігі)

3.2.3.17 балықтың дене мүшелерін тану және атау (бас, дене, құйрық)

4.2.3.17 суреттен жәндіктерді тану, көрсету және атау (қоңыз, көбелек, шыбын, құмырсқа)

4.2.3.18 үй жануарлары мен жабайы аңдарды, құстарды, жәндіктерді ажыратыу және үлгі бойынша, жалпылаушы сөз бойынша топтастыру

4.2.3.19 балықтың кейбір түрлерін тану және атау (мысалы, жайын, шортан, мөңке)

4.2.3.20 вербалды немесе баламалы коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдер құрастыру (жануарлардың, құстардың, жәндіктер және балықтардың қылықтары, қозғалыс әдеттері туралы)

      3) "Менің Отаным – Қазақстан" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2-сынып

3-сынып

4 сынып

3.1. Менің қалам, ауылым

1.3.1.1 әнұранды бір орында тұрып, оң қолды жүрек тұсына қойып тыңдау

2.3.1.1 әнұранды бір орында тұрып, оң қолды жүрек тұсына қойып тыңдау

3.3.1.1 ауылдың (қаланың) ішінен өз үйін тану

4.3.1.1 үйін, жиі баратын демалыс және ойын-сауық орындарын фотосуретте тану

1.3.1.2 Қазақстан туын танып, көрсету

2.3.1.2 Қазақстан туын танып, көрсету

3.3.1.2 өз ауылында, (қаласында) мектептен үйге дейінгі жолды тану

4.3.1.2 үйден мектепке және кері қайту жолын тану

1.3.1.3 туған ауылдың (қаланың) ішінен өз үйін тану

2.3.1.3 домбыраны тану, домбыраның үнін тану

3.3.1.3 қаланың демалыс саябағы мен үнемі баратын дүкенін тану

4.3.1.3 оқушы тұратын аймақтың негізгі көрікті жерлерін (өзен, көл, тау, орман) тану

1.3.1.4 қаланың демалыс саябағы мен үнемі баратын дүкенін тану

2.3.1.4 өзі тұратын қаладағы (ауылдағы) өз үйіне баратын жолды тану

3.3.1.4 өзі тұратын аймақтың негізгі көрікті жерлерін (өзен, көл, таулар) тану

4.3.1.4 өз қаласының, ауылының негізгі мекемелерінің мақсатын түсіну: дүкен, емхана, мектеп

2.3.1.5 көшелердің мерекелік безендірілуіне көңіл бөлу (қала, ауыл бойынша экскурсиялар кезінде)

3.3.1.5 өз қаласының, ауылының негізгі мекемелерінің мақсатын түсіну: дүкен, мектеп

4.3.1.5 қала мен ауылдың айырмашылығын түсіну

2.3.1.6 қаланың демалыс саябағы мен үнемі баратын дүкенін тану

3.3.1.6 Қазақстан Республикасының әнұраны орындалған кезінде оң қолын жүрек тұсына қойып тік тұру

4.3.1.6 Қазақстан Республиканың әнұраны орындалған кезінде оң қолды жүрек тұсына қойып тік тұру қалпын сақтау

2.3.1.7 туған ауылдың (қаланың) ішінен өз үйін тану

3.3.1.7 Қазақстан туын тану және көрсету

4.3.1.7 Қазақстан туын тану және көрсету

3.3.1.8 2-3 тудың ішінен Қазақстан туын тауып көрсету ерекшелеу

4.3.1.8 ұсынылған 2-3 таңбаның ішінен Қазақстан туын тауып таңдау

3.3.1.9 домбыраны тану және атау

4.3.1.9 домбыраны тану және көрсету

3.3.1.10 домбыра үнін тану

4.3.1.10 домбыра үнін тану

4.3.1.11 ауызша немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрастыру

3.2. Көлік. Жол жүру ережелері

1.3.2.1 қалада жүру үшін қоғамдық көлігін тану (автокөлік, автобус, трамвай)

2.3.2.1 көлік түрлерін тану (автомобиль, автобус, трамвай, пойыз)

3.3.2.1 суретте қаланың, ауылдың негізгі көлік түрлерін атаулары бойынша көрсету

4.3.2.1 негізгі көлік түрлерін атау: автобус, автомобиль, пойыз, ұшақ, пароход

1.3.2.2 бағдаршамдарды тану және оны көрсету

2.3.2.2 суреттегі бағдаршамды тану және оны көрсету

3.3.2.2 суреттен көлік түрлерін атаулары бойынша көрсету: автобус, жеңіл көлік, трамвай, пойыз

4.3.2.2 көлік түрлерінің қозғалыс амалдарын атау (автобус, автомобиль – жүреді, пойыз – жүреді, ұшақ – ұшады, пароход – жүзеді)

1.3.2.3 қоғамдық көлікте өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: бос орындыққа отырып жүру

2.3.2.3 ойын жағдайында бағдаршам талаптарын орындау

3.3.2.3 мектепке бару және қайту жолын тану, білу

4.3.2.3 жолда жүру ережелерін сақтау

1.3.2.4 қалада жүру ережелерін сақтау (ересек адамның қолынан ұстап тротуармен жаяу жүру)

2.3.2.4 қоғамдық көлікте өзін-өзі ұстау ережелерін сақтауға: бос орындыққа отыру; ақырын сөйлеу, айқайламау

3.3.2.4 қоғамдық көлікте өзін дұрыс ұстау

4.3.2.4 көшеден өту ережелерін сақтау

2.3.2.5 қала бойынша қозғалыс ережелерін сақтау (тротуармен жүру, ересек адамның қолынан ұстау)

3.3.2.5 бағдаршамның жанған түстеріне сәйкес көшеден өту ережелерін сақтау

4.3.2.5 бағдаршам сигналдарын және олардың мағынасын атау (қызыл – тоқта, сары – кү, жасыл – жүр)

2.3.2.6 ересек адамның сүйемелдеуімен жолды "зебра" бойымен кесіп өту (экскурсия кезінде, ойын жағдайында)

3.3.2.6 ересектердің еріп жүрумен жолды жаяу жүргіншілерге арналған жерүсті және жерасты өткелдерімен кесіп өту

4.3.2.6 ересектердің сүйемелдеуімен жолды "зебра" бойымен, жер асты өткелі арқылы кесіп өту

3.3.2.7 жол ережесін сақтамаудың қауіптілігін түсіну

4.3.2.7 көшеде өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: тротуармен жүру, қоқыс тастамау, айқайламау, итермеу

4.3.2.8 мектепке бару және қайту жолдарын табу

4.3.2.9 жол қозғалысы ережелерін сақтамаудың қауіптілігін түсіну

4.3.2.10 ауызша немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрастыру

3.3. Халыққа қызмет көрсету объектілері

1.3.3.1 ересектермен бірге дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға бару

2.3.3.1 ересектермен бірге дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға бару

3.3.3.1 ересектермен бірге дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға бару

4.3.3.1 ересектермен бірге дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға бару

1.3.3.2 тауарларды, дәрі-дәрмектерді сатып алу үрдісін, сатып алушы мен сатушы, пошта қызметкері, дәріхана, медициналық персонал арасындағы қарым-қатынасты бақылау

2.3.3.2 тауарларды, дәрі-дәрмектерді сатып алу үрдісін, сатып алушы мен сатушы, пошта қызметкері, дәріхана, медициналық персонал арасындағы қарым-қатынасты бақылау

3.3.3.2 қоғамдық орындарда, айналасындағы заттарға күтіммен қарау

4.3.3.2 ересек адаммен бірге өзіне-өзі қызмет көрсететін азық-түлік дүкенінде заттарды таңдау

1.3.3.3 қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: айғайламау, жүгірмеу, айналаңдағы адамдарға агрессивті әрекеттер жасамау; қоршаған орта объектілеріне қатысты деструктивті әрекеттерді қолданбау, өзге адамдардың заттарына қол тигізбеу (алмау)

2.3.3.3 қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау ережелерін сақтауға: айқайламауға, жүгірмеуге , айналаңыздағы адамдарға агрессивті әрекеттер жасамауға ; қоршаған орта объектілеріне қатысты деструктивті әрекеттерді қолданбау, өзге адамдардың заттарына қол тигізбеу (алмау)

3.3.3.3 ересек адаммен бірге өзіне-өзі қызмет көрсететін азық-түлік дүкенінде тауарларды таңдау

4.3.3.3 өзіне-өзі қызмет көрсетуді талап ететін дүкеніндегі өнімдерді кассаға апару үшін себетті, арбаны пайдалану: таңдалған тауарларды себетке, арбаға мұқият салу.

2.3.3.4 сатушымен, дәрігермен, пошта қызметкерімен, дәріханамен қарым-қатынас жасаудың әлеуметтік қолайлы тәсілдерін қолдану: сәлемдесу, қоштасу, көрсетілген қызмет үшін рахмет, көмек

3.3.3.4 өзіне-өзі қызмет көрсететін дүкендегі өнімдерді кассаға апару үшін себетті, арбаны пайдалану: таңдалған өнімдерді себетке, арбаға мұқият орналастыру.

4.3.3.4 "Дүкен" рөлдік ойынын ойнау, сатушы, сатып алушы рөлін орындау

3.3.3.5 "Дүкен" рөлдік ойынын ойнау, сатушы, сатып алушы рөлін орындау

4.3.3.5 кафеге бару, дастархан басында мәдениетті мінез-құлық дағдыларын қолдану, бейтаныс адамдармен (кафе қызметкерлері) қарым-қатынас жасау, ұқыпты тамақтану, ас құралдарын, майлықтарды дұрыс пайдалану

      38. Бағдарлама Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Айналадағы әлем" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      39. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсыныс түрінде берілген. Мұғалім әр оқушының мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу мақсаттарын жеке анықтайды.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Айналадағы әлем" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспары

      1) 1- сынып :

Өтпелі тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және тексеру;
3 апта "Мен, менің денем";
4 апта "Жемістер, жидектер";
5-апта "Көкөністер";
6-апта "Менің ойыншықтарым";
7-апта "Менің отбасым";
8-апта "Менің үйім"
9-апта "Менің мектебім"

1.1. Мен және менің отбасым, достарым

1.1.1.1 ересектермен және құрдастарымен сөйлесуде көз байланысын орнату

1.1.1.2 өз атына әудесу

1.1.1.3 сұхбаттаспен амандасу, онымен басын изеп, қол бұлғап, сөзбен қоштасу

1.1.1.4 өзіне назар аударту, келісуді (келіспеуді) білдіру, ризашылықты үнмен (сөзбен), бас изеумен, ыммен білдіру

1.1.1.5 өзін, анасын немесе ең жақын адамын суреттен тану

1.1.1.6 отбасы мүшелеріне қамқорлық жасау (орындықты көтеру, кесе беру, есікті ұстау)

1.1.1.7 жақын адамы ауырып қалса, оған жанашырлық білдіру (сипап, құшақтау, заттарды әкелу)

1.1.1.8 ұнататын сыныптасыңызға назар білдіру

1.1.1.9 жеке заттарын тану

2.2. Өсімдіктер

1.1.2.1 өз үйін, үй ауласын фотосуреттен тану

1.1.2.2 үйдегі бөлмелерді тану: жатын бөлме, ас үй, ванна, дәретхана, олардың мақсатын білу

1.1.2.3 ас үй жиһазын, қонақ бөлме жиһазын, жатын бөлме жиһазын тану

1.1.2.4 өз ойыншықтарын тану

1.2.2.5 екі жемістің бірін үлгісіне, атауына, дәміне қарай таңдау, мысалы, алманы

1.2.2.6 өлшеміне, үлгіге сәйкес таңдау жасау (маған кішкентай алма бер)

1.2.2.7 жемістер мен көкөністерді үлгісіне, атауына, дәміне қарай ажырату, мысалы, сәбіз мен алманы

1.2.2.8 бақшадағы, жылыжайдағы көкөністердің өсуін, бақтағы жемістердің өсуін бақылау

1.2. Менің үйім

1.1.2.1 өз үйін, үй ауласын фотосуреттен тану

1.1.2.2 үйдегі бөлмелерді тану: жатын бөлме, ас үй, ванна, дәретхана, олардың мақсатын білу

1.1.2.3 ас үй жиһазын, қонақ бөлме жиһазын, жатын бөлме жиһазын тану

1.1.2.4 өз ойыншықтарын тану

1.3. Мектеп

1.1.3.1 ересек адамның көмегімен мектеп ішінде бағдарлау: дәліздерде, сыныпта, асханада, дәретханада, жатын бөлмеде, спорт залында; үлкендердің көмегімен сыныпта өз жұмыс орнын табу

1.1.3.2 мектептегі ішкі бөлмелерін тану және ажырату: сыныптар, дәліздер, асхана, дәретхана, дәрігер, логопед, психолог кабинеттері

1.1.3.3 мектеп қоңырауларына орай әрекет ету (сабаққа, сабақтан)

1.1.3.4 мектептегі оқушылардың тәртіп ережелерін сақтау: сабақ кезінде шу шығармау, қоңырау соққанда ғана сыныптан шығу

1.1.3.5 оқу құралдарын: қарындашты (қаламды) тану оқу заттарына, дидактикалық материалдарына ұкыпты қарау

1.1.3.6 ойыншықтарды тану: доп, машиналар, қуыршақ

1.1.3.7 мұғалімдерге, сыныптастарына, мектеп жұмысына жағымды эмоционалды қатынасын білдіру

1 апта "Менің киімдерім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Тағам";
4 апта "Шәй ыдыстары";
5 апта "Жиһаз";
6 апта "Жаңа жыл мерекесі";
7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

1.2.1.1 күн сайын ауа райы жағдайын бақылап отыру (жылы, суық, жаңбыр, қар, жел)

1.2.1.2 қардың салқындығын сезіну және оның жылы қолда еруін көру

1.2.1.3 жаңбырды, қарды, желді тікелей сезіну арқылы тану

1.2.1.4 жыл мезгілдерінің белгілерін қадағалау: жапырақ түсі, жапырақтың түсуі, шөптердің, гүлдердің солуы; ағаштардың қысқы тыныштығы, ағаштардағы бүршіктер, бұталар, гүлдер, ағаштар мен бұталардың гүлденуі, бұталар мен ағаштардағы гүлдердің, жемістер мен жидектердің гүлденуі

1.2.1.5 жыл маусымына сай киіну

1.2.1.6 жыл маусымыны сәйкес таза ауада ойнау

3.1. Менің қалам, ауылым

1.3.1.1 әнұранды бір орында тұрып, оң қолды жүрек тұсына қойып тыңдау

1.3.1.2 Қазақстан туын танып, көрсету

1.3.1.3 туған ауылдың (қаланың) ішінен өз үйін тану

1.3.1.4 қаланың демалыс саябағы мен үнемі баратын дүкенін тану

3.3. Халыққа қызмет көрсету объектілері

1.3.3.1 дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға ересек адаммен бару

1.3.3.2 тауарларды, дәрі-дәрмектерді сатып алу үрдісін, сатып алушы мен сатушы, пошта қызметкері, дәріхана, медициналық персонал арасындағы қарым-қатынасты бақылау

1.3.3.3 қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: айғайламау, жүгірмеу , айналаңдағы адамдарға агрессивті әрекеттер жасамау; қоршаған орта объектілеріне қатысты деструктивті әрекеттерді қолданбау, басқа адамдардың заттарына қол тигізбеу (алмау)

1 апта "Қысқы қызықтар";
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім";
3-апта "Үй жануарлары";
4-апта "Жабайы жануарлар"
5-апта "Құс еті";
6-апта "Жабайы құстар";
7-апта "Көлік";
8-ші апта "Аналар мерекесі"; "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

1.2.1.1 күн сайын ауа райы жағдайын бақылап отыру (жылы, суық, жаңбыр, қар, жел)

1.2.1.2 қардың салқындығын сезіну және оның жылы қолда еруін көру

1.2.1.3 жаңбырды, қарды, желді тікелей сезіну арқылы тану

1.2.1.4 жыл мезгілдерінің белгілерін қадағалау: жапырақ түсі, жапырақтың түсуі, шөптердің, гүлдердің солуы; ағаштардың қысқы тыныштығы, ағаштардағы бүршіктер, бұталар, гүлдер, ағаштар мен бұталардың гүлденуі, бұталар мен ағаштардағы гүлдердің, жемістер мен жидектердің гүлденуі

1.2.1.5 жыл маусымына сай киіну

1.2.2.1 таныс көкөністерді үлгісі бойынша (тура осындай бер), аты бойынша (сәбізді ал), дәмі бойынша (мысалы, сәбіз) тану

2.3. Жануарлар

1.2.3.1 үй жануарларын (мысалы, мысықты) үлгісі, атауы бойынша тану

1.2.3.2 үлгі бойынша екі үй жануарларының ішінен мысықты таңдау, макеттер, иллюстрациялар арқылы атау

1.2.3.3 үлгі бойынша екі өлшемнен таңдау жасау (үлкен мысықты көрсет)

1.2.3.4 жабайы жануарларды (мысалы, қоянды) үлгісі, атауы бойынша тану

1.2.3.5 екі жабайы аңнан қоянды үлгісіне, атауына сәйкес таңдау

1.2.3.6 екі заттан (суреттен) таңдау жасау: өлшемі бойынша, улгі бойынша (тура осындай бер), аты бойынша (үлкен қоян бер)

1.2.3.7 үлгісі бойынша, атауы бойынша мысық пен қоянды ажырату

1.2.3.8 үй құстарын (мысалы, тауық) үлгі бойынша, атауы бойынша тану

1.2.3.9 екі құстың ішінен үлгісіне, атауына сәйкес біреуін, мысалы, тауықты таңдау

1.2.3.10 екі құстың ішінен аты бойынша біреуін таңдау (тауықты көрсет)

1.2.3.11 жабайы құстардың табиғаттағы әдеттерін байқау, (мысалы, торғайды) аттауы бойынша тану

3.2. Көлік. Жол ережелері

1.3.2.1 қалада жүру үшін қоғамдық көлігін тану (автокөлік, автобус, трамвай)

1.3.2.2 бағдаршамдарды тану және оны көрсету

1.3.2.3 қоғамдық көлікте өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: бос орындыққа отырып жүру

1.3.2.4 қалада жүру ережелерін сақтау (ересек адамның қолынан ұстап тротуармен жаяу жүру)

1 апта "Ағаштар"; 2 апта Гүлдер";
3-апта "Жәндіктер"; 4-апта "Көктемге арналған киімдер";
5-ші апта "Балықтар"; 6-апта "Жемістер"; 7-апта "Көкөністер";
8-апта "Жидектер"; 9-апта "Жазғы киімдер"; "Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

1.2.1.1 ауа райы жағдайын бақылау (жылу, суық, жаңбыр, қар, жел)

1.2.1.3 жаңбырды, қарды, желді тікелей сезіну арқылы тану

1.2.1.4 жыл мезгілдерінің белгілерін қадағалау: жапырақ түсі, жапырақтың түсуі, шөптердің, гүлдердің солуы; ағаштардың қысқы тыныштығы, ағаштардағы бүршіктер, бұталар, гүлдер, ағаштар мен бұталардың гүлденуі, бұталар мен ағаштардағы гүлдердің, жемістер мен жидектердің гүлденуі

1.2.1.5 маусымға сай киіну

1.2.1.6 маусымға сәйкес таза ауада ойнау

2.3. Жануарлар

1.2.3.12 табиғаттағы жәндіктерді бақылау (мысалы, қоңыз), атауы бойынша тану

1.2.3.13 аквариумдағы балықтарды бақылау, балыққа жем беру

2.2. Өсімдіктер

1.2.2.1 таныс көкөністерді үлгісі бойынша (бірдей бер), аты бойынша (сәбіз ал), дәмі бойынша (мысалы, сәбіз) тану

1.2.2.2 екі көкөністен сәбізді үлгісі, атауы, дәмі бойынша таңдау

1.2.1.3 үлгі бойынша екі өлшемді таңдау (үлкен сәбіз бер)

1.2.2.4 таныс жемістерді үлгісі, атауы, дәмі бойынша тану (мысалы, алма)

1.2.2.5 екі жемістің ішінен үлгісіне, атауына, дәміне қарай алманы таңдау

1.2.3.6 екі заттан (суреттен) таңдау жасау: өлшемі бойынша, улгі бойынша (тура осындай бер), аты бойынша (үлкен қоян бер)

      2) 2 сынып :

Өтпелі тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта студенттерді бақылау және тексеру;
3-апта "Мен және менің отбасым"; 4-апта Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын";
5-апта "Көкөністер";
6 апта "Жемістер, жидектер"; 7-апта "Менің ойыншықтарым";
8 апта "Менің үйім";
9-апта "Менің мектебім"

1.1. Мен және менің отбасым, достарым

2.1.1.1 өз атына, тегіне әудесу

2.1.1.2 әңгімелесушімен амандасу, онымен сөзбен немесе ыммен қоштасу

2.1.1.3 фотосуреттерде отбасы мүшелерін тану және көрсету: ана, әке, әже, ата

2.1.1.4 отбасылық фотосуреттерінен жақын туыстарын тану

2.1.1.5 отбасы мүшелеріне қамқорлық жасау (есікті ұстау, кесе, тәпішке, көзілдірік беру)

2.1.1.6 жақын адамы ауырса, оған жанашырлық білдіру (сипау, құшақтау, заттарды әкелу)

2.1.1.7 өзінің жеке заттарын тану

2.1.1.8 сыныптасын аты бойынша тану

2.2. Өсімдіктер

2.2.2.1 көкөністерді үлгі бойынша тану және көрсету (сәбіз, қияр)

2.2.2.2 сәбіз мен қиярды үлгілері, аттары, дәмі бойынша басқа көкөністердің ішінен ажыратып табу

2.2.2.3 жемістерді үлгісі мен атауы бойынша тану және көрсету (алма, алмұрт)

2.2.2.4 алма мен алмұртты басқа жемістердің ішінен үлгісі, атауы, дәмі бойынша табу

2.2.2.5 өлшемі мен аты бойынша таңдау жасау (маған үлкен қияр бер, маған үлкен алма бер)

2.2.2.6 көкөністер мен жемістерді көрнекі үлгі бойынша топтастыру

1.2. Менің үйім

2.1.2.1 өз үйін, үй ауласын фотосуреттен тану

2.1.2.2 жақын ортада бағдарлау: жақын маңдағы объектілерді тану (дүкен, саябақ, аялдама)

2.1.2.3 отбасында қол жетімді тапсырмаларды орындау (аяқ киім дұрыс қою, лас табақты ыдыс-аяқ жуатын шұңғылшаға салу)

2.1.2. 4 үйде өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау, пәтерде, үйдің ауласында тазалықты сақтау

2.1.2.5 көмек сұрау, тілегін үнмен (сөзбен ) білдіру

2.1.2.6 үлкендер мен балалармен амандасу, бас изеумен, қол бұлғаумен, сөзбен қоштасу

1.3. Мектеп

2.1.3.1 мектеп ғимараты ішінде бағдарлау: сыныптар, дәліздер, дәретхана, асхана

2.1.3.2 мектеп жиһазының мақсатын түсіну: тақта, парта, орындық

2.1.3.3 партада дұрыс отыру

2.1.3.4 сабақ кезінде, үзіліс кезінде кезекшінің міндеттерін орындау: мұғалімге ойыншықтарды жинауға, орындықтарды реттеуге көмектесу

2.1.3.5 мұғалім мен тәрбиешінің қарапайым, қол жетімді нұсқауларын орындау. Мысалы: "Майраны шақыр", "Орындықты орнына қой"

2.1.3.6 мектеп құралдарын тану және көрсету: үлгі бойынша (осындай затты бер), аты бойынша (қарындашты ал, портфельді аш)

2.1.3.7 мектеп құралдарын мақсатына қарай пайдалану (қарындаш, портфель)

2.1.3.8 оқу заттары мен ойыншықтарды ажырату

2.1.3.9 оқу заттарын портфельден шығару

2.1.3.10 мектеп заттарын портфельге салу

1 апта "Менің киімдерім"; 2-апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Тағам";
4 апта "Шәй ыдыстары"; 5 апта "Жиһаз";
6-апта "Жаңа жыл мерекесі"; 7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

2.2.1.1 мұғалімннің соңынан жыл мезгілдерінің атауларын қайталау: көктем, жаз, күз, қыс

2.2.1.2 ауа райының өзгеруін күнделікті бақылау (жылы, суық, күн, жел, жаңбыр, қар)

2.2.1.3 күз айларындағы ауа-райын, табиғаттың өзгеруін бақылау: салқындау, күрт суыту, жаңбырлы күндер

2.2.1.4 күз айларында өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіндегі өзгерістерді бақылау: жапырақтың түсуі, жапырақтарды түсі бойынша ажырату, құстардың кетуі

2.2.1.10 маусымға сай киіну

2.2.1.11 маусымға сәйкес таза ауада ойнау

3.1. Менің қалам, ауылым

2.3.1.1 бір орында тұрып, оң қолды жүрек тұсына қойып, әнұранды тыңдау

2.3.1.2 Қазақстан туын танып, көрсету

2.3.1.3 домбыраны тану, домбыраның үнін тану

2.3.1.4 оқушы тұратын қаладағы (селодағы) үйге баратын жолды білу

2.3.1.5 көшелердің мерекелік безендірілуіне көңіл бөлу (қала, ауыл бойынша экскурсиялар кезінде)

2.3.1.6 қаланың демалыс саябағы мен үнемі баратын дүкенін тану

2.3.1.7 туған ауылдың (қаланың) ішінен өз үйін тану

3.3. Халыққа қызмет көрсету объектілері

2.3.3.1 ересектермен бірге дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға бару

2.3.3.2 тауарларды, дәрі-дәрмектерді сатып алу үрдісін, сатып алушы мен сатушы, пошта қызметкері, дәріхана, медициналық персонал арасындағы қарым-қатынасты

2.3.3.3 қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау ережелерін сақтауға: айқайламауға, жүгірмеуге , айналаңыздағы адамдарға агрессивті әрекеттер жасамауға ; қоршаған орта объектілеріне қатысты деструктивті әрекеттерді қолданбау, өзге адамдардың заттарына қол тигізбеу (алмау)

2.3.3.4 сатушымен, дәрігермен, пошта қызметкерімен, дәріханамен қарым-қатынас жасаудың әлеуметтік қолайлы тәсілдерін қолдану: сәлемдесу, қоштасу, көрсетілген қызмет үшін рахмет, көмек

1 апта "Қысқы қызықтар" 2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары"
4-апта "Құс еті"
5-апта "Жабайы жануарлар" 6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік"
8-апта "Аналар күні"
9 апта "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

2.2.1.2 ауа райының өзгеруін күнделікті бақылау (жылы, суық, күн, жел, жаңбыр, қар)

2.2.1.3 күз айларындағы ауа-райын, табиғаттың өзгеруін бақылау: салқындау, күрт суыту, жаңбырлы күндер

2.2.1.5 өсімдіктер мен жануарлар тіршілігінің қыстағы өзгерістерін бақылау: қар, жапырақсыз ағаштар

2.2.1.6 қардың салқындығын сезіну және оның жылы қолда еруін көру

2.2.1.7 мұз қатқан кездегі мұздың қасиетін түсіну (тайғақ, құлау мүмкін)

2.2.1.8 көктем айларындағы табиғаттағы өзгерістерді бақылау: ауаның жылынуы, мұз сүңгілері, қардың еруі, құстардың келуі, бүршік жарылуы

2.2.1.10 маусымға сай киіну

2.2.1.11 маусымға сәйкес таза ауада ойнау

2.3. Жануарлар

2.2.3.1 үй жануарларын (мысықты, итті) үлгісі, атаулары бойынша тану

2.2.3.2 мысықтар мен иттерді дауысынан тану

2.2.3.3 мысық пен иттің денесінің негізгі бөліктерін (басы, денесі, табаны, құйрығы) үлгіге сәйкес, атауы бойынша көрсету

2.2.3.4 үй жануарларын күту (су беру, жем беру)

2.2.3.5 жабайы жануарларды (қоян, түлкі) үлгісі, аты бойынша тану

2.2.3.6 мұғалімнен кейін қайталау, қоян мен түлкінің әдеттеріне еліктеу

2.2.3.7 үш жануардың ішінен үлгі бойынша қоянды, түлкіні таңдау (осы сияқтыны көрсет))

2.2.3.8 атауына сәйкес таңдау жасау(түлкіні көрсет, қоянды көрсет)

2.2.3.9 құсты (тауықты, қазды) үлгісі, атауы бойынша тану

2.2.3.10 үш құстың ішінен үлгі бойынша тауықты, қазды таңдау (осы сияқты көрсет)

2.2.3.11 заттың аттауы бойынша таңдау жасау (тауықты көрсет, қазды көрсет)

2.2.3.12 жергілікті құстарды үлгісі бойынша, аты бойынша тану (торғай, көгершін)

2.2.3.13 торғайларды, көгершіндерді бақылап қарау

2.2.3.14 құс қоректендіру үйшігіне жем салу

2.2. Көлік. Жол ережелері

2.3.2.1 көлік түрлерін тану (автомобиль, автобус)

2.3.2.2 суреттегі бағдаршамды тану және оны көрсету

2.3.2.3 ойын жағдайында бағдаршам талаптарын орындау

2.3.2.4 қоғамдық көлікте өзін-өзі ұстау ережелерін сақтауға: бос орындыққа отыру; ақырын сөйлеу, айқайламау

2.3.2.5 қала бойынша қозғалыс ережелерін сақтау (тротуармен жүру, ересек адамның қолынан ұстау)

2.3.2.6 ересек адамның сүйемелдеуімен жолды "зебра" бойымен кесіп өту (экскурсия кезінде, ойын жағдайында)

1 апта "Ағаштар"; 2-апта "Гүлдер"; 3-апта "Жәндіктер";
4-апта "Көктемге арналған киімдер";
5-ші апта "Балықтар";
6-апта "Жемістер";
7-апта "Көкөністер";
8-апта "Жидектер";
9-апта "Жазғы киімдер"; "Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

2.2.1.1 мұғалімнің соңынан жыл мезгілдерінің атауларын қайталау: көктем, жаз, күз, қыс

2.2.1.2 ауа райының өзгеруін күнделікті бақылау (жылы, суық, күн, жел, жаңбыр, қар)

2.2.1.8 көктем айларындағы табиғаттағы өзгерістерді бақылау: ауаның жылынуы, мұз сүңгілері, қардың еруі, құстардың келуі, бүршік жарылуы

2.2.1.9 жаз айларында табиғаттағы өзгерістерді бақылау: күн жарқырайды, гүлдер гүлдейді

2.2.1.10 маусымға сай киіну

2.2.1.11 маусымға сәйкес таза ауада ойнау

2.3. Жануарлар

2.2.3.15 табиғаттағы жәндіктерді бақылап, үлгісі, атауы бойынша тану (мысалы, қоңыз, көбелек

2.2.3.16 өзен балықтарын бақылау, қарастыру

2.2. Өсімдіктер

2.2.2.1 көкөністерді үлгі бойынша тану және көрсету (сәбіз, қияр)

2.2.2.2 сәбіз мен қиярды үлгілері, аттары, дәмі бойынша басқа көкөністердің ішінен ажыратып табу

2.2.2.3 жемістерді үлгісі мен атауы бойынша тану және көрсету (алма, алмұрт)

2.2.2.4 алма мен алмұртты басқа жемістердің ішінен үлгісі, атауы, дәмі бойынша табу

2.2.2.6 көкөністер мен жемістерді көрнекі үлгі бойынша топтастыру

2.2.2.7 жидектерді (таңқурай) сыртқы түрі бойывнша (үлгіге сәйкес), дәміне қарай тану және табу

2.2.2.8 бөлме өсімдіктерін су сепкішпен суару

2.2.2.9 бақшадағы, жылыжайдағы көкөністердің өсуін, бақтағы жемістер мен жидектердің өсуін бақылау

      3) 3 -сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта студенттерді бақылау және тексеру
3-апта Мен және менің отбасым
4-апта Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын"
5-апта "Көкөністер"
6-апта "Жемістер, жидектер" 7-апта "Менің сүйікті ойындарым"
8-апта "Менің үйім"
9-апта "Менің мектебім"

1.1. Мен және менің отбасым, достарым

3.1.1.1 өз атына әудесу, өз атын айту

3.1.1.2 көмек сұрау, тілегін үнмен (сөзбен) білдіру

3.1.1.3 суреттегі отбасы мүшелерін тану, көрсету, атау: ана, әке, әже, ата

3.1.1.4 отбасы мүшелерін аттарымен тану және атау

3.1.1.5 отбасы мүшелеріне қамқорлық жасау (есікті ұстау, кесе, тәпішке, көзілдірік беру)

3.1.1.6 отбасындағы өз міндеттерін орындау

3.1.1.7 сыныптастарын, достарын атағанда көрсету

3.1.1.8 келісу (келіспеу), ризашылықты үнмен (сөзбен) білдіру

2.2. Өсімдіктер

3.2.2.1 көкөністерді көрсету және атау: сәбіз, қияр, орамжапырақ

3.2.2.2 көкөністердің түсін, пішінін, дәмін атау

3.2.2.3 жемістерді көрсету және атау: алма, алмұрт, банан

3.2.2.4 жемістердің түсін, пішінін, дәмін, иісін ажырату және атау

3.2.2.5 көкөністер мен жемістерді көрнекі үлгі бойынша топтастыру, жалпылаушы сөздерді қолдану арқылы

1.2. Менің үйім

3.1.2.1 жақын қоршаған орта объектілерін тану (аялдама, дүкен, алаң, стадион)

3.1.2.2 өз үйін, подъезін, қабатын, пәтерін білу

3.1.2.3 ас үйдің, жатын бөлменің және олардың жиһаздарының, (үстел, орындықтар, диван, кереует, гардероб) мақсатын білу

3.1.2.4 пәтерді, үйді тазалауға барынша көмек көрсету (орындықтарды орналастыру, үстелдегі ыдыстарды ыдыс-аяқ жуатын шұңғылшаға алу)

3.1.2.5 ата-аналарға, ересектерге өтініш, тілек білдірту, тапсырма беру, үлкендер мен құрдастарға сөйлегенде сабырлық сақтап, сыпайы сөйлеу, олардың сөзін үзбеу

3.1.2.6 ауызша немесе баламалы түрде ересектермен және балалармен амандасу, олармен қоштасу, өтініш білдіру, келісімін (келіспегенін) білдіру

1.3. Мектеп

3.1.3.1 мектеп бөлмелердің мақсатын түсіну: сынып, жатын бөлме, асхана, киім ілетін бөлме, акт залының, кітапхананың мақсатын түсіну

акт залының, кітапхананың мақсатын түсіну

3.1.3.3 мектеп аумағындағы тәртіп ережелерін сақтауға

3.1.3.4 мектептің (интернаттың) күнделікті тәртібін сақтауға

3.1.3.5 кезекшінің міндеттерін орындау

3.1.3.6 оқу құралдарын мақсатына сай пайдалану

3.1.3.7 өтінішті немесе тілекті сөзбен (дыбыспен) немесе ым- ишарамен білдіру

1 апта "Менің киімдерім" 2-апта "Менің аяқ киімім"
3-апта "Тағам"
4-апта "Шәй ыдысы"
5-апта "Жиһаз"
6-апта "Жаңа жыл мерекесі"
7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

3.2.2.1көкөністерді көрсету және атау: сәбіз, қияр, орамжапырақ

3.2.2.2 көкөністердің түсін, пішінін, дәмін атау

3.2.2.3 жемістерді көрсету және атау: алма, алмұрт, банан

3.2.2.4 жемістердің түсін, пішінін, дәмін, иісін ажырату және атау

3.2.2.5 көкөністер мен жемістерді көрнекі үлгі бойынша топтастыру, жалпылаушы сөздерді қолдану арқылы

3.2.2.8 жергілікті ағаштарды тану және атау

3.2.2.9 гүлдерді танып, атау - түймедақ

3.2.2.10 бөлме өсімдіктерін күту ережелерін сақтау (түпқоймасын жуу)

3.2.2.11 ауызша немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрастыру

3.1. Менің қалам, ауылым

3.3.1.1 ауылдың (қаланың) ішінен өз үйін тану

3.3.1.2 өз ауылында, (қаласында) мектептен үйге дейінгі жолды тану

3.3.1.3 қаланың демалыс саябағы мен үнемі баратын дүкенін тану

3.3.1.4 өзі тұратын аймақтың негізгі көрікті жерлерін (өзен, көл, таулар) тану

3.3.1.5 өз қаласының, ауылының негізгі мекемелерінің мақсатын түсіну: дүкен, мектеп

3.3.1.6 Қазақстан Республикасының әнұраны орындалған кезінде оң қолын жүрек тұсына қойып тік тұру

3.3.1.7 Қазақстан туын тану және көрсету

3.3.1.8 2-3 тудың ішінен Қазақстан туын тауып көрсету ерекшелеу

3.3.1.9 домбыраны тану және атау

3.3.1.10 домбыра үнін тану

3.3. Халыққа қызмет көрсету объектілері

3.3.3.1 ересектермен бірге дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға бару

3.3.3.2 қоғамдық орындарда, айналасындағы заттарға күтіммен қарау

3.3.3.3 ересек адаммен бірге өзіне-өзі қызмет көрсететін азық-түлік дүкенінде тауарларды таңдау

3.3.3.4 өзіне-өзі қызмет көрсететін дүкендегі өнімдерді кассаға апару үшін себетті, арбаны пайдалану: таңдалған өнімдерді себетке, арбаға мұқият орналастыру.

3.3.3.5 "Дүкен" рөлдік ойынын ойнау, сатушы, сатып алушы рөлін орындау

1 апта "Қысқы қызықтар" 2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары"
4-апта "Құс еті"
5-апта "Жабайы жануарлар" 6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік"
8-апта "Аналар күні" 9 апта "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

3.2.1.1 күн сайын ауа райын бақылау (ашық, бұлтты, суық, күн ашық, қар, жаңбыр)

3.2.1.2 табиғаттағы, өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіндегі өзгерістерді бақылау: күзде, қыста, көктемде, жазда (жасыл жапырақтар - жапырақтар сарғайған - жапырақтар түсті, құстар ұшып кетті)

3.2.1.4 қыста табиғатта болатын өзгерістерді атау немесе көрсету - суық, аяз, қар, мұз, мұзтайғақ

3.2.1.5 мұзтайғақ жағдайда мұздың қасиетін түсіну (тайғақ, құлау мүмкін)

3.2.1.6 табиғаттың көктемдегі өзгерістерін атау немесе көрсету – ауаның жылынуы, қардың еруі, құстардың келуі, бүршік жарылуы, даланың гүлденуі

3.2.1.8 ұсынылған суреттердің ішінен қыс, жаз бейнесін таңдау

3.2.1.9 маусымға сай киіну

3.2.1.10 маусымға сәйкес таза ауада ойнау

3.2.1.11 сұрауды немесе тілекті сөзбен (дыбыспен) немесе ым- ишарамен білдіру

2.3. Жануарлар

3.2.3.1 үй жануарларын көрсету және атау (мысық, ит, сиыр)

3.2.3.2 үй жануарларының негізгі дене мүшелерін атау (бас, дене, табан, құйрық)

3.2.3.3 мысықты, итті, сиырды дауыс үндерінен тану

3.2.3.4 жануарлардың орындайтын әрекеттерін атау (мысық сүт ішеді, сиыр шөп жейді, ит үйшігінде отырады)

3.2.3.5 үй жануарларын қамқорлық білдіру, оларға күтім жасауға көмектесу

3.2.3.6 жабайы жануарларды (қоян, түлкі, аю) көрсету және атау

3.2.3.7 мұғалімнен кейін қайталау, қоян, түлкі, аюдың әдеттеріне еліктеу (музыкалық сүйемелдеу)

3.2.3.8 жануарлардың орындайтын әрекеттерін атау (қоян секіреді)

3.2.3.9 жабайы жануарлардың төлдерін тану және атау (көжек, конжық, жаутаң)

3.2.3.10 құсты дауыс үнінен тану (тауық, әтеш, қаз)

3.2.3.11 құстардың қимылдарын айту (тауық шоқиды, әтеш шақырады, қаз жүзеді)

3.2.3.12 мұғалімнің соңынан қайталап, үй құстарының әдеттеріне еліктеу

3.2.3.13 жергілікті құстарды сыртқы түрі, дауысы бойынша тану және атау (көгершін, торғай)

3.2.3.14 жергілікті құстарды бақылау

3.2.3.15 қоректендіру үйшігіне жем салу

3.2. Көлік. жол қозғалысы ережелері

3.3.2.1 суретте қаланың, ауылдың негізгі көлік түрлерін атаулары бойынша көрсету

3.3.2.2 суреттен көлік түрлерін атаулары бойынша көрсету: автобус, жеңіл көлік, трамвай, пойыз

3.3.2.3 мектепке бару және қайту жолын тану, білу

3.3.2.4 қоғамдық көлікте өзін дұрыс ұстау

3.3.2.5 бағдаршамның жанған түстеріне сәйкес көшеден өту ережелерін сақтау

3.3.2.6 ересектердің еріп жүрумен жолды жаяу жүргіншілерге арналған жерүсті және жерасты өткелдерімен кесіп өту

3.3.2.7 жол ережесін сақтамаудың қауіптілігін түсіну

1 апта "Ағаштар" 2-апта "Гүлдер"
3-апта "Жәндіктер"
4-апта "Көктемге арналған киімдер"
5-апта Балықтар
6-апта "Жемістер" 7-апта "Көкөністер"
8-апта "Жидектер" 9-апта "Жазғы киімдер"; "Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

3.2.1.1 күн сайын ауа райын бақылау (ашық, бұлтты, суық, күн ашық, қар, жаңбыр)

3.2.1.2 табиғаттағы, өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіндегі өзгерістерді бақылау: күзде, қыста, көктемде, жазда (жасыл жапырақтар - жапырақтар сарғайған - жапырақтар түсті, құстар ұшып кетті)

3.2.1.6 табиғаттың көктемдегі өзгерістерін атау немесе көрсету – ауаның жылынуы, қардың еруі, құстардың келуі, бүршік жарылуы, даланың гүлденуі

3.2.1.9 маусымға сай киіну

3.2.1.10 маусымға сәйкес таза ауада ойнау

3.2.1.11 өтініш немесе тілекті сөзбен (үнмен) немесе ым- ишарамен білдіру

2.3. Жануарлар

3.2.3.16 жәндіктерді сыртқы түрі бойынша тану және атау (қоңыз, көбелек, шыбын)

3.2.3.17 балықтың дене мүшелерін тану және атау (бас, дене, құйрық)

2.2. Өсімдіктер

3.2.2.6 жидектерді (таңқурай, қарақат) тану және атау

3.2.2.7 жидектердің түсін, пішінін, дәмін атау

3.2.2.8 жергілікті ағаштарды тану және атау

3.2.2.9 гүлдерді танып, атау - түймедақ

3.2.2.10 бөлме өсімдіктерін күту ережелерін сақтау (түпқоймасын жуу)

3.2.2.11 ауызша немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрастыру

3.2.2.12 бақшадағы, жылыжайдағы көкөністердің өсуін, бақтағы жемістер мен жидектердің өсуін бақылау

      4) 4- сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта студенттерді бақылау және тексеру ;
3-апта "Мен және менің отбасым"; 4-апта Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын";
5-апта "Көкөністер";
6 апта "Жемістер, жидектер"; 7-апта "Менің сүйікті ойындарым";
8 апта "Менің үйім";
9-апта "Менің мектебім"

1.1. Мен және менің отбасым, достарым

4.1.1.1 өз аты мен тегіне, әудесу, өз аты мен тегін айту

4.1.1.2 суреттегі отбасы мүшелерін тану, көрсету, атау: анасын, әкесін, әжесін, атасын, ағаларын, апа-сіңлілерін

4.1.1.3 фотосуреттердегі жақын туыстарды - апкелерді, ағаларды, нағашыларды, бөлелерді, інілерді тану, көрсету, атау

4.1.1.4 отбасының кіші мүшелеріне қамқорлық, үлкендерге құрмет көрсету

4.1.1.5 отбасындағы өз міндеттерін орындау

4.1.1.6 сыныптастарын, достарын атымен, мұғалімдерін аты мен әкесінің аты бойынша шақыру

4.1.1.7 өткен отбасылық мерекелер туралы ауызша немесе альтернативті коммуникацияларды пайдалана отырып, қарапайым мәлімдемелер құрастыру

2.2. Өсімдіктер

4.2.2.1суреттегі көкөністерді көрсетіп, атау

4.2.2.2 суреттегі жемістерді көрсету және атау

4.2.2.3 көкөністер мен жемістердің түсін, пішінін, дәмін атау

4.2.2.4 көкөністер мен жемістерді көрнекі үлгі бойынша, жалпылаушы сөз бойынша топтастыру

4.2.2.5 көкөністерден дайындалған тағамдарды тану және атау (салат, көкөніс сорпасы)

4.2.2.6 жемістерден дайындалған тағамдарды тану және атау (тосап, компот)

4.2.2.14 бақшадағы, жылыжайдағы көкөністердің өсуін, бақтағы жемістер мен жидектердің өсуін бақылау

1.2. Менің үйім

4.1.2.1 мектепке бару және қайту жолын тану

4.1.2.2 отбасындағы мінез-құлық, тәртіп ережелерін сақтау (үлкендер демалып жатқанда шуламау; отбасының басқа мүшелеріне агрессия көрсетпеу, дастархан басында тамақ ішу)

4.1.2.3 үлкендердің еңбегін құрметтеу, отбасында қол жетімді тапсырмаларды орындау (пәтерді жинауға көмектесу: заттарды шкафқа қою, шыныаяқтарды жуу, қасықтарды сүрту)

4.1.2.4 үйдегі міндеттерін орындау

4.1.2.5 ауызша немесе балама коммуникацияны пайдалана отырып, өз тілектері мен сұраныстарын білдіру үшін қарапайым мәлімдемелер құрастыру

1.3. Мектеп

4.1.3.1 мектептің ішкі және сыртқы аймақтарында бағдарлау

4.1.3.2 сыныптастарын атымен атау

4.1.3.3 мектеп бөлмелердің тағайындалу мақсаттарын түсіну

4.1.3.4 оқу құралдарын мақсатына сай пайдалану

4.1.3.5 оқушылардың тәртіп ережелерін сақтау

4.1.3.6 мұғалімнің, тәрбиешінің талаптарын, өтініштерін орындау

4.1.3.7 мектептің (интернаттың) күнделікті тәртібін сақтауға

4.1.3.8 мектеп ұжымындағы мінез-құлық нормаларын, тәртіп ережелерін орындау

4.1.3.9 вербалды немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым мәлімдемелерді құрастыру

1 апта "Менің киімдерім" 2-апта "Менің аяқ киімім"
3-апта "Тағам"
4-апта "Шәй ыдысы"
5-апта "Жиһаз"
6-апта "Жаңа жыл мерекесі"
7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

2.1.Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

4.2.1.1 сурет бойынша жыл мезгілін анықтау

4.2.1.2 сюжетті сурет бойынша бақшадағы, бақтағы күзгі және көктемгі жұмыстарды тану

4.2.1.3 суреттен күзгі жапырақтарды табу

4.2.1.4 күзгі салқындау, жаңбырлы ауа райы, салқын жел, жапырақтардың түсуі, шөптердің, гүлдердің солуы, құстардың кетуі атап көрсету

4.2.1.5 суреттен жаз, қыс, күз, көктем мезгіліндегі табиғат бейнелерін тауып көрсету

4.2.1.6 күн сайын ауа райын бақылау (ашық, бұлтты, суық, күн шуақты, қар, жаңбыр)

4.2.1.9 маусымға сай киіну

4.2.1.10 жыл мезгіліне сай киінген балаларды суреттен көрсету

4.2.1.11 әр түрлі маусымда ашық ауада ойындар ойнау

4.2.1.13 вербалды немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым чсөйлемдерді құрастырып айту

3.1. Менің қалам, ауылым

4.3.1.1 үйін, жиі баратын демалыс және ойын-сауық орындарын фотосуретте тану

4.3.1.2 үйден мектепке және кері қайту жолын тану

4.3.1.3 оқушы тұратын аймақтың негізгі көрікті жерлерін (өзен, көл, тау, орман) тану

4.3.1.4 өз қаласының, ауылының негізгі мекемелерінің мақсатын түсіну: дүкен, емхана, мектеп

4.3.1.5 қала мен ауылдың айырмашылығын түсіну

4.3.1.6 Қазақстан Республиканың әнұраны орындалған кезінде оң қолды жүрек тұсына қойып тік тұру қалпын сақтау

4.3.1.7 Қазақстан туын тану және көрсету

4.3.1.8 ұсынылған 2-3 таңбаның ішінен Қазақстан туын тауып таңдау

4.3.1.9 домбыраны тану және көрсету

4.3.1.10 домбыра үнін тану

4.3.1.11 ауызша немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрастыру

3.3. Халыққа қызмет көрсету объектілері

4.3.3.1 ересектермен бірге дүкендерге (азық-түлік және өнеркәсіп тауарлары), базарларға, емханаларға, дәріханаларға бару

4.3.3.2 ересек адаммен бірге өзіне-өзі қызмет көрсететін азық-түлік дүкенінде заттарды таңдау

4.3.3.3 өзіне-өзі қызмет көрсетуді талап ететін дүкеніндегі өнімдерді кассаға апару үшін себетті, арбаны пайдалану: таңдалған тауарларды себетке, арбаға мұқият салу.

4.3.3.4 "Дүкен" рөлдік ойынын ойнау, сатушы, сатып алушы рөлін орындау

4.3.3.5 кафеге бару, дастархан басында мәдениетті мінез-құлық дағдыларын қолдану, бейтаныс адамдармен (кафе қызметкерлері) қарым-қатынас жасау, ұқыпты тамақтану, ас құралдарын, майлықтарды дұрыс пайдалану

1 апта "Қысқы қызықтар
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары 4-апта "Құс еті"
5-апта "Жабайы жануарлар" 6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік"
8-апта "Аналар күні"
9 апта "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

4.2.1.1 сурет бойынша жыл мезгілін анықтау

4.2.1.5 суреттен жаз, қыс, күз, көктем мезгіліндегі табиғат бейнелерін тауып көрсету

4.2.1.6 күн сайын ауа райын бақылау (ашық, бұлтты, суық, күн шуақты, қар, жаңбыр)

4.2.1.7 қыста табиғатта болатын өзгерістерді атау немесе көрсету - суық, аяз, қар, мұз, мұз

4.2.1.8 мұзтайғақ жағдайда мұздың қасиетін түсіну (тайғақ, құлау мүмкін)

4.2.1.9 маусымға сай киіну

4.2.1.10 жыл мезгіліне сай киінген балаларды суреттен көрсету

4.2.1.11 әр түрлі маусымда ашық ауада ойындар ойнау

4.2.1.12 көктемде табиғаттағы өзгерістерді байқау (жылы болды, қар еріді)

4.2.1.13 вербалды немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым чсөйлемдерді құрастырып айту

2.3. Жануарлар

4.2.3.1 суреттен үй жануарларын көрсету және атау

4.2.3.2 үй жануарларының негізгі дене мүшелерін атау (бас, дене, табан, құйрық)

4.2.3.3 үлгі бойынша екі өлшемнен таңдау жасау (үлкен мысықты көрсет)

4.2.3.4 үй жануарлардың төлдерін тану және атау (марғау, күшік, бұзау)

4.2.3.5 жануарлардың адамға қалай көмектесетінін атап айту (сиыр сүт береді, мысық тышқандарды ұстайды, ит үйді күзетеді)

4.2.3.6 үй жануарларын қамқорлық білдіру, оларға күтім жасауға көмектесу

4.2.3.7 суреттегі жабайы жануарларды көрсету және атау (қоян, түлкі, аю, кірпі)

4.2.3.8 суреттен қоянды жазда, қоянды қыста, аюды жазда, аюды қыста тану

4.2.3.9 жануарлар туралы ертегін сахналауға қатысу, жануарлардың әдеттерін мұғалімнің соңынан қайталау

4.2.3.10 жабайы жануарлардың төлдерін тану және атау (көжек, конжық, жаутаң)

4.2.3.11 үй жануарларын сыртқы түрі бойынша тану, суреттен көрсету, және атау

4.2.3.12 құстарды дауыстары бойынша ажырату

4.2.3.13 құстарға тән әрекеттерін атау

4.2.3.14 құстар туралы ертегін сахналауға қатысу

4.2.3.15 жергілікті құстарды сыртқы түрі бойынша тану, суреттен көрсету, атау

4.2.3.16 жергілікті құстарды бақылау және күтіп қарау (қоректендіру үйшігі)

4.2.3.20 вербалды немесе баламалы коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдер құрастыру (жануарлардың, құстардың, жәндіктер және балықтардың қылықтары, қозғалыс әдеттері туралы)

3.2. Көлік. Жол ережелері

4.3.2.1 негізгі көлік түрлерін атау: автобус, автомобиль, пойыз, ұшақ, пароход

4.3.2.2 көлік түрлерінің қозғалыс амалдарын атау (автобус, автомобиль – жүреді, пойыз – жүреді, ұшақ – ұшады, пароход – жүзеді)

4.3.2.3 жолда жүру ережелерін сақтау

4.3.2.4 көшеден өту ережелерін сақтау

4.3.2.5 бағдаршам сигналдарын және олардың мағынасын атау (қызыл – тоқта, сары – кү, жасыл – жүр)

4.3.2.6 ересектердің сүйемелдеуімен жолды "зебра" бойымен, жер асты өткелі арқылы кесіп өту

4.3.2.7 көшеде өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау: тротуармен жүру, қоқыс тастамау, айқайламау, итермеу

4.3.2.8 мектепке бару және қайту жолдарын табу

4.3.2.9 жол қозғалысы ережелерін сақтамаудың қауіптілігін түсіну

4.3.2.10 ауызша немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрастыру

1 апта "Ағаштар" 2-апта "Гүлдер"
3-апта "Жәндіктер" 4-апта "Көктемге арналған киімдер"
5-апта Балықтар
6-апта "Жемістер" 7-апта "Көкөністер"
8-апта "Жидектер" 9-апта "Жазғы киімдер";
"Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

2.1. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер

4.2.1.1 сурет бойынша жыл мезгілін анықтау

4.2.1.2 сюжетті сурет бойынша бақшадағы, бақтағы күзгі және көктемгі жұмыстарды тану

4.2.1.5 суреттен жаз, қыс, күз, көктем мезгіліндегі табиғат бейнелерін тауып көрсету

4.2.1.6 күн сайын ауа райын бақылау (ашық, бұлтты, суық, күн шуақты, қар, жаңбыр)

4.2.1.9 маусымға сай киіну

4.2.1.10 жыл мезгіліне сай киінген балаларды суреттен көрсету

4.2.1.11 әр түрлі маусымда ашық ауада ойындар ойнау

4.2.1.12 көктемде табиғаттағы өзгерістерді байқау (жылы болды, қар еріді)

4.2.1.13 вербалды немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым чсөйлемдерді құрастырып айту

2.3. Жануарлар

4.2.3.17 суреттен жәндіктерді тану, көрсету және атау (қоңыз, көбелек, шыбын, құмырсқа)

4.2.3.18 үй жануарлары мен жабайы аңдарды, құстарды, жәндіктерді ажыратыу және үлгі бойынша, жалпылаушы сөз бойынша топтастыру

4.2.3.19 балықтың кейбір түрлерін тану және атау (мысалы, жайын, шортан, мөңке)

4.2.3.20 вербалды немесе баламалы коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдер құрастыру (жануарлардың, құстардың, жәндіктер және балықтардың қылықтары, қозғалыс әдеттері туралы)

2.2. Өсімдіктер

4.2.2.7 жақын жерде (жергілікті аумағында) жиі кездесетін жидектерді тану және атау

4.2.2.8 жидектерден жасалған тағамдарды тану және атау

4.2.2.9 жақын жерде (жергілікті аумағында) жиі кездесетін ағаштарды тану және атау

4.2.2.10 үлгі бойынша ағаш бөліктерін көрсету

4.2.2.11 бұта мен ағашты ажырату

4.2.2.12 үлкен жапырақтары бар бөлме өсімдіктерді күту ережелерін сақтау: фикус, бегония (түпқоймаларды жуу, жапырақтарды шаңнан тазарту)

4.2.2.13 ауызша немесе альтернативті коммуникацияны пайдалана отырып, қарапайым сөйлемдерді құрастыру

4.2.2.14 бақшадағы, жылыжайдағы көкөністердің өсуін, бақтағы жемістер мен жидектердің өсуін бақылау

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрі
2024 жылғы 6 қарашадағы
№ 327 бұйрығына
21-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
318 – қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Өзіне-өзі қызмет көрсету" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Өзіне-өзі қызмет көрсету" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың негізгі мазмұны өмірлік дағдылар, әлеуметтік қолайлы мінез-құлық дағдылары болып табылады, оларды игеру оқушылардың әдеттегі тұрмыстық жағдайларда көмекке деген қажеттілігін азайтуға ықпал етеді. Академиялық білімді қалыптастыру саласында білім алушыларда танымдық іс-әрекеттің мақсатты әдістерін қалыптастырудағы айқын қиындықтарға байланысты мүмкіндіктердің шағын ресурсы байқалады.

      3. Бағдарламаның мазмұнын мұғалім, тәрбиешілер (оқушының мектепте болған барлық уақыты ішінде, өзіне-өзі қызмет көрсетуге және гигиеналық рәсімдерді орындауға байланысты табиғи жағдайларда, режимдік сәттерде) және оқушылардың ата-аналары (үйде, қоғамдық орындарда, кез келген өмірлік жағдайларда) жүзеге асырады.Мұғалімдер мен отбасының қызметін үйлестіруді және мақұлдауды сынып жетекші жүзеге асырады.

      4. Бағдарламаның мақсаты – білім алушылардың денсаулықты сақтауға, күнделікті өмірде барынша мүмкін болатын дербестік пен дербестікке қажетті практикалық біліктілік пен дағдылар жүйесін дамыту болып табылады.

      5. Бағдарлама міндеттері:

      1) оқушыларда өздері, дене мүшелері және олардың мақсаты, мүмкіндіктері, жақын әлеуметтік ортасы туралы алғашқы түсініктерін қалыптастыру;

      2) жеке гигиена саласындағы дағдыларды қалыптастыру;

      3) адам күнделікті пайдаланатын тұрмыстық заттар туралы білімді қалыптастыру;

      4) тамақтануды ұйымдастыру, киімге, аяқ киімге және басқа да тұрмыстық заттарға күтім жасау саласында қарапайым өзіне-өзі қызмет көрсету дағдыларын, тұрмыстық және еңбек дағдыларын қалыптастыру;

      5) төтенше жағдайларда, қоғамдық орындарда, үйде, көшедегі әртүрлі жағдайларда мінез-құлық ережелерін сақтау дағдыларын қалыптастыру.

      6. Түзете – дамыту міндеттері:

      1) сабаққа деген ынтасын, белсенділігін, қызығушылығын ояту;

      2) гигиеналық процедуралар мен өзіне-өзі қызмет көрсетуге, көмек сұрауға, қабылдауға және көмек көрсетуге қатысты қажеттіліктерінөлеңге жеткізудің вербалды емес және вербалды тәсілдерін қалыптастыру;

      3) жақын ортадағы адамдарға оң көзқарасты, мінез-құлық пен қарым-қатынастың қолайлы тәсілдерін, құрдастарымен және ересектермен ынтымақтастық қабілеттерін қалыптастыру;

      4) еңбекқорлыққа, шыдамдылыққа, жұмысқа қабілеттілікке, басталған істі соңына дейін жеткізе білуге тәрбиелеу.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      7. Оқу үрдісін ұйымдастыру кезінде мыналарды ескеру қажет:

      1) ұжымдық оқыту жағдайында оқушылардың танымдық белсенділігінің төмендігі;

      2) сабақта фронтальды жұмыста қолданылатын мұғалімнің көмегін ынталандыратын нұсқаулыққа әлсіз реакция;

      3) сөйлеудің коммуникативті, реттеуші, жоспарлау функцияларының айқын дамымауы;

      4) білім алушылардың белсенділігі мен зейінін сабақ бойы бір оқу пәнінің мазмұнында сақтай алмау;

      5) қалыптасатын дағдыларды автоматандырудың қиындықтары.

      8. Арнайы педагогика қағидаттарына негізделген оқушыларды оқыту және тәрбиелеу процесі білім алушылардың өзіндік белсенділігін, барынша ықтимал бастамасы мен дербестігін дамытуға бағытталады.

      9. Мұғалімдер оқушылардың бірегей ерекшеліктерін сақтай отырып, жеке қарқынмен даму құқығын құрметтейді; өзгермелі мүмкіндіктерді үнемі зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды, оқушылардың өзіне-өзі қызмет көрсету және гигиена дағдыларын дамыту мен игерудегі минималды ілгерілеулерді тіркейді. Оқу барысындағы кез-келген ілгерілеу оң нәтиже ретінде қарастырылады.

      10. Педагогтер осы бағдарламадан әрбір оқушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын, сондай-ақ оқушылардың білім беру, тұлғалық жетістіктерін бағалаудың жеке мүмкіндіктері мен нәтижелерін ескере отырып, оқыту әдістерін, нысандарын, құралдарын дербес таңдайды.

      11. Оқу-тәрбие процесі бүкіл оқу кезеңінде пәндік іс-әрекетте құрылады. Оқушылардың қажеттіліктеріне сәйкес пәндік ортаны құру кезінде келесі ережелер орындалады:

      1) білім мен дағдыларды жаңа жағдайға көшірудің айтарлықтай қиындықтарына байланысты осы дағдылар қолданылатын жағдайға мүмкіндігінше жақын жағдайда жүзеге асыру біліктілігі мен дағдыларын қалыптастыру;

      2) дағдыларды қалыптастыру процесінде нақты заттар мен гигиена құралдарын қолдану;

      3) білім алушылардың өзгермелі мүмкіндіктеріне сәйкес пәндік ортаны өзгерту (біртіндеп күрделендіре отырып, кеңейту).

      12. Әр сабақтың мазмұны оқушыға әртүрлі іс-әрекеттерде (пәндік, ойын, сөйлеу, құрдастарымен және ересектермен қарым-қатынас) зерттелетін объектілерді қолдана отырып, әртүрлі анализаторларға сүйене отырып, өзінің мүмкіндіктерін, жақын әлеуметтік және пәндік ортаның ерекшеліктерін білуге көмектесуі керек. Мұғалімдер әртүрлі оқу пәндерінің мазмұнын бір сабаққа біріктіреді.

      13. Оқыту мазмұнының интеграциялық сипаты оқудың алғашқы 2-4 жылында пәнсіз оқыту болып біртіндеп пәндік оқытуға көшумен жүзеге асырылады. Пәнсіз оқыту кезеңінде оқушылардың мақсатты іс-әрекетін ұйымдастыру үшін тақырыптық жоспарлау қолданылады.

      14. Бағдарлама оқу жылының әр аптасы үшін өтпелі тақырыпты анықтайды.Тақырыптар мен олардың реттілігін анықтау кезінде "мен - бала" концентрациясынан (оқушының өзі туралы түсініктерін қалыптастыру, өзіне деген оң көзқарасын қалыптастыру), "бала және оның әлемі" концентрациясына (жақын орта туралы түсініктерін қалыптастыру) өту принципі қолданылды: (өз отбасына, үйіне, ойыншықтарына, мектебіне, сыныбына, сыныптастарына) және одан әрі "бала және үлкен әлем" (өсімдіктер, жануарлар әлемі, табиғат құбылыстары) концентрациясына өтеді.

      15. Өтпелі ортақ тақырыптар қайталау және бірте-бірте кеңейту, оқытылатын ұғымдарды, лексиканы, фразеологизмдерді, практикалық жаттығуларды күрделендіріп отыруды көздейтін концентрлік принципке сәйкес әр сыныпта қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі оқушылардың ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыптар мен өтпелі тақырыптар тізбегіне өзгерістер енгізе алады.

      16. Бағдарламаның мазмұны концентрация принципіне сәйкес құрылымдалған. Әр тақырыпта алдымен пәндік, содан кейін функционалды және семантикалық жақтары, содан кейін мүмкіндігінше қарым-қатынас саласы ашылады.Бұрын оқығанды қайталау оқушылардың бойында қалыптасатын дағдыларды автоматтандыруды қамтамасыз етеді.

      17. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың сөйлеуді дамытуда (оның болмауына дейін) және қарым-қатынаста айқын қиындықтар бар. Әрбір нақты жағдайда бар проблемалар педагогикалық құралдармен өтеледі.

      18. Бағдарлама материалында сөйлеуді түсінуді дамыту, ауызша және балама қарым-қатынас құралдарын қалыптастыру, білім алушылардың көрнекі және тиімді ойлауын дамыту бойынша дәйекті жұмыс құрылуда. Педагог тарапынан білім алушылардың қызметі мен өз іс-әрекетін сөйлеу арқылы сүйемелдеуі мөлшерленген және түсінуге қолжетімді болуы тиіс.

      19. Оқыту процесі тек мазмұнды ғана емес, сонымен қатар ұйымдастырушылық формаларды да қатаң реттеуді қарастырмайды.

      20. Оқу сабағын ұйымдастырған кезде әр оқушыда қажеттілік туындаған кезде қызмет түрін өзгерту немесе демалу мүмкіндігі қамтамасыз етіледі. Жеке жұмысты жеке қарқынмен орындау, мұғалімнің жеке көмегін алу үшін жағдайлар жасалады.

      21. Білім алушыларға сабақ барысында сынып бөлмесінде еркін қозғалуға, оқу тапсырмаларын үстел басында, кілемде, тұрып, сыныптастарымен бірлесіп немесе сыныптастарының жұмысын бақылап отыруға мүмкіндік беріледі.

      22. М.Монтессоридің педагогикалық жүйесін арнайы дайындалған пәндік дамытушы ортада басқа арнайы педагогикалық әдістер мен технологиялармен бірге қолдану ұсынылады.

      23. Әлеуметтік дағдыларды қалыптастыру және өзіне-өзі қызмет көрсету үшін арнайы дайындалған пәндік дамытушы ортада қасықпен себуге, қолды жууға, тістерді тазалауға, тарақ пен айна қолдануға, кірді жууға, кірді кептіруге, үтікті пайдаланып кірді үтіктеуге арналған жинақтар, ыдыс жууға арналған жинақ, еденнен қоқысты, үстелден шаңды жинауға арналған жинақ, айналар мен әйнектерді жууға арналған, бекіткіштері бар жақтаулар жиынтығы (түймелер, түйреуіштер, ілгектер, жіптер, шілтерлер), аяқ киімді тазартуға арналған жиынтық, жеңіл тағамдар дайындауға арналған құралдармен жабдықталады.

      24. Оқытуда күнделікті режимге сәйкес өзіне-өзі қызмет көрсетудің табиғи өмірлік жағдайлары, оқушылардың ойын және практикалық іс-әрекеттеріне қолжетімді ауызша оқыту әдістерін пайдалана отырып, ойын, практикалық және көрнекі әдістер қолданылады.

      25. Дидактикалық ойындар, ойыншықтарды қолданатын сюжеттік ойындар, өмірлік жағдайларды драматизациялау ойындары қолданылады. Ойындарды өткізу кезінде өлшенген қарқынмен жүру керек, ойын жаттығуларын білім алушыларға сұрақтармен қанықтырмау керек.Оқушыларды мұғалім мен сыныптастарының іс-әрекеттерін бақылауға, осы әрекеттерді қайталауға, сыныптастарының жауаптарын тыңдауға, жалпы ойынға қатысу кезегін күтуге үйрету керек.

      26. Сыныптағы сабақтар мектептің басқа бөлмелерінде де, одан тыс жерлерде де өткізілетін экскурсиялармен, бақылаулармен, асханада, жатын бөлмеде, санитарлық бөлмелерде практикалық жаттығулармен ауысады.

      27. Өзіне-өзі қызмет көрсету дағдыларын, гигиеналық дағдыларды және мінез-құлық мәдениетін игерудің маңызды шарты-мұғалімнің, тәрбиешінің және оқушылардың ата-аналарының (заңды өкілдерінің) іс-әрекеттерінің үйлесімділігі.Сабақта, сабақтан тыс уақытта оқушыларда қалыптасатын гигиеналық дағдылар мен өзіне-өзі қызмет көрсету дағдылары отбасында бекітіледі.Ата-аналар мұғалімдерге өзін-өзі күту дағдыларын, жеке гигиенаны, отбасы мен қоғамдағы мінез-құлық мәдениетін қолданудың жетістігі туралы үнемі ақпарат беріп отыруы керек.

      28. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау үшін сипаттамалық бағалау пайдаланылады, бұл білім алушының жетістіктерінің сапалық көрсеткіші болып табылады.Жетістіктерді бағалауды мұғалімдер, тәрбиешілер, ата-аналар ұйымдастырылған сабақтар мен өмірлік жағдайлар үрдісінде әр оқушының іс-әрекетін бақылау негізінде жүргізеді.

      29. Білім алушылардың өзіне-өзі қызмет көрсету және мәдени-гигиеналық дағдылар саласындағы жетістіктерін сипаттау кезінде жетістіктер картасында дағдыларды меңгерудің дербестік дәрежесі міндетті түрде көрсетіледі: дербес; фотосуреттерге, суреттерге және пиктограммаларға бағдарлана отырып; үлгі бойынша; еліктеу бойынша; педагогпен (ата-аналармен) бірлескен іс-қимылдардың көмегімен.

      30. Бағдарламада оқу пәнінің мазмұнын анықтау үшін нұсқаулық негіз болатын және оқушылардың жеке оқу бағдарламаларын құру кезінде мұғалімнің басшылыққа алатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған.Бағдарламада оқу пәнінің мазмұнын анықтау үшін негізгі нұсқаулық болатын және оқушылардың жеке оқу бағдарламаларын құру кезінде мұғалімнің басшылыққа алатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған.

      31. Бағдарламаның мазмұны және оны сыныптар бойынша бөлу ұсынымдық сипатқа ие, мұғалім әр сынып оқушысының мүмкіндіктері мен нақты жетістіктеріне сәйкес оқу мазмұны мен қарқынына кез-келген өзгерістер енгізуге құқылы.

3-тарау. "Өзіне-өзі қызмет көрсету" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Өзіне-өзі қызмет көрсету" оқу пәнінің мазмұны

      32. "Өзіне-өзі қызмет көрсету" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 1 сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылына 66 сағатты;

      2) 2 сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылына 68 сағатты;

      3) 3 сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылына 68 сағатты;

      4) 4 сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылына 68 сағатты құрайды.

      Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      33."Өзіне-өзі қызмет көрсету" оқу пәнінің базалық мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Жеке гигиена";

      2) "Тамақтану мәдениеті";

      3) "Киім мен аяқ киімге күтім жасау";

      34. "Жеке гигиена" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) адамның дене мүшелері, қызметі;

      2) жеке күтім заттары мен құралдары;

      3) дене күтімі, денсаулықты сақтау.

      35. "Тамақтану мәдениеті" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) азық-түлік;

      2) ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

      3) тамақтану мәдениеті;

      4) асхана жиһазы және оған күтім жасау.

      36. "Киім мен аяқ киімге күтім жасау" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) киім және аяқ киім;

      2) киіну-шешіну дағдылары;

      3) киімге күтім жасау;

      4) аяқ киімге күтім жасау.

      37.1-сыныпқа арналған "Өзіне-өзі қызмет көрсету" пәнінің базалық мазмұны:

      1) жеке гигиена. Адамның дене мүшелері - бас, мойын, кеуде қуысы, қолдар, аяқтар; бас – көз, құлақ, мұрын, ауыз, ерін, бет, тіл, тістер, шаш; кеуде – іш, арқа; қолдар - алақан, саусақтар, тырнақтар; аяқтар – тізе, аяқ, саусақтар, тырнақтар. Дене мүшелерін мұғалімге еліктеу арқылы, атауы бойынша, мұғалім айтып тұрған шағын өленге, тақпаққа ілесе көрсету. Басқа оқушының және қуыршақтың дене мүшелерін көрсету. Мұғалімнің көмегімен алақанды құммен, жармамен көлденең айналдыру. Дене мүшелерін атау (мүмкіндігінше). Заттар мен гигиена құралдары: сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал, тіс пастасы, тіс щеткасы, тарақ, айна және олардың қолданылу мақсаты. Атауы бойынша тану (көрсету), жеке гигиена заттарын (сүлгі, тіс щеткасы, тарақ, қол орамал) таңба белгілері бойынша тану. Дене күтімі, денсаулықты сақтау: заттарды дұрыс ұстау, қолданғаннан кейін орнына қайта ұқыпты орналастыру. Қолды (бетті) жуу ретін меңгеру: жеңдерді қайыру, су құбыры шүмегін ашу, судың температурасын реттеу, сабынды алу, қолды, сабынды сулау, алақандарды сабындау, сабынды сабын қорабына қою, қолдың артқы жағын, саусақтардың арасын сабындау, сабынды жуу, жабу (мұғалімнің, ересек адамның көмегінің әртүрлі дәрежесімен). Сүлгіні пайдалану тәртібі: сүлгіні таңбасы бойынша табу, қолды және бетінді орамалмен сүрту, сүлгіні ілгішке қайта ілу (мұғалімнің, ересек адамның көмегінің әртүрлі дәрежесінде). Бет орамалды қолдану тәртібі: мұрынды жазылған бет орамалмен сүрту, орамалды пайдаланып түшкіру, орамалды бүктеу, орамалды көрсетілім бойынша киім қалтасына, ауызша нұсқауларға сәйкес орналастыру.Айна алдында шашты тарау, қажет болған жағдайда мұғалімнің, ересек адамның көмегімен; қуыршақтың шашын тарау. Тістерді тазалау- әр түрлі щеткалар арасында тіс щеткасын тану, өз тіс щеткасын тану, тіс щетканы дұрыс ұстау.Айна алдында тістерді тазалау тәртібін орындау: тіс щеткасының қылшықтарын сумен сулау, тіс пастасының қақпағын бұрап алу, тіс пастасын щеткаға сығу, тістерді еліктеп тазалау кезінде тік және көлденең қимылдарды орындау; тіс пастасының қақпағын бұрау, ауыз қуысын шаю, тіс щеткасының қылшықтарын шаю. Дәретханаға барғаннанкейін өз киімінді ретке келтіру;

      2) тамақтану мәдениеті. Азық-түлік: жиі тұтынатын тағамдарды зерттеу (нан, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, котлет, жемістер, көкөністер, тәтті тағамдар; және басқалары, оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, мұғалімнің қалауы бойынша). Қарау, дәм сынағы, бірқатар өнімдер мен тағамдарды үлгі бойынша, атауы бойынша тану, өнімдер мен тағамдардың атауы (мүмкіндігінше), фотосуретте, суретте тану. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері: асхана жиһазын (үстел, орындық, отырғыш, ыдыс-аяқ шкафы) атауы бойынша тану. Шай қасықтар мен ас қасықтарды, шанышқыларды, шыныаяқтарды, табақтарды, майлықтарды атауы бойынша тану. Шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, стаканды дұрыс ұстау. Қауіпті заттарды (шанышқыны) және оларды тамақтану кезінде қауіпсіз пайдалану тәсілдерін зерттеу. Тамақтанар алдында қолды жуу, тамақ ішкеннен кейін ауызды сумен шаю. Тамақтану мәдениеті: үстелдегі мінез-құлық ережелерін орындау (үстелде тік отыру, шынтағынды үстелге қоймау, тамақтану кезінде сөйлеспеу).Тамақтану ережелерін орындау: тағамды абайлап, ұзақ, асықпай шайнау, нанды тістеп немесе екі қолмен үзіп жеу, тамақты жеуде әдеп сақтау, нанды үгутпеу, шашпау, табақ пен стақандағы тағамды шашыратпау. Ас құралдарын мақсатына сай пайдалану (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш). Қантты шай қасықпен шайға салып, араластыру. Қайнатылған жұмыртқаның қабығын алып тастау, шырын, компотты кішкене құмырадан кесеге немесе шыныаяққа құю, тамақтану кезінде және одан кейін қағаз майлықты қолдану.Тамақтанғаннан кейін ризашылық білдіру. Асхана жиһазы және оған күтім жасау: үстелден пайдаланылған ыдыс-аяқ пен ас үй құралдарын тазалау, үстел үстіндегі нан үгіндісін сүрту. Рөлдік ойындар: "Қонақтар", "Қуыршақты тамақтандыру". Ересек адамның көмегімен мерекелік дастархан жаюға қатысу;

      3) Киім мен аяқ киімге күтім жасау. Киім және аяқ киім: ұл мен қыздың күнделікті киімдерін жыл мезгіліне сәйкес зерттеу (шалбар, көйлек, юбка, жейде, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, қалпақ, мойынорағыш, қолғап және т.б., оқушылардың мүмкіндіктері мен климаттық ерекшеліктерін ескере отырып, мұғалімнің қалауы бойынша).Үлгі бойынша, атауы бойынша бірқатар басқа киімдерді қарау, ұстап көру, тану. Өз киім заттарын табу. Ұлдар мен қыздарға арналған киімдерді ажырату. Қыздар мен ұлдарға арналған күнделікті аяқ киімді жыл мезгіліне сәйкес танып білу (бәтеңке, туфли, етік, жаздық аяқ киім (сандалдар), кроссовка, үй тәпішкесі): басқа да аяқ киімдерді үлгі бойынша, атауы бойынша қарау, ұстап көру, тану. Аяқ киімді табу (мүмкіндігінше) киім мен аяқ киімді атау, фотосуретте, суретте тану. Киіну-шешіну дағдылары: өз киімдерін (шалбар, жейде, юбка, күртеше, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, қалпақ, мойынорағыш, қолғап және т.б.) оқушылардың мүмкіндіктері мен климаттық ерекшеліктерін ескере отырып, мұғалімнің қалауы бойынша ересек адамның көмегімен белгілі бір ретпен, өз бетінше алып тастау және кию.Көрсетілім бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес қуыршақты киіндіру және шешіндіру. Үлкендердің көмегімен, өз бетінше, сыныптасының киімінде, көрсетілім бойынша қуыршақтың киімінде, өз бетінше өз киімінде бекіткіштерді (түймелерді, сыдырмаларды) ағыту және түймелеу. Оң және сол қолға арналған қолғапты анықтау, бірнеше қолғапты, шұлықты жұпқа бөлу. Аяқ киімді шешіп алу, бекіткішті (сыдырма, жабыстырғыш) шешіп ағыту, аяқ киімді кию, үлкендердің көмегімен, өз бетінше көрсету бойынша бекіткішті (сыдырма, жабыстырғыш) түймелеу. Оң және сол аяққа арналған аяқ киімді анықтау, бірнеше аяқ киімді жұпқа бөлу. Киімге күтім жасау: өз киімін іліп қою (ілгекке, орындық арқасына), бет орамалдарын, киімін бүктеу, киімнің өң және теріс жақтарын ажырату. Бүктелген орамалдарды, киімдерінді шкафтағы сөреге, орындыққа көрсетілім бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес орналастыру. Аяқ киімге күтім жасау: аяқ киімді аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына қою. Былғары аяқ киімді көрсетілім бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес жұмсақ, құрғақ шүберекпен сүрту.

      38. 2-сыныпқа арналған "Өзіне-өзі қызмет көрсету" пәнінің базалық мазмұны:

      1) жеке гигиена.1-сынып материалын қайталау. Қағаз сүлгіні пайдалану. "Қуыршақты шомылдыру" сюжеттік ойын. Проблемалық жағдайда көмек сұрай білу (сүлгі жоқ, су құбыры шүмегі ашылмайды), көмек үшін Алғыс айту. Басқа оқушыға гигиеналық процедураларды орындауға көмектесу (су құбыры шүмегін ашып-жабу, сабынды беру, сүлгіні табу, шашты тарау);

      2) тамақтану мәдениеті. 1-сынып материалын қайталау. Дәстүрлі азық-түлік қаптамаларын танып білу (мүмкіндігінше атау): бөтелке (сүт), қорап (печенье, кәмпит). Қаптамаларды ашу (печенье қорабы, кәмпиттер қорабы, йогурт, сүзбе ірімшігі, шырын пакеті): тығынды бұрап алу, қаптаманы қайшымен кесу, қақпақты алу, картон қорапты ашу және тағамды алу. Мандарин, банан қабығын аршу. Шай ыдыстарын, шай қасықтарды жуу және шаю, ыдыс-аяқ пен қасықтарды сүлгімен сүрту. Проблемалық жағдайларда көмек сұрай білу (қасық жоқ, нан таусылды, майлық жетіспеді), көмек үшін алғыс айту. Басқа оқушыға көмек көрсету (майлық беру, қасық әкелу, шырын құю). Үстел мен дастархан бетін дымқыл шүберекпен сүрту;

      3) киім мен аяқ киімге күтім жасау. 1-сынып материалын қайталау. Киім бөліктерін (жең, жаға, аяқ, белбеу, қалта) атауы бойынша тану. Аяқ киімнің бөліктерін (табаны, өкшесі) атауы бойынша тану. Қыс мезгіліне арналған киімдердің жіктелуі - жазға арналған. Үйге арналған аяқ киімнің жіктелуі – ашық ауада, қыста-жазда. Ересектердің көмегімен өз киімінде ілмектерді (түймелерді, сыдырма) өз бетінше ағыту және түймелеу . Ересектердің көмегімен шоуда галстук, мойынорағышты өз бетінше шешу.Сыныптасының киіміндегі, қуыршақ киіміндегі бекіткіштерді (түймелерді, сыдырма) ағыту және түймелеу . Аяқ киімді шешіп алу, бекіткішті ағыту (сыдырма, жабыстырғыш, шілтер). Киім мен аяқ киімді ілгіште, сөреде табу. Проблемалық жағдайларда көмек сұрай білу (киімді терісінен оңға айналдыру, сыдырманы жабу), көмек үшін Алғыс айту. Басқа оқушыға көмек көрсету (түймелерді тағу, мойынорағышты байлау, алжапқышты кию).Үлкен айна көмегімен сыртқы келбетін бақылау (жағаның орналасуы, бекіткіштің күйі, киімнің тазалығы). Киімді терісінен оңға айналдыру. Ылғал киімдерді, қолғаптарды кептіру. Киімді щеткамен тазалау.Кір сабынмен жуу, қол орамалын шаю және кір ілгішке ілу, киім қыстырғыштарын пайдалану. Ылғал аяқ киімді кептіру, резеңке аяқ киімді көрсетілім бойынша жуу және сүрту, ауызша нұсқауларға сәйкес. Былғары аяқ киімді аяқ киімге арналған ылғалды губкамен тазалау.

      39. 3-сыныпқа арналған "Өзіне-өзі қызмет көрсету" пәнінің базалық мазмұны:

      1) жеке гигиена. 1 - 2 сынып материалын қайталау. Адам денесінің бөліктері: иек, желке; қолдар (оң-сол) –шынтақ, саусақтар (бас бармақ, балаң үйрек, ортан терек, шылдыр шүмек, кішкентай бөбек), тырнақтар (оң-сол). Адам денесінің негізгі бөліктерінің функциялары: біз аяқтарымызбен жүреміз, қолдарымызбен заттарды аламыз, жұмыс істейміз, көзімізбен қараймыз, құлағымызбен тыңдаймыз, аузымызбен тамақтанамыз, сөйлейміз. Дене бөліктерін суретте, суретте көрсету.Сұйық сабынды қолдану. Электрлік қол кептіргішті пайдалану. Тырнаққа күтім жасау үшін щетканы қолдану. Шаш қыстырғыштарын, шаш байламдарын пайдалану;

      2) тамақтану мәдениеті. 1 - 2 сынып материалын қайталау. Суреттегі өнімдер мен тағамдарды тану. Қаптамаларды ашу (печенье қорабы, кәмпиттер қорабы, йогурт, сүзбе ірімшігі, шырын пакеті): тығынды бұрап алу, қаптаманы қайшымен кесу, қақпақты алу, картон қорапты ашу. Азық-түлікті және оларды ұқыпты алу, табаққа, кесеге, пиалаға, шыныаяққа алмастыру.Атауы бойынша терең және таяз табақтарды тану. Қауіпті заттарды зерттеу: пышақ, қайшы, сіріңке, шам, қауіпсіз пайдалану әдістері. Өрт кезіндегі мінез-құлық (айқайлау, көмекті қатты шақыру). Пышақпен немесе кескіш затпен жарақат алу кезіндегі мінез-құлық (көмекке шақыру). Нанға май жағып, ірімшікті, шұжықты нанның бір бөлігіне жағу. Бананды, бір тілім нанды, жұмыртқаны 2-ге, 4-ке бөліп кесу. Көкөністер мен жемістерді жеу алдында жуу. Дастарханды үстелден алу және бүктеу;

      3) киім мен аяқ киімге күтім жасау. 1 - 2 сынып материалын қайталау.

      Оқушылардың мүмкіндіктері мен климаттық ерекшеліктерін ескере отырып, мұғалімнің қалауы бойынша жыл мезгіліне сәйкес ұл мен қызға арналған күнделікті және мерекелік киімдерді зерттеу, ұлттық киімдерді зерттеу. Киімнің бөліктерін (манжеттер, белбеу, ілмек) атауы бойынша тану. Маусымға сәйкес қыздар мен ұлдарға арналған күнделікті және мерекелік аяқ киімдерді зерттеу, көрсетілім бойынша, аты бойынша тану. Аяқ киімнің бөліктерін атауы бойынша тану (бекіткіш). Киім мен аяқ киімнің жіктелуі (әр күн үшін) – мерекелік. Ересектердің көмегімен өз бетінше галстуктарды, мойынорағышты, байлау және шешу. Ересектердің көмегімен ілмекті (шілтерді) көрсету арқылы өздігінен бекіту. Былғары аяқ киімді щеткамен және аяқ киімге арналған креммен тазалау.

      40. 4-сыныпқа арналған "Өзіне-өзі қызмет көрсету" пәнінің базалық мазмұны:

      1) жеке гигиена. 1, 2, 3 сыныптардың материалдарын қайталау. Тырнақты тазалау құралдарын пайдалану;

      2) тамақтану мәдениеті. 1, 2, 3 сыныптардың материалдарын қайталау. Сыртқы түрі, иісі бойынша жарамсыз тағамдарды анықтау (құрт жеген өрік, шіріген алма, бүлінген шұжық). Көкіністерді, жемістерді, жидектерді жеу алдында жуу. Үстелге мата дастарханды ересек адамның немесе сыныптастың көмегімен, өз бетінше жаю.

      3) киім мен аяқ киімге күтім жасау. 1, 2, 3 сыныптардың материалын қайталау. Киімдегі бекіткіштерді (түймелер, түйреуіштер, ілгектер) атауы бойынша тану. Аяқ киімнің бөліктерін (тілшек) атауы бойынша тану. Өз киіміндегі, сыныптасының киіміндегі, көрсетілім бойынша қуыршақ киіміндегі, ересек адамның көмегімен бекіткіштерді (түймелерді, түйреуіштерді, ілгектерді) өз бетінше ағыту және түймелеу.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      41. Оқыту мақсаттары бағдарламада кодтаумен ұсынылған. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан –бағдарламаның бөлімдері мен бөлімшелері, төртінші сан оқу мақсатының нумерациясын көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4: "1"–сынып, "2.1" - бөлімше, "1" –бөлімше, "4" –оқу мақсатының нумерациясы.

      42. Оқу мақсаттарының жүйесі бөлімдер мен сыныптар бойынша берілген:

      1) "Жеке гигиена" бөлімі:

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-сынып

2-сынып

3-сынып

4 -сынып

1.1. Адамның дене мүшелері, қызметі

1.1.1.1 дене бөліктерін көрсету: аты және мұғалімге еліктеу бойынша бас, мойын, кеуде, қолдар, аяқтар

2.1.1.1 мұғалімге еліктеу, атауы бойынша мүмкіндігінше өзінің дене бөліктерін атау: бас, мойын, кеуде, қолдар, аяқтар

3.1.1.1 мұғалімге еліктеу, атауы бойынша мүмкіндігінше өзінің дене бөліктерін атау және оның қызметін айту: бас, мойын, кеуде, қолдар, аяқтар

4.1.1.1 мұғалімге еліктеу, атауы бойынша мүмкіндігінше өзінің дене бөліктерін атау және оның қызметін айту: бас, мойын, кеуде, қолдар, аяқтар

1.1.1.2 мұғалімге еліктеу бойынша өз бас бөліктерін көрсету: көз, құлақ, мұрын, ауыз, ерін, жақ, тіл, тіс, шаш

2.1.1.2 мұғалімге еліктеп, аты бойынша; мүмкін болса, өзіңнің бас бөліктерін көрсет: көз, құлақ, мұрын, ауыз, ерін, бет, маңдай, иек, тіл, тіс, шашын

3.1.1.2 мұғалімге еліктеп, аты бойынша; мүмкін болса, өзіңнің бас бөліктерін көрсет және оның қызметтерін айт: көз, құлақ, мұрын, ауыз, ерін, бет, маңдай, иек, тіл, тіс, шаш

4.1.1.2 мұғалімге еліктеп, аты бойынша; мүмкін болса, өзіңнің бас бөліктерін көрсет және оның қызметтерін айт: көз, құлақ, мұрын, ауыз, ерін, бет, маңдай, иек, тіл, тіс, шаш

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, аты бойынша дене бөліктерін көрсет: асқазан, арқа; алақан, саусақтар, тырнақтар; тізе, аяқ, саусақ, тырнақ

2.1.1.3 мұғалімге еліктеу, аты бойынша; мүмкіндігінше денеңіздің бөліктерін атаңыз, денеңіздің бөліктерін көрсетіңіз: иық, кеуде, асқазан, арқа; қолдар (оң-сол) - шынтақ, алақан саусақтар, тырнақтар; аяқтар (оң-сол) - тізе, аяқ, саусақтар (үлкен, кішкентай саусақ), тырнақтар

3.1.1.3 мұғалімге еліктеу, аты бойынша; дене мүшелерін атау дене мүшелерін көрсету: иық, кеуде, іш, арқа; қолдар (оң-сол) - шынтақ, алақан, саусақтар (бас бармақ, балаң үйрек, ортаңғы, шылдыр шүлмек, кішкентай саусақ), тырнақтар; аяқтар (оң-сол) - тізе, аяқ

4.1.1.3 мұғалімге еліктеу, аты бойынша; дене мүшелерін атау дене мүшелерін көрсету: Кеуде қуысы-иық, кеуде, іш, арқа; қолдар (оң-сол) - шынтақ, алақан, саусақтар, тырнақтар; аяқтар (оң-сол) - тізе, аяқ, саусақтар (бас бармақ, балаң үйрек, ортаңғы, шылдыр шүлмек, кішкентай саусақ), тырнақтар

1.1.1.4 дене мүшелерін мұғалімге еліктеу арқылы, аты бойынша, мұғалім айтатын өлеңдермен бірге көрсету

2.1.1.4 өз дене мүшелерін мұғалімге еліктеу арқылы, аты бойынша, мұғалім айтатын өлеңдермен бірге көрсету

3.1.1.4 өз дене мүшелерін мұғалімге еліктеу арқылы, аты бойынша, мұғалім айтатын өлеңдермен бірге көрсету

4.1.1.4 өз дене мүшелерін мұғалімге еліктеу арқылы, аты бойынша, мұғалім айтатын өлеңдермен бірге көрсету

1.1.1.5 мұғалімге еліктеп, аты бойынша басқа оқушының дене мүшелерін көрсету

2.1.1.5 мұғалімге еліктеп, аты бойынша басқа оқушының дене мүшелерін көрсетіп, мүмкіндігінше атау

3.1.1.5 мұғалімге еліктеп, аты бойынша басқа оқушының дене мүшелерін көрсету және атау

4.1.1.5 басқа оқушының дене мүшелерін көрсету

1.1.1.6 мұғалімге еліктеу, аты бойынша қуыршақ денесінің бөліктерін көрсету

2.1.1.6 мұғалімнің еліктеуі бойынша, аты бойынша қуыршақ денесінің бөліктерін көрсету және мүмкіндігінше атау

3.1.1.6 мұғалімге еліктеу, аты бойынша қуыршақ денесінің бөліктерін көрсету

4.1.1.6 қуыршақ денесінің бөліктерін көрсету және атау

1.1.1.7 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды құммен, жармамен науаға салу

2.1.1.7 фотосуреттен өз дене бөліктерін көрсету және олардың қызметтерін (мүмкіндігінше) атау

3.1.1.7 фотосуреттен өз дене бөліктерін көрсету және олардың қызметтерін (мүмкіндігінше) атау

4.1.1.7 фотосуреттен өз дене бөліктерін көрсету және олардың қызметтерін (мүмкіндігінше) атау

1.1.1.8 дененің бөліктерін атау, олардың мақсатын атау (мүмкіндігінше)

2.1.1.8 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды құммен, жармамен науаға салу

3.1.1.8 суреттегі адам денесінің бөліктерін көрсету және атау

4.1.1.8 суреттегі адам денесінің бөліктерін көрсету және атау



3.1.1.9 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды құммен, жармамен науаға салу

4.1.1.9 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды құммен, жармамен науаға салу



3.1.1.10 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды қағаз бетіне қарындаштың көмегімен сызу

4.1.1.10 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды қағаз бетіне қарындаштың көмегімен сызу

1.2. Жеке күтім заттары мен құралдары

1.1.2.1 үлгі,атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиеналық заттарды тану (көрсету, алу): сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал, тарақ, айна

2.1.2.1 үлгі,атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиеналық заттарды тану және атау (көрсету, алу): сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал, тарақ, айна

3.1.2.1 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиеналық заттарды тану (көрсету, алу): сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал, тарақ, айна

4.1.2.1 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиеналық заттарды тану (көрсету, алу): сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал, тарақ, айна

1.1.2.2 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиена құралдарын тану (көрсету, алу): иіс сабын, тіс пастасы, сусабын, крем

2.1.2.2 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиена құралдарын тану (көрсету, алу): иіс сабын, тіс пастасы, сусабын, крем

3.1.2.2 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиена құралдарын тану (көрсету, алу): иіс сабын, тіс пастасы, сусабын, крем

4.1.2.2 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиена құралдарын тану (көрсету, алу): иіс сабын, тіс пастасы, сусабын, крем

1.1.2.3 үлгі бойынша басқа мақсатта қолданылатын щеткалар арасында тіс щеткасын тану

2.1.2.3 атауы бойынша басқа мақсаттағы щеткалар арасында тіс щеткасын тану

3.1.2.3 атауы бойынша басқа мақсаттағы щеткалар арасында тіс щеткасын тану

4.1.2.3 атауы бойынша басқа мақсаттағы щеткалар арасында тіс щеткасын тану

1.1.2.4 сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал тіс пастасы, тіс щеткасы, тарақ, айна мақсатына сай қолдану

2.1.2.4 сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал тіс пастасы, тіс щеткасы, тарақ, айна мақсатына сай қолдану

3.1.2.4 сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал тіс пастасы, тіс щеткасы, тарақ, айна мақсатына сай қолдану

4.1.2.4 сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал тіс пастасы, тіс щеткасы, тарақ, айна мақсатына сай қолдану

1.1.2.5 жеке гигиена заттарын (сүлгі, тіс щеткасы, тарақ, орамал) таңбасы бойынша тану

2.1.2.5 жеке гигиена заттарын (сүлгі, тіс щеткасы, тарақ, орамал) таңбасы бойынша тану

3.1.2.5 жеке гигиена заттарын (сүлгі, тіс щеткасы, тарақ, орамал) таңбасы бойынша тану

4.1.2.5 жеке гигиена заттарын (сүлгі, тіс щеткасы, тарақ, орамал) таңбасы бойынша тану

1.1.2.6 жеке гигиена заттарын (сабын, тіс щеткасы мен паста, сүлгі, тарақ, орамал) дұрыс ұстау, қолданғаннан кейін орнына қайта ұқыпты қою

2.1.2.6 жеке гигиена заттарын (сабын, тіс щеткасы мен паста, сүлгі, тарақ, орамал) дұрыс ұстау, қолданғаннан кейін орнына қайта ұқыпты қою

3.1.2.6 жеке гигиена заттарын (сабын, тіс щеткасы мен паста, сүлгі, тарақ, орамал) дұрыс ұстау, қолданғаннан кейін орнына қайта ұқыпты қою

4.1.2.6 жеке гигиена заттарын (сабын, тіс щеткасы мен паста, сүлгі, тарақ, орамал) дұрыс ұстау, қолданғаннан кейін орнына қайта ұқыпты қою

1.3. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

1.1.3.1 көрсету бойынша қолды жуу тәртібін ұстану

2.1.3.1 көрсету бойынша қолды жуу тәртібін ұстану

3.1.3.1 көрсету бойынша қолды жуу тәртібін ұстану

4.1.3.1 көрсету бойынша қолды жуу тәртібін ұстану

1.1.3.2 бетті жуу тәртібін ұстану

2.1.3.2 бетті жуу тәртібін ұстану

3.1.3.2 сұйық сабын қолдану

4.1.3.2 сұйық сабын қолдану

1.1.3.3 көрсету бойынша сүлгіні, бет орамалды пайдалану тәртібін ұстану

2.1.3.3 сүлгіні, бет орамалды пайдалану тәртібін ұстану

3.1.3.3 тырнаққа күтім жасау үшін щетканы қолдану

4.1.3.3тырнаққа күтім жасау үшін щетканы қолдану

1.1.3.4 айна алдында шашынтарау

2.1.3.4 қағаз сүлгіні орамалды қолдану

3.1.3.4 бетті жуу тәртібін ұстану

4.1.3.4 тырнақты тазалау құралдарын пайдалану

1.1.3.5 қуыршақтың шашын тарау

2.1.3.5 айна алдында өз шашын тарау

3.1.3.5 сүлгіні, бет орамалды пайдалану тәртібін ұстану

4.1.3.5бетті жуу тәртібін ұстану

1.1.3.6 көрсету бойынша айна алдында тісті тазалау тәртібін ұстану

2.1.3.6 қуыршақтың шашын тарау

3.1.3.6 қағаз сүлгіні орамалды қолдану

4.1.3.6 қағаз сүлгіні орамалды қолдану тәртібін ұстану

1.1.3.7 дәретханаға барғаннан кейін өз киімін ретке келтіру

2.1.3.7 көрсету бойынша айна алдында тісті тазалау тәртібін ұстану

3.1.3.7 электрлік қол кептіргішті қолдану

4.1.3.7 қағаз сүлгіні орамалды қолдану


2.1.3.8 дәретханаға барғаннан кейін өз киімін ретке келтіру

3.1.3.8 айна алдында өз шашын тарау

4.1.3.8электрлік қол кептіргішті қолдану


2.1.3.9 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (сүлгі жоқ, су құбыры шүмегі ашылмайды)

3.1.3.9 қуыршақ шашын тарау

4.1.3.9 айна алдында өз шашын тарау


2.1.3.10 көрсетілген көмекке алғыс айту

3.1.3.10 шаш қыстырғыштары мен резеңкені қолдану

4.1.3.10 қуыршақ шашын тарау


2.1.3.11 басқа оқушыға гигиеналық процедураларды орындауға көмектесу (су құбыры шүмегін ашу-жабу, сабын беру, сүлгіні табу, шашты тарау)

3.1.3.11 айна алдында тісті тазалау тәртібін ұстану

4.1.3.11 шашқа арналған қыстырғыштар мен резеңкені қолдану


2.1.3.12 "Қуыршақты шомылдыру" сюжеттік ойынын ойнау

3.1.3.12дәретханаға барғаннан кейін өз киімін ретке келтіру

4.1.3.12 айна алдында тісті тазалау тәртібін ұстану



3.1.3.13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (сүлгі жоқ, су құбыры шүмегі ашылмайды)

4.1.3.13 дәретханаға барғаннан кейін өз киімін ретке келтіру



3.1.3.14 көрсетілген көмекке алғыс айту

4.1.3.14проблемалық жағдайларда көмек сұрау (сүлгі жоқ, су құбыры шүмегі ашылмайды)



3.1.3.15 басқа оқушыға гигиеналық процедураларды орындауға көмектесу (су құбыры шүмегін ашу-жабу, сабын беру, сүлгіні табу, шашты тарау)

4.1.3.15көрсетілген көмекке алғыс айту



3.1.3.16 "Қуыршақты шомылдыру" сюжеттік ойынын ойнау

4.1.3.16 басқа оқушыға гигиеналық процедураларды орындауға көмектесу (су құбыры шүмегін ашу-жабу, сабын беру, сүлгіні табу, шашты тарау)




4.1.3.17 "Қуыршақты шомылдыру" сюжеттік ойынын ойнау

      2) "Тамақтану мәдениеті":

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1сынып

2 сынып

3сынып

4 сынып

2.1. Азық-түлік

1. 2. 1. 1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

2. 2. 1. 1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

3. 2. 1. 1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, шұжық, сары май, манты, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

4. 2. 1. 1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, шұжық, сары май, манты, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

1. 2. 1. 2 мүмкіндігінше жиі қолданылатын тағамдар мен азық-түліктерді атау

2. 2. 1. 2 көзді жұмып иісеп білу, сипап көру арқылы жиі тұтынылатын тағамдарды (нан, печенье, жемістер, көкіністер) тану

3. 2. 1. 2 көзді жұмып иісеп білу, сипап көру арқылы жиі тұтынылатын тағамдарды (нан,кәмпит, шай, шырын, печенье, жемістер, көкіністер) тану

4. 2. 1. 2 көзді жұмып иісеп білу, сипап көру арқылы жиі тұтынылатын тағамдарды (нан, кәмпит, шай, шырын, печенье, жемістер, көкөністер) тану

1. 2. 1. 3 атауы бойынша фотосуретте, суретте жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды білу

2. 2. 1. 3 мүмкіндігінше жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды атау

3. 2. 1. 3 жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды атау

4. 2. 1. 3 жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды атау


2. 2. 1. 4 атауы бойынша фотосуретте, суретте жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды тану

3. 2. 1. 4 атауы бойынша фотосуретте, суретте жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды тану

4. 2. 1. 4 атауы бойынша фотосуретте, суретте жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды тану


2. 2. 1. 5 дәстүрлі азық-түлік қаптамаларын зерттеу (мүмкіндігінше атау): бөтелке (сүт), пакет (печенье), қорап (кәмпит)

3. 2. 1. 5 дәстүрлі азық-түлік қаптамаларын зерттеу (мүмкіндігінше атау): бөтелке (сүт), пакет (печенье), қорап (кәмпит)

4. 2. 1. 5дәстүрлі азық-түлік қаптамаларын зерттеу (мүмкіндігінше атау): бөтелке (сүт), пакет (печенье), қорап (кәмпит)


2. 2. 1. 6 қаптамаларды ашу (печенье қорабы, кәмпиттер қорабы, йогурт, сүзбе ірімшігі, шырын пакеті): тығынды бұрап алу, қаптаманы қайшымен кесу, қақпақты алу, картон қорапты ашу және тағамды алу. Мандарин, банан қабығын аршу

3. 2. 1. 6 қаптамаларды ашу (печенье қорабы, кәмпиттер қорабы, йогурт, сүзбе ірімшігі, шырын пакеті): тығынды бұрап алу, қаптаманы қайшымен кесу, қақпақты алу, картон қорапты ашу және тағамды алу. Мандарин, банан қабығын аршу

4. 2. 1. 6 қаптамаларды ашу (печенье қорабы, кәмпиттер қорабы, йогурт, сүзбе ірімшігі, шырын пакеті): тығынды бұрап алу, қаптаманы қайшымен кесу, қақпақты алу, картон қорапты ашу және тағамды алу. Мандарин, банан қабығын аршу




4. 2. 1. 7 сыртқы түрі, иісі бойынша жарамсыз тағамдарды анықтау (құрт жеген өрік, шіріген алма, бүлінген шұжық)

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

1. 2. 2. 1 шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, майлықты тану, ажырату

2. 2. 2. 1 атауы бойынша шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, майлықты тану

3. 2. 2. 1 атауы бойынша шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, жайпақ және көже ішетін тәрелкені, майлықты тану

4. 2. 2. 1 атауы бойынша шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, жайпақ және көже ішетін тәрелкені, майлықты тану

1. 2. 2. 2 шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны

2. 2. 2. 2 шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны, пышақты қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны

3. 2. 2. 2 шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны, пышақты қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны, гүл салғыш

4. 2. 2. 2 шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны, пышақты қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны, гүл салғыш

1. 2. 2. 3 тамақтану кезінде шанышқыны қауіпсіз пайдалану тәсілдерін қолдану

2. 2. 2. 3 тамақтану кезінде шанышқыны, пышақты қауіпсіз пайдалану тәсілдерін қолдану

3. 2. 2. 3 тамақтану кезінде шанышқыны, пышақты қауіпсіз пайдалану тәсілдерін қолдану

4. 2. 2. 3 тамақтану кезінде шанышқыны, пышақты қауіпсіз пайдалану тәсілдерін қолдану


2. 2. 2. 4 шай ыдыстарын, шай қасықтарды жуу және шаю, ыдыс-аяқ пен қасықтарды сүлгімен сүрту

3. 2. 2. 4 ойын жағдайында өрт кезіндегі мінез-құлық (айқайлау, көмекті қатты шақыру)

4. 2. 2. 4 ойын жағдайында өрт кезіндегі мінез-құлық (айқайлау, көмекті қатты шақыру)



3. 2. 2. 5 пышақпен немесе кескіш затпен жарақат алған кезде көмек сұрау

4. 2. 2. 5 пышақпен немесе кескіш затпен жарақат алған кезде көмек сұрау



3. 2. 2. 6 үстелге мата дастарханды жаю және жинау

4. 2. 2. 6 өз бетінше және көмек арқылы Үстелге мата дастарханды жаю және жинау



3. 2. 2. 7 шай ыдыстарын, шай қасықтарды жуу және шаю, ыдыс-аяқ пен қасықтарды сүлгімен сүрту

4. 2. 2. 7 шай ыдыстарын, шай қасықтарды жуу және шаю, ыдыс-аяқ пен қасықтарды сүлгімен сүрту



3. 2. 2. 8 ересек адамның көмегімен асханадағы үстелге мерекелік дастархан жасауға қатысу

4. 2. 2. 8 ересек адамның көмегімен асханадағы үстелге мерекелік дастархан жасауға қатысу

2.3. Тамақтану мәдениеті

1. 2. 3. 1 тамақтанар алдында қолды жуу; тамақтаннан кейін ауызды сумен шаю

2. 2. 3. 1 тамақтанар алдында қолдыжуу; тамақтаннан кейін ауызды сумен шаю

3. 2. 3. 1 тамақтанар алдында қолдыжуу; тамақтаннан кейін ауызды сумен шаю

4. 2. 3. 1 тамақтанар алдында қолдыжуу; тамақтаннан кейін ауызды сумен шаю

1. 2. 3. 2 үстел басындағы мінез-құлық ережелерін ұстану

2. 2. 3. 2 үстел басындағы мінез-құлық ережелерін ұстану

3. 2. 3. 2 тамақтану барысында үстел басындағы мінез-құлық ережелерін ұстану

4. 2. 3. 2 тамақтану барысында үстел басындағы мінез-құлық ережелерін ұстану

1. 2. 3. 3 дұрыс тамақтану ережесін ұстану

2. 2. 3. 3 дұрыс тамақтану ережесін орындау

3. 2. 3. 3 дұрыс тамақтану ережесін орындау

4. 2. 3. 3 дұрыс тамақтану ережесін орындау

1. 2. 3. 4 ас құралдарын мақсатына сай қолданыңыз (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш)

2. 2. 3. 4 ас құралдарын мақсатына сай қолданыңыз (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш)

3. 2. 3. 4 ас құралдарын мақсатына сай қолданыңыз (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш)

4. 2. 3. 4 ас құралдарын мақсатына сай қолданыңыз (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш)

1. 2. 3. 5 қантты шай қасықпен шайға салып, араластыра алу

2. 2. 3. 5 қантты шай қасықпен шайға салып, араластыра алу

3. 2. 3. 5 қантты шай қасықпен шайға салып, араластыра алу

4. 2. 3. 5 қантты шай қасықпен шайға салып, араластыра алу

1. 2. 3. 6 қайнатылған жұмыртқаның қабығын алып тастау

2. 2. 3. 6 қайнатылған жұмыртқаның қабығын алып тастау

3. 2. 3. 6 қайнатылған жұмыртқаның қабығын алып тастау

4. 2. 3. 6 қайнатылған жұмыртқаның қабығын алып тастау

1. 2. 3. 7 компотты кішкене құмырадан кесеге немесе шыныаяққа құю

2. 2. 3. 7 компотты кішкене құмырадан кесеге немесе шыныаяққа құю

3. 2. 3. 7 компотты кішкене құмырадан кесеге немесе шыныаяққа құю

4. 2. 3. 7 компотты кішкене құмырадан кесеге немесе шыныаяққа құю

1. 2. 3. 8 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

2. 2. 3. 8 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

3. 2. 3. 8 майды нанға жағу, шұжық пен ірімшікті нан тіліміне қоя алу

4. 2. 3. 8 майды нанға жағу, шұжық пен ірімшікті нан тіліміне қоя алу

1. 2. 3. 9 тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту

2. 2. 3. 9 тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту

3. 2. 3. 9 көрсету бойыншабананды, бір тілім нанды, жұмыртқаны көрсетілгендей 2, 4 бөлікке кесу

4. 2. 3. 9 көрсету бойынша өзбетінше бананды, бір тілім нанды, жұмыртқаны көрсетілгендей 2, 4 бөлікке кесу

1. 2. 3. 10 рөлдік ойындар:" Қонақтар","Қуыршақты тамақтандыру" ойнау

2. 2. 3. 10 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (қасық жоқ, нан таусылды, майлық жеткіліксіз болды)

3. 2. 3. 10 көкөністер мен жемістерді жеу алдында жуу

4. 2. 3. 10 көкөністер мен жемістерді жеу алдында жуу

1. 2. 3. 11 ересек адамның көмегімен асханадағы үстелге мерекелік дастархан жасауға қатысу

2. 2. 3. 11көмек үшін алғыс айту

3. 2. 3. 11 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

4. 2. 3. 11 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану


2. 2. 3. 12 басқа оқушыға көмек көрсету (майлық алып беру, қасық әкелу, шырын құю)

3. 2. 3. 12 тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту

4. 2. 3. 12 тамақтану барысында жақсы тәбет тілеу, тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту


2. 2. 3. 13 рөлдік ойындар:" Қонақтар","Қуыршақты тамақтандыру" ойнау

3. 2. 3. 13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (қасық жоқ, нан таусылды, майлық жеткіліксіз болды)

4. 2. 3. 13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (қасық жоқ, нан таусылды, майлық жеткіліксіз болды, тамақтаннан кейін өзің жайсыз сезіну)


2. 2. 3. 14 ересек адамның көмегімен асханадағы үстелге мерекелік дастархан жасауға қатысу

3. 2. 3. 14 көмек үшін алғыс айту

4. 2. 3. 14 көмек үшін алғыс айту



3. 2. 3. 15 басқа оқушыға көмек көрсету (майлық алып беру, қасық әкелу, шырын құю)

4. 2. 3. 15 басқа оқушыға көмек көрсету (майлық алып беру, қасық әкелу, шырын құю)



3. 2. 3. 16 рөлдік ойындар:" Қонақтар","Қуыршақты тамақтандыру

4. 3. 2. 16 рөлдік ойындар:" Қонақтар","Қуыршақты тамақтандыру

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

1. 2. 4. 1 асхана жиһазын тану: үстел, орындық, ыдыс-аяққа арналған шкаф

2. 2. 4. 1 асхана жиһазын тану: атауы бойынша үстел, орындық, ыдыс-аяққа арналған шкаф

3. 2. 4. 1 асхана жиһазын тану және атау: үстел, орындық, ыдыс-аяққа арналған шкаф

4. 2. 4. 1 асхана жиһазын тану және атау: үстел, орындық, ыдыс-аяққа арналған шкаф

1. 2. 4. 2 пайдаланылған ыдыс-аяқ пен құралдарды үстелден алу (науаға салу)

2. 2. 4. 2 пайдаланылған ыдыс-аяқ пен құралдарды үстелден алу (науаға салу)

3. 2. 4. 2 пайдаланылған ыдыс-аяқ пен құралдарды үстелден алу (науаға салу, кір ыдысқа арналған үстелге қою)

4. 2. 4. 2 пайдаланылған ыдыс-аяқ пен құралдарды үстелден алу (науаға салу, кір ыдысқа арналған үстелге қою)

1. 2. 4. 3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту

2. 2. 4. 3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту

3. 2. 4. 3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту

4. 2. 4. 3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту


2. 2. 4. 4 үстел мен дастарған үстін дымқыл шүберекпен сүрту

3. 2. 4. 4 үстел мен дастарған үстін дымқыл шүберекпен сүрту

4. 2. 4. 4 үстел мен дастарған үстін дымқыл шүберекпен сүрту

      3) "Киім мен аяқ киімге күтім жасау":

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-сынып

2 -сынып

3 -сынып

4 -сынып

3.1. Киім және аяқ киім

1. 3. 1. 1 ұстап көру және үлгі, атауы бойынша ұл мен қыздардың күнделікті маусымдық кимідерін тану

2. 3. 1. 1 ұстап көру және үлгі, атауы бойынша ұл мен қыздардың күнделікті маусымдық кимідерін тану

3. 3. 1. 1 ұстап көру және үлгі, атауы бойынша ұл мен қыздардың маусымдық, мерекелік және ұлттық кимідерін тану

4. 3. 1. 1 ұстап көру және үлгі, атауы бойынша басқа заттардың ішінен ұл мен қыздардың маусымдық, мерекелік және ұлттық кимідерін тану

1. 3. 1. 2 өз киімдерін табу және атау: шалбар, көйлек, юбка, жейде, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, бас киім, мойынорағыш, қолғап

2. 3. 1. 2 өз киімдерін табу және атау: шалбар, көйлек, юбка, жейде, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, бас киім, мойынорағыш, қолғап

3. 3. 1. 2 өз киімдерін табу және атау: шалбар, көйлек, юбка, жейде, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, бас киім, мойынорағыш, қолғап

4. 3. 1. 2 өз киімдерін табу және атау: шалбар, көйлек, юбка, жейде, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, бас киім, мойынорағыш, қолғап

1. 3. 1. 3 ұлдарға қыздарға арналған киімдерді ажырату, топтастыру

2. 3. 1. 3 киімнің бөліктерін тану және көрсету: жеңі, жағасы, аяғы, белбеуі, аты бойынша қалтасы

3. 3. 1. 3 киімнің бөліктерін тану және көрсету: жеңдер, манжеттер, жаға, белбеу, қалта, белбеу, аты бойынша ілмек

4. 3. 1. 3 киімнің бөліктерін тану және көрсету: жеңдер, манжеттер, жағалар, белбеу, қалта, белбеу, ілмек, түймелер, түйреуіштер, ілгектер

1. 3. 1. 4 үлгі бойынша, атауы бойынша маусымдық аяқ киімді қарау, сезіну, басқа да бірқатар заттардан тану

2. 3. 1. 4 ұлға, қыздарға арналған киімдерді ажырату, топтастыру

3. 3. 1. 4 ұлға, қыздарға арналған киімдерді ажырату, топтастыру

4. 3. 1. 4 ұлға, қыздарға арналған киімдерді ажырату, топтастыру

1. 3. 1. 5 өз аяқ киімін табу: бәтеңке, туфли, етік, жеңіл сандал, кроссовка, үй тәпішкесі

2. 3. 1. 5 маусымдық аяқ киімді үлгі бойынша, атауы бойынша қарау, ұстап көру, тану

3. 3. 1. 5 маусымдық аяқ киімді үлгі бойынша, атауы бойынша қарау, ұстап көру, тану

4. 3. 1. 5 үлгі бойынша, аты бойынша маусымдық аяқ киімді тану

1. 3. 1. 6 таныс киім мен аяқ киім заттарын (мүмкіндігінше) атау

2. 3. 1. 6 өз аяқ киімін табу: бәтеңке, туфли, етік, жеңіл сандал, кроссовка, үй тәпішкесі

3. 3. 1. 6 өз аяқ киімін табу: бәтеңке, туфли, етік, жеңіл сандал, кроссовка, үй тәпішкесі

4. 3. 1. 6 өз аяқ киімін табу: бәтеңке, туфли, етік, жеңіл сандал, кроссовка, үй тәпішкесі

1. 3. 1. 7 фотосуреттен, суреттен таныс киім мен аяқ киім заттарын тану

2. 3. 1. 7 аяқ киімнің бөліктерін тану: атауы бойынша табаны, өкшесі

3. 3. 1. 7 аяқ киімнің бөліктерін тану: атауы бойынша табаны, өкшесі

4. 3. 1. 7 аяқ киімнің бөліктерін тану: атауы бойынша табаны, өкшесі


2. 3. 1. 8 таныс киім мен аяқ киім заттарын (мүмкіндігінше) атау

3. 3. 1. 8 таныс киім мен аяқ киім заттарын (мүмкіндігінше) атау

4. 3. 1. 8 таныс киім мен аяқ киім заттарын (мүмкіндігінше) атау


2. 3. 1. 9 фотосуреттен, суреттен таныс киім мен аяқ киім заттарын тану

3. 3. 1. 9 фотосуреттен, суреттен таныс киім мен аяқ киім заттарын тану

4. 3. 1. 9 фотосуреттен, суреттен таныс киім мен аяқ киім заттарын тану


2. 3. 1. 10 киім заттарын топтарға бөлу: қыс, жаз

3. 3. 1. 10 киім заттарын топтарға бөлу: Қыс мезгіліне, Жаз мезгіліне арналған; күнделікті (әр күн үшін), мерекелік

4. 3. 1. 10 киім заттарын топтарға бөлу: Қыс мезгіліне, Жаз мезгіліне арналған; күнделікті (әр күн үшін), мерекелік


2. 3. 1. 11 аяқ киім заттарын топтарға бөлу: үйге, көшеге; қыста, жазда

3. 3. 1. 11 аяқ киім заттарын топтарға бөлу: үйге, көшеге; қыста, жазда

4. 3. 1. 11 аяқ киім заттарын топтарға бөлу: үйге, көшеге; қыста, жазда

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

1. 3. 2. 1 өз киімін ересек адамның көмегімен өзбетінше белгілі бір реттілікпен шешіп, кию

2. 3. 2. 1 өз киімін ересек адамның көмегімен белгілі бір реттілікпен шешіп, кию

3. 3. 2. 1 өз киімін ересек адамның көмегімен белгілі бір реттілікпен шешіп, кию

4. 3. 2. 1 өз киімін ересек адамның көмегімен белгілі бір реттілікпен шешіп, кию

1. 3. 2. 2 ойын жағдайындағы ауызша нұсқауларға сәйкес, көрсету бойынша қуыршаққа киімді кигізу, шешу

2. 3. 2. 2 ойын жағдайындағы ауызша нұсқауларға сәйкес, көрсету бойынша қуыршаққа киімді кигізу, шешу

3. 3. 2. 2 ойын жағдайындағы ауызша нұсқауларға сәйкес, көрсету бойынша өзбетінше қуыршаққа киімді кигізу, шешу

4. 3. 2. 2 ойын жағдайындағы ауызша нұсқауларға сәйкес, көрсету бойынша өзбетінше қуыршаққа киімді кигізу, шешу

1. 3. 2. 3 өз киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше ағыту және түймелеу

2. 3. 2. 3 өз киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше ағыту және түймелеу

3. 3. 2. 3 өз киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше ағыту және түймелеу

4. 3. 2. 3 ересек адамның көмегімен өз киіміндегі ілмектерді (түймелер, сыдырма, тоғалар, түймелер, түйреуіштер, ілгектер) өз бетінше ағыту және түймелеу

1. 3. 2. 4 қуыршақ киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше ағыту және түймелеу

2. 3. 2. 4 қуыршақ және сыныптасының киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, өз бетінше ағыту және түймелеу

3. 3. 2. 4 қуыршақ және сыныптасының киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, өз бетінше ағыту және түймелеу

4. 3. 2. 4 қуыршақ және сыныптасының киіміндегі ілмектерді (түймелер, сыдырма, тоғалар, түймелер, түйреуіштер, ілгектер) көрсету бойынша, өз бетінше ағыту және түймелеу

1. 3. 2. 5 оң және сол қолға арналған қолғаптарды таңдау

2. 3. 2. 5 байламдарды, мойынорағышты көрсету арқылы, ересек адамның көмегімен, өз бетінше шешу

3. 3. 2. 5 байламдарды, мойынорағышты көрсету арқылы, ересек адамның көмегімен, өз бетінше шешу және тағу

4. 3. 2. 5 байламдарды, мойынорағышты көрсету арқылы, ересек адамның көмегімен, өз бетінше шешу және тағу

1. 3. 2. 6 шұлық пен қолғаптың жұбын табу

2. 3. 2. 6 оң және сол қолға арналған қолғап пен шұлықты таңдау

3. 3. 2. 6 оң және сол қолға арналған қолғап пен перчатканы таңдау

4. 3. 2. 5 оң және сол қолға арналған қолғап пен перчатканы таңдау

1. 3. 2. 7 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма) шешу

2. 3. 2. 7 шұлық пен қолғаптың, перчатканың жұбын табу

3. 3. 2. 7 шұлық пен қолғаптың, перчатканың жұбын табу

4. 3. 2. 7 шұлық пен қолғаптың, перчатканың жұбын табу

1. 3. 2. 8 көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма) шешу

2. 3. 2. 8 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма) шешу

3. 3. 2. 8 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма, бауын) шешу

4. 3. 2. 8 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма, бауын) шешу

1. 3. 2. 9 оң және сол аяққа арналған аяқ киімді анықтау

2. 3. 2. 9 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма) тағу және кию

3. 3. 2. 9 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма, бауын) тағу және кию

4. 3. 2. 9 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма, бауын) тағу және кию

1. 3. 2. 10 бірнеше аяқ киімді жұпқа бөлу

2. 3. 2. 10 оң және сол аяққа арналған аяқ киімді анықтау

3. 3. 2. 10 оң және сол аяққа арналған аяқ киімді анықтау

4. 3. 2. 10 оң және сол аяққа арналған аяқ киімді анықтау


2. 3. 2. 11 бірнеше аяқ киімді жұпқа бөлу

3. 3. 2. 11 бірнеше аяқ киімді жұпқа бөлу

4. 3. 2. 11 бірнеше аяқ киімді жұпқа бөлу


2. 3. 2. 12 өз киімі мен аяқ киімін ілгіштен, шкафтағы сөреден табу

3. 3. 2. 12 өз киімі мен аяқ киімін ілгіштен, шкафтағы сөреден табу

4. 3. 2. 12 өз киімі мен аяқ киімін ілгіштен, шкафтағы сөреден табу


2. 3. 2. 13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (киімді терісінен оңға айналдыру, сыдырманы бекіту), көмек үшін Алғыс айту

3. 3. 2. 13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (киімді терісінен оңға айналдыру, сыдырманы бекіту), көмек үшін Алғыс айту

4. 3. 2. 13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (киімді терісінен оңға айналдыру, сыдырманы бекіту), көмек үшін Алғыс айту


2. 3. 2. 14 басқа оқушыға көмек көрсету (түймелерді бекіту, мойынорағышты байлау, алжапқыш кию)

3. 3. 2. 14 басқа оқушыға көмек көрсету (түймелерді бекіту, мойынорағышты байлау, алжапқыш кию)

4. 3. 2. 14 басқа оқушыға көмек көрсету (түймелерді бекіту, мойынорағышты байлау, алжапқыш кию)


2. 3. 2. 15 үлкен айна көмегімен сыртқы келбетін бақыла у(жағаның орналасуы, бекіткіштің күйі, киімнің тазалығы)

3. 3. 2. 15 үлкен айна көмегімен сыртқы келбетін бақыла у(жағаның орналасуы, бекіткіштің күйі, киімнің тазалығы)

4. 3. 2. 15 үлкен айна көмегімен сыртқы келбетін бақыла у(жағаның орналасуы, бекіткіштің күйі, киімнің тазалығы)

3.3. Киімге күтім жасау

1. 3. 3. 1 өз киімінді ілгекке, орындықтың артына іліп қою

2. 3. 3. 1 өз киімінді ілгекке, орындықтың артына іліп қою

3. 3. 3. 1 өз киімінді ілгекке, орындықтың артына іліп қою

4. 3. 3. 1 өз киімінді ілгекке, орындықтың артына іліп қою

1. 3. 3. 2 өз киіміне бет орамалын бүктеп салу

2. 3. 3. 2өз киіміне бет орамалын бүктеп салу

3. 3. 3. 2өз киіміне бет орамалын, қалың майлылықты бүктеп салу

4. 3. 3. 2өз киіміне бет орамалын, қалың майлылықты бүктеп салу

1. 3. 3. 3 киімнің ішкі және сыртқы жағын ажырату

2. 3. 3. 3 киімнің ішкі және сыртқы жағын ажырату

3. 3. 3. 3 киімнің ішкі және сыртқы жағын ажырату

4. 3. 3. 3 киімнің ішкі және сыртқы жағын ажырату


2. 3. 3. 4 киімді сырт жағына бұру

3. 3. 3. 4 киімді сырт жағына ішкі жағына аудару

4. 3. 3. 4 киімді сырт жағына ішкі жағына аудару

1. 3. 3. 4 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес бүктелген орамалдарды, киімдерді шкафтағы сөреге, орындыққа орналастыру

2. 3. 3. 5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес бүктелген орамалдарды, киімдерді шкафтағы сөреге, орындыққа орналастыру

3. 3. 3. 5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес бүктелген орамалдарды, киімдерді шкафтағы сөреге, орындыққа орналастыру

4. 3. 3. 5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес бүктелген орамалдарды, киімдерді шкафтағы сөреге, орындыққа орналастыру


2. 3. 3. 6 ылғал киімдерді, қолғаптарды, перчатканы құрғату

3. 3. 3. 6 ылғал киімдерді, қолғаптарды, перчатканы құрғату

4. 3. 3. 6 ылғал киімдерді, қолғаптарды, перчатканы құрғату


2. 3. 3. 7 сыртқы киімді киім щеткасымен тазалау

3. 3. 3. 7 сыртқы киімді киім щеткасымен тазалау

4. 3. 3. 7 сыртқы киімді киім щеткасымен тазалау


2. 3. 3. 8 кір сабынмен жуу, қол орамалын шаю және кір ілгішке ілу, киім қыстырғыштарын пайдалану

3. 3. 3. 8 кір сабынмен жуу, қол орамалын шаю және кір ілгішке ілу, киім қыстырғыштарын пайдалану

4. 3. 3. 8 қол орамалын, қуыршақты кір сабынмен жуу, шаю және кір ілгішке ілу, киім қыстырғыштарын пайдалану



3. 3. 3. 9 бет орамалын, зығыр майлылықтарды үтікпен үтіктеу

4. 3. 3. 9 бет орамалын, зығыр майлылықтарды үтікпен үтіктеу

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

1. 3. 4. 1 көрсету бойынша аяқ киімін аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына орналастыру

2. 3. 4. 1көрсету бойынша аяқ киімін аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына орналастыру

3. 3. 4. 1 ауызша нұсқауларға сәйкес көрсету бойынша аяқ киімін аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына өз бетінше орналастыру

4. 3. 4. 1 ауызша нұсқауларға сәйкес көрсету бойынша аяқ киімін аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына өз бетінше орналастыру

1. 3. 4. 2 көрсету бойынша былғары аяқ киімді жұмсақ құрғақ шүберекпен сүрту

2. 3. 4. 2 көрсету бойынша былғары аяқ киімді жұмсақ құрғақ шүберекпен сүрту

3. 3. 4. 2 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес, былғары аяқ киімді жұмсақ, құрғақ шүберекпен сүрту

4. 3. 4. 2 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес, былғары аяқ киімді жұмсақ, құрғақ шүберекпен сүрту


2. 3. 4. 3 ылғалды аяқ киімді кептіру

3. 3. 4. 3 ылғалды аяқ киімді кептіру

4. 3. 4. 3 ылғалды аяқ киімді кептіру


2. 3. 4. 4 резеңке аяқ киімді көрсетілім бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес жуу және сүрту

3. 3. 4. 4 резеңке аяқ киімді көрсетілім бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес жуу және сүрту

4. 3. 4. 4 резеңке аяқ киімді көрсетілім бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес өзбетінше жуу және сүрту


2. 3. 4. 5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес былғары аяқ киімді аяқ киімге арналған ылғалды губкамен тазалау

3. 3. 4. 5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес былғары аяқ киімді аяқ киімге арналған ылғалды губкамен тазалау

4. 3. 4. 5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес өзбетінше былғары аяқ киімді аяқ киімге арналған ылғалды губкамен тазалау



3. 3. 4. 6 былғары аяқ киімді щеткамен және аяқ киімге арналған креммен тазалау

4. 3. 4. 6 былғары аяқ киімді щеткамен және аяқ киімге арналған креммен тазалау

      43. Бағдарлама Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Өзіне-өзі қызмет көрсету" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сынып бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.

      44. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсыныс түрінде берілген. Мұғалім әр оқушының мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу мақсаттарын жеке анықтайды.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Өзіне-өзі қызмет көрсету" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар

      1) 1-сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары


1-тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және зерттеу; апта "Мен және менің дене бітімім;
4 –апта "Жеміс-жидектер";
5 - апта "Көкіністер"; 6-апта "Менің ойыншықтарым";
7 –апта "Менің отбасым";
8-апта "Менің үйім" 9 –апта "Менің мектебім"

1.1. Адамның дене мүшелері, қызметі

1.1.1.1 дене бөліктерін көрсету: аты және мұғалімге еліктеу бойынша бас, мойын, кеуде, қолдар, аяқтар

1.1.1.2 мұғалімге еліктеу бойынша өз бас бөліктерін көрсету: көз, құлақ, мұрын, ауыз, ерін, жақ, тіл, тіс, шаш

1.1.1.3 мұғалімге еліктеп, аты бойынша дене бөліктерін көрсет: асқазан, арқа; алақан, саусақтар, тырнақтар; тізе, аяқ, саусақ, тырнақ

1.1.1.4 дене мүшелерін мұғалімге еліктеу арқылы, аты бойынша, мұғалім айтатын өлеңдермен бірге көрсету

1.1.1.5 мұғалімге еліктеп, аты бойынша басқа оқушының дене мүшелерін көрсету

1.1.1.6 мұғалімге еліктеу, аты бойынша қуыршақ денесінің бөліктерін көрсету

1.1.1.7 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды құммен, жармамен науаға салу

1.1.1.8 дененің бөліктерін атау, олардың мақсатын атау (мүмкіндігінше)

1.2. Жеке күтім заттары мен құралдары

1.1.2.1 үлгі,атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиеналық заттарды тану (көрсету, алу): сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал, тарақ, айна

1.1.2.2 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиена құралдарын тану (көрсету, алу): иіс сабын, тіс пастасы, сусабын, крем

1.1.2.3 үлгі бойынша басқа мақсатта қолданылатын щеткалар арасында тіс щеткасын тану

1.1.2.4 сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал тіс пастасы, тіс щеткасы, тарақ, айна мақсатына сай қолдану

1.1.2.5 жеке гигиена заттарын (сүлгі, тіс щеткасы, тарақ, орамал) таңбасы бойынша тану

1.1.2.6 жеке гигиена заттарын (сабын, тіс щеткасы мен паста, сүлгі, тарақ, орамал) дұрыс ұстау, қолданғаннан кейін орнына қайта ұқыпты қою

1.3. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

1.1.3.1көрсету бойынша қолды жуу тәртібін ұстану

1.1.3.2 көрсету бойынша бетті жуу тәртібін ұстану

1.1.3.3 көрсету бойынша сүлгіні, бет орамалды пайдалану тәртібін ұстану

1.1.3.4 айна алдында шашынтарау

1.1.3.5 қуыршақтың шашын тарау

1.1.3.6 көрсету бойынша айна алдында тісті тазалау тәртібін ұстану

1.1.3.7 дәретханаға барғаннан кейін өз киімін ретке келтіру

2.1. Азық-түлік

1.2.1.1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

1.2.1.2 мүмкіндігінше жиі қолданылатын тағамдар мен азық-түліктерді атау

2.3. Тамақтану мәдениеті

1.2.3.1 тамақтанар алдында қолдыжуу; тамақтаннан кейін ауызды сумен шаю

1.2.3.2 үстел басындағы мінез-құлық ережелерін ұстану

1.2.3.3 дұрыс тамақтану ережесін ұстану

1.2.3.4 ас құралдарын мақсатына сай қолданыңыз (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш)

1.2.3.8 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

1.2.3.9 тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту


2-тоқсан

1 - апта "Менің киімім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3-апта "Азық түлік";
4 –апта "Шай ыдыстары";
5 – апта "Жиһаз";
6 - апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 - апта "Жаңа жыл мерекесі"

3.1. Киім және аяқ киім

1.3.1.1 ұстап көру және үлгі, атауы бойынша ұл мен қыздардың күнделікті маусымдық кимідерін тану

1.3.1.2 өз киімдерін табу және атау: шалбар, көйлек, юбка, жейде, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, бас киім, мойынорағыш, қолғап

1.3.1.4 үлгі бойынша, атауы бойынша маусымдық аяқ киімді қарау, сезіну, басқа да бірқатар заттардан тану

1.3.1.5 өз аяқ киімін табу: бәтеңке, туфли, етік, жеңіл сандал, кроссовка, үй тәпішкесі

1.3.1.6 таныс киім мен аяқ киім заттарын (мүмкіндігінше) атау

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

1.3.2.1 өз киімін ересек адамның көмегімен, өзбетінше белгілі бір реттілікпен шешіп, кию

1.3.2.3 өз киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше ағыту және түймелеу

1.3.2.4 қуыршақ киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше ағыту және түймелеу

1.3.2.7 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма) шешу

1.3.2.8 көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма) шешу

3.3. Киімге күтім жасау

1.3.3.1 өз киімінді ілгекке, орындықтың артына іліп қою

1.3.3.2 өз киіміне бет орамалын бүктеп салу

1.3.3.4 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес бүктелген орамалдарды, киімдерді шкафтағы сөреге, орындыққа орналастыру

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

1.3.4.1 көрсету бойынша аяқ киімін аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына орналастыру

2.1. Азық-түлік

1.2.1.1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

1.2.1.2 мүмкіндігінше жиі қолданылатын тағамдар мен азық-түліктерді атау

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

1.2.2.1 шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, майлықты тану, ажырату

1.2.2.2 шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны

2.3. Тамақтану мәдениеті

1.2.3.5 қантты шай қасықпен шайға салып, араластыра алу

1.2.3.8 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

1.2.3.9 тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту

1.2.3.11 ересек адамның көмегімен асханадағы үстелге мерекелік дастархан жасауға қатысу

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

1.2.4.1 асхана жиһазын тану: үстел, орындық,ыдыс-аяққа арналған шкаф

1.2.4.3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту


3-тоқсан

1 – апта "Қысқы қызықтар";
2-апта "Қысқы киім мен аяқ киім";
3 –апта "Үй жануарлар"; 4 – апта "Жабайы жануарлар" 5- апта "Үй құстары";
6 –апта "Жабайы құстар";
7 - апта "Транспорт"; 8-апта "Анамыздың мерекесі"; "Наурыз мерекесі"

3.1 Киім және аяқ киім

1.3.1.6 таныс киім мен аяқ киім заттарын (мүмкіндігінше) атау

3.2 Киіну-шешіну дағдылары

1.3.2.5 оң және сол қолға арналған қолғаптарды таңдау

1.3.2.6 шұлық пен қолғаптың жұбын табу


1.3.2.9 определять обувь для правой и левой ноги

3.3 Киімге күтім жасау

1.3.3.3 киімнің ішкі және сыртқы жағын ажырату

3.4 Аяқ киімге күтім жасау

1.3.4.1 көрсету бойынша аяқ киімін аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына орналастыру

2.1 Азық-түлік

1.2.1.1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

1.2.1.2 мүмкіндігінше жиі қолданылатын тағамдар мен азық-түліктерді атау

2.2 Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

1.2.2.1 шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, майлықты тану, ажырату

1.2.2.2 шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны

2.3 Тамақтану мәдениеті

1.2.3.2 үстел басындағы мінез-құлық ережелерін ұстану

1.2.3.3дұрыс тамақтану ережесін ұстану

1.2.3.4 ас құралдарын мақсатына сай қолданыңыз (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш)

1.2.3.5 қантты шай қасықпен шайға салып, араластыра алу

1.2.3.8 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

1.2.3.9 тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту

1.2.3.11 ересек адамның көмегімен асханадағы үстелге мерекелік дастархан жасауға қатысу

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

1.2.4.2 пайдаланылған ыдыс-аяқ пен құралдарды үстелден алу (науаға салу)

1.2.4.3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту


4-тоқсан

1 – апта "Ағаш";
2 –апта "Гүлдер";
3 – апта "Жәндіктер"; 4 - апта "Көктем мезгіліне арналған киімдер";
5 – апта "Балықтар"; 6 –апта "Жемістер"; 7 – апта "Көкіністер"; 8 – апта "Жеміс-жидектер";
9 –апта "Жаз мезгіліне арналған киімдер";
"Балалардың жаз мезгіліндегі қызықтары"

3.1. Киім және аяқ киім

1.3.1.3 ұлдарға қыздарға арналған киімдерді ажырату, топтастыру

1.3.1.7 фотосуреттен, суреттен таныс киім мен аяқ киім заттарын тану

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

1.3.2.2 ойын жағдайындағы ауызша нұсқауларға сәйкес, көрсету бойынша қуыршаққа киімді кигізу, шешу

1.3.2.10 бірнеше аяқ киімді жұпқа бөлу

3.3. Киімге күтім жасау

1.3.3.2 өз киіміне бет орамалын бүктеп салу

1.3.3.4 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес бүктелген орамалдарды, киімдерді шкафтағы сөреге, орындыққа орналастыру

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

1.3.4.2 көрсету бойынша былғары аяқ киімді жұмсақ құрғақ шүберекпен сүрту

2.1. Азық-түлік

1.2.1.1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

1.2.1.2 мүмкіндігінше жиі қолданылатын тағамдар мен азық-түліктерді атау

1.2.1.3 атауы бойынша фотосуретте, суретте жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды білу

2.2 Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

1.2.2.1 шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, майлықты тану, ажырату

1.2.2.2 шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны

1.2.2.3 тамақтану кезінде шанышқыны қауіпсіз пайдалану тәсілдерін қолдану

2.3 Тамақтану мәдениеті

1.2.3.6 қайнатылған жұмыртқаның қабығын алып тастау

1.2.3.7 компотты кішкене құмырадан кесеге немесе шыныаяққа құю

1.2.3.8 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

1.2.3.9 тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту

1.2.3.10 рөлдік ойындар: "Қонақтар", "Қуыршақты тамақтандыру" ойнау

2.4 Асхана жиһазы және оған күтім жасау

1.2.4.3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту

      2) 2-сынып

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары


1-тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және зерттеу; апта "Мен және менің отбасым;
4 –апта "Менің дене бітімім. Мен-ұлмым, Мен-қызбын";
5-апта "Көкіністер"; 6 –апта "Жеміс-жидектер"; 7 –апта "Менің ойыншықтарым";
8 – апта "Менің үйім";
9 –апта "Менің мектебім"

1.1. Адамның дене мүшелері, қызметі

2.1.1.1 мұғалімге еліктеу, атауы бойынша мүмкіндігінше өзінің дене бөліктерін атау: бас, мойын, кеуде, қолдар, аяқтар

2.1.1.2 мұғалімге еліктеп, аты бойынша; мүмкін болса, өзіңнің бас бөліктерін көрсет: көз, құлақ, мұрын, ауыз, ерін, бет, маңдай, иек, тіл, тіс, шашын

2.1.1.3 мұғалімге еліктеу, аты бойынша; мүмкіндігінше денеңіздің бөліктерін атаңыз, денеңіздің бөліктерін көрсетіңіз: иық, кеуде, асқазан, арқа; қолдар (оң-сол) - шынтақ, алақан саусақтар, тырнақтар; аяқтар (оң-сол) - тізе, аяқ, саусақтар (үлкен, кішкентай саусақ), тырнақтар

2.1.1.4 мұғалімге еліктеп, аты бойынша басқа оқушының дене мүшелерін көрсетіп, мүмкіндігінше атау

2.1.1.5 мұғалімнің еліктеуі бойынша, аты бойынша қуыршақ денесінің бөліктерін көрсету және мүмкіндігінше атау

2.1.1.6 мұғалімнің еліктеуі бойынша, аты бойынша қуыршақ денесінің бөліктерін көрсету және мүмкіндігінше атау

2.1.1.7 фотосуреттен өз дене бөліктерін көрсету және олардың қызметтерін (мүмкіндігінше) атау

2.1.1.8 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды құммен, жармамен науаға салу

1.2. Жеке күтім заттары мен құралдары

2.1.2.1 үлгі,атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиеналық заттарды тану (көрсету, алу): сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал, тарақ, айна

2.1.2.2 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиена құралдарын тану (көрсету, алу): иіс сабын, тіс пастасы, сусабын, крем

2.1.2.3 үлгі бойынша басқа мақсатта қолданылатын щеткалар арасында тіс щеткасын тану

2.1.2.4 сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал тіс пастасы, тіс щеткасы, тарақ, айна мақсатына сай қолдану

2.1.2.5 жеке гигиена заттарын (сүлгі, тіс щеткасы, тарақ, орамал) таңбасы бойынша тану

2.1.2.6 жеке гигиена заттарын (сабын, тіс щеткасы мен паста, сүлгі, тарақ, орамал) дұрыс ұстау, қолданғаннан кейін орнына қайта ұқыпты қою

1.3. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

2.1.3.1 көрсету бойынша қолды жуу тәртібін ұстану

2.1.3.2 бетті жуу тәртібін ұстану

2.1.3.3 сүлгіні, бет орамалды пайдалану тәртібін ұстану

2.1.3.4 қағаз сүлгіні орамалды қолдану

2.1.3.5 айна алдында өз шашын тарау

2.1.3.6 қуыршақтың шашын тарау

2.1.3.7 көрсету бойынша айна алдында тісті тазалау тәртібін ұстану

2.1.3.8 дәретханаға барғаннан кейін өз киімін ретке келтіру

2.1.3.9 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (сүлгі жоқ, су құбыры шүмегі ашылмайды)

2.1.3.10 көрсетілген көмекке алғыс айту

2.1.3.11 басқа оқушыға гигиеналық процедураларды орындауға көмектесу (су құбыры шүмегін ашу-жабу, сабын беру, сүлгіні табу, шашты тарау)

2.1.3.12 "Қуыршақты шомылдыру" сюжеттік ойынын ойнау

2.1. Азық-түлік

2.2.1.1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

2.2.1.2 көзді жұмып иісеп білу, сипап көру арқылы жиі тұтынылатын тағамдарды (нан, печенье, жемістер, көкіністер)тану

2.2.1.3 мүмкіндігінше жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды атау

2.3. Тамақтану мәдениеті

2.2.3.1 тамақтанар алдында қолдыжуу; тамақтаннан кейін ауызды сумен шаю

2.2.3.2 үстел басындағы мінез-құлық ережелерін ұстану

2.2.3.3 дұрыс тамақтану ережесін орындау


2-тоқсан

1-апта "Менің киімім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3 – апта "Азық-түлік";
4 –апта "Шай ыдыстары"; 5 – апта "Жиһаз";
6 - апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 - апта "Жаңа жыл мерекесі"

3.1. Киім және аяқ киім

2.3.1.1 ұстап көру және үлгі, атауы бойынша ұл мен қыздардың күнделікті маусымдық кимідерін тану

2.3.1.4 ұлға, қыздарға арналған киімдерді ажырату, топтастыру

2.3.1.3 киімнің бөліктерін тану және көрсету: жеңі, жағасы, аяғы, белбеуі, аты бойынша қалтасы

2.3.1.7 аяқ киімнің бөліктерін тану: атауы бойынша табаны, өкшесі

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

2.3.2.4 қуыршақ және сыныптасының киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, өз бетінше ағыту және түймелеу

2.3.2.6 оң және сол қолға арналған қолғап пен шұлықты таңдау

2.3.2.9 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма) тағу және кию

2.3.2.10 оң және сол аяққа арналған аяқ киімді анықтау

2.3.2.11 бірнеше аяқ киімді жұпқа бөлу

3.3. Киімге күтім жасау

2.3.3.1 өз киімінді ілгекке, орындықтың артына іліп қою
2.3.3.3 киімнің ішкі және сыртқы жағын ажырату 2.3.3.4 киімді сырт жағына бұру

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

2.3.4.1 көрсету бойынша аяқ киімін аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына орналастыру

2.3.4.2 көрсету бойынша былғары аяқ киімді жұмсақ құрғақ шүберекпен сүрту

2.1. Азық-түлік

2.2.1.5 дәстүрлі азық-түлік қаптамаларын зерттеу (мүмкіндігінше атау): бөтелке (сүт), пакет (печенье), қорап (кәмпит)

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

2.2.2.1 атауы бойынша шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, майлықты тану

2.2.2.2 шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны, пышақты қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны

2.3. Тамақтану мәдениеті

2.2.3.4 ас құралдарын мақсатына сай қолданыңыз (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш)

2.2.3.5қантты шай қасықпен шайға салып, араластыра алу

2.2.3.6 қайнатылған жұмыртқаның қабығын алып тастау

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

2.2.4.1 асхана жиһазын тану: атауы бойынша үстел, орындық, ыдыс-аяққа арналған шкаф

2.2.4.2 пайдаланылған ыдыс-аяқ пен құралдарды үстелден алу (науаға салу)

1 – апта "Қысқы қызықтар"; 2-апта "Қысқы киім мен аяқ киім";
3 –апта "Үй жануарлар"; 4 – апта "Жабайы жануарлар" 5- апта "Үй құстары";
6 –апта "Жабайы құстар";
7 - апта "Транспорт";
8-апта "Анамыздың мерекесі"; 9 апта "Наурыз мерекесі"

3-тоқсан

3.1. Киім және аяқ киім

2.3.1.5 маусымдық аяқ киімді үлгі бойынша, атауы бойынша қарау, ұстап көру, тану

2.3.1.2 өз киімдерін табу және атау: шалбар, көйлек, юбка, жейде, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, бас киім, мойынорағыш, қолғап

2.3.1.8 таныс киім мен аяқ киім заттарын (мүмкіндігінше) атау

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

2.3.2.5 байламдарды, мойынорағышты көрсету арқылы, ересек адамның көмегімен, өз бетінше шешу

2.3.2.7 шұлық пен қолғаптың, перчатканың жұбын табу

2.3.2.1 өз киімін ересек адамның көмегімен белгілі бір реттілікпен шешіп, кию

2.3.2.2 ойын жағдайындағы ауызша нұсқауларға сәйкес, көрсету бойынша қуыршаққа киімді кигізу, шешу

2.3.2.8 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма) шешу

3.3. Киімге күтім жасау

2.3.3.2 өз киіміне бет орамалын бүктеп салу

2.3.3.5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес бүктелген орамалдарды, киімдерді шкафтағы сөреге, орындыққа орналастыру

2.3.3.6 ылғал киімдерді, қолғаптарды, перчатканы құрғату

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

2.3.4.3 ылғалды аяқ киімді кептіру

2.3.4.4 резеңке аяқ киімді көрсетілім бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес жуу және сүрту

2.1. Азық-түлік

2.2.1.4 атауы бойынша фотосуретте, суретте жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды тану

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

2.2.2.3 тамақтану кезінде шанышқыны, пышақты қауіпсіз пайдалану тәсілдерін қолдану

2.3. Тамақтану мәдениеті

2.2.3.7 компотты кішкене құмырадан кесеге немесе шыныаяққа құю

2.2.3.8 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

2.2.3.9 тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту

2.2.3.10 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (қасық жоқ, нан таусылды, майлық жеткіліксіз болды)

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

2.2.4.3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту


4-тоқсан

1 – апта "Ағаш";
2 –апта "Гүлдер";
3 – апта "Жәндіктер";
4 - апта "Көктем мезгіліне арналған киімдер";
5 – апта "Балықтар"; 6 –апта "Жемістер"; 7 – апта "Көкіністер"; 8 – апта "Жеміс-жидектер"; 9 –апта "Жаз мезгіліне арналған киімдер"; "Балалардың жаз мезгіліндегі қызықтары"

3.1. Киім және аяқ киім

2.3.1.9 фотосуреттен, суреттен таныс киім мен аяқ киім заттарын тану

2.3.1.10 киім заттарын топтарға бөлу: қыс, жаз

2.3.1.11 аяқ киім заттарын топтарға бөлу: үйге, көшеге; қыста, жазда

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

2.3.2.3 өз киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше ағыту және түймелеу

2.3.2.12 өз киімі мен аяқ киімін ілгіштен, шкафтағы сөреден табу

2.3.2.13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (киімді терісінен оңға айналдыру, сыдырманы бекіту), көмек үшін Алғыс айту

2.3.2.14 басқа оқушыға көмек көрсету (түймелерді бекіту, мойынорағышты байлау, алжапқыш кию)

2.3.2.15 үлкен айна көмегімен сыртқы келбетін бақыла у(жағаның орналасуы, бекіткіштің күйі, киімнің тазалығы)

3.3. Киімге күтім жасау

2.3.3.7 сыртқы киімді киім щеткасымен тазалау

2.3.3.8 кір сабынмен жуу, қол орамалын шаю және кір ілгішке ілу, киім қыстырғыштарын пайдалану

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

2.3.4.5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес былғары аяқ киімді аяқ киімге арналған ылғалды губкамен тазалау

2.1. Азық-түлік

2.2.1.6 қаптамаларды ашу (печенье қорабы, кәмпиттер қорабы, йогурт, сүзбе ірімшігі, шырын пакеті): тығынды бұрап алу, қаптаманы қайшымен кесу, қақпақты алу, картон қорапты ашу және тағамды алу. Мандарин, банан қабығын аршу

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

2.2.2.4 шай ыдыстарын, шай қасықтарды жуу және шаю, ыдыс-аяқ пен қасықтарды сүлгімен сүрту

2.3. Тамақтану мәдениеті

2.2.3.11 көмек үшін алғыс айту

2.2.3.12 басқа оқушыға көмек көрсету (майлық алып беру, қасық әкелу, шырын құю)

2.2.3.13 рөлдік ойындар: "Қонақтар", "Қуыршақты тамақтандыру" ойнау

2.2.3.14 ересек адамның көмегімен асханадағы үстелге мерекелік дастархан жасауға қатысу

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

2.2.4.4 үстел мен дастарған үстін дымқыл шүберекпен сүрту

      3) 3-сынып

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары


1-тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және зерттеу;
3-апта "Мен және менің отбасым;
4 –апта "Менің дене бітімім. Мен-ұлмым, Мен-қызбын";
5-апта "Көкіністер";
6 –апта "Жеміс-жидектер"; 7 –апта "Менің сүйікті ойыншықтарым";
8 – апта "Менің үйім";
9 –апта "Менің мектебім"

1.1. Адамның дене мүшелері, қызметі

3.1.1.1 мұғалімге еліктеу, атауы бойынша мүмкіндігінше өзінің дене бөліктерін атау және оның қызметін айту: бас, мойын, кеуде, қолдар, аяқтар

3.1.1.2 мұғалімге еліктеп, аты бойынша; мүмкін болса, өзіңнің бас бөліктерін көрсет және оның қызметтерін айт: көз, құлақ, мұрын, ауыз, ерін, бет, маңдай, иек, тіл, тіс, шаш

3.1.1.3 мұғалімге еліктеу, аты бойынша; дене мүшелерін атау дене мүшелерін көрсету: иық, кеуде, іш, арқа; қолдар (оң-сол) - шынтақ, алақан, саусақтар (бас бармақ, балаң үйрек, ортаңғы, шылдыр шүлмек, кішкентай саусақ), тырнақтар; аяқтар (оң-сол) - тізе, аяқ

3.1.1.4 өз дене мүшелерін мұғалімге еліктеу арқылы, аты бойынша, мұғалім айтатын өлеңдермен бірге көрсету

3.1.1.5 мұғалімге еліктеп, аты бойынша басқа оқушының дене мүшелерін көрсету және атау

3.1.1.6 мұғалімге еліктеу, аты бойынша қуыршақ денесінің бөліктерін көрсету

3.1.1.7 фотосуреттен өз дене бөліктерін көрсету және олардың қызметтерін (мүмкіндігінше) атау

3.1.1.8 суреттегі адам денесінің бөліктерін көрсету және атау

3.1.1.9 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды құммен, жармамен науаға салу

3.1.1.10 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақандықағаз бетіне қарындаштың көмегімен сызу

1.2. Жеке күтім заттары мен құралдары

3.1.2.1 үлгі,атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиеналық заттарды тану (көрсету, алу): сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал, тарақ, айна

3.1.2.2 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиена құралдарын тану (көрсету, алу): иіс сабын, тіс пастасы, сусабын, крем

3.1.2.3 атауы бойынша басқа мақсаттағы щеткалар арасында тіс щеткасын тану

3.1.2.4 сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал тіс пастасы, тіс щеткасы, тарақ, айна мақсатына сай қолдану

3.1.2.5 жеке гигиена заттарын (сүлгі, тіс щеткасы, тарақ, орамал) таңбасы бойынша тану

3.1.2.6 жеке гигиена заттарын (сабын, тіс щеткасы мен паста, сүлгі, тарақ, орамал) дұрыс ұстау, қолданғаннан кейін орнына қайта ұқыпты қою

1.3. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

3.1.3.1 көрсету бойынша қолды жуу тәртібін ұстану

3.1.3.2 сұйық сабын қолдану

3.1.3.3 тырнаққа күтім жасау үшін щетканы қолдану

3.1.3.11 айна алдында тісті тазалау тәртібін ұстану

2.1. Азық-түлік

3.2.1.1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, шұжық, сары май, манты, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

2.3. Тамақтану мәдениеті

3.2.3.1 тамақтанар алдында қолдыжуу; тамақтаннан кейін ауызды сумен шаю

3.2.3.2 тамақтану барысында үстел басындағы мінез-құлық ережелерін ұстану

3.2.3.3 дұрыс тамақтану ережесін орындау

3.2.3.4 ас құралдарын мақсатына сай қолданыңыз (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш)

3.1. Киім және аяқ киім

3.3.1.1 ұстап көру және үлгі, атауы бойынша ұл мен қыздардың маусымдық, мерекелік және ұлттық кимідерін тану

3.3.1.2 өз киімдерін табу және атау: шалбар, көйлек, юбка, жейде, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, бас киім, мойынорағыш, қолғап

3.3.1.5 маусымдық аяқ киімді үлгі бойынша, атауы бойынша қарау, ұстап көру, тану

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

3.3.2.1 өз киімін ересек адамның көмегімен белгілі бір реттілікпен шешіп, кию

3.3.2.2 ойын жағдайындағы ауызша нұсқауларға сәйкес, көрсету бойынша өзбетінше қуыршаққа киімді кигізу, шешу

3.3.2.3 өз киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, ересек адамның көмегімен өз бетінше ағыту және түймелеу

3.3.2.4 қуыршақ және сыныптасының киіміндегі ілмектерді (түймелерді, сыдырманы) көрсету бойынша, өз бетінше ағыту және түймелеу

3.3. Киімге күтім жасау

3.3.3.1 өз киімінді ілгекке, орындықтың артына іліп қою

3.3.3.2 өз киіміне бет орамалын, қалың майлылықты бүктеп салу

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

3.3.4.1 ауызша нұсқауларға сәйкес көрсету бойынша аяқ киімін аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына өз бетінше орналастыру

3.3.4.2 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес, былғары аяқ киімді жұмсақ, құрғақ шүберекпен сүрту


2 -тоқсан

1-апта "Менің киімім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3 – апта "Азық-түлік";
4 –апта "Шай ыдыстары"; 5 – апта "Жиһаз";
6 - апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 - апта "Жаңа жыл мерекесі"

3.1. Киім және аяқ киім

3.3.1.3 киімнің бөліктерін тану және көрсету: жеңдер, манжеттер, жаға, белбеу, қалта, белбеу, аты бойынша ілмек

3.3.1.4 ұлға, қыздарға арналған киімдерді ажырату, топтастыру

3.3.1.6 өз аяқ киімін табу: бәтеңке, туфли, етік, жеңіл сандал, кроссовка, үй тәпішкесі

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

3.3.2.5 байламдарды, мойынорағышты көрсету арқылы, ересек адамның көмегімен, өз бетінше шешу және тағу

3.3.2.6 оң және сол қолға арналған қолғап пен перчатканы таңдау

3.3.2.7 шұлық пен қолғаптың, перчатканың жұбын табу

3.3.2.8 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма, бауын) шешу

3.3. Киімге күтім жасау

3.3.3.3 киімнің ішкі және сыртқы жағын ажырату

3.3.3.4 киімді сырт жағына ішкі жағына аудару

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

3.3.4.3 ылғалды аяқ киімді кептіру

3.3.4.4 резеңке аяқ киімді көрсетілім бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес жуу және сүрту

1.3 Дене күтімі, денсаулықты сақтау

3.1.3.4 бетті жуу тәртібін ұстану

3.1.3.5 сүлгіні, бет орамалды пайдалану тәртібін ұстану

3.1.3.6 қағаз сүлгіні орамалды қолдану

3.1.3.12 дәретханаға барғаннан кейін өз киімін ретке келтіру

2.1 Азық-түлік

3.2.1.2 көзді жұмып иісеп білу, сипап көру арқылы жиі тұтынылатын тағамдарды (нан,кәмпит, шай, шырын, печенье, жемістер, көкіністер) тану

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

3.2.2.1 атауы бойынша шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, жайпақ және көже ішетін тәрелкені, майлықты тану

3.2.2.2 шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны, пышақты қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны, гүл салғыш

3.2.2.3тамақтану кезінде шанышқыны, пышақты қауіпсіз пайдалану тәсілдерін қолдану

2.3. Тамақтану мәдениеті

3.2.3.5 қантты шай қасықпен шайға салып, араластыра алу

3.2.3.6 қайнатылған жұмыртқаның қабығын алып тастау

3.2.3.7 компотты кішкене құмырадан кесеге немесе шыныаяққа құю

3.2.3.8 майды нанға жағу, шұжық пен ірімшікті нан тіліміне қоя алу

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

3.2.4.1 асхана жиһазын тану және атау: үстел, орындық, ыдыс-аяққа арналған шкаф

3.2.4.2 пайдаланылған ыдыс-аяқ пен құралдарды үстелден алу (науаға салу, кір ыдысқа арналған үстелге қою)


3-тоқсан

1 – апта "Қысқы қызықтар"; 2-апта "Қысқы киім мен аяқ киім";
3 –апта "Үй жануарлар"; 4 – апта "Жабайы жануарлар" 5- апта "Үй құстары";
6 –апта "Жабайы құстар";
7 - апта "Транспорт"; 8-апта "Анамыздың мерекесі"; апта "Наурыз мерекесі"

1.3. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

3.1.3.7 электрлік қол кептіргішті қолдану

3.1.3.8 айна алдында өз шашын тарау

3.1.3.9 қуыршақ шашын тарау

3.1.3.10 шаш қыстырғыштары мен резеңкені қолдану

3.1. Киім және аяқ киім

3.3.1.7 аяқ киімнің бөліктерін тану: атауы бойынша табаны, өкшесі

3.3.1.8 таныс киім мен аяқ киім заттарын (мүмкіндігінше) атау

3.3.1.9 фотосуреттен, суреттен таныс киім мен аяқ киім заттарын тану

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

3.3.2.9 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма, бауын) тағу және кию

3.3.2.10 оң және сол аяққа арналған аяқ киімді анықтау

3.3.2.11 бірнеше аяқ киімді жұпқа бөлу

3.3.2.12 өз киімі мен аяқ киімін ілгіштен, шкафтағы сөреден табу

3.3. Киімге күтім жасау

3.3.3.5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес бүктелген орамалдарды, киімдерді шкафтағы сөреге, орындыққа орналастыру

3.3.3.6 ылғал киімдерді, қолғаптарды, перчатканы құрғату

3.3.3.7 сыртқы киімді киім щеткасымен тазалау

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

3.3.4.5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес былғары аяқ киімді аяқ киімге арналған ылғалды губкамен тазалау

2.1. Азық-түлік

3.2.1.3 жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды атау

3.2.1.4 атауы бойынша фотосуретте, суретте жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды тану

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

3.2.2.4 ойын жағдайында өрт кезіндегі мінез-құлық (айқайлау, көмекті қатты шақыру)

3.2.2.5 пышақпен немесе кескіш затпен жарақат алған кезде көмек сұрау

3.2.2.6 үстелге мата дастарханды жаю және жинау

2.3. Тамақтану мәдениеті

3.2.3.9 көрсету бойынша бананды, бір тілім нанды, жұмыртқаны көрсетілгендей 2, 4 бөлікке кесу

3.2.3.10 көкөністер мен жемістерді жеу алдында жуу

3.2.3.11 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

3.2.3.12 тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

3.2.4.3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту


4-тоқсан

1 – апта "Ағаш"; 2 –апта "Гүлдер"; 3 – апта "Жәндіктер"; 4 - апта "Көктем мезгіліне арналған киімдер";
5 – апта "Балықтар"; 6 –апта "Жемістер"; 7 – апта "Көкіністер";
8 – апта "Жеміс-жидектер"; 9 –апта "Жаз мезгіліне арналған киімдер"; "Балалардың жаз мезгіліндегі қызықтары"

1.3.. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

3.1.3.13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (сүлгі жоқ, су құбыры шүмегі ашылмайды)

3.1.3.14 көрсетілген көмекке алғыс айту

3.1.3.15 басқа оқушыға гигиеналық процедураларды орындауға көмектесу (су құбыры шүмегін ашу-жабу, сабын беру, сүлгіні табу, шашты тарау)

3.1.3.16 играть в сюжетную игру "Купание куклы"

3.1. Киім және аяқ киім

3.3.1.10 киім заттарын топтарға бөлу: Қыс мезгіліне, Жаз мезгіліне арналған; күнделікті (әр күн үшін), мерекелік

3.3.1.11 аяқ киім заттарын топтарға бөлу: үйге, көшеге; қыста, жазда

3.3. Киімге күтім жасау

3.3.3.8 кір сабынмен жуу, қол орамалын шаю және кір ілгішке ілу, киім қыстырғыштарын пайдалану

3.3.3.9 бет орамалын, зығыр майлылықтарды үтікпен үтіктеу

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

3.3.4.6 былғары аяқ киімді щеткамен және аяқ киімге арналған креммен тазалау

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

3.3.2.13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (киімді терісінен оңға айналдыру, сыдырманы бекіту), көмек үшін Алғыс айту

3.3.2.14 басқа оқушыға көмек көрсету (түймелерді бекіту, мойынорағышты байлау, алжапқыш кию)

3.3.2.15 үлкен айна көмегімен сыртқы келбетін бақыла у(жағаның орналасуы, бекіткіштің күйі, киімнің тазалығы)

2.1. Азық-түлік

3.2.1.5 дәстүрлі азық-түлік қаптамаларын зерттеу (мүмкіндігінше атау): бөтелке (сүт), пакет (печенье), қорап (кәмпит)

3.2.1.6 қаптамаларды ашу (печенье қорабы, кәмпиттер қорабы, йогурт, сүзбе ірімшігі, шырын пакеті): тығынды бұрап алу, қаптаманы қайшымен кесу, қақпақты алу, картон қорапты ашу және тағамды алу. Мандарин, банан қабығын аршу

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

3.2.2.7 шай ыдыстарын, шай қасықтарды жуу және шаю, ыдыс-аяқ пен қасықтарды сүлгімен сүрту

3.2.2.8 ересек адамның көмегімен асханадағы үстелге мерекелік дастархан жасауға қатысу

2.3. Тамақтану мәдениеті

3.2.3.13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (қасық жоқ, нан таусылды, майлық жеткіліксіз болды)

3.2.3.14 көмек үшін алғыс айту

3.2.3.15 басқа оқушыға көмек көрсету (майлық алып беру, қасық әкелу, шырын құю)

3.2.3.16 рөлдік ойындар: "Қонақтар", "Қуыршақты тамақтандыру"

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

3.2.4.4 үстел мен дастарған үстін дымқыл шүберекпен сүрту

      4) 4-сынып

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары


1-тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және зерттеу;
3-апта "Мен және менің отбасым;
4 –апта "Менің дене бітімім. Мен-ұлмым, Мен-қызбын";
5-апта "Көкіністер";
6 –апта "Жеміс-жидектер"; 7 –апта "Менің сүйікті ойыншықтарым";
8 – апта "Менің үйім";
9 –апта "Менің мектебім"

1.1. Адамның дене мүшелері, қызметі

4.1.1.1 мұғалімге еліктеу, атауы бойынша мүмкіндігінше өзінің дене бөліктерін атау және оның қызметін айту: бас, мойын, кеуде, қолдар, аяқтар

4.1.1.2мұғалімге еліктеп, аты бойынша; мүмкін болса, өзіңнің бас бөліктерін көрсет және оның қызметтерін айт: көз, құлақ, мұрын, ауыз, ерін, бет, маңдай, иек, тіл, тіс, шаш

4.1.1.3 мұғалімге еліктеу, аты бойынша; дене мүшелерін атау дене мүшелерін көрсету: Кеуде қуысы-иық, кеуде, іш, арқа; қолдар (оң-сол) - шынтақ, алақан, саусақтар, тырнақтар; аяқтар (оң-сол) - тізе, аяқ, саусақтар (бас бармақ, балаң үйрек, ортаңғы, шылдыр шүлмек, кішкентай саусақ), тырнақтар

4.1.1.4 өз дене мүшелерін мұғалімге еліктеу арқылы, аты бойынша, мұғалім айтатын өлеңдермен бірге көрсету

4.1.1.5 басқа оқушының дене мүшелерін көрсету

4.1.1.6 қуыршақ денесінің бөліктерін көрсету және атау

4.1.1.7 фотосуреттен өз дене бөліктерін көрсету және олардың қызметтерін (мүмкіндігінше) атау

4.1.1.8 суреттегі адам денесінің бөліктерін көрсету және атау

4.1.1.9 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақанды құммен, жармамен науаға салу

4.1.1.10 мұғалімнің көмегімен, өзбетінше алақандықағаз бетіне қарындаштың көмегімен сызу

1.2. Жеке күтім заттары мен құралдары

4.1.2.1 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиеналық заттарды тану (көрсету, алу): сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал, тарақ, айна

4.1.2.2 үлгі, атауы бойынша және мүмкіндігінше гигиена құралдарын тану (көрсету, алу): иіс сабын, тіс пастасы, сусабын, крем

4.1.2.3 атауы бойынша басқа мақсаттағы щеткалар арасында тіс щеткасын тану

4.1.2.4 сабын, сабын ыдысы, сүлгі, орамал тіс пастасы, тіс щеткасы, тарақ, айна мақсатына сай қолдану

4.1.2.5 жеке гигиена заттарын (сүлгі, тіс щеткасы, тарақ, орамал) таңбасы бойынша тану

4.1.2.6 жеке гигиена заттарын (сабын, тіс щеткасы мен паста, сүлгі, тарақ, орамал) дұрыс ұстау, қолданғаннан кейін орнына қайта ұқыпты қою

1.3. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

4.1.3.1 көрсету бойынша қолды жуу тәртібін ұстану

4.1.3.2 сұйық сабын қолдану

4.1.3.3тырнаққа күтім жасау үшін щетканы қолдану

4.1.3.4 тырнақты тазалау құралдарын пайдалану

2.1. Азық-түлік

4.2.1.1 үлгі және атауы бойынша жиі қолданылатын бірқатар тағамдарды (нан, шұжық, сары май, манты, тоқаш, печенье, сүт, шай, компот, шырын, сорпа, жемістер, көкөністер, ірімшік, айран, котлет, макарон және тәтті тағамдар) тану

4.2.1.2 көзді жұмып иісеп білу, сипап көру арқылы жиі тұтынылатын тағамдарды (нан, кәмпит, шай, шырын, печенье, жемістер, көкөністер) тану

2.3. Тамақтану мәдениеті

4.2.3.1 тамақтанар алдында қолдыжуу; тамақтаннан кейін ауызды сумен шаю

4.2.3.2 тамақтану барысында үстел басындағы мінез-құлық ережелерін ұстану

4.2.3.3 дұрыс тамақтану ережесін орындау

4.2.3.4 ас құралдарын мақсатына сай қолданыңыз (шай қасық және ас қасық, шанышқы, майлық ұстағыш)

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

4.2.4.1 асхана жиһазын тану және атау: үстел, орындық, ыдыс-аяққа арналған шкаф

4.2.4.2 пайдаланылған ыдыс-аяқ пен құралдарды үстелден алу (науаға салу, кір ыдысқа арналған үстелге қою

3.1. Киім және аяқ киім

4.3.1.1 ұстап көру және үлгі, атауы бойынша басқа заттардың ішінен ұл мен қыздардың маусымдық, мерекелік және ұлттық кимідерін тану

4.3.1.2 өз киімдерін табу және атау: шалбар, көйлек, юбка, жейде, көйлек, алжапқыш, шұлық, колготки, спорттық костюм, куртка, бас киім, мойынорағыш, қолғап

4.3.1.3 киімнің бөліктерін тану және көрсету: жеңдер, манжеттер, жағалар, белбеу, қалта, белбеу, ілмек, түймелер, түйреуіштер, ілгектер

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

4.3.2.1 өз киімін ересек адамның көмегімен белгілі бір реттілікпен шешіп, кию

4.3.2.2 ойын жағдайындағы ауызша нұсқауларға сәйкес, көрсету бойынша өзбетінше қуыршаққа киімді кигізу, шешу

4.3.2.3 ересек адамның көмегімен өз киіміндегі ілмектерді (түймелер, сыдырма, тоғалар, түймелер, түйреуіштер, ілгектер) өз бетінше ағыту және түймелеу

4.3.2.4 қуыршақ және сыныптасының киіміндегі ілмектерді (түймелер, сыдырма, тоғалар, түймелер, түйреуіштер, ілгектер) көрсету бойынша, өз бетінше ағыту және түймелеу

3.3. Киімге күтім жасау

4.3.3.1 өз киімінді ілгекке, орындықтың артына іліп қою

4.3.3.2өз киіміне бет орамалын, қалың майлылықты бүктеп салу

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

4.3.4.1 ауызша нұсқауларға сәйкес көрсету бойынша аяқ киімін аяқ киім сөресіне, аяқ киім науасына өз бетінше орналастыру


2-тоқсан

1-апта "Менің киімім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3 – апта "Азық-түлік";
4 –апта "Шай ыдыстары"; 5 – апта "Жиһаз";
6 - апта "Жаңа жыл мерекесі";
.7 - апта "Жаңа жыл мерекесі"

1.3. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

4.1.3.5бетті жуу тәртібін ұстану

4.1.3.6 қағаз сүлгіні орамалды қолдану тәртібін ұстану

4.1.3.7 қағаз сүлгіні орамалды қолдану

4.1.3.8 электрлік қол кептіргішті қолдану

3.1. Киім және аяқ киім

4.3.1.4 ұлға, қыздарға арналған киімдерді ажырату, топтастыру

4.3.1.5 үлгі бойынша, аты бойынша маусымдық аяқ киімді тану

4.3.1.6 өз аяқ киімін табу: бәтеңке, туфли, етік, жеңіл сандал, кроссовка, үй тәпішкесі

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

4.3.2.5 байламдарды, мойынорағышты көрсету арқылы, ересек адамның көмегімен, өз бетінше шешу және тағу

4.3.2.5 оң және сол қолға арналған қолғап пен перчатканы таңдау

4.3.2.7 шұлық пен қолғаптың, перчатканың жұбын табу

4.3.2.8 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма, бауын) шешу

3.3. Киімге күтім жасау

4.3.3.3 киімнің ішкі және сыртқы жағын ажырату

4.3.3.4 киімді сырт жағына ішкі жағына аудару

3.4 .Аяқ киімге күтім жасау

4.3.4.2 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес, былғары аяқ киімді жұмсақ, құрғақ шүберекпен сүрту

2.1. Азық-түлік

4.2.1.3 жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды атау

4.2.1.4атауы бойынша фотосуретте, суретте жиі қолданылатын азық-түлік пен тағамдарды тану

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

4.2.2.1 атауы бойынша шай мен ас қасықты, шанышқыны, кесені, шыныаяқты, табақты, жайпақ және көже ішетін тәрелкені, майлықты тану

4.2.2.2шай қасық пен ас қасықты, шанышқыны, пышақты қолданған кезде дұрыс ұстау; кесе, шыны, гүл салғыш

4.2.2.3 тамақтану кезінде шанышқыны, пышақты қауіпсіз пайдалану тәсілдерін қолдану

4.2.2.4 ойын жағдайында өрт кезіндегі мінез-құлық (айқайлау, көмекті қатты шақыру)

2.3. Тамақтану мәдениеті

4.2.3.5 қантты шай қасықпен шайға салып, араластыра алу

4.2.3.6 қайнатылған жұмыртқаның қабығын алып тастау

4.2.3.7 компотты кішкене құмырадан кесеге немесе шыныаяққа құю

4.2.3.8 майды нанға жағу, шұжық пен ірімшікті нан тіліміне қоя алу

2.4. Столовая мебель и уход за ней

4.2.4.3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту

4.2.4.4 үстел мен дастарған үстін дымқыл шүберекпен сүрту


3-тоқсан

1 – апта "Қысқы қызықтар"; 2-апта "Қысқы киім мен аяқ киім";
3 –апта "Үй жануарлар"; 4 – апта "Жабайы жануарлар" 5- апта "Үй құстары";
6 –апта "Жабайы құстар";
7 - апта "Транспорт";
8-апта "Анамыздың мерекесі";
9 апта "Наурыз мерекесі"

1.3. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

4.1.3.9 айна алдында өз шашын тарау 4.1.3.10 қуыршақ шашын тарау

4.1.3.11 шашқа арналған қыстырғыштар мен резеңкені қолдану

4.1.3.12 айна алдында тісті тазалау тәртібін ұстану

2.1. Азық-түлік

4.2.1.5 дәстүрлі азық-түлік қаптамаларын зерттеу (мүмкіндігінше атау): бөтелке (сүт), пакет (печенье), қорап (кәмпит)

4.2.1.6 қаптамаларды ашу (печенье қорабы, кәмпиттер қорабы, йогурт, сүзбе ірімшігі, шырын пакеті): тығынды бұрап алу, қаптаманы қайшымен кесу, қақпақты алу, картон қорапты ашу және тағамды алу. мандарин, банан қабығын аршу

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

4.2.2.5 пышақпен немесе кескіш затпен жарақат алған кезде көмек сұрау

4.2.2.7шай ыдыстарын, шай қасықтарды жуу және шаю, ыдыс-аяқ пен қасықтарды сүлгімен сүрту

2.3. Тамақтану мәдениеті

4.2.3.9 көрсету бойынша өзбетінше бананды, бір тілім нанды, жұмыртқаны көрсетілгендей 2, 4 бөлікке кесу

4.2.3.10 көкөністер мен жемістерді жеу алдында жуу

4.2.3.11 тамақтану және тамақтан кейін кезінде қағаз майлылықты қолдану

4.2.3.12 тамақтану барысында жақсы тәбет тілеу, тамақтанған кейін вербалды/ вербалды емес құралдар арқылы алғыс айту

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

4.2.4.3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту

4.2.4.4 үстел мен дастарған үстін дымқыл шүберекпен сүрту

3.1. Киім және аяқ киім

4.3.1.7 аяқ киімнің бөліктерін тану: атауы бойынша табаны, өкшесі

4.3.1.8 таныс киім мен аяқ киім заттарын (мүмкіндігінше) атау

4.3.1.9 фотосуреттен, суреттен таныс киім мен аяқ киім заттарын тану

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

4.3.2.9 көрсету бойынша ересек адамның көмегімен өз бетінше аяқ киімдегі бекіткіштерді (жабыстырғыш, сыдырма, бауын) тағу және кию

4.3.2.10 оң және сол аяққа арналған аяқ киімді анықтау

4.3.2.11 бірнеше аяқ киімді жұпқа бөлу

4.3.2.12 өз киімі мен аяқ киімін ілгіштен, шкафтағы сөреден табу

3.3. Киімге күтім жасау

4.3.3.5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес бүктелген орамалдарды, киімдерді шкафтағы сөреге, орындыққа орналастыру

4.3.3.6 ылғал киімдерді, қолғаптарды, перчатканы құрғату

4.3.3.7 сыртқы киімді киім щеткасымен тазалау

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

4.3.4.3 ылғалды аяқ киімді кептіру

4.3.4.4 резеңке аяқ киімді көрсетілім бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес өзбетінше жуу және сүрту


4-тоқсан

1 – апта "Ағаш";
2 –апта "Гүлдер";
3 – апта "Жәндіктер";
4 - апта "Көктем мезгіліне арналған киімдер";
5 – апта "Балықтар"; 6 –апта "Жемістер"; 7 – апта "Көкіністер";
8 – апта "Жеміс-жидектер"; 9 –апта "Жаз мезгіліне арналған киімдер"; "Балалардың жаз мезгіліндегі қызықтары"

1.3. Дене күтімі, денсаулықты сақтау

4.1.3.13 дәретханаға барғаннан кейін өз киімін ретке келтіру

4.1.3.14 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (сүлгі жоқ, су құбыры шүмегі ашылмайды)

4.1.3.15 көрсетілген көмекке алғыс айту

4.1.3.16 басқа оқушыға гигиеналық процедураларды орындауға көмектесу (су құбыры шүмегін ашу-жабу, сабын беру, сүлгіні табу, шашты тарау)

4.1.3.17 "Қуыршақты шомылдыру" сюжеттік ойынын ойнау

2.1. Азық-түлік

4.2.1.7 сыртқы түрі, иісі бойынша жарамсыз тағамдарды анықтау (құрт жеген өрік, шіріген алма, бүлінген шұжық)

2.2. Ыдыс-аяқ, ас құралдары, оларға күтім жасау, асхана киімдері

4.2.2.6өз бетінше және көмек арқылы үстелге мата дастарханды жаю және жинау

4.2.2.8 ересек адамның көмегімен асханадағы үстелге мерекелік дастархан жасауға қатысу

2.3. Тамақтану мәдениеті

4.2.3.13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (қасық жоқ, нан таусылды, майлық жеткіліксіз болды, тамақтаннан кейін өзің жайсыз сезіну)

4.2.3.14 көмек үшін алғыс айту

4.2.3.15 басқа оқушыға көмек көрсету (майлық алып беру, қасық әкелу, шырын құю)

4.3.2.16 рөлдік ойындар: "Қонақтар", "Қуыршақты тамақтандыру"

2.4. Асхана жиһазы және оған күтім жасау

4.2.4.3 үстелдегі үгінділерді щетканың көмегімен сүрту

4.2.4.4 үстел мен дастарған үстін дымқыл шүберекпен сүрту

3.1. Киім және аяқ киім

4.3.1.10 киім заттарын топтарға бөлу: Қыс мезгіліне, Жаз мезгіліне арналған; күнделікті (әр күн үшін), мерекелік

4.3.1.11 аяқ киім заттарын топтарға бөлу: үйге, көшеге; қыста, жазда

3.2. Киіну-шешіну дағдылары

4.3.2.13 проблемалық жағдайларда көмек сұрау (киімді терісінен оңға айналдыру, сыдырманы бекіту), көмек үшін Алғыс айту

4.3.2.14 басқа оқушыға көмек көрсету (түймелерді бекіту, мойынорағышты байлау, алжапқыш кию)

4.3.2.15 үлкен айна көмегімен сыртқы келбетін бақыла у(жағаның орналасуы, бекіткіштің күйі, киімнің тазалығы)

3.3. Киімге күтім жасау

4.3.3.8 қол орамалын, қуыршақты кір сабынмен жуу, шаю және кір ілгішке ілу, киім қыстырғыштарын пайдалану

4.3.3.9 бет орамалын, зығыр майлылықтарды үтікпен үтіктеу

3.4. Аяқ киімге күтім жасау

4.3.4.5 көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес өзбетінше былғары аяқ киімді аяқ киімге арналған ылғалды губкамен тазалау

4.3.4.6 былғары аяқ киімді щеткамен және аяқ киімге арналған креммен тазалау

  бұйрығына
22-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
319 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Заттық-тәжірибелік әрекет" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Заттық-тәжірибелік әрекет" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың негізгі мазмұны өмірлік дағдылар, әлеуметтік қолайлы мінез-құлық дағдылары болып табылады, оларды игеру оқушылардың әдеттегі тұрмыстық жағдайларда көмекке деген қажеттілігін төмендетуге ықпал етеді. Академиялық білімді қалыптастыру саласында білім алушыларда танымдық іс-әрекеттің мақсатты әдістерін қалыптастырудағы айқын қиындықтарға байланысты мүмкіндіктердің шағын ресурсы байқалады.

      3. Бағдарламаның мазмұнын мұғалім, тәрбиешілер (оқушының мектепте болған барлық уақыты, режимдік сәттер ішінде) және оқушылардың ата-аналары (үйде, кез келген өмірлік жағдайларда) жүзеге асырады. Мұғалімдер мен отбасының қызметін үйлестіруді және әрекеттердің келістілігін сынып мұғалімі жүзеге асырады.

      4. Бағдарлама мақсаты-білім алушыларда балалардың қол еңбегінің қарапайым операцияларын меңгеру үшін қажетті күнделікті ұғымдарды, іс-әрекет тәсілдерін, түсініктер мен дағдыларды қалыптастыру.

      5. Бағдарламаның оқу мақсаттары:

      1) объектілермен практикалық әрекеттерді орындауға тұрақты мотивацияны қалыптастыру;

      2) білім алушыларда мақсатты сәйкестендіру және құрал-саймандық әрекет арқылы заттық әрекеттерді қалыптастыру;

      3) өз қызметін жоспарлау мен бақылаудың қарапайым дағдыларын қалыптастыру;

      4) білім алушыларды әртүрлі материалдармен (адам жасаған және табиғи), олардың қасиеттері мен қолданылуымен таныстыру;

      5) заттарды нақты өмірлік жағдайларда пайдалану дағдыларын дамыту.

      6. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері:

      1) қолдың тактильді сезімдерін дамыту және тактильді тәжірибені кеңейту;

      2) көру қабылдауын, көру және есту зейінін, көз-қимыл үйлестіруін дамыту;

      3) жалпы моториканы, қол қимылдарын үйлестіруді, ұсақ моториканы дамыту;

      4) кеңістіктік түсініктерді дамыту;

      5) білім алушыларда жағымды эмоциялар мен өз сезімдерін білдіру қабілеттерін тәрбиелеуге;

      6) шыдамдылыққа, табандылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу;

      7) коммуникативті дағдыларды (вербалды және вербалды емес), сыныптастарына көмектесу, бірлесіп жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру;

      8) оқушылардың белсенділігі мен дербестігін қалыптастыру.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      7. Заттық-тәжірибелік әрекет– Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылар үшін ең түсінікті және қолжетімді. Мектеп оқушылары ересектермен ынтымақтастықты пайдалана отырып, заттық іс-әрекеттерге қосылады, ол бірте-бірте оқушылардың бір-бірімен ынтымақтастығына айналады, бұл коммуникативті дағдылар мен қоғамға қолайлы мінез-құлықтың дамуына ықпал етеді.

      8. Білім алушыларда заттық-тәжірибелік әрекетті дамыту оның қалыптасуының онтогенетикалық заңдылықтарын ескере отырып жүзеге асырылуы керек. Заттық-тәжірибелік әрекет сәйкестендіру және құрал-саймандық әрекеттерді қалыптастыруды, олардың функционалдық мақсатына сәйкес нақты заттарды қолдануды қамтиды.

      9. Заттық-тәжірибелік әрекетте көрнекі-тиімді ойлау, сөйлеудің әртүрлі функциялары (номинативті, реттеуші, жоспарлаушы) дамиды. Оның негізінде репродуктивті, шаруашылық-тұрмыстық, қарапайым еңбек, ойын қызметі, өзіне-өзі қызмет көрсету қалыптасады.

      10. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде мыналарды ескеру қажет:

      1) ұжымдық оқыту жағдайында оқушылардың танымдық белсенділігінің төмендігін;

      2) сабақта фронтальды жұмыста пайдаланатын мұғалімнің бағыттаушы, ынталандырушы көмегіне әлсіз әсерін;

      3) сөйлеудің коммуникативті, реттеуші, жоспарлау функцияларының айқын дамымауын;

      4) білім алушылардың белсенділігі мен зейінін сабақ бойы бір оқу пәнінің мазмұнында сақтай алмауын;

      5) қалыптасып жатқан дағдыларды автоматтандырудағы қиындықтарды.

      11. Арнайы педагогика қағидаттарына негізделген оқушыларды оқыту және тәрбиелеу процесі білім алушылардың өзіндік белсенділігін, барынша мүмкін болатын бастамасы мен дербестігін дамытуға бағытталады.

      12. Мұғалімдер оқушылардың бірегей ерекшеліктерін сақтай отырып, жеке қарқынмен даму құқығын құрметтейді; өзгермелі мүмкіндіктерді үнемі зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды, оқушылардың дағдыларын дамыту мен игерудегі минималды ілгерілеулерді тіркейді. Кез-келген прогресс оқуда оң нәтиже ретінде қарастырылады.

      13. Педагогтер осы бағдарламадан әрбір оқушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын, сондай-ақ оқушылардың білім беру, тұлғалық жетістіктерін бағалаудың жеке мүмкіндіктері мен нәтижелерін ескере отырып, оқыту әдістерін, нысандарын, құралдарын дербес таңдайды.

      14. Оқу-тәрбие процесі бүкіл оқу кезеңінде заттық іс-әрекетте құрылады. Заттық ортаны құру кезінде келесі ережелер орындалады:

      1) білім мен дағдыларды жаңа жағдайға көшірудің елеулі қиындықтарына байланысты осы дағдылар пайдаланылатын жағдайға барынша жақын жағдайда жүзеге асыру іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыру;

      2) дағдыларды қалыптастыру процесінде нақты объектілерді пайдалану;

      3) оқушылардың өзгермелі мүмкіндіктеріне сәйкес заттық ортаны өзгерту (күрделендіру).

      15. Әр сабақтың мазмұны оқушыға өз мүмкіндіктерін, әртүрлі анализаторларға сүйене отырып, жақын әлеуметтік және заттық ортаның ерекшеліктерін білуге көмектесуі керек. Мұғалімдер әртүрлі оқу пәндерінің мазмұнын бір сабаққа біріктіреді.

      16. Оқытудың интеграцияланған сипаты заттық оқытуға біртіндеп көшумен мектепте оқудың алғашқы 2-4 жылында затсыз оқытумен жүзеге асырылады. Затсыз оқыту кезеңінде оқушылардың мақсатты іс-әрекетін ұйымдастыру үшін тақырыптық жоспарлау қолданылады.

      17. Бағдарлама оқу жылының әр аптасы үшін түпкілікті тақырыпты анықтайды. Тақырыптар мен олардың реттілігін анықтау кезінде "мен – бала" концентрінде (оқушының өзі туралы түсініктерін қалыптастыру, өзіне деген оң көзқарасын қалыптастыру), "бала және оның әлемі" концентрінде (жақын орта: отбасы, үй, ойыншықтары, өз мектебі, сыныбы, сыныптастары туралы түсініктерді қалыптастыру) өту принципі қолданылды), әрі қарай "бала және үлкен әлем" концентрінде (өсімдіктер, жануарлар әлемі, табиғат құбылыстары).

      18. Оқытылатын ұғымдарды, сөздіктерді, фразеологизмдерді, практикалық жаттығуларды қайталау және бірте-бірте кеңейтуды, күрделендіріп отыруды көздейтін шоғырлану принципіне сәйкес ортақ тақырыптар әр сыныпта қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі аймақтық ерекшеліктер мен оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, пәнге және тоғысқан тақырыптардың ретіне өзгерістер енгізе алады.

      19. Бағдарламаның мазмұны шоғырлану қағидасына сәйкес құрылымдалған. Оқу материалы мазмұнының қайталануы оқушыларда қалыптасқан дағдыларды автоматтандыруды қамтамасыз етеді және дағдыларды басқа өмірлік жағдайларға көшіруге жағдай жасайды.

      20. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың сөйлеу тілінің дамуында (оның болмауына дейін) және қарым-қатынас жасауында айқын қиындықтар бар. Әрбір нақты жағдайда бар проблемалар педагогикалық құралдармен өтеледі.

      21. Сөйлеуді түсінуді дамыту, вербальды және баламалы қарым-қатынас құралдарын қалыптастыру бойынша жүйелі жұмыстар жүргізіледі. Педагог тарапынан өз әрекеттерін және білім алушылардың әрекеттерін сөйлеумен сүйемелдеуі мөлшерлі және түсінікті болуы тиіс.

      22. Оқыту процесі тек мазмұнды ғана емес, сонымен қатар ұйымдастырушылық формаларды да қатаң реттеуді қарастырмайды.

      23. Заттық-тәжірибелік әрекетті қалыптастыру бойынша білім алушылармен педагогикалық жұмыс мұғалімнің әр білім алушымен эмоционалды байланысын орнатудан, оқушы үшін тартымды заттық іс-әрекетті таңдауға көмек көрсетуден, жұмысты жеке қарқынмен орындау мүмкіндігін қамтамасыз етуден, оны міндетті түрде аяқтауға жеткізуден және көрнекі нәтиже алудан басталады. Бұл білім алушылардың белсенділігін, дербестігін және жауапкершілігін қалыптастыруды қамтамасыз етеді.

      24. Сабақтың нақты кеңістіктік-мезгілдік құрылымы болады. Әрекеттің белгілі бір түрлері сынып бөлмесіндегі белгілі бір орынмен байланыста қарастырылады (мысалы, сумен және сусымалы заттармен жаттығулар). Күрделі тапсырмалар қарапайым тапсырмалармен, ал ширығу босаңсумен кезектестірілуге тисті.

      25. Білім алушыларда дағдыларды қалыптастыру өте көп жаттығуларды орындауды талап етеді. Педагогтың көмегі біртіндеп азая түседі: бірлескен әрекеттен еліктеу бойынша әрекетке, ары қарай үлгі бойынша әрекетке, ең соңында ересек адамның сөздік нұсқауы бойынша орындалатын әрекеттерге ауысады. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылар үшін педагогтың заттық әрекеттің орындалуын, құралдарды пайдалану тәсілдерін, бұйымды, белгілі бір жұмысты орындау бірізділігін анық, асықпай көрсеткені маңызды.

      26. Білім алушылар үшін мұғалімнің пәндік іс-әрекетті, құралдарды пайдалану тәсілін, белгілі бір қол жұмысын орындау ретін нақты баяу көрсетуі маңызды.

      27. Оқу сабағын ұйымдастырған кезде әр оқушыда осындай қажеттілік туындаған кезде қызмет түрін өзгерту немесе демалу мүмкіндігі қамтамасыз етіледі.

      28. Білім алушыларға сабақ барысында сынып бөлмесінде еркін қозғалуға, оқу тапсырмаларын үстел басында, кілемде, тұрып, сыныптастарымен бірлесіп немесе сыныптастарының жұмысын бақылап отыруға мүмкіндік беріледі.

      29. М.Монтессоридің педагогикалық жүйесін арнайы дайындалған заттық дамытушы ортада басқа арнайы педагогикалық әдістер мен технологиялармен бірге қолдану ұсынылады.

      30. Заттық әрекеттерді қалыптастыру үшін арнайы дайындалған пәндік дамытушы ортада құюға, қасықпен себуге, еденнен қоқыстарды, үстелден шаңды жинауға арналған жиынтықтар, түймеліктері бар жақтаулар жиынтығы (түймелер, сырмалар, түйреуіштер, ілгектер, ілмек, шілтерлер, баулар), аяқ киімді тазалауға арналған жиынтық орналастырылады.

      31. Оқытуда оқушылардың ойын және практикалық іс-әрекеттеріне мөлшерленген ауызша оқыту әдістерін шектеулі пайдалана отырып, ойын әдістері қолданылады.

      32. Дидактикалық ойындар, ойыншықтарды қолданатын сюжетті ойындар, өмірлік жағдаяттарды драматизациялау ойындары кеңінен қолданылады. Ойындарды өткізу кезінде ойын жаттығуларын оқушыларға сұрақтармен қанықтырмай, өлшенген қарқынды сақтау қажет. Мектеп оқушыларын мұғалім мен сыныптастарының іс-әрекетін байқауға, осы әрекеттерді қайталауға, сыныптастарының жауаптарын тыңдауға, ортақ ойынға қатысу үшін өз кезегін күтуге үйрету керек.

      33. Сыныптағы сабақтар мектептің басқа аумақтарында да, одан тыс жерлерде де жүргізілетін экскурсиялармен, бақылаулармен кезектесіп отырады.

      34. Заттық-тәжірибелік әрекетті игерудің маңызды шарты мұғалімнің, тәрбиешінің және оқушылардың ата-аналарының (заңды өкілдерінің) іс-әрекеттерінің келісімділігі болып табылады. Оқушыларда сабақта қалыптасатын дағдылар отбасында бекітіледі. Ата-аналар мұғалімдерге пәндік қызметті, отбасы мен қоғам жағдайындағы мінез-құлық мәдениетін пайдаланудың сәттілігі туралы үнемі ақпарат беріп отыруы керек.

      35. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау үшін оқушы жетістіктерінің сапалық көрсеткіші болып табылатын сипаттамалық бағалау қолданылады. Жетістіктерді бағалауды мұғалім, тәрбиешілер, ата-аналар әр оқушының іс-әрекетін бақылау негізінде жүзеге асырады.

      36. Жетістік картасында білім алушылардың жетістіктерін сипаттау кезінде дағдылардың өзін-өзі қамтамасыз ету дәрежесі көрсетілуі тиіс: өз бетінше; үлгі бойынша; еліктеу арқылы; мұғаліммен (ата-анамен) бірлескен әрекеттердің көмегімен.

      37. Бағдарламада оқу пәнінің мазмұнын анықтау үшін нұсқаулық негіз болатын және оқушылардың жеке оқу бағдарламаларын құру кезінде мұғалімді басшылыққа алатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған. Белгілі бір сабаққа оқу мақсаттарын таңдағанда, оларды нақтылауға, дағдыларды қалыптастыру кезеңдеріне және оқушының нақты жетістіктеріне сәйкес бірнеше бөлікке бөлуге болады.

3-тарау. "Заттық-тәжірибелік әрекет" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Заттық-тәжірибелік әрекет" пәнінің мазмұны

      38. "Заттық-тәжірибелік әрекет" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 1 -сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 66 сағатты;

      2) 2 -сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағатты;

      3) 3 -сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағатты;

      4) 4 -сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағатты құрайды.

      Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      39. "Заттық-тәжірибелік әрекет" оқу пәнінің базалық мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Заттық-тәжірибелік әрекет";

      2) "Құрастыру".

      40. "Заттық-тәжірибелік әрекет" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) сәйкестендіру әрекеті;

      2) құрал-саймандық әрекет;

      3) заттарды таңдау және топтастыру.

      41. "Құрастыру" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) құрастыру.

      42. 1-сыныпқа арналған "Заттық-тәжірибелік әрекет" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) заттық-тәжірибелік әрекет. Сәйкестендіру әрекеттері: қорапқа, тостағанға, дорбаға, бөтелкеге, шелекке заттарды (шарлар, текшелер, конустар) салу (шығару, алу). Кең және тар мойны бар ыдыстарды ұсақ заттармен толтыру. Сеген тақталарына геометриялық фигуралардың модельдерін салу. Панельді бірдей және әртүрлі түсті мозаикамен толтыру. Ашу және жабу: есіктерді, әр түрлі мөлшердегі және пішіндегі қораптарды қақпақтармен; су шүмегін, сөмкедегі және киімдегі сырманы; матрешканы, маркерлерді, желімді. Үнсіз ұқыпты жылжыту, орындықты, заттары бар науаны (су құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар) тасымалдау. Ұқыпты итеру, тарту, затты жылжыту, доңғалақты арбаларды, сөмкелерді, доңғалақты чемоданды итеріп жылжыту. Құтының, бөтелкенің, үлкен сомындардың қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу. Үлкен және кішкентай сақиналарды ілмек өзекке тізу, жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді салу шешу, ағыту. Жіпті домалатып орау, жіпті шарғыға орау. Күзгі жапырақтар мен тірі гүлдерден гүлшоқ жасау. Құрал-саймандық әрекет: құмырадан құмыраға, кесеге, стақанға жарманы ауыстырып салу (суды құю); қасықпен құю, кұйғыш арқылы құю және салу. Жармаларды електен өткізу. Бекіту (ажырату) пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштары. Көбікті көпірту. Үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту, жерге төгілген суды швабрамен сүрту. Сөрелердің, үстелдердің, жабық өсімдіктердің жапырақтарының шаңын шүберекпен, сорғышпен сүрту. Заттарды таңдау және топтау: тану, табу, көрсету, жұптастырылған объектілерді таңдау ("бірдей"). Затты суреттегі, фотодағы бейнесімен сәйкестендіру Түсі, өлшемі, пішіні бірдей заттарды (геометриялық пішіндер, таяқшалар, шарлар) бірнеше заттардың ішінен таңдау. Мата қиындыларын, жіптерді сұрыптау. Жиналған табиғи материалдарды тану, атау (жапырақтар, емен жаңғақтары, талшын жаңғақтары, бүршіктер, жаңғақтар, тұқым, гүлдер). Табиғи материалдарды сұрыптау, сақтауға арналған жәшіктерге, құтыларға, дорбаларға салу. Үстел ойындары (лото, домино және т.б.);

      2) құрастыру. Еліктеу, үлгі бойынша құрылыс материалдарынан құрылыстарды орындау (мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық, басқалар). Мұғалімнің басшылығымен жағдаятты ойын ойнау. Контурлық кескінге санау таяқшаларын қою. Таныс заттардың (қақпа, жолдар, үй, қоршау, орындық, үстел, әткеншек) еліктеу мен бейнесінің үлгісі бойынша санау таяқшаларымен салу. Үлгіні алдын ала қарап, тігінен, көлденеңінен кесілген екі бөліктен тұратын бөлінген суреттерді құрастыру.

      43. 2-сыныпқа арналған "Заттық-тәжірибелік әрекет" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) заттық-тәжірибелік әрекет. сәйкестендіру әрекеттері: емен, талшын жаңғақтарын, бұршақтарды бір ыдыстан екіншісіне ауыстыру. Үрмебұршақты (жемістің сүйектерін, шақаларды) қораптың кішкентай тесігіне екі саусақпен (шымши ұстау тәсілімен) итере салу. Геометриялық денелерді қораптың сәйкес ойықтарына түсіру. Сеген тақталарына геометриялық фигуралардың үлгілерін кірістіру, түймелер тақтасында бір түсті мозаикаларды қатарға қою. Есіктерді, су шүмектерін, есік құлыптарының әртүрлі түрлерін, киімдер мен сөмкелердегі сырмаларды, матрешканы, фломастерді, желімді ұқыпты ашу және жабу. Орындықты жылжыту, итеру және тарту, науаны заттармен жылжыту (су құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар). Доңғалақтардағы арбаны, сөмкені, чемоданды ұқыпты итеру, тарту, тасымалдау. Банкалардың, бөтелкелердің, үлкен сомындардың қақпағын бұрап алу (бұрау). Үлкен моншақтарды сымға өткізу. Үстел үстіндегі кішкентай зырылдауықты айналдыру. Жапсырма түймеліктерді, түймелерді ағыту, ашу (түймелеу). Бірнеше қалың жіптерді біреуіне ширату. Жіптерді қорапқа салу. Жіптерді үзу. Бау тоқу, белдік, қол сөмкесінің тұтқасын жасау. Матаның қиындыларын қорапқа, сөмкеге салу. Матаға әр түрлі пішінді заттарды орау. Күзгі жапырақтар мен тірі гүлдерден гүлшоқ жасау. Олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау. Құрал-саймандық әрекет: жарманы бір ыдыстан екіншісіне қасықпен, қалақшамен салу; суды құмырадан құмыраға, кесеге, стақанға құю; қасықпен құю, құйғыш арқылы құю (салу). Жармаларды електен өткізу. Бекіту (ажырату) пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштары. Көбікті көпірту. Үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту, жерге төгілген суды швабрамен сүрту. Сөрелердің, үстелдердің, жабық өсімдіктердің жапырақтарының шаңын шүберек пен сорғышпен сүрту. Заттарды таңдау және топтау: тану, табу, көрсету, жұптастырылған объектілерді таңдау ("бірдей"). Затты суреттегі, фотодағы бейнесімен сәйкестендіру Түсі, өлшемі, пішіні бірдей заттарды (геометриялық пішіндер, таяқшалар, шарлар) бірнеше заттардың ішінен таңдау. Мата қиындыларын, жіптерді сұрыптау. Жиналған табиғи материалдарды тану, атау (жапырақтар, емен жаңғақтары, талшын жаңғақтары, бүршіктер, жаңғақтар, тұқым, гүлдер). Табиғи материалдарды сұрыптау, сақтауға арналған жәшіктерге, банкаларға, дорбаларға салу. Үстел ойындары (лото, домино және т.б.), үстел ойындарының атауы мен аталуы бойынша көрсету;

      2) құрастыру. Еліктеу, үлгі бойынша құрылыс материалдарынан ғимараттарды жасау (мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық, диван, төсек, басқалар). Мұғалімнің басшылығымен жағдаятты ойынға айналдыру. Контурлық кескінге санау таяқшаларын қою. Таныс заттардың бейнелерін (қақпа, жолдар, үй, қоршау, орындық, үстел, әткеншек, ағаш, бұта, баспалдақ, басқалар) еліктеу, үлгі, ауызша нұсқаулық бойынша санау таяқшаларынан құрастыру. Көлденең және тігінен 3-4 бөлікке кесілген, диагональ бойынша 2 бөлікке кесілген, басқатырғыштарды еліктеу және үлгі бойынша бөлінген суреттерді құрастыру. Құрастырылған ғимараттарды ң атауы, алынған кескіндер, суреттердің бөліктерін атауы бойынша көрсету.

      44. 3 сыныпқа арналған "Заттық-тәжірибелік әрекет" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) заттық-тәжірибелік әрекет. сәйкестендіру әрекеттері: ұсақ тастарды, қабыршықтарды бір ыдыстан екіншісіне ауыстыру. Таяқтарды, шырпыларды қораптағы кішкене тесіктерге салу. Су шүмегін, есіктің әртүрлі үлгідегі құлыптары, сөмкедегі сырма, киім-кешек, матрешка, фломастер, желім ашу (жабу). Арбаларды, сөмкелерді, чемодандарды дөңгелектерімен итеру, тарту, тасымалдау. Бөтелкелердің, үлкен сомындардың қақпақтарын бұрап алу (бұрау). Моншақтарды жіпке тізу. Жұмыс үстелінің шағын үстіңгі бетін ашу. Түймелерді (түймелеу) жапсырма түймелікті, ілмектерді ашу (жабу). Заттарды атау және олармен орындалатын әрекеттер. Бауды, белдікті түрлі түсті қалың жіптерден жасау. Кітаптарға бетбелгі жасау, жіптерді байлау, жуан жіптерді бантикке байлау. Табиғи материалдардан бұйымдарды көрсету, үлгі, ермексазды қолдану арқылы бөлшектерді қосу. Орындалған жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Одан кейін не істедің?). Құрал-саймандық әрекет: жармаларды (суды) бір ыдыстан басқасына ауыстырып салу (құю): құманнан құманға, тостағанға, стақанға; қасықпен құю, құйғышпен құю. Жармаларды електен өткізу. Шарларды електен су құйылған ыдыстан жұмыртқа контейнеріне ауыстыру. Бекіту (ажырату) пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштары. Бұлғауышпен көпірту. Үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту, жерге төгілген суды швабрамен сүрту. Сөрелердің, үстелдердің, жабық өсімдіктердің жапырақтарының шаңын шүберек пен сорғышпен сүрту. Айнаны сорғышпен, жуғыш затпен, шүберекпен жуу. Қалың жіптерді, маталарды қайшымен қию. Матаны киім (орамал) және күнделікті өмірде (майлық, дастархан) ретінде пайдалану. Заттарды таңдау және топтау: тақырыпты суреттегі, фотосуреттегі, контурлық немесе көлеңкелі кескінмен байланыстыру. Бір түсті, өлшемдегі, бірнеше пішіндегі заттарды (геометриялық фигуралар, таяқшалар, шарлар, басқалар) таңдау. Заттарды түсі, өлшемі, пішіні бойынша топтастыру. Жіптерді ұзындығы, қалыңдығы, түсі бойынша топтастыру. Жіптің түсі, қалыңдығы, құрылымы бойынша топтастыру. Әрекеттер орындалатын заттардың атауы, олардың қасиеттері (мөлшері, түсі, формасы). Жиналған табиғи материалдарды тану, атау. Табиғи материалдарды сұрыптау, сақтау үшін қораптарға, банкаларға, сөмкелерге салу. Үстел ойындары (лото, домино, мемори, басқалар). Үстел ойындарының атауы мен аталуы бойынша көрсету.

      2) құрастыру. Көрсетілім мен үлгі бойынша 5-6 көлемді фигураларды құрастыру (екі қабатты үй, қақпа, гараж, пойыз, вагон). Ауызша нұсқау бойынша таныс ғимараттарды жасау. Мұғалімнің жетекшілігімен жағдаятты ойнауға айналдыру. Көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша жазық геометриялық пішіндерден заттардың суреттерін құрастыру. Үлгі, сурет, сөйлеу нұсқаулығы бойынша санау таяқшаларынан заттардың, өрнектердің, фигуралардың кескіндерін құрастыру. Панельге әртүрлі түсті мозаикалардың екі параллель қатарын төсеу. 5-7 бөліктен бөлінген суреттерді құрастыру. Ертегілер иллюстрацияларындағы кесінділерді кесілген бөліктермен толтыру. Құрамдас бөліктерден (бас, дене, құйрық, аяқ-қол) қарапайым кескіндерді құрастыру. Пазлдарды құрастыру. Құрастырылған ғимараттарды атау, нәтижесінде алынған кескіндер, атаулары бойынша кескіндердің бөліктерін көрсету.

      45. 4 сыныпқа арналған "Заттық-тәжірибелік әрекет" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) заттық-тәжірибелік әрекет. сәйкестендіру әрекеттері: Шыны шарларды ұяшықтарға, ұсақ моншақтарды шыны саутқа (Монтессори материалдары) салу. Су шүмегін, есіктің әртүрлі үлгідегі құлыптары, сөмкедегі, киімдегі сырма, матрешка, фломастер, желімді ашу (жабу). Науаны заттармен (су құмырасы, қораптар, дидактикалық материалдар) жайлап жылжыту. Арбаларды, сөмкелерді, чемодандарды дөңгелектерімен итеру, тарту, тасымалдау. Бөтелкелердің, үлкен сомындардың қақпақтарын бұрап алу (тарту). Үстел үстіндегі кішкентай зырылдауықты айналдырыру. Ұсақ моншақтарды, майда моншақтарды жіпке өткізу. Жапсырма түймеліктерді, батырма түймеліктерді ағыту (түймелеу). Панельге әр түрлі түсті мозаикаларды бір қатарға қою, түстерді белгілі бір ретпен ауыстырып қою. Заттарды атау және олармен орындалатын әрекеттер. Қалың жіптерден бау жасау, жуан жіпке түйін, бантик байлау. Орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Содан кейін не істедің?) Орамал байлау (шешу). Құрал-саймандық әрекет: сұйықтықты құманнан (шәйнектен) стақанға; тостағанға, кесеге құю. Суды бір табақтан екінші табаққа сорғыш арқылы ауыстыру. Көбікті көпірту. Заттарды бір ыдыстан екінші ыдысқа қысқышпен, пинцетпен тасымалдау. Үстелге төгілген суды шүберекпен, еденге суды швабрамен сүрту. Сөрелердің, үстелдердің, жабық өсімдіктердің жапырақтарының шаңын шүберек пен сорғышпен сүрту. Инемен тігу, түйін байлау. Инемен "ине төмен-ине жоғары" тігісін орындау. Мұғалімнің көмегімен екі тесігі бар түймені қадап тігу. Матаны қайшымен қию. Заттарды таңдау және топтастыру: суреттегі объектінің кескінінің, фотоның оның контурымен немесе көлеңкелі кескінімен сәйкестендіру. Объектіні оның контурымен немесе көлеңкелі кескінімен салыстыру. Түсі, өлшемі, пішіні бірдей заттарды (геометриялық пішіндер, таяқшалар, шарлар) бірнеше заттардың ішінен таңдау. Заттарды түсі, өлшемі, пішіні бойынша топтастыру. Әрекеттер орындалатын заттарды, олардың қасиеттерін атау (көлемі, түсі, пішіні). Заттарды шамасы бойынша саралау (кішіден үлкенге, үлкеннен кішіге). Үстел ойындары (лото, домино, мемори, басқалар). Үстел ойындарының атауы мен аталуы бойынша көрсету.

      2) құрастыру. Көрсету, үлгі, ауызша нұсқау, жоспар бойынша 6-10 бөлікке дейінгі құрылыс материалдарынан құрылысты орындау (жасау). Жағдаятты мұғалімнің жетекшілігімен ойнаға айналдыру. Көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша жалпақ геометриялық пішіндерден заттың бейнесін салу. Үлгі, сурет, сөйлеу нұсқаулығы бойынша санау таяқшаларынан әртүрлі фигуралар, өрнектер, таныс әріптер, сандар құрастыру. Кесілген нысан мен сюжетті суреттерді құрастыру. Құрастырылған ғимараттарды атау, нәтижесінде алынған кескіндер, атаулары бойынша кескіндердің бөліктерін көрсету. Пазлдар құрастыру. Көрсету, үлгі, ауызша нұсқау бойынша жолақ, шаршы, шеңбердегі геометриялық пішіндерден өрнектер құрастыру.

      46. Бағдарламаның мазмұны және оқу материалын сыныптар бойынша бөлу ұсынымдық сипатқа ие, мұғалім сыныптың әрбір білім алушының мүмкіндіктері мен ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес оны оқыту мазмұны мен оқу қарқынына кез келген өзгерістер енгізуге құқылы.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      47. Бағдарламада оқыту мақсаттары әр сыныпқа кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.1.1.4 "1" – - сынып, "1.1" – бөлімше, "4" – оқу мақсаты.

      48. Оқу мақсаттарының жүйесі бөлімдер мен сыныптар бойынша берілген:

      1) "Заттық-тәжірибелік әрекет":

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

1 - сынып

2 - сынып

3 - сынып

4 - сынып

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

1.1.1.1 заттарды (шар, текше, бүр) қорапқа, ыдысқа салу

2.1.1.1 шетен, емен жаңғақтарын қалақпен (қолмен) бір сауыттан басқа сауытқа салу

3.1.1.1 ұсақ тастарды қасықпен бір сауыттан басқа сауытқа салу

4.1.1.1 шыны шарларды ұяшықтарға салу

1.1.1.2 заттарды қолмен (уыстап және біртіндеп) қораптан, сауыттан, дорбадан алып шығу

2.1.1.2 үрмебұршақты қасықпен (қолмен) бір сауыттан басқа сауытқа салу

3.1.1.2 кішкентай шарларды елекпен су құйылған сауыттан жұмыртқа салатын сауытқа салу

4.1.1.2 ұсақ моншақтарды шыны сауытқа салу

1.1.1.3 аузы кең және тар сауыттарды ұсақ заттармен толтыру

2.1.1.3 үрмебұршақты (жемістің сүйектерін, шақаларды) қораптың кішкентай тесігіне екі саусақпен (шымши ұстау тәсілімен) итере салу

3.1.1.3 таяқшаларды, шырпыларды кішкентай тесіктерге итере салу

4.1.1.3 су құбырының шүмегін ашу және жабу

1.1.1.4 көлемді геометриялық денелерді қораптың тиісті саңылауларына түсіру

2.1.1.4 геометриялық денелерді қораптың тиісті саңылауларына түсіру

3.1.1.4 су құбырының шүмегін ашу және жабу

4.1.1.4 есіктің әр түрлі құлыптарын ашу және жабу

1.1.1.5 Сеген тақтасына геометриялық фигуралардың модельдерін салу

2.1.1.5 Сеген тақтасына геометриялық фигуралардың модельдерін салу

3.1.1.5 есіктің әр түрлі құлыптарын ашу және жабу

4.1.1.5 киімнің және сөмкенің сырмасын ашу және жабу

1.1.1.6 есікті дыбыссыз ашу және жабу

2.1.1.6 есікті дыбыссыз ашу және жабу

3.1.1.6 киімнің және сөмкенің сырмасын ашу және жабу

4.1.1.6 матрешканы, фломастерді, желімді ашу және жабу

1.1.1.7 көлемдері мен пішіндері әр түрлі қораптарды сәйкес қақпақтармен жабу және ашу

2.1.1.7 су құбырының шүмегін ашу және жабу

3.1.1.7 матрешканы, фломастерді, желімді ашу және жабу

4.1.1.7 заттарды, заттар (суы бар құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар) салынған подносты үстелге, сөреге абайлап апару және қою

1.1.1.8 су құбырының шүмегін ашу және жабу

2.1.1.8 есіктің әр түрлі құлыптарын ашу және жабу

3.1.1.8 заттарды, заттар (суы бар құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар) салынған подносты үстелге, сөреге абайлап апару және қою

4.1.1.8 затты, арбаны, сөмкені, дөңгелекті шемоданды итеру, тарту, тасымалдау

1.1.1.9 киімнің және сөмкенің сырмасын ашу және жабу

2.1.1.9 киімнің және сөмкенің сырмасын ашу және жабу

3.1.1.9 арбаны, сөмкені, дөңгелекті шемоданды итеру, тарту, тасымалдау

4.1.1.9 түрлі түсті мозаикаларды белгілі бір ретпен түстерді ауыстыра отырып, панельге қатарынан орналастыру

1.1.1.10 матрешканы, фломастерді, желімді ашу және жабу

2.1.1.10 матрешканы, фломастерді, желімді ашу және жабу

3.1.1.10 құтының, бөтелкенің қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу

4.1.1.10 құтының, бөтелкенің қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу

1.1.1.11 орындықты дыбыссыз қозғау, итеру және басқа жерге апару

2.1.1.11 орындықты дыбыссыз қозғау, итеру және басқа жерге апару

3.1.1.11 үлкен сомындарды бұрап жабу-бұрап ашу

4.1.1.11 үлкен сомындарды бұрап жабу-бұрап ашу

1.1.1.12 заттарды, заттар (суы бар құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар) салынған подносты үстелге, сөреге абайлап апару және қою

2.1.1.12 заттарды, заттар (суы бар құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар) салынған подносты үстелге, сөреге абайлап апару және қою

3.1.1.12 зырылдауықты айналдыру

4.1.1.12 кішкентай үстел үсті зырылдауықты айналдыру

1.1.1.13 арбаны, сөмкені, дөңгелекті шемоданды итеру, тарту, тасымалдау

2.1.1.13 арбаны, сөмкені, дөңгелекті шемоданды итеру, тарту, тасымалдау

3.1.1.13 моншақтарды бауға тізу

4.1.1.13 ұсақ моншақтарды, шытыра моншақты қармақ бауға, жіпке тізу

1.1.1.14 құтының, бөтелкенің қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу

2.1.1.14 құтының, бөтелкенің қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу

3.1.1.14 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді салу шешу, ағыту

4.1.1.14 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді, айылбастарды, түйреуіштерді салу шешу, ағыту

1.1.1.15 үлкен сомындарды бұрап жабу-бұрап ашу

2.1.1.15 үлкен сомындарды бұрап жабу-бұрап ашу

3.1.1.15 қалың жіптерден бау, белдік жасау

4.1.1.15 қалың жіптерден бау жасау

1.1.1.16 резенкелерді жуан түтік өзекке тізу

2.1.1.16 зырылдауықты айналдыру

3.1.1.16 түстері әртүрлі екі жуан жіптен бау тоқу

4.1.1.16 қалың жіпке түйін, бантик байлау

1.1.1.17 үлкен және кішкентай сақиналарды ілмек өзекке тізу

2.1.1.17 ірі моншақтарды бауға тізу

3.1.1.17 кітапқа бетбелгі жасау

4.1.1.17 әр түрлі байлау түрлерін орындау

1.1.1.18 пирамиданың сақиналарын тізу

2.1.1.18 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді салу шешу, ағыту

3.1.1.18 жіптерді байлау, қалың жіптерді бантикпен байлау

4.1.1.18 орамалды шешу және байлау

1.1.1.19 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді салу шешу, ағыту

2.1.1.19 бірнеше жуан жіпті бір жіп етіп шиыру

3.1.1.19 матаны киім (шарф) және тұрмыстық заттар (майлық, дастархан) ретінде пайдалану

4.1.1.19 үлгі, көрсету бойынша табиғи материалдардан бұйымдар жасау; бөлшектерді пластилинмен біріктіру

1.1.1.20 панельдерді бірдей және әртүрлі түсті мозаикамен толтыру

2.1.1.20 панельге бір түсті мозаикаларды қатарға қою

3.1.1.20 панельге әр түрлі түсті мозаиканың екі параллель қатарын қою

4.1.1.20 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулыққа сәйкес табиғи материалдардан композициялар жасау

1.1.1.21 жіпті домалатып орау

2.1.1.21 жіптерді қорапқа салу

3.1.1.21 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулыққа сәйкес табиғи материалдардан композициялар жасау

4.1.1.21 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

1.1.1.22 жіпті шарғыға орау

2.1.1.22 жіпті үзу

3.1.1.22 матаға, қағазға әр түрлі пішінді заттарды орау

4.1.1.22
орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

1.1.1.23 күзгі жапырақтар мен тірі гүлдерден гүлшоқ жасау

2.1.1.23 жжуан жіптерді шиыру, бау өру, белбеу, сөмкенің ұстағышын жасау

3.1.1.23 күзгі жапырақтар мен тірі гүлдерден гүлшоқ жасау

4.1.1.23 аяқ киімді байлау


2.1.1.24 мата қиықтарын қорапқа, дорбаға салу

3.1.1.24 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

4.1.1.24 қалың жіптерден немесе сымнан өрім жасау


2.1.1.25 матаға, қағазға әр түрлі пішінді заттарды орау

3.1.1.25 орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

4.1.1.25 матаға, қағазға әр түрлі пішінді заттарды орау


2.1.1.26 күзгі жапырақтар мен тірі гүлдерден гүлшоқ жасау




2.1.1.27 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау



1.2. Құрал-саймандық әрекет

1.1.2.1 жарманы құмырадан құмыраға төгу

2.1.2.1 жарманы құмырадан құмыраға төгу

3.1.2.1 жарманы қасықпен салу

4.1.2.1 жарманы қасықпен салу

1.1.2.2 жарманы қасықпен салу

2.1.2.2 жарманы қасықпен салу

3.1.2.2 құйғыш арқылы жарманы төгу

4.1.2.2 құйғыш арқылы жарманы төгу

1.1.2.3 құйғыш арқылы жарманы төгу

2.1.2.3 құйғыш арқылы жарманы төгу

3.1.2.3 жарманы елеуішпен елеу

4.1.2.3 жарманы елеуішпен елеу

1.1.2.4 жарманы елеуішпен елеу

2.1.2.4 жарманы елеуішпен елеу

3.1.2.4 суды құмырадан құмыраға құю

4.1.2.4 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

1.1.2.5 суды құмырадан құмыраға құю

2.1.2.5 суды құмырадан құмыраға құю

3.1.2.5 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

4.1.2.5 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

1.1.2.6 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

2.1.2.6 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

3.1.2.6 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

4.1.2.6 бұлғауышпен көпірту

1.1.2.7 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

2.1.2.7 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

3.1.2.7 бұлғауышпен көпірту

4.1.2.7 қысқыштарды, пинцеттерді пайдаланып заттарды бір ыдыстан екіншісіне ауыстыру

1.1.2.8 бұлғауышпен көпірту

2.1.2.8 бұлғауышпен көпірту

3.1.2.8 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

4.1.2.8 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

1.1.2.9 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

2.1.2.9 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

3.1.2.9 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

4.1.2.9 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

1.1.2.10 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

2.1.2.10 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

3.1.2.10 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

4.1.2.10 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

1.1.2.11 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

2.1.2.11 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

3.1.2.11 пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштарын бекіту-ағыту

4.1.2.11 инеге жіп сабақтау, жіпті түю

1.1.2.12 пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштарын бекіту-ағыту

2.1.2.12 пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштарын бекіту-ағыту

3.1.2.12 жуан жіптерді қайшымен кесу

4.1.2.12 инемен "ине төмен-ине жоғары" тігісін орындау


2.1.2.13 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

3.1.2.13 матаны қайшымен кесу

4.1.2.13 педагогтің көмегімен екі тесікті түймені қадау



3.1.2.14 сабынды пайдалана отырып, айнаны жуу

4.1.2.14 матаны қайшымен кесу



3.1.2.15 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

4.1.2.15 сабынды пайдалана отырып, айнаны жуу




4.1.2.16 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

1.1.3.1 жұп заттарды тану, табу, көрсету, таңдау ("дәл осындай")

2.1.3.1 жұп заттарды тану, табу, көрсету, таңдау ("дәл осындай")

3.1.3.1 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

4.1.3.1 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

1.1.3.2 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

2.1.3.2 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

3.1.3.2 заттарды түсі бойынша топтастыру

4.1.3.2 заттарды түсі бойынша топтастыру

1.1.3.3 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

2.1.3.3 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

3.1.3.3 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

4.1.3.3 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

1.1.3.4 үлгі ретінде бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

2.1.3.4 заттарды түсі бойынша топтастыру

3.1.3.4
заттарды көлемі бойынша топтастыру

4.1.3.4 заттарды көлемі бойынша топтастыру

1.1.3.5 үлгі ретінде бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

2.1.3.5 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

3.1.3.5 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

4.1.3.5 заттарды көлемі бойынша сұрыптау

1.1.3.6. бір түстісанау таяқшаларды таңдау

2.1.3.6
заттарды көлемі бойынша топтастыру

3.1.3.6 заттарды пішіні бойынша топтастыру

4.1.3.6 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

1.1.3.7 мата қиықтары мен жіптерді түсіне қарай топтастыру

2.1.3.7 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

3.1.3.7 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

4.1.3.7 заттарды пішіні бойынша топтастыру

1.1.3.8 жиналған табиғи материалдарды тану, атау

2.1.3.8
заттарды пішіні бойынша топтастыру

3.1.3.8 заттың оның суреттегі, фотодағы сұлбасы немесе көлеңкелі бейнесімен ара қатынасын табу

4.1.3.8 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

1.1.3.9 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

2.1.3.9 жіптерді түсі бойынша сұрыптау

3.1.3.9 жіптерді ұзындығы, қалыңдығы, түсі бойынша топтау

4.1.3.9 заттың оның суреттегі, фотодағы сұлбасы немесе көлеңкелі бейнесімен ара қатынасын табу

1.1.3.10 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, жұптық суреттер)

2.1.3.10 мата қиындыларын түсі мен құрылымы бойынша сұрыптау

3.1.3.10 мата қиындыларын түсі мен құрылымы, қалыңдығы бойынша топтастыру

4.1.3.10 заттың сұлбасы немесе көлеңкелі бейнесімен ара қатынасын табу


2.1.3.11 жиналған табиғи материалдарды тану, атау

3.1.3.11 табиғи материалдарды тану, атау

4.1.3.11 жиналған табиғи материалдарды тану, атау


2.1.3.12 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

3.1.3.12 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

4.1.3.12 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу


2.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, жұптық суреттер, басқалар)

3.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, мемориал, жұптық суреттер, басқалар)

4.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, мемориал, жұптық суреттер, басқалар)


2.1.3.14 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

3.1.3.14 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

4.1.3.14 үстел ойындарын көрсету және атау


2.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау

3.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау


      2) "Құрастыру":

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

1 - сынып

2 - сынып

3 - сынып

4 - сынып

2.1. Құрастыру

1.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық

2.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық, диван, кереует

3.2.1.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша 5-6 көлемді пішіндерден екі қабатты үй, тұрақ салу, қақпа, пойыз, автомобиль жасау

4.2.1.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойынша, ойша 6-10 бөлікті материалдардан құрылыс жасау

1.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

2.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

3.2.1.2 сөздік нұсқау бойынша таныс құрылыс жұмыстарын орындау

4.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

1.2.1.3 санау таяқшаларын сұлбалық бейнелерге салу

2.2.1.3 санау таяқшаларын түстерін есепке ала отырып, сұлбалық бейнелерге салу

3.2.1.3 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

4.2.1.3 көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойыншажазық геометриялық пішіндерден бейнелер құрастыру

1.2.1.4 үлгі бойынша, сурет бойынша, сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан үй, қақпа, жол, қабырға , үстел, орындық, әткеншектерді құрастыру

2.2.1.4 үлгі бойынша, сурет бойынша, сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан ағаш, бұта, шырша, жемсалғыш, сатыны құрастыру

3.2.1.4 көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойыншажазық геометриялық пішіндерден бейнелер құрастыру

4.2.1.4 үлгі бойынша, сурет бойынша, сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан өрнектерді, таныс әріптерді, цифрларды құрастыру

1.2.1.5 алдын ала үлгіні қарай отырып, кесінді суреттердің көлденеңінен , тігінен қиылған екі бөлігін қосу

2.2.1.5 еліктеу бойынша, үлгі бойынша көлденеңінен , тігінен қиылған 3-4 бөлікке, қиғаш 2 бөлікке қиылған суреттерді құрастыру

3.2.1.5 сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойынша өрнектер мен пішіндерді құрастыру

4.2.1.5 бөлінген тақырыптық және сюжеттік суреттерді құрастыру

1.2.1.6 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау

2.2.1.6 пазлдарды құрастыру

3.2.1.6 5-7 бөліктен тұратын суреттерді құрастыру

4.2.1.6 көрсету, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойынша геометриялық пішіндерден жолақта, шаршыда, дөңгелекте өрнек құрау


2.2.1.7 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін атауы бойынша көрсету

3.2.1.7 ертегілер суреттеріндегі қойындыларды кесілген бөліктермен толтыру

4.2.1 7 кесілген фрагменттері бар ертегі суреттеріндегі қойындыларды толтыру



3.2.1.8 құрылымдық бөліктерден (бас, дене, құйрық, аяқ-қол) қарапайым бейнелерді құрастыру

4.2.1.8 құрамдас бөліктерден жануарлардың, адамдардың, өсімдіктердің қарапайым суреттерін құрастыру



3.2.1 9 пазлдарды құрастыру

4.2.1.9 пазлдарды құрастыру



3.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

4.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

      49. Бағдарлама Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Заттық-тәжірибелік әрекет" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      50. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Заттық-тәжірибелік әрекет" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспары

      1) 1 - сынып:

Ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1- тоқсан

1-2 апта: Білім алушыларды бақылау және тексеру;
3 апта "Мен, менің денем";
4 апта "Жемістер, жидектер";
5 апта"Көкөністер"; 6 апта"Менің ойыншықтарым"; 7 апта"Менің отбасым";
8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

1.1.1.1 заттарды (шар, текше, бүр) қорапқа, ыдысқа салу

1.1.1.2 заттарды қолмен (уыстап және біртіндеп) қораптан, сауыттан, дорбадан алып шығу

1.1.1.3 аузы кең және тар сауыттарды ұсақ заттармен толтыру

1.1.1.4 көлемді геометриялық денелерді қораптың тиісті саңылауларына түсіру

1.1.1.5 Сегена тақтасына геометриялық фигуралардың модельдерін салу

1.1.1.6 есікті дыбыссыз ашу және жабу

1.1.1.23 күзгі жапырақтар мен тірі гүлдерден гүлшоқ жасау

1.2. Құрал-саймандық әрекет

1.1.2.1 жарманы құмырадан құмыраға төгу

1.1.2.2 жарманы қасықпен салу

1.1.2.3 құйғыш арқылы жарманы төгу

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

1.1.3.1 жұп заттарды тану, табу, көрсету, таңдау ("дәл осындай")

1.1.3.2 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

1.1.3.8 жиналған табиғи материалдарды тану, атау

1.1.3.9 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

2.1. Құрастыру

1.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық

1.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

2- тоқсан

1 апта"Менің киімім";
2 апта "Менің аяқ киімім";
3 апта"Азық-түлік";
4 апта "Шай ыдыстары";
5 апта"Жиһаз"; 6 апта "Жаңа жыл мерекесі"; 7 апта"Жаңа жыл мерекесі"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

1.1.1.7 көлемдері мен пішіндері әр түрлі қораптарды сәйкес қақпақтармен жабу және ашу

1.1.1.8 су құбырының шүмегін ашу және жабу

1.1.1.9 киімнің және сөмкенің сырмасын ашу және жабу

1.1.1.10 матрешканы, фломастерді, желімді ашу және жабу

1.1.1.11 орындықты дыбыссыз қозғау, итеру және басқа жерге апару

1.1.1.12 заттарды, заттар (суы бар құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар) салынған подносты үстелге, сөреге абайлап апару және қою

1.2. Құрал-саймандық әрекет

1.1.2.4 жарманы елеуішпен елеу

1.1.2.5 суды құмырадан құмыраға құю

1.1.2.6 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

1.1.3.3 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

1.1.3.4 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау, как образец

2.1. Құрастыру

1.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық

1.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

3- тоқсан

1 апта "Қыс қызықтары";
2 апта "Қысқы киім және аяқ киім";
3 апта "Үй жануарлары";
4 апта "Жабайы жануарлар"
5 апта "Үй құстары";
6 апта "Жабайы құстар";
7 апта "Көлік"; 8 апта "Анамның мерекесі"; "Наурыз мерекесі"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

1.1.1.13 арбаны, сөмкені, дөңгелекті шемоданды итеру, тарту, тасымалдау

1.1.1.14 құтының, бөтелкенің қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу

1.1.1.15 үлкен сомындарды бұрап жабу-бұрап ашу

1.1.1.16 резенкелерді жуан түтік өзекке тізу

1.1.1.17 үлкен және кішкентай сақиналарды ілмек өзекке тізу

1.1.1.18 пирамиданың сақиналарын тізу

1.2. Құрал-саймандық әрекет

1.1.2.5 суды құмырадан құмыраға құю

1.1.2.6 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

1.1.2.7 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

1.1.2.8 бұлғауышпен көпірту

1.1.2.9 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

1.1.3.5 үлгі ретінде бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

1.1.3.6. бір түсті санау таяқшаларын (басқа заттар) таңдау

1.1.3.7 мата қиықтары мен жіптерді түсіне қарай топтастыру

2.1. Құрастыру

1.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық

1.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

1.2.1.3 санау таяқшаларын сұлбалық бейнелерге салу

4- тоқсан

1 апта "Ағаштар"; 2 апта "Гүлдер"; 3 апта "Жәндіктер"; 4 апта "Көктемге арналған киім"; 5 апта "Балықтар"; 6 апта "Жемістер"; 7 апта "Көкөністер"; 8 апта "Жидектер"; 9 апта "Жазға арналған киім"; "Балалардың жазғы қызықтары"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

1.1.1.19 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді салу шешу, ағыту

1.1.1.20 панельдерді бірдей және әртүрлі түсті мозаикамен толтыру

1.1.1.21 жіпті домалатып орау

1.1.1.22 жіпті шарғыға орау

1.1.1.23 тірі гүлдерден гүл шоқтарын жасау

1.2. Құрал-саймандық әрекет

1.1.2.5 суды құмырадан құмыраға құю

1.1.2.6 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

1.1.2.7 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

1.1.2.10 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

1.1.2.11 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

1.1.2.12 пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштарын бекіту-ағыту

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

1.1.3.8 жиналған табиғи материалдарды тану, атау

1.1.3.9 табиғи материалдарды (ақжелкен, талшын жаңғағын, қабық, тастар, жаңғақ) сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

1.1.3.10 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, жұптық суреттер)

2.1. Құрастыру

1.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық

1.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

1.2.1.3 санау таяқшаларын сұлбалық бейнелерге салу

1.2.1.4 үлгі бойынша, сурет бойынша, сөздік нұсқау бойыншасанау таяқшаларынан үй, қақпа, жол, қабырға , үстел, орындық, әткеншектерді құрастыру

1.2.1.5 алдын ала үлгіні қарай отырып, кесінді суреттердің көлденеңінен , тігінен қиылған екі бөлігін қосу

      2) 2 - сынып:

Ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1- тоқсан

1-2 апта Білім алушыларды бақылау және тексеру;
3 апта "Мен және менің отбасым";
4 апта "Менің денем" "Мен ұлмын", "мен қызбын";
5 апта "Көкөністер";
6 апта "Жемістер, жидектер"; 7 апта "Менің ойыншықтарым";
8 апта "Менің үйім";
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

2.1.1.1 шетен, емен жаңғақтарын қалақпен (қолмен) бір сауыттан басқа сауытқа салу

2.1.1.2 үрмебұршақты қасықпен (қолмен) бір сауыттан басқа сауытқа салу

2.1.1.3 үрмебұршақты (жемістің сүйектерін, шақаларды) қораптың кішкентай тесігіне екі саусақпен (шымши ұстау тәсілімен) итере салу

2.1.1.4 геометриялық денелерді қораптың тиісті саңылауларына түсіру

2.1.1.5 Сеген тақтасына геометриялық фигуралардың модельдерін салу

2.1.1.6 есікті дыбыссыз ашу және жабу

2.1.1.26 күзгі жапырақтардан гүлшоқ жасау

2.1.1.27 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

1.2. Құрал-саймандық әрекет

2.1.2.1 жарманы құмырадан құмыраға төгу

2.1.2.2 жарманы қасықпен салу

2.1.2.3 құйғыш арқылы жарманы төгу

2.1.2.4 жарманы елеуішпен елеу

2.1.2.13 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

2.1.3.1 жұп заттарды тану, табу, көрсету, таңдау ("дәл осындай")

2.1.3.11 жиналған табиғи материалдарды тану, атау

3.1.3.12 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

2.1.3.4 заттарды түсі бойынша топтастыру

2.1.3.5 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

2.1.3.6 заттарды көлемі бойынша топтастыру

2.1.3.7 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

2.1.3.8 заттарды пішіні бойынша топтастыру

2.1.3.2 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

2.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, жұптық суреттер, басқалар)

2.1.3.14 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

2.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

2.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық, диван, кереует

2.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

2.2.1.3 санау таяқшаларын түстерін есепке ала отырып, сұлбалық бейнелерге салу

2.2.1.7 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін атауы бойынша көрсету

2- тоқсан

1 апта "Менің киімім";
2 апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Азық-түлік";
4 апта "Шай ыдыстары"; 5 апта "Жиһаз";
6 апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 апта "Жаңа жыл мерекесі"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

2.1.1.7 су құбырының шүмегін ашу және жабу

2.1.1.8 есіктің әр түрлі құлыптарын ашу және жабу

2.1.1.9 киімнің және сөмкенің сырмасын ашу және жабу

2.1.1.10 матрешканы, фломастерді, желімді ашу және жабу

2.1.1.11 орындықты дыбыссыз қозғау, итеру және басқа жерге апару

2.1.1.12 заттарды, заттар (суы бар құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар) салынған подносты үстелге, сөреге абайлап апару және қою

2.1.1.27 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

1.2. Құрал-саймандық әрекет

2.1.2.5 суды құмырадан құмыраға құю

2.1.2.6 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

2.1.2.7 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

2.1.2.8 бұлғауышпен көпірту

2.1.2.9 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

2.1.2.10 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

2.1.2.13 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

2.1.3.2 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

2.1.3.3 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

2.1.3.4 заттарды түсі бойынша топтастыру

2.1.3.5 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

2.1.3.6заттарды көлемі бойынша топтастыру

2.1.3.7 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

2.1.3.8 заттарды пішіні бойынша топтастыру

2.1.3.9 жіптерді түсі бойынша сұрыптау

2.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, жұптық суреттер, басқалар)

2.1.3.14 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

2.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

2.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық, диван, кереует

2.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

2.2.1.3 санау таяқшаларын түстерін есепке ала отырып, сұлбалық бейнелерге салу

2.2.1.4 үлгі бойынша, сурет бойынша, сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан ағаш, бұта, шырша, жемсалғыш, сатыны құрастыру

2.2.1.7 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін атауы бойынша көрсету

3- тоқсан

1 апта "Қыс қызықтары" 2 апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3 апта "Үй жануарлары" 4 апта "Үй құстары"
5 апта "Жабайы жануарлар" 6 апта "Жабайы құстар"
7 апта "Көлік" 8 апта "Анамның мерекесі"
9 апта "Наурыз мерекесі"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

2.1.1.13 арбаны, сөмкені, дөңгелекті шемоданды итеру, тарту, тасымалдау

2.1.1.14 құтының, бөтелкенің қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу

2.1.1.15 үлкен сомындарды бұрап жабу-бұрап ашу

2.1.1.16 зырылдауықты айналдыру

2.1.1.17 ірі моншақтарды бауға тізу

2.1.1.18 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді салу шешу, ағыту

2.1.1.19 бірнеше жуан жіпті бір жіп етіп шиыру

2.1.1.27 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

1.2. Құрал-саймандық әрекет

2.1.2.5 суды құмырадан құмыраға құю

2.1.2.6 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

2.1.2.7 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

2.1.2.8 бұлғауышпен көпірту

2.1.2.9 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

2.1.2.10 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

2.1.2.11 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

2.1.2.13 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

2.1.3.8 заттарды пішіні бойынша топтастыру

2.1.3.9 жіптерді түсі бойынша сұрыптау

2.1.3.10 мата қиындыларын түсі мен құрылымы бойынша сұрыптау

2.1.3.11 жиналған табиғи материалдарды тану, атау

2.1.3.2 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

2.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, жұптық суреттер, басқалар)

2.1.3.14 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

2.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

2.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық, диван, кереует

2.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

2.2.1.3 санау таяқшаларын түстерін есепке ала отырып, сұлбалық бейнелерге салу

2.2.1.4 үлгі бойынша, сурет бойынша, сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан ағаш, бұта, шырша, жемсалғыш, сатыны құрастыру

2.2.1.5 еліктеу бойынша, үлгі бойынша көлденеңінен , тігінен қиылған 3-4 бөлікке, қиғаш 2 бөлікке қиылған суреттерді құрастыру

2.2.1.6 пазлдарды құрастыру

2.2.1.7 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін атауы бойынша көрсету

4- тоқсан

1 апта "Ағаштар";
2 апта "Гүлдер";
3 апта "Жәндіктер";
4 апта "Көктемге арналған киім";
5 апта "Балықтар";
6 апта "Жемістер";
7 апта "Көкөністер";
8 апта "Жидектер";
9 апта "Жазға арналған киім"; "Балалардың жазғы қызықтары"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

2.1.1.20 панельге бір түсті мозаикаларды қатарға қою

2.1.1.21 жіптерді қорапқа салу

2.1.1.22 жіпті үзу

2.1.1.23 жуан жіптерді шиыру, бау өру, белбеу, сөмкенің ұстағышын жасау

2.1.1.24 мата қиықтарын қорапқа, дорбаға салу

2.1.1.25 матаға әр түрлі пішінді заттарды орау

2.1.1.26 тірі гүлдерден гүл шоқтарын жасау

2.1.1.27 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

1.2. Құрал-саймандық әрекет

2.1.2.6 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

2.1.2.7 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

2.1.2.8 бұлғауышпен көпірту

2.1.2.9 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

2.1.2.10 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

2.1.2.11 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

2.1.2.12 пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштарын бекіту-ағыту

2.1.2.13 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

2.1.3.2 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

2.1.3.3 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

2.1.3.4 заттарды түсі бойынша топтастыру

2.1.3.5 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

2.1.3.6заттарды көлемі бойынша топтастыру

2.1.3.7 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

2.1.3.8 заттарды пішіні бойынша топтастыру

2.1.3.9 жіптерді түсі бойынша сұрыптау

2.1.3.14 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

2.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, жұптық суреттер, басқалар)

2.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

2.2.1.1 құрылыс материалдарынан ғимараттарды еліктеу, үлгі бойынша орындау: мұнаралар, жолдар, үйлер, қақпалар, рельстер, үстел, орындық, диван, кереует

2.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

2.2.1.3 санау таяқшаларын түстерін есепке ала отырып, сұлбалық бейнелерге салу

2.2.1.4 үлгі бойынша, сурет бойынша, сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан ағаш, бұта, шырша, жемсалғыш, сатыны құрастыру

2.2.1.5 еліктеу бойынша, үлгі бойынша көлденеңінен , тігінен қиылған 3-4 бөлікке, қиғаш 2 бөлікке қиылған суреттерді құрастыру

2.2.1.6 пазлдарды құрастыру

2.2.1.7 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін атауы бойынша көрсету

      3) 3 - сынып:

Ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1- тоқсан

1-2 апта Білім алушыларды бақылау және тексеру
3 апта "Мен және менің отбасым"
4 апта "Менің денем". "Мен ұлмын", "мен қызбын"
5 апта "Көкөністер"
6 апта "Жемістер, жидектер"
7 апта "Менің сүйікті ойындарым" 8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

3.1.1.1 ұсақ тастарды қасықпен бір сауыттан басқа сауытқа салу

3.1.1.2 кішкентай шарларды елекпен су құйылған сауыттан жұмыртқа салатын сауытқа салу

3.1.1.3 таяқшаларды, шырпыларды кішкентай тесіктерге итере салу

3.1.1.4 су құбырының шүмегін ашу және жабу

3.1.1.5 есіктің әр түрлі құлыптарын ашу және жабу

3.1.1.6 киімнің және сөмкенің сырмасын ашу және жабу

3.1.1.20 панельге әр түрлі түсті мозаиканың екі параллель қатарын қою

3.1.1.23 күзгі жапырақтардан гүл шоқтарын жасау

3.1.1.21 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулыққа сәйкес табиғи материалдардан композициялар жасау

3.1.1.24 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

3.1.1.25 орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

1.2. Құрал-саймандық әрекет

3.1.2.1 жарманы қасықпен салу

3.1.2.2 құйғыш арқылы жарманы төгу

3.1.2.3 жарманы елеуішпен елеу

3.1.2.4 суды құмырадан құмыраға құю

3.1.2.5 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

3.1.2.6 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

3.1.2.15 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

3.1.3.1 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

3.1.3.2 заттарды түсі бойынша топтастыру

3.1.3.3 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

3.1.3.4 заттарды көлемі бойынша топтастыру

3.1.3.5 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

3.1.3.6 заттарды пішіні бойынша топтастыру

3.1.3.14 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

3.1.3.7 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

3.1.3.11 табиғи материалдарды тану, атау

3.1.3.12 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

3.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

3.2.1.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша 5-6 көлемді пішіндерден екі қабатты үй, тұрақ салу, қақпа, пойыз, автомобиль жасау

3.2.1.2 сөздік нұсқау бойынша таныс құрылыс жұмыстарын орындау

3.2.1.3 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

3.2.1.8 құрылымдық бөліктерден (бас, дене, құйрық, аяқ-қол) қарапайым бейнелерді құрастыру

3.2.1 9 пазлдарды құрастыру

3.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

2- тоқсан

1 апта "Менің киімім";
2 апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Азық-түлік";
4 апта "Шай ыдыстары"; 5 апта "Жиһаз";
6 апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 апта "Жаңа жыл мерекесі"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

3.1.1.7 матрешканы, фломастерді, желімді ашу және жабу

3.1.1.8 заттарды, заттар (суы бар құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар) салынған подносты үстелге, сөреге абайлап апару және қою

3.1.1.9 арбаны, сөмкені, дөңгелекті шемоданды итеру, тарту, тасымалдау

3.1.1.10 құтының, бөтелкенің қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу

3.1.1.11 үлкен сомындарды бұрап жабу-бұрап ашу

3.1.1.12 зырылдауықты айналдыру

3.1.1.13 ірі моншақтарды бауға тізу

3.1.1.14 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді салу шешу, ағыту

3.1.1.24 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

3.1.1.25 орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

1.2. Құрал-саймандық әрекет

3.1.2.4 суды құмырадан құмыраға құю

3.1.2.5 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

3.1.2.6 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

3.1.2.7 бұлғауышпен көпірту

3.1.2.8 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

3.1.2.9 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

3.1.2.10 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

3.1.2.15 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

3.1.3.7 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

3.1.3.8 заттың оның суреттегі, фотодағы сұлбасы немесе көлеңкелі бейнесімен ара қатынасын табу

3.1.3.9 жіптерді ұзындығы, қалыңдығы, түсі бойынша топтау

3.1.3.10 мата қиындыларын түсі мен құрылымы, қалыңдығы бойынша топтастыру

3.1.3.14 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

3.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, мемориал, жұптық суреттер, басқалар)

3.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

3.2.1.4 көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойыншажазық геометриялық пішіндерден бейнелер құрастыру

3.2.1.5 сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойынша өрнектер мен пішіндерді құрастыру

3.2.1.6 5-7 бөліктен тұратын суреттерді құрастыру

3.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

3- тоқсан

1 апта "Қыс қызықтары" 2 апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3 апта "Үй жануарлары" 4 апта "Үй құстары"
5 апта "Жабайы жануарлар" 6 апта "Жабайы құстар"
7 апта "Көлік" 8 апта "Анамның мерекесі"
9 апта "Наурыз мерекесі"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

3.1.1.13 моншақтарды бауға тізу

3.1.1.14 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді салу шешу, ағыту

3.1.1.15 қалың жіптерден бау, белдік жасау

3.1.1.16 түстері әртүрлі екі жуан жіптен бау тоқу

3.1.1.17 кітапқа бетбелгі жасау

3.1.1.18 жіптерді байлау, қалың жіптерді бантикпен байлау

3.1.1.20 панельге әр түрлі түсті мозаиканың екі параллель қатарын қою

3.1.1.22 матаға, қағазға әр түрлі пішінді заттарды орау

3.1.1.24 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

3.1.1.25 орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

1.2. Құрал-саймандық әрекет

3.1.2.11 пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштарын бекіту-ағыту

3.1.2.2 құйғыш арқылы жарманы төгу

3.1.2.3 жарманы елеуішпен елеу

3.1.2.4 суды құмырадан құмыраға құю

3.1.2.5 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

3.1.2.14 сабынды пайдалана отырып, айнаны жуу

3.1.2.13 матаны қайшымен кесу

3.1.2.15 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

3.1.3.1 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

3.1.3.2 заттарды түсі бойынша топтастыру

3.1.3.3 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

3.1.3.4 заттарды көлемі бойынша топтастыру

3.1.3.5 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

3.1.3.6 заттарды пішіні бойынша топтастыру

3.1.3.14 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

3.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, мемориал, жұптық суреттер, басқалар)

3.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

3.2.1.2 сөздік нұсқау бойынша таныс құрылыс жұмыстарын орындау

3.2.1.3 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

3.2.1.4 көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойыншажазық геометриялық пішіндерден бейнелер құрастыру

3.2.1.7 ертегілер суреттеріндегі қойындыларды кесілген бөліктермен толтыру

3.2.1.8 құрылымдық бөліктерден (бас, дене, құйрық, аяқ-қол) қарапайым бейнелерді құрастыру

3.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

3.2.1 9 пазлдарды құрастыру

4- тоқсан

1 апта"Ағаштар"; 2 апта Гүлдер";
3 апта "Жәндіктер";
4 апта "Көктемге арналған киім";
5 апта"Балықтар";
6 апта"Жемістер";
7 апта"Көкөністер";
8 апта"Жидектер";
9 апта"Жазға арналған киім"; "Балалардың жазғы қызықтары"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

3.1.1.9 арбаны, сөмкені, дөңгелекті шемоданды итеру, тарту, тасымалдау

3.1.1.10 құтының, бөтелкенің қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу

3.1.1.11 үлкен сомындарды бұрап жабу-бұрап ашу

3.1.1.18 жіптерді байлау, қалың жіптерді бантикпен байлау

3.1.1.19 матаны киім (шарф) және тұрмыстық заттар (майлық, дастархан) ретінде пайдалану

3.1.1.20 панельге әр түрлі түсті мозаиканың екі параллель қатарын қою

3.1.1.21 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулыққа сәйкес табиғи материалдардан композициялар жасау

3.1.1.22 матаға, қағазға әр түрлі пішінді заттарды орау

3.1.1.24 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

3.1.1.25 орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

1.2. Құрал-саймандық әрекет

3.1.2.14 сабынды пайдалана отырып, айнаны жуу

3.1.2.4 суды құмырадан құмыраға құю

3.1.2.5 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

3.1.2.9 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

3.1.2.10 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

3.1.2.11 пластмассадан, ағаштан жасалған киім қыстырғыштарын бекіту-ағыту

3.1.2.12 жуан жіптерді қайшымен кесу

3.1.2.13 матаны қайшымен кесу

3.1.2.15 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

3.1.3.7 заттың оның суреттегі, фотодағы бейнесімен ара қатынасын табу

3.1.3.8 заттың оның суреттегі, фотодағы сұлбасы немесе көлеңкелі бейнесімен ара қатынасын табу

3.1.3.9жіптерді ұзындығы, қалыңдығы, түсі бойынша топтау

3.1.3.10 мата қиындыларын түсі мен құрылымы, қалыңдығы бойынша топтастыру

3.1.3.11 табиғи материалдарды тану, атау

3.1.3.12 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

3.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, мемориал, жұптық суреттер, басқалар)

3.1.3.15 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

3.2.1.6 5-7 бөліктен тұратын суреттерді құрастыру

3.2.1.7 ертегілер суреттеріндегі қойындыларды кесілген бөліктермен толтыру

3.2.1.8 құрылымдық бөліктерден (бас, дене, құйрық, аяқ-қол) қарапайым бейнелерді құрастыру

3.2.1 9 пазлдарды құрастыру

3.2.1.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша 5-6 көлемді пішіндерден екі қабатты үй, тұрақ салу, қақпа, пойыз, автомобиль жасау

3.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

      4) 4 - сынып:

Ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1- тоқсан

1-2 апта Білім алушыларды бақылау және тексеру
3 апта "Мен және менің отбасым"
4 апта "Менің денем" "Мен ұлмын", "мен қызбын"
5 апта "Көкөністер"
6 апта "Жемістер, жидектер"
7 апта "Менің сүйікті ойындарым" 8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

4.1.1.1 шыны шарларды ұяшықтарға салу

4.1.1.2 ұсақ моншақтарды шыны сауытқа салу

4.1.1.3 су құбырының шүмегін ашу және жабу

4.1.1.4 есіктің әр түрлі құлыптарын ашу және жабу

4.1.1.5 киімнің және сөмкенің сырмасын ашу және жабу

4.1.1.19 үлгі, көрсету бойынша табиғи материалдардан бұйымдар жасау; бөлшектерді пластилинмен біріктіру

4.1.1.20 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулыққа сәйкес табиғи материалдардан композициялар жасау

4.1.1.23 аяқ киімді байлау

4.1.1.24 қалың жіптерден немесе сымнан өрім жасау

4.1.1.25 матаға, қағазға әр түрлі пішінді заттарды орау

4.1.1.21 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

4.1.1.22 орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

1.2. Құрал-саймандық әрекет

4.1.2.1 жарманы қасықпен салу

4.1.2.2 құйғыш арқылы жарманы төгу

4.1.2.3 жарманы елеуішпен елеу

4.1.2.4 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

4.1.2.5 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

4.1.2.6 бұлғауышпен көпірту

4.1.2.8 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

4.1.2.9 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

4.1.2.16 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

4.1.3.1 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

4.1.3.2 заттарды түсі бойынша топтастыру

4.1.3.3 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

4.1.3.4 заттарды көлемі бойынша топтастыру

4.1.3.5 заттарды көлемі бойынша сұрыптау

4.1.3.8 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

4.1.3.11 жиналған табиғи материалдарды тану, атау

4.1.3.12 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

4.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, мемориал, жұптық суреттер, басқалар)

4.1.3.14 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

4.2.1.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойынша, ойша 6-10 бөлікті материалдардан құрылыс жасау

4.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

4.2.1.3 көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойыншажазық геометриялық пішіндерден бейнелер құрастыру

4.2.1.4 үлгі бойынша, сурет бойынша, сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан өрнектерді, таныс әріптерді, цифрларды құрастыру

4.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

2- тоқсан

1 апта "Менің киімім";
2 апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Азық-түлік";
4 апта "Шай ыдыстары"; 5 апта "Жиһаз";
6 апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 апта "Жаңа жыл мерекесі"

1.1.Сәйкестендіру әрекеті

4.1.1.6 матрешканы, фломастерді, желімді ашу және жабу

4.1.1.7 заттарды, заттар (суы бар құмыра, қораптар, дидактикалық материалдар) салынған подносты үстелге, сөреге абайлап апару және қою

4.1.1.8 затты, арбаны, сөмкені, дөңгелекті шемоданды итеру, тарту, тасымалдау

4.1.1.9 түрлі түсті мозаикаларды белгілі бір ретпен түстерді ауыстыра отырып, панельге қатарынан орналастыру

4.1.1.10 құтының, бөтелкенің қақпағын бұрап ашу-бұрап жабу

4.1.1.19 үлгі, көрсету бойынша табиғи материалдардан бұйымдар жасау; бөлшектерді пластилинмен біріктіру

4.1.1.20 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулыққа сәйкес табиғи материалдардан композициялар жасау

4.1.1.23 аяқ киімді байлау

4.1.1.24 қалың жіптерден немесе сымнан өрім жасау

4.1.1.21 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

4.1.1.22 орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

1.2. Құрал-саймандық әрекет

4.1.2.7 қысқыштарды, пинцеттерді пайдаланып заттарды бір ыдыстан екіншісіне ауыстыру

4.1.2.10 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

4.1.2.11 инеге жіп сабақтау, жіпті түю

4.1.2.12 инемен "ине төмен-ине жоғары" тігісін орындау

4.1.2.13 педагогтің көмегімен екі тесікті түймені қадау

4.1.2.14 матаны қайшымен кесу

4.1.2.15 сабынды пайдалана отырып, айнаны жуу

4.1.2.16 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

4.1.3.5 заттарды көлемі бойынша сұрыптау

4.1.3.6 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

4.1.3.7 заттарды пішіні бойынша топтастыру

4.1.3.8 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

4.1.3.9 заттың оның суреттегі, фотодағы сұлбасы немесе көлеңкелі бейнесімен ара қатынасын табу

4.1.3.10 заттың сұлбасы немесе көлеңкелі бейнесімен ара қатынасын табу

4.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, мемориал, жұптық суреттер, басқалар)

4.1.3.14 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

4.2.1.5 бөлінген тақырыптық және сюжеттік суреттерді құрастыру

4.2.1.6 өрсету, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойынша геометриялық пішіндерден жолақта, шаршыда, дөңгелекте өрнек құрау

4.2.1.7 кесілген фрагменттері бар ертегі суреттеріндегі қойындыларды толтыру

4.2.1.8 құрамдас бөліктерден жануарлардың, адамдардың, өсімдіктердің қарапайым суреттерін құрастыру

4.2.1.9 пазлдарды құрастыру

4.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

3- тоқсан

1 апта "Қыс қызықтары" 2 апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3 апта "Үй жануарлары" 4 апта "Үй құстары"
5 апта "Жабайы жануарлар" 6 апта "Жабайы құстар"
7 апта "Көлік" 8 апта "Анамның мерекесі"
9 апта "Наурыз мерекесі"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

4.1.1.11 үлкен сомындарды бұрап жабу-бұрап ашу

4.1.1.12 кішкентай үстел үсті зырылдауықты айналдыру

4.1.1.13 ұсақ моншақтарды, шытыра моншақты қармақ бауға, жіпке тізу

4.1.1.14 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді, айылбастарды, түйреуіштерді салу шешу, ағыту

4.1.1.15 қалың жіптерден бау жасау

4.1.1.23 аяқ киімді байлау

4.1.1.24 қалың жіптерден немесе сымнан өрім жасау

4.1.1.25 матаға, қағазға әр түрлі пішінді заттарды орау

4.1.1.19 үлгі, көрсету бойынша табиғи материалдардан бұйымдар жасау; бөлшектерді пластилинмен біріктіру

4.1.1.20 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулыққа сәйкес табиғи материалдардан композициялар жасау

4.1.1.21 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

4.1.1.22 орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

1.2. Құрал-саймандық әрекет

4.1.2.1 жарманы қасықпен салу

4.1.2.2 құйғыш арқылы жарманы төгу

4.1.2.3 жарманы елеуішпен елеу

4.1.2.4 суды құмырадан (шәйнектен) стақанға, кесеге құю

4.1.2.5 ыдыс жуғыш жөкенің көмегімен (сорғыш) суды бір сауыттан басқасына ауыстыру

4.1.2.6 бұлғауышпен көпірту

4.1.2.8 үстелге төгілген суды шүберекпен сүрту

4.1.2.9 еденге төгілген суды швабрамен сүрту

4.1.2.16 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

4.1.3.1 бірнеше түстен бір түсті заттарды таңдау

4.1.3.2 заттарды түсі бойынша топтастыру

4.1.3.3 бірнеше заттың ішінен мөлшері сондай заттарды таңдау

4.1.3.4 заттарды көлемі бойынша топтастыру

4.1.3.5 заттарды көлемі бойынша сұрыптау

4.1.3.8 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

4.1.3.11 жиналған табиғи материалдарды тану, атау

4.1.3.12 табиғи материалдарды сұрыптау, оларды сақтау үшін қораптарға, құтыларға, дорбаларға салу

4.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, мемориал, жұптық суреттер, басқалар)

4.1.3.14 үстел ойындарын көрсету және атау

2.1. Құрастыру

4.2.1.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойынша, ойша 6-10 бөлікті материалдардан құрылыс жасау

4.2.1.2 мұғалімнің басшылығымен құрастыру ойын ойнау

4.2.1.3 көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойыншажазық геометриялық пішіндерден бейнелер құрастыру

4.2.1.4 үлгі бойынша, сурет бойынша, сөздік нұсқау бойынша санау таяқшаларынан өрнектерді, таныс әріптерді, цифрларды құрастыру

4.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

4- тоқсан

1 апта "Ағаштар"; 2 апта "Гүлдер";
3 апта "Жәндіктер";
4 апта "Көктемге арналған киім";
5 апта "Балықтар";
6 апта "Жемістер";
7 апта "Көкөністер";
8 апта "Жидектер";
9 апта "Жазға арналған киім"; "Балалардың жазғы қызықтары"

1.1. Сәйкестендіру әрекеті

4.1.1.14 жабысқақ қапсырманы, шыртылдақтарды және түймелерді, айылбастарды, түйреуіштерді салу шешу, ағыту

4.1.1.15 қалың жіптерден бау жасау

4.1.1.16 қалың жіпке түйін, бантик байлау

4.1.1.17 әр түрлі байлау түрлерін орындау

4.1.1.18 орамалды шешу және байлау

4.1.1.23 аяқ киімді байлау

4.1.1.24 қалың жіптерден немесе сымнан өрім жасау

4.1.1.19 үлгі, көрсету бойынша табиғи материалдардан бұйымдар жасау; бөлшектерді пластилинмен біріктіру

4.1.1.20 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулыққа сәйкес табиғи материалдардан композициялар жасау

4.1.1.21 олармен орындалған заттар мен әрекеттерді атау

4.1.1.22 орындалатын жұмыстың кезеңдері туралы мұғалімнің сұрақтарына жауап беру (алғаш не істедің? Ары қарай не істедің?)

1.2. Құрал-саймандық әрекет

4.1.2.7 қысқыштарды, пинцеттерді пайдаланып заттарды бір ыдыстан екіншісіне ауыстыру

4.1.2.10 шүберек пен жөкені пайдалана отырып, үстелдің, сөренің, бөлме өсімдіктері жапырақтарының шаңын сүрту

4.1.2.11 инеге жіп сабақтау, жіпті түю

4.1.2.12 инемен "ине төмен-ине жоғары" тігісін орындау

4.1.2.13 педагогтің көмегімен екі тесікті түймені қадау

4.1.2.14 матаны қайшымен кесу

4.1.2.15 сабынды пайдалана отырып, айнаны жуу

4.1.2.16 әрекеттерді және олар орындалатын заттарды (құралдарды) атау

1.3. Заттарды таңдау және топтастыру

4.1.3.5 заттарды көлемі бойынша сұрыптау

4.1.3.6 бірнеше заттың ішінен пішіні сондай заттарды таңдау

4.1.3.7 заттарды пішіні бойынша топтастыру

4.1.3.8 заттарды және олардың қасиеттерін (өлшемі, түсі, пішіні) атау

4.1.3.9 заттың оның суреттегі, фотодағы сұлбасы немесе көлеңкелі бейнесімен ара қатынасын табу

4.1.3.10 заттың сұлбасы немесе көлеңкелі бейнесімен ара қатынасын табу

4.1.3.13 үстел ойындарын ойнау (лото, домино, мемориал, жұптық суреттер, басқалар)

4.1.3.14 үстел ойындарын көрсету атау

2.1. Құрастыру

4.2.1.5 бөлінген тақырыптық және сюжеттік суреттерді құрастыру

4.2.1.6 өрсету, үлгі бойынша, сөздік нұсқау бойынша геометриялық пішіндерден жолақта, шаршыда, дөңгелекте өрнек құрау

4.2.1.7 кесілген фрагменттері бар ертегі суреттеріндегі қойындыларды толтыру

4.2.1.8 құрамдас бөліктерден жануарлардың, адамдардың, өсімдіктердің қарапайым суреттерін құрастыру

4.2.1.9 пазлдарды құрастыру

4.2.1.10 Құрастырылған ғимараттарды , алынған суреттерді атау, суреттердің бөліктерін көрсету және атау

  бұйрығына
23-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
320 – қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Музыка және ырғақ" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Музыка және ырғақ" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Бағдарламаның мақсаты – білім алушылардың музыкалық іс-әрекеті барысында тыңдау, орындаушылық және қозғалыс қабілеттерін дамыту, қарапайым эстетикалық сезімдерін қалыптастыру.

      3. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) музыкалық сабақтарға оң көзқарас қалыптастыру;

      2) музыкаға деген эмоционалдық ықыластылыққа және музыкамен қимыл ырғағына тәрбиелеу;

      3) музыкалық-орындаушылық дағдыларды қалыптастыру;

      4) би қимылдарын үйрету.

      4. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:

      1) ырғақ сезімін, музыкалық есте сақтауды дамыту;

      2) білім алушылардың әншілік тыныс алуын, әншілік аппаратын дамыту;

      3) моторикалық ептілікті, тепе-теңдік сезімін, кеңістікте бағдарлануды, қозғалыстарды үйлестіруді қалыптастыру;

      4) эмоционалдық-ерікті саланы және оң жеке қасиеттерді дамыту.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдер

      5. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде мыналар ескеріледі:

      1) ұжымдық оқыту жағдайында білім алушылардың танымдық белсенділігінің төмендігі;

      2) алдыңғы жұмыста қолданылатын педагогтің көмегін ынталандыратын бағыттаушыға төмен реакция;

      3) білім алушылардың сабақ бойы өз белсенділігін және оқу материалының мазмұнына зейін қойып сақтаудың шағын ресурсы;

      4) қалыптасатын дағдыларды автоматтандырудың қиындықтары.

      6. Білім алушылардың ерекшелігі мынадай сөйлеудегі елеулі бұзылыстар болып табылады: сөйлеуді түсінудегі қиындықтар, тар сөздік қоры, дыбыстық айтылымның бұзылысы және сөйлеудің грамматикалық құрылымы, білім алушылардың бір бөлігінде белсенді сөйлеудің толық болмауы байқалады. Білім алушыларға ән мәтінінің мағынасын түсіну, оны жатқа есте сақтау қиын.

      7. Оқу процесін ұйымдастыру арнайы педагогика қағидаларына негізделген.

      8. Педагогтар білім алушылардың бірегей ерекшеліктерін сақтай отырып, жеке қарқынмен даму құқығын құрметтейді; өзгермелі мүмкіндіктерді үнемі зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды, білім алушылардың дағдыларын дамыту мен оны игерудегі минималды ілгерілеулерді бекітеді. Кез-келген прогресс оқудағы оң нәтиже ретінде қарастырылады.

      9. Педагогтар осы Бағдарламадан әрбір білім алушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын, сондай-ақ білім алушылардың білім беру, тұлғалық жетістіктерін бағалаудың жеке мүмкіндіктері мен нәтижелерін ескере отырып, оқыту әдістерін, нысандарын, құралдарын дербес таңдайды.

      10. Сабақты ұйымдастыру кезінде әр білім алушыда қажеттілік туындаған кезде қызмет түрін өзгерту мүмкіндігі қамтамасыз етіледі. Жеке жұмысты жеке қарқынмен орындау, педагогтың жеке көмегін алу үшін жағдайлар қамтамасыз етіледі.

      11. Музыка және ырғақ сабақтарын дайындау және өткізу барысында педагог мынадай талаптарды ұстануы тиіс:

      1) музыкалық материалды оның тәрбиелік мәнін, эстетикалық құндылығын, білім алушылардың даму деңгейіне сәйкестігін ескере отырып таңдау;

      2) музыкалық шығарманы орындаудың жоғары деңгейі (оның ішінде жазбада ойнатылатын);

      3) музыкалық шығарманың мазмұнымен танысқан кезде білім алушылармен қолжетімді қысқа сөздік қарым-қатынас;

      4) музыканы тыңдау кезінде бейнелі көрнекілікті кеңінен қолдану (бейнесюжеттер, иллюстрациялар, драмаландыру, шығарманың мазмұнына сәйкес келетін суреттер сериясы);

      5) музыкалық шығарманың ритмді бейнесін, қарқынын, динамикасын жақсы меңгеруге ықпал ететін білім алушылардың қозғалыс белсенділігін ұйымдастыру.

      12. Білім алушыларды музыкаға тәрбиелеудің негізі музыкалық қабілеттерін дамытудың ең белсенді әдісі ретінде ән айту болып табылады. Маңызды түзету-дамыту құралы хормен ән айту болып табылады. Ән мәтіндері, әуендердің әсемдігі білім алушылардың эмоционалдық әсерленушілігін қалыптастыруға ықпал етеді.

      13. Педагог әндерді таңдайды және білім алушылардың музыкалық және әншілік дайындығына, олардың даму деңгейіне байланысты олармен жұмыс істеу ретін белгілейді. Бүкіл әнді орындау қиынға соғатын білім алушылармен жұмыс істегенде, педагог оларға әннің жеке бөліктерін айтуды ұсынады.

      14. Сөйлемейтін білім алушылар әнге еліктейді, әуен ырғағыға тербеледі, ритмдік қимылдарды қолдарымен орындайды, әуен ырғағыға енеді.

      15. Ән айтуға дайындық жаттығулары логопедиялық ырғақ жаттығулары, артикуляциялық жаттығу, тыныс алу жаттығулары болып табылады. Құстардың, жануарлардың, көліктің, музыкалық аспаптардың дыбыстарына еліктеу педагогке мектептегі білім алушыларды қызықтыруға және сабақты түрлендіруге көмектеседі.

      16. Әр сабақтың ажырамас бөлігі білім алушылардың музыкалық көкжиегін кеңейтуге және олардың музыкалық қабылдауын қалыптастыруға ықпал ететін музыканы тыңдау болып табылады.

      17. Музыканы тыңдау бойынша жұмыстың мазмұны мен ұйымдастырылуы білім алушылардың жасына және психофизикалық ерекшеліктеріне байланысты. Білім алушылар назарының ерекшеліктерін ескере отырып, шаршап қалуларын болдырмау үшін музыкалық шығарманың дыбысы 1,5-2 минуттан аспауы керек.

      18. Музыка тыңдау бүкіл сабақ арқылы өтеді, жаңа шығармамен танысу барысында балалар музыка тыңдайды, музыкалық экспрессивтіліктің әртүрлі құралдарымен, жанрларымен, музыкалық аспаптардың дыбысымен танысады.

      19. Музыкалық шығарманы бірнеше сабақта және сабақтан тыс уақытта қайталап тыңдаған дұрыс. Шығарманы қайта тыңдаған кезде әртүрлі ойын қимылдарын, шу оркестріндегі ойынды енгізген пайдалы. Мұндай әдістер білім алушыларға шығарманың құрылымын, оның қарқынын, ырғақтың суретін, әуеннің қозғалыс бағытын анықтауға көмектеседі. Әр қайта тыңдаған кезде музыкалық шығарма барған сайын танымал бола бастайды, оң эмоциялар тудырады.

      20. Музыкалық материал сабақтың келесі кезеңдерінде біртіндеп күрделене отырып, ән айтуды қиындатып, содан кейін қозғалыстар қосуға болатындай етіп таңдалады.

      21. Музыкалық-ырғақты жаттығулар процесінде білім алушылар залдың ішінде жүріп, шеңбер жасап тұрады, жұптасып тұрады, бейнелік қимылдар жасайды. Мұғалім ырғақты сезімін, би қимылдарын дәйекті қалыптастыру үшін арналған жаттығулар, музыкалық ойындар жүйесін таңдайды.

      22. Музыка және ырғақ сабақтары музыкалық аспаптармен (фортепиано, баян, аккордеон), оның ішінде білім алушыларға арналған (музыкалық балға, асатаяқ (немесе сылдырмақ), дабыл, тайтұяқ (немесе маракас), металлофон, үрмелі гармоника, пианино, сыбызғы, домбыра, музыкалық орталықпен, музыкалық шығармалардың аудио жиынтығымен, иллюстрациялық және бейнежазба материалдармен жабдықталуы тиіс.

      23. Бағдарлама зейін қою қағидасына сәйкес құрылған, бұл оқытудың әрбір жылында бұрын алған дағдыларды қайталауға, бекітуге, жетілдіруге мүмкіндік береді.

      24. Бағдарламаның мазмұны ұсынымдық сипатта болады. Педагог білім алушылардың жеке мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін ескере отырып, кез келген өзгерістер енгізуге құқылы. Музыкалық-ырғақты құралдар жүйесі білім алушылардың қозғалыс саласының жағдайын ескере отырып, сабақтарда әртүрлі болады.

      25. Оқу жетістіктерін балдық бағалау қолданылмайды. Жетістіктерді бағалау үшін сипаттамалық бағалау қолданылады.

3-тарау. "Музыка және ырғақ" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

1-параграф. "Музыка және ырғақ" оқу пәнінің мазмұны

      26. Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 1-сыныпта - аптасына 2 сағат, оқу жылында 66 сағат;

      2) 2-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағат;

      3) 3-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағат;

      4) 4-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағат.

      Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің № 500 "Қазақстан Республикасының бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" бұйрығымен (нормативтік құқықтық актілерді Мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген) бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты.

      27. "Музыка және ырғақ" оқу пәнінің негізгі мазмұны келесідей бөлімдерді қамтиды:

      1) "Музыка тыңдау";

      2) "Ән айту";

      3) "Музыкалық-ырғақты жаттығулар".

      28. "Музыка тыңдау" бөліміне мынадай кіші бөлім кіреді:

      1) музыка тыңдау.

      29. "Ән айту" бөлімі мынадай шағын бөлімді қамтиды:

      1) ән айту.

      30. "Музыкалық-ырғақты жаттығулар" бөлімі мынадай шағын бөлімді қамтиды:

      1) музыкалық-ырғақты жаттығулар.

      31.1-сыныпқа арналған "Музыка және ырғақ" оқу пәнінің негізгі мазмұны:

      1) музыка тыңдау. Музыка тыңдау кезіндегі ережелер, мультфильмдерден әуендер тыңдау, музыканың дыбыстық күшін анықтау (қатты, ақырын), музыкалық жанрды тану (бесік жыры), музыкалық аспаптардың дыбысталуын тану (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ);

      2) ән айту. Ән айту ережелері, ересектермен ән айту, жеңіл мәтінді қысқа әндер, құстардың дауысына еліктеу (балапан, әтеш, үйрек), артикуляциялық жаттығу (бет, ерін, тіл), дауысты дыбыстардағы әнді айту (а, у, о);

      3) музыкалық-ырғақты жаттығулар. Музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау кезіндегі ережелер, шеңбер жасап тұру, шеңбер бойымен қозғалу (жабу, ашу), шеңбер бойымен қозғалу (еркін қадаммен, аяқтың ұшымен, аяқтың ұшымен жүгірумен, кішкентай секірумен, бір-бірінің қолдарын ұстаумен және бір-бірден). Заттармен (ойыншықтармен) қозғалыстарды орындау. Қозғалыстарды ауыстыру, құстардың қозғалысына еліктеу (балапан, әтеш, үйрек). Еліктеу қимылдары және музыкалық аспаптарда ойнау (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ), шу оркестрі.

      Ұсынылатын музыкалық материал: "Әлди әлди" мультфильмнен Жазира Байырбекованың "Әлди әлди" әні, "Умка" мультфильмінен Е.Крылатовтың, Ю.Яковлевтің "Колыбельная медведицы" әні, "В лесу родилась Ұлочка" мультфильмінен Л.Бекман, Р.Кудашеваның "В лесу родилась Ұлочка" әні, "Как львенок и черепаха пели песню" мультфильмінен Г.Гладковтың, С.Козловтың "Песенка львенка и черепахи" әні, "Чебурашка и крокодил Гена" мультфильмінен В.Шаинскийдің, Эдуард Успенскийдің "Голубой вагон" әні, Ю.Селиверстованың "Весна и малыши", Ю.Селиверстованың "Мы с игрушками попляшем", "Мамонтенок" мультфильмінен В.Шаинский мен Д.Непомнящийдің "Песня про маму" әні, "Крошка Енот" мультфильмінен В.Шаинский мен М.Пляцковский "От улыбки" әні, "Приключения поросенка Фунтика" мультфильмінен В.Львовский мен В.Шульжиктің "Доброта" әні, И.Брамстың "Колыбельная"; музыкасын жазған А.Островский, сөзін жазған З.Петрова "Спят усталые игрушки"; музыкасын жазған И.Кишкон, сөзін жазған И.Планид "Осень"; Ю.Селиверстованың "Вот гуляем мы с дружком"; Ю.Селиверстованың "Становись скорей в кружок"; музыкасын жазған Т.Потатенко, сөзін жазған Н.Найденова "Ңлка"; Ю.Островский мен Е.Тиличееванің "Спи мой мишка" әні.

      32. 2-сыныпқа арналған "Музыка және ырғақ" оқу пәнінің негізгі мазмұны:

      1) музыка тыңдау. Музыкалық шығармаларды тыңдау кезіндегі ережелер, балалар әндерінің әуендерін тыңдау, музыканың дыбыстық күшін анықтау (қатты, ақырын). Музыкалық шығармалардың жылдамдығын анықтау (баяу, жылдам), музыкалық шығарманың сипатын тану (көңілді, мұңды), музыкалық жанрларды тану (бесік жыры, ән), музыкалық аспаптардың дыбысталуын тану (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ, дабыл, барабан, маракас);

      2) ән айту. Ән айту кезіндегі ережелер, әннің басталуы мен аяқталуын анықтау, әннің сипатын анықтау (көңілді, мұңды). Жануарлар дыбысына еліктеу (мысық, қасқыр, аю), артикуляциялық жаттығу, тыныс алу жаттығулары, дауысты дыбыстарды әндету (а, у, о, и, э, ы);

      3) музыкалық-ырғақты жаттығулар. Музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау кезіндегі ережелер, шахмат тәртібін құру, әуеннің басы мен соңындағы қозғалыстар, қимылдар (басты төмен еңкейту және бұрулар, қолды сермеу қимылдары, денемен еңкею және иілу, орнында тұрып секіру қимылдары). Заттармен (лентамен) жасалатын қозғалыстарды орындау. Қимылдарды ауыстыру, би қимылдары (денемен бұрылу арқылы жартылай отыру). Жануарлардың қимылдарына еліктеу (мысық, аю, қасқыр). Еліктеу қимылдары және музыкалық аспаптарда ойнау (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ, дабыл, барабан, маракас), шу оркестрі.

      Ұсынылатын музыкалық материал: Б.Байкадамова, М.Алимбаева "Кел, билейік", казақ күйі "Аққу" күйші Сүгір Әліұлы, Н.Фаустовтың "Колыбельная"; М.Раухвергтің "Гуляем и пляшем"; музыкасын жазған М.Красев, сөзін жазған З.Александрова "Маленькой Ұлочке холодно зимой"; музыкасын жазған М.Красев, сөзін жазған О.Высотская "Саночки"; музыкасын жазған Е.Тиличива "Березка"; музыкасын жазған В.Герчик "Песенка друзей"; музыкасын жазған З.Левина, сөзін жазған Л.Некрасова "Что нам осень принесет"; музыкасын жазған А.Филиппенко, сөзін жазған Т.Вагина "Новогодний хоровод"; Л.Бетховеннің "Весело. Грустно"; П.И.Чайковскийдің "Грустная песенка"; музыкасын жазған Е.А.Гомонов, сөзін жазған А.Ануфриев "Пляска медвежат"; Ю.Селиверстованың "Становись скорей в кружок"; Ю.Селиверстованың "Танец с листочками" әні.

      33. 3-сыныпқа арналған "Музыка және ырғақ" оқу пәнінің негізгі мазмұны:

      1) музыка тыңдау. Музыкалық шығармаларды тыңдау кезіндегі ережелер, шығарманы фрагменттер бойынша тану, музыкалық шығармалардың ұзақтығын анықтау (қысқа, ұзын), музыкалық жанрды тану (бесік жыры, ән, би), музыкалық аспаптардың дыбыстарын ажырату (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ, дабыл, барабан, маракас, пианино, металлофон);

      2) ән айту. Әнді орындау кезіндегі ережелер, иллюстрация бойынша әндер, дирижерлік қимыл (назар, бастама, ән айту). Көлік дыбыстарын ажырату (жеңіл қөлік, пойыз, ұшақ), артикуляциялық жаттығу, тыныс алу жаттығулары, дауысты дыбыстарды әндету (а, у, о), дауыс күшімен (қатты, ақырын);

      3) музыкалық-ырғақты жаттығулар. Музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау кезіндегі ережелер, жұптасып тұру, шеңбер бойымен жұптасып қозғалу (еркін қадаммен, аяқтың ұшымен, аяқтың ұшымен жүгіру), бір-біріне қарама-қарсы жұптасып қозғалу (секіру, басты төмен еңкейту және бұрулар, қолды сермеу қимылдары, денемен бұрылу арқылы жартылай отыру). Қадамдардың түрлері (ұзын қадам, қысқа қадам), жұптардың тізбектей қозғалысы. Заттармен (гулдермен) қозғалыстарды орындау. Көлікке еліктеу қимылы (автомобиль, пойыз, ұшақ), еліктеу қимылдары және музыкалық аспаптарда ойнау (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ, асатаяқ (немесе сылдырмақ), дабыл, тайтұяқ (немесе маракас), барабан, пианино, металлофон), шу оркестрі.

      Ұсынылатын музыкалық материал: Ә.Дүйсенбиев, Ә.Бейсеуов - Ақ маман, қазақ халық күйі "Салкыма", чех халық музыкасы "Парная пляска"; музыкасын жазған Е.Зарицкая, сөзін жазған И.Шевчук "Раз ладошка, два ладошка"; В.Шаинскийдің "Антошка"; А.Филиппенконың "Веселый музыкант"; Л.Мироновтың "Мы запели песенку"; М.Красевтің "Падают листья"; Ю.Селиверстованың "Грибочки", "Ңлочка-малышка", "Зайки танцевали", "Зарядка", "Летка-енька", "На пороге новый год", "Наши дети в санки сели", "Солнечная полька", "Танец басенок", "У меня, у тебя, звонкие ладошки", "Хороши весной в саду цветочки" әні.

      34. 4-сыныпқа арналған "Музыка және ырғақ" оқу пәнінің негізгі мазмұны:

      1) музыка тыңдау. Музыкалық шығармаларды, кіріспе бойынша шығармаларды тыңдау кезіндегі ережелері. Дыбыстарды дыбыс биіктігі бойынша ажырату (төмен, жоғары), музыкалық жанрларды тану (бесік жыры, ән, би, марш), музыкалық аспаптардың дыбыстарын ажырату (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ, дабыл, барабан, маракас, пианино, металлофон, домбыра, сыбызғы, үрмелі гармоника);

      2) ән айту. Ән айту кезіндегі ережелер, мұғаліммен бірге ән айту (жеке, хор, до1-ля1 диапазонында), артикуляциялық жаттығу, тыныс алу жаттығулары, дауысты дыбыстарды әнге салып айту (и, э, ы), дауыс күшімен (қатты, ақырын);

      3) музыкалық-ырғақты жаттығулар. Музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау кезіндегі ережелер, шеңбер бойымен бір жұпта қозғалу, отырумен және толық бойымен қозғалыстар (төмен, жоғары), қозғалыстар (марш қадамы, бүйірлік қадам, бүйірлік шоқырақ, тікелей шоқырақ), орнында, қимылда, жұпта. Қимылдарды ауыстыру, дәйекті қозғалыстар. Еліктеу қимылдары және музыкалық аспаптарда ойнау (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ, дабыл, барабан, маракас, пианино, металлофон, домбыра, сыбызғы, үрмелі гармоника). Шу оркестрі, пианинода бір саусақпен белгіленген до1-до2 пернелер бойынша гамма ойыны.

      Ұсынылатын музыкалық материал: Р. Рымбаева "Айгөлек", С.Құрманғазы "Перовский марш", қазақ халық күйі "Ақ желкен", М.Глинканың "Полька"; С.Рахманиновтың "Итальянская полька"; В.Шаинскийдің "Вместе весело шагать"; А.Филиппенконың "Бравые солдаты"; П.И.Чайковскийдің "Марш деревянных солдатиков"; сөзін жазған Н.Френкель, С.Тиличеев "Лошадка"; Ю.Селиверстованың "Дед мороз в зале музыкальном", "Ласковая песенка", "Лесной оркестр", "Научите танцевать", "Песни осени поем", "Снег-снежок", "Солнечный зайчик", "Танец гномиков", "Танец по кругу" әндері.

      35. Бағдарламаның мазмұнын оқу жылдары (сыныптар) бойынша бөлу үлгілік сипатқа ие. Педагог оқу мақсаттарының көлемі мен күрделілігін өз бетінше анықтауға, музыкалық материалды (мүмкіндігінше өтпелі тақырыптарға сәйкес), сондай-ақ сынып оқушыларының мүмкіндіктерін ескере отырып, дағдыларды қалыптастыру үшін қажетті уақытты таңдауға құқылы.

2-параграф. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      36. Бағдарламадағы оқу мақсаттары кодтау арқылы ұсынылған. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бағдарламаның бөлімі мен шағын бөлімін, төртінші сан оқу мақсатының нөмірленуін көрсетеді. Мысалы, кодтаудағы 1.2.1.4 "1" – сынып, "2.1" – бөлім және шағын бөлім, "4" – оқу мақсатын нөмірлеу.

      37. Оқу мақсаттарының жүйесі бөлімдер мен сыныптар бойынша берілген:

      1) "Музыка тыңдау" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1-сынып

2-сынып

3-сынып

4-сынып

1.1. Музыка тыңдау

1.1.1.1 музыкалық материалды тыңдау кезінде дұрыс отыру, тұру, тыңдау

2.1.1.1 музыкалық шығарманы дұрыс отырып соңына дейін мұқият тыңдау

3.1.1.1 музыка тыңдау мәдениетін орындау (алаңдамау, шығарманы соңына дейін тыңдау)

4.1.1.1 музыкалық шығарманы тыңдау, музыканың көңіл-күйін, сипатын дұрыс сезіну

1.1.1.2 мультфильмдерден ойнатылған әуендерді тану

2.1.1.2 балалар әндерінен ойнатылған таныс әуендерді тану

3.1.1.2 фрагменттерден ойнатылған таныс шығармаларды тану

4.1.1.2 кіріспе шығармалар арқылы таныс шығармаларды тану

1.1.1.3 дыбыс күшіндегі өзгерістерді байқау (қатты, ақырын)

2.1.1.3 дыбыс күшіндегі өзгерістерді ажырату (қатты, ақырын)

3.1.1.3 дыбыс күшіндегі өзгерістерді байқау және атау (қатты, ақырын)

4.1.1.3 дыбыстың күшіндегі өзгерістерді тану, атау (қатты, ақырын)

1.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау (баяу, жылдам)

2.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын ажырату (баяу, жылдам)

3.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау және атау (баяу, жылдам)

4.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын тану және атау (баяу, жылдам)

1.1.1.5 музыкалық шығарманың сипатын байқау (көңілді, мұңды)

2.1.1.5 музыкалық шығарманың сипатын тану (көңілді, мұңды)

3.1.1.5 дыбыстардың биіктігі бойынша өзгеретін (төмен, жоғары) музыкалық экспрессивтіліктің әртүрлі құралдарын байқау

4.1.1.5 дыбыстардың дыбыстық биіктігі бойынша өзгеретін (төмен, жоғары) музыкалық экспрессивтіліктің әртүрлі құралдарын ажырату

1.1.1.6 музыкалық шығарманың сипатын ажырату (көңілді, мұңды)

2.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын байқау (қысқа, ұзақ)

3.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын ажырату (қысқа, ұзақ)

4.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын байқау және ажырату (қысқа, ұзақ)

1.1.1.7 музыкалық жанрды тыңдау (бесік жыры)

2.1.1.7 музыкалық жанрды тыңдау (ән)

3.1.1.7 музыкалық жанрды тыңдау (би)

4.1.1.7 музыкалық жанрды тыңдау (марш)

1.1.1.8 музыкалық жанрды тану (бесік жыры)

2.1.1.8 музыкалық жанрды тану (ән)

3.1.1.8 жеке музыкалық жанрларды тану (бесік жыры, би)

4.1.1.8 жеке музыкалық жанрларды тану (ән, марш)

1.1.1.9 музыкалық аспаптарды (музыкалық балға) үлгі бойынша, атауы бойынша тану

2.1.1.9 музыкалық аспаптарды (дабыл) үлгі бойынша, атауы бойынша тану

3.1.1.9 жеке музыкалық жанрларды тану (ән, би)

4.1.1.9 жеке музыкалық жанрларды ажырату және атау (би, марш)

1.1.1.10 музыкалық аспаптарды (қоңырау (асатаяқ)) үлгі бойынша, атауы бойынша тану

2.1.1.10 музыкалық аспаптарды (барабан) үлгі бойынша, атауы бойынша тану

3.1.1.10 музыкалық аспаптарды (пианино) үлгі бойынша, атауы бойынша тану

4.1.1.10 жеке музыкалық жанрларды тану (ән, би, марш)

1.1.1.11 музыкалық аспаптарды (қоңырау, (асатаяқ)) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

2.1.1.11 музыкалық аспаптарды (маракас (тайтұяқ)) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

3.1.1.11 музыкалық аспаптарды (металлофон) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

4.1.1.11 музыкалық аспаптарды (домбыра) үлгісі бойынша, атауы және дыбысталуы бойынша тану

1.1.1.12 музыкалық аспаптардың (музыкалық балға, қоңырау; (асатаяқ)) дыбысын есту арқылы ажырату

2.1.1.12 музыкалық аспаптардың (барабан, сылдырмақ) дыбысын есту арқылы ажырату

3.1.1.12 музыкалық аспаптардың (пианино, металлофон) үндерін ажырату: үлгісі бойынша, атауы және дыбысталуы бойынша

4.1.1.12 музыкалық аспаптарды (сыбызғы) үлгісі бойынша, атауы және дыбысталуы бойынша тану

1.1.1.13 музыкалық аспаптардың (музыкалық балға, сылдырмақ) дыбысын есту арқылы ажырату

2.1.1.13 музыкалық аспаптардың (барабан, сылдырмақ, маракас (тайтұяқ)) дыбысын есту арқылы ажырату

3.1.1.13 музыкалық аспаптардың (пианино, барабан, сылдырмақ, маракас (тайтұяқ) ) дыбысын есту арқылы ажырату

4.1.1.13 музыкалық аспаптарды (үрмелі гармоника) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

1.1.1.14 музыкалық аспаптардың (қоңырау, сылдырмақ) дыбысын есту арқылы ажырату

2.1.1.14 музыкалық аспаптардың (барабан, музыкалық балға, қоңырау) дыбысын есту арқылы ажырату

3.1.1.14 музыкалық аспаптардың (металлофон, барабан, сыбызғы, маракас (тайтұяқ)) дыбысын есту арқылы ажырату

4.1.1.14 музыкалық аспаптардың (домбыра, сыбызғы) дыбысын есту арқылы ажырату

1.1.1.15 музыкалық аспаптардың (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ) дыбысын есту арқылы ажырату

2.1.1.15 музыкалық аспаптардың (барабан, сыбызғы, маракас, музыкалық балға, қоңырау) дыбысын есту арқылы ажырату


4.1.1.15 музыкалық аспаптардың (домбыра, үрмелі гармоника) дыбысын есту арқылы ажырату




4.1.1.16 музыкалық аспаптардың (сыбызғы, үрмелі гармоника, домбыра) дыбысын есту арқылы ажырату




4.1.1.17 музыкалық аспаптардың (домбыра, сыбызғы, үрмелі гармоника) дыбысын есту арқылы ажырату




4.1.1.18 музыкалық аспаптардың (домбыра, сыбызғы, үрмелі гармоника, пианино, металлофон)дыбысын есту арқылы ажырату

      2) "Ән айту" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1-сынып

2-сынып

3-сынып

4-сынып

2.2. Ән айту

1.2.2.1 ән айтқан кезде дұрыс қалыпты қабылдауға тырысу – денеге және мойын бұлшықетіне күш түсірмей, иықты жазу арқылы отыру немесе тұру

2.2.2.1 ән айту кезінде өз орнын тану, дұрыс отыру, тұру

3.2.2.1 ән айтқан кезде дене мүсінін дұрыс ұстау

4.2.2.1 ән айту үшін орнында тұру және дайындалу

1.2.2.2 әнді педагогпен бірге айтуға тырысу, педагогтың дауысын тыңдау

2.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, әуеннің басталуын және аяқталуын сезу

3.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, таныс әндерді тану және иллюстрация арқылы атау және көрсету

4.2.2.2 "и" дыбысына әуендерді әндету, дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты)

1.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у) әндетуге тырысу

2.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у, и, э, ы) әндетуге тырысу, әндетуді уақытында бастау және аяқтау

3.2.2.3 дауысты дыбыстарды (а, о, у) дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты) әндету

4.2.2.3 "э" дыбысына әуендерді әндету, дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты)

1.2.2.4 әнді педагогпен бірге тыныш қалыпты қарқынмен және дауыстап, бірқалыпты, күш түсірмей айтуға тырысу

2.2.2.4 әннің сипатын тану (көңілді, мұңды)

3.2.2.4 "назар аудар, бастау, ән айту" дирижерлік қимылын тану

4.2.2.4 "ы" дыбысына әуендерді әндету, дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты)

1.2.2.5 беттің бөліктерін (бет, ерін, мұрын, ауыз, көз, маңдай, қас) тану және көрсету

2.2.2.5 беттің бөліктерін (бет, ерін, мұрын, ауыз, көз, маңдай, қас) көрсету және атау

3.2.2.5 бет пен дененің бөліктерін көрсету және атау (бет, ерін, мұрын, ауыз, көз, маңдай, қас, құлақ, бас, мойын, иық, кеуде, іш, арқа, қол, шынтақ, қолдың білезігі, алақан, саусақтар, аяқ, тізе, табан, аяқтың ұшы, өкше)

4.2.2.5 ойыншықтардағы дене бөліктерін тану және көрсету (бас, мойын, кеуде, арқа, іш, қол, қол, аяқ, тізе, табан)

1.2.2.6 педагогпен бірге құстардың дыбыстарына еліктеу (балапан)

2.2.2.6 педагогпен бірге жануарлардың дыбыстарына еліктеу (мысық)

3.2.2.6 педагогпен бірге көліктердің дыбыстарына еліктеу (автомобиль)

4.2.2.6 педагогпен бірге музыкалық аспаптың дыбыстарына еліктеу (барабан)

1.2.2.7 педагогпен бірге құстардың дыбыстарына еліктеу (әтеш)

2.2.2.7 педагогпен бірге жануарлардың дыбыстарына еліктеу (қасқыр)

3.2.2.7 педагогпен бірге көліктердің дыбыстарына еліктеу (поезд)

4.2.2.7 педагогпен бірге музыкалық аспаптың дыбыстарына еліктеу (сыбызғы)

1.2.2.8 педагогпен бірге құстардың дыбыстарына еліктеу (үйрек)

2.2.2.8 педагогпен бірге жануарлардың дыбыстарына еліктеу (аю)

3.2.2.8 педагогпен бірге көліктердің дыбыстарына еліктеу (ұшақ)

4.2.2.8 ән айту алдында артикуляциялық жаттығуды көрсету арқылы орындау

1.2.2.9 педагогтың артынан бетке арналған артикуляциялық жаттығуды қайталауға тырысу

2.2.2.9 ән айтпас бұрын педагогтың артынан артикуляциялық жаттығуды қайталау

3.2.2.9 ән айтпас бұрын артикуляциялық жаттығуларды орындау

4.2.2.9 педагогтың артынан музыкалық сүйемелдеумен тыныс алу жаттығуларын орындау

1.2.2.10 педагогтың артынан ерінге арналған артикуляциялық жаттығуды қайталауға тырысу

2.2.2.10 педагогтың артынан тыныс алу жаттығуларын қайталау

3.2.2.10 педагогтың артынан еліктеуші тыныс алу жаттығуларын қайталау

4.2.2.10 педагогпен бірге кысқа қарапайым әндерді айту

1.2.2.11 педагогтың артынан тілге арналған артикуляциялық жаттығуды қайталауға тырысу

2.2.2.11 и –дауысты дыбыстағы әуендерді айту

3.2.2.11 а –дауысты дыбыстағы әуендерді әртүрлі дауыс күшімен айту (қатты, ақырын)

4.2.2.11 до1-ля1 диапозонында педагогпен бірге кысқа қарапайым әндерді айту (соло, хормен)

1.2.2.12 а – дауысты дыбыстағы әуендерді айтуға тырысу

2.2.2.12 э – дауысты дыбыстағы әуендерді айту

3.2.2.12 у –дауысты дыбыстағы әуендерді әртүрлі дауыс күшімен айту (қатты, ақырын)

4.2.2.12 педагогпен бірге қарапайым, кысқа әндерді айту

1.2.2.13 у – дауысты дыбыстағы әуендерді айтуға тырысу

2.2.2.13 ы – дауысты дыбыстағы әуендерді айту

3.2.2.13 о –дауысты дыбыстағы әуендерді әртүрлі дауыс күшімен айту (қатты, ақырын)


1.2.2.14 о – дауысты дыбыстағы әуендерді айтуға тырысу




      3) "Музыкалық-ырғақты жаттығулар" бөлімі:

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

1-сынып

2-сынып

3-сынып

4-сынып

3.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

1.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды тірек нүктелер бойынша орындау үшін сапта (шеңберде) өз орнына тұру

2.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапта (шахмат тәртібімен) өз орнында болу

3.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапқа тұрып, бастапқы қалыпқа тұру

4.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығулар жасау үшін орнында тұру және дайындалу

1.3.3.2 педагогпен бірге, қолыстасып, музыканының әуенімен шеңберді жабуға және ашуға тырысу

2.3.3.2 музыкамен бос жерге қозғалу, дыбыстық сигнал бойынша өз орындарына тұру

3.3.3.2 жұптасып тұру, өз жұбын тану

4.3.3.2 музыкамен шеңбер бойымен бір-бірден қозғалу және сигнал бойынша жұп болып тұру

1.3.3.3 қол ұстасып, еркін қадаммен шеңбер бойымен қозғалуға тырысу

2.3.3.3 музыкамен қозғалу, әуен дыбысының басы мен соңына дейін әрекет ету

3.3.3.3 музыкамен қозғалу, әуен дыбысының басы мен соңына дейін әрекет ету

4.3.3.3 отырудағы, толық бойымен тұрудағы қозғалысты ажырату (төмен, жоғары)

1.3.3.4 қол ұстасып, аяқтың ұшымен шеңбер бойымен музыкамен қозғалуға тырысу

2.3.3.4 музыкамен қозғалысты уақтылы бастау және аяқтау

3.3.3.4 музыкамен аяқтың ұшымен шеңбер бойымен жұптасып қозғалу

4.3.3.4 бір орында тұрып, музыкаға марш қадамын орындау (жалаушамен, жалаусыз)

1.3.3.5 қол ұстасып, аяқтың ұшымен жүгіріп, шеңбер бойымен қозғалуға тырысу

2.3.3.5 педагогтың артынан музыкаға басты еңкейтуді және бұруды орындау (лентамен, лентасыз)

3.3.3.5 музыкамен шеңбер бойымен жұп болып аяқтың ұшымен жүгіру

4.3.3.5 музыкаға марш қадамын орындап алға жылжу (жалаушамен, жалаусыз)

1.3.3.6 бір-біріне кедергі жасамай, еркін қадаммен шеңбер бойымен, бір-бірден қозғалуға тырысу (ойыншықтармен, ойыншықтарсыз)

2.3.3.6 педагогтың артынан музыкаға қолды сермеу қимылдарын орындау (лентамен, лентасыз)

3.3.3.6 музыкамен бір-біріне қарама-қарсы жерде жұппен секіру

4.3.3.6 музыкамен жұптасып алға жылжу үшін марш қадамын орындау

1.3.3.7 музыкамен шеңбер бойымен, бір-біріне кедергі жасамай, аяқтың ұшымен қозғалуға тырысу

2.3.3.7 баяу музыкамен басты еңкейтуді және бұруды, ал жылдам музыкамен қолды сермеу қимылын орындау (лентамен, лентасыз)

3.3.3.7 музыкамен бір-біріне қарама-қарсы жұпта басты еңкейтуді және бұруды орындау

4.3.3.7 музыкамен бүйірлік қадаммен қозғалу (жалаушамен, жалаусыз)

1.3.3.8 музыкамен шеңбер бойымен, бір-біріне кедергі келтірмей, аяқтың ұшымен жүгіруге тырысу (ойыншықпен, ойыншықсыз)

2.3.3.8 педагогтың артынан музыкамен денемен еңкеюді және иілуді орындау (лентамен, лентасыз)

3.3.3.8 бір-біріне қарама-қарсы жұпта музыкамен қолды сермеу қимылдарын орындау

4.3.3.8 музыкамен жұптасып бүйірлік қадаммен қозғалу

1.3.3.9 шеңбер бойымен қозғалуға тырысу, бір-бірден, бір-біріне кедергі жасамай, шағын секірулермен (ойыншықпен, ойыншықсыз)

2.3.3.9 педагогтың артынан орнында тұрып музыкамен секіру қимылдарын орындау (лентамен, лентасыз)

3.3.3.9 бір-біріне қарама-қарсы жұпта, орнында тұрып музыкамен секіру қимылдарын орнындау

4.3.3.9 музыкамен бүйірімен шоқырақтап қозғалу (жалаушамен, жалаусыз)

1.3.3.10 музыкамен еркін қадамды, сигнал бойынша аяқтың ұшымен қадамды кезектесіп жасауға тырысу

2.3.3.10 педагогтың артынан музыкамен би қимылын орындау (денемен бұрылумен жартылай отыру)

3.3.3.10 бір-біріне қарама-қарсы жұпта музыкаға денені бұрып жартылай отыруды орындау (гүлмен, гүлсіз)

4.3.3.10 музыкамен жұптасып бүйірімен шоқырақтап қозғалу

1.3.3.11 музыкамен еркін қадамды кезектесіп жасауға, сигнал бойынша жүгіруге тырысу

2.3.3.11 музыкамен еңкеюді, басты сигнал бойынша қолды сермеу қимылдарымен бұруды кезектестіру

3.3.3.11 педагогтың артынан музыкамен қайталау (ұзақ қадам, қысқа қадам)

4.3.3.11 музыкамен тікелей шоқырақтап қозғалу (жалаушамен, жалаусыз)

1.3.3.12 музыкамен аяқтың ұшымен қадамды, сигнал бойынша орнында тұрып секіруді кезектестіруге тырысу

2.3.3.12 музыкамен орнында тұрып секіру арқылы денемен сигнал бойынша еңкеюді және иілуді кезектестіру

3.3.3.12 ұзын қадамды, қысқа қадамды орындау (гүлмен, гүлсіз)

4.3.3.12 музыкамен жұптасып тікелей шоқырақтап қозғалу

1.3.3.13 музыкамен қозғалыстарды кезектілікпен орындауға тырысу (еркін қадам, аяқтың ұшымен қадам, жүгіру, секіру), сигнал бойынша қозғалысты өзгерту

2.3.3.13 музыкамен қимылдарды кезектілікпен орындау (еңкеюлер, басты бұру, қолды сермеу қимылы, денемен еңкею және иілу, секіру), сигнал бойынша қозғалысты өзгерту

3.3.3.13 музыкамен қимылдарды жұптасып кезектілікпен орындау (еркін қадам, аяқтың ұшымен қадам, жүгіру, секіру), сигнал бойынша қозғалысты өзгерту

4.3.3.13 музыкамен марштық қадамды, бүйірлік қадамды, сигнал бойынша шоқырақ қадамды кезектестіру

1.3.3.14 музыкамен еліктеу қимылдарын жасауға тырысу (балапан)

2.3.3.14 музыкамен еліктеу қимылдарын жасауға тырысу (мысық)

3.3.3.14 музыкамен қимылдарды жұптасып кезектілікпен орындау (еңкею, басты бұру, қолды сермеу қимылдары, денемен еңкею және иілу, секіру), сигнал бойынша қозғалысты өзгерту

4.3.3.14 музыкамен марштық қадамды, бүйірлік қадамды, сигнал бойынша шоқырақ қадамды кезектестіру

1.3.3.15 музыкамен еліктеу қимылдарын жасауға тырысу (әтеш)

2.3.3.15 музыкамен еліктеу қимылдарын жасауға тырысу (аю)

3.3.3.15 музыкамен еліктеу қимылдарын жасауға тырысу (автомобиль)

4.3.3.15 музыкамен марштық қадамды, бүйірлік қадамды, сигнал бойынша шоқырақ қадамды кезектестіру

1.3.3.16 музыкамен еліктеу қимылдарын жасауға тырысу (үйрек)

2.3.3.16 музыкамен еліктеу қимылдарын жасауға тырысу (қасқыр)

3.3.3.16 музыкамен еліктеу қимылдарын жасауға тырысу (поезд)

4.3.3.16 музыкамен марштық қадамды, бүйірлік қадамды, сигнал бойынша шоқырақ қадамды кезектестіру

1.3.3.17 музыкалық аспапта (музыкалық балға) музыкамен ойын қимылына еліктеуге тырысу

2.3.3.17 музыкалық аспапта (сылдырмақ) музыкамен ойын қимылына еліктеу

3.3.3.17 музыкамен еліктеу қимылдарын жасауға тырысу (ұшақ)

4.3.3.17 музыкалық аспапта (домбыра) музыкамен ойын қимылына еліктеуге тырысу

1.3.3.18 музыкалық аспапта (музыкалық балға) музыканы еркін түрде ойнауға тырысу

2.3.3.18 музыкалық аспапта (сылдырмақ) музыканы еркін түрде ойнауға тырысу

3.3.3.18 музыкалық аспапта (пианино) музыкамен ойын қимылына еліктеу

4.3.3.18 музыкалық аспапта (домбыра) музыканы еркін түрде ойнауға тырысу

1.3.3.19 музыкалық аспапта (қоңырау) музыкамен ойын қимылына еліктеуге тырысу

2.3.3.19 музыкалық аспапта (барабан) музыкамен ойын қимылына еліктеу

3.3.3.19 музыкалық аспапта (пианино) музыканы еркін түрде ойнау

4.3.3.19 музыкалық аспапта (сыбызғы) музыкамен ойын қимылына еліктеу

1.3.3.20 музыкалық аспапта (қоңырау) музыканы ойнауға тырысу

2.3.3.20 музыкалық аспапта (барабан) музыка шығарманың ырғақты бейнесін шығару

3.3.3.20 музыкалық аспапта (металлофон) музыканы еркін түрде ойнау

4.3.3.20 музыкалық аспапта (сыбызғы) музыканы еркін түрде ойнау

1.3.3.21 музыкалық аспапта (сылдырмақ) музыкамен ойын қимылына еліктеуге тырысу

2.3.3.21 музыкалық аспапта музыка шығарманың ырғақты бейнесін шығару (маракас)

3.3.3.21 музыкалық аспаптарда (фортепиано, металлофон) бір уақытта барлық сыныппен бірге
шығарманың ырғақты бейнесін орындау

4.3.3.21 музыкалық аспаптарда (домбыра, сыбызғы, үрмелі гармоника) бір уақытта бүкіл сыныппен музыканы еркін түрде ойнау

1.3.3.22 музыкалық аспапта (сылдырмақ) музыканы еркін түрде ойнауға тырысу

2.3.3.22 музыкалық аспаптарда (сылдырмақ, барабан, маракас) бір уақытта бүкіл сыныппен ойнау


4.3.3.22 музыкалық аспапта (фортепиано) бір саусақпен до1-до2 белгіленген пернелер бойынша гамма ойнау

1.3.3.23 музыкалық аспаптарда (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ) музыканы бір уақытта бүкіл сыныппен еркін түрде ойнау




      38. Бағдарлама Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Музыка және ырғақ" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарында әрбір бөлім бойынша жүзеге асырылатын оқу мақсаттарының көлемі көрсетілген.

      39. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсынымдық сипатта болады. Педагог өз мүмкіндіктерін ескере отырып, әр білім алушы үшін қолжетімді оқу мақсаттарын дербес анықтайды.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Музыка және ырғақ" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар

      1) 1-сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-тоқсан

1-2-ші апта: білім алушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің денем";
4-апта "Жеміс-жидектер"; 5-апта "Көкөністер";
6-апта "Менің ойыншықтарым";
7-апта "Менің отбасым"; 8-апта "Менің үйім"
9-апта "Менің мектебім"

1.1. Музыка тыңдау

1.1.1.1 музыкалық материалды тыңдау кезінде дұрыс отыру, тұру, тыңдау

1.1.1.2 мультфильмдерден ойналатын әуендерді тану

1.1.1.3 дыбыс күшінің өзгеруін байқау (қатты, ақырын)

1.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау (баяу, жылдам)

1.1.1.5 музыкалық шығарманың сипатын байқау (көңілді, мұңды)

1.1.1.7 музыкалық жанрды тыңдау (бесік жыры)

1.1.1.9 музыкалық аспаптарды (музыкалық балға) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

1.2. Ән айту

1.2.2.1 ән айтқан кезде дұрыс қалыпты қабылдауға тырысу – денеге және мойын бұлшықеттеріне күш түсірмей, иықты жазу арқылы отыру немесе тұру

1.2.2.2 әнді педагогпен бірге айтуға тырысу, педагогтың дауысын тыңдау

1.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у) әндетуге тырысу

1.2.2.4 педагогпен бірге тыныш, қалыпты қарқынмен және дауыспен, баяу, күш түсірмей ән айтуға тырысу

1.2.2.5 беттің бөліктерін (бет, ерін, мұрын, ауыз, көз, маңдай, қас) тану және көрсету

1.2.2.6 педагогпен бірге құстардың дыбыстарына еліктеу (балапан)

1.2.2.12 а – дауысты дыбыстағы әуендерді айтуға тырысу

1.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

1.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды тірек нүктелер бойынша орындау үшін сапта (шеңберде) өз орнына тұру

1.3.3.2 педагогпен бірге, қолыстасып, музыканының әуенімен шеңберді жабуға және ашуға тырысу

1.3.3.3 қол ұстасып, еркін қадаммен музыкамен шеңбер бойымен қозғалуға тырысу

1.3.3.6 бір-біріне кедергі жасамай, еркін қадаммен шеңбер бойымен, бір-бірден қозғалуға тырысу (ойыншықтармен, ойыншықтарсыз)

1.3.3.14 музыкамен қимылдарға еліктеуге тырысу (балапан)

1.3.3.17 музыкалық аспапта ойнайтын (музыкалық балға) музыкамен қимылдауға еліктеуге тырысу

1.3.3.18 музыкалық аспапта (музыкалық балға) музыканы еркін түрде ойнауға тырысу

2-тоқсан

1-апта "Менің киімдерім"; 2-апта "Менің аяқ киімдерім"; 3-апта "Азық-түлік";
4-апта "Шай ыдыстары"; 5-апта "Жиһаз";
6-апта "Жаңа жыл мерекесі"; 7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

1.1. Музыка тыңдау

1.1.1.1 музыкалық материалды тыңдау кезінде дұрыс отыру, тұру, тыңдау

1.1.1.2 мультфильмдерден ойналатын әуендерді тану

1.1.1.3 дыбыс күшінің өзгеруін байқау (қатты, ақырын)

1.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау (баяу, жылдам)

1.1.1.5 музыкалық шығарманың сипатын байқау (көңілді, мұңды)

1.1.1.7 музыкалық жанрды тыңдау (бесік жыры)

1.1.1.10 музыкалық аспаптарды (қоңырау, (асатаяқ)) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

1.1.1.12 музыкалық аспаптардың (музыкалық балға, қоңырау, (асатаяқ)) дыбысын есту арқылы ажырату

1.2. Ән айту

1.2.2.1 ән айтқан кезде дұрыс қалыпты қабылдауға тырысу – денеге және мойын бұлшықеттеріне күш түсірмей, иықты жазу арқылы отыру немесе тұру

1.2.2.2 әнді педагогпен бірге айтуға тырысу, педагогтың дауысын тыңдау

1.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у) әндетуге тырысу

1.2.2.4 педагогпен бірге тыныш, қалыпты қарқынмен және дауыспен, баяу, күш түсірмей ән айтуға тырысу

1.2.2.7 педагогпен бірге құстардың дыбыстарына еліктеу (әтеш)

1.2.2.9 педагогтың артынан бетке арналған артикуляциялық жаттығуды қайталауға тырысу

1.2.2.13 у – дауысты дыбыстағы әуендерді айтуға тырысу

1.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

1.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды тірек нүктелер бойынша орындау үшін сапта (шеңберде) өз орнында тұру

1.3.3.4 қол ұстасып, аяқтың ұшымен шеңбер бойымен музыкамен қозғалуға тырысу

1.3.3.7 музыкамен шеңбер бойымен, бір-біріне кедергі жасамай, аяқтың ұшымен қозғалуға тырысу

1.3.3.10 музыкамен еркін қадамды, сигнал бойынша аяқтың ұшымен қадамды кезектестіруге тырысу

1.3.3.15 музыкамен қимылға еліктеуге тырысу (әтеш)

1.3.3.19 музыкалық аспапта (қоңырау) ойын музыкасымен қозғалуға еліктеуге тырысу

1.3.3.20 музыкалық аспаптағы (қоңырау) музыканы ойнауға тырысу

3-тоқсан

1-апта "Қысқы ойындар"; 2-апта "Қысқы киімдер және аяқ киімдер"; 3-апта "Үй жануарлары"; 4-апта "Жабайы жануарлар" 5-апта "Үй құстары"; 6-апта "Жабайы құстар";
7-апта "Көлік";
8-апта "Аналар мерекесі"; "Наурыз мерекесі"

1.1. Музыка тыңдау

1.1.1.1 музыкалық материалды тыңдау кезінде дұрыс отыру, тұру, тыңдау

1.1.1.2 мультфильмдерден ойналатын әуендерді тану

1.1.1.3 дыбыс күшінің өзгеруін байқау (қатты, ақырын)

1.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау (баяу, жылдам)

1.1.1.6 музыкалық шығарманың сипатын ажырату (көңілді, мұңды)

1.1.1.8 музыкалық жанрды тану (бесік жыры)

1.1.1.11 музыкалық аспаптарды (сылдырмақ, (асатаяқ)) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

1.1.1.13 музыкалық аспаптардың (музыкалық балға, сылдырмақ) дыбысын есту арқылы ажырату

1.1.1.14 музыкалық аспаптардың (қоңырау, сылдырмақ, (асатаяқ)) дыбысын есту арқылы ажырату

1.2. Ән айту

1.2.2.1 ән айтқан кезде дұрыс қалыпты қабылдауға тырысу – денеге және мойын бұлшықеттеріне күш түсірмей, иықты жазу арқылы отыру немесе тұру

1.2.2.2 әнді педагогпен бірге айтуға тырысу, педагогтың дауысын тыңдау

1.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у) әндетуге тырысу

1.2.2.4 педагогпен бірге тыныш, қалыпты қарқынмен және дауыспен, баяу, күш түсірмей ән айтуға тырысу

1.2.2.8 педагогпен бірге құстардың дыбыстарына еліктеу (үйрек)

1.2.2.10 педагогтың артынан ерінге арналған артикуляциялық жаттығуды қайталауға тырысу

1.2.2.14 о – дауысты дыбыстағы әуендерді айтуға тырысу

1.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

1.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды тірек нүктелер бойынша орындау үшін сапта (шеңберде) өз орнына тұру

1.3.3.5 қол ұстасып, аяқтың ұшымен шеңбер бойымен музыкамен қимылдауға тырысу

1.3.3.8 музыкамен шеңбер бойымен, бір-біріне кедергі келтірмей, аяқтың ұшымен жүгіруге тырысу (ойыншықпен, ойыншықсыз)

1.3.3.11 музыкамен еркін қадамды, сигнал бойынша жүгіруді кезектестіруге тырысу

1.3.3.16 музыкамен қимылға еліктеуге тырысу (үйрек)

1.3.3.21 музыкалық аспаптағы (сылдырмақ) ойын музыкасымен қозғалуға еліктеуге тырысу

1.3.3.22 музыкалық аспаптағы (сылдырмақ) музыканы еркін түрде ойнауға тырысу

4-тоқсан

1-апта "Ағаштар"; 2-апта "Гүлдер"; 3-апта "Жәндіктер"; 4-апта "Көктемге арналған киімдер";
5-апта "Балықтар"; 6-апта "Жеміс-жидектер"; 7-апта "Көкөністер"; 8-апта "Жидектер"; 9-апта "Жазға арналған киімдер"; "Балалардың жазғы ойындары"

1.1. Музыка тыңдау

1.1.1.1 музыкалық материалды тыңдау кезінде дұрыс отыру, тұру, тыңдау

1.1.1.2 мультфильмдерден ойналатын әуендерді тану

1.1.1.3 дыбыс күшінің өзгеруін байқау (қатты, ақырын)

1.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау (баяу, жылдам)

1.1.1.6 музыкалық шығарманың сипатын ажырату (көңілді, мұңды)

1.1.1.8 музыкалық жанрды тану (бесік жыры)

1.1.1.15 музыкалық аспаптардың (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ) дыбысын есту арқылы ажырату

1.2. Ән айту

1.2.2.1 ән айтқан кезде дұрыс қалыпты қабылдауға тырысу – денеге және мойын бұлшықеттеріне күш түсірмей, иықты жазу арқылы отыру немесе тұру

1.2.2.2 әнді педагогпен бірге айтуға тырысу, педагогтың дауысын тыңдау

1.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у) әндетуге тырысу

1.2.2.4 педагогпен бірге тыныш, қалыпты қарқынмен және дауыспен, баяу, күш түсірмей ән айтуға тырысу

1.2.2.11 педагогтың артынан тілге арналған артикуляциялық жаттығуды қайталауға тырысу

1.2.2.14 о – дауысты дыбыстағы әуендерді айтуға тырысу

1.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

1.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды тірек нүктелер бойынша орындау үшін сапта (шеңберде) өз орнына тұру

1.3.3.9 шеңбер бойымен қозғалуға тырысу, бір-бірден, бір-біріне кедергі жасамай, шағын секірулермен (ойыншықпен, ойыншықсыз)

1.3.3.12 музыкамен аяқтың ұшымен қадамды, сигнал бойынша орнында секіруді кезектестіруге тырысу

1.3.3.13 музыкамен қозғалыстарды кезектестіріп орындауға тырысу (еркін қадам, аяқтың ұшымен қадам, жүгіру, секіру), сигнал бойынша қозғалысты өзгерту

1.3.3.23 музыкалық аспаптарда (музыкалық балға, қоңырау, сылдырмақ) бір уақытта бүкіл сыныппен музыкамен еркін түрде ойнауға тырысу

      2) 2-сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-тоқсан

1-2-ші апта білім алушыларды бақылау және тексеру;
3-апта "Мен және менің отбасым"; 4-апта "Менің денем. Мен - ұлмын, мен - қызбын";
5-апта "Көкөністер";
6-апта "Жеміс-жидектер"; 7-апта "Менің ойыншықтарым";
8-апта "Менің үйім";
9-апта "Менің мектебім"

2.1. Музыка тыңдау

2.1.1.1музыкалық шығарманы дұрыс отырып соңына дейін мұқият тыңдау

2.1.1.2 балалар әндерінен ойналатын таныс әуендерді тану

2.1.1.3 дыбыс күшінің өзгеруін ажырату (қатты, ақырын)

2.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын ажырату (баяу, жылдам)

2.1.1.5 музыкалық шығарманың сипатын тану (көңілді, мұңды)

2.1.1.7 музыкалық жанрды (ән) тыңдау

2.1.1.9 музыкалық аспаптарды (сылдырмақ) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

2.2. Ән айту

2.2.2.1 ән айтуды орындау кезінде өз орнын тану, дұрыс отыру, тұру

2.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, әуеннің басталуын және аяқталуын сезу

2.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у, и, э, ы) әндетуге тырысу, әндетуді уақытында бастау және аяқтау

2.2.2.4 әннің сипатын тану (көңілді, мұңды)

2.2.2.5 беттің бөліктерін көрсету және атау (бет, ерін, мұрын, ауыз, көз, маңдай, қас)

2.2.2.6 педагогпен бірге жануарлардың дыбыстарына еліктеу (мысық)

2.2.2.11 и –дауысты дыбыстағы әуендерді айту

2.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

2.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапта өз орнында (шахмат тәртібімен) тұру

2.3.3.2 музыкамен бос жерге жылжу және дыбыстық сигнал бойынша өз орындарында тұру

2.3.3.3 музыкамен қозғалу, әуен дыбысының басы мен соңына дейін әрекет ету

2.3.3.4 музыкамен қозғалысты уақтылы бастау және аяқтау

2.3.3.5 педагогтың артынан музыкаға басты еңкейтуді және бұруды орындау (лентамен, лентасыз)

2.3.3.14 музыкамен қимылдарға еліктеу (мысық)

2.3.3.17 музыкалық аспаптағы (сылдырмақ) ойын музыкасымен қозғалуға еліктеу

2.3.3.18 музыкалық аспаптағы (сылдырмақ) музыканы еркін түрде ойнау

2-тоқсан

1-апта "Менің киімдерім"; 2-апта "Менің аяқ киімдерім"; 3-апта "Азық-түлік";
4-апта "Шай ыдыстары"; 5-апта "Жиһаз";
6-апта "Жаңа жыл мерекесі"; 7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

2.1. Музыка тыңдау

2.1.1.1музыкалық шығарманы дұрыс отырып соңына дейін мұқият тыңдау

2.1.1.2 балалар әндерінен ойналатын таныс әуендерді тану

2.1.1.3 дыбыс күшінің өзгеруін ажырату (қатты, ақырын)

2.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын ажырату (баяу, жылдам)

2.1.1.5 музыкалық шығарманың сипатын тану (көңілді, мұңды)

2.1.1.7 музыкалық жанрды (ән) тыңдау

2.1.1.10 музыкалық аспаптарды (барабан) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

2.1.1.12 музыкалық аспаптардың (барабан, сылдырмақ) дыбысын есту арқылы ажырату

2.1.1.14 музыкалық аспаптардың (барабан, музыкалық балға, қоңырау) дыбысын есту арқылы ажырату

2.2. Ән айту

2.2.2.1 ән айту кезінде өз орнын тану, дұрыс отыру, тұру

2.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, әуеннің басталуын және аяқталуын сезу

2.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у, и, э, ы) әндетуге тырысу, әндетуді уақытында бастау және аяқтау

2.2.2.4 әннің сипатын тану (көңілді, мұңды)

2.2.2.7 педагогпен бірге жануарлардың дыбыстарына еліктеу (қасқыр)

2.2.2.11 и – дауысты дыбысындағы әуендерді айту

2.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

2.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапта өз орнында (шахмат тәртібімен) тұру

2.3.3.2 музыкамен бос жерге жылжу және дыбыстық сигнал бойынша өз орындарында тұру

2.3.3.3 музыкамен қозғалу, әуен дыбысының басы мен соңына дейін әрекет ету

2.3.3.6 педагогтың артынан музыкаға қолды сермеу қимылдарын орындау (лентамен, лентасыз)

2.3.3.7 баяу музыкамен басты еңкейтуді және бұруды, ал жылдам музыкамен қолды жылдам сермеу қимылдарын орындау (лентамен, лентасыз)

2.3.3.11 музыкамен басты еңкейтуді, бұруды және сигнал бойынша қолды сермеу қимылдарын кезектестіру

2.3.3.16 музыкамен қимылдарға еліктеу (қасқыр)

2.3.3.19 музыкалық аспаптағы (барабан) ойын музыкасымен қозғалуға еліктеу

2.3.3.20 музыкалық аспапта (барабан) музыка шығарманың ырғақты бейнесін шығару

3-тоқсан

1-апта "Қысқы ойындар" 2-апта "Қысқы киімдер және аяқ киімдер"
3-апта "Үй жануарлары" 4-апта "Үй құстары"
5-апта "Жабайы жануарлар" 6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік"
8-апта "Аналар мейрамы"
9 апта "Наурыз мейрамы"

2.1. Музыка тыңдау

2.1.1.1музыкалық шығарманы дұрыс отырып соңына дейін мұқият тыңдау

2.1.1.2 балалар әндерінен ойналатын таныс әуендерді тану

2.1.1.3 дыбыс күшінің өзгеруін ажырату (қатты, ақырын)

2.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын ажырату (баяу, жылдам)

2.1.1.5 музыкалық шығарманың сипатын тану (көңілді, мұңды)

2.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын байқау (қысқа, ұзақ)

2.1.1.8 музыкалық жанрды (ән) тану

2.1.1.11 музыкалық аспаптарды (маракас (тайтұяқ)) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану у

2.1.1.13 музыкалық аспаптардың (барабан, сылдырмақ, маракас (тайтұяқ)) дыбысын есту арқылы ажырату

2.2. Ән айту

2.2.2.1 ән айту кезінде өз орнын тану, дұрыс отыру, тұру

2.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, әуеннің басталуын және аяқталуын сезу

2.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у, и, э, ы) әндетуге тырысу, әндетуді уақытында бастау және аяқтау

2.2.2.4 әннің сипатын тану (көңілді, мұңды)

2.2.2.8 педагогпен бірге жануарлардың дыбыстарына еліктеу (аю)

2.2.2.9 ән айту алдында педагогтың артынан артикуляциялық жаттығуды қайталау

2.2.2.10 педагогтың артынан тыныс алу жаттығуларын қайталау

2.2.2.13 ы – дауысты дыбысындағы әуендерді айту

2.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

2.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапта өз орнында тұру (шахмат тәртібі)

2.3.3.2 музыкамен бос жерге жылжу және дыбыстық сигнал бойынша өз орындарына тұру

2.3.3.4 музыкамен қимылды уақтылы бастау және аяқтау

2.3.3.8 педагогтың артынан музыкамен денемен еңкеюді және иілуді орындау (лентамен, лентасыз)

2.3.3.9 педагогтың артынан музыкамен орнында тұрып секіру қимылдарын орындау (лентамен, лентасыз)

2.3.3.12 музыкамен еңкеюді және сигнал бойынша орнында тұрып секірумен және денемен иілуді кезектестіру

2.3.3.15 музыкамен жануарлар қимылдарына еліктеу (аю)

2.3.3.21 музыкалық аспапта музыка шығарманың ырғақты бейнесін шығару (маракас)

4-тоқсан

1-апта "Ағаштар"; 2-апта "Гүлдер"; 3-апта "Жәндіктер"; 4-апта "Көктемге арналған киімдер";
5-апта "Балықтар"; 6-апта "Жемістер"; 7-апта; "Көкөністер"; 8-апта "Жидектер"; 9-апта "Жазға арналған киімдер"; "Балалардың жазғы ойындары"

2.1. Музыка тыңдау

2.1.1.1музыкалық шығарманы дұрыс отырып соңына дейін мұқият тыңдау

2.1.1.2 балалар әндерінен ойналатын таныс әуендерді тану

2.1.1.3 дыбыс күшінің өзгеруін ажырату (қатты, ақырын)

2.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын ажырату (баяу, жылдам)

2.1.1.5 музыкалық шығарманың сипатын тану (көңілді, мұңды)

2.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын байқау (қысқа, ұзақ)

2.1.1.8 музыкалық жанрды (ән) тану

2.1.1.15 музыкалық аспаптардың (барабан, сылдырмақ, маракас, музыкалық балға, қоңырау) дыбысын есту арқылы ажырату

2.2. Ән айту

2.2.2.1 ән айту кезінде өз орнын тану, дұрыс отыру, тұру

2.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, әуеннің басталуын және аяқталуын сезу

2.2.2.3 педагогпен бірге дауысты дыбыстарды (а, о, у, и, э, ы) әндетуге тырысу, әндетуді уақытында бастау және аяқтау

2.2.2.4 әннің сипатын тану (көңілді, мұңды)

2.2.2.9 ән айту алдында педагогтың артынан артикуляциялық жаттығуды қайталау

2.2.2.13 ы – дауысты дыбысындағы әуендерді айту

2.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

2.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапта өз орнында (шахмат тәртібімен) тұру

2.3.3.2 музыкамен бос жерге жылжу және дыбыстық сигнал бойынша өз орындарына тұру

2.3.3.4 музыкамен қимылды уақтылы бастау және аяқтау

2.3.3.10 педагогтың артынан музыкамен би қимылын орындау (денемен бұрылу арқылы жартылай отыру)

2.3.3.13 музыкамен қимылдарды кезектілікпен орындау (еңкею, басты бұру, қолды сермеу қимылы, денемен еңкею және иілу, секіру), сигнал бойынша қозғалысты өзгерту

2.3.3.22 музыкалық аспаптарда (сылдырмақ, барабан, маракас) бір мезгілде бүкіл сыныппен еркін түрде ойнау

      3) 3-сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-тоқсан

1-2-апта білім алушыларды бақылау және тексеру;
3-апта "Мен және менің отбасым"
4-апта "Менің денем. Мен - ұлмын, мен - қызбын"
5-апта "Көкөністер" 6-апта "Жеміс-жидектер" 7-апта "Менің сүйікті ойындарым" 8-апта "Менің үйім"
9-апта "Менің мектебім"

3.1. Музыка тыңдау

3.1.1.1 музыка тыңдау мәдениетін орындау (алаңдау, шығарманы соңына дейін тыңдау)

3.1.1.2 фрагменттерден таныс шығармаларды тану

3.1.1.3 дыбыс күшінің өзгерістерін байқау және атау (қатты, ақырын)

3.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау және атау (баяу, жылдам)

3.1.1.5 дыбыстардың биіктігі бойынша өзгеруімен (төмен, жоғары) музыкалық мәнерліліктің әртүрлі құралдарын байқау

3.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын ажырату (қысқа, ұзақ)

3.1.1.7 музыкалық жанрды (би) тыңдау

3.1.1.10 музыкалық аспаптарды (пианино) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

3.2. Ән айту

3.2.2.1 ән айтқан кезде дене мүсінін дұрыс ұстау

3.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, таныс әндерді тану және иллюстрация арқылы атау және көрсету

3.2.2.3 дауысты дыбыстарды (а, о, у) дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты) әндету

3.2.2.5 бет пен дененің бөліктерін көрсету және атау (бет, ерін, мұрын, ауыз, көз, маңдай, қас, құлақ, бас, мойын, иық, кеуде, іш, арқа, қол, шынтақ, қолдың білезігі, алақан, саусақтар, аяқ, тізе, табан, аяқтың ұшы, өкше)

3.2.2.6 педагогпен бірге көлік дыбыстарына еліктеу (автомобиль)

3.2.2.9 ән айту алдында артикуляциялық жаттығуларды орындау

3.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

3.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапқа тұрып, бастапқы қалыпқа тұру

3.3.3.2 жұптасып тұру, өзінің жұбын тану

3.3.3.3 музыкамен еркін қадаммен шеңбер бойымен жұптасып қозғалу

3.3.3.7 музыкамен бір-біріне қарама-қарсы жұпта басты еңкейтуді және бұруды орындау

3.3.3.15 педагогпен бірге көлік қимылдарына еліктеу (автомобиль)

3.3.3.18 музыкалық аспаптағы (пианино) ойын музыкасымен қозғалуға еліктеу

2-тоқсан

1-апта "Менің киімдерім" 2-апта "Менің аяқ киімдерім" 3-апта "Азық-түлік";
4-апта "Шай ыдыстары"; 5-апта "Жиһаз"
6-апта "Жаңа жыл мерекесі"; 7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

3.1. Музыка тыңдау

3.1.1.1 музыка тыңдау мәдениетін орындау (алаңдау, шығарманы соңына дейін тыңдау)

3.1.1.2 фрагменттерден таныс шығармаларды тану

3.1.1.3 дыбыс күшінің өзгерістерін байқау және атау (қатты, ақырын)

3.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау және атау (баяу, жылдам)

3.1.1.5 дыбыстардың биіктігі бойынша өзгеруімен (төмен, жоғары) музыкалық мәнерліліктің әртүрлі құралдарын байқау

3.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын ажырату (қысқа, ұзақ)

3.1.1.11 музыкалық аспаптарды (металлофон) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

3.2. Ән айту

3.2.2.1 ән айтқан кезде дене мүсінін дұрыс ұстау

3.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, таныс әндерді тану және иллюстрация арқылы атау және көрсету

3.2.2.7 педагогпен бірге көлік дыбыстарына еліктеу (автомобиль)

3.2.2.9 ән айту алдында артикуляциялық жаттығуларды орындау

3.2.2.11 а – дауысты дыбысындағы әуендерді әртүрлі дауыс күшімен (қатты, ақырын) айту

3.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

3.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапқа тұрып, бастапқы қалыпқа тұру

3.3.3.4 музыкамен аяқтың ұшымен шеңбер бойымен жұптасып қозғалу

3.3.3.8 музыкамен бір-біріне қарама-қарсы жұпта қолды сермеу қимылын орындау

3.3.3.11 педагогтың артынан музыкамен қайталау (ұзақ қадам, қысқа қадам), (гүлмен, гүлсіз)

3.3.3.16 музыкамен көлік қозғалыстарына еліктеу (поезд)

3.3.3.20 музыкалық аспапта (металлофон) музыкамен еркін түрде ойнау

3-тоқсан

1-апта "Қысқы ойындар" 2-апта "Қысқы киімдер және аяқ киімдер";
3-апта "Үй жануарлары"; 4-апта "Үй құстары"; 5-апта "Жабайы жануарлар"; 6-апта "Жабайы құстар";
7-апта "Көлік";
8-апта "Аналар мейрамы"; 9 апта "Наурыз мейрамы"

3.1. Музыка тыңдау

3.1.1.1 музыка тыңдау мәдениетін орындау (алаңдау, шығарманы соңына дейін тыңдау)

3.1.1.2 фрагменттерден таныс шығармаларды тану

3.1.1.3 дыбыс күшінің өзгерістерін байқау және атау (қатты, ақырын)

3.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау және атау (баяу, жылдам)

3.1.1.5 дыбыстардың биіктігі бойынша өзгеруімен (төмен, жоғары) музыкалық мәнерліліктің әртүрлі құралдарын байқау

3.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын ажырату (қысқа, ұзақ)

3.1.1.8 жеке музыкалық жанрларды тану (бесік жыры, би)

3.1.1.12 музыкалық аспаптардың (пианино, металлофон) үндерін ажырату: үлгісі бойынша, атауы және дыбысталуы бойынша

3.1.1.13 музыкалық аспаптардың (пианино, барабан, сылдырмақ, маракас (тайтұяқ) ) дыбысын есту арқылы ажырату

3.2. Ән айту

3.2.2.1 ән айтқан кезде дене мүсінін дұрыс ұстау

3.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, таныс әндерді тану және иллюстрация арқылы атау және көрсету

3.2.2.4 дирижерлік қимылды тану (назар аудару, бастау, ән айту)

3.2.2.8 педагогпен бірге көлік дыбыстарына еліктеу (ұшақ)

3.2.2.9 ән айту алдында артикуляциялық жаттығуларды орындау

3.2.2.12 у – дауысты дыбысындағы әуендерді әртүрлі дауыс күшімен (қатты, ақырын) айту

3.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

3.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапқа тұрып, бастапқы қалыпқа тұру

3.3.3.2 жұптасып тұру, өз жұбын тану

3.3.3.5 музыкамен шеңбер бойымен жұп болып аяқтың ұшымен жүгіру

3.3.3.9 бір-біріне қарама-қарсы жұпта музыкамен орнында тұрып секіру қимылдарын орнындау

3.3.3.12 қимылдарды орындау (қысқа қадам, ұзын қадам) (гүлмен, гүлсіз)

3.3.3.17 музыкамен көлік қозғалыстарына еліктеу (ұшақ)

3.3.3.19 музыкалық аспапта (пианино) музыкамен еркін түрде ойнау

4-тоқсан

1-апта "Ағаштар"; 2-апта "Гүлдер"; 3-апта "Жәндіктер"; 4-апта "Көктемге арналған киімдер";
5-апта "Балықтар"; 6-апта "Жемістер"; 7-апта "Көкөністер"; 8-апта "Жидектер"; 9-апта "Жазға арналған киімдер"; "Балалардың жазғы ойындары"

3.1. Музыка тыңдау

3.1.1.1 музыка тыңдау мәдениетін орындау (алаңдау, шығарманы соңына дейін тыңдау)

3.1.1.2 фрагменттерден таныс шығармаларды тану

3.1.1.3 дыбыс күшінің өзгерістерін байқау және атау (қатты, ақырын)

3.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын байқау және атау (баяу, жылдам)

3.1.1.5 дыбыстардың биіктігі бойынша өзгеруімен (төмен, жоғары) музыкалық мәнерліліктің әртүрлі құралдарын байқау

3.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын ажырату (қысқа, ұзақ)

3.1.1.9 жеке музыкалық жанрларды тану (ән, би)

3.1.1.14 музыкалық аспаптардың (металлофон, барабан, сыбызғы, маракас (тайтұяқ)) дыбысын есту арқылы ажырату

3.2. Ән айту

3.2.2.1 ән айтқан кезде дене мүсінін дұрыс ұстау

3.2.2.2 педагогпен бірге дауысты дыбыстар мен бұындарды созып әндету, таныс әндерді тану және иллюстрация арқылы атау және көрсету

3.2.2.9 ән айту алдында артикуляциялық жаттығуларды орындау

3.2.2.10 педагогтың артынан еліктеуші тыныс алу жаттығуларын қайталау

3.2.2.13 о – дауысты дыбысындағы әуендерді әртүрлі дауыс күшімен (қатты, ақырын) айту

3.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

3.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларды орындау үшін сапқа тұрып, бастапқы қалыпқа тұру

3.3.3.2 жұптасып тұру, өз жұбын тану

3.3.3.6 музыкамен бір-біріне қарама-қарсы жерде жұппен секіру

3.3.3.10 бір-біріне қарама-қарсы жұпта музыкаға денені бұрып жартылай отыруды орындау (гүлмен, гүлсіз)

3.3.3.13 музыкамен қимылдарды жұп болып кезектілікпен орындау (еркін қадам, аяқтың ұшымен қадам, жүгіру, секіру), сигнал бойынша қозғалысты өзгерту

3.3.3.14 музыкамен қимылдарды жұп болып кезектілікпен орындау (еңкею, басты бұру, қолмен сермеу қимылдары, денемен еңкею және иілу), сигнал бойынша қозғалысты өзгерту

3.3.3.21 музыкалық аспаптарда (фортепиано, металлофон) бір уақытта барлық сыныппен бірге шығарманың ырғақты бейнесін орындау

      4) 4-сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-тоқсан

1-2 апта білім алушыларды бақылау және қадағалау; 3-апта "Мен және менің отбасым"; 4-апта "Менің денем. Мен - ұлмын, мен – қызбын";
5-апта "Көкөністер"; 6-апта "Жеміс-жидектер"; 7-апта "Менің сүйікті ойындарым"; 8-апта "Менің үйім";
9-апта "Менің мектебім"

4.1. Музыка тыңдау

4.1.1.1 музыкалық шығарманы тыңдау, музыканың көңіл-күйін, сипатын дұрыс сезіну

4.1.1.2 кіріспе арқылы таныс шығармаларды тану

4.1.1.3 дыбыс күшінің өзгерістерін тану, атау (қатты, ақырын)

4.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын тану және атау (баяу, жылдам)

4.1.1.5 дыбыстардың биіктігі бойынша өзгеруімен (төмен, жоғары) музыкалық мәнерліліктің әртүрлі құралдарын ажырату

4.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын байқау және ажырату (қысқа, ұзақ)

4.1.1.7 музыкалық жанрды (марш) тыңдау

4.1.1.11 музыкалық аспаптарды (домбыра) үлгісі бойынша, атауы және дыбысталуы бойынша тану

4.2. Ән айту

4.2.2.1 ән айтуға тұру және дайындалу

4.2.2.2 "и" дыбысына әуендерді әндету, дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты)

4.2.2.5 ойыншықтардың дене бөліктерін тану және көрсету (бас, мойын, кеуде, арқа, іш, қол, қолдың білезігі, аяқ, тізе, табан)

4.2.2.8 ән айту алдында көрсету бойынша артикуляциялық жаттығуды орындау

4.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

4.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығуларға тұру және дайындалу

4.3.3.2 музыкамен шеңбер бойымен бір-бірден қозғалу және сигнал бойынша жұптасып тұру

4.3.3.4 бір орында тұрып, музыкаға марш қадамын орындау (жалаушамен, жалаусыз)

4.3.3.5 музыкаға марш қадамын орындап алға жылжу (жалаушамен, жалаусыз)

4.3.3.17 музыкалық аспапта (домбыра) ойын музыкасының қимылдарына еліктеу

4.3.3.18 музыкалық аспапта (домбыра) музыкамен еркін түрде ойнау

2-тоқсан

1-апта "Менің киімдерім"; 2-апта "Менің аяқ киімдерім"; 3-апта "Азық-түлік";
4-апта "Шай ыдыстары"; 5-апта "Жиһаз";
6-апта "Жаңа жыл мерекесі"; 7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

4.1. Музыка тыңдау

4.1.1.1 музыкалық шығарманы тыңдау, музыканың көңіл-күйін, сипатын дұрыс сезіну

4.1.1.2 кіріспе арқылы таныс шығармаларды тану

4.1.1.3 дыбыс күшінің өзгерістерін тану, атау (қатты, ақырын)

4.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын тану және атау (баяу, жылдам)

4.1.1.5 дыбыстардың биіктігі бойынша өзгеруімен (төмен, жоғары) музыкалық мәнерліліктің әртүрлі құралдарын ажырату

4.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын байқау және ажырату (қысқа, ұзақ)

4.1.1.8 жеке музыкалық жанрларды (ән, марш) тану

4.1.1.12 музыкалық аспаптарды (сыбызғы) үлгісі бойынша, атауы және дыбысьталуы бойынша тану

4.1.1.14 музыкалық аспаптардың (домбыра, сыбызғы) дыбысын есту арқылы ажырату

4.2. Ән айту

4.2.2.1 ән айтуға тұру және дайындалу

4.2.2.2 "и" дыбысына әуендерді әндету, дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты)

4.2.2.3 "э" дыбысына әуендерді әндету, дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты)

4.2.2.8 ән айту алдында көрсету бойынша артикуляциялық жаттығуды орындау

4.2.2.10 педагогпен бірге кысқа қарапайым әндерді айту

4.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

4.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығулар жасауға орнында тұру және дайындалу

4.3.3.6 музыкамен жұптасып алға жылжу үшін марш қадамын орындау

4.3.3.7 музыкамен бүйірлік қадаммен қозғалу (жалаушамен, жалаусыз)

4.3.8 музыкамен бүйірлік қадаммен жұптасып қозғалуға тырысу

4.3.3.19 музыкалық аспапта (сыбызғы) ойын музыкасының қимылдарына еліктеу

4.3.3.20 музыкалық аспапта (сыбызғы) музыкамен еркін түрде ойнау

3-тоқсан

1-апта "Қысқы ойындар"; 2-апта "Қысқы киімдер және аяқ киімдер";
3-апта "Үй жануарлары";
4-апта "Үй құстары"
5-апта "Жабайы жануарлар"; 6-апта "Жабайы құстар";
7-апта "Көлік";
8-апта "Аналар мерекесі";
9 апта "Наурыз мерекесі"

4.1. Музыка тыңдау

4.1.1.1 музыкалық шығарманы тыңдау, музыканың көңіл-күйін, сипатын дұрыс сезіну

4.1.1.2 кіріспе арқылы таныс шығармаларды тану

4.1.1.3 дыбыс күшінің өзгерістерін тану, атау (қатты, ақырын)

4.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын тану және атау (баяу, жылдам)

4.1.1.5 дыбыстардың биіктігі бойынша өзгеруімен (төмен, жоғары) музыкалық мәнерліліктің әртүрлі құралдарын ажырату

4.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын байқау және ажырату (қысқа, ұзақ)

4.1.1.9 жеке музыкалық жанрларды (би, марш) тану

4.1.1.13 музыкалық аспаптарды (үрмелі гармоника) үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

4.1.1.15 музыкалық аспаптардың (домбыра, үрмелі гармоника) дыбысын есту арқылы ажырату

4.1.1.16 музыкалық аспаптардың (сыбызғы, үрмелі гармоника) дыбысын есту арқылы ажырату

4.2. Ән айту

4.2.2.1 ән айтуға тұру және дайындалу

4.2.2.2 "и" дыбысына әуендерді әндету, дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты)

4.2.2.3 "э" дыбысына әуендерді әндету, дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты)

4.2.2.6 педагогпен бірге музыкалық аспаптың (барабан) дыбыстарына еліктеу

4.2.2.8 ән айту алдында көрсету бойынша артикуляциялық жаттығуды орындау

4.2.2.9 педагогтың артынан музыкалық сүйемелдеумен тыныс алу жаттығуларын орындау

4.2.2.11 до1-ля1 диапозонында педагогпен бірге кысқа қарапайым әндерді айту (соло, хормен)

4.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

4.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығулар жасауға орнында тұру және дайындалу

4.3.3.3 отырудағы, толықтай бойымен тұрғандағы қимылдарды (төмен, жоғары) ажырату

4.3.3.9 музыкамен бүйірімен шоқырақтап қозғалу (жалаушамен, жалаусыз)

4.3.3.10 музыкамен жұптасып бүйірімен шоқырақтап қозғалу

4.3.3.11 музыкамен тігінен шоқырақтап қозғалу (жалаушамен, жалаусыз)

4.3.3.12 музыкамен жұптасып тігінен шоқырақтап қозғалу

4.3.3.21 музыкалық аспаптарда (домбыра, сыбызғы, үрмелі гармоника) музыкамен бір мезгілде бүкіл сыныппен еркін түрде ойнау

4-тоқсан

1-апта "Ағаштар"; 2-апта "Гүлдер"; 3-апта "Жәндіктер"; 4-апта "Көктемге арналған киімдер";
5-апта "Балықтар"; 6-апта "Жемістер"; 7-апта "Көкөністер" 8-апта "Жидектер"; 9-апта "Жазға арналған киімдер"; "Балалардың жазғы ойындары"

4.1. Музыка тыңдау

4.1.1.1 музыкалық шығарманы тыңдау, музыканың көңіл-күйін, сипатын дұрыс сезіну

4.1.1.2 кіріспе арқылы таныс шығармаларды тану

4.1.1.3 дыбыс күшінің өзгерістерін тану, атау (қатты, ақырын)

4.1.1.4 музыкалық шығарманың мәнерлі құралдарын тану және атау (баяу, жылдам)

4.1.1.5 дыбыстардың биіктігі бойынша өзгеруімен (төмен, жоғары) музыкалық мәнерліліктің әртүрлі құралдарын ажырату

4.1.1.6 музыкалық шығарманың дыбысталу ұзақтығын байқау және ажырату (қысқа, ұзақ)

4.1.1.10 жеке музыкалық жанрларды (ән, би, марш) тану

4.1.1.17 музыкалық аспаптардың (домбыра, сыбызғы, үрмелі гармоника) дыбысын есту арқылы ажырату

4.1.1.18 музыкалық аспаптардың (домбыра, сыбызғы, үрмелі гармоника, пианино, металлофон) дыбысын есту арқылы ажырату

4.2. Ән айту

4.2.2.1 ән айтуға тұру және дайындалу

4.2.2.4 ы" дыбысына әуендерді әндету, дыбыстың түрлі күшімен (ақырын, қатты)

4.2.2.7 педагогпен бірге музыкалық аспаптың (сыбызғы) дыбысына еліктеу

4.2.2.8 ән айту алдында көрсету бойынша артикуляциялық жаттығуды орындау

4.2.2.12 педагогпен бірге қарапайым, кысқа әндерді айту

4.3. Музыкалық-ырғақты жаттығулар

4.3.3.1 музыкалық-ырғақты жаттығу жасауға орнында тұру және дайындалу

4.3.3.13 музыкамен марштық қадамды, бүйірлік қадамды, сигнал бойынша бүйірімен шоқырақтауды кезектестіру

4.3.3.14 музыкамен марштық қадамды, бүйірлік қадамды, сигнал бойынша тікелей шоқырақтауды кезектестіру

4.3.3.15 музыкамен марштық қадамды, бүйірлік қадамды, бүйірлік қадамды, сигнал бойынша тікелей шоқырақтауды кезектестіру бойынша қимылдарды орындау

4.3.3.16 музыкамен марштық қадамды, бүйірлік қадамды, бүйірлік қадамды, сигнал бойынша тікелей шоқырақтауды кезектестіру бойынша жұптасқан қимылдарды орындау

4.3.3.22 музыкалық аспапта (фортепиано) бір саусақпен белгіленген до1-до2 пернелері бойынша гамманы ойнау

  бұйрығына
24-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
321 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Бағдарламаның мақсаты – бастапқы бейнелеу қабілеттері мен дағдылардың, оқушыларға қолжетімді бейнелеу және сәндік өнер түрлерін қабылдау, жинақталған бейнелеу өнерінің тәжірибесін оқу және өмірлік жағдайларда пайдалану жүйесін қалыптастыру.

      3. Бағдарламаның оқу мақсаттары:

      1) қарапайым бейнелеу қабілеттері мен дағдыларын әртүрлі бейнелеу техникасында қалыптастыру және алған дағдыларын практикалық-маңызды әрекеттерде қолдану;

      2) пластикалық материалдарды қолдану және олардан пішіндер жасау дағдыларын қалыптастыру және дамыту;

      3) аппликация жасауға арналған формаларды дұрыс орналастыру және жапсыру дағдыларын қалыптастыру;

      4) бейнелеу әрекеті процесінде сөйлеудің сүйемелдеу және реттеуші функцияларын дамыту.

      4. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:

      1) көру-қозғалыс координациясын дамыту;

      2) бейнелейтін заттарды жан-жақты зерттеу (полисенсорлық негізде), қоршаған ортадағы заттарды салыстыру, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарды табу қабілеттерін қалыптастыру;

      3) бейнелеу әрекеті аясында оқушыларға қолжетімді вербалды (заттардың, олармен жасалған іс-әрекеттердің, заттардың белгілерінің сөз-атаулары) және вербалды емес (ым-ишара, мимика, пантомимика) формаларда сөйлеу дағдыларын қалыптастыру;

      4) құрдастар мен мұғалімге қатысты эмоционалды жағымды қабылдауды қалыптастыру;

      5) бірлескен іс-әрекет барысында үлкендермен және сыныптастарымен ынтымақтаса білу қабілетін қалыптастыру.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде мыналар ескеріледі:

      1) ұжымдық оқыту жағдайында танымдық белсенділіктің төмендігі;

      2) фронтальды жұмыста қолданылатын мұғалімнің бағыттаушы, ынталандырушы көмегіне әлсіз реакция;

      3) білім алушылардың қырық бес минут бойы бір оқу пәнінің мазмұнына назар аударып, белсенді болуынының шағын ресурсы;

      4) қалыптасып жатқан дағдыларды автоматтандырудағы қиындықтар.

      6. Педагогикалық іс-шаралар қажетті алғышарттарды, дағдылардың, соның ішінде ересектермен және балалармен ынтымақтаста әрекет жасаудың амалдарын қалыптастыруға бағытталған.

      7. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту мен тәрбиелеу процесін ұйымдастыру арнайы педагогика принциптеріне негізделеді.

      8. Педагогтер оқушылардың өзіндік ерекшеліктерін сақтай отырып, өзіндік қарқынмен даму құқығын құрметтейді; балалардың мүмкіндіктерінің өзгеруін үнемі зерттеп қадағалайды, оқушылардың білім беру қажеттіліктерін бағалайды және дағдыларды меңгеру мен дамуындағы минималды болса да жетістіктерін бақылайды және тіркейді. Кез келген прогресс оқудың оң нәтижесі ретінде қарастырылады .

      9. Педагогтер осы Бағдарламадан әрбір білім алушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын , сондай-ақ білім алушылардың жеке мүмкіндіктері мен оқу, жеке жетістіктерін бағалау нәтижелерін ескере отырып, әдістерді, нысандарды, оқу-әдістемелік құралдарды дербес таңдайды.

      10. Білім берудің интеграцияланған сипаты мектептегі оқудың алғашқы 2-4 жылында пәндік емес білім беру арқылы жүзеге асырылады, кейін ол пәндік оқытуға кезең-кезеңімен ауысады. Оқушылардың пәндік емес оқыту кезінде мақсатты іс-әрекетін ұйымдастыру үшін өтпелі тақырыптық жоспарлау қолданылады.

      11. Бағдарламада оқу жылының әр аптасы үшін өтпелі тақырып белгіленген. Тақырыптарды және олардың реттілігін анықтау кезінде "Мен баламын" концентрінен (оқушының өзі туралы түсініктерін қалыптастыру, өзіне деген оң көзқарасын қалыптастыру) "Бала және оның әлемі" концентріне ( жақын ортасы жайлы: оның отбасы, үйі, ойыншықтары, мектебі, сыныбы, сыныптастары туралы түсінік қалыптастыру) және одан әрі "Бала және үлкен әлем" концентріне (өсімдіктер, жануарлар әлемі, табиғат құбылыстары) өту принципі қолданылған.

      12. Қайталауды және бірте-бірте кеңейтуді, оқытылатын ұғымдарды, лексиканы, фразеологизмдерді, практикалық жаттығуларды күрделендіріп отыруды көздейтін концентрлік принципке сәйкес өтпелі тақырыптар әр сыныпта ортақ тақырып ретінде қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі аймақтық ерекшеліктерді және оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, пәнге және ортақ тақырыптардың ретіне өзгерістер енгізе алады.

      13. Білім алушыларда ойлаудың, қарым-қатынастың, сөйлеу тілінің (оның жоқтығына дейін) дамуында спецификалық проблемалары бар. Бұл проблемаларды компенцациялау әрбір жеке жағдайда педагогикалық құралдар арқылы жүзеге асады. Сөйлеуді түсінуді дамыту, вербальды және баламалы қарым-қатынас құралдарын қалыптастыру, оқушылардың бейнелеу-әрекеттік ойлауын дамыту бойынша жүйелі жұмыстар бірізділікпен жүргізіледі. Мұғалімнің сөйлеуі, өзінің және балалардың іс-әрекетін сөйлеумен сүйемелдеуі мөлшерлі және оқушыларға түсінікті болуы керек.

      14. Оқыту процесі тек мазмұнды ғана емес, ұйымдастыру формаларын да қатаң реттеуді қарастырмайды.

      15. Сабақты ұйымдастырып жүргізген кезде әр оқушы үшін қажеттілік туындаған сәтте іс-әрекет түрін өзгертуге мүмкіндіктің болуын қамтамасыз етеді. Жеке жұмысты орындау, жеке қарқынмен жұмыс жасау, мұғалімнің жеке көмегін алу үшін жағдайлар жасалады. Оқушыларға сабақ барысында сыныпта еркін қозғалуға мүмкіндік беріледі .

      16. Бейнелеу өнерін оқыту құзыреттілік негізінде құрылады.

      1) әлеуметтік құзыреттілік оқушылардың адамдарға, жалпы бейнелеу өнеріне, халықтық және сәндік-қолданбалы өнер туындыларына, табиғатқа, іс-әрекет өнімдеріне, сабақта және оқу іс-әрекетінен тыс уақытта қауіпсіз өмір сүру ережелерін сақтауға оң көзқарасын қалыптастыру жұмыстарын қамтиды;

      2) коммуникативті құзіреттілік сөйлеуді түсінуді дамытудан, оқушылардың сөздік қорын байытудан, бейнелеу әрекеті аясында балаларға қол жетімді вербалды (заттардың, олармен жасалған іс-әрекеттердің, заттардың белгілерінің сөз-атаулары) немесе вербалды емес (ым-ишара, мимика, пантомима және т.б.) формаларында қарым-қатынастың мақсаты мен жағдайятына сәйкес сөйлеу іс-әрекетін тіл арқылы жүзеге асыру дағдыларын қалыптастырудан тұрады.

      3) танымдық-ақпараттық құзіреттілік оқушылардың бейнелейтін нысанды жан-жақты (полисенсорлық негізде) зерттеу дағдыларын, қоршаған ортадағы заттарды салыстыру, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын табу, алған білімдері мен дағдыларын өзінің практикалық іс-әрекетінде қолдану дағдыларын қалыптастыру бойынша жұмысты қамтиды;

      4) көрнекі құзыреттілік – бейнелеу құралдарымен және материалдарымен жұмыс істеудің қарапайым дағдыларын қалыптастыру мен дамытуды, бейнелеу әрекетінің дағдыларын меңгеруді, мұғаліммен бірлескен іс-әрекетте қоршаған орта нысандарын еліктеу негізінде, тікелей заттың өзіне қарап, үлгі бойынша қол жетімді деңгейде бейнелеу қабілетін дамытуды; жұмыс орнын ұйымдастыру дағдыларын қалыптастыруды қамтиды.

      17. Сабақтарды жоспарлау кезінде оқушылардың жеке ерекшеліктеріне сәйкес көмек алуға мүмкіндік беретін саралау және дараландыру принципі сақталады.

      18. Сабақтың құрылымы мен оқыту әдістемесі дидактикалық мақсаттар мен оқу материалының мазмұны негізінде және сыныптағы әрбір оқушының психофизиологиялық мүмкіндіктеріне қарай құрылады.

      19. Бейнелеу өнері сабағының құрылымы:

      1) ұйымдастыру кезеңі – кабинеттің дайындығы; сабақтың басталуын ұйымдастыру; оқушылардың сабаққа дайындығы; жұмысқа мақсат қою; ойын элементтерін қосу;

      2) жаңа оқу материалмен таныстыру – зерттелетін заттар мен құбылыстардағы басты нәрсені бөліп көрсету; көрнекі құралдарды қолдану, пәнаралық байланыстарын пайдалану; жаттығуларды орындау;

      3) практикалық жұмыс;

      4) қорытындылау – жұмыстардың көрмесі; жұмысты талдау; оқушының іс-әрекетін мұғалімнің бағалауы.

      20. Сабақта оқушылардың бейнелеу әрекетін ұйымдастыру үшін әртүрлі әдістер мен тәсілдер қолданылады:

      1) зерттеу, жан-жақты карастыру,

      2) бақылау,

      3) бейнеленетін заттармен ойнау;

      4) еліктеу әрекеттері,

      5) бірлескен әрекеттер;

      6) үлгі бойынша әрекет;

      7) сөздік нұсқау бойынша оқушының өз іс-әрекеті.

      21. Сабақтарға музыкалық терапия, арт-терапия, ертегі терапиясы, музыкаға сурет салу, жасалған қолөнер бұйымдармен ойнау элементтерін енгізу оқу-тәрбиелік бағытта да, түзету-дамыту бағытында да сабақтың тиімділігін арттырады.

      22. Оқытудың аудиовизуалды құралдары ең күшті оқыту әсерге ие, олар оқылатын материалды бейнелі қабылдауын және оны қөрнекі нақтылауын қабылдау мен есте қалдыру үшін неғұрлым қолжетімді формада қамтамасыз етеді, өйткені өмір құбылыстарын көрсету көркемдік құралдармен (кино және фотосурет, көркем оқу, сурет салу, музыка) жүзеге асады.

      23. Сабақта міндетті түрде оқушылардың сөйлеу тілін дамыту бойынша арнайы жұмыс жүргізіледі: көзбен қабылданатын бейне мен оның ауызша белгіленуі арасында байланыс орнатылады, сөз мағынасын түсіну, әр оқушының мұғалім мен құрбылары туралы эмоционалды жағымды қабылдауын қалыптастыру, бірлескен іс-әрекет кезінде ынтымақтастық қарым-қатынас орнату, іс-әрекет процесі мен нәтижесінен жағымды эмоцияларды білдіре білу жұмыстары жүргізіледі.

      24. Оқушылардың сенсомоторлы сферасын дамытуға, бұлшық ет тонусын қалыпқа келтіруге, көру-қозғалыс координациясын, саусақтардың сараланған қимыл-қозғалысын, көру арқылы бақылаын дамытуға бағытталған жаттығуларын өткізу сабақтың міндетті құрамдас бөлігі болып табылады.

      25. Бейнелеу іс-әрекетпен айналысуға арналған сынып кеңістігін функционалдық аймақтарға бөлуді ұйымдастырады:

      1) мұғалім үшін жұмыс аймағы;

      2) оқушыларға арналған жұмыс аймағы;

      3) жеке гигиена аймағы (ыстық және суық сумен);

      4) экспозиция үшін және арнайы құрал-жабдықтар мен материалдарды, табиғи және әдістемелік қорды, сабаққа арналған оқу-әдістемелік кешендерді жалпы сақтауға арналған аймақ.

      26. Кеңсенің қолайлы орналасуы солтүстік немесе солтүстік-батыс жағы; кеңсенің жеткілікті жарықтандырылуы, кеңседегі қабырғалар мен жиһаздың бірыңғай ахроматикалық ашық түсті схемасы; кеңсенің декоративті дизайны (фрескалар, мозаика, макеттер, сәндік-қолданбалы өнер туындылары); уақытша экспозициялар (бейнелеу өнерінің әртүрлі түрлері мен жанрларына арналған балалар жұмыстарының көрмелері, репродукциялар, стендтер) қамтамасыз етіледі.

      27. 1-3 сыныпта бейнелеу әрекетіне қажетті негізгі дағдыларды қалыптастырады (бейнелеу алды іс-әрекет): сенсомоторлық дағдыларды дамыту; кеңістікте бағдарлау , пішінді, өлшемді, түсті қабылдау; көрнекі іс-әрекеттің материалдарымен және құралдарымен танысу, көрнекі бақылау мен көру-қозғалыс координациясын дамыту.

      28. Бейнелеу өнері туындыларын демонстрациялау сабақ аясында тоқсанына 1-2 рет өткізіледі. Демонстрацияға алынатын өнер туындылардың саны 1-2 картинадан, немесе 1 шағын мүсіннен, немесе 2-3 иллюстрациядан немесе сәндік-қолданбалы өнер туындылардан артық емес болғаны шарт. Шығарманың сюжеті, мазмұны оқушыларға түсінікті болуы керек.

      29. Сабақ барысында мінез- құлық дағдыларын қалыптастыру және жұмыс орнын ұйымдастыру бойынша арнайы жұмыстар жүргізіледі.

      30. Бағдарламаның мазмұны ұсынымдық сипатта берілген, мұғалім сыныптағы әрбір оқушының мүмкіндіктері мен нақты жетістіктеріне сәйкес оқыту мазмұны мен оқу қарқынына кез келген өзгерістер енгізуге құқылы.

      31. Бағдарламада оқу пәнінің мазмұнын анықтау үшін бағдарлы негіз болатын және білім алушыларды оқытудың жеке бағдарламаларын құру кезінде мұғалім басшылыққа алатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған. Белгілі бір сабаққа оқу мақсаттарын таңдағанда оларды бірнеше бөліктерге бөліп нақтылауға болады.

      32. Жетістіктерді бағалау үшін сипаттамалық бағалау қолданылады, ол білім алушылардың жетістіктерінің сапалық көрсеткіші болып табылады. Оқушылардың жетістіктерін сипаттау кезінде дағдыларды меңгерудегі балалардың дербестік дәрежесін көрсету керек: өз бетінше, үлгі бойынша, еліктеу арқылы, мұғаліммен бірлескен әрекеттердің көмегімен.

3-тарау. "Бейнелеу өнері" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Бейнелеу өнері" оқу пәнінің мазмұны

      33. Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі :

      1) 1-сыныпта – аптасына 2 сағат , оқу жылында 66 сағатты;

      2) 2-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты;

      3) 3-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты;

      4) 4-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №8170 болып тіркелген) бұйрығымен бекітілген типтік оқу жоспарына байланысты.

      34. "Бейнелеу өнері" оқу пәнінің базалық мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Еңбекті ұйымдастыру мәдениеті";

      2) "Бейнелеу алды іс-әрекет" ( 1, 2, 3 сыныптар);

      3) "Бейнелеу өнері туындыларын қабылдау";

      4) "Мүсіндеу" (1, 2, 3, 4-сыныптар).

      5) "Аппликация" бөлімі (1, 2, 3, 4-сыныптар).

      6) "Сурет салу" бөлімі (1, 2, 3, 4-сыныптар).

      35. "Еңбекті ұйымдастыру мәдениеті" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) қауіпсіздік ережелері мен мінез-құлық ережелерін сақтау.

      36. "Бейнелеу алды іс-әрекет" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) заттың негізгі белгілері – пішіні, өлшемі, түсі;

      2) кеңістік туралы түсініктер;

      3) уақыттық түсініктер;

      4) нүкте, штрих, сызық, таңба.

      37. "Бейнелеу өнері туындыларын қабылдау" келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) халық қолданбалы өнер бұйымдары;

      2) иллюстрациялар;

      3) сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары.

      38. "Мүсіндеу" бөлімі мынадай келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) ермексаздан сурет салу;

      2) кең көлемді өнімдер;

      3) композиция.

      39. "Аппликация" бөлімі мынадай келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) заттық аппликация;

      2) сәндік аппликация;

      3) сюжеттік аппликация.

      40. "Сурет салу" бөлімі мынадай келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) заттық сурет салу;

      2) сәндік сурет салу;

      3) сюжеттік сурет салу.

      41. 1-сыныпқа арналған "Бейнелеу өнері" пәнінің базалық мазмұны:

      1) еңбекті ұйымдастыру мәдениеті. Өнер кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау: тәртіп ережелерін сақтау бойынша мұғалімнің іс-әрекетін бақылау (бір-біріне кедергі жасамай қатарлас жұмыс істеу; бөтен құралдарды алмау; құралдар мен материалдарды ауызға салмау., оларды еденге және сыныптастарына лақтырмау; рұқсатсыз тұрмау, мұғалімнің үстелінен ештеңе алмау, кабинеттен шықпау, практикалық жұмысты тұрып орындауға рұксат беріледі). Жұмыс орнын ұйымдастыру бойынша жаттығуларды орындау: ұсынылған қызмет түріне арналған құралдар мен материалдарды бірігіп немесе көрсету арқылы алып орналастыру, құралдар мен материалдарды жұмыстан кейін өз орындарына жинау. Жұмыстан кейін қолды жуу немесе дымқыл шүберекпен сүрту, қоқысты белгіленген орынға шығару;

      2) бейнелеу алды іс-әрекет. Заттың негізгі белгілері (пішіні, өлшемі, түсі): затты тактильді-визуалды зерттеу. Мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу арқылы, үлгі бойынша және ауызша нұсқаулар бойынша түс (қызыл, көк, сары), пішін (текше, шар), өлшем (үлкен, кішкентай) белгілерін қоршаған ортадағы нысандарынан, ойын жағдайында, суреттерден (мысалы, ... сияқты тап) тауып белгілеу. Табиғи заттарды олардың көлемдік және жазық кескіндермен үйлестіріп байланыстыру, заттарды ойында қолдану, олардың функционалдық мақсатын анықтау. Пішіні немесе түсі, немесе өлшемі бойынша бірдей заттарды, фигураларды біріктіру. Әртүрлі көлемдегі (түсті) заттармен және ойыншықтармен практикалық әрекеттерді орындау. Шарды кез келген көпбұрыштан ажырату. Үстел үстінде дөңгелек заттарды домалату; жазық және көлемді фигуралар үшін сәйкес тесіктерді табу (Монтессори жабдықтары, Сеген тақталары ). Әр түрлі құрылыс жинақтарымен ойындар. Кеңістікте қозғалу, дене мүшелерінің қалыптарын өзгерту (қолды көтеру, алға созу, бір қолды көтеру т.б.) мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша әртүрлі ойын жаттығуларын орындау. Әртүрлі заттардың орналасуы, парақ бетіне (жоғарыға, астына, ортасына) сызба нүктелерін мұғаліммен бірігіп, көрсету бойынша, ауызша нұсқау бойынша салу. Дененің, беттің негізгі бөліктерін қуыршақтан, өзіңнен тауып, көрсету, атау. Мұғалімнің көмегімен алақан мен саусақтардың контурын қарындашпен сызу, әртүрлі ойын жаттығулары кезінде қолды контурлық кескінмен салыстыру ("Саусақтар сәлемдеседі" және т.б.). Жыл мезгілдерін, ауа райының қарапайым құбылыстарын (суық, жылы, жаңбыр жауды, қар жауды) оларға тән белгілерінің негізінде (табиғаттағы бақылаулар бойынша, суреттегі бейнелеуден) қарап тану, мүмкіншілігіне қарай атау. Табиғат құбылыстарын оларға сәйкес еліктеу қимылдары арқылы бейнелеу (суық – қабағын түйіп, бүрісу, жылы – күлімсіреу, жаңбыр – "тырс, тырс" деп үстелдің бетін саусақтармен тақылдату және т.б.). Күн мен айды табиғаттан және иллюстрациялардан тану. Суреттерден, адамдардың іс-әрекетінен тәулік уақытын тану. Нүкте, сызық, таңба: әртүрлі текстуралы сусыма заттың бетіне (ұнтақ жарма, құм) сызықтар салу. Сурет салу техникасын меңгеру: жетекші қолға қарындашты, фломастерді, борды, қылқаламды дұрыс ұстау (мұғалімнің көмегімен). Бос қолмен парақты басу, берілген контур бойынша қарындаш, қалам, фломастер арқылы сызықтар салу. Қылқаламға гуашь бояуын ала білу. Қылқаламды қағаздан ажыратпай ұстап, бүкіл бетімен сызықтар салу. Әр түрлі сызықтарды (тік, көлденең, көлбеу), штрихтарды, таңбаларын (қара және түсті) қағаз парағына шетінен асырмай салу. Қарама-қарсы түсті қағазға бормен, ақ гуашь алынға қылқаламмен сызықтар, нүктелер, штрихтар салу. Нүктелерді саусақтармен, мақта таяқшасымен салу. Дақтармен сурет салу (екі рет бүктелген парақтың бүктемесіне гуашь бояуын жағады, парақты бүктейді, содан кейін ашады). Парақты кең сызықтармен, штрихтармен бояу (саусақ, қылқалам, борлар);

      3) өнер туындыларын қабылдау. Өнер туындыларын қоршаған ортадан танып белгілеу, зерттеп қарау (ағаш және саздан жасалған ойыншықтар), ойын жағдаятына қосу, жағымды эмоция, қызығушылық таныту. Атақты халық ертегілеріне иллюстрацияларды қарау. Салынған дейнелерді және негізгі бейнелеудің әсерлілік құралдарын (түсі, пішінін, өлшемін) тану, көрсету және мүмкіндігінше атау. Туыстарының фотосуреттерін қарау;

      4) мүсіндеу. Ермексаздың негізгі қасиеттерімен танысу үшін тапсырмасыз мүсіндеу: пластилинді екі қолмен илеу, төсемнің үстінде мүсіндеу. Кесу формаларын, саусақтарды пайдаланып, ермексазда із қалдыру. Ермексаз кесегінен түйіршіктерді саусақтармен жұлу және шымшу, бір түсті ермексаз түйіршігін қатты негізде жағу, қарапайым контурлық кескіннің ішіне қызыл, сары, көк, жасыл, ақ, қара түсті ермексазды жағу (мұғаліммен бірге немесе оған еліктеу арқылы). Көлемді бұйымдар: мұғалімнің көрсетуі бойынша пластикалық материалдармен жұмыс істеудің қарапайым әдістерін (балауыз ермексаз, шарикті пластилин, саз балшық, тұзды қамыр, модельдеу пастасы, мүсіндеу массасы) бақылау. Пластикалық массасын қолдармен илеу, ермексаз кесегін алақанның тік және айналмалы қозғалыстарымен үстел үстінде жаймалау. Дөңгелек пішінді ермексаз кесегін жалпайту, домаланған пішіннің ұштарын біріктіру. Ермексаздың кесегінен түйіршіктерді жұлып алып, оларды табаққа салу (үлкенін үлкенге, кішкентайларды кішіге). Бұйымды мүсіндеп жатқан мұғалімнің іс-әрекетін бақылау, нақты затты табу, мүсіндеу алдында көлемді пішіндерді визуалды - тактильді тексеріп қарау (тұтас қабылдау, ойнау, пішінді, түсті анықтау). 1-2 бөліктен тұратын бұйымдарды мүсіндеу. Композиция: мұғалімнің көмегімен ұжымдық композициялар құрастыру, жасаған бұйымдармен ойнау;

      5) аппликация. Заттық аппликация: дайын пішіндерден мүсіндеу тәсілдерін көрсету кезіндегі мұғалімнің іс-әрекетін бақылау, парақтың барлық бетіне қарама-қарсы түсті дайын пішіндерді койып орналастыру жаттығулары. Қолдануға қажетті құрал-жабдықтармен (желім таяқшасы, қағаз, төсегіш, майлық, дайын дайындамалар) танысу. Қағазды жырту, бүгу арқылы дайындамалар жасау. Мұғалімнің көмегімен негізгі жұмыс тәсілдерін орындау жаттығулары: дайын дайындаманың теріс жағының бүкіл бетіне желім жағу тек төсегіштің бетінде, дайындаманы қағазға желімдеу, дайындаманы майлықпен қағазға басу, дайындаманы бір қолмен басу, әрекеттерді екі қолмен жасау. 1-2 бөліктен тұратын қарапайым заттарды жапсыру. Сәндік аппликация: бір элементтің қайталануынан тұратын өрнекті қағаздың бүкіл бетіне және көлденең жолаққа жапсыру. Пішіндері бірдей, бірақ түсі әртүрлі 2 элементті қайталау арқылы аппликация өрнегін жапсыру. Сюжеттік аппликация: дайын пішіндерді алдынала дайындалған негізге желімдеу, мұғалімнің көмегімен, көрсетуі бойынша пішіндерді парақ кеңістігінде мақсатқа сай орналастыру. Педагогпен бірге ұжымдық аппликацияны жасау;

      6) сурет салу. Мұғалімнің тақтада, қағазда, құмда сурет салу кезінде іс-әрекетін бақылау. Суретте көрсетілген нақты затты табу. Сызылған заттарын ойын іс-әрекетіне қосу. Сурет салу алдында заттарды қарау: тұтас қабылдау, ойнату, заттың контур бойымен сипау арқылы пішінін анықтау, заттың түсін анықтау. Дәстүрлі емес бейнелеу әдістерімен сурет салу: саусақпен кескіндемесі (саусақпен, алақанмен сурет салу), картоптан, көбіктен, мақта тампондарынан жасалған штамп басу арқылы қағаз парағына бояуларды түсіру, бүкіл қағаз парағына бедерлі таңбаларды ырғақпен басу (қағаз парағының шетінен шықпай). Трафарет арқылы контурлы және түрлі-түсті бейнелерді қарындашпен салу; бейнеленетін заттарды қағаз парақтың бүкіл бетіне салу (қағаз парағының шетінен шықпай). Қағаз парағын бояу: көбікті резеңке тампондармен, губкамен айналмалы, тік, көлденең қозғалыстармен бояу. Дөңгелек заттардың суретін дайын контур арқылы салу. Дайын контур бойымен пішіндері бірдей, бірақ өлшемдері әртүрлі бөліктерден тұратын заттардың суретін салу (аққала). Ұсақ бөлшектері жоқ заттар салыңған контурлық суреттерді бояу, тұзды қамырдан фигураларды бояу, басқалардың арасында өз суретін тану. Сәндік сурет салу: мақта тяқшасымен және гуашьпен нүктелерден өрнек салу. Дөңгелек заттарды нүктелер өрнегімен безендіру. Сюжеттік сурет салу: ұсақ бөлшектерсіз қарапайым сюжетті дайын контурлық суреттерді (бояғыш парақтарды) бояу.

      42. 2-сыныпқа арналған "Бейнелеу өнері" пәнінің базалық мазмұны:

      1) еңбекті ұйымдастыру мәдениеті. Бейнелеу өнері кабинетіндегі қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау. Мұғалімнің талаптарын орындау, қарапайым нұсқауларды орындау, жұмыс орнын ұйымдастыру жаттығуларын орындау: ұсынылған іс-әрекет түріне арналған құралдар мен материалдарды көрсету бойыша, ауызша нұсқау бойынша жайып қою, жұмыстан кейін құрал-саймандар мен материалдарды өз орындарында жинап қою, ермексаз қалдықтарын түстері бойынша бөліктерге мыжып жинау, жұмыстан кейін қолды жуу немесе дымқыл шүберекпен сүрту, қоқысты белгіленген орынға шығару;

      2) бейнелеу алды іс-әрекет. Заттың негізгі белгілері (пішіні, өлшемі, түсі). Затты тактильді-визуалды зерттеп қарау: үлгі бойынша және ауызша нұсқау бойынша заттардағы түс (қызыл, көк, сары, жасыл), пішін (текше, шар, шаршы, шеңбер), өлшемі (үлкен, кішкентай) белгілерін қоршаған ортадан, ойын жағдаяттарында, суреттерден тауып белгілеу, олардың функционалдық мақсатын анықтау. Табиғи заттарды олардың көлемді және жазық кескіндерімен үйлестіріп байланыстыру. Пішіні мен түсі, пішіні мен өлшемі бойынша бірдей заттарды, фигураларды біріктіре отырып, ойын жағдаятында қолдану. Түсі бірдей пішіндері әртүрлі заттармен және ойыншықтармен практикалық әрекеттерді орындау (қызыл текшелерді үстелге, ал қызыл шарларды қорапқа сал). Шеңберді кез келген көпбұрыштан ажырату. Монтессори жабдықтары, Сеген тақталары секілді жабдықтарда жазық және көлемді фигураларға сәйкес тесіктерді табу. Трафареттер арқылы шеңбердің, шаршының контурларын сызу және оларды бояу (мұғаліммен бірігіп, мұғалімнің жартылай көмегімен және өз бетімен). Кеңістікте қозғалуға арналған әртүрлі ойын жаттығуларын орындау, дене мүшелерінің қалпыларын өзгерту (оң қолды көтеру, жоғары қарау, т.б.) мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша. Үстел үстіндегі әртүрлі заттардың орналасуы, параққа нүктелерді мұғаліммен бірге, көрсету бойынша, ауызша нұсқау арқылы сызу (оң, сол, орта жақтарына). Жыл мезгілін оған тән белгілеріне (адамдардың киімдері, суреттегі бейнелері бойынша) қарай тану және мүмкін болса атау. Көрнекіліктер бойынша күн мен айды тәулік уақытының белгісі ретінде тану және анықтау. Суреттерден, адамдардың іс-әрекетінен тәулік уақытын тану, атау. Нүкте, сызық, таңба: сурет салу техникасын жетілдіру. Қарындашты, фломастерді, борды, қылқаламды жетекші қолмен дұрыс ұстау. Бос қолмен парақты басып отыру, берілген контур бойынша қарындаш, қалам, фломастер арқылы сызықтар салу. Қылқаламды қағаздан ажыратпай, бүкіл түгімен сызықтар салу. Әр түрлі сызықтарды (тік, көлденең, қиғаш, сынық сызықтар), штрихтарды, нүктелерді, дақтарды (қара және түрлі-түсті) қағаз парағына шетінен асырмай салу. Қарама-қарсы түсті қағазға бормен, ақ гуашь алынған қылқаламмен сызықтар, нүктелер, штрихтар салу. Мақта таяқшасымен нүктелерді салу. Парақты гуашь жағылған қылқаламмен кең сызықтар салып бояу;

      3) бейнелеу өнері туындыларын қабылдау. Халық қолданбалы өнерінің бұйымдары: қоршаған ортадан өнер туындыларын іріктеп алу, зерделеп қарау, халық шеберлерінің киізден жасаған бұйымдарындағы көркем бейнелеу құралдарын (түсі, өлшемі) іріктеп қарау, ойынға айналдыру, жағымды эмоцияларды, қызығушылықты білдіру. Көрнекіліктер: әйгілі халық ертегілеріне жасалған иллюстрацияларды қарау. Бейнеленген заттарды, әрекеттерді тану, көрсету және мүмкін болса атау. Кескіндеме, мүсін, сәулет өнерінің бұйымдары: таныс адамдардың, әр түрлі жыл мезгіліндегі таныс пейзаждардың фотосуреттері;

      4) мүсіндеу. Ермексаз кескіндемесі: мұғалімнің көмегімен және дауыспен берілген ырғақ бойынша кесу формамен ермексазда ырғақты із қалдыру (мысалы, тық, тық). Ермексаз кесегінен кішкентай түйіршіктерін жұлып, оларды қатты негіздің үстіне қойылған қарапайым контурлық суреттің ішіне мұғаліммен бірге немесе еліктеу арқылы жағу. Көлемді бұйымдар: пласттикалық материалдарының қасиеттері туралы түсініктерін бекіту үшін тапсырмасыз мүсіндеу, екі қолмен ермексазды езу, төсегіш үстінде мүсіндеу. Пластикалық материалдармен жұмыс істеудің қарапайым әдістерін көрсету: пластикалық массаны қолдармен илеу, үстел үстінде алақандардың тура және айналмалы қозғалыстармен ермексаз бөлігін домалатып жаю; дөңгелек пішінді ермексаз бөлігін басып жалпайту. Ермексаз бөліктерін бөлу әдістері: шымшу, бұрап алу, кесу. Бұйым бөлшектерін қосудың амалдары: басып қосу. Мұғалімнің бұйымды мүсіндеу бойынша орындайтын іс-әрекетін бақылау және мүсіндеудің нақты затын табу. Мүсіндеу алдында үш өлшемді пішіндерді визуалды-тактильді тексеру ( біртұтас қабылдау, ойнау, пішінді, түсті анықтау). Дөңгелек және сопақ пішінді заттарды, екі бөліктен жасалған заттарды мүсіндеу. Композиция: мұғалімнің көмегімен ұжымдық композициялар құрастыру,оларды ойын жағдаятында қолдану;

      5) аппликация. Заттық аппликация: мұғалімнің үлгіні талдауы, талқылауы және мүмкіншілігінше, аппликацияның бөлшектерін тану, көрсету, атау деңгейінде оқушыларды талқылауға ынталандыру. Әр түрлі пішіндегі (өлшемдері, түстері) дайын дайындамалардың кең көлденең жолағында орналастыруды жаттықтыру, белгілі бір ретпен көрсетілімге сәйкес, мұғаліммен бірігіп, мұғалімнің көмегімен. Қағазға дайындамаларды жапсыру жаттығулары. 2-3 бөліктен тұратын карапайым заттық суретті көрсетілім бойынша құрастыруды жаттықтыру. 2-3 бөліктен тұратын қарапайым заттық аппликацияны көрсетілімнен кейін құрастыруды және жабыстыруды жаттықтыру. Дайын пішіндерден аппликация жасау тәсілдерін демонстациялау кезінде мұғалімнің іс-әрекетін, қағазды жырту, мыжу арқылы дайындамалар жасау тәсілдерін бақылау. Түстердің белгіленуімен берілген контурға жыртылған қағаз дайындамаларды салып және желімдеп, екі түсті аппликацияны мұғаліммен бірігіп құрастыру. Мұғалімнің көмегімен берілген контур бойынша мыжылған қағаз дайындамаларынан (1-2 түсті) аппликацияларды құрастыру және жапсыру. Сәндік аппликация: үш-төрт бірдей элементтерден тұратын көлденең жолаққа бүкіл қағаз бетіне өрнек салу, содан кейін көрсетілім және үлгі бойынша желімдеу. Көлденең жолаққа 1 элементтің қайталануынан тұратын кезектесуді сақтай отырып, өрнек құрастыру және жапсыру, мұғаліммен бірігіп. Сюжетті аппликация: үлгі бойынша 2-3 бөліктен қарапайым сюжетті аппликацияны құрастыру және жапсыру;

      6) сурет салу. Заттық салу салу: сурет салу техникасын сақтау: жетекші қолында қарындаш, фломастер, қылқаламды дұрыс ұстау, қағазды бір қолмен басып ұстау, сурет салуда қолдың қозғалысын көзбен сүйемелдеу, қарындашқа қатты баспау, қағазды жыртып қоймау, қағазда анық сызықтар қалдыру, қылқаламның түгін жалбыратпай, бояуда қылқаламға қатты баспау. Түстерді ажырату және бейнелеу процесінде қолдану: қызыл, көк, сары, жасыл, ақ, қара. Тақтада, қағазда, құмда сурет салу кезінде мұғалімнің іс-әрекетін бақылау. Қағаз парағының бетіне тапсырмасыз сурет салу (қағаздың бетіне толықтай, шетінен шықпай). Салған суреттерді ойынға қосу. Сурет салу алдында заттарды қарау: тұтас қабылдау, ойынға қосу, контур бойымен сипау арқылы пішінді анықтау, түсін анықтау. Трафарет арқылы контурлық және түрлі-түсті бейнелерді қарындашпен салу. Поролон тампондарын, губканы қолдану арқылы қағаз парағын гуашьпен бояу үшін айналмалы, тік, көлденең қозғалыстарын орындау және боялған парақты аппликация негізі ретінде қолдану. Берілген контур бойымен дөңгелек, шаршы, үшбұрышты ("үй шатыры" деп белгіленеді) формаларын салу. Берілген контур бойынша әртүрлі көлемдегі 2 пішіннен тұратын заттардың суретін салу: мұғаліммен бірігу іс-әрекетінде немесе мұғалімнің көмегімен жүзеге асырылады. Контурдың шетінен шықпай, үлкен заттық суреттердің контурын бояу. Тұзды қамырдан фигураларды (дөнгелек тоқаштарды) бояу, мұғалімнің көмегін пайдалана білу, өз жұмысын және сыныптастарының салған суреттерін жан-жақты қарау, өз суретін өзге суреттердің арасынан тану. Сәндік сурет: дәстүрлі емес бейнелеу әдістерімен сурет салу. Картоптан жасалған штамппен басып сурет салу, қағаз парақтың шетінен өтпей, толықтай бетіне штамппен ырғақты басып, сурет салу. Педагогтың көмегімен кең көлденең жолаққа гуашь жағылған жапырақтармен басып өрнек салу. Бірлесіп немесе мұғалімнің көмегімен гуашьпен мөр басып өрнек салу (парақ, штамп, губка). Бозғылт түспен берілген ою-өрнекті мұғалімнің көмегімен, көрсетілгенүлгі бойынша бояу. Сюжеттік сурет: тірек сызықтар бойымен контур суреттің бөлшектерін салу; ұсақ бөлшектерсіз, сюжеті қарапайым дайын контурлық суретті бояу.

      43. 3-сыныпқа арналған "Бейнелеу өнері" пәнінің базалық мазмұны:

      1) еңбекті ұйымдастыру мәдениеті. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау: құралдармен және материалдармен жұмыс істеу кезінде тәртіп ережелерін және қауіпсіздік техникасын сақтау. Қайшымен жұмыс кезінде қауіпсіздік техникасын сақтау дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығуларды орындау. Жұмыс үстелінде тәртіпті сақтау, қажетті қызмет түріне арналған құралдар мен материалдарды ауызша нұсқаулар бойынша және/немесе сурет бойынша орналастыру, жұмыстан кейін құралдар мен материалдарды өз орындарына қою, ермексаз қалдықтарын түсі бойынша бір бөлікке (кесекке) біріктіріп жинау, жұмыстан кейін қолды жуу немесе дымқыл шүберекпен сүрту, қоқыстарды белгіленген орынға шығару. Кезекшінің міндеттерімен танысу, ауызша нұсқауларға сәйкес кабинеттегі жұмыстарды орындау (шүберек сулау, үстелді сүрту, құралдарды шығарып қою немесе жинау және т.б) кезекші орындайтын жұмыс алгоритмін жаттықтыру;

      2) бейнелеу алды әрекет. Заттың негізгі белгілері (пішіні, өлшемі, түсі). Мұғалімнің азғана көмегін пайдаланып затты тактильді-визуалды зерттеу. Табиғи затты көлемдік және жазық кескіндермен үйлестіру, затты ойында қолдану, функционалдық мақсатын анықтау. Заттардың, фигуралардың пішіні, түсі, өлшемі бойынша ажырату. Заттарды ұқсас белгілері бойынша біріктіру. Әртүрлі заттармен практикалық әрекеттерді орындау (барлық қызыл заттарды оңға, көк заттарды солға және т.б. қою). Шеңбер мен шарды, шаршы мен текшені ажырату. Геометриялық фигуралардың контурын шаблондар бойынша сызу және бояу (мұғалімнің жартылай көмегімен және өз бетімен). Жұмыс барысында қызыл, көк, сары, жасыл, қара, ақ түстерді ажырату және пайдалану. Кеңістікті бейнелеу: орналастыру жері туралы ауызша нұсқау бойынша парақ бетіне нүктелерді салу; ауызша нұсқау бойынша затты үстел үстіне, сынып ішінде орналастыру бойынша практикалық әрекеттерді орындау. Қарама-қарсы жыл мезгілдерін ( қыс және жаз) және тәулік бөліктерін (күн мен түн) табиғаттағы бақылаулар, суреттердегі бейнелер, сипатты белгілері бойынша тану және атау;

      3) өнер туындыларын қабылдау. Халық қолданбалы өнерінің бұйымдары: қоршаған ортадан өнер туындыларын іріктеп алу, жаң-жақты қарау, халық шеберлерінің қыштан жасалған бұйымдарындағы көркем бейнелеу құралдарын (түсі, өлшемі) аңыктау, оларды ойында қолдану, жағымды эмоциялар, қызығушылық таныту. Иллюстрациялар: Қазақстан халқының ұлттық киімдері бейнеленген иллюстрацияларды қарау, бейнеленген заттарды тану, көрсету, мүмкіндігінше атау. Кескіндеме, мүсін, сәулет өнерінің бұйымдары: аймақтың көрнекті ғимараттары (фотосуреттер, картиналар, нақты ғимараттар). Шағын мүсіндік пішіндер;

      4) мүсіндеу. Ермексаз кескіндемесі: ермексаз кесегінен кішкентай түйіршіктерін жұлып, оларды қатты негіздің үстіне қойылған қарапайым контурлық суреттің ішіне мұғалімге еліктеу бойынша жағу. Қатты негіздің үстінде дайын контур ішіне көлемді ермексаз аппликацияны мүсіндеу мұғаліммен бірлесіп. Көлемді бұйымдар: мүсіндеу алдында заттарды зерттеп қарап алу (нысанды қарау, сипап сезіну, ондағы негізгі және қосымша бөліктердің пішіні мен түсін белгілеу) мұғалімнің көмегімен. Мұғалімнің бұйымды мүсіндеуін бақылау. Мүсіндерді тану, атау, шынайы затпен салыстыру. Ермексаздың бір тұтас кесегінен 1 бөлшектен тұратын ыдыстарды алдынала зерттеп болғаннан кейін, тікелей ыдыстың өзіне қарап мүсіндеу, олардың негізгі белгілерін домалату, басу, тегістеу, тарту тәсілдері арқылы көрсете білу; сюжетті ойындарда дайын бұйымдарды пайдалану. Объектіні конструктор жинау секілді түрінде (2-3 бөліктен тұратын) еліктеу бойынша мүсіндеу, мұғалімнің көмегін пайдалану арқылы формасын шығару, үлгімен салыстыру. Композиция: мұғалімнің көмегімен оқушылардың жасаған қолөнер бұйымдарынан ұжымдық композициялар құрастыру, орындалған шығармалармен ойнау;

      5) аппликация. Заттық аппликация: мұғалімнің үлгіні талдауы, талқылауы және мүмкіншілігінше, аппликацияның бөлшектерін тану, көрсету, атау деңгейінде оқушыларды талқылауға ынталандыру. Қағазды жырту, мыжу арқылы дайындамалар жасау. Дайын фонға үлгі бойынша, сөйлеу нұсқаулығы бойынша дайындамаларды орналастыру және жапсыру. Берілген контурдағы жыртылған дайындамалардан аппликацияларды құрастыру және жапсыру. Берілген контурда мыжылған қағаз дайындамаларынан (1-2 түсті) үш өлшемді аппликация жасау және жапсыру. Сәндік аппликация: берілген түзу бойымен қағазды қию жаттығулары. Берілген сызық бойынша жолақтарды кесу жаттығулары. Бір өлшемді, екі түсті жолақтар түрінде аппликацияға арналған дайындаманы кесу. Қағаз бетіне 3-4 жолақты түстерін белгілі кезекпен ауыстырып жабыстыру арқылы 2 бөлітен тұратын өрнекті құрастыру және оларды көрсету және/немесе үлгі бойынша жапсыру. Сюжетті аппликация: үлгі бойынша мұғалімнің көмегімен қарапайым сюжеттік аппликацияны құрастыру және жапсыру;

      6) сурет салу. Заттық суретсалу: сурет салу техникасын сақтау. Түстерді ажырату және бейнелеу процесінде қолдану: қызыл, көк, сары, жасыл, ақ, қара. Тақтада, қағазда, құмда сурет салу кезінде мұғалімнің іс-әрекетін бақылау. Қағаз парағының бетіне тапсырмасыз сурет салу (қағаздың бетіне толықтай, шетінен шықпай). Сурет салу алдында заттарды қарау: тұтас қабылдау, ойынға қосу, контур бойымен сипау арқылы пішінді анықтау, түсін анықтау. Сурет салу алдында заттарды тексеру (біртұтас қабылдау, ойнату, контур бойымен калька арқылы пішінді анықтау, түсін анықтау). Трафаретте, шаблонда контур және түрлі-түсті бейнелерді қарындашпен салу. Трафарет, шаблон арқылы сызылған заттарды қарындашпен сызықтан шықпай бояу. Акварельмен бояуды үйрету. қағаз парағын бояуды кең щеткамен жағып бояу, бояуда көлденең қозғалыстарды орындау, боялған парақты кейін аппликация жасауға қолдану. Берілген контур бойымен әр түрлі формадағы: дөңгеленген, төртбұрышты, үшбұрышты ("үй шатыры" деп белгіленген) заттардың қарындашпен суретін салу. Берілген контур бойымен әртүрлі пішіндерден (дөңгелек және бұрыштық) тұратын заттарды қарындашпен салу: мүғаліммен бірігіп немесе мұғалімнің көмегімен жүзеге асырылады. Сызба шекарасынан шықпай, үлкен контурлық суреттерді бояу. Тұзды қамырдан жасалған фигураларды бояу. Суреттегі заттың тірек сызықтармен берілген бөлшектерін сызықтарды жалғастырып сызу. Өз жұмысын мен сыныптастардың суреттерін қарастыру, басқалардың арасында өз суретін тану. Сәндік сурет салу: дәстүрлі емес бейнелеу әдістерімен сурет салу. Көлденең кең жолаққа картоптан жасалған штамппен басып 1 элементтен тұратын өрнек салу. Педагогтың көмегімен кең көлденең жолаққа гуашь жағылған жапырақтармен басып өрнек салу. Бірлесіп немесе мұғалімнің көмегімен бояумен мөр басып өрнек салу (парақ, штамп, губка). Алдынала бояуы бозғылт түспен дайындалған ұлттық ою-өрнекті мұғалімнің көмегімен, көрсетілген үлгі бойынша бояу. Мұғалімнің көмегімен тірек нүктелерінің бойымен көлденең жолаққа қылқаламмен сүйкеп өту техникасын қолданып бояуды сілтей жағу арқылы өрнек салу. Контурлық суреттегі заттарды безендіру. Сюжетті сызба: қарапайым сюжеттік сызықпен контурлық сызбаларды (бояғыш беттерді) бояу.

      44. 4-сыныпқа арналған "Бейнелеу өнері" пәнінің базалық мазмұны:

      1) еңбекті ұйымдастыру мәдениеті. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау: сабақта мұғаліммен бірігіп жұмыс істеу, құралдармен жұмыс істеу кезіндегі тәртіп пен қауіпсіздік ережелерін сақтау, қайшымен жұмыс кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтауға жаттығулар жасау. Оқушылардың қайшымен жұмыс жасау кезіндегі өз әрекеттерін көрсету және дауыстап айту (мүмкіндігінше). Жұмыс орнындағы тәртіпті сақтау, ұсынылған қызмет түріне арналған құралдар мен материалдарды ауызша нұсқаулар мен сызба бойынша орналастыру, жұмыстан кейін құралдар мен материалдарды өз орындарына дұрыс қою, ермексаз қалдықтарын түстері бойынша жинап біріктіру, жұмыстан кейін қолды жуу немесе дымқыл шүберекпен сүрту, қоқыстарды белгіленген орынға шығару. Кезекшінің іс-әрекет алгоритмін ауызша нұсқау бойынша немесе өз бетінше орындау;

      2) өнер туындыларын қабылдау. Халық қолданбалы өнерінің бұйымдары: қоршаған ортадан өнер туындыларын танып көрсету, қарастыра білу, көркем бейнелеу құралдарын ажырату (түсі, өлшемі). Халық шеберлерінің бұйымдарындағы ұлттық ою-өрнектер, жағымды эмоцияларды, қызығушылықты білдіру. Иллюстрациялар: балалар әдебиетіндегі иллюстрациялар. Бейнеленген заттарды, сюжетті тану, көрсету және мүмкін болса атау. Кескіндеме, мүсін, сәулет өнерінің бұйымдары: шағын мүсіндік пішіндер, қазақ суретшілерінің картиналары (А. Қастеев "Киіз үйдің ішкі көрінісі");

      3) мүсіндеу. Ермексаз кескіндемесі: ермексаз кесегінен кішкентай түйіршіктерін жұлып, оларды қатты негіздің үстіне қойылған қарапайым контурлық суреттің ішіне мұғалімге еліктеу бойынша жағу. Қатты негіздің үстінде дайын контур ішіне көлемді ермексаз аппликацияны мүсіндеу мұғаліммен бірлесіп. Көлемді бұйымдар: мүсіндеу алдында заттарды зерттеп қарап алу (затты қарау, сипап сезіну, ондағы негізгі және қосымша бөліктердің пішіні мен түсін белгілеу) мұғалімнің көмегімен. Мұғалімнің бұйымдарды мүсіндеуін бақылау. Мүсіндерді тану, атау, шынайы затпен салыстыру. Ермексаздың бір тұтас кесегінен 1 бөлшектен тұратын ыдыстарды алдынала зерттеп болғаннан кейін, тікелей ыдыстың өзіне қарап мүсіндеу, олардың негізгі белгілерін домалату, басу, тегістеу, тарту тәсілдері арқылы көрсете білу; дайын бұйымдарды сюжетті ойындарда пайдалану. 2-3 бөліктен тұратын затты конструкторлық әдіспен еліктеу бойынша мүсіндеу, мұғалімнің көмегін пайдалану арқылы формасын шығару, үлгімен салыстыру. Композиция: мұғалімнің көмегімен оқушылардың жасаған қолөнер бұйымдарынан ұжымдық композициялар құрастыру, орындалған шығармалармен ойнау;

      4) аппликация. Заттық аппликация: тану, көрсету, аппликацияның бөлшектерін атау және орындау ретілігін айту деңгейінде талқылауға оқушыларды қатыстыра отырып, мұғалімнің үлгіні талдауы. Дайын фонға үлгі бойынша, сөйлеу нұсқаулығы бойынша дайындамаларды орналастыру және жапсыру жаттығулары. Қағаз парағының кеңістігінде бағдарлау жаттығулары: жоғарғы, төменгі, оң, сол, орта. Коллаж техникасын меңгеру: мұғалімнің көмегімен қағаз негізін бояу және дайын формалардан аппликация жасау. Дайын формалардан аппликация жасау және "саусақпен сурет салу", мұғаліммен біріккен іс-әрекетінде, мұғалімнің көмегімен. Коллаж техникасын көрсету бойынша мұғалімнің іс-әрекетін бақылау. Қағазды жырту, мыжу арқылы дайындамалар жасау. Жыртылған дайындамалардан аппликацияларды құрастыру және оларды берілген контурға жапсыру. Мыжылған қағаз дайындамаларынан (1-2 түсті) көлемді аппликацияны құрастыру және берілген контурға жапсыру. Сәндік аппликация: берілген сызық бойынша қағазды қию жаттығулары. Шаршыны қиып алуды үйрену жаттығулары. Бір өлшемді, екі түсті төртбұрышты аппликация үшін дайындаманы киып дайындау. Көлденең жолаққа 3-4 шаршыдан тұратын ою-өрнекті түр-түсін кезектестіріп құрастыру, одан кейін оларды көрсетілім мен үлгі бойынша жапсыру. Сюжетті қосымша: мұғалімнің көмегімен және үлгі бойынша қарапайым сюжеттік аппликацияны құрастыру және жапсыру. Мұғалімнің көмегімен, үлгі бойынша ұжымдық сюжеттік аппликацияны құрастыру және жапсыру; коммуникативті дағдыларды және топта жұмыс істеу қабілетін дамыту;

      5) сурет салу. Заттық сурет салу: сурет салу техникасын сақтау және жетілдіру. Түстерді ажырату және бейнелеу процесінде қолдану: қызыл, көк, сары, жасыл, ақ, қара. Мұғалімнің суреттерді тақтада, қағазда орындау кезіндегі іс-әрекетін бақылау. Қағаз парағының барлық жағына тапсырмасыз сурет салу (қағаз парағының шетінен шықпай). Сурет салу алдында заттарды зерттеп қарау. Қоршаған ортадағы нысандарға тікелей қарап, солардың суретін салу мұғаліммен бірге, мұғалімнің көмегімен. Берілген контур бойымен және/немесе мұғалімнің көмегімен екі түрлі пішіннен тұратын заттардың суретін салу. Трафаретте, шаблон арқылы контурлық және түрлі-түсті бейнелерді қарындашпен салу. Трафарет, шаблон арқылы салыңған суреттерді қарындашпен сызықтан шықпай бояу. Берілген контур бойымен жылдың әр мезгіліндегі ағаштардың суреттін салу. Тұзды қамырдан жасалған фигураларды, заттық силуэттік формаларын гуашьпен бояу (киім, жиһаз, ыдыс-аяқ; халық ойыншықтары). Суретте бейнеленген заттың тірек сызықтарымен белгіленген бөлшектерін салып, суретті бітіру. Өзінің жұмысын және сыныптастарының салған суреттерін мұқият қарастыру. Мұғалімнің көмегімен өзінің және өзгенің жұмысын бағалау. Сәндік сурет салу: ақшыл түспен берілген ұлттық ою-өрнектің суретін, үлгідегідей, мұғалімнің көмегімен бояу. Мұғалімнің көмегімен тірек нүктелерінің бойымен көлденең жолаққа қылқаламмен бояуды сілтей жағу (сүйкеп өту техникасы) және нүктелер (қылқаламның ұшымен) қою арқылы өрнек салу. Сюжетті сурет салу: ұсақ бөлшектері жоқ қарапайым сюжеттік контурлық суреттерді (бояуға арналған дайын қітапша беттерін) бояу.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      45. Бағдарламадағы оқу мақсаттары кодтау арқылы берілген. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар бағдарламаның бөлімі мен бөлімшесін, төртінші сан білім беру мақсатының нөмірленуін көрсетеді. Мысалы, 1 .2.1.4 кодтауында "1" – сынып, "2.1" – кіші бөлім, "4" – оқу мақсатының нөмірленуі.

      46. Оқу мақсаттарының жүйесі бөлімдер мен сыныптар бойынша берілген:

      1) "Еңбекті ұйымдастыру мәдениеті" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1- сынып

2 -сынып

3- сынып

4 сынып

1.1. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау

1.1.1.1 тәртіп ережелерін сақтау

2.1.1.1 тәртіп ережелерін сақтау

3.1.1.1 тәртіп ережелерін сақтау

4.1.1.1 тәртіп ережелерін сақтау

1.1.1.2 жұмыс орнын берілген қызмет түріне дайындау мұғалімнің көрсетуі, үлгі бойынша

2.1.1.2 мұғалімің өтініштерін, талаптар мен тапсырмаларын орындау

3.1.1.2 мұғалімің өтініштерін, талаптар мен тапсырмаларын орындау

4.1.1.2 мұғалімің өтініштерін, талаптар мен тапсырмаларын орындау

1.1.1.3 жұмыс аяқталғаннан кейін жұмыс орнын жинап ретке келтіру: көрсетілгендей, үлгі бойынша

2.1.1.3 берілген қызмет түріне қарай жұмыс орнын дайындау: еліктеу бойынша, көрсетілгендей, үлгі бойынша

3.1.1.3 берілген қызмет түріне қарай жұмыс орнын дайындау

4.1.1.3 берілген қызмет түріне қарай жұмыс орнын дайындау

1.1.1.4 құралдарды, материалдарды, олармен жасалатын әрекеттерді тану және көрсету: көрсетілгендей, үлгі бойынша

2.1.1.4 үлгі бойынша шоу бойынша жұмыс аяқталғаннан кейін жұмыс орнын ретке келтіру

3.1.1.4 жұмысты аяқтағаннан кейін жұмыс орнын ретке келтіру

4.1.1.4 жұмысты аяқтағаннан кейін жұмыс орнын ретке келтіру

1.1.1.5 пластикалық материалдармен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін сақтау

2.1.1.5 пластикалық материалдармен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін сақтау

3.1.1.5 кезекшінің міндеттерін орындау

4.1.1.5 бейнелеу өнері кабинетінде кезекшінің міндеттерін орындау



3.1.1.6 пластикалық материалдармен жұмыс жасауда қауіпсіздік ережелерін сақтау

4.1.1.6 пластикалық материалдармен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін сақтау



3.1.1.7 қайшымен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін сақтау

4.1.1.7 қайшымен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін сақтау

      2) "Алдын ала бейнелеу әрекеті" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1- сынып

2 -сынып

3- сынып

4 сынып

2.1. Заттың негізгі белгілері – пішіні, өлшемі, түсі

1.2.1.1 түстерді (қызыл, көк, сары) үлгі бойынша, атауы бойынша тану және көрсету

2.2.1.1 заттарды қарастыру: қоршаған ортада, ойын жағдайында, суреттерде түстерді тану, көрсету, атау

3.2.1.1 мұғалімнің азғана көмегі арқылы затты зерттеп қарау


1.2.1.2 форманы (текше, шар) үлгісіне сәйкес, атауына сәйкес тану және көрсету

2.2.1.2. заттарға зерделеп қарау: заттардың формаларын үлгісіне сәйкес, атауына сәйкес қоршаған ортада, ойын жағдайында, суретте тану, көрсету және атау

3.2.1.2 формасы, түсі, көлемі бойынша әртүрлі заттарды, фигураларды ажырату


1.2.1.3. өлшемді (үлкен, кішкентай) үлгісіне сәйкес, атауына сәйкес тану және көрсету

2.2.1.3 заттарға зерделеп қарау: өлшемді үлгісіне сәйкес, атауына сәйкес қоршаған ортада, ойын жағдайында, суретте тану, көрсету және атау

3.2.1.3 заттарды ұқсас белгілері бойынша біріктіру (көлемі, формасы, түсі, мақсат-маңызы)


1.2.1.4 заттарды мұғалімнің көмегімен бір белгісі бойынша біріктіру (көлемі, түсі, пішіні бойынша)

2.2.1.4 нақты заттарды суреттегі көлемді, жазық кескіндермен үйлестіру

3.2.1.4 әр түрлі заттармен практикалық әрекеттерді орындау (заттың не үшін екендігін біліп, онымен қалай әрекет ететінін көрсету)


1.2.1.5 заттармен практикалық әрекеттерді орындау (заттарды кішіден үлкенге қарай бір қатарға, үлкен – кіші – улкен тәртібімен көрсетілгендей, үлгі бойынша қою

2.2.1.5 заттардың функционалдық мақсатын анықтау

3.2.1.5 шеңбер мен шарды, шаршы мен текшені ажырату


1.2.1.6 шарды кез келген көпбұрыштан ажырату

2.2.1.6 бір түсті әртүрлі пішіндегі заттармен практикалық әрекеттерді орындау

3.2.1.6 әр түрлі өлшемдегі геометриялық фигураларды (шаршы, шеңбер, сопақ) шаблон арқылы сызу және бояу



2.2.1.7 шеңберді, шаршыны трафарет арқылы сызу және бояу

3.2.1.7 заттың көлемін (үлкен, кіші) сипаттайтын сын есімдерді зат есімдермен жақ түрінде, жекеше, көпше түрінде үйлестіру: мұғалімге еліктеу арқылы, өз бетінше белсенді сөйлеуінде




3.2.1.8 бейнелеу процесінде қызыл, сары, жасыл, қара, ақ түстерді ажырату және қолдану


2.2. Кеңістік туралы түсініктер

1.2.2.1 дене мүшелерінің кеңістіктегі орнын өзгерту тапсырмаларын көрсетілім бойынша орындау

2.2.2.1 дене мүшелерінің кеңістіктегі орнын өзгерту тапсырмаларын көрсетілім бойынша орындау

3.2.2.1 орналастыру туралы ауызша нұсқау бойынша параққа нүктелерді салу


1.2.2.2 қолды оның контурлық бейнесімен салыстыру

2.2.2.2 параққа нүктелерді (жоғары, төмен, ортасына, оң, сол жаққа) салу: көрсетілім бойынша, үлгі бойынша

3.2.2.2. ауызша нұсқау бойынша затты сынып ішінде, үстел үстінде орналастыру бойынша практикалық әрекеттерді орындау


1.2.2.3 заттарды орналастыру, параққа нүктелерді салу (жоғарғы, төмен, орта): үлгі бойынша, көрсету бойынша

2.2.2.3 сұрақтарға жауап беру арқылы дене мүшелерінің орналасуын көрсету: жоғарғы жағында не бар? - бас, мойын, кеуде; Төменде не бар? - аяқ; Алдында не бар - бет, кеуде, асқазан; Артқы жағыңда не бар? - желке, арқа, мұғалім көрсетуі, өтініші бойынша

3.2.2.3 заттарды (ойыншықтарды) жақын кеңістікке өзіне қатысты: алыс, жақын, жақын, жоғары, төмен, алдында (өзінің алдына), артына орналастыру: көрсету бойынша, үлгі бойынша, сәйкес ауызша нұсқауға



2.2.2.4 заттарды (ойыншықтарды) жақын кеңістікке өзіне қатысты: алыс, жақын, жанында, жоғары, төмен, алдына (алдыңа), артына орналастыру: көрсету бойынша, мұғалім үлгісі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес

3.2.2.4 өтініш бойынша дене мүшелерінің орналасуын көрсету: "Маған оң – сол қол, аяқ, көз, құлақ, щекке көрсет".



2.2.2.5 "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беруде "алыс, жақын, қасында, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолдану

3.2.2.5 екі, үш затты бір-біріне қатысты "алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде" орналастыру: еліктеу, үлгі бойынша, ауызша нұсқау арқылы



2.2.2.6 заттарды (ойыншықтарды) бір қатарға қою: "Ойыншықтарды бір қатарға қой" өтінішті орындау, нұсқауы бойынша бірнеше заттарды (ойыншықтарды) шоу бойынша, үлгі бойынша, қатарға қою.

3.2.2.6 берілген бағытта қозғалу: "алға, артқа, оңға, солға, бүйірге" еліктеу, ауызша нұсқау арқылы




3.2.2.7 заттарды (мысалы, ойыншықты, допты) "алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бір жаққа" жылжыту: көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес




3.2.2.8 "алыс, жақын, жанында, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолданып "Қайда?" деген сұраққа жауап беру




3.2.2.9 бірнеше затты (ойыншықтарды), олардың бейнелерін (суреттерін) бір қатарға қою: көрсету бойынша, үлгі бойынша, "Ойыншықтарды бір қатарға қою" нұсқаулығы бойынша




3.2.2.10 "шеткі, бірінші, соңғы, дейін, кейін артта" кезектілігінің тәртібін бақылау: мұғалімнің көрсетуі және ауызша нұсқауы бойынша


2.3. Уақыттық түсініктер

1.2.3.1 жыл мезгілдеріне сәйкес табиғаттағы өзгерістерді бақылау

2.2.3.1 жыл мезгіліне тән белгілерді адамдардың киімдері, суреттегі бейнелері бойынша тану, атау

3.2.3.1 қарама-қарсы жыл мезгілдерін (жаз және қыс) және күн бөліктерін тану (күн мен түн) (табиғаттағы бақылаулардан, суреттердегі бейнелерден, сипаттық белгілерден) және атау


1.2.3.2 өз өміріндегі оқиғаларды, режим сәттерін "таңертең", "күндіз түсте", "кешке", "түнде" сөздерімен үйлестіру

2.2.3.2 күн мен айды тәулік уақытының белгісі ретінде тану және белгілеу

3.2.3.2 жыл мезгілдерін бейнелейтін суреттерді біріктіру (қыс, көктем, жаз, күз)



2.2.3.3 өз өміріндегі оқиғаларды, күн тәртібіндегі сәттерді "алдымен - содан кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түнде" сөздерімен ұйқастыру

3.2.3.3 күн бөліктерін бейнелейтін суреттерді біріктіру (күн, түн, таңертең, кеш)



2.2.3.4 мұғалімнің/ ересектердің "алдымен - содан кейін" сөздері бар нұсқауларын орындау

3.2.3.4 өз өміріндегі оқиғаларды, режим сәттерін "алдымен - содан кейін", "қазір - кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде"



2.2.3.5 "... қашан ...?" деген сұраққа жауап беруде "алдымен - содан кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түнде" сөздерді қолдану

3.2.3.5 мұғалімнің/ ересектердің "алдымен - содан кейін", "қазір - кейін" сөздері бар нұсқауларын орындау



2.2.3.6 иллюстрациялық материалды (визуалды кесте) пайдалана отырып сабақта режим сәттерінің, іс-әрекет түрлерінің ретін (тәртібін) сақтау

3.2.3.6 "....қашан ...?" деген сұраққа жауап беруде "алдымен - содан кейін", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", " күндіз", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану




3.2.3.7 иллюстрациялық материалды (визуалды кесте) пайдалана отырып сабақта іс-әрекет түрлерінің ретін (тәртібін) сақтау




3.2.3.8 иллюстрациялық материалды (визуалды кесте) пайдалана отырып сабақта режим сәттерінің, іс-әрекет түрлерінің ретін (тәртібін) "Суреттерді рет-ретімен орналастыр, алдымен не, келесі не" нұсқау бойынша орнату


2.4. Нүкте, штрих, сызық, таңба

1.2.4.1 сусымалы заттың бетіне саусақтармен, таяқшалармен сызықтар салу

2.2.4.1 нүктелерді, түзу, қисық сызықтарды саусақпен құм, жарма бетіне сызу: еліктеу арқылы, үлгі бойынша, атауы бойынша

3.2.4.1 фигулардағы нүктерлер санын қайта санаусыз айту: 1, 2, 3, 4, 5


1.2.4.2 сурет салу техникасын сақтау

2.2.4.2 тақтаға бормен нүкте, түзу, қисық сызықтар салу: еліктеу, үлгі, атауы бойынша

3.2.4.2 1 ден 5дейін сандарды ретпен атау: мұғалімнің артынан қайталап, өз бетінше есте сақтау бойынша


1.2.4.3 бояу жаққышқа гуашь алу

2.2.4.3 қарындашты, фломастерді, борды, қылқаламды басым қолмен дұрыс ұстау; парақты бос қолмен басып туру

3.2.4.3 берілген контурдың бойымен нүкте бойынша қарындашпен сызықтар сызу


1.2.4.4 қарындашпен ерікті бағытта сызықтар салу: үлгі бойынша, көрсетілім бойынша

2.2.4.4 берілген контур бойымен қарындашпен сызықтарды көрсетілім бойынша сызу

3.2.4.4 қағаздан қол үзбей қылқаламмен, қарындашпен, фломастермен сызықтар сызу


1.2.4.5 қағаздан қол үзбей қылқаламмен, сурет салу: үлгі бойынша көрсетілім бойынша

2.2.4.5 қағаздан қол үзбей қылқаламмен сызу, сурет салу

3.2.4.5 қағаздың шетінен шықпай сызықтар салу


1.2.4.6 саусақпен, мақта таяқшасымен үлгіге сәйкес, көрсету бойынша сурет салу

2.2.4.6 қағаз парағының шетінен шықпай сызықтар салу: үлгі бойынша көрсету бойынша

3.2.4.6 еліктеу, көрсету, үлгі бойынша сызықтар салу



2.2.4.7 гуаш бояуы бар жалпақ жаққышпен кең сызықтар салып парақты бояу үлгіге сәйкес

3.2.4.7 атаулары бойынша сызықтар салу (түзу, толқынды, қисық)



2.2.4.8 үлгі бойынша көрсетілім бойынша мақта таяқшасымен нүктелерді салу



      3) "Бейнелеу өнері туындыларын қабылдау" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1- сынып

2 -сынып

3- сынып

4 сынып

3.1. Халық қолданбалы өнер бұйымдары

1.3.1.1 оң эмоцияларды, өнер нысандарына қызығушылық таныту

2.3.1.1 оң эмоцияларды, өнер нысандарына қызығушылық таныту

3.3.1.1 оң эмоцияларды, өнер нысандарына қызығушылық таныту

4.3.1.1 оң эмоцияларды, өнер нысандарына қызығушылық таныту

1.3.1.2 ағаш және керамикалық ойыншықтарды өңдеу

2.3.1.2 қарастыру киізден жасалған бұйымдар

3.3.1.2 қарастыру қыштан жасалған халық шеберлерінің бұйымдары

4.3.1.2 халық шеберлерінің бұйымдарындағы ұлттық ою-өрнек элементтерін тану және көрсету

1.3.1.3 үлгі бойынша халық ойыншықтарын қоршаған ортадан оқшаулау

2.3.1.3 сынама бойынша киіз бұйымдарын қоршаған ортадан бөліп алу

3.3.1.3 керамикалық бұйымдарды тексеру (түсі, өлшемі, мақсаты)

4.3.1.3 қарастыру әшекейлі халық шеберлерінің бұйымдары

1.3.1.4 ағаш, керамикалық ойыншықтарды соғу

2.3.1.4 киізден жасалған бұйымдарды тексеру (түсі, өлшемі, мақсаты)

3.3.1.4 керамикалық бұйымдарды қоршаған ортадан үлгі бойынша, атауы бойынша оқшаулау

4.3.1.4 халық шеберлерінің бұйымдарындағы ұлттық ою-өрнек элементтерін танып, көрсету


2.3.1.5 киізден жасалған бұйымдармен ойнау

3.3.1.5 керамикадан жасалған бұйымдармен ойнау

4.3.1.5 ою-өрнектері бар бұйымдарды қоршаған ортадан ажырату

3.2. Иллюстрациялар

1.3.2.1 иллюстрацияны зерттеп қарау

2.3.2.1 иллюстрацияны зерттеп қарау

3.3.2.1 иллюстрацияны зерттеп қарау

4.3.2.1 иллюстрацияны зерттеп қарау

1.3.2.2 бейнеленген заттарды көрсету, атау (мүмкіндігінше).

2.3.2.2 көрсету, иллюстрацияда бейнеленген кейіпкерлерді ата

3.3.2.2 бейнеленген заттарды, олардың түсін, пішінін, өлшемін тану, көрсету, атау

4.3.2.2 бейнеленген заттарды, олардың түсін, пішінін, өлшемін тану, көрсету, атау

1.3.2.3 бейнеленген заттардың түсін, пішінін, өлшемін көрсету, атау (мүмкіндігінше)

2.3.2.3 иллюстрацияда белгілі бір әрекеттерді орындайтын кейіпкерлерді көрсету (отыру, тұру, жату)

3.3.2.3 "Суреттерді рет-ретімен орналастыр, біріншісі не, келесісі" деген нұсқау бойынша иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып сабақтағы іс-әрекеттер ретін белгілеу.

4.3.2.3 бөліктеріне тән өзіндік іс-әрекет түрлерін тану : таңертең, түстен кейін, кешке, түнде

1.3.2.4 вербалды емес коммуникация құралдарын қолдану (басты нысанға бұру, ымдау және т.б.)



4.3.2.4 ауызша нұсқауларды орындау тәртібін белгілеу ("Шалқан" ертегісі бойынша иллюстрациялар) "Қайда?" деген сұраққа жауап беріңіз. "бірінші, соңғы, кейін, бұрын" сөздерін қолдану




4.3.2.5 мұғалімнің көрсетуі және ауызша нұсқауы бойынша заттардың және олардың кескіндерінің бірізділігін сақтау: "шеткі, бірінші, соңғы, арасында".




4.3.2.6 мұғалімнің талабы бойынша иллюстрацияда бірінші, соңғы, шеткі нысанды, кез келгеннен кейінгі, кез келгеннің алдында тұрған нысанды көрсету




4.3.2.7 шығармашылық жеке және топтық жұмыстарды орындау кезінде фланелографта, магниттік тақтада, парақта еліктеу, үлгі бойынша (ортада, ортада, жоғарыда, төменде, оңда, сол жақта) жазық кескіндерді орналастыру




4.3.2.8 ойын жағдаятында бірізділік тәртібін қолдану




4.3.2.9 шығармашылық жеке және топтық жұмыстарды орындау кезінде фланелографта, магниттік тақтада, парақта еліктеу, үлгі бойынша (ортада, ортасында, жоғарыда, төменде, оңда, сол жақта) жазық кескіндерді орналастыру.

3.3. Сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары

1.3.3.1 фотосуреттерден туыстарын тану, көрсету және атау

2.3.3.1 фотосуреттердегі таныс адамдарды тану, көрсету және атау

3.3.3.1 өлкенің көрнекті ғимараттарын мұғалімнің көмегімен тану, көрсету және атау

4.3.3.1 қарастыру, тану, мұғалімнің көмегімен суреттердегі кейбір заттарды атау

2.3.3.2 пейзаждық кескіндемедегі жыл мезгілін тану және атау

3.3.3.2 ұсақ мүсіндік пішіндерді мұғалімнің көмегімен тексеру, тану, атау

4.3.3.2 ұсақ мүсіндік пішіндерді мұғалімнің көмегімен зерделеп қарастыру

4.3.3.3 көркем шығармалардағы нақты заттарды тану және атау

4.3.3.4 заттарды өзіне қатысты ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, қасында, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау

4.3.3.5 екі, үш затты бір-біріне қатысты орналастыру: "алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде, астында" көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша.

4.3.3.6 берілген бағытта қозғалу: "алға, артқа, оңға, солға" көрсетілімге сәйкес, ауызша нұсқауларға сәйкес

4.3.3.7 затты (мысалы, көлікті, допты): ауызша нұсқауларға сәйкес көрсетілімге бойынша "алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға" жылжыту

4.3.3.8 "Ойыншықтарды бір қатарға қой" нұсқауы бойынша, үлгі бойынша, көрсетілімге сәйкес бірнеше заттарды (ойыншықтарды) қатарға қою.

      4) "Мүсіндеу" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1-сынып

2-сынып

3-сынып

4-сынып

4.1. Ермексаздан сурет салу

1.4.1.1 мүсіндеу, илеу, бұрап үзіп алу, бояу әдістерімен мүсіндеу

2.4.1.1 ермексаздың бір бөлігін үзіп алу үшін ритмикалық таңбаларды пішіннің ішінде қалдыру

3.4.1.1 ермексазды аппликациялауды жағу әдісімен орындау

4.4.1.1 ермексазды аппликацияны жағу әдісімен орындау


2.4.1.2 контурлық суреттің ішінде жағу әдісімен ермексазбен сурет салу

3.4.1.2 дайын контурдың ішінде көлемді аппликацияны мүсіндеу

4.4.1.2 дайын контурдың ішінде көлемді аппликацияны мүсіндеу

4.2. Кең көлемді өнімдер

1.4.2.1 мұғалімнің көмегімен мүсіндеу алдында затты тексеріп алу

2.4.2.1 тапсырмасыз өз бетінше мүсіндеу

3.4.2.1 текшені, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

4.4.2.1 мүсіндеу алдында заттарды тексеріп алу

1.4.2.2 кесектерді тақтай үстінде домалатып жаю, жалпақтау, біріктіру, үзіп алу әдістерінің көмегімен мүсіндеу

2.4.2.2 мұғалімнің көмегімен мүсіндеу алдында затты тексеріп алу

3.4.2.2 иллюстрациядағы, фотосуреттегі текшені, білеуді, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

4.4.2.2 текшені, шарды, білеуді үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

1.4.2.3 мұғалімнің әрекетін бақылау

2.4.2.3 текше мен шардың пішінін көзбен көру және ұстап көру арқылы зерттеу

3.4.2.3 ойын жағдайындағы жеке сөздерде геометриялық денелердің атауларын (текше, білеу, шар) қолдану

4.4.2.3 иллюстрациядағы, фотосуреттегі текшені, білеуді, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

1.4.2.4 шардың пішінін көзбен көру және ұстап көру арқылы зерттеу

2.4.2.4 текше мен шардың домалайтын немесе домаламайтын қасиеттерін зерттеу

3.4.2.4 мүсіндеу алдында заттарды тексеріп алу

4.4.2.4 мұғалімнің жасаған мүсінін бақылау, нақты заттың атауын білу, атау және салыстыру

1.4.2.5 текшенің пішінін көзбен көру және ұстап көру арқылы зерттеу

2.4.2.5 геометриялық денелерден текшені, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша таңдау

3.4.2.5 мұғалімнің жасаған мүсінін бақылау, нақты заттың атауын білу, атау және салыстыру

4.4.2.5 пластикалық материалдың (ермексаз, саз, қамыр) көмегімен 1-7 сандарын (мүмкіндігінше 0, 8, 9) үлгілеу

1.4.2.6 геометриялық денелерден шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша таңдау

2.4.2.6 ұсынылған заттар мен ойыншықтардан текшенің, шардың пішініне ұқсас заттарды таңдау ("текшеге ұқсас, шар, соған ұқсас")

3.4.2.6 ермексаздың тұтас кесегінен бұйымдық ыдыстар мүсіндеу

4.4.2.6 көзбен көру және ұстап көру арқылы 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (мүмкіндігінше 8,9,10) сандарын үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

1.4.2.7 геометриялық денелерден текшені үлгісі бойынша, атауы бойынша таңдау

2.4.2.7 иллюстрациядағы, фотосуреттегі текшені, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

3.4.2.7 жаймалау, қысу, жалпайту, созу әдістерімен мүсіндеу

4.4.2.7 санау қызметін 7 шегінде пайдалану

1.4.2.8 ұсынылған заттар мен ойыншықтардан шардың пішіні бар заттарды таңдау ("шарға ұқсас, сондай)

2.4.2.8 жеке сөздерде геометриялық денелердің атауларын (текше, шар) қолдану

3.4.2.8 1, 2, 3, 4, 5 сандарын ұстап көру және көзбен көру арқылы үлгісі бойынша тану

4.4.2.8 1-ден бастап 7-ге дейінгі (мүмкіндігінше 10-ға дейін) есептік сан есімдерді педагогтың артынан еске түсіру арқылы сандық қатарға сүйене отырып, рет-ретімен атау

1.4.2.9 ұсынылған заттар мен ойыншықтардан текше пішіндес заттарды таңдау ("текшеге ұқсас, сондай)

2.4.2.9 үстелдің үстінде түзу және дөңгелектеп домалату, жіңішкелеп кесу, бұрау, үзіп алу, қысу мүсіндеу әдістерін қолдану

3.4.2.9 пластикалық материалдың (ермексаз, саз, қамыр) көмегімен 1-5 сандарын үлгілеу

4.4.2.9 ермексаздың тұтас кесегінен бұйымдық ыдысты мүсіндеу

1.4.2.10 1-2 бөліктен тұратын безендірілмеген бұйымдарды мүсіндеу

2.4.2.10 сопақша және дөңгелек пішіндегі заттарды мүсіндеу

3.4.2.10 сюжеттік ойындарда дайын бұйымдарды қолдану

4.4.2.10 жаймалау, қысу, жалпайту, созу әдістерімен мүсіндеу

1.4.2.11 дөңгелек пішіндегі заттарды мүсіндеу


3.4.2.11 заттарды конструктивтік әдіспен мүсіндеу (1-2 бөліктен)

4.4.2.11 сюжеттік ойындарда дайын бұйымдарды ұтып алу



3.4.2.12 бұйымды үлгімен салыстыру

4.4.2.12 ойын жағдайында жеке сөздерде геометриялық денелердің атауларын (текше, білеу, шар) қолдану




4.4.2.13 көрсету бойынша, үлгі бойынша құрастыру үшін геометриялық фигуралардың модельдерін пайдалану




4.4.2.14 заттарды конструктивтік әдіспен мүсіндеу (2-3 бөліктен)




4.4.2.15 бұйымды үлгімен салыстыру

4.3. Композиция

1.4.3.1 ұжымдық композицияны жасауға қатысу

2.4.3.1 ұжымдық композицияны жасауға қатысу 2.4.3.2 композицияны ойынға қосу

3.4.3.1 ұжымдық композицияны жасауға қатысу 3.4.3.2 композицияны ойынға қосу

4.4.3.1 ұжымдық композицияны жасауға қатысу 4.4.3.2 композицияны ойынға қосу

      5) "Аппликация" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1-сынып

2-сынып

3-сынып

4-сынып

5.1. Заттық аппликация

1.5.1.1 шеңбердің жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

2.5.1.1 мұғалімнің үлгіні тану, көрсету, бөлшектерді атау деңгейінде талдауына қатысу

3.5.1.1 мұғалімнің үлгіні тану, көрсету, бөлшектерді атау деңгейінде талдауына қатысу

4.5.1.1 мұғалімнің үлгіні бөлшектерді, аппликациямен жұмыс тәртібін атау деңгейінде талдауына қатысу

1.5.1.2 шаршының жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

2.5.1.2 шеңбердің, сопақшаның, шаршының, үшбұрыштың жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

3.5.1.2 әртүрлі көлемдегі үшбұрыштардың жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

4.5.1.2 парақ кеңістігінде (оң, сол, жоғарғы, төменгі, ортаңғы) көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулар бойынша бағдарлау

1.5.1.3 сопақшаның жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

2.5.1.3 көрсету бойынша, үлгі бойынша таяқшалардың көмегімен шаршыны, үшбұрышты үлгілеу

3.5.1.3 көрсету бойынша, үлгі бойынша қағазды жырту, мыжу әдістерімен дайындамалар жасау

4.5.1.3 бейнеленген затты бояу, үлгі бойынша, көрсетілім бойынша дайын бөліктерден аппликация, коллаж жасау тәсілдерін қолдану

1.5.1.4 геометриялық пазлдарды жинау, жиектемеге дөңгелек, сопақша және төртбұрышты қосымшаларды салу

2.5.1.4 дайын пішіндерді (1 белгі бойынша әртүрлі) бүкіл қағаздың парағына көрсету бойынша, үлгі бойынша орналастыру

3.5.1.4 геометриялық пазлдарды жинау, жиектемеге дөңгелек, сопақша және төртбұрышты қосымшаларды салу

4.5.1.4 қағаз парағында саусақпен сурет салу техникасын, коллаж жасау үшін дайын бөліктерден үлгі бойынша, көрсетілім бойынша аппликация жасау техникасын қолдану

1.5.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша дайын бірдей пішіндерді бүкіл қағаздың парағына орналастыру

2.5.1.5 геометриялық пазлдарды жинау, жиектемеге дөңгелек, сопақша және үшбұрышты қосымшаларды салу

3.5.1.5 геометриялық фигуралардың модельдерінен әртүрлі өлшемдегі шеңберлерді, сопақшаларды, шаршыларды және тіктөртбұрыштарды таңдау

4.5.1.5 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша берілген контурда мыжылған қағаз (2-3 түсті) дайындамалардан көлемді аппликация құрастыру және жабыстыру

1.5.1.6 дайын пішіндерден аппликациялаудың негізгі әдістерін орындау

2.5.1.6 геометриялық фигуралардың модельдерінен үлгі бойынша, атауы бойынша шеңберлерді, шаршыларды және үшбұрыштарды таңдау

3.5.1.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша дайын фонға дайындамаларды орналастыру және жабыстыру


1.5.1.7 1-2 бөліктен тұратын таныс заттың аппликациясын орындау

2.5.1.7 көрсеткеннен кейін 2-3 бөліктен тұратын заттық суретті жасау және жабыстыру

3.5.1.7 мұғаліммен бірге берілген контурда мыжылған қағаз дайындамалардан (1-2 түсті) көлемді аппликация жасау және жабыстыру



2.5.1.8 көрсету бойынша, үлгі бойынша қағазды жырту, мыжу әдістерімен дайындамалар жасау

3.5.1.8 ойын жағдайында жеке сөздерде шеңбер, сопақша, шаршы, үшбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын қолдану



2.5.1.9 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша түстері белгіленген контурға жыртылған дайындамалардан (2 түсті) аппликация жасау




2.5.1.10 көрсету бойынша, үлгі бойынша берілген контурға мыжылған қағаз дайындамалардан жасалған аппликацияны (1-2 түсті) жабыстыру



5.2. Сәндік аппликация

1.5.2.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша бүкіл параққа 1-2 элементті қайталаумен өрнекті жабыстыру

2.5.2.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша үш-төрт бірдей элементтен тұратын қағаздың бүкіл парағына артынан желімдеумен өрнек жасау

3.5.2.1 көрсету бойынша қағазды берілген сызықпен кесу 3.5.2.2 көрсету бойынша қағаздың жолағын берілген сызықпен кесу

4.5.2.1 ұстап көру арқылы әртүрлі өлшемдегі шеңберлердің, сопақшалардың, шаршылардың, тіктөртбұрыштардың, үшбұрыштардың жазықтық модельдерін зерттеу

1.5.2.2 көрсету бойынша, үлгі бойынша көлденең жолақта 1-2 элементті қайталаумен өрнекті жабыстыру

2.5.2.2 көрсету бойынша, үлгі бойынша үш-төрт бірдей элементтен тұратын көлденең жолақта артынан желімдеумен өрнек жасау


4.5.2.2 геометриялық фигуралардың модельдерін түсі, пішіні, өлшемі бойынша топтастыру



3.5.2.3 көрсету бойынша, үлгі бойынша 3-4 жолақтан тұратын өрнекті қағаз параққа түсі бойынша кезектесіп орналастыру

4.5.2.3 геометриялық пазлдарды жинау, жиектемеге қосымшаларды салу




4.5.2.4 геометриялық фигуралардың модельдерінен үлгі бойынша, атауы бойынша шеңберлердің, сопақшалардың, шаршылардың, үшбұрыштардың түсін таңдау




4.5.2.5 жеке сөздерде шеңбер, сопақша, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын қолдану




4.5.2.6 қағазды берілген сызықпен кесу




4.5.2.7 шаршыны контурмен кесу




4.5.2.8 түсі бойынша 3-4 шаршы жолаққа артынан желімдеумен өрнек салу

5.3. Сюжеттік аппликация

1.5.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша дайын негізге дайын пішіндерді желімдеу

2.5.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша 1-2 бөліктен тұратын қарапайым сюжеттік аппликацияны жасау және желімдеу

3.5.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша 2-3 бөліктен тұратын қарапайым сюжеттік аппликацияны жасау және желімдеу

4.5.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша өз ойынан 3-4 бөліктен тұратын қарапайым сюжеттік аппликацияны жасау және желімдеу

1.5.3.2 көрсету бойынша, үлгі бойынша парақта пішіндерді бөлу

2.5.3.2 мұғалімнің көмегімен ұжымдық композициялар жасауға қатысу

3.5.3.2 үлгі бойынша, көрсету бойынша ұжымдық композициялар жасауға қатысу

4.5.3.2 ұжымдық композициялар жасауға қатысу

1.5.3.3 мұғалімнің көмегімен ұжымдық композициялар жасауға қатысу



4.5.3.3 командамен араласу және жұмыс істеу




4.5.3.4 композицияны ойынға қосу

      6) "Сурет салу" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1-сынып

2-сынып

3-сынып

4-сынып

6.1. Заттық сурет салу

1.6.1.1 мұғалімнің бейнелеу әрекетін бақылау

2.6.1.1 сурет салу техникасын сақтау

3.6.1.1 сурет салу техникасын сақтау

4.6.1.1 сурет салу техникасын сақтау

1.6.1.2 нақты затты суреттегі бейнесімен үйлестіру

2.6.1.2 сурет салу процесінде қызыл, көк, сары, жасыл, ақ, қара түстерді ажырату және қолдану

3.6.1.2 қағаз парағында еркін сурет салу

4.6.1.2 сурет салу процесінде қызыл, көк, сары, жасыл, ақ, қара түстерді ажырату және қолдану

1.6.1.3 сурет салу алдында затты тексеріп көру

2.6.1.3 бүкіл параққа тапсырмасыз сурет салу

3.6.1.3 сурет салу алдында затты тексеріп көру

4.6.1.3 мұғалімнің бейнелеу әрекетін бақылау

1.6.1.4 көрсету бойынша, үлгі бойынша саусақпен, алақанмен сурет салу

2.6.1.4 сурет салу алдында затты тексеріп көру

3.6.1.4 көрсету бойынша, үлгі бойынша трафаретпен контурлық кескіндерді қарындашпен салу

4.6.1.4 бүкіл параққа тапсырмасыз сурет салу

1.6.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша құралдар мен бояу арқылы бедерлеме жасау

2.6.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық кескіндерді трафаретпен қарындашпен салу

3.6.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша 1-5 сандарының контурлық суреттерін бояу, штрихтау, сызу

4.6.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша, еліктеу бойынша құмда, ұнтақ жармасында нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, сопақшаларды, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды саусақпен бейнелеу

1.6.1.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық кескіндерді трафаретпен салу

2.6.1.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша қағаз парақты поролон тампонмен бояу

3.6.1.6 қағаз парақты қылқаламмен және бояумен бояу

4.6.1.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша, еліктеу бойынша сызығы жоқ қағазда нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, сопақшаларды, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды фломастермен, қарындашпен, қаламсаппен бейнелеу

1.6.1.7 көрсету бойынша, үлгі бойынша қағаз парақты поролон тампонмен бояу

2.6.1.7 көрсету бойынша, үлгі бойынша берілген контурмен шеңберлі, шаршылы, үшбұрышты пішіндегі заттарды салу

3.6.1.7 берілген контур бойынша шеңберлі, шаршылы, үшбұрышты пішіндегі заттарды салу

4.6.1.7 көрсету бойынша, өз бетінше шеңбердің, сопақшаның, шаршының, үшбұрыштың, тіктөртбұрыштың шаблоны мен трафаретін айналдыра бояу

1.6.1.8 көрсету бойынша, үлгі бойынша шеңбер пішіндегі заттарды салу

2.6.1.8 берілген контур бойынша әртүрлі мөлшердегі 2 пішіннен тұратын заттардың суретін салу

3.6.1.8 берілген контур бойынша дөңгелек және бұрыштық пішіндерден тұратын заттарды қарындашпен салу

4.6.1.8 көрсету бойынша, өз бетінше шеңбер, сопақша, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш контурының ішінде штрихтауды орындау

1.6.1.9 көрсету бойынша, үлгі бойынша тұзды қамырдан жасалған пішінді поролон тампонмен саусақпен бояу

2.6.1.9 көрсету бойынша, үлгі бойынша тұзды қамырдан жасалған пішінді қылқаламды немесе поролон тампонды қолданып акварельмен бояу

3.6.1.9 үлкен заттық контурлық суреттерді бояу

4.6.1.9 сандардың контурлық кескіндерін бояу, штрихтау, айналдыра сызу

1.6.1.10 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық заттық суреттерді қарындашпен ұсақ бөлшектерсіз бояу

2.6.1.10 өз жұмысын және сыныптастарының суреттерін қарау

3.6.1.10. тұзды қамырдан жасалған пішіндерді қылқаламды қолданып акварельмен бояу

4.6.1.10 сурет салу алдында затты тексеріп алу

1.6.1.11 көрсету бойынша, үлгі бойынша берілген контурмен 2 бірдей бөліктен тұратын дөңгелек заттың суретін салу


3.6.1.11 көрсету бойынша, үлгі бойынша заттың кескін бөлшектерін тірек сызықтары бойынша салып бітіру

4.6.1.11 берілген контур бойынша екі түрлі пішіндегі заттарды салу

1.6.1.12 басқалардың арасынан өз суретіңді тану



4.6.1.12 контурлық кескіндерді трафарет, шаблон бойынша қарындашпен салу және бояу




4.6.1.13 жылдың әр мезгілінде ағаштардың суретін салу




4.6.1.14 заттық силуэттерді (киім, жиһаз, ыдыс-аяқ; халық ойыншықтары) гуашпен бояу




4.6.1.15 заттың кескінінің бөлшектерін тірек сызықтары бойынша салып бітіру

6.2. Сәндік сурет салу

1.6.2.1 мақта тампонымен нүктелерден өрнек салу

2.6.2.1 дәстүрлі емес техникада сурет салу

3.6.2.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша дәстүрлі емес техникада сурет салу

4.6.2.1 өрнек жасау үшін пайдаланылған заттардың санын 1-5 шегінде есептеуді жүзеге асыру

1.6.2.2 нүктелерден жасалған шеңбер пішінді өрнекті безендіру

2.6.2.2 мұғаліммен бірге жолақтағы өрнекті үлгіде басып шығару

3.6.2.2 көрсету бойынша, үлгі бойынша жолақтағы өрнекті үлгіде басып шығару

4.6.2.2 өрнек жасау үшін пайдаланылған заттар санын 1-5 шегінде белгілеу


2.6.2.3 элементтері ақшыл түспен берілген ою-өрнекті бояу

3.6.2.3 жапырақтарға бояуды салып, көлденең жолақта мөр басып өрнек шығару: көрсетілім бойынша, үлгі бойынша

4.6.2.3 дайын дайындамадағы ұлттық өрнекті бояу



3.6.2.4. көрсетілімге сәйкес, үлгі бойынша бояумен мөр басып ауыспалы элементтерінен (жапырақ, штамп, жапырақ, штамп) тұратын ою-өрнекті шығару

4.6.2.4 нүктелерден тұратын өрнекті қылқаламның ұшымен және көлденең жолақта суретті сулау әдісімен қылқаламмен бояу арқылы салу



3.6.2.5. дайын дайындамада элементтері ақшыл түспен көрсетілген ұлттық ою-өрнекті үлгіге сәйкес, көрсетілгендей бояу

4.6.2.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша нүктелерден тұратын контурлық суреттердегі өрнекті заттарды қылқаламның ұшымен безендіру



3.6.2.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша өрнекті жолақта суретті сулау әдісімен қылқаламмен салу




3.6.2.7 көрсету бойынша, үлгі бойынша нүктелерден тұратын контурлық суреттердегі өрнекті заттарды мақта тампондармен безендіру


6.3. Сюжеттік сурет салу

1.6.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық суреттерді қарапайым сюжетпен ұсақ бөлшектерсіз бояу

2.6.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық суреттің бөлшектерін тірек сызықтары бойынша салып бітіру

3.6.3.1 контурлық суреттерді қарапайым сюжетпен ұсақ бөлшектерсіз бояу

4.6.3.1 контурлық суреттерді қарапайым сюжетпен ұсақ бөлшектерсіз бояу


2.6.3.2 контурлық суреттерді қарапайым сюжетпен ұсақ бөлшектерсіз бояу

3.6.3.2 суретті шеттен шықпай бояу

4.6.3.2 суреттің шекарасын сақтау




4.6.3.3 штрихтың бағытын сақтау




4.6.3.4 үлгі бойынша, өз бетінше контурлық сюжеттік суреттің бөлшектерін салып бітіру

      47. Бағдарлама Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарында әрбір бөлім бойынша оқу мақсаттарының көлемі көрсетілген.

      48. Бағдарламада оқу материалын оқу жылдары (сыныптар) және тоқсандар бойынша бөлу шамамен берілген. Мұғалім әрбір оқушының мүмкіндіктері мен нақты жетістіктерін ескере отырып, оқу материалының күрделілігін азайту немесе көбейту, оқу материалының көлемін ұлғайту немесе азайту үшін оқу материалын бір тоқсаннан (сыныптан) екіншісіне ауыстыруға құқылы.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Бейнелеу өнері" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар

      1) 1- сынып :

Ортақ өтпелі тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта _ Оқушыларды бақылау және тексеру
3 апта "Мен, менің денем"
4 апта "Жеміс-жидектер"
5 апта "Көкөністер"
6 апта "Менің ойыншықтарым"
7 апта "Менің отбасым"
8 апта "Менің үйім"
9-апта "Менің сыныбым, менің сыныптастарым"

1.1. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау

1.1.1.1 тәртіп ережелерін сақтау

1.1.1.2 жұмыс орнын берілген қызмет түріне дайындау мұғалімнің көрсетуі, үлгі бойынша

1.1.1.3 жұмыс аяқталғаннан кейін жұмыс орнын жинап ретке келтіру: көрсетілгендей, үлгі бойынша

1.1.1.4 құралдарды, материалдарды, олармен жасалатын әрекеттерді тану және көрсету: көрсетілгендей, үлгі бойынша

1.1.1.5 пластикалық материалдармен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін сақтау

3.3. Сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары

1.3.3.1 фотосуреттерден туыстарын тану, көрсету және атау

3.1. Халық қолданбалы өнер бұйымдары

1.3.1.1 оң эмоцияларды, өнер нысандарына қызығушылық таныту

1.3.1.2 ағаш және керамикалық ойыншықтарды өңдеу

1.3.1.3 үлгі бойынша халық ойыншықтарын қоршаған ортадан оқшаулау

1.3.1.4 ағаш, керамикалық ойыншықтарды соғу

2.1. Заттың негізгі белгілері – пішіні, өлшемі, түсі

1.2.1.1 түстерді (қызыл, көк, сары) үлгі бойынша, атауы бойынша тану және көрсету

1.2.1.2 форманы (текше, шар) үлгісіне сәйкес, атауына сәйкес тану және көрсету

1.2.1.3. өлшемді (үлкен, кішкентай) үлгісіне сәйкес, атауына сәйкес тану және көрсету

1.2.1.4 заттарды мұғалімнің көмегімен бір белгісі бойынша біріктіру (көлемі, түсі, пішіні бойынша)

1.2.1.5 заттармен практикалық әрекеттерді орындау (заттарды кішіден үлкенге қарай бір қатарға, үлкен – кіші – улкен тәртібімен көрсетілгендей, үлгі бойынша қою

1.2.1.6 шарды кез келген көпбұрыштан ажырату

2.2. Кеңістік туралы түсініктер

1.2.2.1 дене мүшелерінің кеңістіктегі орнын өзгерту тапсырмаларын көрсетілім бойынша орындау

1.2.2.2 қолды оның контурлық бейнесімен салыстыру

1.2.2.3 заттарды орналастыру, параққа нүктелерді салу (жоғарғы, төмен, орта): үлгі бойынша, көрсету бойынша

2.3. Уақыттық түсініктер

1.2.3.1
жыл мезгілдеріне сәйкес табиғаттағы өзгерістерді бақылау

1.2.3.2 өз өміріндегі оқиғаларды, режим сәттерін "таңертең", "күндіз түсте", "кешке", "түнде" сөздерімен үйлестіру

2.4. Нүкте, штрих, сызық, таңба

1.2.4.1 сусымалы заттың бетіне саусақтармен, таяқшалармен сызықтар салу

1.2.4.2 сурет салу техникасын сақтау

1.2.4.3 бояу жаққышқа гуашь алу

1.2.4.4 қарындашпен ерікті бағытта сызықтар салу: үлгі бойынша, көрсетілім бойынша

1.2.4.5 қағаздан қол үзбей қылқаламмен, сурет салу: үлгі бойынша көрсетілім бойынша

1.2.4.6 саусақпен, мақта таяқшасымен үлгіге сәйкес, көрсету бойынша сурет салу

4.1. Ермексаздан сурет салу

1.4.1.1 мүсіндеу, илеу, бұрап үзіп алу, бояу әдістерімен мүсіндеу

4.2. Кең көлемді өнімдер

1.4.2.1 мұғалімнің көмегімен мүсіндеу алдында затты тексеріп алу

1.4.2.2 кесектерді тақтайүстінде домалатып жаю, жалпақтау, біріктіру, үзіп алу әдістерінің көмегімен мүсіндеу

1.4.2.3 мұғалімнің әрекетін бақылау

1.4.2.4 шардың пішінін көзбен көру және ұстап көру арқылы зерттеу

1.4.2.5 текшенің пішінін көзбен көру және ұстап көру арқылы зерттеу

1.4.2.6 геометриялық денелерден шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша таңдау

1.4.2.7 геометриялық денелерден текшені үлгісі бойынша, атауы бойынша таңдау

1.4.2.8 ұсынылған заттар мен ойыншықтардан шардың пішіні бар заттарды таңдау ("шарға ұқсас, сондай)

1.4.2.9 ұсынылған заттар мен ойыншықтардан текше пішіндес заттарды таңдау ("текшеге ұқсас, сондай)

1.4.2.10 1-2 бөліктен тұратын безендірілмеген бұйымдарды мүсіндеу

1.4.2.11 дөңгелек пішіндегі заттарды мүсіндеу

4.3. Композиция

1.4.3.1 ұжымдық композицияны жасауға қатысу

1 апта "Менің киімім"
2 апта "Менің аяқ-киімім"
3 апта "Азық-түлік"
4 апта "Шай ыдыстары"
5 апта "Жиһаздар"
6 апта "Жаңа жыл мерекесі"
7 апта " Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

5.1. Заттық аппликация

1.5.1.1 шеңбердің жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

1.5.1.2 шаршының жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

1.5.1.3 сопақшаның жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

1.5.1.4 геометриялық пазлдарды жинау, жиектемеге дөңгелек, сопақша және төртбұрышты қосымшаларды салу

1.5.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша дайын бірдей пішіндерді бүкіл қағаздың парағына орналастыру

1.5.1.6 дайын пішіндерден аппликациялаудың негізгі әдістерін орындау

1.5.1.7 1-2 бөліктен тұратын таныс заттың аппликациясын орындау

6.1. Заттық сурет салу

1.6.1.1 мұғалімнің бейнелеу әрекетін бақылау

1.6.1.2 нақты затты суреттегі бейнесімен үйлестіру

1.6.1.3 сурет салу алдында затты тексеріп көру

1.6.1.4 көрсету бойынша, үлгі бойынша саусақпен, алақанмен сурет салу

1.6.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша құралдар мен бояу арқылы бедерлеме жасау

1 апта "Қысқы қызықтар"
2 апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3 апта "Үй жануарлары"
4 апта "Жабайы жануарлар"
5 апта "Үй құстары"
6 апта "Жабайы құстар"
7 апта "Көлік"
8 апта "Аналар мерекесі";
"Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

3.2. Иллюстрациялар

1.3.2.1 иллюстрацияны қарастырыңыз

1.3.2.2 бейнеленген заттарды көрсету, атау (мүмкіндігінше)

1.3.2.3 бейнеленген заттардың түсін, пішінін, өлшемін көрсету, атау (мүмкіндігінше)

1.3.2.4 вербалды емес коммуникация құралдарын қолдану (басты нысанға бұру, ымдау және т.б.)

5.2. Сәндік аппликация

1.5.1.1 шеңбердің жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

1.5.1.2 шаршының жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

6.1. Заттық сурет салу

1.6.1.1 мұғалімнің бейнелеу әрекетін бақылау

1.6.1.2 нақты затты суреттегі бейнесімен үйлестіру

1.6.1.3 сурет салу алдында затты тексеріп көру

1.6.1.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық кескіндерді трафаретпен салу

1.6.1.7 көрсету бойынша, үлгі бойынша қағаз парақты поролон тампонмен бояу

5.3. Сюжеттік аппликация

1.5.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша дайын негізге дайын пішіндерді желімдеу

1.5.3.2 көрсету бойынша, үлгі бойынша парақта пішіндерді бөлу

1.5.3.3 мұғалімнің көмегімен ұжымдық композициялар жасауға қатысу

4.2. Кең көлемді өнімдер

1.4.2.11 дөңгелек пішіндегі заттарды мүсіндеу

6.1. Заттық сурет салу

1.6.1.8 көрсету бойынша, үлгі бойынша шеңбер пішіндегі заттарды салу

1.6.1.9 көрсету бойынша, үлгі бойынша тұзды қамырдан жасалған пішінді поролон тампонмен саусақпен бояу

1 апта "Ағаштар"
2 апта "Гүлдер"
3 апта " Жәндіктер"
4 апта " Көктемге арналған киімдер"
5 апта Балықтар
6 апта "Жемістер"
7 апта "Көкөністер"
8 апта "Жидектер"
9 апта "Жазғы киімдер";
"Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

6.1. Заттық сурет салу

1.6.1.10 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық заттық суреттерді қарындашпен ұсақ бөлшектерсіз бояу

1.6.1.11 көрсету бойынша, үлгі бойынша берілген контурмен 2 бірдей бөліктен тұратын дөңгелек заттың суретін салу

1.6.1.12 басқалардың арасынан өз суретіңді тану

3.3. Сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары

1.3.3.1 фотосуреттерден туыстарын тану, көрсету және атау

6.2. Сәндік сурет салу

1.6.2.1 мақта тампонымен нүктелерден өрнек салу

1.6.2.2 нүктелерден жасалған шеңбер пішінді өрнекті безендіру

6.3. Сюжеттік сурет салу

1.6.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық суреттерді қарапайым сюжетпен ұсақ бөлшектерсіз бояу

      2) 2 сынып :

Ортақ өтпелі тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта _ оқушыларды бақылау және тексеру
3 апта "Мен және менің отбасым"
4 апта "Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын"
5 апта "Көкөністер"
6 апта "Жеміс-жидектер"
7 апта "Менің ойыншықтарым"
8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау

2.1.1.1 тәртіп ережелерін сақтау

2.1.1.2 мұғалімің өтініштерін, талаптар мен тапсырмаларын орындау

2.1.1.3 берілген қызмет түріне қарай жұмыс орнын дайындау: еліктеу бойынша, көрсетілгендей, үлгі бойынша

2.1.1.4 үлгі бойынша шоу бойынша жұмыс аяқталғаннан кейін жұмыс орнын ретке келтіру

3.1. Халық қолданбалы өнер бұйымдары

2.3.1.1 жағымды эмоциялар, қызығушылық таныту

2.3.1.2 киізден жасалған бұйымдарды қарастыру

2.3.1.3 киізден жасалған бұйымдарды қоршаған ортадан оқшаулау

2.3.1.4 киізден жасалған бұйымдарды тексеру (түсі, өлшемі, мақсаты)

2.3.1.5 киізден жасалған бұйымдармен ойнау

2.1. Заттың негізгі белгілері – пішіні, өлшемі, түсі

2.2.1.1 заттарды қарастыру: қоршаған ортада, ойын жағдайында, суреттерде түстерді тану, көрсету, атау

2.2.1.2. заттарды зерделеп қарау: формаларды үлгісіне сәйкес, атауына сәйкес қоршаған ортада, ойын жағдайында, суретте тану, көрсету және атау

2.2.1.3 заттарды зерделеп қарау: өлшемді үлгісіне сәйкес, атауына сәйкес қоршаған ортада, ойын жағдайында, суретте тану, көрсету және атау

2.2.1.4 нақты заттарды суреттегі көлемді, жазық кескіндермен үйлестіру

2.2.1.5 заттардың функционалдық мақсатын анықтау

2.2.1.6 бір түсті әртүрлі пішіндегі заттармен практикалық әрекеттерді орындау

2.2.1.7 шеңберді, шаршыны трафарет арқылы сызу және бояу

2.2. Кеңістік туралы түсініктер

2.2.2.1 дене мүшелерінің кеңістіктегі орнын өзгерту тапсырмаларын көрсетілім бойынша орындау

2.2.2.2 параққа нүктелерді (жоғары, төмен, ортасына, оң, сол жаққа) салу: көрсетілім бойынша, үлгі бойынша

2.2.2.3 сұрақтарға жауап беру арқылы дене мүшелерінің орналасуын көрсету: жоғарғы жағында не бар? - бас, мойын, кеуде; Төменде не бар? - аяқ; Алдында не бар - бет, кеуде, асқазан; Артқы жағыңда не бар? - желке, арқа, мұғалім көрсетуі, өтініші бойынша

2.2.2.4 заттарды (ойыншықтарды) жақын кеңістікке өзіне қатысты: алыс, жақын, жанында, жоғары, төмен, алдына (алдыңа), артына орналастыру: көрсету бойынша, мұғалім үлгісі бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес

2.2.2.5 "Қайда ...?" деген сұраққа жауап беруде "алыс, жақын, қасында, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолдану

2.2.2.6 заттарды (ойыншықтарды) бір қатарға қою: "Ойыншықтарды бір қатарға қой" өтінішті орындау, нұсқауы бойынша бірнеше заттарды (ойыншықтарды) шоу бойынша, үлгі бойынша, қатарға қою.

3.3. Сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары

2.3.3.1 фотосуреттердегі таныс адамдарды тану, көрсету және атау

2.3.3.2 пейзаждық кескіндемедегі жыл мезгілін тану және атау

2.3. Уақыттық түсініктер

2.2.3.1 жыл мезгіліне тән белгілерді адамдардың киімдері, суреттегі бейнелері бойынша тану, атау

2.2.3.2 күн мен айды тәулік уақытының белгісі ретінде тану және белгілеу

2.2.3.3 өз өміріндегі оқиғаларды, күн тәртібіндегі сәттерді "алдымен - содан кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түнде" сөздерімен ұйқастыру

2.2.3.4 мұғалімнің/ ересектердің "алдымен - содан кейін" сөздері бар нұсқауларын орындау

2.2.3.5 "... қашан ...?" деген сұраққа жауап беруде "алдымен - содан кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "түнде" сөздерді қолдану

2.2.3.6 иллюстрациялық материалды (визуалды кесте) пайдалана отырып сабақта режим сәттерінің, іс-әрекет түрлерінің ретін (тәртібін) сақтау

2.4. Нүкте, штрих, сызық, таңба

2.2.4.1 нүктелерді, түзу, қисық сызықтарды саусақпен құм, жарма бетіне сызу: еліктеу арқылы, үлгі бойынша, атауы бойынша

2.2.4.2 тақтаға бормен нүкте, түзу, қисық сызықтар салу: еліктеу, үлгі, атауы бойынша

2.2.4.3 қарындашты, фломастерді, борды, қылқаламды басым қолмен дұрыс ұстау; парақты бос қолмен басып туру

2.2.4.4 берілген контур бойымен қарындашпен сызықтарды көрсетілім бойынша сызу

2.2.4.5 қағаздан қол үзбей қылқаламмен сызу, сурет салу

2.2.4.6 қағаз парағының шетінен шықпай сызықтар салу: үлгі бойынша көрсету бойынша

2.2.4.7 гуаш бояуы бар жалпақ жаққышпен кең сызықтар салып парақты бояу үлгіге сәйкес

2.2.4.8 үлгі бойынша көрсетілім бойынша мақта таяқшасымен нүктелерді салу

1 апта " Менің киімім"
2 апта "Менің аяқ-киімім"
3 апта "Азық-түлік"
4 апта "Шай ыдыстары"
5 апта "Жиһаздар"
6 апта Жаңа жыл түні
7 апта " Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

1.1. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау

2.1.1.5 Пластикалық материалдармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау

4.1. Ермексаздан сурет салу

2.4.1.1 ермексаздың бір бөлігін үзіп алу үшін ритмикалық таңбаларды пішіннің ішінде қалдыру

2.4.1.2 контурлық суреттің ішінде жағу әдісімен ермексазбен сурет салу

4.2. Кең көлемді өнімдер

2.4.2.1 тапсырмасыз өз бетінше мүсіндеу

2.4.2.2 мұғалімнің көмегімен мүсіндеу алдында затты тексеріп алу

2.4.2.3 текше мен шардың пішінін көзбен көру және ұстап көру арқылы зерттеу

2.4.2.4 текше мен шардың домалайтын немесе домаламайтын қасиеттерін зерттеу

2.4.2.5 геометриялық денелерден текшені, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша таңдау

2.4.2.6 ұсынылған заттар мен ойыншықтардан текшенің, шардың пішініне ұқсас заттарды таңдау ("текшеге ұқсас, шар, соған ұқсас")

2.4.2.7 иллюстрациядағы, фотосуреттегі текшені, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

2.4.2.8 жеке сөздерде геометриялық денелердің атауларын (текше, шар) қолдану

2.4.2.9 үстелдің үстінде түзу және дөңгелектеп домалату, жіңішкелеп кесу, бұрау, үзіп алу, қысу мүсіндеу әдістерін қолдану

2.4.2.10 сопақша және дөңгелек пішіндегі заттарды мүсіндеу

6.1. Заттық сурет салу

2.6.1.9 көрсету бойынша, үлгі бойынша тұзды қамырдан жасалған пішінді қылқаламды немесе поролон тампонды қолданып акварельмен бояу

4.3. Композиция

2.4.3.1 ұжымдық композицияны жасауға қатысу
2.4.3.2 композицияны ойынға қосу

1 апта "Қысқы қызықтар"
2 апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3 апта "Үй жануарлары"
5 апта "Үй құстары"
6 апта "Жабайы құстар"
7 апта " Көлік"
8 апта " Аналар мерекесі"
9 апта "Наурыз мейрамы "

3 тоқсан

3.2. Иллюстрациялар

2.3.2.1 иллюстрацияны зерттеп қарау

2.3.2.2 көрсету, иллюстрацияда бейнеленген кейіпкерлерді ата

2.3.2.3 иллюстрацияда белгілі бір әрекеттерді орындайтын кейіпкерлерді көрсету (отыру, тұру, жату)

5.1. Заттық аппликация

2.5.1.1 мұғалімнің үлгіні тану, көрсету, бөлшектерді атау деңгейінде талдауына қатысу

2.5.1.2 шеңбердің, сопақшаның, шаршының, үшбұрыштың жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

2.5.1.3 көрсету бойынша, үлгі бойынша таяқшалардың көмегімен шаршыны, үшбұрышты үлгілеу

2.5.1.4 дайын пішіндерді (1 белгі бойынша әртүрлі) бүкіл қағаздың парағына көрсету бойынша, үлгі бойынша орналастыру

2.5.1.5 геометриялық пазлдарды жинау, жиектемеге дөңгелек, сопақша және үшбұрышты қосымшаларды салу

2.5.1.6 геометриялық фигуралардың модельдерінен үлгі бойынша, атауы бойынша шеңберлерді, шаршыларды және үшбұрыштарды таңдау

2.5.1.7 көрсеткеннен кейін 2-3 бөліктен тұратын заттық суретті жасау және жабыстыру

2.5.1.8 көрсету бойынша, үлгі бойынша қағазды жырту, мыжу әдістерімен дайындамалар жасау

2.5.1.9 көрсетілім бойынша, үлгі бойынша түстері белгіленген контурға жыртылған дайындамалардан (2 түсті) аппликация жасау

2.5.1.10 көрсету бойынша, үлгі бойынша берілген контурға мыжылған қағаз дайындамалардан жасалған аппликацияны (1-2 түсті) жабыстыру

5.2. Сәндік аппликация

2.5.2.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша үш-төрт бірдей элементтен тұратын қағаздың бүкіл парағына артынан желімдеумен өрнек жасау

2.5.2.2 көрсету бойынша, үлгі бойынша үш-төрт бірдей элементтен тұратын көлденең жолақта артынан желімдеумен өрнек жасау

5.3. Сюжеттік аппликация

2.5.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша 1-2 бөліктен тұратын қарапайым сюжеттік аппликацияны жасау және желімдеу

2.5.3.2 мұғалімнің көмегімен ұжымдық композициялар жасауға қатысу

6.1. Заттық сурет салу

2.6.1.1 сурет салу техникасын сақтау

2.6.1.2 сурет салу процесінде қызыл, көк, сары, жасыл, ақ, қара түстерді ажырату және қолдану

2.6.1.3 бүкіл параққа тапсырмасыз сурет салу

2.6.1.4 сурет салу алдында затты тексеріп көру

2.6.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық кескіндерді трафаретпен қарындашпен салу

1 апта "Ағаштар"
2 апта "Гүлдер"
3 апта " Жәндіктер"
4 апта "Көктемге арналған киімдер"
5 апта Балықтар
6 апта "Жемістер "
7 апта "Көкөністер"
8 апта "Жидектер"
9 апта "Жазғы киімдер";
"Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

3.3. Сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары

2.3.3.2 пейзаждық кескіндемедегі жыл мезгілін тану және атау

6.1. Заттық сурет салу

2.6.1.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша қағаз парақты поролон тампонмен бояу

2.6.1.7 көрсету бойынша, үлгі бойынша берілген контурмен шеңберлі, шаршылы, үшбұрышты пішіндегі заттарды салу

2.6.1.8 берілген контур бойынша әртүрлі мөлшердегі 2 пішіннен тұратын заттардың суретін салу

2.6.1.9 көрсету бойынша, үлгі бойынша тұзды қамырдан жасалған пішінді қылқаламды немесе поролон тампонды қолданып акварельмен бояу

6.2. Сәндік сурет салу

2.6.2.1 дәстүрлі емес техникада сурет салу

2.6.2.2 мұғаліммен бірге жолақтағы өрнекті үлгіде басып шығару

2.6.2.3 элементтері ақшыл түспен берілген ою-өрнекті бояу

6.3. Сюжетті сурет салу

2.6.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша контурлық суреттің бөлшектерін тірек сызықтары бойынша салып бітіру

2.6.3.2 контурлық суреттерді қарапайым сюжетпен ұсақ бөлшектерсіз бояу

      3) 3 -сынып :

Ортақ өтпелі тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта _ Оқушыларды бақылау және тексеру
3 апта "Мен және менің отбасым"
4 апта "Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын"
5 апта "Көкөністер"
6 апта "Жеміс-жидектер"
7 апта "Менің ойыншықтарым"
8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау

3.1.1.1 тәртіп ережелерін сақтау

3.1.1.2 мұғалімің өтініштерін, талаптар мен тапсырмаларын орындау

3.1.1.3 берілген қызмет түріне қарай жұмыс орнын дайындау

3.1.1.4 жұмысты аяқтағаннан кейін жұмыс орнын ретке келтіру

3.1.1.5 кезекшінің міндеттерін орындау

2.1. Заттың негізгі белгілері – пішіні, өлшемі, түсі

3.2.1.1 мұғалімнің азғана көмегі арқылы затты зерттеп қарау

3.2.1.2 формасы, түсі, көлемі бойынша әртүрлі заттарды, фигураларды ажырату

3.2.1.3 заттарды ұқсас белгілері бойынша біріктіру (көлемі, формасы, түсі, мақсат-маңызы)

3.2.1.4 әр түрлі заттармен практикалық әрекеттерді орындау (заттың не үшін екендігін біліп, онымен қалай әрекет ететінін көрсету)

3.2.1.5 шеңбер мен шарды, шаршы мен текшені ажырату

3.2.1.6 әр түрлі өлшемдегі геометриялық фигураларды (шаршы, шеңбер, сопақ) шаблон арқылы сызу және бояу

3.2.1.7 заттың көлемін (үлкен, кіші) сипаттайтын сын есімдерді зат есімдермен жақ түрінде, жекеше, көпше түрінде үйлестіру: мұғалімге еліктеу арқылы, өз бетінше белсенді сөйлеуінде

3.2.1.8 бейнелеу процесінде қызыл, сары, жасыл, қара, ақ түстерді ажырату және қолдану

2.2. Кеңістік туралы түсініктер

3.2.2.1 орналастыру туралы ауызша нұсқау бойынша параққа нүктелерді салу

3.2.2.2. ауызша нұсқау бойынша затты сынып ішінде, үстел үстінде орналастыру бойынша практикалық әрекеттерді орындау

3.2.2.3 заттарды (ойыншықтарды) жақын кеңістікке өзіне қатысты: алыс, жақын, жақын, жоғары, төмен, алдында (өзінің алдына), артына орналастыру: көрсету бойынша, үлгі бойынша, сәйкес ауызша нұсқауға

3.2.2.4 өтініш бойынша дене мүшелерінің орналасуын көрсету: "Маған оң – сол қол, аяқ, көз, құлақ, щекке көрсет".

3.2.2.5 екі, үш затты бір-біріне қатысты "алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде" орналастыру: еліктеу, үлгі бойынша, ауызша нұсқау арқылы

3.2.2.6 берілген бағытта қозғалу: "алға, артқа, оңға, солға, бүйірге" еліктеу, ауызша нұсқау арқылы

3.2.2.7 заттарды (мысалы, ойыншықты, допты) "алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бір жаққа" жылжыту: көрсету бойынша, ауызша нұсқауларға сәйкес

3.2.2.8 "алыс, жақын, жанында, жоғары, төменде, алдымда, артымда" сөздерін қолданып "Қайда?" деген сұраққа жауап беру

3.2.2.9 бірнеше затты (ойыншықтарды), олардың бейнелерін (суреттерін) бір қатарға қою: көрсету бойынша, үлгі бойынша, "Ойыншықтарды бір қатарға қою" нұсқаулығы бойынша

3.2.2.10 "шеткі, бірінші, соңғы, дейін, кейін артта" кезектілігінің тәртібін бақылау: мұғалімнің көрсетуі және ауызша нұсқауы бойынша

2.3. Уақыттық түсініктер

3.2.3.1 қарама-қарсы жыл мезгілдерін (жаз және қыс) және күн бөліктерін тану (күн мен түн) (табиғаттағы бақылаулардан, суреттердегі бейнелерден, сипаттық белгілерден) және атау

3.2.3.2 жыл мезгілдерін бейнелейтін суреттерді біріктіру (қыс, көктем, жаз, күз)

3.2.3.3 күн бөліктерін бейнелейтін суреттерді біріктіру (күн, түн, таңертең, кеш)

3.2.3.4 өз өміріндегі оқиғаларды, режим сәттерін "алдымен - содан кейін", "қазір - кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "кешке", "түнде"

3.2.3.5 мұғалімнің/ ересектердің "алдымен - содан кейін", "қазір - кейін" сөздері бар нұсқауларын орындау

3.2.3.6 "....қашан ...?" деген сұраққа жауап беруде "алдымен - содан кейін", "қазір-кейін", "кеше", "бүгін", "ертең", "таңертең", "күндіз", "түстен кейін", "кешке", "түнде" сөздерін қолдану

3.2.3.7 иллюстрациялық материалды (визуалды кесте) пайдалана отырып сабақта іс-әрекет түрлерінің ретін (тәртібін) сақтау

3.2.3.8 иллюстрациялық материалды (визуалды кесте) пайдалана отырып сабақта режим сәттерінің, іс-әрекет түрлерінің ретін (тәртібін) "Суреттерді рет-ретімен орналастыр, алдымен не, келесі не" нұсқау бойынша орнату

2.4. Нүкте, штрих, сызық, таңба

3.2.4.1 фигулардағы нүктерлер санын қайта санаусыз айту: 1, 2, 3, 4, 5

3.2.4.2 1 ден 5дейін сандарды ретпен атау: мұғалімнің артынан қайталап, өз бетінше есте сақтау бойынша

3.2.4.3 берілген контурдың бойымен нүкте бойынша қарындашпен сызықтар сызу

3.2.4.4 қағаздан қол үзбей қылқаламмен, қарындашпен, фломастермен сызықтар сызу

3.2.4.5 қағаздың шетінен шықпай сызықтар салу

3.2.4.6 еліктеу, көрсету, үлгі бойынша сызықтар салу

3.2.4.7 атаулары бойынша сызықтар салу (түзу, толқынды, қисық)

1.1. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау

3.1.1.6 пластикалық материалдармен жұмыс жасауда қауіпсіздік ережелерін сақтау

4.1. Ермексаздан сурет салу

3.4.1.1 ермексазды аппликациялауды жағу әдісімен орындау

3.4.1.2 дайын контурдың ішінде көлемді аппликацияны мүсіндеу

4.2. Кең көлемді өнімдер

3.4.2.1 текшені, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

3.4.2.2 иллюстрациядағы, фотосуреттегі текшені, білеуді, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

3.4.2.3 ойын жағдайындағы жеке сөздерде геометриялық денелердің атауларын (текше, білеу, шар) қолдану

3.4.2.4 мүсіндеу алдында заттарды тексеріп алу

3.4.2.5 мұғалімнің жасаған мүсінін бақылау, нақты заттың атауын білу, атау және салыстыру

3.4.2.6 ермексаздың тұтас кесегінен бұйымдық ыдыстар мүсіндеу

3.4.2.7 жаймалау, қысу, жалпайту, созу әдістерімен мүсіндеу

3.4.2.8 1, 2, 3, 4, 5 сандарын ұстап көру және көзбен көру арқылы үлгісі бойынша тану

3.4.2.9 пластикалық материалдың (ермексаз, саз, қамыр) көмегімен 1-5 сандарын үлгілеу

3.4.2.10 сюжеттік ойындарда дайын бұйымдарды ұтып алу

3.4.2.11 заттарды конструктивтік әдіспен мүсіндеу (1-2 бөліктен)

3.4.2.12 бұйымды үлгімен салыстыру

3.1. Халық қолданбалы өнер бұйымдары

3.3.1.1 оң эмоцияларды, өнер нысандарына қызығушылық таныту

3.3.1.2 қарастыру қыштан жасалған халық шеберлерінің бұйымдары

3.3.1.3 керамикалық бұйымдарды тексеру (түсі, өлшемі, мақсаты)

3.3.1.4 керамикалық бұйымдарды қоршаған ортадан үлгі бойынша, атауы бойынша оқшаулау

3.3.1.5 керамикадан жасалған бұйымдармен ойнау

1 апта "Менің киімім"
2 апта "Менің аяқ киімім"
3 апта "Азық-түлік"
4 апта "Шай ыдыстары"
5 апта "Жиһаздар"
6 апта Жаңа жыл түні
7 апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

4.2. Кең көлемді өнімдер

3.4.2.4 мүсіндеу алдында заттарды тексеріп алу

3.4.2.5 мұғалімнің жасаған мүсінін бақылау, нақты заттың атауын білу, атау және салыстыру

3.4.2.6 ермексаздың тұтас кесегінен бұйымдық ыдыстар мүсіндеу

3.4.2.11 заттарды конструктивтік әдіспен мүсіндеу (1-2 бөліктен)

3.4.2.12 бұйымды үлгімен салыстыру

3.4.2.10 сюжеттік ойындарда дайын бұйымдарды қолдану

3.4.2.12 бұйымды үлгімен салыстыру

4.3. Композиция

3.4.3.1 ұжымдық композицияны жасауға қатысу

3.4.3.2 композицияны ойынға қосу

5.1. Заттық аппликация

3.5.1.1 мұғалімнің үлгіні тану, көрсету, бөлшектерді атау деңгейінде талдауына қатысу

3.5.1.2 әртүрлі көлемдегі үшбұрыштардың жазықтық модельдерін ұстап көру және көзбен көру арқылы зерттеу

3.5.1.3 көрсету бойынша, үлгі бойынша қағазды жырту, мыжу әдістерімен дайындамалар жасау

3.5.1.4 геометриялық пазлдарды жинау, жиектемеге дөңгелек, сопақша және төртбұрышты қосымшаларды салу

3.5.1.5 геометриялық фигуралардың модельдерінен әртүрлі өлшемдегі шеңберлерді, сопақшаларды, шаршыларды және тіктөртбұрыштарды таңдау

3.5.1.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша дайын фонға дайындамаларды орналастыру және жабыстыру

3.5.1.7 мұғаліммен бірге берілген контурда мыжылған қағаз дайындамалардан (1-2 түсті) көлемді аппликация жасау және жабыстыру

3.5.1.8 ойын жағдайында жеке сөздерде шеңбер, сопақша, шаршы, үшбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын қолдану

1.1. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау

3.1.1.7 қайшымен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін сақтау

5.2. Сәндік аппликация

3.5.2.1 Көрсетілім бойынша берілген сызық бойынша қағазды қию

3.5.2.2 көрсету үшін берілген сызық бойымен қағаз жолақтарын кесу

3.5.2.3 3-4 жолақты қағаз бетіне ауыспалы түстермен өрнек салу және оларды көрсетілім бойынша және үлгі бойынша жапсыру

5.3. Сюжеттік аппликация

3.5.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша 2-3 бөліктен тұратын қарапайым сюжеттік аппликацияны жасау және желімдеу

3.5.3.2 үлгі бойынша, көрсету бойынша ұжымдық композициялар жасауға қатысу

1 апта " Қысқы қызықтар"
2 апта " Қысқы киім және аяқ киім"
3 апта " Үй жануарлары" 4 апта "Үй құстары"
5 апта "Жабайы жануарлар"
6 апта "Жабайы құстар"
7 апта "Көлік"
8 апта "Аналар мерекесі"
9 апта "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

3.3. Сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары

3.3.3.1 өлкенің көрнекті ғимараттарын мұғалімнің көмегімен тану, көрсету және атау

3.3.3.2 ұсақ мүсіндік пішіндерді мұғалімнің көмегімен тексеру, тану, атау

6.1. Заттық сурет салу

3.6.1.1 сурет салу техникасын сақтау

3.6.1.2 қағаз парағында еркін сурет салу

3.6.1.3 сурет салу алдында затты тексеріп көру

3.6.1.4 көрсету бойынша, үлгі бойынша трафаретпен контурлық кескіндерді қарындашпен салу

3.6.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша 1-5 сандарының контурлық суреттерін бояу, штрихтау, сызу

3.6.1.6 қағаз парақты қылқаламмен және бояумен бояу

3.6.1.7 берілген контур бойынша шеңберлі, шаршылы, үшбұрышты пішіндегі заттарды салу

3.6.1.9 үлкен заттық контурлық суреттерді бояу

3.6.1.10. тұзды қамырдан жасалған пішіндерді қылқаламды қолданып акварельмен бояу

3.6.1.11 көрсету бойынша, үлгі бойынша заттың кескін бөлшектерін тірек сызықтары бойынша салып бітіру

3.2. Иллюстрациялар

3.3.2.1 иллюстрацияны зерттеп қарау

3.3.2.2 бейнеленген заттарды, олардың түсін, пішінін, өлшемін тану, көрсету, атау

3.3.2.3 "Суреттерді рет-ретімен орналастыр, біріншісі не, келесісі" деген нұсқау бойынша иллюстрациялық материалды (көрнекі кесте) пайдалана отырып сабақтағы іс-әрекеттер ретін белгілеу.

6.2. Сәндік сурет салу

3.6.2.5. дайын дайындамада элементтері ақшыл түспен көрсетілген ұлттық ою-өрнекті үлгіге сәйкес, көрсетілгендей бояу

3.6.2.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша өрнекті жолақта суретті сулау әдісімен қылқаламмен салу

3.6.2.7 көрсету бойынша, үлгі бойынша нүктелерден тұратын контурлық суреттердегі өрнекті заттарды мақта тампондармен безендіру

1 апта "Ағаштар"
2 апта "Гүлдер"
3 апта "Жәндіктер"
4 апта "Көктемге арналған киімдер"
5 апта Балықтар
6 апта "Жемістер"
7 апта "Көкөністер"
8 апта "Жидектер"
9 апта "Жазғы киімдер";
"Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

6.2. Сәндік сурет салу

3.6.2.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша дәстүрлі емес техникада сурет салу

3.6.2.2 көрсету бойынша, үлгі бойынша жолақтағы өрнекті үлгіде басып шығару

3.6.2.3 жапырақтарға бояуды салып, көлденең жолақта мөр басып өрнек шығару: көрсетілім бойынша, үлгі бойынша

3.6.2.4. көрсетілімге сәйкес, үлгі бойынша бояумен мөр басып ауыспалы элементтерінен (жапырақ, штамп, жапырақ, штамп) тұратын ою-өрнекті шығару

3.6.2.5. дайын дайындамада элементтері ақшыл түспен көрсетілген ұлттық ою-өрнекті үлгіге сәйкес, көрсетілгендей бояу

3.6.2.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша өрнекті жолақта суретті сулау әдісімен қылқаламмен салу

3.6.2.7 көрсету бойынша, үлгі бойынша нүктелерден тұратын контурлық суреттердегі өрнекті заттарды мақта тампондармен безендіру

3.3. Сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары

3.3.3.2 ұсақ мүсіндік пішіндерді мұғалімнің көмегімен тексеру, тану, атау

6.3 Сюжеттік сурет салу

3.6.3.1 контурлық суреттерді қарапайым сюжетпен ұсақ бөлшектерсіз бояу

3.6.3.2 суретті шеттен шықпай бояу

      4) 4- сынып:

Ортақ өтпелі тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта _ Оқушыларды бақылау және тексеру
3 апта " Мен және менің отбасым "
4 апта " Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын "
5 апта "Көкеністер"
6 апта "Жеміс-жидектер"
7 апта " Менің ойыншықтарым "
8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау

4.1.1.1 тәртіп ережелерін сақтау

4.1.1.2 мұғалімің өтініштерін, талаптар мен тапсырмаларын орындау

4.1.1.3 берілген қызмет түріне қарай жұмыс орнын дайындау

4.1.1.4 жұмысты аяқтағаннан кейін жұмыс орнын ретке келтіру

4.1.1.5 бейнелеу өнері кабинетінде кезекшінің міндеттерін орындау

3.3. Сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары

4.3.3.2 ұсақ мүсіндік пішіндерді мұғалімнің көмегімен зерделеп қарастыру

4.3.3.3 көркем шығармалардағы нақты заттарды тану және атау

4.3.3.4 заттарды өзіне қатысты ең жақын кеңістікке орналастыру: алыс, жақын, жақын, жоғары, төмен, алдына (өзінің алдында), артына көрсету бойынша, үлгі бойынша, сөздік нұсқау

4.3.3.5 екі, үш затты бір-біріне қатысты орналастыру: "алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде, үстінде, астында" көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша.

4.3.3.6 берілген бағытта қозғалу: "алға, артқа, оңға, солға" көрсетілімге сәйкес, ауызша нұсқауларға сәйкес

4.3.3.7 затты (мысалы, көлікті, допты): ауызша нұсқауларға сәйкес көрсетілімге бойынша "алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға" жылжыту

4.3.3.8 "Ойыншықтарды бір қатарға қой" нұсқауы бойынша, үлгі бойынша, көрсетілімге сәйкес бірнеше заттарды (ойыншықтарды) қатарға қою.

4.1. Ермексаздан сурет салу

4.4.1.1 ермексазды аппликацияны жағу әдісімен орындау

4.4.1.2 дайын контурдың ішінде көлемді аппликацияны мүсіндеу

4.2. Кең көлемді өнімдер

4.4.2.1 мүсіндеу алдында заттарды тексеріп алу

4.4.2.2 текшені, шарды, білеуді үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

4.4.2.3 иллюстрациядағы, фотосуреттегі текшені, білеуді, шарды үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

4.4.2.4 мұғалімнің жасаған мүсінін бақылау, нақты заттың атауын білу, атау және салыстыру

4.4.2.5 пластикалық материалдың (ермексаз, саз, қамыр) көмегімен 1-7 сандарын (мүмкіндігінше 0, 8, 9) үлгілеу

4.4.2.6 көзбен көру және ұстап көру арқылы 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (мүмкіндігінше 8,9,10) сандарын үлгісі бойынша, атауы бойынша тану

4.4.2.7 санау қызметін 7 шегінде пайдалану

4.4.2.8 1-ден бастап 7-ге дейінгі (мүмкіндігінше 10-ға дейін) есептік сан есімдерді педагогтың артынан еске түсіру арқылы сандық қатарға сүйене отырып, рет-ретімен атау

4.4.2.9 ермексаздың тұтас кесегінен бұйымдық ыдысты мүсіндеу

4.4.2.10 жаймалау, қысу, жалпайту, созу әдістерімен мүсіндеу

4.4.2.11 сюжеттік ойындарда дайын бұйымдарды ұтып алу

1 апта Менің киімім";
2 апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Азық-түлік"
4 апта "Шай ыдыстары";
5 апта "Жиһаздар"; 6 апта Жаңа жыл түні;
7 апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

3.3. Сурет салу, мүсін, сәулет өнерлерінің бұйымдары

4.3.3.1 қарастыру, тану, мұғалімнің көмегімен суреттердегі кейбір заттарды атау

4.3.3.2 мұғалімнің көмегімен шағын мүсіндік пішіндерді тексеру

4.2. Кең көлемді өнімдер

4.4.2.12 ойын жағдайында жеке сөздерде геометриялық денелердің атауларын (текше, білеу, шар) қолдану

4.4.2.13 көрсету бойынша, үлгі бойынша құрастыру үшін геометриялық фигуралардың модельдерін пайдалану

4.4.2.14 заттарды конструктивтік әдіспен мүсіндеу (2-3 бөліктен)

4.4.2.15 бұйымды үлгімен салыстыру

4.3. Композиция

4.4.3.1 ұжымдық композицияны жасауға қатысу

4.4.3.2 композицияны ойынға қосу

5.1. Заттық аппликация

4.5.1.1 мұғалімнің үлгіні бөлшектерді, аппликациямен жұмыс тәртібін атау деңгейінде талдауына қатысу

4.5.1.2 парақ кеңістігінде (оң, сол, жоғарғы, төменгі, ортаңғы) көрсету бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулар бойынша бағдарлау

4.5.1.3 бейнеленген затты бояу, үлгі бойынша, көрсетілім бойынша дайын бөліктерден аппликация, коллаж жасау тәсілдерін қолдану

4.5.1.4 қағаз парағында саусақпен сурет салу техникасын, коллаж жасау үшін дайын бөліктерден үлгі бойынша, көрсетілім бойынша аппликация жасау техникасын қолдану

4.5.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша берілген контурда мыжылған қағаз (2-3 түсті) дайындамалардан көлемді аппликация жасау және жабыстыру

1 апта "Қысқы қызықтар";
2 апта "Қысқы киім және аяқ киім";
3 апта "Үй жануарлары";
4апта "Үй құстары"
5 апта "Жабайы жануарлар";
6 апта "Жабайы құстар";
7 апта "Көлік";
8 апта "Аналар мерекесі";
9 апта "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

1.1. Бейнелеу өнері кабинетінде қауіпсіздік техникасы мен тәртіп ережелерін сақтау

4.1.1.6 пластикалық материалдармен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін сақтау

5.2. Сәндік аппликация

4.5.2.1 ұстап көру арқылы әртүрлі өлшемдегі шеңберлердің, сопақшалардың, шаршылардың, тіктөртбұрыштардың, үшбұрыштардың жазықтық модельдерін зерттеу

4.5.2.2 геометриялық фигуралардың модельдерін түсі, пішіні, өлшемі бойынша топтастыру

4.5.2.3 геометриялық пазлдарды жинау, жиектемеге қосымшаларды салу

4.5.2.4 геометриялық фигуралардың модельдерінен үлгі бойынша, атауы бойынша шеңберлердің, сопақшалардың, шаршылардың, үшбұрыштардың түсін таңдау

4.5.2.5 жеке сөздерде шеңбер, сопақша, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш геометриялық фигуралардың атауларын қолдану

4.5.2.6 қағазды берілген сызықпен кесу

4.5.2.7 шаршыны контурмен кесу

4.5.2.8 түсі бойынша 3-4 шаршы жолаққа артынан желімдеумен өрнек салу

3.2. Иллюстрациялар

4.3.2.1 иллюстрацияны зерттеп қарау

4.3.2.2 бейнеленген заттарды, олардың түсін, пішінін, өлшемін тану, көрсету, атау

4.3.2.3 бөліктеріне тән өзіндік іс-әрекет түрлерін тану : таңертең, түстен кейін, кешке, түнде

4.3.2.4 ауызша нұсқауларды орындау тәртібін белгілеу ("Шалқан" ертегісі бойынша иллюстрациялар) "Қайда?" деген сұраққа жауап беру. "бірінші, соңғы, кейін, бұрын" сөздерін қолдану

4.3.2.5 мұғалімнің көрсетуі және ауызша нұсқауы бойынша заттардың және олардың кескіндерінің бірізділігін сақтау: "төтенше, бірінші, соңғы, арасында".

4.3.2.6 мұғалімнің талабы бойынша иллюстрацияда бірінші, соңғы, шеткі нысанды, кез келгеннен кейінгі, кез келгеннің алдында тұрған нысанды көрсету

4.3.2.7 шығармашылық жеке және топтық жұмыстарды орындау кезінде фланелографта, магниттік тақтада, парақта еліктеу, үлгі бойынша (ортада, ортада, жоғарыда, төменде, оңда, сол жақта) жазық кескіндерді орналастыру.

4.3.2.8 ойын жағдаятында бірізділік тәртібін қолдану

4.3.2.9 шығармашылық жеке және топтық жұмыстарды орындау кезінде фланелографта, магниттік тақтада, парақта еліктеу, үлгі бойынша (ортада, ортасында, жоғарыда, төменде, оңда, сол жақта) жазық кескіндерді орналастыру.

5.3. Сюжеттік аппликация

4.5.3.1 көрсету бойынша, үлгі бойынша өз ойынан 3-4 бөліктен тұратын қарапайым сюжеттік аппликацияны жасау және желімдеу

4.5.3.2 ұжымдық композициялар жасауға қатысу

4.5.3.3 командамен араласу және жұмыс істеу

4.5.3.4 композицияны ойынға қосу

6.1. Заттық сурет салу

4.6.1.1 сурет салу техникасын сақтау

4.6.1.2 сурет салу процесінде қызыл, көк, сары, жасыл, ақ, қара түстерді ажырату және қолдану

4.6.1.3 мұғалімнің бейнелеу әрекетін бақылау

4.6.1.4 бүкіл параққа тапсырмасыз сурет салу

4.6.1.5 көрсету бойынша, үлгі бойынша, еліктеу бойынша құмда, ұнтақ жармасында нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, сопақшаларды, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды саусақпен бейнелеу

4.6.1.6 көрсету бойынша, үлгі бойынша, еліктеу бойынша сызығы жоқ қағазда нүктелерді, түзулерді, қисық сызықтарды, шеңберлерді, сопақшаларды, шаршыларды, үшбұрыштарды, тіктөртбұрыштарды фломастермен, қарындашпен, қаламсаппен бейнелеу

4.6.1.7 көрсету бойынша, өз бетінше шеңбердің, сопақшаның, шаршының, үшбұрыштың, тіктөртбұрыштың шаблоны мен трафаретін айналдыра бояу

4.6.1.8 көрсету бойынша, өз бетінше шеңбер, сопақша, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш контурының ішінде штрихтауды орындау

4.6.1.9 сандардың контурлық кескіндерін бояу, штрихтау, айналдыра сызу

4.6.1.10 сурет салу алдында затты тексеріп алу

4.6.1.11 берілген контур бойынша екі түрлі пішіндегі заттарды салу

4.6.1.12 контурлық кескіндерді трафарет, шаблон бойынша қарындашпен салу және бояу

1 апта "Ағаштар"; 2 апта "Гүлдер"; 3 апта "Жәндіктер"; 4 апта "Көктемге арналған киімдер"; 5 апта Балықтар; 6 апта "Жемістер"; 7 апта "Көкөністер" 8 апта "Жидектер"; 9 апта "Жазғы киімдер "; "Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

6.1. Заттық сурет салу

4.6.1.13 жылдың әр мезгілінде ағаштардың суретін салу

4.6.1.14 заттық силуэттерді (киім, жиһаз, ыдыс-аяқ; халық ойыншықтары) гуашпен бояу

4.6.1.15 заттың кескінінің бөлшектерін тірек сызықтары бойынша салып бітіру

3.1. Халық қолданбалы өнерінің бұйымдары

4.3.1.1 оң эмоцияларды, өнер нысандарына қызығушылық таныту

4.3.1.2 халық шеберлерінің бұйымдарындағы ұлттық ою-өрнек элементтерін тану және көрсету

4.3.1.3 қарастыру әшекейлі халық шеберлерінің бұйымдары

4.3.1.4 халық шеберлерінің бұйымдарындағы ұлттық ою-өрнек элементтерін танып, көрсету

6.2. Сәндік сурет салу

4.6.2.1 ою-өрнекті жасауға қолданылған заттардың санын 5 ішінде санау

4.6.2.2 ою-өрнекті құрастыру үшін қолданылатын заттардың санын 5 ішінде сандармен көрсетіңіз

4.6.2.3 дайын берілген ұлттық ою-өрнекті бояу

4.6.2.4 тірек нүктелерінің бойымен көлденең жолаққа жабыстыру арқылы қылқаламның ұшымен және қылшық штрихтарымен нүктелер үлгісін салу

4.6.2.5 контурлық сызбалардағы заттарды үлгі бойынша көрсетілімге сәйкес қылқалам ұшымен нүктелер үлгісімен безендіру

6.3. Сюжетті сурет салу

4.6.3.1 контурлық суреттерді қарапайым сюжетпен ұсақ бөлшектерсіз бояу

4.6.3.2 суреттің шекарасын сақтау

4.6.3.3 штрихтың бағытын сақтау

4.6.3.4 үлгі бойынша, өз бетінше контурлық сюжеттік суреттің бөлшектерін салып бітіру

  бұйрығына
25-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
322 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Бағдарлама мақсаты - білім алушылардың денсаулығын нығайту және сақтау, дене бітімінің дамуын қамтамасыз ету, әлеуметтік мінез-құлық, қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру.

      3. Бағдарлама міндеттері:

      1) денсаулықты нығайтуға жағдай жасау, жалпы дене бітімінің дұрыс дамуына жәрдемдесу, ағзаның қоршаған ортаның қолайсыз әсерлеріне төзімділігін арттыру;

      2) қозғалыс техникасының негіздерін үйрету, өмірлік қажетті дағдылар мен біліктілікті қалыптастыру;

      3) қозғалыс (шартты және үйлесімді) қабілеттерін және физикалық қабілеттерін дамыту;

      4) қарапайым қозғалыстар қорын олардың біртіндеп күрделенуімен кеңейту; әлеуметтік-тұрмыстық және еңбек дағдыларын дамыту үшін негіз болып табылатын қозғалыс әрекеттерін зерттеу және жетілдіру;

      5)кеңістіктегі қабылдау мен бағдарлауды дамыту;

      6) қажетті білім, білік және гигиеналық дағдыларды қалыптастыру;

      7) дене жаттығуларымен өз бетінше айналысуға, оларды демалу, жаттығу, өнімділікті арттыру мақсатында саналы түрде қолдануға қажеттілік пен қабілеттілікке тәрбиелеу.

      4. Түзете – дамыту міндеттері:

      1) негізгі қозғалыс техникасын түзету – жүру, жүгіру, секіру, өрмелеу, лақтыру, симметриялы және асимметриялық қозғалыстар, заттармен жаттығулар;

      2) үйлесімділік қабілеттерін дамыту және түзету, кеңістіктегі бағдарлау, қозғалыстардың ырғақтығы мен дәлдігі, бұлшықет-буын сезімі, қол-көз координациясы;

      3) жоғалған немесе бұзылған функциялардың орнын толтыру, сақталған функциялардың есебінен қозғалыстың жаңа түрлерін қалыптастыру;

      4) соматикалық бұзылулардың алдын алу және түзету-қалып, сколиоз, жалпақ табан, дене бітімі, тыныс алу және жүрек-тамыр жүйесі, суық тию мен жұқпалы аурулардың, жарақаттану мен микротравмалардың алдын алу;

      5) көру және есту сигналдарының (күші, қашықтығы, бағыты бойынша) тактильді сезімдерімен тері – кинестетикалық қабылдаудың саралауы, көру және есту жадысының вестибулярлық тітіркенуге төзімділіктің дамуы секілді сенсорлық жүйелерді дамыту.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде ескеріледі:

      1) ұжымдық оқыту жағдайында төмен танымдық белсенділік;

      2) фронатльды жұмыста қолданылатын мұғалімнің көмегін ынталандырушы және бағыттаушыға әлсіз реакция;

      3) білім алушылардың өз белсенділігін сақтаудағы және қырық бес минут ішінде бір оқу пәнінің мазмұнына зейінін шоғырландырудағы шағын ресурсы;

      4) қалыптасатын дағдыларды автоматтандырудың қиындықтары.

      6. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдерінің негізінде зиятының орташа бұзылуы бар адамдардың өмірін "қалыпқа келтіру" тұжырымдамасы жатыр. Жеке даму, әлеуметтік тәжірибені қалыптастыру, оқушыларды қоршаған адамдарға, заттарға, іс-әрекеттерге, қарым-қатынастарға тарту үшін жағдай жасау көзделеді.

      7. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту және тәрбиелеу процесін ұйымдастыру арнайы педагогика қағидаттарына негізделген.

      8. Мұғалімдер оқушылардың бірегей ерекшеліктерін сақтай отырып, жеке қарқынмен даму құқығын құрметтейді;үнемі өзгеріп отыратын мүмкіндіктерді зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды, оқушылардың дағдыларын дамыту мен игерудегі минималды ілгерілеулерді тіркейді. Кез келген жетістік оқуда оң нәтиже ретінде қарастырылады.

      9. Педагогтар осы бағдарламадан әрбір оқушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын, сондай-ақ оқушылардың білім беру, тұлғалық жетістіктерін бағалаудың жеке мүмкіндіктері мен нәтижелерін ескере отырып, оқыту әдістерін, нысандарын, құралдарын дербес таңдайды.

      10. Оқу-тәрбие процесі бүкіл оқу кезеңінде пәндік іс-әрекетте құрылады. Оқушылардың қажеттіліктеріне сәйкес пәндік ортаны құру кезінде келесі ережелер орындалады:

      1) білім мен дағдыларды жаңа жағдайға көшірудің айтарлықтай қиындықтарына байланысты осы дағдылар қолданылатын жағдайға мүмкіндігінше жақын жағдайда жүзеге асыру дағдылары мен біліктіліктерін қалыптастыру;

      2) сабақтарды ұйымдастыруға арналған жабдықтар нақты өмірлік жағдайларды көрсетуі керек;

      3) білім алушылардың өзгермелі мүмкіндіктеріне сәйкес пәндік ортаны өзгерту (қиындату, кеңейту).

      11. Әлеуметтену құралы ретінде ойлауды, тілді және коммуникацияны дамыту қағидасы. Зияты орташа түрде зақымдалған балаларда сөйлеуді (оның болмауына дейін), ойлауды, қарым-қатынасты дамытуда ерекше проблемалар бар. Әрбір нақты жағдайда туындаған мәселені басқа педагогикалық құралдармен өтеледі. Сөйлеуді түсінуді кеңейту, ауызша және балама қарым-қатынас құралдарын қалыптастыру, білім алушылардың көрнекі-әрекеттік ойлауын дамыту бойынша дәйекті жұмыс құрылуда. Педагог тарапынан білім алушылар әрекетін сөйлеу арқылы сүйемелдеу оларға қолжетімді және түсінікті болуы қажет.

      12. Оқыту процесі ұйымдастырушылық формаларымен қатар, мазмұнын да қатаң түрде реттеуді қарастырмайды. Қайталауды және бірте-бірте кеңейтуді, оқытылатын ұғымдарды, лексиканы, фразеологизмдерді, практикалық жаттығуларды күрделендіріп отыруды көздейтін концентрлік принципке сәйкес өтпелі тақырыптар әр сыныпта ортақ тақырып ретінде қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі аймақтық ерекшеліктерді және оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, пәнге және ортақ тақырыптардың ретіне өзгерістер енгізе алады.

      13. Сабақты ұйымдастырған кезде әр оқушының қажеттілігі туындаған кезде қызмет түрін өзгерту мүмкіндігі қамтамасыз етіледі. Жеке жұмысты жеке қарқынмен орындау, педагогтің жеке көмегін алу үшін жағдайлар қамтамасыз етіледі. Білім алушыларға сабақ барысында сынып бөлмесінде еркін қозғалуға мүмкіндік беріледі.

      14. Арнайы педагогика қағидаттарына сәйкес құрылған педагогикалық іс-шаралар білім алушылардың өзіндік белсенділігін, олардың бастамалары мен дербестігін дамытуға бағытталған.

      15. Білім алушылардың белсенділігі мен дербестігінің дамуы келесі дидактикалық шарттар орындалған кезде орын алады:

      1) қозғалыс әрекеттерін кішкене қадамдарға бөлу. Жаңа қозғалыстарды үйрену кезінде әр түрлі қозғалыс нұсқаларын қолдану (әр түрлі бастапқы позициялар, әр түрлі орындау қарқыны, амплитудасы);

      2) саусақтардың нәзік қимылдарын ерікті түрде реттеуге мүмкіндік беретін жаттығуларды ұсыну;

      3) ерікті реттеудің күнделікті қозғалыстарын қолдану;

      4) танымдық қызметті дамытуға бағытталған арнайы педагогикалық әдістерді қолдану (қозғалыс атауларын, қарқыны бойынша қозғалыс комбинацияларын, көлемін, күшің есте сақтау; ойын ережелерін түсіну);

      5) спорттық құрал-жабдықтарды (кегльдер, әртүрлі диаметрлі доптар) пайдалану кезінде, топтағы серіктестермен өзара әрекеттесу кезінде, эмоцияларды басқару кезінде білім алушылардың мотор мүмкіндіктерін кеңейту, қабылдау;

      6) болашақта өмірде қолданылатын қолданбалы моториканы қалыптастыру (шаңғы тебу, велосипед тебу, жақын туризм, жүзу) ;

      7) дене қасиеттерін жетілдіру (күш, жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілікті дамытуға арналған жаттығулар);

      8) қоғамға интеграциялау үшін алғышарттар жасайтын спорттық іс-шараларды (интеграциялық спорт топтары, білім алушылардың дене мүмкіндіктері бойынша спорттық жарыстар) өткізу;

      9) көркем-музыкалық жаттығуларды: ырғақ, би, хореография жәнеырғақпластика элементтерін; танымдық қызметті белсендіретін өлеңдер, жұмбақтар, санамақтарқолдану;

      10) жаттығуларды бірнеше рет қайталау, дұрыс көрсетіліммен біріктіру, қарапайым қозғалыстардан тұратын спорттық ойындарды таңдау;

      11) адам денесінің құрылымы туралы идеяларды бекіту: бас-бет, бастың артқы жағы, маңдай, иек, мойын; Кеуде бөлігі-арқа, кеуде, іш, бүйір; қолдар-иық, шынтақ, қол, саусақтар; аяқтар-жамбас, тізе, аяқ, өкше, шұлық, саусақтар;

      12) мұғалімнің білім алушылармен өзара әрекеттесуінің әртүрлі формаларын қолдану: мұғалімнің жетекшілігімен жеке орындалатын жаттығулар, жұптар мен шағын топтарда орындалатын жаттығулар.

      16. Бейімделген дене шынықтыру сабағын ұйымдастырған кезде қажет:

      1) әр оқушының жеке ерекшеліктерін ескеру (морфофункционалды даму, сақталған функциялардың жай-күйі, медициналық қарсы көрсеткіштер, қозғалыс функциялары мен үйлестіру қабілеттерінің жай-күйі, дене шынықтыру деңгейі, қимылдарды үйрену қабілеті, дене шынықтырумен айналысуға деген көзқарас);

      2) сабақтардың эмоционалдылығын қамтамасыз ету (музыка, ойын әдістері, дәстүрлі емес жабдықтар);

      4) тапсырмаларды нақты орындау үшін жағдай жасау, көмек көрсету, қауіпсіздікті қамтамасыз ету;

      5) кішкентай жетістіктері үшін мектеп оқушыларын мадақтау, мақұлдау, қолдау;

      6) оқу-танымдық үдеріс нәтижелерінің динамикасын және оқушылардың функционалдық жағдайын бақылау.

      17. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау үшін сипаттамалық бағалау пайдаланылады, бұл білім алушының жетістіктерінің сапалық көрсеткіші болып табылады.Білім алушылардың жетістіктерін сипаттау кезінде дағдыларды меңгерудің дербестік дәрежесі міндетті түрде көрсетіледі: дербес, үлгі бойынша, еліктеу бойынша, педагогпен бірлескен іс-қимылдардың көмегімен.

      18. Бағдарламада оқу пәнінің мазмұнын анықтау үшін бағдарлы негіз болатын және білім алушыларды оқытудың жеке бағдарламаларын құру кезінде мұғалімді басшылыққа алатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған. Белгілі бір сабаққа оқу мақсаттарын таңдағанда, оларды нақтылауға, бірнеше бөлікке бөлуге болады.

      19. Бағдарламаның мазмұны ұсынымдық сипатқа ие, мұғалім әр сынып оқушысының мүмкіндіктері мен нақты жетістіктеріне сәйкес оқу мазмұны мен қарқынына кез-келген өзгерістер енгізуге құқылы.

3-тарау. "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Бейімделген дене шынықтыру" оқу пәнінің мазмұны

      20. Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 1 сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылына 99 сағатты;

      2) 2 сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылына 102 сағатты;

      3) 3 сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылына 102 сағатты;

      4) 4 сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылына 102 сағатты құрайды.

      Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      21. "Бейімделген дене шынықтыру" оқу пәнінің базалық мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Қозғалыс қызметін ұйымдастыру;

      2) "Қауіпсізмінез-құлықжәне салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру".

      22. "Қозғалыс қызметін ұйымдастыру" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) негізгі қозғалыс дағдыларын дамыту;

      2) тыныс алу жаттығулары;

      3) жүктеменің әртүрлі түрлерін реттеу;

      4) бұлшықет тонусын нығайту;

      5) қозғалыс ойындар және спорттық ойындардың элементтері.

      23. "Қауіпсізмінез-құлықжәне салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру"бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру.

      24. 1-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:

      1) қозғалыс қызметін ұйымдастыру. Жалпы дамыту жаттығулары, "Сапқа тұр!", қатарға, бағанға тұру. Доптарды, құрсауларды ұстау. Үлгі және еліктеу, мұғалімнің нұсқаулары мен командаларын бойынша орындау. Бағанда бір-бірден жүру, бір қатарға салу, гимнастикалық орындық бойынша қозғалу, жалпы дамытушы командаларды орындау: "Сапқа тұрамыз!", "Алға адым бас!", "Жүгіру маршы", "Тоқта!", "Шеңберге тұр!", "Отыр!", "Тұр!", "Жаттығуды баста!". Жүгірумен қатар жүру.Бір және екі аяқпен секіру. Доптарды екі қолмен, бір қолмен сыныптасына беру. Еденде әртүрлі көлемдегі шарларды домалату. Доптарды бір қолмен бір жерден лақтыру. Мұғалімнің жетекшілігімен ашық ойындардағы мақсатты әрекеттер.Ішпен, арқамен, төрт аяқпен жорғалау, домалату (бөрене тәрізді). Гимнастикалық төсеніштерде жорғалау: жату, тізерлеу, еңкейу. Өрмелеу және өрмелеп түсу. Гимнастикалық баспалдақтың төменгі рельсімен бүйірлік баспалдақтармен жағына жылжу. Іште, арқада жатқан бастапқы позициядан денені бұру. Дене бүйіріне қарай домалайды. Аяқтың саусақтарынан өкшеге қарай айналдыру арқылы көтеру. Кедергілерден өту, баспалдақпен және тіреусіз түсу және көтерілу;

      2) қауіпсіздік мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру. Дене шынықтыру сабақтарында күн тәртібін және жеке гигиенаны, қауіпсіздік ережелерін сақтау;тек арнайы дене шынықтыру киіммен келу, мұғалімге еліктеу жаттығуларын орындау.Жаттығуды орындау кезінде дененің дұрыс орналасуы және қалпы. Құрал-жабдықтардың атауы. Тыныс алу түрлері: кеуде, іш және аралас тыныс алу. Дұрыс қалыпты бақылау.

      25. 2-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:

      1) қозғалыс қызметін ұйымдастыру. Жалпы дамыту жаттығулары – бір-бірден бағанды құру және қайта құру, тік тұру, бағанға қайта құру, "Оңға!", "Солға!", "Тұр! ", "Кеттік!", "Жүгір!", "Тоқта!".Қол және иық белдеуіне, бас пен мойынға, денеге, аяққа арналған жаттығулар. Бұлшықет тонусын күшейту – бұлшық еттерді босаңсыту жаттығулары, саусақтардың және қолдардың бұлшықеттерін күшейтуге арналған жаттығулар, бастың, қолдың, дененің қозғалыстары сигнал бойынша тоқтау бойынша тобық буындарының бұлшықеттерін күшейтуге арналған жаттығулар.Кеңістік-уақыт бағдарын дамыту – бір-бірден бағанада жүру, буындарды құру, жүрумен кезектесіп жүгіру. Гимнастикалық орындықта сызылған белгілер бойынша жүріп, көрнекі бақылаусыз бағдарларға бұрылады.Бір жерден белгіленген бағдарға ұзындыққа секіру және оны көрнекі бағдарсыз көшіру. Ауызша нұсқау бойынша қолдың, дененің, аяқтың бастапқы қалпын бекіту.Жеңіл атлетика арқылы моторикасын дамыту – бірінен соң бірі және жұппен жүру, қозғалыс қарқынын жылдамдату және баяулату, мұғалімнің артындағы бұралмалы жолмен жүру, көлбеу тақтамен жүру.Тепе-теңдік жаттығулары – орындықта. Мұғалімнің белгісі бойынша бұрылады; аяқтың саусақтарымен, өкшелерімен, аяқтың ішкі және сыртқы жақтарымен залды айналып жүгіру (жүру). Арақашықтықта орналасқан заттардың (ойыншықтар, кегльдер, тіректер) арасында бағанға жүгіру. Басына зат қойып орындықта жүру.20-30 см биіктіктен секіру, екі аяқпен жолда, сызылған жолда, заттармен және заттарсыз, тікелей жүгіруден биіктікте секіру, гимнастикалық орындықтан секіру, ұзын және қысқа арқанмен секіру.Лақтыру-допты екі қолмен ұстауға ынталану және оны лақтыру. Допты басынан жоғары ұстап лақтыру. Әр түрлі импровизацияланған заттарды (құм дорбасы, доп, резеңке ойыншық) оң және сол қолыңызбен қашықтыққа лақтыру. Допты сақинаға лақтыру. Өрмелеу, өрмелеп түсу, заттарды (орындық, бөрене, тақта) қолдана отырып және заттарсыз төрт аяқпен жорғалау. Қозғалыс, спорттық, ұлттық ойындар-мұғалімнің жетекшілігімен қозғалыс және спорттық ойындарда қарапайым ережелерді орындау;

      2) қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру. Күн тәртібін және жеке гигиенаны сақтау. Сабақ кезінде қауіпсіз жүріс-тұрыс ережелері:мұғалім айтқандай және көрсеткендей тек сол жаттығуларды орындау және мұғалімнің рұқсатынсыз алған спорттық жабдықтармен кез-келген жаттығуды орындайтын оқушыға жақындамау қажет және белгіленген ережелерді сақтау.Жаттығуларды орындау кезінде дененің, кеудені дұрыс ұстау қалпы; құрал-жабдықтар атауы;бөрене, арқан, гимнастикалық қабырға. Негізгі спорттық терминология. Тыныс алудың дамуы-қозғалыс сипатына сәйкес тыныс алу тереңдігі мен қарқынының өзгеруі (еліктеу, қол шапалақтау, санау);Жату, тұру, отыру позицияларында диафрагмалық, қабырға және аралас тыныс алу жаттығулары (еліктеу, қол шапалақтау, санау). Кеуде, іш және аралас тыныс алу. Дене қалпын бақылау.

      26. 3-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:

      1) қозғалыс қызметін ұйымдастыру. Жалпы дамыту жаттығулары–сапқа тұру және қайта құру ережелері:бағанға бір-бірден тұру, бастың артқы жағындағы теңестіру. Бір қатарға тұру, белгілеу бойынша теңестіру. Бағдарлар бойынша бұрылыстар. Команда беру: "Тұр!", "Отыр!", "Кеттік!", "Біз жүгірдік!", "Тоқта!". Гимнастикалық таяқшалармен, жалаулармен, шағын шеңберлермен жаттығулар кешені. Бұлшықет тонусын нығайту: бұлшықеттерді босаңсыту жаттығулары, саусақтар мен қолдардағы, тобықтағы, кеуде қуысының бұлшықеттерін күшейту жаттығулары, бастың, қолдың, кеуденің әртүрлі қимылдары сигнал бойынша тоқтайды.Гимнастикалық жаттығуларды заттармен (гимнастикалық таяқшалар, жалаулар, үлкен және кіші доптар, кіші құрсаулар), үлкен және кіші шарлармен орындау.Белгіленген (сызылған) дәліз бойынша баяу қарқынмен төрт аяқпен жорғалау, гимнастикалық қабырғаға өрмелеу, кедергіге көтерілу, кедергіден өту. Тепе-теңдік жаттығулары: тақтада, орындықта, бір аяқпен жүру.Тепе-теңдік жаттығуларын орындау: мұғалімнің сигналы бойынша бұрылыстары бар түзу орындықта. Кеңістіктік-уақыттық бағдарлауды дамыту: белгіленген жерде құрылыс жаттығуларын орындау, бағдар бойынша шеңбер құру, бағдарлар бойынша жүру, екі аяқтың нүктесінен сызылған бағдар бойынша ұзындыққа секіру.Қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту: жұппен бірінен соң бірі жүру, қозғалыс қарқынын жылдамдату және баяулату, мұғалімнің артындағы бұралмалы жолмен, көлбеу тақтаның бойымен, аяқтың саусақтарымен, өкшелерімен, аяқтың ішкі және сыртқы жақтарымен бөлмеде жүру. Арақашықтықта орналастырылған объектілер арасында баған бойынша жүгіру; 20-30 см биіктіктен секіру.Сызылған жол бойымен екі аяқпен секіру. Секіру – заттармен және заттарсыз.Аяқтан аяққа секіру, ілулі тұрған затты түртіп орнында секіру. Бір жерден ұзындыққа, ұзын және қысқа арқан арқылы секіру.Заттарды (орындық, бөрене, тақтай) және оларсыз әртүрлі әдістермен өрмелеу, өрмелеп түсу, төрт аяқпен жорғалау жаттығулары.Допты бастың артынан, оң және сол қолмен қашықтыққа лақтыру. Допты жерден әртүрлі биіктікте бекітілген сақинаға лақтыру. Ойында диаметрі әртүрлі допты ерікті түрде лақтыру.Волейбол добын (баскетбол, қол добы) лақтыру және қағып алу. Доп тұрған жерден қабырғаға оң, сол қолмен лақтыру. Қозғалыс ойындар – жалпы дамыту жаттығуларының элементтері бар ойындар, жүгіру және секіру, лақтыру, доп алу ойындары. Түзету және ұжымдық ойындар.Спорттық ойындардың элементтері: пионерболда, волейболда допты лақтыру және беру; футболда пас беру, дриблинг, допты соғу, әр түрлі қашықтықтан қақпаға соғу.Баскетбол ойынында допты беру, лақтыру. Дриблинг, пас беру, допты гандбол қақпасына лақтыру. Спорттық ойындар элементтері бар мобильді ойындар. Қазақтың ұлттық ойындары: мұғалімнің жетекшілігімен "Асық ату", "Бес тас" ойындарындағы технология элементтері, әдісі;

      2) қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру. Күн тәртібін және жеке бас гигиенасын сақтау; сабақ кезіндегі қауіпсіздік ережелерін; дененің дұрыс орналасуы, жаттығуларды орындау кезіндегі қалпы; құрал-жабдықтардың атау: баскетбол тақтасы, волейбол торы (стенд), тепе-теңдік арқалығы, гимнастикалық орындық, қабырға.Тыныс алуды дамыту – негізгі ережелерді жүзеге асыру және тыныс алу жаттығуларына арналған қозғалыстардың комбинациясы, әртүрлі бастапқы позицияларда мұрын және ауыз арқылы тыныс алу - отыру, тұру, жату қалпында.Дем шығару кезінде дыбыстардың айтылуымен жүру кезіндегі тыныс алу жаттығулары: кеуде, құрсақ және аралас тыныс алу. Позаны бақылау. Өзінің де, сыныптастарының да денсаулығына ұқыпты, жауапты және сауатты қатынасу.

      27. 4-сыныпқа арналған "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:

      1) қозғалыс қызметін ұйымдастыру. Жалпы дамыту жаттығулары – мұғалімнің нұсқауы бойынша бағанға, сапқа тұрғызу, санау арқылы бір орнында (оң, сол) бұрылу.Қадамдар жасау арқылы қосылу және бөліну. Бұрылыспен қозғалыста залдың ортасы арқылы бір-бірден бағандардан екі бағанға дейін қайта құру. Командаларды орындау: "Кеңірек қадам!", "Жиі қадам!". Қолдың, аяқтың, дененің, бастың негізгі позициялары орнында және қозғалыста орындалады. Қолдың бірдей және қарама-қарсы қимылдарымен аяқтың, дененің қимылдарын біріктіруге арналған жаттығулар. "Тік тұр!", "Сапқа тұр!", "Еркін тұр!", "Оңға!", "Солға!" командаларын орындау.Бұлшықет тонусын күшейту – қол мен саусақ бұлшық еттерін дамытуға, бұлшықеттерді босаңсытуға, дұрыс дене қалпын қалыптастыруға, тобық буындары мен аяқтардың, дененің бұлшықеттерін күшейтуге арналған жаттығулар. Гимнастикалық таяқшалармен жаттығулар кешендері. Арқасымен "көпір" жату қалпында 2-3 домалау (қатаң жеке) Кіші құрсаумен, үлкенді-кішілі доптармен, секіргішпен, үрленген доптармен жаттығулар.Өрмелеу жаттығулары – гимнастикалық қабырғаға қарама-қарсы және ұқсас тәсілдермен жоғары және төмен, бүйірлік баспалдақтармен бүйірге, аяқ пен қолға сүйеніп көлбеу гимнастикалық орындықта (бұрыш 20-30 градус) орындау. Гимнастикалық шеңберлер арқылы өрмелеу; ілу жаттығулары - гимнастикалық қабырғада бүгілген қолдармен. Орындыққа баса назар аудару. Тепе-теңдікті сақтау жаттығулары – гимнастикалық орындықта заттың үстінен басып жүру, еденнен зат алу. Қолдың әртүрлі позицияларымен бір аяққа тұру.Кеңістіктік – уақыттық бағдарды дамыту - көрнекі бақылаусыз оңға, солға бұрылу белгілеріне сәйкес шеңберден шаршыға қайта құру. Көзбен бақылай отырып, көзді жұмып жаттығуларды ойнатумен (тұру, жату) белгілер бойынша денені бүгуге және белгілі бір биіктікке шығаруға арналған жаттығулар. Көзді жұмып гимнастикалық орындықта төрт аяқпен жорғалау. Допты берілген биіктікке секіретіндей етіп еденге соғу күшін мөлшерлеу: тізеге, белге, иыққа. Қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту - басқа қарқынмен, қол жаттығуларымен, көзбен бақылаумен және бақылаусыз жүру.3 минутқа дейін баяу жүгіру. (оқушылардың физикалық мүмкіндіктеріне қарай). Жүрумен кезектесіп жүгіру, шаттлмен жүгіру. 30 м-ге дейінгі жылдамдықпен жүгіру.Алға жылжып аяқтан аяққа секіру, аяқты ұзындыққа бүгу, жүгіруден басып өту.Кішкентай допты оң және сол қолмен қашықтықтан көлденең және тік нысанаға бір жерден лақтыру; бірте-бірте күрделенетін заттардың астына, заттардың үстіне өрмелеу және өрмелеп түсу жаттығулары. Ұялы, спорттық, ұлттық ойындар. Спорттық ойындар – футбол, волейбол, баскетбол, гандбол (мұғалімнің таңдауы бойынша);

      2) қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру. Күн тәртібін және жеке гигиенаны сақтау (жаттығудан кейін қолды, бетті жуу). Сабақ кезіндегі қауіпсіздік ережелері. Дененің дұрыс орналасуы, жаттығуларды орындау кезіндегі қалпы. Құрал-жабдықтардың аты.Салауатты және қауіпсіз өмір салты құндылықтарын қабылдау және жүзеге асыру, спорт және сауықтыру іс-шаралары сабақтарында дене бітімін өзін-өзі жетілдіру қажеттілігі. Адам денсаулығына кері әсерін тигізетін факторлар туралы түсініктерді меңгеру, жаман әдеттерді өмірден шығару. Тыныс алуды дамыту – тыныс алу жаттығуларының негізгі ережелері мен қимыл-қозғалыстарын үйлестіруді жүзеге асыру, әртүрлі бастапқы қалыптарда мұрын және ауыз арқылы тыныс алу – отыру, тұру, жату қалпы, жүру кезінде дыбыстарды тыныс шығаруда айту, кеудемен тыныс алы, ішпен тыныс алу, аралас тыныс алу жаттығулары. Кеудені дұрыс ұстауын бақылау. Өзінің де, сыныптастарының да денсаулығына ұқыпты, жауапты және құзыретті көзқарас.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      28. Оқыту мақсаттары бағдарламада кодтаумен ұсынылған. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан – бағдарламаның бөлімдері мен бөлімшелері, төртінші сан оқу мақсатының нумерациясын көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4: "1"–сынып, "2.1" - бөлімше, "1" –бөлімше, "4" –оқу мақсатының нумерациясы.

      29. Оқу мақсаттарының жүйесі бөлімдер мен сыныптар бойынша берілген:

      1) "Қозғалыс қызметін ұйымдастыру" бөлімі:

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

1.1. Негізгі қимыл дағдыларын дамыту

1.1.1.1 жаттығу залында өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау

2.1.1.1 сабақта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау

3.1.1.1 жаттығу залында өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау

4.1.1.1 жаттығу залында жүріс-тұрыс және қозғалыс ережелерін сақтау

1.1.1.2 мұғалімнің бұйрықтарын орындап, бір-бірден бағанды құру және қайта құру, бастың артқы жағына туралау

2.1.1.2 сапқа тұру және қайта құрылу ережесін сақтау: басты тік ұстау арқылы бір-бірден бағанға тұру, белгілеу бойынша бір қатарға тұру

3.1.1.2 қол ұстасып, бір сызықтан шеңберге дейін қайта құруды орындау; сапта, бағанада қолдарын созу; командаларды орындау: "Бұрыл!" "Тік тұр!", "Еркін тұр!", "Орында, адыммен жүр!", "Адамдық марш!", "Керемет, тоқта!".

4.1.1.2 санау арқылы бір орнында (оң, сол) бұрылу. Қадамдар жасау арқылы қосылу және бөліну; бұрылыспен қозғалыста залдың ортасы арқылы бір-бірден бағандардан екі бағанға дейін қайта құру

1.1.1.3 бір-бірінің соңынан еру; шеңбер бойымен жұппен жүру; шеңберге сапқа тұру

2.1.1.3 бір-бірден, шағын топтарда және бүкіл сыныппен түзу сызықта жүру; ойыншықтар арасындағы орама сызық бойымен жүру; өз орнына сапқа тұру

3.1.1.3 аяқтың ұшымен шеңбер бойымен жүру; өз орнына сапқа тұру

4.1.1.3 бағанада, жұппен залдың ортасынан жүріп өту, буындар бойынша сапқа тұру; өз орнына сапқа тұру

1.1.1.4 команданы орындау: "Сапқа тұр!", "Адамдық марш!", "Жүгір!".

2.1.1.4 Тұр!", "Отыр!", "Жүгір!", "Тоқта!" командаларын орындау.

3.1.1.4 мұғалімнің артынан қозғала отырып, бағаннан бір-бірден шеңберге қайта құру; қол ұстасып бағаннан ортасынан екі бағанға бір-бірден тұру

4.1.1.4 бір қатардан екіге және керісінше қайта құру

1.1.1.5 мұғалімнің жетекшілігімен қол мен иық белдеуіне, бас пен мойынға, денеге, аяққа арналған қарапайым жаттығулар жиынтығын орындау

2.1.1.5 мұғалімнің нұсқауымен қолдың, аяқтың, дененің, бастың негізгі позицияларын орнында және қозғалыста орындау

3.1.1.5 гимнастикалық таяқтармен, шағын шеңберлермен, үлкен және кіші доптармен жаттығулар кешенін орындау

4.1.1.5 жалпы дамыту және түзету жаттығуларының қарапайым кешендерін өз бетінше орындау

1.1.1.6 дене мүшелерін көрсету: кеуде қуысы, бас, мойын, қолдар, аяқ

2.1.1.6 қол мен иық белдеуінің, кеуде қуысының, аяқтың бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар жасау

3.1.1.6 қол және иық белдеуі, кеуде қуысы,тобық бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар жасау

4.1.1.6 шама келетін жаттығуларды өзбетінше орындау

1.1.1.7 биік емес (5 см) заттардан, арқаннан атап өту

2.1.1.7 тар жолдан жүру (ені 25 см)

3.1.1.7 аяқтың ұшымен жүру, заттар арасында ирек жолмен жүру

4.1.1.7 жүгіруді жаяу жүруді кезекпен орындау

1.1.1.8 жолда жүгіру (ені 30-40 см, ұзындығы 7 м); бір-бірден, топпен жүгіру

2.1.1.8 еденге қойылған арқан бойымен бір-бірінің артынан жүгіру

3.1.1.8 аяқтың ұшымен жүру, заттар арасында ирек жолмен жүру

4.1.1.8 топтармен және бір-бірден 15-20 м жүгіруді орындау

1.1.1.9 төмен заттардан секіру (биіктігі 15 см)

2.1.1.9 орнында екі аяқпен секіру, орындықтың айналасында екі аяқпен секіру

3.1.1.9 қол ұстасып, бірге секіру

4.1.1.9 орнынан ұзындыққа секіру

1.1.1.10 шарларды бір-біріне домалату (1,5м қашықтық); доптарды 1,5-2 м қашықтықтан қақпаға айналдыру

2.1.1.10 лақтыру жаттығуын орындау: допты, құм дорбаларын (допты) қашықтыққа лақтыру

3.1.1.10 допты қорапқа, себетке лақтыру (биіктігі 1 м); доптарды себетке басынан жоғары қарай лақтыру (себеттің биіктігі 1-2 м, қашықтық 1,5 м)

4.1.1.10 доптарды түйреуіштер арасында айналдыру (қашықтық 3 м, қақпаның ені 30 см); доптарды бастың артынан себетке лақтыру (жеке белгілі бір қашықтықта)

1.1.1.11 түзу сызық бойымен еңбектеу, тақтаймен (ені 30 см, ұзындығы 1,5 м) жорғалау, доғаның астына көтерілу (биіктігі 60 см)

2.1.1.11 ені 30 см, ұзындығы 1,5 м көлбеу жазықтықта (тақтада) тізеге көтерілу

3.1.1.11 аяқтың бір ұшымен 30 см көтерілген жиі рельстері бар көлбеу баспалдаққа көтерілу; көлбеу баспалдаққа көтерілу және одан түсу

4.1.1.11 тік гимнастикалық қабырғаға көтерілу және одан ерікті түрде түсу (биіктігі 1,5 м)

1.2. Тыныс алу жаттығулары

1.1.2.1 жату, тұру, отыру позицияларында диафрагмалық, қабырға және аралас тыныс алу жаттығуларын орындау (еліктеу, қол шапалақтау, санау)

2.1.2.1 тыныс алу жаттығуларының орындау

3.1.2.1 тыныс алу жаттығулар кешендерін орындау

4.1.2.1 кеуде қуысының қозғалысымен тыныс алуды күшейту

1.1.2.2 тыныс алуды әртүрлі қозғалыстармен үйлестіру

2.1.2.2 мұрын мен ауыз арқылы тыныс алуды әртүрлі бастапқы позицияларда орындау – отыру, тұру, жату

3.1.2.2 тыныс алуды әртүрлі қозғалыстармен үйлестіру

4.1.2.2 жүру, жүгіру, секіру кезінде ырғақты тыныс алу

1.1.2.3 мұғаліммен бірге жүру кезінде тыныс алу жаттығуларын жасау

2.1.2.3 дем шығару кезінде дыбыстарды айту арқылы серуендеу кезінде тыныс алу жаттығуларын жасау

3.1.2.3 жалпы даму жаттығуларын орындау кезінде тыныс алу тереңдігі мен қарқынын өзгерту

4.1.2.3 қозғалыс сипатына сәйкес тыныс алу тереңдігі мен қарқынының ерікті өзгеруін қадағалау

1.1.2.4 қозғалыс сипатына сәйкес тыныс алу тереңдігі мен қарқынын өзгерту (еліктеу, шапалақтау, санау)

2.1.2.4 қозғалыс әрекеттерін орындау кезінде тыныс алу жаттығуларын орындау

3.1.2.4 әр түрлі қарқынмен қарапайым жаттығуларды орындау кезінде дұрыс тыныс алуды қадағалау

4.1.2.4 әр түрлі бағыттағы жаттығулар кешенін орындау кезінде дұрыс тыныс алу

1.3. Жүктеменің әртүрлі түрлерін реттеу

1.1.3.1 мұғалімнің басшылығымен қарапайым қимылдарды орындау кезінде туындауы мүмкін қиындықтарды жеңу

2.1.3.1 мұғалімнің басшылығымен және қарапайым физикалық жаттығуларды орындау кезінде туындауы мүмкін қиындықтарды өз бетінше жеңу

3.1.3.1 қарапайым және өзгертілген физикалық жаттығуларды орындау кезінде қиындықтарды жеңу

4.1.3.1 қарапайым және өзгертілген физикалық жаттығуларды орындау кезінде қиындықтарды жеңу

1.1.3.2 мұғалімнің сигналы бойынша аялдамалармен жүру ("Тоқта!", ысқырық, шапалақ)

2.1.3.2 еденнен, қабырғадан секіргеннен кейін допты ұстап алу

3.1.3.2 гимнастикалық таяқшаны екі қолмен, төменнен ұстап, көлденең күйде лақтыру және ұстау

4.1.3.2 көлемі, пішіні, түсі, ауырлығы бойынша заттарды таңдаумен жаттығулар жасау

1.1.3.3 заттарды жинау (көрсетілген белгілер бойынша: мөлшері, түсі, формасы)

2.1.3.3 мұғалімнің бұйрығымен қозғалыс әрекеттерін орындау ("Қадам Жаса!", "Тоқта!".), сигнал (ысқырық, шапалақ, музыка), ыммен

3.1.3.3 жетекші қолда шеңберді айналдыруды, әртүрлі сигналдар (шапалақтау, ысқырық, команда) бойынша басынан бастап жүгіруді, бақылау

4.1.3.3 допты еденге секіру биіктігіне соғу және гимнастикалық таяқшаны екі қолмен жоғарыдан ұстап алу, лақтыру және аулау; бір қолмен ұстау



3.1.3.4 көзбен бақылаудың көмегінсіз нақты биіктікке және қозғалыс жасау арқылы қолды көтеруді орындау


1.4. Бұлшықет тонусын нығайту

1.1.4.1 мұғалімнің жетекшілігімен бұлшықеттерді босаңсыту жаттығуларын орындау

2.1.4.1 мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша бұлшықеттерді босаңсыту тапсырмаларын орындау

3.1.4.1 мұғалімнің ауызша нұсқауларына сәйкес жаттығулар жасау: қолдар мен саусақтардың, тобық пен аяқтың, кеуде қуысының бұлшықеттерін дамыту және босаңсыту

4.1.4.1 өз бетінше жаттығулар жасау: қолдар мен саусақтардың, тобық буындары мен аяқтардың бұлшықеттерін дамыту және босаңсыту, денені нығайту, дұрыс позаны қалыптастыру

1.1.4.2 саусақтар мен қолдардағы бұлшықеттерді күшейту жаттығуларын орындау кезінде қысымды сезіну

2.1.4.2 бұлшықетті босаңсыту жаттығуларын орындау

3.1.4.2 гимнастикалық таяқтармен, жалаулармен, кішкентай жаттығулармен жаттығулар кешенін орындау

4.1.4.2 мұғалімнің көмегімен (алға, артқа) айналу комбинациясын орындау, "көпір" жасау

1.1.4.3 іште, арқада жатып бастапқы қалыптан дененің айналуын орындау

2.1.4.3 жұмсақ беті бар көлбеу жазықтықта домалап, дененің айналуын орындау

3.1.4.3 бір аяқпен отырып, екінші аяқтың ұшымен өкшесін көтеріп топпен арқада жатып домалауды орындау

4.1.4.3 бір аяқпен, екіншісімен еденге параллель орындау

1.1.4.4 денені бір жақтан екінші жаққа домалату, өкшені айналдыра отырып, аяқтың ұшымен көтеруді орындау

2.1.4.4 топтастыруды бір аяқта тұрып, екінші аяқты тіреуіште сүйеніп, арқаға жату арқылы орындау

3.1.4.4 бір тіректің бетінен екіншісіне атап өту: гимнастикалық төсеніштер, орындықтар бойымен

4.1.4.4 қолды жан-жаққа қою арқылы орындау жаттығулар:"Қарлығаш, көлбеу жұмсақ бетінен бүйірге қарай айналдыру

1.5. Қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтері

1.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде өз денсаулығы туралы хабарлау

2.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде өз денсаулығы туралы хабарлау

3.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде пайда болатын денсаулықтағы ақауларды, жайсыз сезімдері туралы хабарлау

4.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде өз денсаулығы туралы хабарлау

1.1.5.2 таза ауада серуенге қатысу

2.1.5.2 таңертеңгілік жаттығулар, дене шынықтыру минуттары, дене шынықтыру сабақтары, денсаулықты нығайту жаттығуларын орындау

3.1.5.2 оқу жылында болатын дене шынықтыру-сауықтыру шараларына, ашық алаңда және ғимарат та болатын қозғалыс ойындарына қатысу

4.1.5.2 өзінің оқу және мектептен тыс қызметін ескере отырып, күн тәртібін сақтау

1.1.5.3 дене шынықтыруға арналған киім мен жабдықты ажырату

2.1.5.3 дене шынықтыруға арналған киім мен жабдықты атау және ажырату

3.1.5.3 сабақты өткізу шарттарына байланысты киім мен аяқ киімді таңдау

4.1.5.3 сабақты өткізу шарттарына байланысты киім мен аяқ киімді таңдау

1.1.5.4 "Картоп отырғызу", "Пойыз", "Қоңыздар", "Құрсауға түс" ойын жаттығуларын орындау

2.1.5.4 "Көліктен сақ бол", "Балықшылар", "Машиналар", "Құрсауды қуып жет", "Допты итер" ойын жаттығуларын орындау

3.1.5.4 "Үкі", "Парашютшілер", "Жолақтармен секіру", ойын жаттығуларын орындау

4.1.5.4 "Мысық пен тышқан", "Тарт-тартамыз", "Допты дәл түсір", "Такси" ойын жаттығуларын орындау


1.1.5.5 "Ыстық доп" "Шеңбер бойымен допты лақтыру", "Құлама!" "Орамал бұлғады", "Түйреуіштерге дәл салу" ойын жаттығуларын орындау

2.1.5.5 "Текшелерді ізде", "Допты түсіріп алма", "Қорапты ұр", "Кегельбан", "Бір, екі, сол — сарбаздар сияқты", "Кірді шай", "Суды шайқау" ойын жаттығуларын орындау

3.1.5.5 "Бірінші бол", "Паравоз", "Құлатып алма", "Отырықшы футбол", "Кегельбан", "Слалом", "Тышқан қақпаны" ойын жаттығуларын орындау

4. 1.5.5 "Тәртіпті доп", "Құрсау арқылы", "Тірі себет", "Дөңгелек доп", "Түйреуіштерге дәл салу", "бір, екі, жоғарғы!" ойын жаттығуларын орындау

      2) "Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру" бөлімі:

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

2.1. Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру

1.2.1.1 денеге қысым түсіру барысында ауырсыну немесе ыңғайсыздық сезімі туралы қол жетімді тәсілдермен хабарлау

2.2.1.1 денеге қысым түсіру барысында ауырсыну немесе ыңғайсыздық сезімі туралы қол жетімді тәсілдермен хабарлау

3.2.1.1 қарқынды жаттығуларды орындауда ауырсыну немесе ыңғайсыздық сезімі туралы қол жетімді тәсілдермен хабарлау

4.2.1.1 жаттығу кезінде ауырсынуды өз бетіңізше анықтау

1.2.1.2 дене жаттығуын орындау кезінде қауіпсіз мінез-құлықты таныту

2.2.1.2 дене жаттығу кезінде қауіпсіз мінез-құлық және жарақаттанудың алдын алу дағдыларын таныту

3.2.1.2 дене жаттығу кезінде қауіпсіз мінез-құлық және жарақаттанудың алдын алу дағдыларын таныту

4.2.1.2 дене жаттығу кезінде қауіпсіз мінез-құлық және жарақаттанудың алдын алу дағдыларын таныту

1.2.1.3 ересек адамның көмегімен спорт залында, киім ауыстыратын бөлмеде, дәретханада бағдарлана алу

2.2.1.3 жарақат алғанда қолдан келерлік көмек көрсете алу

3.2.1.3 спорттық бөлмелердің, спорттық жабдықтардың (доп, гантель, арқан) және құралдар (бөрене, гимнастикалық орындық, қабырға) қызметін түсіну

4.2.1.3 дене шынықтыру залында бағдарлана алу, дене шынықтыру бөлмелерінің қызметін, дене шынықтыру құралдарын (баскетбол қалқаны, волейбол торы (тірек), бөрене, гимнастикалық орындық, қабырға) және инвентаряны түсіну

1.2.1.4 құрдастарымен қарым-қатынас кезінде мінез-құлық ережелерін сақтау

2.2.1.4 дене шынықтыру залында бағдарлана алу

3.2.1.4 физикалық іс-әрекетке әртүрлі контексте қатысу мүмкіндіктерін анықтау

4.2.1.4 моторикасын ескере отырып әртүрлі контексте физикалық іс-әрекетке қатысу мүмкіндігін анықтау


2.2.1.5 денеге қысым түсіру қызметке өз мүмкіндіктерін дербес анықтау

3.2.1.5 сабақ барысында құдастарына мейірімділік таныту

4.2.1.5 сабақ барысында құрдастарына мейірімділік таныту


2.2.1.6 құрдастарымен қарым-қатынас жасау кезінде дұрыс мінез-құлық ережелерін сақтау



      30. Бағдарлама Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      31. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсыныс түрінде берілген. Мұғалім оқу материалының күрделілігін төмендету немесе арттыру, әрбір білім алушының мүмкіндіктері мен нақты жетістіктерін ескере отырып, оқу материалының көлемін ұлғайту немесе азайту үшін оқу материалын бірінші тоқсаннан (сыныптан) екінші тоқсанға ауыстыра алады.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Бейімделген дене шынықтыру" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар

      1) 1-сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-тоқсан

1-2 апта:білім алушыларды бақылау және зерттеу;
3 апта "Мен және менің дене бітімім;
4 –апта "Жеміс-жидектер";
5 - апта"Көкіністер"; 6-апта "Менің ойыншықтарым";
7 –апта "Менің отбасым";
8-апта "Менің үйім" 9 –апта "Менің мектебім"

1.1. Негізгі қозғалыс дағдыларын дамыту

1.1.1.1 жаттығу залында өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау

1.1.1.2 мұғалімнің бұйрықтарын орындап, бір-бірден бағанды құру және қайта құру, бастың артқы жағына туралау

1.1.1.3 бір-бірінің соңынан еру; шеңбер бойымен жұппен жүру; шеңберге сапқа тұру

1.1.1.4 команданы орындау: "Сапқа тұр!", "Адамдық марш!", "Жүгір!"

1.1.1.5 мұғалімнің жетекшілігімен қол мен иық белдеуіне, бас пен мойынға, денеге, аяққа арналған қарапайым жаттығулар жиынтығын орындау

1.1.1.6 дене мүшелерін көрсету: кеуде қуысы, бас, мойын, қолдар, аяқ

1.1.1.7 биік емес (5 см) заттардан, арқаннан атап өту

1.1.1.8 жолда жүгіру (ені 30-40 см, ұзындығы 7 м); бір-бірден, топпен жүгіру

1.1.1.9 төмен заттардан секіру (биіктігі 15 см)

1.1.1.10 шарларды бір-біріне домалату (1,5м қашықтық); доптарды 1,5-2 м қашықтықтан қақпаға айналдыру

1.1.1.11 төрт аяғымен түзу сызықпен, тақтаймен (ені 30 см, ұзындығы 1,5 м) жорғалау, доғаның астына көтерілу (биіктігі 60 см)

1.2. Тыныс алу жаттығулары

1.1.2.1 жату, тұру, отыру позицияларында диафрагмалық, қабырға және аралас тыныс алу жаттығуларын орындау (еліктеу, қол шапалақтау, санау)

1.1.2.2 тыныс алуды әртүрлі қозғалыстармен үйлестіру

1.1.2.3 мұғаліммен бірге жүру кезінде тыныс алу жаттығуларын жасау

1.1.2.4 қозғалыс сипатына сәйкес тыныс алу тереңдігі мен қарқынын өзгерту (еліктеу, шапалақтау, санау)

1-апта "Менің киімім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3-апта "Азық түлік"; 4 –апта "Шай ыдыстары";
5 – апта "Жиһаз";
6 - апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 - апта "Жаңа жыл мерекесі"

2-тоқсан

1.3. Жүктеменің әртүрлі түрлерін реттеу

1.1.2.1 мұғалімнің басшылығымен қарапайым қимылдарды орындау кезінде туындауы мүмкін қиындықтарды жеңу

1.1.3.2 мұғалімнің сигналы бойынша аялдамалармен жүру ("Тоқта!", ысқырық, шапалақ)

1.1.3.3 заттарды жинау (көрсетілген белгілер бойынша: мөлшері, түсі, формасы)

1.4. Бұлшықет тонусын нығайту

1.1.4.1 мұғалімнің жетекшілігімен бұлшықеттерді босаңсыту жаттығуларын орындау

1.1.4.2 саусақтар мен қолдардағы бұлшықеттерді күшейту жаттығуларын орындау кезінде қысымды сезіну

1.1.4.3іште, арқада жатып бастапқы қалыптан дененің айналуын орындау

1.1.4.4 денені бір жақтан екінші жаққа домалату, өкшені айналдыра отырып,аяқтың ұшымен көтеруді орындау

1 – апта "Қысқы қызықтар";
2-апта "Қысқы киім мен аяқ киім"; 3 –апта "Үй жануарлар";
4 – апта "Жабайы жануарлар"
5- апта "Үй құстары";
6 –апта "Жабайы құстар";
7 - апта "Транспорт";
8-апта "Анамыздың мерекесі";
"Наурыз мерекесі"

3-тоқсан

1.5. Қозғалыс ойындар және спорттық ойындардың элементтері

1.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде өз денсаулығы туралы хабарлау

1.1.5.2 таза ауада серуенге қатысу

1.1.5.3 спортқа арналған киім мен инвентарьді ажырату

1.1.5.4 "Картоп отырғызу", "Пойыз", "Қоңыздар", "Құрсауға түс" ойын жаттығуларын орындау

1.1.5.5 "Ыстық доп", "Шеңбер бойымен допты лақтыру", "Құлама!", "Орамал бұлғады", "Түйреуіштерге дәл салу" ойын жаттығуларын орындау

1.2. Тыныс алу жаттығулары

1.1.2.1 жату, тұру, отыру позицияларындадиафрагмалық, қабырға және аралас тыныс алу жаттығуларын орындау (еліктеу, қол шапалақтау, санау)

1.1.2.2 тыныс алуды әртүрлі қозғалыстармен үйлестіру

1.1.2.3 мұғаліммен бірге жүру кезінде тыныс алу жаттығуларын жасау

1.1.2.4 қозғалыс сипатына сәйкес тыныс алу тереңдігі мен қарқынын өзгерту (еліктеу, шапалақтау, санау)

2.1 Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру

1.2.1.1 денеге қысым түсіру барысында ауырсыну немесе ыңғайсыздық сезімі туралы қол жетімді тәсілдермен хабарлау

1.1. Негізгі қозғалыс дағдыларын дамыту

1.1.1.7 биік емес (5 см.) заттардан, арқаннан атап өту

1.1.1.8 жолда жүгіру (ені 30-40 см., ұзындығы 7 м.); бір-бірден, топпен жүгіру

1.1.1.9 төмен заттардан секіру (биіктігі 15 см.)

1.1.1.10 шарларды бір-біріне домалату (1,5 м. қашықтық); доптарды 1,5-2 м. қашықтықтан қақпаға айналдыру

1.1.1.11 түзу сызық бойымен еңбектеу, тақтаймен (ені 30 см., ұзындығы 1,5 м.) жорғалау, доғаның астына көтерілу (биіктігі 60 см.)

1 – апта "Ағаш";
2 –апта "Гүлдер";
3 – апта "Жәндіктер";
4 - апта "Көктем мезгіліне арналған киімдер";
5 – апта "Балықтар"; 6 –апта "Жемістер"; 7 – апта "Көкіністер";
8 – апта "Жеміс-жидектер";
9 –апта "Жаз мезгіліне арналған киімдер";
"Балалардың жаз мезгіліндегі қызықтары"

4 – тоқсан

1.5. Қозғалыс ойындар және спорттық ойындардың элементтері

1.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде өз денсаулығы туралы хабарлау

1.1.5.2 таза ауада серуенге қатысу

1.1.5.3дене шынықтыруға арналған киім мен жабдықты ажырату

1.1.5.4 "Картоп отырғызу", "Пойыз", "Қоңыздар", "Құрсауға түс" ойын жаттығуларын орындау

1.1.5.5 "Ыстық доп" "Шеңбер бойымен допты лақтыру", "Құлама!", "Орамал бұлғады", "Түйреуіштерге дәл салу" ойын жаттығуларын орындау

2.1. Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру

1.2.1.2 сабақ барысында дене жаттығуларын орындауда қауіпсіз мінез-құлық таныту

1.2.1.3 ересек адамның көмегімен спорт залында, киім ауыстыратын бөлмеде, дәретханада бағдарлана алу

1.2.1.4 құрдастарымен қарым-қатынас кезінде мінез-құлық ережелерін сақтау

      2) 2- сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және зерттеу; апта "Мен және менің отбасым; 4 –апта "Менің дене бітімім. Мен-ұлмым, Мен-қызбын";
5-апта "Көкіністер"; 6 –апта "Жеміс-жидектер";
7 –апта "Менің ойыншықтарым";
8 – апта "Менің үйім"; 9 –апта "Менің мектебім"

1.1. Негізгі қозғалыс дағдыларын дамыту

2.1.1.1 сабақта өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау

2.1.1.2 сапқа тұру және қайта құрылу ережесін сақтау: басты тік ұстау арқылы бір-бірден бағанға тұру, белгілеу бойынша бір қатарға тұру

2.1.1.3 бір-бірден, шағын топтарда және бүкіл сыныппен түзу сызықта жүру; ойыншықтар арасындағы орама сызық бойымен жүру; өз орнына сапқа тұру

2.1.1.4 Тұр!", "Отыр!", "Жүгір!", "Тоқта!" командаларын орындау

2.1.1.5 мұғалімнің нұсқауымен қолдың, аяқтың, дененің, бастың негізгі позицияларын орнында және қозғалыста орындау

2.1.1.6 қол мен иық белдеуінің, кеуде қуысының, аяқтың бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар жасау

2.1.1.7тар жолдан жүру (ені 25 см)

2.1.1.8 еденге қойылған арқан бойымен бір-бірінің артынан жүгіру

2.1.1.9 орнында екі аяқпен секіру, орындықтың айналасында екі аяқпен секіру

2.1.1.10 лақтыру жаттығуын орындау: допты, құм дорбаларын (допты) қашықтыққа лақтыру

2.1.1.11 ені 30 см, ұзындығы 1,5 м көлбеу жазықтықта (тақтада) тізеге көтерілу

1.2. Тыныс алу жаттығулары

2.1.2.1 тыныс алу жаттығуларының орындау

2.1.2.2 мұрын мен ауыз арқылы тыныс алуды әртүрлі бастапқы позицияларда орындау – отыру, тұру, жату

2.1.2.3 дем шығару кезінде дыбыстарды айту арқылы серуендеу кезінде тыныс алу жаттығуларын жасау

2.1.2.4 қозғалыс әрекеттерін орындау кезінде тыныс алу жаттығуларын орындау

1-апта "Менің киімім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3 – апта "Азық-түлік";
4 –апта "Шай ыдыстары";
5 – апта "Жиһаз";
6 - апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 - апта "Жаңа жыл мерекесі"

ІІ тоқсан

1.3. Жүктеменің әртүрлі түрлерін реттеу

2.1.3.1 мұғалімнің басшылығымен және қарапайым физикалық жаттығуларды орындау кезінде туындауы мүмкін қиындықтарды өз бетінше жеңу

2.1.3.2 еденнен, қабырғадан секіргеннен кейін допты ұстап алу

2.1.3.3 мұғалімнің бұйрығымен қозғалыс әрекеттерін орындау ("Қадам Жаса!", "Тоқта!".), сигнал (ысқырық, шапалақ, музыка), ыммен

1.4 .Бұлшықет тонусын нығайту

2.1.4.1 мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша бұлшықеттерді босаңсыту тапсырмаларын орындау

2.1.4.2 бұлшықетті босаңсыту жаттығуларын орындау

2.1.4.3 жұмсақ беті бар көлбеу жазықтықта домалап, дененің айналуын орындау

2.1.4.4 топтастыруды бір аяқта тұрып, екінші аяқты тіреуіште сүйеніп, арқаға жату арқылы орындау

1 – апта "Қысқы қызықтар";
2-апта "Қысқы киім мен аяқ киім"; 3 –апта "Үй жануарлар";
4 – апта "Жабайы жануарлар"
5- апта "Үй құстары";
6 –апта "Жабайы құстар";
7 - апта "Транспорт";
8-апта "Анамыздың мерекесі";
9-апта "Наурыз мерекесі"

ІІІ тоқсан

1.5. Қозғалыс ойындар және спорттық ойындардың элементтері

2.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде өз денсаулығы туралы хабарлау

2.1.5.2 таңертеңгілік жаттығулар, дене шынықтыру минуттары, дене шынықтыру сабақтары, денсаулықты нығайту жаттығуларын орындау

2.1.5.3 дене шынықтыруға арналған киім мен жабдықты атау және ажырату

2.1.5.4 "Көліктен сақ бол", "Балықшылар", "Машиналар", "Құрсауды қуып жет", "Допты итер" ойын жаттығуларын орындау

2.1.5.5 "Текшелерді ізде", "Допты түсіріп алма", "Қорапты ұр", "Кегельбан", "Бір, екі, сол — сарбаздар сияқты", "Кірді шай", "Суды шайқау" ойын жаттығуларын орындау

1.2. Тыныс алу жаттығулары

2.1.2.1 тыныс алу жаттығуларының орындау

2.1.2.2 мұрын мен ауыз арқылы тыныс алуды әртүрлі бастапқы позицияларда орындау – отыру, тұру, жату

2.1.2.3 дем шығару кезінде дыбыстарды айту арқылы серуендеу кезінде тыныс алу жаттығуларын жасау

2.1.2.4 қозғалыс әрекеттерін орындау кезінде тыныс алу жаттығуларын орындау

2.1. Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру

2.2.1.1 денеге қысым түсіру барысында ауырсыну немесе ыңғайсыздық сезімі туралы қол жетімді тәсілдермен хабарлау

1.1. Негізгі қозғалыс дағдыларын дамыту

2.1.1.7тар жолдан жүру (ені 25 см.)

2.1.1.8 еденге қойылған арқан бойымен бір-бірінің артынан жүгіру

2.1.1.9 орнында екі аяқпен секіру, орындықтың айналасында екі аяқпен секіру

2.1.1.10 лақтыру жаттығуын орындау: допты, құм дорбаларын (допты) қашықтыққа лақтыру

2.1.1.11 ені 30 см., ұзындығы 1,5 м. көлбеу жазықтықта (тақтада) тізеге көтерілу

1 – апта "Ағаш";
2 –апта "Гүлдер";
3 – апта "Жәндіктер";
4 - апта "Көктем мезгіліне арналған киімдер";
5 – апта "Балықтар";
6 –апта "Жемістер";
7 – апта "Көкіністер";
8 – апта "Жеміс-жидектер";
9 –апта "Жаз мезгіліне арналған киімдер"; "Балалардың жаз мезгіліндегі қызықтары"

4-тоқсан

1.5. Қозғалыс ойындар және спорттық ойындардың элементтері

2.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде өз денсаулығы туралы хабарлау

2.1.5.2 таңертеңгілік жаттығулар, дене шынықтыру минуттары, дене шынықтыру сабақтары, денсаулықты нығайту жаттығуларын орындау

2.1.5.3 дене шынықтыруға арналған киім мен жабдықты атау және ажырату

2.1.5.4 "Көліктен сақ бол", "Балықшылар", "Машиналар", "Құрсауды қуып жет", "Допты итер"ойын жаттығуларын орындау

2.1.5.5 "Текшелерді ізде", "Допты түсіріп алма", "Қорапты ұр", "Кегельбан", "Бір, екі, сол — сарбаздар сияқты", "Кірді шай", "Суды шайқау" ойын жаттығуларын орындау

2.Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру

2.2.1.2 дене жаттығу кезінде қауіпсіз мінез-құлық және жарақаттанудың алдын алу дағдыларын таныту

2.2.1.3 жарақат алғанда көмек көрсете алу

2.2.1.4 дене шынықтыру залында бағдарлана алу

2.2.1.5 денеге қысым түсіру қызметке өз мүмкіндіктерін дербес анықтау

2.2.1.6 құрдастарымен қарым-қатынас жасау кезінде дұрыс мінез-құлық ережелерін сақтау

      3) 3-сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

І тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және зерттеу;
3-апта "Мен және менің отбасым;
4 –апта "Менің дене бітімім. Мен-ұлмым, Мен-қызбын";
5-апта "Көкіністер"; 6 –апта "Жеміс-жидектер";
7 –апта "Менің сүйікті ойыншықтарым";
8 – апта "Менің үйім";
9 –апта "Менің мектебім"

1.1. Негізгі қозғалыс дағдыларын дамыту

3.1.1.1 жаттығу залында өзін-өзі ұстау ережелерін сақтау

3.1.1.2 қол ұстасып, бір сызықтан шеңберге дейін қайта құруды орындау; сапта, бағанада қолдарын созу; командаларды орындау: "Бұрыл!" "Тік тұр!", "Еркін тұр!", "Орында, адыммен жүр!", "Адамдық марш!", "Керемет, тоқта!"

3.1.1.3 аяқтың ұшымен шеңбер бойымен жүру; өз орнына сапқа тұру

3.1.1.4 мұғалімнің артынан қозғала отырып, бағаннан бір-бірден шеңберге қайта құру; қол ұстасып бағаннан ортасынан екі бағанға бір-бірден тұру

3.1.1.5 гимнастикалық таяқтармен, шағын шеңберлермен, үлкен және кіші доптармен жаттығулар кешенін орындау

3.1.1.6 қол және иық белдеуі, кеуде қуысы,тобық бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар жасау

3.1.1.7 аяқтың ұшымен жүру, заттар арасында ирек жолмен жүру

3.1.1.8 аяқтың ұшымен жүру, заттар арасында ирек жолмен жүру

3.1.1.9 қол ұстасып, бірге секіру

3.1.1.10 допты қорапқа, себетке лақтыру (биіктігі 1 м.); доптарды себетке басынан жоғары қарай лақтыру (себеттің биіктігі 1-2 м., қашықтық 1,5 м.)

3.1.1.11аяқтың бір ұшымен 30 см. көтерілген жиі рельстері бар көлбеу баспалдаққа көтерілу; көлбеу баспалдаққа көтерілу және одан түсу

1.2. Тыныс алу жаттығулары

3.1.2.1 тынысалу жаттығулар кешендерін орындау

3.1.2.2 тыныс алуды әртүрлі қозғалыстармен үйлестіру

3.1.2.3 жалпы даму жаттығуларын орындау кезінде тыныс алу тереңдігі мен қарқынын өзгерту

3.1.2.4 әр түрлі қарқынмен қарапайым жаттығуларды орындау кезінде дұрыс тыныс алуды қадағалау

1-апта "Менің киімім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3 – апта "Азық-түлік";
4 –апта "Шай ыдыстары";
5 – апта "Жиһаз";
6 - апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 - апта "Жаңа жыл мерекесі"

2-тоқсан

1.3. Жүктеменің әртүрлі түрлерін реттеу

3.1.3.1 қарапайым және өзгертілген физикалық жаттығуларды орындау кезінде қиындықтарды жеңу

3.1.3.2 гимнастикалық таяқшаны екі қолмен, төменнен ұстап, көлденең күйде лақтыру және ұстау

3.1.3.3 жетекші қолда шеңберді айналдыруды, әртүрлі сигналдар (шапалақтау, ысқырық, команда) бойынша басынан бастап жүгіруді, бақылау

3.1.3.4 көзбен бақылаудың көмегінсіз нақты биіктікке және қозғалыс жасау арқылы қолды көтеруді орындау

1.4. Бұлшықет тонусын нығайту

3.1.4.1 мұғалімнің ауызша нұсқауларына сәйкес жаттығулар жасау: қолдар мен саусақтардың, тобық пен аяқтың, кеуде қуысының бұлшықеттерін дамыту және босаңсыту

3.1.4.2 гимнастикалық таяқтармен, жалаулармен, кішкентай жаттығулармен жаттығулар кешенін орындау

3.1.4.3бір аяқпен отырып, екінші аяқтың ұшымен өкшесін көтеріп топпен арқада жатып домалауды орындау

3.1.4.4бір тіректің бетінен екіншісіне атап өту: гимнастикалық төсеніштер, орындықтар бойымен

1 – апта "Қысқы қызықтар";
2-апта "Қысқы киім мен аяқ киім"; 3 –апта "Үй жануарлар";
4 – апта "Жабайы жануарлар"
5- апта "Үй құстары";
6 –апта "Жабайы құстар";
7 - апта "Транспорт";
8-апта "Анамыздың мерекесі";
9 апта "Наурыз мерекесі"

3-тоқсан

1.5. Қозғалыс ойындар және спорттық ойындардың элементтері

3.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде пайда болатын денсаулықтағы ақауларды, жайсыз сезімдері туралы хабарлау

3.1.5.2 оқу жылында болатын дене шынықтыру-сауықтыру шараларына, ашық алаңда және ғимарат та болатын қозғалыс ойындарына қатысу

3.1.5.3 сабақты өткізу шарттарына байланысты киім мен аяқ киімді таңдау

3.1.5.4 "Үкі", "Парашютшілер", "Жолақтармен секіру", ойын жаттығуларын орындау

3.1.5.5 "Бірінші бол", "Паравоз", "Құлатып алма", "Отырықшы футбол", "Кегельбан", "Слалом", "Тышқан қақпаны" ойын жаттығуларын орындау

1.2. Тыныс алу жаттығулары

3.1.2.1 тынысалу жаттығулар кешендерін орындау

3.1.2.2 тыныс алуды әртүрлі қозғалыстармен үйлестіру

3.1.2.3 жалпы даму жаттығуларын орындау кезінде тыныс алу тереңдігі мен қарқынын өзгерту

3.1.2.4 әр түрлі қарқынмен қарапайым жаттығуларды орындау кезінде дұрыс тыныс алуды қадағалау

2.1. Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру

3.2.1.1 қарқынды жаттығуларды орындауда ауырсыну немесе ыңғайсыздық сезімі туралы қол жетімді тәсілдермен хабарлау

1.1. Негізгі қозғалыс дағдыларын дамыту

3.1.1.7 аяқтың ұшымен жүру, заттар арасында ирек жолмен жүру

3.1.1.8 аяқтың ұшымен жүру, заттар арасында ирек жолмен жүру

3.1.1.9 қол ұстасып, бірге секіру

3.1.1.10 допты қорапқа, себетке лақтыру (биіктігі 1 м.); доптарды себетке басынан жоғары қарай лақтыру (себеттің биіктігі 1-2 м., қашықтық 1,5 м.)

3.1.1.11аяқтың бір ұшымен 30 см көтерілген жиі рельстері бар көлбеу баспалдаққа көтерілу; көлбеу баспалдаққа көтерілу және одан түсу

1 – апта "Ағаш";
2 –апта "Гүлдер";
3 – апта "Жәндіктер"; 4 - апта "Көктем мезгіліне арналған киімдер";
5 – апта "Балықтар"; 6 –апта "Жемістер"; 7 – апта "Көкіністер";
8 – апта "Жеміс-жидектер";
9 –апта "Жаз мезгіліне арналған киімдер";
"Балалардың жаз мезгіліндегі қызықтары"

4-тоқсан

1.5. Қозғалыс ойындар және спорттық ойындардың элементтері

3.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде пайда болатын денсаулықтағы ақауларды, жайсыз сезімдері туралы хабарлау

3.1.5.2 оқу жылында болатын дене шынықтыру-сауықтыру шараларына, ашық алаңда және ғимарат та болатын қозғалыс ойындарына қатысу

3.1.5.3сабақты өткізу шарттарына байланысты киім мен аяқ киімді таңдау

3.1.5.4 "Үкі", "Парашютшілер", "Жолақтармен секіру", ойын жаттығуларын орындау

3.1.5.5 "Бірінші бол", "Паравоз", "Құлатып алма", "Отырықшы футбол", "Кегельбан", "Слалом", "Тышқан қақпаны" ойын жаттығуларын орындау

2.1. Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру

3.2.1.2 дене жаттығу кезінде қауіпсіз мінез-құлық және жарақаттанудың алдын алу дағдыларын таныту

3.2.1.3 спорттық бөлмелердің, спорттық жабдықтардың (доп, гантель, арқан) және құралдар (бөрене, гимнастикалық орындық, қабырға) қызметін түсіну

3.2.1.4 физикалық іс-әрекетке әртүрлі контексте қатысу мүмкіндіктерін анықтау

3.2.1.5сабақ барысында құдастарына мейірімділік таныту

      4) 4-сынып:

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 – тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және зерттеу;
3-апта "Мен және менің отбасым;
4 –апта "Менің дене бітімім. Мен-ұлмым, Мен-қызбын";
5-апта "Көкіністер"; 6 –апта "Жеміс-жидектер";
7 –апта "Менің сүйікті ойыншықтарым";
8 – апта "Менің үйім";
9 –апта "Менің мектебім"

1.1. Негізгі қозғалыс дағдыларын дамыту

4.1.1.1 жаттығу залында жүріс-тұрыс және қозғалыс ережелерін сақтау

4.1.1.2 санау арқылы бір орнында (оң, сол) бұрылу. Қадамдар жасау арқылы қосылу және бөліну; бұрылыспен қозғалыста залдың ортасы арқылы бір-бірден бағандардан екі бағанға дейін қайта құру

4.1.1.3 бағанада, жұппен залдың ортасынан жүріп өту, буындар бойынша сапқа тұру; өз орнына сапқа тұру

4.1.1.4 бір қатардан екіге және керісінше қайта құру

4.1.1.5 жалпы дамыту және түзету жаттығуларының қарапайым кешендерін өз бетінше орындау

4.1.1.6 шама келетін жаттығуларды өзбетінше орындау

4.1.1.7 жүгіруді жаяу жүруді кезекпен орындау

4.1.1.8 топтармен және бір-бірден 15-20 м. жүгіруді орындау

4.1.1.9 орнынан ұзындыққа секіру

4.1.1.10 доптарды түйреуіштер арасында айналдыру (қашықтық 3 м., қақпаның ені 30 см.); доптарды бастың артынан себетке лақтыру (жеке белгілі бір қашықтықта)

4.1.1.11 тік гимнастикалық қабырғаға көтерілу және одан ерікті түрде түсу (биіктігі 1,5 м.)

1.2. Тыныс алу жаттығулары

4.1.2.1 кеуде қуысының қозғалысымен тыныс алуды күшейту

4.1.2.2 жүру, жүгіру, секіру кезінде ырғақты тыныс алу

4.1.2.3 қозғалыс сипатына сәйкес тыныс алу тереңдігі мен қарқынының ерікті өзгеруін қадағалау

4.1.2.4 әр түрлі бағыттағы жаттығулар кешенін орындау кезінде дұрыс тыныс алу

1-апта "Менің киімім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3 – апта "Азық-түлік";
4 –апта "Шай ыдыстары";
5 – апта "Жиһаз";
6 - апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 - апта "Жаңа жыл мерекесі"

2-тоқсан

1.3. Жүктеменің әртүрлі түрлерін реттеу

4.1.3.1 қарапайым және өзгертілген физикалық жаттығуларды орындау кезінде қиындықтарды жеңу

4.1.3.2 көлемі, пішіні, түсі, ауырлығы бойынша заттарды таңдаумен жаттығулар жасау

4.1.3.3 допты еденге секіру биіктігіне соғу және гимнастикалық таяқшаны екі қолмен жоғарыдан ұстап алу, лақтыру және аулау; бір қолмен ұстау

1.4. Бұлшықет тонусын нығайту

4.1.4.1 өз бетінше жаттығулар жасау: қолдар мен саусақтардың, тобық буындары мен аяқтардың бұлшықеттерін дамыту және босаңсыту, денені нығайту, дұрыс позаны қалыптастыру

4.1.4.2 мұғалімнің көмегімен (алға, артқа) айналу комбинациясын орындау, "көпір" жасау

4.1.4.3бір аяқпен, екіншісімен еденге параллель орындау

4.1.4.4қолды жан-жаққа қою арқылы орындау жаттығулар: Қарлығаш, көлбеу жұмсақ бетінен бүйірге қарай айналдыру

1 – апта "Қысқы қызықтар";
2-апта "Қысқы киім мен аяқ киім"; 3 –апта "Үй жануарлар";
4 – апта "Жабайы жануарлар"
5- апта "Үй құстары";
6 –апта "Жабайы құстар";
7 - апта "Транспорт";
8-апта "Анамыздың мерекесі";
9 апта "Наурыз мерекесі"

3-тоқсан

1.5 Қозғалыс ойындар және спорттық ойындардың элементтері

4.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде өз денсаулығы туралы хабарлау

4.1.5.2 өзінің оқу және мектептен тыс қызметін ескере отырып, күн тәртібін сақтау

4.1.5.3сабақты өткізу шарттарына байланысты киім мен аяқ киімді таңдау

4. 1.5.4 "Мысық пен тышқан", "Тарт-тартамыз", "Допты дәл түсір", "Такси" ойын жаттығуларын орындау

4. 1.5.5 Мысық пен тышқан", "Тарт-тартамыз", "Допты дәл түсір", "Такси" ойын жаттығуларын орындау

1.2. Тыныс алу жаттығулары

4.1.2.1 кеуде қуысының қозғалысымен тыныс алуды күшейту

4.1.2.2 жүру, жүгіру, секіру кезінде ырғақты тыныс алу

4.1.2.3 қозғалыс сипатына сәйкес тыныс алу тереңдігі мен қарқынының ерікті өзгеруін қадағалау

4.1.2.4 әр түрлі бағыттағы жаттығулар кешенін орындау кезінде дұрыс тыныс алу

2.1. Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру

4.2.1.1 қозғалыс белсенділігін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қиындықтарды жеңу дағдылары мен біліктіліктерін жетілдіру

1.1. Негізгі қозғалыс дағдыларын дамыту

4.1.1.7 жүгіруді жаяу жүруді кезекпен орындау

4.1.1.8 топтармен және бір-бірден 15-20 м. жүгіруді орындау

4.1.1.9 орнынан ұзындыққа секіру

4.1.1.10 доптарды түйреуіштер арасында айналдыру (қашықтық 3 м., қақпаның ені 30 см); доптарды бастың артынан себетке лақтыру (жеке белгілі бір қашықтықта)

4.1.1.11 тік гимнастикалық қабырғаға көтерілу және одан ерікті түрде түсу (биіктігі 1,5 м.)

1 – апта "Ағаш";
2 –апта "Гүлдер";
3 – апта "Жәндіктер";
4 - апта "Көктем мезгіліне арналған киімдер";
5 – апта "Балықтар"; 6 –апта "Жемістер"; 7 – апта "Көкіністер";
8 – апта "Жеміс-жидектер";
9 –апта "Жаз мезгіліне арналған киімдер"; "Балалардың жаз мезгіліндегі қызықтары"

4-тоқсан

1.5. Қозғалыс ойындар және спорттық ойындардың элементтері

4.1.5.1 қозғалыс ойындар және спорттық жаттығулар элементтерін орындау кезінде өз денсаулығы туралы хабарлау

4.1.5.2 өзінің оқу және мектептен тыс қызметін ескере отырып, күн тәртібін сақтау

4.1.5.3сабақты өткізу шарттарына байланысты киім мен аяқ киімді таңдау

4. 1.5.4 "Мысық пен тышқан", "Тарт-тартамыз", "Допты дәл түсір", "Такси" ойын жаттығуларын орындау

4. 1.5.5 "Мысық пен тышқан", "Тарт-тартамыз", "Допты дәл түсір", "Такси" ойын жаттығуларын орындау

2.1. Қауіпсіз мінез-құлық және салауатты өмір салты дағдыларын қалыптастыру

4.2.1.2 дене жаттығу кезінде қауіпсіз мінез-құлық және жарақаттанудың алдын алу дағдыларын таныту

4.2.1.3 дене шынықтыру залында бағдарлана алу, дене шынықтыру бөлмелерінің қызметін, дене шынықтыру құралдарын (баскетбол қалқаны, волейбол торы (тірек), бөрене, гимнастикалық орындық, қабырға) және инвентаряны түсіну

4.2.1.4 моторикасын ескере отырып әртүрлі контексте физикалық іс-әрекетке қатысу мүмкіндігін анықтау

4.2.1.5 сабақ барысында құрдастарына мейірімділік таныту

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрі
2024 жылғы 6 қарашадағы
№ 327 бұйрығына
26-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
323 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Сенсорлық даму" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Сенсорлық даму" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Бағдарламаның мақсаты – сенсорлық ерекшеліктер, қасиеттер, белгілер жиынтығында әр объектінің интеллектісі орташа бұзылған білім алушылар үшін қоршаған шындық туралы көп қырлы көпфункционалды идея, қоғамдағы психикалық даму мен әлеуметтенуді оңтайландыру үшін оңтайлы жағдайлар жасау.

      3. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) әртүрлі анализаторларға мақсатты жүйелі әсер ету арқылы сенсорлық тәжірибені байыту;

      2) кеңістіктік-уақыттық бағдарды қалыптастыру және дамыту;

      3) графомоторлық дағдыларды қалыптастыру және дамыту;

      4) өнімді қызметтің әртүрлі түрлеріне (оқу, бейнелеу, тұрмыстық және еңбек) негіз болатын қарапайым қызмет әдістерін қалыптастыру және дамыту.

      4. Бағдарламаның түзету-дамыту міндеттері:

      1) көру, есту, кинестетикалық және кинетикалық қабылдауды, қоршаған объектілердің ерекше қасиеттерін қабылдауды дамыту-жаңалықтар;

      2) қоршаған әлемді оның объектілерінің барлық қасиеттерінде, қасиеттері мен белгілерінде (түсі, пішіні, жетегі, қашықтығы, дәмі, иісі, дыбысы, ритағы және т. б.) қабылдау қабілетін қалыптастыру;

      3) көз-қимыл және мотор үйлестіруді дамыту;

      4) кеңістіктік бағдарлауды дамыту;

      5) ірі және ұсақ моториканы дамыту;

      6) ерікті мінез-құлықты, эмоционалдық саланы түзету және дамыту;

      7) танымдық процестерді түзету және дамыту.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде мыналарды ескеру қажет:

      1) ұжымдық оқыту жағдайында оқушылардың танымдық белсенділігінің төмендігі;

      2) алдыңғы жұмыста қолданылатын мұғалімнің көмегін ынталандыратын бағыттаушыға әлсіз реакция;

      3) коммуникативтік, реттеуші, жоспарлаушы сөйлеу функцияларының өрескел дамымауы;

      4) бастауыш сынып оқушыларының өз белсенділігін сақтаудағы және қырық бес минут ішінде бір оқу пәнінің мазмұнына зейінін шоғырландырудағы шағын ресурсы;

      5) қалыптасатын дағдыларды автоматтандырудың қиындықтары.

      6. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдерінің негізінде зияты айқын бұзылған адамдардың өмірін "қалыпқа келтіру" тұжырымдамасы жатыр. Жеке даму, әлеуметтік тәжірибені қалыптастыру, оқушыларды қоршаған адамдарға, заттарға, іс-әрекеттерге, қарым-қатынастарға тарту үшін жағдай жасау көзделеді.

      7. Бастауыш сыныптарда педагогикалық іс - шаралар практикалық дағдыларды игеру тәсілдерін қалыптастыруға бағытталған-мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеу, үлгі бойынша жұмыс істеу, ересектер мен балалармен ынтымақтастық.

      8. Мұғалімдер оқушылардың бірегей ерекшеліктерін сақтай отырып, жеке қарқынмен даму құқығын құрметтейді; үнемі өзгеріп отыратын мүмкіндіктерді зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды, дағдыларды дамыту мен игерудегі шағын жетістіктерді тіркейді. Кез-келген прогресс оқуда оң нәтиже ретінде қарастырылады.

      9. Педагогтер осы бағдарламадан әрбір оқушы үшін қолжетімді оқу мазмұнын, сондай-ақ оқушылардың жеке мүмкіндіктері мен білім беру, жеке жетістіктерін бағалау нәтижелерін ескере отырып, оқыту әдістерін, нысандарын, құралдарын дербес таңдайды.

      10. Оқу-тәрбие процесі зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқытудың бүкіл кезеңі ішінде пәндік іс-әрекетте құрылады. Оқушылардың қажеттіліктеріне сәйкес пәндік ортаны құру кезінде келесі ережелер орындалады:

      1) білім мен дағдыларды жаңа жағдайға көшірудің елеулі қиындықтарына байланысты осы дағдылар пайдаланылатын жағдайға барынша жақын жағдайда жүзеге асыру іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыру;

      2) сабақтарды ұйымдастыруға арналған ғимарат ішін жарақтандыру нақты өмірлік жағдайларды көрсетуі тиіс;

      3) мектептегі әлеуметтік-тұрмыстық және пәндік-дамытушы орта білім алушылардың психофизиологиялық ерекшеліктері мен қажеттіліктерін ескере отырып ұйымдастырылады (қозғалыс белсенділігі үшін, демалу үшін орындар қажет).

      4) заттық орта білім алушылардың мүмкіндіктерінің өзгеруіне сәйкес өзгеруге тиіс.

      11. Мұғалім әр түрлі оқу пәндерінің мазмұнын бір сабаққа біріктіреді. Оқытудың интеграцияланған сипаты заттық оқытуға біртіндеп көшумен мектепте оқудың алғашқы 2-4 жылында затсыз оқытумен жүзеге асырылады.

      12. Затсыз оқыту кезеңінде оқушылардың мақсатты іс-әрекетін ұйымдастыру үшін тақырыптық жоспарлау қолданылады. Бағдарлама оқу жылының әр аптасы үшін түпкілікті тақырыпты анықтайды. Әр сыныпта әр сыныпта қайталанатын және біртіндеп кеңеюді, зерттелетін ұғымдардың, сөздіктің, фразеологизмнің, практикалық жаттығулардың күрделілігін қамтитын концентрация принципіне сәйкес қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі оқушылардың аймақтық ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыптар мен тақырыптар тізбегіне өзгерістер енгізе алады.

      13. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларда сөйлеуді дамытуда (оның болмауына дейін) және қарым-қатынаста айқын қиындықтар бар. Сөйлеуді түсінуді дамыту, ауызша және балама қарым-қатынас құралдарын қалыптастыру бойынша дәйекті жұмыс құрылуда.

      14. Оқытудың алғашқы кезеңдерінде оқушылардың ойын және практикалық іс-әрекетіне енгізілген мөлшерленген ауызша оқыту әдістерін қолдана отырып, негізінен ойын, практикалық және көрнекі әдістер қолданылады. Сөйлеудің өзіндік іс-әрекеті мен мұғалім тарапынан оқушылардың әрекеті мөлшерлі және түсінікті болуы керек.

      15. Сенсорлық стандарттарды объективті әлемде бағдарлау әдісі ретінде игеру, сенсорлық-перцептивті әрекеттерді қалыптастыру біртіндеп сөзбен бекітілуі керек: балаларға өз іс-әрекеттерін сөйлеумен сүйемелдеуге, өз іс-әрекеттерін және басқалардың іс-әрекеттерін жоспарлауға және бағалауға үйретеді.

      16. Оқыту процесі тек мазмұнды ғана емес, сонымен қатар ұйымдастырушылық формаларды да қатаң реттеуді қарастырмайды. Оқу сабағын ұйымдастырған кезде әр оқушыда осындай қажеттілік туындаған кезде қызмет түрін өзгерту немесе демалу мүмкіндігі қамтамасыз етіледі. Жеке жұмысты жеке қарқынмен орындау, педагогтің жеке көмегін алу үшін жағдайлар қамтамасыз етіледі.

      17. Оқушыларға сабақ барысында сыныпта еркін қозғалуға, оқу тапсырмаларын үстел басында, кілемде отырып, тұрып, сыныптастарымен бірлесе отырып немесе сыныптастарының жұмысын бақылап орындауға мүмкіндік беріледі.

      18. М.Монтессоридің педагогикалық жүйесін арнайы дайындалған заттық дамытушылық ортада басқа арнайы педагогикалық әдістер мен технологиялармен ұштастыра пайдалану ұсынылады.

      19. Бағдарламаны игеру кезінде білім алушылардың белсенділігі мен дербестігі қалыптасатын негізгі қызмет түрлері:

      1) тірі және жансыз табиғат пен әлеуметтік өмір құбылыстарын байқау;

      2) заттық-тәжірибелік әрекет;

      3) ойын әрекеттері және ойын қызметі;

      4) білім алушылардың шаруашылық-еңбек қызметі;

      5) әлеуметтік-тұрмыстық қызмет;

      6) жақын ортадағы (микросоциум) балалармен және ересектермен қарым-қатынас;

      7) оқу қызметі (білім алушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес).

      20. Оқушыларға дидактикалық ойындар, өмірлік жағдаяттарды драматизациялау ойындары ұсынылады. Ойындарды өткізу кезінде белгілі бір қарқынды сақтау керек, ойын жаттығуларын оқушыларға сұрақтармен асыра толтырмау керек. Мектеп оқушыларын мұғалім мен сыныптастарының іс-әрекетін байқауға, сыныптастарының жауаптарын тыңдауға, ортақ ойынға қатысу үшін өз кезегін күтуге үйрету керек.

      21. "Сенсорлық даму" пәні аясындағы түзету жұмыстары әр оқу жылында білім мен тәрбиенің бүкіл процесіне енеді. Сыныптағы сабақтар мектептің басқа аумақтарында да, одан тыс жерлерде де (дүкен, пошта, алаң, саябақ, спорт алаңы, тұрғын бұрыш, кітапхана және т.б.) жүргізілетін экскурсиялармен, бақылаулармен кезектесіп отырады.

      22. Сабақтарды өткізу процесінде келесі жұмыс түрлерін қолдануға болады: дидактикалық ойындар, арт-терапия, графикалық, динамикалық және көз қимылдату жаттығулары, саусақ ойындары, мобильді және компьютерлік оқу ойындары мен бағдарламалары. Сенсормоторлық дағдылар балалар шығармашылығының әртүрлі түрлерінде тиімді дамиды: сурет салу, аппликация, модельдеу, дизайн, өру, тоқу, кесте тігу, тігу, мозаикаларды құрастыру, жіппен жазу, оригами.

      23. "Сенсорлық даму" тақырыбындағы түзету сабақтары зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың мектеп білімін барынша толық меңгеруіне, қоршаған шындықты білуіне және әлеуметтенуіне негіз жасауға арналған.

      24. Оқытушы зияты орташа түрде зақымдалған білім алушының өмірді қалыпқа келтіруге қажетті білім, білік, дағдыларды меңгеруіне кедергі болатын нақты қиындықтарды зерделеуі қажет. Бұл ретте іс-әрекеттің мотивациялық-бағдарлық, операциялық, бақылау және бағалау сияқты компоненттерін меңгеру деңгейін бағалау талап етіледі.

      25. Сауалнама нәтижелері оқушылардың қазіргі даму деңгейінің анықталған аймағы негізінде құрылатын және жылжымалы құрамға ие топшаларды қалыптастыруда шешуші болып табылады. Жеке оқушылар үшін белгілі бір кезеңге жеке түзету сабақтары жоспарланған.

      26. Арнайы түзету және дамыту жұмыстары уақыт өте келе әртүрлі заттар мен материалдармен ерікті мақсатты әрекеттерге айналатын қарапайым нақты манипуляцияларды қалыптастырудан басталатын заттық-тәжірибелік қызметтің әртүрлі түрлерін қалыптастыруға бағытталған.

      27. Бағдарламаның мазмұны ұсынымдық сипатта болады, өйткені зияты орташа түрде зақымдалған білім алушының дамуы біркелкі еместігімен, жоғары психикалық функциялардың дамуының жеке қарқынымен және оның жеке тәжірибесімен сипатталады. Педагог психофизикалық дамудың өзекті деңгейін және білім алушының қажеттіліктерін ескере отырып, кез келген өзгерістер енгізуге құқылы.

      28. Игерудің жеке және пәндік жоспарланған нәтижелері білім алушылардың жеке мүмкіндіктері мен нақты білім беру қажеттіліктеріне сәйкес келетін мүмкін (шамамен) ретінде қарастырылуы керек. Пән бойынша оқу жетістіктерін балдық бағалау пайдаланылмайды. Жетістіктерді бағалау үшін сипаттамалық бағалау қолданылады.

3-тарау. "Сенсорлық даму" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Сенсорлық даму" оқу пәнінің мазмұны

      29. "Сенсорлық даму" оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 1 -сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 66 сағатты;

      2) 2 -сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағатты;

      3) 3 -сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағатты;

      4) 4 -сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағатты құрайды.

      Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазпқстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      30. "Сенсорлық даму" оқу пәнінің базалық мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Сенсорлық процестерді дамыту";

      2) "Кеңістікте бағдарлауды дамыту";

      3) "Ұсақ моториканы дамыту".

      31. "Сенсорлық процестерді дамыту" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) көріп қабылдау және зейін;

      2) түс, пішін, өлшемді ажырату;

      3) есту қабылдау және зейін;

      4) тактильді-қозғалысты дамыту;

      5) кинестетикалық және кинетикалық даму.

      32. "Кеңістікте бағдарлауды дамыту" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) өз денесінде бағдарлау;

      2) қоршаған кеңістікте бағдарлау;

      3) қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау.

      33. "Ұсақ моториканы дамыту" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) қол және саусақты дамыту.

      34. 1-сыныпқа арналған "Сенсорлық даму" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) Сенсорлық процестерді дамыту. Көріп қабылдау және зейін: көзқарасты бекіту, қозғалмайтын және қозғалмалы объектіні көзбен қадағалау, объектілерді тану. Заттың оның кескінімен байланысы. Қарапайым объектілерді имитациялау, ою-өрнектер жасау. Бірқатар заттардағы өзгерістерді анықтау. Заттардың қасиеттерін зерттеу: негізгі түстерді ажырату, екі қарама-қарсы заттарды өлшемі, қалыңдығы, биіктігі, ені бойынша ажырату. Есту қабылдау және зейін: сөйлеу және сөйлеуге жатпайтын дыбыстарға реакциялар, дыбыстың басталуы мен аяқталуы, дыбысқа еліктеуді ажырату. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау: бағдарлаудың іздеу әдістері (әр түрлі жағынан қарау, сезіну, қолдану, қабаттасу). Тағамның дәмін тану. Үлгі бойынша көлемді фигуралар мен заттарды, иістерге реакцияны анықтау. Кинестетикалық және кинетикалық даму: адамның жанасуына реакциялар, материалдармен жанасу, дене бетіне қысым. Адамдар мен жануарлардың қозғалысын бақылау:

      2) Кеңістікте бағдарлауды дамыту. Өз денесінде бағдарлау. дене мүшелерін ажырату. Қоршаған кеңістіктегі бағдарлау: нұсқау қимылымен "мұнда-анда", "алға-артқа", "осында", "жақын" объектілерінің орналасуын ажырату. "Қуыршақ қайда?". Сынып бөлмесіндегі бағдарлау. Мұғалімнің көмегімен кеңістіктік қатынастарды модельдеу. Қағаз парағына, үстел бетіне бағдарлау: заттарды көрсетілім бойынша қатарға орналастыру, қағаз парақта фишкаларды еліктеу арқылы орналастыру, үлгі бойынша орналастыру, үлгі бойынша 2 бөліктен тұратын тақырыптық суреттер құрастыру. Геометриялық пішіндерді бояу;

      3) Ұсақ моториканы дамыту. Қол және саусақты дамыту: саусақ ойындары, жазу құралдарын ұстауға және қолдануға арналған арнайы жаттығулар. Мозаикадан еліктеу, үлгі бойынша өрнектер құрастыру. Сопақшаны, шарларды домалату кезіндегі пішіндеу қозғалыстары.

      35. 2 -сыныпқа арналған "Сенсорлық даму" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) Сенсорлық процестерді дамыту. Көріп қабылдау және көру зейін: заттарды, адамдарды, жануарларды (негізгі элементтер, объект бөлшектері) қарау. Үй ішіндегі және суреттердегі заттарды іздеу. Өзгелер мен өз заттарын ажырату. Үлгі бойынша геометриялық фигуралардан, таяқшалардан, моншақтардан ою-өрнектер жасау. Қатардағы заттардың орналасу ретін есте сақтау. Көлемді және жазықтық геометриялық фигураларды ажырату (шар, текше, шеңбер, шаршы, сопақ, үшбұрыш). Үлкен және кішкентай, қалың және жұқа заттарды көрсету, ауызша нұсқаулық бойынша, өз бетінше салыстыру. Есту қабылдау және зейін: дыбыстарды ажырату, музыкалық ойыншықтардың локализациясы мен дыбыстық сипатын анықтау (дыбыс деңгейі, бір-көп), таныс дауыстарды тану, дыбысқа еліктеуді ажырату. Заттардың тактильді-моторлы қабылдауы және ерекше қасиеттерін қабылдау: арнайы тексеру қозғалыстары (сипау, илеу, түрту, қысу). Сұйық және қатты тағамдардың (ыстық, суық) контрастты температурасын ажырату. Үлгі бойынша көлемді және жазық заттарды жұптастыру. Қарама-қарсы иістерді ажырату (жағымды және жағымсыз). Кинестетикалық және кинетикалық даму: вербалды емес коммуникациялар (мимика, пантомимика). Объектілерден келетін дірілге реакция. Еліктеу қимылдарын орындау, дене қимылдарына еліктеу, мимика;

      2) Кеңістікте бағдарлауды дамыту. Дене бөліктерінің кеңістіктік орналасуына бағдарлау: бас-жоғарғы, аяқтар-төменгі, кеуде - ортасында, қолдар - дененің жанында. Оң және сол қолды ажырату. Заттардың өздеріне және бір-біріне қатысты орналасуы: алыс, жақын, айналасында, жоғарыда, төменде, өзінен (өзінен) бұрын, өзінен кейін, көрсетілім бойынша, үлгі бойынша. Нұсқау бойынша мұғалімнің, басқа балалардың артынан ғимарат ішінде орын ауыстыру. Еліктеу арқылы кеңістіктік қатынастарды модельдеу (ғимараттар, құрылыс). Үлгі бойынша 3 бөліктен тұратын тақырыптық суреттерді құрастыру;

      3) Ұсақ моториканы дамыту. Қолдар мен саусақтардың қозғалысын дамыту, саусақ ойындары, трафареттерді штрихтау. Үлгі бойынша мозаикадан өрнектер жасау. Геометриялық пішіндер мен қарапайым заттарды ермексазбен мүсіндеу. Сурет: үлгі бойынша сызық шегінде түзу, көлбеу, сынған сызықтардан тұратын жиектер, нүктелер бойынша сызықтар.

      36. 3 -сыныпқа арналған "Сенсорлық даму" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) Сенсорлық процестерді дамыту. Көріп қабылдау және зейін: заттарды, бөлшектерді, бөліктерін көріп зерттеу, қасиеттерін анықтау. Бірдей заттардың жұбын табу. Бөлшектерімен ерекшеленетін тақырыптық және сюжеттік суреттерді салыстыру. Сурет контуры бойынша таныс заттарды тану. Суреттегі геометриялық фигуралардың құрылысы. Көзге арналған гимнастика қимылдары. Түсті әрекетке сигнал ретінде пайдалану. Геометриялық пішіндердің жіктелуі. Көрсету, үлгі, ауызша нұсқаулық бойынша өз бетінше заттарды ені бойынша салыстыру кезінде қолдану тәсілдері, қабаттасу, беттестіру. Есту қабылдау және зейін: 2-3 таңдау кезінде шулы және музыкалық аспаптардың дыбысын ажырату; ерлер, әйелдер, балалар дауыстарының айырмашылығы. Шуларға эмоционалды реакция. Сөзсіз дыбыстардың ұзақтығы (ұзақ-қысқа), әуеннің сипаты (көңілді, қайғылы), музыкалық ойыншықтардағы дыбыстарды ойнату бойынша ажырату. Мимика мен пантомимикамен бірге жүретін қоршаған орта дыбыстарына еліктеу. Заттардың тактильді-моторлы қабылдауы және ерекше қасиеттерін қабылдау: бағдарлаудың іздеу әдістері (сезіну, сипау, илеу, түрту, қысу). Сөз бойынша заттарды табу. Заттардың салмағын ажырату. Сөйлеу немесе пантомимикалық құралдар арқылы иісті таңдаудағы артықшылықтар. Кинестетикалық және кинетикалық даму: жануарлар мен адамдардың қозғалыстарына, табиғи құбылыстарға, эмоционалды күйді көрсететін бет қимылдарына еліктеу. Құрылымы мен тұтқырлығы әртүрлі материалдармен жанасу. Дененің орналасуына реакциялар (көлденең, тік). Команда бойынша қозғалысты орындау;

      2) Кеңістікте бағдарлауды дамыту. Қағаз парақта бағдарлау (ортасы, ортасында, жоғарғы, төменгі, сол жақта, оң жақта). Дененің оң және сол жақтарын ажырату. Заттардың өздеріне қатысты орналасуын анықтау: алыс, жақын, айналасында, жоғарыда, төменде, өзіңнің алдыңда, өзіңнің артыңда, үлгі бойынша. Мектеп бөлмесінде бағдарлау. Жобалау кезінде кеңістіктік қатынастарды модельдеу (конструкторлардың көлемді бөліктерінен құрылыстар);

      3) Ұсақ моториканы дамыту. Қолдар мен саусақтардың қозғалысын дамыту: саусақ ойындары; баулар мен бантикті байлау және шешу, жақтаудағы тік, көлденең және көлбеу сызықтармен үлгі бойынша штрихтау. Сурет салу: шекаралар, ою-өрнектер. Сызылған нүктелер бойынша бастырып сызу. Затты тану, ойластыру бойынша мозаикадан үлгі жасау.

      37. 4 -сыныпқа арналған "Сенсорлық даму" оқу пәнінің базалық мазмұны:

      1) Сенсорлық процестерді дамыту. Көріп қабылдау және зейін: бағдарлаудың іздеу әдістері (жоспарлы бақылау) затты оның жеке бөліктері бойынша, қабаттасқан немесе суретте тану. Заттардың сыртқы қасиеттері мен құрамына назар аудару (сынақ және қателік, практикалық сынау). Сипаттама бойынша затты тану. Сурет бойынша, табиғаттан, дизайн, схема бойынша геометриялық фигуралардан құрылыс). Схема бойынша геометриялық фигуралардан, таяқшалардан, моншақтардан ою-өрнектер жасау. Көзге арналған гимнастика. Негізгі түстерді ажырату (қызыл, жасыл, көк, сары, ақ, қара). Заттардың суреттеріндегі текшені, шарды тану. Заттарды екі белгі бойынша біріктіру (үлкен қызыл шарлар). Көріп, сипап сезу арқылы қабаттасуды қолдана отырып, шамасы, ұзындығы, биіктігі, ені, қалыңдығы, тереңдігі бойынша затты салыстыру. Есту қабылдау және зейін: 4-5-тен таңдау кезінде дыбыстық сипаты бойынша күрт ерекшеленетін ойыншықтарды есту арқылы ажырату. Күлкі, жылау, айқайлау, сыбырлау, дыбыс қарқынын ажырату және тану. Ойынды дыбыстық ойыншықтарда буындарды айту, шапалақтау, соғу арқылы ойнату. Сигналдарға реакция (тоқта, автомобильдің дыбысы). Тактильді-моторлы қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабыл алу: әр түрлі қызмет түрлеріндегі тактильді-қозғалыс сезімталдығы (мүсіндеу, саусақпен сурет салу, саусақ ойындары). Әр түрлі өнімдерді консистенциясы бойынша ажырату (сұйық, қатты, тұтқыр, борпылдақ). Заттардың жанасу қасиеттері (жұмсақ, қатты, тегіс, өрескел). Иістерді ажырату (гүл, цитрус, қылқан жапырақты, ваниль, кофе). Кинестетикалық және кинетикалық даму: ертегі кейіпкерлеріне, мультфильмдер мен фильмдерге еліктеу. Дененің әртүрлі беттермен жанасуына реакция. Ойдан шығарылған заттармен әрекеттер. Қозғалыстар тізбегін өз бетінше орындау (2-3-тен). Позалар мен қозғалыстарды ойнату ("Айна"типті ойындар). Мимика мен пантомимикамен эмоцияларды кейіпкерлерді ертегілер мен мультфильмдерді жеткізу;

      2) Кеңістікте бағдарлауды дамыту. Өзіне және фотосуретке дене мүшелерін, басқа адамдардың, жануарлардың дене мүшелерін ажырату және атау. Дененің оң және сол жақтарын, дене бөліктерін алдыңғы және артқы жағынан көрсету және атау. Заттардың өзіне қатысты орналасуын, заттардың бір-біріне қатысты орналасуын анықтау: алыс, жақын, айналасында, жоғарыда, төменде, өзіңнің алдында/алдыңда/артында, жоғарыда, төменде, астында. Мектеп учаскесінде бағдарлау. Дизайн және схема бойынша кеңістіктік қатынастарды модельдеу. Қағаз парағында бағдарлау (ортасы, жоғарғы, төменгі, сол, оң, бұрыш, сол жақ бұрыштар, жоғарғы оң жақ бұрыш);

      3) Ұсақ моториканы дамыту. Қолдар мен саусақтардың қозғалысын дамыту, саусақ ойындары. Әр түрлі сызықтармен штрихтау. Сурет контурын көшіру. Үлгі бойынша мозаикадан заттың бейнесін жасау. Жануарларды, адамдарды, қоршаған орта объектілерін ермексазбен мүсіндеу. Қиғаш түзу және нүктелі сызықтардың әртүрлі конфигурацияларының толқынды сызықтарын жүргізу. Конфигурациясы бойынша баспа әріптерінің элементтеріне ұқсас фигураларды салу.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      38. Бағдарламада оқыту мақсаттары әр сыныпқа кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4 "1" – - сынып, "2.1" – бөлімше, "4" – оқу мақсаты.

      39. Оқу мақсаттарының жүйесі бөлімдер мен сыныптар бойынша берілген:

      1) "Сенсорлық процестерді дамыту" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 -сынып

2 -сынып

3 -сынып

4 -сынып

1.1. Көріп қабылдау және зейін

1.1.1.1 адамның бетіне, қозғалмалы және қозғалмайтын заттарға назар аудару

2.1.1.1 заттарды, адамдарды, жануарларды қарау: объектінің негізгі элементтері, бөлшектері

3.1.1.1 заттарды мақсатты түрде зерттеу, көріп зерттеу, негізгі элементтерді, бөлшектерді, қасиеттерді оқшаулау

4.1.1.1 бағдарлаудың іздеу тәсілдерін қолдану (жоспарлы бақылау)

1.1.1.2 қозғалатын затты көзбен қадағалау (көлденең, тігінен, шеңбер бойымен, алға / артқа)

2.1.1.2 сұраныс бойынша затты іздеу (доп қайда?)

3.1.1.2 жұп заттарды табу (осындай бер)

4.1.1.2 затты оның жеке бөліктері арқылы тану

1.1.1.3 өз заттарын іздеу, тану және табу

2.1.1.3 бөлмеден, жиынтықтан берілген затты табу

3.1.1.3 объектілердің сыртқы қасиеттері мен сапасына іс жүзінде назар аудару (сынау және қателік әдісі)

4.1.1.3 объектілердің сыртқы қасиеттері мен сапасына іс жүзінде назар аудару (сынау және қателесу әдісі, тәжірибелік қолдану)

1.1.1.4 затты оның бейнесімен байланыстыру

2.1.1.4 суреттерден тиісті затты немесе әрекетті табу (кім жүгіреді?)

3.1.1.4 бөлшектерімен ерекшеленетін заттық және сюжеттік суреттерді салыстыру

4.1.1.4 сюжеттік суреттерде сюжеттік желіні, ұйқаспайтын жерін бөліп көрсету (болады, болмайды)

1.1.1.5 сөз бойынша көптеген басқалардың ішінен затты іздеу және тез табу

2.1.1.5 суреттегі көптеген басқалардың ішінен затты іздеу және тез табу

3.1.1.5 суреттің контуры бойынша таныс затты тану

4.1.1.5 қабаттасқан немесе шулы кескіндегі таныс нысанды тану

1.1.1.6 нұсқаулыққа сәйкес бөлмедегі затты табыңыз: қуыршақ қайда?

2.1.1.6 өзінің және басқа адамдардың киімдерін, шкафын, үстелін ажырату

3.1.1.6 нұсқауларға сәйкес затты табу: барлық қызыл түсті көрсету

3.1.1.6 сипаттама бойынша затты табу: жасыл, тәтті, дөңгелек

1.1.1.7 еліктеу бойынша геометриялық фигуралардан құрастыру (үй, қоршау)

2.1.1.7 табиғаттан алынған геометриялық пішіндерден құрастыру

3.1.1.7 сурет бойынша геометриялық фигуралардан құрастыру

4.1.1.7 геометриялық пішіндерден сурет бойынша, табиғаттан, жоспар, сызба бойынша құрастыру

1.1.1.8 еліктеу арқылы геометриялық фигуралардан, таяқшалардан, моншақтардан ою-өрнектер жасау

2.1.1.8 үлгі бойынша геометриялық фигуралардан, таяқшалардан, моншақтардан ою-өрнектер жасау

3.1.1.8 геометриялық пішіндерден, таяқшалардан, моншақтардан үлгі мен сөз бойынша ою-өрнек жасау

4.1.1.8 схема бойынша геометриялық пішіндерден, таяқшалардан, моншақтардан ою-өрнектер жасау



3.1.1.9 көзге арналған гимнастика қимылдарын орындау

4.1.1.9 нұсқау бойынша өз бетінше еліктеу арқылы көзге арналған гимнастика қимылдарын орындау

1.1.1.9 заттар қатарындағы өзгерістерді анықтау (не жоғалып кетті?)

2.1.1.9 қатардағы заттардың орналасу ретін есте сақтау

3.1.1.9 заттардың орналасқан орнын еске түсіру

4.1.1.9 кейінге қалдырылған кескіндер мен конструкцияларды жасау

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

1.1.2.1 түсі бойынша күрт ерекшеленетін үлгіге сәйкес заттарды таңдау - басым белгі (2 қарама-қарсы түс)

2.1.2.1 түсі бойынша күрт ерекшеленетін үлгіге сәйкес заттарды таңдау - басым белгі (3 қарама-қарсы түс)

3.1.2.1 заттарды түсі бойынша үлгісі бойынша біріктіру

4.1.2.1 негізгі түстерді ажырату (қызыл, жасыл, көк, сары, ақ, қара)

1.1.2.2 қоршаған ортада таныс түстерді табу

2.1.2.2 аппликация мен құрастыру заттарды орналастыру кезінде түстерді үлгі бойынша ауыстыру

3.1.2.2 түстерді әрекет сигналы ретінде пайдалану

4.1.2.2 сөз бойынша сәйкес түсті табу, таныс заттардың түсін атау

1.1.2.3 пішіні бойынша күрт ерекшеленетін заттарды үлгі бойынша таңдау (осындай бер)

2.1.2.3 үлгі бойынша текшені, шар, брус тану

3.1.2.3 текшені, шар, брус аты бойынша табу

4.1.2.3 геометриялық денелердің (текше, шар, брус) атауларын өз сөзінде қолдану

1.1.2.4 шар мен текшенің қасиеттерін зерттеу: шар домалайды, текше домаламайды

2.1.2.4 шар мен текшенің қасиеттерін ажырату (шар дөңгелек, дөңгелектерді көрсет)

3.1.2.4 заттар мен ойыншықтардан геометриялық пішіндерді тану (шарға ұқсас, бірдей)

4.1.2.4 заттардың суреттеріндегі текшені, шарды тану

1.1.2.5 шеңбердің, сопақшаның, квадраттың жазықтық модельдерін сипап сезу және визуалды түрде ажырату

2.1.2.5 шеңбердің, сопақшаның, квадраттың, үшбұрыштың жазықтық модельдерін сипап сезу және визуалды түрде ажырату

3.1.2.5 геометриялық фигуралардың атауларын қолдану шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш

4.1.2.5 шеңбер, сопақша, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрышты әртүрлі көлемдегі, түсті фигуралардан (үлгі бойынша, аты бойынша) ажырату

1.1.2.6 геометриялық пазылдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелек, сопақ және төртбұрышты кірістірулерді салу

2. 1.2.6 геометриялық пазылдарды құрастыру, дөңгелек, сопақ, шаршы, үшбұрышты, тікбұрышты кірістірулерді салу

3.1.2.6 геометриялық пішіндерді жіктеу

4.1.2.6 заттарды екі белгі бойынша біріктіру (үлкен қызыл шарлар)

1.1.2.7 үлкен және кішкентай көлемді заттарды көрсету, ауызша нұсқаулық, өз бетінше салыстыру кезінде көзбен сәйкестендіру

2.1.2.7 көрсетілім бойынша ауызша нұсқаулық, өз бетінше қалың және жұқа заттарды салыстыру кезінде көріп байланыстыру

3.1.2.7 заттарды ені бойынша салыстыру кезінде көзбен көріп салыстыру әдістерін қолдану

4.1.2.7 екі затты өлшемі, ұзындығы, биіктігі, ені, қалыңдығы, тереңдігі бойынша көріп салыстыру, қабаттастыру арқылы салыстыру

1.1.2.8 көрсетілімге, үлгіге, ауызша нұсқаулыққа сәйкес үлкен және кішкентай жалпақ заттарды салыстыру кезінде қабаттасуды қолдану

2.1.2.8 сұраныс бойынша екі заттың қалың, жұқа затын тану және көрсету

3.1.2.8 өз бетінше, үлгі, ауызша нұсқау бойынша заттарды ені бойынша салыстыру кезінде қабаттастыру, беттестіру әдістерін қолдану

4.1.2.8 атауы бойынша ажырату: үлкен-кішкентай, биік-төмен, қалың-жұқа, ұзын-қысқа, кең-тар терең-таяз

1.1.2.9 өлшемі бойынша қарама-қарсы 2 затты ажырату (үлкен, кіші)

2.1.2.9 2 затты өлшемі бойынша әртүрлі тәсілдермен салыстыру (үлкен, кішірек, салыстыру)

3.1.2.9 3 затты өлшемі бойынша салыстыру (үлкен, кіші, ең кішкентай)

4.1.2.9 біртекті заттарды кішіден үлкенге қарай орналастыру

1.3. Есту қабылдау және зейін

1.1.3.1 қоршаған орта дыбыстарына жауап беру: сөйлеу, музыка, шу

2.1.3.1 2-ден таңдау кезінде ойыншықтардың дыбыстарының табиғаты бойынша күрт ерекшеленетінін есту арқылы ажырату: барабан-сырнай

3.1.3.1 2-3-тен таңдау кезінде шу мен музыкалық аспаптардың дыбыстарын ажырату

4.1.3.1 4-5-тен таңдау кезінде ойыншықтардың табиғаты бойынша күрт ерекшеленетін дыбыстарын естіп ажырату

1.1.3.2 таныс адамдардың дауысына жауап беру

2.1.3.2 таныс адамдардың дауыстарын тану, көрсету немесе атымен атау

3.1.3.2 ерлер, әйелдер, балалар дауыстарын есту арқылы ажырату

4.1.3.2 күлу, жылау, айқайлау, сыбырлауды ажырату және шығару

1.1.3.3 құлақ, иық, бел деңгейінде орналасқан қозғалмайтын дыбыс көзінің орнын анықтау

1.1.3.3 локализацияны анықтау және дыбыс көзінің қозғалысын қадағалау

3.1.3.3 шуларға эмоционалды түрде жауап беру: қолмен қатты және жағымсыз шудан қорғану, жағымды дыбыстарға қуанышты мимикамен, есту зейінімен, қимылдармен жауап беру

4.1.3.3 сигналдарға жауап беру (тоқта, автомобильдің дыбысы және т. б.)

1.1.3.4 музыкалық ойыншықтардың дыбысының басталуы мен аяқталуына жауап беру

2.1.3.4 сөзсіз дыбыстарды дыбыс деңгейі бойынша ажырату (қатты және тыныш), музыкалық ойыншықтарда ойнау

3.1.3.4 сөзсіз дыбыстарды ұзақтығы бойынша ажырату (ұзақ-қысқа), музыкалық ойыншықтарда ойнау

4.1.3.4 дыбыстың қарқынын есту арқылы ажырату; дыбыстық ойыншықтарда буындарды айту, шапалақтау, соғу арқылы ойнау

1.1.3.5 дыбысқа еліктеу мен қоршаған орта дыбыстарын ажырату, дыбыстың шығу көзімен сәйкестендіру

2.1.3.5 дыбысқа еліктеуді ажырату, дыбыс көзімен байланыстыру және атау (не естілді?)

3.1.3.5 мимика және пантомима сүйемелдеуімен қоршаған ортаның дыбыстарына еліктеу

4.1.3.5 қоршаған ортаның таныс дыбыстарында еркін бағдарлау


2.1.3.6 дыбыстардың санын есту арқылы ажырату: біреуі көп; музыкалық ойыншықтарда ойнау

3.1.3.6 музыкалық ойыншықтар мен қимылдар арқылы әуеннің табиғатын (көңілді, мұңды) ажырату және жаңғырту

4.1.3.6 еліктеу арқылы қарапайым ырғақтарды ойнату

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

1.1.4.1 бағдарлаудың іздеу әдістерін қолдану: әр түрлі жағынан қарау, сипап сезіну, қабаттасу

2.1.4.1 арнайы тексеру қозғалыстарын қолдану (сипау, илеу, түрту, қысу)

3.1.4.1 бағдарлаудың іздеу әдістерін қолдану: сезіну, сипау, илеу, түрту, соғу, қысу

4.1.4.1 әр түрлі әрекет түрлерінде тактильді-моторлы сезімталдықты қолдану: модельдеу; саусақпен сурет салу; саусақ ойындары

1.1.4.2 тағамды дәміне қарай тану (алма, нан, кәмпит)

2.1.4.2 сұйық және қою тағамдардың (ыстық, суық)қарама-қарсы температуралық режимдерін ажырату

3.1.4.2 өнімдердің негізгі дәмдік қасиеттерін ажырату (ащы, тәтті, қышқыл, тұзды)

4.1.4.2 консистенциясы әртүрлі өнімдерді ажыратыңыз (сұйық, қатты, тұтқыр, борпылдақ))

1.1.4.3 үлгі бойынша жанасу кезінде көлемді фигуралар мен заттарды анықтау (Ғажайып дорба)

2.1.4.3 саны ұлғайған кезде үлгі бойынша көлемді және жалпақ затқа жұпты жанасу арқылы таңдау

3.1.4.3 сөз бойынша затты сипап сезу арқылы табу

4.1.4.3 үлгіге, сөзге, суретке сәйкес жұбын табу үшін санын көбейту кезінде таңдау

1.1.4.4 үлгі бойынша заттардың мөлшері мен пішінін жанасу арқылы ажырату

2.1.4.4 әр түрлі заттардың контраст температурасын ажырату

3.1.4.4 заттарды салмағы бойынша ажырату (ауыр-жеңіл)

4.1.4.4 заттардың қасиеттерін ажырату (жұмсақ, қатты, тегіс, өрескел)

1.1.4.5 иістерді сезу

2.1.4.5 қарама-қарсы иістерді ажырату (жағымды және жағымсыз)

3.1.4.5 сөйлеу немесе пантомима құралдарының көмегімен иісті таңдау кезінде артықшылықтарды білдіру

4.1.4.5 иістерді ажырату (гүлді, цитрустық, қылқан жапырақты, ванильді, кофе)

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

1.1.5.1 адамның жанасуына барабар эмоционалды-моторлы жауап беру

2.1.5.1 вербалды емес қарым-қатынастарды әртүрлі тәсілдермен білдіру (мимика, пантомимика)

3.1.5.1 жануарлар мен адамдардың қозғалысына еліктеу (қоян сияқты)

4.1.5.1 ертегі кейіпкерлеріне, мультфильмдер мен фильмдердің кейіпкерлеріне еліктеу

1.1.5.2 материалдармен (ағаш, металл, су және т. б.) жанасуға барабар жауап беру

2.1.5.2 әртүрлі температурадағы материалдармен жанасуға адекватты жауап беру

3.1.5.2 текстурасы мен тұтқырлығы бойынша әртүрлі материалдармен жанасуға барабар жауап беру

4.1.5.2 дененің әртүрлі беттермен жанасуына барабар жауап беру

1.1.5.3 дене бетіндегі қысымға барабар жауап беру

2.1.5.3 объектілерден келетін дірілге барабар жауап беру

3.1.5.3 дененің жағдайына адекватты жауап беру (көлденең, тік)

4.1.5.3 ойдан шығарылған заттармен әрекет ету

1.1.5.4 басқа адамдардың қимылдарының орындалуын бақылау және қозғалыстарды қайталау

2.1.5.4 еліктеу арқылы қимылдарды орындау

3.1.5.4 бұйрық бойынша қозғалыстарды орындау

4.1.5.4 қозғалыстардың реттілігін өз бетінше орындау (2-3-тен)

1.1.5.5 жануарлардың қозғалысын бақылау

2.1.5.5 жануарлардың қозғалысына еліктеу

3.1.5.5 табиғи құбылыстарға еліктеу (жаңбыр, жел)

4.1.5.5 позалар мен қозғалыстарды жасау ("Айна" сияқты ойындар)


2.1.5.6 еліктеу арқылы мимикалық қозғалыстарды жасау

3.1.5.6 эмоционалды күйді көрсететін мимикалық қозғалыстарды қайталау

4.1.5.6 ертегі мен мультфильм кейіпкерлерінің эмоцияларын мимикамен және пантомимикамен жеткізу

      2) "Кеңістікте бағдарлауды дамыту" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 -сынып

2 -сынып

3 -сынып

4 -сынып

2.1. Өз денесінде бағдарлау

1.2.1.1 дене мүшелерін ажырату (мұрын, көз көрсет)

2.2.1.1 дене бөліктерінің кеңістіктік орналасуын бағдарлау: басы-жоғарыда, аяқтары-төменде, денесі-ортасында, қолдары-дененің жанында

3.2.1.1 дененің оң және сол жақтарын ажырату, бұл алдыңғы, артқы

4.2.1.1 өзінде және фотосуретте дене бөліктерін, басқа адамдардың, жануарлардың дене бөліктерін, дененің оң және сол жақтарын, алдыңғы, артқы жағын ажырату және атау


2.2.1.2 оң және сол қолды ажырату



2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

1.2.2.1 меңзеу қимылы арқылы "мұнда – сонда", "алға-артқа", "осында", "қасында" заттардың орнын ажырату

2.1.2.1. заттардың өздеріне қатысты орналасуын ажырату: алыс, жақын, айналасында, жоғарыда, төменде, өзінен бұрын (алдында), артында көрсетілім бойынша, мұғалімнің үлгісі бойынша

3.1.2.1. көрсетілім бойынша, үлгі бойынша заттардың өздеріне қатысты орналасуын ажырату: алыс, жақын, жоғарыда, төменде, алдында, артында

4.1.1.2 заттардың өздеріне қатысты орналасуын, заттардың бөліктерінің өзара орналасуын ажырату: алыс, жақын, айналасында, жоғарыда, төменде, өзіңнің алдыңда / артында, жоғарыда,төменде, астында

1.2.2.2 "Қуыршақ қайда?" деген сұраққа жестпен көрсету

2.2.2.2 көрсетілім бойынша заттардың бір-біріне қатысты орналасуын ажырату:" алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде, астында "

3.2.2.2 бір-біріне қатысты 2-3 затты орналастыру: "бұрын, артында, арасында, ішінде, үстінде, астында" көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша

4.2.2.2. бір-біріне қатысты 2-3 затты орналастыру: "алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде, астында" көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша

1.2.2.3 сынып бөлмесінде бағдарлау, өзінің үстел, орындығын табу

2.2.2.3 мұғалімнің, басқа балалардың артынан үй-жайда мұғалімнің нұсқауы бойынша қозғалу

3.2.2.3 мектепте бағдарлау, сынып, дәретхана, асхана табу

4.2.2.3 мектеп ауласында бағдарлау, мектептің кіреберісіне, қақпаға апаратын жолды табу және т.б.

1.2.2.4 мұғалімнің көмегімен кеңістіктік қарым-қатынастарды модельдеу (қуыршақ жиһазын орналастыру, үстелдің жайылуы және т.б.)

2.2.2.4 еліктеу арқылы кеңістіктік қатынастарды модельдеу (ғимараттар, құрылыс және т. б.)

3.2.2.4 табиғаттан кеңістіктік қатынастарды модельдеу (ғимараттар, құрылыстар, т.б.)

4.2.2.4 жоспарланған және схема бойынша кеңістіктік қатынастарды модельдеу

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

1.2.3.1 көрсетілім бойынша бірнеше заттарды қатарға қой: "ойыншықтарды қатарға қой"

2.2.3.1 үстелге жазық және көлемді заттарды үлгі бойынша тік және көлденең бағытта, құрылым бойынша (солдан-оңға, жоғарыдан-төменге, орталықта) қою

3.2.3.1 затты "алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге " көрсетілім бойынша, ауызша нұсқау бойынша жылжыту

4.2.3.1 сұрақтарға жауап беру: "қай жерде? Қайда ..?"(алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге)

1.2.3.2 еліктеу, үлгі бойынша үлестірмелі қағаздарды параққа қою

2.2.3.2 қағаз парақта бағдарлау (ортасы, ортасында, жоғарғы, төменгі, сол, оң)

3.2.3.2 қағаз парақта бағдарлау (ортасы, ортасында, жоғарғы, төменгі, сол, оң)

4.2.3.2 қағаз парақта бағдарлау (ортасы, ортасында, жоғарғы, төменгі, сол, оң, бұрыш, сол жақ бұрыштар, жоғарғы оң жақ бұрыш)

1.2.3.3 үлгіге еліктеу бойынша 2 бөліктен заттық суреттер құрастыру

2.2.3.3 үлгі бойынша 3 бөліктен заттық суреттер құрастыру

3.2.3.3 үлгі бойынша 4 бөліктен заттық суреттер құрастыру

4.2.3.3 сөз бойынша 4 бөліктен заттық сурет құрастыру

1.2.3.4. фишкалар мен геометриялық фигураларды орнын көрсете отырып, еліктеп қағаз парағында орналастыру

2.2.3.4 үлгі бойынша фишкаларды қағаз парағына орналастыру

3.2.3.4 нұсқаулыққа сәйкес қағаз парақта фишкаларды орналастыру

4.2.3.4 фишкалар мен геометриялық фигуралардың орналасуына түсінік беру

1.2.3.5 геометриялық фигураларды бояу

2.2.3.5 заттық суреттерді бояу

3.2.3.5 суреттің жетіспейтін бөліктерін аяқтау

3.2.3.5 суреттің жетіспейтін бөліктерін аяқтау

      3) "Ұсақ моториканы дамыту" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 -сынып

2 -сынып

3 -сынып

4 -сынып

3.1. Қол мен саусақты дамыту

1.3.1.1 мұғаліммен саусақ ойындарын ойнау (саусақтарды жұдырықпен қысу, саусақтарды ашу, саусағыңызбен көрсету, заттың контурын сызу және саусақпен сурет салу, т.б.)

2.3.1.1 түймелерді, үлкен моншақтарды жіпке тізу, жарманы сұрыптау; түймелерді, сырманы, түймелерді, ілмектерді бекіту және ашу

3.3.1.1 бауларды, бантикті байлау және шешу

4.3.1.1 күнделікті өмірде және сабақта нақты қимылдар жасау (байлау, шешу, бекіту)

1.3.1.2 жазу құралдарын ұстау үшін арнайы жаттығулар жасау

2.3.1.2 трафареттерді ерікті түрде штрихтау

3.3.1.2 жақтауда тік, көлденең және көлбеу сызықтармен үлгі бойынша штрихтау

4.3.1.2 әртүрлі типтегі сызықтармен штрихтау

1.3.1.3 тік көлденең және тік сызықтарды сызу

2.3.1.3 суреттерді контур бойымен сызу

3.3.1.3 суреттерді қойылған нүктелер бойынша бастырып сызу

4.3.1.3 суреттің контурын көшіру

1.3.1.4 еліктеу, үлгі бойынша мозаикадан өрнек құрастыру

2.3.1.4 үлгі бойынша мозаикадан өрнек құрастыру

3.3.1.4 мозаикадан жоспар бойынша өрнек құрастыру

4.3.1.4 үлгі бойынша мозаикадан заттың суретін жасау

1.3.1.5 сопақшаны, шарларды айналдыру кезінде қалыптау қозғалыстарын жасау

2.3.1.5 ермексаздан геометриялық пішіндерді, қарапайым заттарды мүсіндеу (домалау, шымшу, басу, тегістеу)

3.3.1.5 ермексаздан қарапайым заттарды, жануарларды, адамдарды мүсіндеу

4.3.1.5 ермексаздан жануарларды, адамдарды, қоршаған орта объектілерін мүсіндеу

1.3.1.6 түзу көлденең сызықтар сызу

2.3.1.6 сызық ішінде түзу, көлбеу, сынған сызықтардан тұратын жиектерді салу

3.3.1.6 үйренген элементтердің шекараларын салу

4.3.1.6 әр түрлі конфигурациялардың толқынды, көлбеу түзу және нүктелі сызықтар сызу

1.3.1.7 бағытты өзгерте отырып, шектеулі кеңістікте сызықтар жүргізу

2.3.1.7 осы үлгі бойынша нүктелер бойынша сызықтар жүргізу

3.3.1.7 ырғақты ою-өрнектерді салу

3.3.1.7 конфигурациясы бойынша баспа әріптерінің элементтеріне ұқсас фигураларды салу

      42. Бағдарлама зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сенсорлық даму" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспар әр бөлімдегі оқу мақсаттарының шамамен көлемін көрсетеді.

      43. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсынымдық сипатта болады. Мұғалім әр оқушының қабілетін ескере отырып, оқу мақсаттарын жеке анықтайды.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сенсорлық даму" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспары

      1) 1 -сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 -тоқсан

1-2 апта: Білім алушыларды бақылау және тексеру;
3 апта "Мен, менің денем";
4 апта "Жемістер, жидектер";
5 апта "Көкөністер";
6 апта "Менің ойыншықтарым";
7 апта "Менің отбасым";
8 апта "Менің үйім"
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Көріп қабылдау және зейін

1.1.1.1 адамның бетіне, қозғалмалы және қозғалмайтын заттарға назар аудару

1.1.1.2 қозғалатын затты көзбен қадағалау (көлденең, тігінен, шеңбер бойымен, алға / артқа)

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

1.1.2.1 түсі бойынша күрт ерекшеленетін үлгіге сәйкес заттарды таңдау - басым белгі (2 қарама-қарсы түс)

1.1.2.2 қоршаған ортадан таныс түстерді табу

1.3. Есту қабылдау және зейін

1.1.3.1 қоршаған орта дыбыстарына жауап беру: сөйлеу, музыка, шу

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

1.1.4.1 бағдарлаудың іздеу әдістерін қолдану: әр түрлі жағынан қарау, сипап сезіну, қабаттасу

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

1.1.5.1 адамның жанасуына барабар эмоционалды-моторлы жауап беру

2.1. Өз денесінде бағдарлау

1.2.1.1 дене мүшелерін ажырату (мұрын, көз көрсет)

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

1.2.2.1 меңзеу қимылы арқылы "мұнда – сонда", "алға-артқа", "осында", "қасында" заттардың орнын ажырату

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

1.2.3.1 көрсетілім бойынша бірнеше заттарды қатарға қой: "ойыншықтарды қатарға қой"

3.1. Қол мен саусақты дамыту

1.3.1.1 мұғаліммен саусақ ойындарын ойнау (саусақтарды жұдырықпен қысу, саусақтарды ашу, саусағыңызбен көрсету, заттың контурын сызу және саусақпен сурет салу, т.б.)

1 апта "Менің киімім";
2 апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Азық-түлік";
4 апта "Шай ыдыстары";
5 апта "Жиһаз";
6 апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

1.1.1.3 өз заттарын іздеу, тану және табу

1.1.1.4 затты оның бейнесімен байланыстыру

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

1.1.2.3 пішіні бойынша күрт ерекшеленетін заттарды үлгі бойынша таңдау (осындай бер)

1.1.2.4 шар мен текшенің қасиеттерін зерттеу: доп домалайды, текше домаламайды

1.3. Есту қабылдау және зейін

1.1.3.2 таныс адамдардың дауысына жауап беру

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

1.1.4.2 тағамды дәміне қарай тану (алма, нан, кәмпит)

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

1.1.5.2 материалдармен (ағаш, металл, су және т. б.) жанасуға барабар жауап беру

2.1. Өз денесінде бағдарлау

1.2.1.1 дене мүшелерін ажырату

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

1.2.2.2 "Қуыршақ қайда?" деген сұраққа жестпен көрсету

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

1.2.3.2 еліктеу, үлгі бойынша үлестірмелі қағаздарды параққа қою

3.1. Қол мен саусақты дамыту

1.3.1.2 жазу құралдарын ұстау үшін арнайы жаттығулар жасау

1.3.1.3 тік көлденең және тік сызықтарды сызу

1 апта "Қыс қызықтары;
2 апта "Қысқы киім және аяқ киім";
3 апта "Үй жануарлары";
4 апта "Жабайы жануарлар"
5 апта "Үй құстары";
6 апта "Жабайы құстар";
7 апта "Көлік";
8 апта "Анамның мерекесі";
"Наурыз мерекесі"

3 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

1.1.1.5 сөз бойынша көптеген басқалардың ішінен затты іздеу және тез табу

1.1.1.6 нұсқаулыққа сәйкес бөлмедегі затты табыңыз: қуыршақ қайда?

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

1.1.2.5 шеңбердің, сопақшаның, квадраттың жазықтық модельдерін сипап сезу және визуалды түрде ажырату

1.1.2.6 геометриялық пазлдарды құрастыру, жақтауларға дөңгелек, сопақ және төртбұрышты кірістірулерді салу

1.3. Есту қабылдау және зейін

1.1.3.3 құлақ, иық, бел деңгейінде орналасқан қозғалмайтын дыбыс көзінің орнын анықтау

1.1.3.4 музыкалық ойыншықтардың дыбысының басталуы мен аяқталуына жауап беру

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

1.1.4.3 үлгі бойынша жанасу кезінде көлемді фигуралар мен заттарды анықтау (Ғажайып дорба)

1.1.4.4 үлгі бойынша заттардың мөлшері мен пішінін жанасу арқылы ажырату

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

1.1.5.3 дене бетіндегі қысымға барабар жауап беру

1.1.5.4 басқа адамдардың қимылдарының орындалуын бақылау және қозғалыстарды қайталау

2.1. Өз денесінде бағдарлау

1.2.1.1 дене мүшелерін ажырату

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

1.2.2.3 сынып бөлмесінде бағдарлау, өзінің үстел, орындығын табу

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

1.2.3.3 үлгіге еліктеу бойынша 2 бөліктен заттық суреттер құрастыру

1.2.3.4. фишкалар мен геометриялық фигураларды орнын көрсете отырып, еліктеп қағаз парағында орналастыру

3.1. Қол мен саусақты дамыту

1.3.1.4 еліктеу, үлгі бойынша мозаикадан өрнек құрастыру

1.3.1.5 сопақшаны, шарларды айналдыру кезінде қалыптау қозғалыстарын жасау

1 апта "Ағаштар";
2 апта "Гүлдер"; 3 апта "Жәндіктер";
4 апта "Көктемге арналған киім"; 5 апта "Балықтар";
6 апта "Жемістер";
7 апта "Көкөністер";
8 апта "Жидектер";
9 апта "Жазға арналған киім"; "Балалардың жазғы қызықтары"

4 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

1.1.1.7 еліктеу бойынша геометриялық фигуралардан құрастыру (үй, қоршау)

1.1.1.8 еліктеу арқылы геометриялық фигуралардан, таяқшалардан, моншақтардан ою-өрнектер жасау

1.1.1.9 заттар қатарындағы өзгерістерді анықтау (не жоғалып кетті?)

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

1.1.2.7 үлкен және кішкентай көлемді заттарды көрсету, ауызша нұсқаулық, өз бетінше салыстыру кезінде көзбен сәйкестендіру

1.1.2.8 көрсетілімге, үлгіге, ауызша нұсқаулыққа сәйкес үлкен және кішкентай жалпақ заттарды салыстыру кезінде қабаттасуды қолдану

1.1.2.9 өлшемі бойынша қарама-қарсы 2 затты ажырату (үлкен, кіші)

1.3. Есту қабылдау және зейін

1.1.3.5 дыбысқа еліктеу мен қоршаған орта дыбыстарын ажырату, дыбыстың шығу көзімен сәйкестендіру

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

1.1.4.5 иістерді сезу

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

1.1.5.5 жануарлардың қозғалысын бақылау

2.1. Өз денесінде бағдарлау

1.2.1.1 дене мүшелерін ажырату

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

1.2.2.4 мұғалімнің көмегімен кеңістіктік қарым-қатынастарды модельдеу (қуыршақ жиһазын орналастыру, үстелдің жайылуы және т.б.)

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

1.2.3.5 геометриялық фигураларды бояу

3.1. Қол мен саусақты дамыту

1.3.1.6 түзу көлденең сызықтар сызу

1.3.1.7 бағытты өзгерте отырып, шектеулі кеңістікте сызықтар жүргізу

      2) 2 -сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 -тоқсан

1-2 апта Білім алушыларды бақылау және тексеру;
3 апта "Мен және менің отбасым";
4 апта "Менің денем". "Мен ұлмын, мен қызбын";
5 апта "Көкөністер";
6 апта "Жемістер, жидектер";
7 апта "Менің ойыншықтарым";
8 апта "Менің үйім";
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Көріп қабылдау және зейін

2.1.1.1 заттарды, адамдарды, жануарларды қарау: объектінің негізгі элементтері, бөлшектері

2.1.1.2 сұраныс бойынша затты іздеу (доп қайда?)

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

2.1.2.1 түсі бойынша күрт ерекшеленетін үлгіге сәйкес заттарды таңдау - басым белгі (3 қарама-қарсы түс)

2.1.2.2 аппликация мен құрастыру заттарды орналастыру кезінде түстерді үлгі бойынша ауыстыру

1.3. Есту қабылдау және зейін

2.1.3.1 2-ден таңдау кезінде ойыншықтардың дыбыстарының табиғаты бойынша күрт ерекшеленетінін есту арқылы ажырату: барабан-сырнай

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

2.1.4.1 арнайы тексеру қозғалыстарын қолдану (сипау, илеу, түрту, қысу)

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

2.1.5.1 вербалды емес қарым-қатынасты (мимика, пантомимика) әртүрлі тәсілдермен білдіру

2.1. Өз денесінде бағдарлау

2.2.1.1 дене бөліктерінің кеңістіктік орналасуын бағдарлау: басы-жоғарыда, аяқтары-төменде, денесі-ортасында, қолдары-дененің жанында

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

2.1.2.1. заттардың өздеріне қатысты орналасуын ажырату: алыс, жақын, айналасында, жоғарыда, төменде, өзінен бұрын (алдында), артында көрсетілім бойынша, үлгі бойынша

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

2.2.3.1 үстелге жазық және көлемді заттарды үлгі бойынша тік және көлденең бағытта, құрылым бойынша (солдан-оңға, жоғарыдан-төменге, орталықта) қою

3.1. Қол мен саусақты дамыту

2.3.1.1 түймелерді, үлкен моншақтарды жіпке тізу, жарманы сұрыптау; түймелерді, сырманы, түймелерді, ілмектерді бекіту және ашу

2.3.1.2 трафареттерді ерікті түрде штрихтау

1 апта "Менің киімім";
2 апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Азық-түлік";
4 апта "Шай ыдыстары";
5 апта "Жиһаз";
6 апта "Жаңа жыл мерекесі";
7 апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

2.1.1.3 бөлмеден, жиынтықтан берілген затты табу

2.1.1.4 суреттерден тиісті затты немесе әрекетті табу (кім жүгіреді?)

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

2.1.2.3 үлгі бойынша текшені, шар, брус тану

2.1.2.4 шар мен текшенің қасиеттерін ажырату (шар дөңгелек, дөңгелектерді көрсет)

1.3. Есту қабылдау және зейін

2.1.3.2 таныс адамдардың дауыстарын тану, көрсету немесе атымен атау

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

2.1.4.2 сұйық және қою тағамдардың (ыстық, суық) қарама-қарсы температуралық режимдерін ажырату

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

2.1.5.2 әртүрлі температурадағы материалдармен жанасуға адекватты жауап беру

2.1. Өз денесінде бағдарлау

2.2.1.1 дене бөліктерінің кеңістіктік орналасуын бағдарлау: басы-жоғарыда, аяқтары-төменде, денесі-ортасында, қолдары-дененің жанында

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

2.2.2.2 көрсетілім бойынша заттардың бір-біріне қатысты орналасуын ажырату:" алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде, астында "

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

2.2.3.2 қағаз парақта бағдарлау (ортасы, ортасында, жоғарғы, төменгі, сол, оң)

3.1. Қол мен саусақты дамыту

2.3.1.3 суреттерді контур бойымен сызу

2.3.1.4 үлгі бойынша мозаикадан өрнек құрастыру

1 апта "Қыс қызықтары;
2 апта "Қысқы киім және аяқ киім";
3 апта "Үй жануарлары";
4 апта "Жабайы жануарлар"
5 апта "Үй құстары";
6 апта "Жабайы құстар";
7 апта "Көлік";
8 апта "Анамның мерекесі";
"Наурыз мерекесі"

3 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

2.1.1.5 суреттегі көптеген басқалардың ішінен затты іздеу және тез табу

2.1.1.6 өзінің және басқа адамдардың киімдерін, шкафын, үстелін ажырату

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

2.1.2.5 шеңбердің, сопақшаның, квадраттың, үшбұрыштың жазықтық модельдерін сипап сезу және визуалды түрде ажырату

2. 1.2.6 геометриялық пазылдарды құрастыру, дөңгелек, сопақ, шаршы, үшбұрышты, тікбұрышты кірістірулерді салу

2.1.2.7 көрсетілім бойынша ауызша нұсқаулық, өз бетінше қалың және жұқа заттарды салыстыру кезінде көріп байланыстыру

1.3. Есту қабылдау және зейін

1.1.3.3 локализацияны анықтау және дыбыс көзінің қозғалысын бақылау

2.1.3.4 сөзсіз дыбыстарды дыбыс деңгейі бойынша ажырату (қатты және тыныш), музыкалық ойыншықтарда ойнау

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

2.1.4.3 саны ұлғайған кезде үлгі бойынша көлемді және жалпақ затқа жұпты жанасу арқылы таңдау

2.1.4.4 әр түрлі заттардың контраст температурасын ажырату

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

2.1.5.3 объектілерден келетін дірілге барабар жауап беру

2.1.5.4 еліктеу арқылы қимылдарды орындау

2.1. Өз денесінде бағдарлау

2.2.1.2 оң және сол қолды ажырату

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

2.2.2.3 мұғалімнің, басқа балалардың артынан үй-жайда мұғалімнің нұсқауы бойынша қозғалу

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

2.2.3.3 үлгі бойынша 3 бөліктен заттық суреттер құрастыру

2.2.3.4 үлгі бойынша фишкаларды қағаз парағына орналастыру

3.1. Қол мен саусақты дамыту

2.3.1.5 ермексаздан геометриялық пішіндерді, қарапайым заттарды мүсіндеу (домалау, шымшу, басу, тегістеу)

2.3.1.6 сызық ішінде түзу, көлбеу, сынған сызықтардан тұратын жиектерді салу

1 апта "Ағаштар";
2 апта "Гүлдер"; 3 апта "Жәндіктер";
4 апта "Көктемге арналған киім"; 5 апта "Балықтар";
6 апта "Жемістер";
7 апта "Көкөністер";
8 апта "Жидектер";
9 апта "Жазға арналған киім"; "Балалардың жазғы қызықтары"

4 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

2.1.1.7 табиғаттан алынған геометриялық пішіндерден құрастыру

2.1.1.8 үлгі бойынша геометриялық фигуралардан, таяқшалардан, моншақтардан ою-өрнектер жасау

2.1.1.9 қатардағы заттардың орналасу ретін есте сақтау

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

2.1.2.8 сұраныс бойынша екі заттың қалың, жұқа затын тану және көрсету

2.1.2.9 2 затты өлшемі бойынша әртүрлі тәсілдермен салыстыру (үлкен, кішірек, салыстыру)

1.3. Есту қабылдау және зейін

2.1.3.5 дыбысқа еліктеуді ажырату, дыбыс көзімен байланыстыру және атау (не естілді?)

2.1.3.6 дыбыстардың санын есту арқылы ажырату: біреуі көп; музыкалық ойыншықтарда ойнау

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

2.1.4.5 қарама-қарсы иістерді ажырату (жағымды және жағымсыз)

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

2.1.5.5 жануарлардың қозғалысына еліктеу

2.1.5.6 еліктеу арқылы мимикалық қозғалыстарды жасау

2.1. Өз денесінде бағдарлау

2.2.1.2 оң және сол қолды ажырату

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

2.2.2.4 еліктеу арқылы кеңістіктік қатынастарды модельдеу (ғимараттар, құрылыс және т. б.)

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

2.2.3.5 заттық суреттерді бояу

3.1. Қол мен саусақты дамыту

2.3.1.7 осы үлгі бойынша нүктелер бойынша сызықтар жүргізу

      3) 3 - сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 -тоқсан

1-2 апта Білім алушыларды бақылау және тексеру;
3 апта "Мен және менің отбасым";
4 апта "Менің денем". "Мен ұлмын, мен қызбын";
5 апта "Көкөністер";
6 апта "Жемістер, жидектер";
7 апта "Менің ойыншықтарым";
8 апта "Менің үйім";
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Көріп қабылдау және зейін

3.1.1.1 заттарды мақсатты түрде зерттеу, көріп зерттеу, негізгі элементтерді, бөлшектерді, қасиеттерді оқшаулау

3.1.1.2 жұп заттарды табу (осындай бер)

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

3.1.2.1 заттарды түсі бойынша үлгісі бойынша біріктіру

3.1.2.2 түстерді әрекет сигналы ретінде пайдалану

1.3. Есту қабылдау және зейін

3.1.3.1 2-3-тен таңдау кезінде шу мен музыкалық аспаптардың дыбыстарын ажырату

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

3.1.4.1 бағдарлаудың іздеу әдістерін қолдану: сезіну, сипау, илеу, түрту қысу

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

3.1.5.1 жануарлар мен адамдардың қозғалысына еліктеу (қоян сияқты)

2.1. Өз денесінде бағдарлау

3.2.1.1 дененің оң және сол жақтарын ажырату, бұл алдыңғы, артқы

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

3.1.2.1. көрсетілім бойынша, үлгі бойынша заттардың өздеріне қатысты орналасуын ажырату: алыс, жақын, жоғарыда, төменде, алдында, артында

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

3.2.3.1 затты "алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге " көрсетілім бойынша, ауызша нұсқау бойынша жылжыту

3.1. Қол мен саусақты дамыту

3.3.1.1 бауларды, бантикті байлау және шешу

3.3.1.2 жақтауда тік, көлденең және көлбеу сызықтармен үлгі бойынша штрихтау

1 апта"Менің киімім";
2 апта "Менің аяқ киімім";
3 апта"Азық-түлік";
4 апта "Шай ыдыстары";
5 апта"Жиһаз";
6 апта"Жаңа жыл мерекесі";
7 апта"Жаңа жыл мерекесі"

2 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

3.1.1.3 объектілердің сыртқы қасиеттері мен сапасына іс жүзінде назар аудару (сынау және қателік әдісі)

3.1.1.4 бөлшектерімен ерекшеленетін заттық және сюжеттік суреттерді салыстыру

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

3.1.2.3 текшені, шар, брус аты бойынша табу

3.1.2.4 заттар мен ойыншықтардан геометриялық пішіндерді тану (шарға ұқсас, бірдей)

1.3. Есту қабылдау және зейін

3.1.3.2 ерлер, әйелдер, балалар дауыстарын есту арқылы ажырату

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

3.1.4.2 өнімдердің негізгі дәмдік қасиеттерін ажырату (ащы, тәтті, қышқыл, тұзды)

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

3.1.5.2 текстурасы мен тұтқырлығы бойынша әртүрлі материалдармен жанасуға барабар жауап беру

2.1. Өз денесінде бағдарлау

3.2.1.1 дененің оң және сол жақтарын ажырату, бұл алдыңғы, артқы

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

3.2.2.2 бір-біріне қатысты 2-3 затты орналастыру: "бұрын, артында, арасында, ішінде, үстінде, астында" көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқаулық бойынша

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

3.2.3.2 қағаз парақта бағдарлау (ортасы, ортасында, жоғарғы, төменгі, сол, оң)

3.1. Қол мен саусақты дамыту

3.3.1.3 суреттерді қойылған нүктелер бойынша бастырып сызу

3.3.1.4 мозаикадан жоспар бойынша өрнек құрастыру

1 апта "Қыс қызықтары";
2 апта "Қысқы киім және аяқ киім";
3 апта "Үй жануарлары";
4 апта"Үй құстары";
5 апта "Жабайы жануарлар";
6 апта "Жабайы құстар";
7 апта "Көлік";
8 апта"Анамның мерекесі";
9 апта "Наурыз мерекесі"

3 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

3.1.1.5 суреттің контуры бойынша таныс затты тану

3.1.1.6 нұсқауларға сәйкес затты табу: барлық қызыл түсті көрсету

3.1.1.7 сурет бойынша геометриялық фигуралардан құрастыру

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

3.1.2.5 геометриялық фигуралардың атауларын қолдану шеңбер, сопақ, шаршы, үшбұрыш

3.1.2.6 геометриялық пішіндерді жіктеу

3.1.2.7 заттарды ені бойынша салыстыру кезінде көзбен көріп салыстыру әдістерін қолдану

1.3. Есту қабылдау және зейін

3.1.3.3 шуларға эмоционалды түрде жауап беру: қолмен қатты және жағымсыз шудан қорғану, жағымды дыбыстарға қуанышты мимикамен, есту зейінімен, қимылдармен жауап беру

3.1.3.4 сөзсіз дыбыстарды ұзақтығы бойынша ажырату (ұзақ-қысқа), музыкалық ойыншықтарда ойнау

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

3.1.4.3 сөз бойынша затты сипап сезу арқылы табу

3.1.4.4 заттарды салмағы бойынша ажырату (ауыр-жеңіл)

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

3.1.5.3 дененің жағдайына адекватты жауап беру (көлденең, тік)

3.1.5.4 бұйрық бойынша қозғалыстарды орындау

2.1. Өз денесінде бағдарлау

3.2.1.1 дененің оң және сол жақтарын ажырату, бұл алдыңғы, артқы


2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

3.2.2.3 мектепте бағдарлау, сынып, дәретхана, асхана табу

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

3.2.3.3 үлгі бойынша 4 бөліктен тұратын заттық суретті құрастыру

3.2.3.4 нұсқаулыққа сәйкес қағаз парақта фишкаларды орналастыру

3.1. Қол мен саусақты дамыту

3.3.1.5 ермексаздан қарапайым заттарды, жануарларды, адамдарды мүсіндеу

3.3.1.6 үйренген элементтердің шекараларын салу

1 апта"Ағаштар"; 2 апта"Гүлдер"; 3 апта "Жәндіктер";
4 апта "Көктемге арналған киім"; 5 апта "Балықтар";
6 апта "Жемістер";
7 апта "Көкөністер";
8 апта "Жидектер";
9 апта"Жазға арналған киім"; "Балалардың жазғы қызықтары"

4 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

3.1.1.8 геометриялық пішіндерден, таяқшалардан, моншақтардан үлгі мен сөз бойынша ою-өрнек жасау

3.1.1.9 көзге арналған гимнастика қимылдарын орындау

3.1.1.10 заттардың орналасқан жерлерін еске түсіру

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

3.1.2.8 өз бетінше, үлгі, ауызша нұсқау бойынша заттарды ені бойынша салыстыру кезінде қабаттастыру, беттестіру әдістерін қолдану

3.1.2.9 3 затты өлшемі бойынша салыстыру (үлкен, кіші, ең кішкентай)

1.3. Есту қабылдау және зейін

3.1.3.5 мимика және пантомима сүйемелдеуімен қоршаған ортаның дыбыстарына еліктеу

3.1.3.6 музыкалық ойыншықтар мен қимылдар арқылы әуеннің табиғатын (көңілді, мұңды) ажырату және жаңғырту

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

3.1.4.5 сөйлеу немесе пантомима құралдарының көмегімен иісті таңдау кезінде артықшылықтарды білдіру

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

3.1.5.5 табиғи құбылыстарға еліктеу (жаңбыр, жел)

3.1.5.6 эмоционалды күйді көрсететін мимикалық қозғалыстарды қайталау

2.1. Өз денесінде бағдарлау

3.2.1.1 дененің оң және сол жақтарын ажырату, бұл алдыңғы, артқы

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

3.2.2.4 табиғаттан кеңістіктік қатынастарды модельдеу (ғимараттар, құрылыстар, т.б.)

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

3.2.3.5 суреттің боялмаған бөлігін бояу


3.1. Қол мен саусақты дамыту

3.3.1.7 ырғақты ою-өрнектерді салу

      4) 4 -сынып:

Өтпелі ортақ тақырып

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 -тоқсан

1-2 апта Білім алушыларды бақылау және тексеру;
3 апта "Мен және менің отбасым";
4 апта "Менің денем". "Мен ұлмын, мен қызбын";
5 апта "Көкөністер";
6 апта "Жемістер, жидектер";
7 апта "Менің ойыншықтарым";
8 апта "Менің үйім";
9 апта "Менің мектебім"

1.1. Көріп қабылдау және зейін

4.1.1.1 бағдарлаудың іздеу тәсілдерін қолдану (жоспарлы бақылау)

4.1.1.2 затты оның жеке бөліктері арқылы тану

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

4.1.2.1 негізгі түстерді ажырату (қызыл, жасыл, көк, сары, ақ, қара)

4.1.2.2 сөз бойынша сәйкес түсті табу, таныс заттардың түсін атау

1.3. Есту қабылдау және зейін

4.1.3.1 4-5-тен таңдау кезінде ойыншықтардың табиғаты бойынша күрт ерекшеленетін дыбыстарын естіп ажырату

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

4.1.4.1 әр түрлі әрекет түрлерінде тактильді-моторлы сезімталдықты қолдану: модельдеу; саусақпен сурет салу; саусақ ойындары

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

4.1.5.1 ертегі кейіпкерлеріне, мультфильмдер мен фильмдердің кейіпкерлеріне еліктеу

2.1. Өз денесінде бағдарлау

4.2.1.1 өзінде және фотосуретте дене бөліктерін, басқа адамдардың, жануарлардың дене бөліктерін, дененің оң және сол жақтарын, алдыңғы, артқы жағын ажырату және атау

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

4.1.1.2 заттардың өздеріне қатысты орналасуын, заттардың бөліктерінің өзара орналасуын ажырату: алыс, жақын, айналасында, жоғарыда, төменде, өзіңнің алдыңда / артында, жоғарыда,төменде, астында

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

4.2.3.1 сұрақтарға жауап беру: "Қай жерде? Қайда ..?" (алға, артқа, жоғары, төмен, оңға, солға, бүйірге)

3.1. Қол мен саусақты дамыту

4.3.1.1 күнделікті өмірде және сабақта нақты қимылдар жасау (байлау, шешу, бекіту)

4.3.1.2 әртүрлі типтегі сызықтармен штрихтау

1 апта"Менің киімім";
2 апта "Менің аяқ киімім";
3 апта"Азық-түлік";
4 апта "Шай ыдыстары";
5 апта"Жиһаз";
6 апта"Жаңа жыл мерекесі";
7 апта"Жаңа жыл мерекесі"

2 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

4.1.1.3 объектілердің сыртқы қасиеттері мен сапасына іс жүзінде назар аудару (сынау және қателесу әдісі, тәжірибелік қолдану)

4.1.1.4 сюжеттік суреттерде сюжеттік желіні, ұйқаспайтын жерін бөліп көрсету (болады, болмайды)

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

4.1.2.3 геометриялық денелердің (текше, шар, брус) атауларын өз сөзінде қолдану

4.1.2.4 заттардың суреттеріндегі текшені, шарды тану

1.3. Есту қабылдау және зейін

4.1.3.2 күлу, жылау, айқайлау, сыбырлауды ажырату және шығару

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

4.1.4.2 консистенциясы әртүрлі өнімдерді ажыратыңыз (сұйық, қатты, тұтқыр, борпылдақ)

4.1.4.3 үлгіге, сөзге, суретке сәйкес жұбын табу үшін санын көбейту кезінде таңдау

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

4.1.5.2 дененің әртүрлі беттермен жанасуына барабар жауап беру

2.1. Өз денесінде бағдарлау

4.2.1.1 өзінде және фотосуретте дене бөліктерін, басқа адамдардың, жануарлардың дене бөліктерін, дененің оң және сол жақтарын, алдыңғы, артқы жағын ажырату және атау

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

4. 2.2.2. бір-біріне қатысты 2-3 затты орналастыру: "алдында, артында, арасында, ішінде, үстінде, астында" көрсетілім бойынша, үлгі бойынша, ауызша нұсқау бойынша

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

4.2.3.2 қағаз парақта бағдарлау (ортасы, ортасында, жоғарғы, төменгі, сол, оң, бұрыш, сол жақ бұрыштар, жоғарғы оң жақ бұрыш)

3.1. Қол мен саусақты дамыту

4.3.1.3 суреттің контурын көшіру

4.3.1.4 үлгі бойынша мозаикадан заттың суретін жасау

1 апта "Қыс қызықтары";
2 апта "Қысқы киім және аяқ киім";
3 апта "Үй жануарлары";
4 апта"Үй құстары";
5 апта "Жабайы жануарлар";
6 апта "Жабайы құстар";
7 апта "Көлік";
8 апта "Анамның мерекесі";
9 апта "Наурыз мерекесі"

3 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

4.1.1.5 қабаттасқан немесе шулы кескіндегі таныс нысанды тану

3.1.1.6 сипаттама бойынша затты табу: жасыл, тәтті, дөңгелек

4.1.1.7 геометриялық пішіндерден сурет бойынша, табиғаттан, жоспар, сызба бойынша құрастыру

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

4.1.2.5 шеңбер, сопақша, шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрышты әртүрлі көлемдегі, түсті фигуралардан (үлгі бойынша, аты бойынша) ажырату

4.1.2.6 заттарды екі белгі бойынша біріктіру (үлкен қызыл шарлар)

4.1.2.7 екі затты өлшемі, ұзындығы, биіктігі, ені, қалыңдығы, тереңдігі бойынша көріп салыстыру, қабаттастыру арқылы салыстыру

1.3. Есту қабылдау және зейін

4.1.3.3 сигналдарға жауап беру (тоқта, автомобильдің дыбысы және т. б.)

4.1.3.4 дыбыстың қарқынын есту арқылы ажырату; дыбыстық ойыншықтарда буындарды айту, шапалақтау, соғу арқылы ойнау

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

4.1.4.4 заттардың қасиеттерін ажырату (жұмсақ, қатты, тегіс, өрескел)

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

4.1.5.3 ойдан шығарылған заттармен әрекет ету

4.1.5.4 қозғалыстардың реттілігін өз бетінше орындау (2-3-тен)

2.1. Өз денесінде бағдарлау

4.2.1.1 өзінде және фотосуретте дене бөліктерін, басқа адамдардың, жануарлардың дене бөліктерін, дененің оң және сол жақтарын, алдыңғы, артқы жағын ажырату және атау

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

4.2.2.3 мектеп ауласында бағдарлау, мектептің кіреберісіне, қақпаға апаратын жолды табу және т.б.

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

4.2.3.3 сөз бойынша 4 бөліктен заттық сурет құрастыру

4.2.3.4 фишкалар мен геометриялық фигуралардың орналасуына түсінік беру

3.1. Қол мен саусақты дамыту

4.3.1.5 ермексаздан жануарларды, адамдарды, қоршаған орта объектілерін мүсіндеу

4.3.1.6 әр түрлі конфигурациялардың толқынды, көлбеу түзу және нүктелі сызықтар сызу

1 апта "Ағаштар";
2 апта "Гүлдер"; 3 апта "Жәндіктер";
4 апта "Көктемге арналған киім"; 5 апта "Балықтар";
6 апта "Жемістер";
7 апта "Көкөністер";
8 апта "Жидектер";
9 апта "Жазға арналған киім"; "Балалардың жазғы қызықтары"

4 -тоқсан

1.1. Көріп қабылдау және зейін

4.1.1.8 схема бойынша геометриялық пішіндерден, таяқшалардан, моншақтардан ою-өрнектер жасау

4.1.1.9 нұсқау бойынша өз бетінше еліктеу арқылы көзге арналған гимнастика қимылдарын орындау

1.2. Түс, пішін, өлшемді ажырату

4.1.2.8 атауы бойынша ажырату: үлкен-кішкентай, биік-төмен, қалың-жұқа, ұзын-қысқа, кең-тар терең-таяз

4.1.2.9 біртекті заттарды кішіден үлкенге қарай орналастыру

1.3. Есту қабылдау және зейін

4.1.3.5 қоршаған ортаның таныс дыбыстарында еркін бағдарлау

4.1.3.6 еліктеу арқылы қарапайым ырғақтарды ойнату

1.4. Тактильді-моторлық қабылдау және заттардың ерекше қасиеттерін қабылдау

4.1.4.5 иістерді ажырату (гүлді, цитрустық, қылқан жапырақты, ванильді, кофе)

1.5. Кинестетикалық және кинетикалық даму

4.1.5.5 позалар мен қозғалыстарды жасау ("Айна" сияқты ойындар)

4.1.5.6 ертегі мен мультфильм кейіпкерлерінің эмоцияларын мимикамен және пантомимикамен жеткізу

2.1. Өз денесінде бағдарлау

4.2.1.1 өзінде және фотосуретте дене бөліктерін, басқа адамдардың, жануарлардың дене бөліктерін, дененің оң және сол жақтарын, алдыңғы, артқы жағын ажырату және атау

2.2. Қоршаған кеңістікте бағдарлау

4.2.2.4 жоспарланған және схема бойынша кеңістіктік қатынастарды модельдеу

2.3. Қағаз парағында, үстел бетінде бағдарлау

3.2.3.5 суреттің жетіспейтін бөліктерін аяқтау

3.1. Қол мен саусақты дамыту

3.3.1.7 конфигурациясы бойынша баспа әріптерінің элементтеріне ұқсас фигураларды салу

  бұйрығына
27-қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту қазақ тілінде жүргізілетін)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Бағдарлама мақсаты –оқушы үшін қол жетімді әр түрлі әлеуметтік өзара әрекеттесу тәжірибесін, жеке психофизикалық мүмкіндіктер мен танымдық қабілеттерді ескере отырып, оқу іс-әрекетіне сәтті бейімделу және одан әрі әлеуметтену үшін байланыс құралдарын қалыптастыру.

      3. Бағдарлама міндеттері:

      1) тіл біліктерін дамытудың алғышарттарын қалыптастыру: тілдің дыбысталуына назарын аудару, сөйлеу кезіндегі ырғақты сезінуін, артикуляторлы қимыл-қозғалыстарға еліктеу біліктерін, дауыстау пен тыныс алуын, сөйлеу элементтерін есте сақтап, кейін қайталау, ана тілінің 4 немесе одан да көп дыбыстарын танып қайталауын дамыту;

      2) адекватты вербалды тәртібінің алғышартты дағдыларын дамыту;

      3) қарапайым мәтінді тындап, түсіну дағдыларын қалыптастыру, оны мәтіннің мазмұнымен сәйкестендіру білігі;

      4) осы Бағдарламада және басқа арнайы оқу бағдарламалары аясында зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың сөздік қорын анықтау және дамыту.

      4. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері:

      1) білім алушыларды вербалды, бейвербалды және альтернативті құралдар арқылы қатынасқа түсуді, ересектермен және басқа балалармен тіл арқылы әрекеттесуге қажеттілігін ояту;

      2) оқыту нысанының сөйлеу тұйықтығын жою мақсатында функционалды рөлін меңгеруге жағдай жасау;

      3) сөйлеу тілінің психомоторлы базасының элементтерін қол жетерлік деңгейде қалыптастыру: сенсорлы-перцептивті процестер, көру-моторлы тепе тендік, қолдың және саусақтардың еркін қимылдары, кеңістік туралы түсініктері, жоғарғы психикалық қызметтердің элементтері.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Бұл бағдарламаныңмазмұны өмірлік маңызды бейімделу және сөйлеу дағдыларын игеруге тәжірибелік бағытталған.

      6. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардағы когнитивті және сөйлеу дамуының кемшіліктері олардың басқалармен толыққанды коммуникативті байланыстарының қалыптасуына кедергі келтіреді, мінез-құлықтың бұзылуына және әлеуметтік бейімделуге әкеледі, нәтижесінде "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" сабақтарында сөйлеу дағдылары сөйлеу тілінің барлық функциялары аясында жүзеге асырылады: коммуникативті, танымдық, реттеуші.

      7. Бір сыныптың оқушылары ақыл ойы мен психофизикалық дамудың бұзылуының әртүрлі деңгейімен, белгілі бір психикалық функцияның, практикалық дағдылардың қалыптасу деңгейімен сипатталады.

      8. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде білім алушылардың ерекше жалпы психофизикалық ерекшеліктері ескеріледі:

      1) психикалық бұзылулардың психикалық және соматикалық аурулармен, эмоционалды-ерік аясының бұзылуымен үйлесуі;

      2) көру, есту, тірек-қимыл аппаратының жергілікті немесе жүйелі бұзылуларының болуы;

      3) дамудың біркелкі дамуы және негізгі жүйке процестерінің тепе-теңдігінің бұзылуы-тежелуі мен қозу: кейбіреулерінде баяу қарқын, сәйкессіздік, сөйлеу қозғалыстарының ыңғайсыздығы байқалады, ал басқаларында ретсіз, мақсатсыз әрекеттермен үйлесетін қозғыштық жоғарылайды;

      4) сөйлеу тілінің барлық құрылымдық компоненттерінің вариативті бұзылыстары: фонетикалық-фонематикалық, лексикалық және грамматикалық, бұл ауызша және жазбаша сөйлеуді қалыптастыруды қиындатады немесе мүмкін емес етеді, вербалды емес және балама коммуникацияның әртүрлі құралдарын қолдануды талап етеді.

      9. Ауызша сөйлеу тілін меңгерген мектеп оқушыларына қолдың және артикуляциялық мүшелердің ұсақ, дәл сараланған қозғалыстарын жүзеге асыруда айтарлықтай қиындықтары тән, олар: бір қалыпты ұстап тұру, затты қолмен ұстап алу, тілдің ұшын жоғары немесе төмен бүгу, дыбысты айтуының бұзылыстарын,сөйлеу тілінің анықтылығын түзету процесін қиындатататын, бір қалыптан екінші қалыпқа ауысу.

      10. Осы санаттағы білім алушылардың ауызша сөйлеу тіліне төмендегілер тән: импрессивті және экспрессивті аграмматизмдер (сөйлеу тілінде сөзжасам мен сөзөзгерту жоқ), сөз таптарын қайталау, басқа адамдардың сөздері мен сөз тіркестерін семантикалық мазмұнын ескермей (механикалық түрде) қолдану, эхолалия.

      11. Зияты орташа түрде зақымдалған оқушыларды оқыту және тәрбиелеу ересектермен және басқа балалармен ынтымақтастық арқылы тәжірибелік сөйлеу дағдыларын қалыптастыруды қамтиды.

      12. Осы бағдарлама аясында ауызша және жазбаша сөйлеу тілінің бұзылыстарын түзету жұмысының бағыттылығы жалпы дидактикалық және арнайы қағидаларды белгілейді:

      1) гуманизм –оқушының мүмкіндіктеріне сену, субъекттілі, позитивті ықпал ету;

      2) жүйелілік– білім алушыны тұтас, сапал бірлігіны, динамикалық түрле дамуға қабілетті нысан ретінде қарастыру; оның сөйлеу мүмкіндіктерін психикалық дамудың басқа жақтарымен байланыста қарастыру;

      3) реализм қағидасы–оқушының нақты мүмкіндіктері мен оның дамуының жағдайын, диагностикалау мен түзете-дамыту жұмысының ескеру;

      4) онтогенетикалық - логопедиялық ықпал ету әдістемесін құрастырған кезде қалыпты жағдайда тілдің әртүрлерінің қызметтері мен қалыптасу заңдылықтарын ескеру;

      5) этиопатогенез қағидасы–логопедтің оқушының ерекше білім алуға қажеттілігін белгілеу үшін сөйлеу тілі бұзылыстарының жеке механизмдері мен себептерін ескеру.

      13. Бағдарламаның тиімді іске асырылуын оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық ықпал ету қамтамасыздандырады:

      1) іс-әрекеттік ықпал ету, осыған сәйкес, логопед түзете-дамыту жұмысы барысында бала жасына сай жетекші әрекетке сүйенеді;

      2) жекеше-дифференциалды ықпал ету, осыған сәйкес логопед оқушының жеке мүмкіндіктеріне қарай, түзете-дамыту жұмысының мақсатын, мазмұнын, формаларын, тәсілдерін бейімдейді;

      3) жүйелі ықпал ету, осыған сәйкес, түзете-дамытуда міндетті түрде дыбыс айту, фонематикалық процестерге, лексика мен грамматикалық жағына әсер етуді көздейді.

      14. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылармен логопедиялық жұмыстың ерекшеліктері:

      1) оқытудың арнайы әдістері мен құралдарын пайдалану, "айналма жолдарды" құру, мысалы, баспа бейнелерді, заттық және графикалық алгоритмдерді, электрондық коммуникация құралдарын, сыртқы ынталандыруларды пайдалану;

      2) визуалды, аудиалды және тактильді айқындылықты пайдалана отырып, анализаторларды барынша қосу;

      3) саусақтардың нәзік қимылдарының манипулятивті әрекеттерін сөзбен байланыстыруын дамыту;

      4) оқушылардың еліктеу қабілеттеріне және көрнекі-әрекеттік ойлаудың сақталған мүмкіндіктеріне сүйене отырып логопедиялық ырғақ элементтерін кеңінен қолдану;

      5) танымдық қажеттіліктерді қоздыру үшін негізгі эмоцияларды өзектендіру;

      6) материалды қарапайым элементтерге нақтылап бөлу: оқыту әр элемент бойынша жүргізіледі, содан кейін ғана олар тұтастай біріктіріледі, ал білім алушылар жалпылауға үйренеді;

      7) логопедиялық материалдың жиі қайталануы, оны жаңа жағдайда қолдану;

      8) оқушының сәл де болса оқу жетістіктерін міндетті түрде ескеру және эмоционалды бағалау;

      9) білім беру ортасының ерекше кеңістіктік, уақыттық және семантикалық ұйымдастырумен оқытуды сапалы жекешелендіру: мысалы, ақыл ой бұзылыстарымен ұштастыра отырып, аутисттік спектрі бар зияты зақымдалған білім алушылар топтық сабақтарға дейін, ең алдымен кезеңділікпен қоршаған орта құбылыстарының өзара байланыстылығын түсінуге мүмкіндік беретін, білім беру кеңістігі мен уақытты құруда жеке дайындыққа мұқтаж,

      10) білім беру кеңістігінің шекарасын белгілеу өз кезегінде білім беру кеңістігін максималды кеңейту мен қажеттілікті ескеруді көздей отырып, білім беру ұйымынан тыс жерде әлеуметтік қарым-қатынасқа түсу дағдыларын қалыптастыру: дүкендерде, кафе, емхана, қоғамдық көліктерде.

      15. Түзету-логопедиялық жұмыс нәтижелілігін қамтамасыз ету үшін мұғалім-логопед арнайы әдіс-тәсілдерді қолданады:

      а) тәжірибелік (жаттығулар: еліктеу-орындау, жаттықтыру,түзеу, шығармашылық; ойындар: дидактикалық, сюжетті-рөлді, іскерлік; заттық моделдеу);

      б) көрнекілік (графикалық, символдық, иллюстрациялық, шынайы);

      в) өзінің тілегін, білімін, әрекеттерін сұрақ-жауапты үлгілерді меңгеру үшін, лексикалық материалды бірлесіп, ілесіп қайталау тәсілі арқылы, сөздік (сөз, логопедтің әңгімесі, әңгіме, сөйлеу тілін талдау), жаттанды фразаны қайталау.

      16. ҚР БҒМ 22.01.2016 жылғы № 70 бұйрығына сәйкес, білім алушылардың ынтасын арттыру, өмірлік және оқу дағдыларын неғұрлым сапалы қалыптастыру мақсатында, логопедиялық сабақтарда әртүрлі көрнекілікті пайдалана отырып, анализаторларды барынша қосу үшін дидактикалық дамытушы ортаны орынды реттеу жағдайында оқытудың техникалық құралдары қолданылады:

      1) логопедиялық сабақтардың бөліктері немесе тұтас сабақтар "Интербелсенді дыбыстық тақта (дыбысты машықтандыру, логиканы дамыту, ойцн терапиясы мен дыбыстың сапасы, күші, бағытын ажырату)", "Акустикалық тактилді тақта" қолдану арқылы, сенсорлы бөлмеде өткізілуі мүмкін

      2) мультимедиялық интербелсенді дамытушы бағдарламалық-әдістемелік кешеннің үшөлшемді аксессуарлары мен карточкалары бар электронды ресурс, интербелсенді тақтатәжірибелік тілді дамыту жұмысында кеңінен пайдаланылады;

      3) Түзетуде сергіту сәттерінде, әсіреседизартрия мен ринофониясы бар балалармен жұмыста "Логопедиялық жаттықтырғыш" дыбыстық белгіні көрнекілікпен сәйкестендіруде өзіндік сөйлеу тілін бақылауда кеңінен қолданылады;

      4) "Тілдік қатынасты меңгеру және дамытуға арналған тілдік жаттықтырғыш" құралын мұғалім-логопед фразалық сөйлеу тілін меңгермеген білім алушылармен жұмыста қолданады.

      17. Оқушылардың психофизикалық, неврологиялық ерекшеліктерін ескеріп, сөйлеу қабілетінің полиморфты және тереңдігі аясында олардың жұмыс қабілеттілігінің төмендеуін ескере отырып, логопед-мұғалім мультимедиялық, электронды құрылғыларды санитарлық нормалар мен ережелерге қатаң сәйкес, шектеулі және қатаң мөлшерде қолданады, алайда, дәстүрлі (нақты) дидактикалық ресурстарды кеңінен қолданады:

      1) жануарларды, ертегі кейіпкерлерін, тұрмыстық заттарды бейнелейтін ойыншықтар;

      2) жазықтық және үлестірме материал (карточкалар, суреттер, пазлдар);

      3) қуыршақ – сахналау және ойын-драматизациялар және ұлттық ойындар үшін ұлттық костюмдер, декорациялар мен аксессуарлар;

      4) оқушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес келетін әдебиеттер, оның ішінде суреттері, әңгімелері, өлеңдері бар кітаптар; халық және авторлық ертегілер.

      18. Бағдарлама бірқатар шарттарды орындау кезінде жалпы білім берудің негізін қалайды:

      1) сабақтарда пәндер бойынша өтпелі тақырыптық жоспарлауға сәйкес дидактикалық материал пайдаланылады;

      2) жалпы білім беретін пәндер бойынша мұғалім-логопедтің басшылығымен сабақтар мен сабақтарға өзара қатысу үдерісінде және қорытындылары бойынша білім алушылардың әрқайсысының сөйлеу дамуының жай-күйі, әлеуетті мүмкіндіктері мен болжамы туралы кәсіби білімнің толық бейнесін қалыптастырады;

      3) "Айналадағы әлем", "Музыка және ырғақ", "Қол еңбегі" "Бейнелеу өнері", "Сенсорлық даму", "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту", "Заттық -тәжірибелік әрекет" оқу пәндерімен пәнаралық өзара байланыс орнатылады, оларды зерделеу кезінде логопедиялық сабақтарда қалыптастырылатын коммуникативтік және басқа да сөйлеу дағдылары бекітіледі және дамиды.

      19. Зияты орташа түрінде зақымдалған балаларда академиялық тілдік білімді қалыптастыруға бағытталған логопедиялық сабақтың дәстүрлі өткізілуінің тиімділігі төмен, сол себепті тіл дамуының кемшіліктерін түзету процесі мазмұнды және/немесе ұйымдық нысандарды қатаң реттеуді көздемейді.

      20. Сабақ барысында логопед әр оқушыда осындай қажеттілік туындаған сәтте – жеке жұмысты орындауға жағдай жасау үшін, жеке қарқынмен, мұғалімнің жеке көмегін алу үшін қызмет түрінің өзгеруін қамтамасыз етеді.

      21. Білім алушыларға сабақ барысында логопедиялық кабинеттің кеңістігінде еркін қозғалуға мүмкіндік беріледі.

      22. Орташа ақыл ойы кемістігі бар білім алушылардың тіл дамуының кемшіліктерін түзету бойынша оқу іс-әрекетінің барлық нысандары мен түрлері өздерінің белсенділігін, бастамашылығы мен дербестігін қалыптастыруға бағытталған.

      23. Орташа ақыл ойы кемістігі бар білім алушылардың жетістіктерін бағалау сипаттамалық квалиметриялық құралдарды пайдалана отырып жүргізіледі: жеке сөйлеу картасында міндетті түрде сөйлеу дағдысын меңгерудің дербестік дәрежесі (дербес, үлгі бойынша, еліктеу бойынша, педагогпен бірлескен іс-қимылдардың көмегімен) және үлгі бойынша іс-әрекеттерді орындау кезінде көрсетілетін педагогикалық көмек түрі көрсетіледі (ұйымдастырушы, бағыттаушы, эмоционалды).

      24. Бағдарламада оқушылардың тіл дамуының кемшіліктерін түзету бойынша жеке бағдарламаларының мазмұнын анықтауға бағыттаушы негіз болатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған. Мектептің педагогикалық кеңесі оқушылардың аймақтық ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыптар мен өтпелі тақырыптар тізбегіне өзгерістер енгізе алады.

      25. Тіл дамуының кемшіліктерін түзетудің жеке бағдарламасы логопед-мұғалім белгіленген тәртіппен жүргізетін логопедиялық диагностика негізінде жасалады.

3-тарау. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің мазмұны

      26. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәні бойынша 1-4 сыныптарда оқу жүктемесі:

      1) 1-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 132 сағатты құрайды;

      2) 2-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты құрайды;

      3) 3-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты құрайды;

      4) 4-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы үлгілік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      27. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің Бағдарлама мазмұны 4 бөлімді қамтиды:

      1) "Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі";

      2) "Қатынас";

      3) "Тілдің дыбысталуы";

      4) "Оқылым мен жазылым".

      28. "Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) сенсорлы тәжірибе;

      2) моторика және кеңістіктік туралы түсініктері.

      29. "Қатынас" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) вербалды қатынас;

      2) бейвербалды қатынас.

      30. "Тілдің дыбысталуы" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) дыбысталған тілді түсіну;

      2) айтылым.

      31. "Оқылым мен жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) балама оқу;

      2) графика және жазу.

      32. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 1 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) сөйлеу тілінің психомоторлық негізі. Қоршаған орта дыбыстарын тыңдау, есту зейінін көрсету, қимылдармен және ым ишарамен негізгі өмірлік функцияларды көрсету (тыныс алу, қарау, тыңдау, иіскеу, сөйлеу, тамақтану). Белгілі бір және дерексіз кескіндердегі (пиктограммалардағы) таныс заттардың визуалды бейнелерін тану – тұтастай алғанда, бөлшектері бойынша, оларға тән дыбыстары бойынша. Музыка тыңдау кезінде қарама-қарсы эмоцияларды білдіретін дене және бет қимылдарын тану;

      2) қатынас. Таныс қарым-қатынас жағдайында ересектермен және құрдастарымен қол жетімді байланыс құралдары арқылы қатынасқа түсу (баламаларын қоса). Ересектермен және құрдастарымен қарым-қатынас жасауға қызығушылық таныту. Мұғалімді, балаларды және ертегі кейіпкерлерін қарсы алу үшін қолды пайдалану. Ересек адамның сөйлеуіне қызығушылық және мәтінді оқу процесінде оның дауысына назар аудару. Қаратпа сөйлеуге оңды жауап беру (мимика-ым-ишара және вербалды құралдар);

      3) тілдің дыбысталуы. Нұсқау бойынша бірінші тақырыптық концентр шеңберіндегі екі - үш заттың және/немесе суреттердің арасынан бір затты табу – "Мен баламын: менің денем. Менің сезімдерім мен қажеттіліктерім". Нұсқауларды түсіну, бірлескен іс-қимыл деңгейінде тыныс алу-дауыстық және артикуляциялық жаттығуларды орындау. Тақырыптың сурет, пиктограмма және сөзбен байланысы. Есту арқылы тану, берілген дыбыстың айтылуы (А, Т, Ә, О, Ө, У, И, М). Айтылым кемшіліктерін жою, сөйлеу кезіндегі тыныс алуын, дауыс, артикуляциялық қозғалыстардың кинетикалық және кинестетикалық негізін дамыту, дикциялық жаттығулар және дыбыстарды мүмкіндігінше қол жетімді жеке айқындық деңгейінде айту;

      4) оқылым және жазылым. Есту зейіні мен естіун шоғырландыруын дамыту. Ересектерге иллюстрациялары бар шағын мәтіндерді оқуға деген қызығушылықты қалыптастыру, үстел үсті ойынын таңдауға оң көзқарасты білдіру. Қылқаламмен, саусақпен, алақанмен бояу, әртүрлі жазу элементтерін таңдау және пайдалану. Көрсету және үлгі бойынша қарапайым тапсырмаларды орындау, бірінші концентр тақырыбы бойынша пиктограммаларды тану және ажырату (ұсынылған екі суреттің бірі)-"Мен баламын".

      33. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 2 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) сөйлеу тілінің психомоторлық негізі. Затқа назар аударып, көз үзбей қарау, белгілі және дерексіз кескіндердегі (пиктограммалардағы) таныс заттардың визуалды бейнелерін тану. Өзінің дене бөліктерін өзінде және пиктограммада көрсету, әртүрлі пішінде ұсынылған ұқсас немесе берілген заттарды және олардың бейнелерін тану сәтін көрсету;

      2) қатынас. Өзінің қажеттіліктері мен тілектерің қол жетімді құралдармен білдіру, қуаныш, қайғы, таңданудың бет-әлпеті арқылы көргендеріне деген көзқарасын көрсету. Ойын жағдайында қатынастық белсенділіктің көрінісі, өзара әрекеттесудің қол жетімді тәсілдері аясында "серіктестің" әлеуметтік рөлін түсіну. Қатынастық мақсаттар үшін қарапайым белгілерді пайдалану. Ынталандырушы интонацияны түсіну. Кеңістікке қатысты сөздердің мағынасын түсіну және орындау. Сөзбен сүйемелдеу арқылы саусақ ойындары процесінде ересек адамның іс-әрекетіне еліктеу бойынша ойын әрекеттерін орындау, сөзбен біргелестіріп, ойыншықпен тақырыптық-ойын және бейнелеу әрекеттерін орындау;

      3) тілдің дыбысталуы. Тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын қабылдау және түсіну, ересек адамның сөйлеген сөзіне оң жауап беру (ым-ишара және вербалды құралдар). Айтылым кемшіліктерін түзету, сөйлеу кезінде тыныс алуын, дауыс, артикуляциялық қозғалыстардың кинетикалық және кинестетикалық негізін дамыту, дикциялық жаттығулар және дыбыстарды мүмкіндігінше қол жетімді жеке айқындық деңгейінде еліктеу арқылы айту. Бірінші-екінші типтегі буындық құрылымы бар сөздерді қайталау, әртүрлі заттарды атау, олардың суреттері және осы заттарды негізгі белгілері бойынша сипаттау;

      4) оқылым және жазылым. Оқу тәжірибесінде қолжетімді біліктерді игеру, әліпбиді жаттау (А, Т, У, П, Н), графикалық ұқсастығы бар (А және М) әріптердің жұптарын ажырату. Нақты жағдайда нұсқау бойынша, жазатын затпен бағытталған әрекеттер орындап жаттығу.Қарапайым графо-моторлы біліктерді қалыптастыру, бірінші және екінші концентр тақырыптары бойынша пиктограммаларды (ұсынылған үш-төртеуінен біреуін) тану және ажырату-"Мен баламын", "Бала және жақын орта".

      34. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 3 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) сөйлеу тілінің психомоторлық негізі. Дыбыстық ынталандыру заттарды күші, сапасы және бағыты бойынша ажырату. Ұқсас заттарды сипап сезіп, ажыратып және атауын атау, еліктеуіш ойындар: қозғалыста қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін көрсету. Дабыл, қарапайым дыбыстық-сөздік сүйемелдеуімен барабан соққыларына арналған жолдар мен кілемшелермен ырғақты жүру;

      2) қатынас. Логикалық негіздеме жасауға тырысып, күнделікті жағдайларда және жеке тәжірибеде жалпы қабылданған бейвербалды қарым - қатынас құралдарын игеру - адамға қажетті киім мен аяқ киімді сыртқы келбеті бойынша, көңіл - күйі бойынша, дәлелмен таңдау (үлкен ағай-үлкен етік, көңілді Шалқар-қызыл жейде), өнімді орнату, қолдау және байланыстың аяқталуы. Қатынастың баламалы құралдарымен танысу. Ертегі кейіпкерінің ойын жағдайына эмоционалды оң реакцияны көрсету. Ересек адамның қимылдары мен кейіпкерлердің іс-әрекеттерін бақылау және түсіну, ертегі кейіпкерлерінеойын әрекетіне жауап беру (ым-ишара құралдары мен әрекеттері). "Отбасы", "Көлікте", "Дәрігерде", "Көшеде" және т. б. сюжеттермен өзін ойын рөлінде атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты орындау;

      3) тілдің дыбысталуы. Айтылымның жеке кемшіліктерін жою, сөйлеу кезіндегі тыныс алуын, дауысын, артикуляциялық қимылдардың кинетикалық және кинестетикалық негізерін дамыту. Аса қолжетімді анықтық деңгейде үлгі және еліктеу бойынша дыбытарды айту және дикциялық жаттығуларды орындау. Буындық құрылымдардың бірінші-екінші типтеріне жататын сөздердібір буыннан екіншіге біртіндеп ауысу арқылы, қайталау. Сын есім, зат есім және жиі қолданатын етістіктермен сөздік қорын молайту. Өз атынан үлгі бойынша екі сөзден құралған сөлемдерді моделдеу және құру;

      4) оқылым және жазылым. Иллюстрация мен оның элементтерінің ересек адам оқыған таныс мәтінмен байланыстыру. Қолжетімді вербалды, бейвербалды құралдарды (сөзбен, дыбыспен, қимылмен, іс-қимылмен), баламалы құралдарды (графикалық, баспа, электрондық құрылғы бейнелері) пайдалана отырып, ойын әрекеттерінің ережелерін, тәртібін есте сақтау. Бірінші, екінші және үшінші концентр тақырыбына арналған пиктограммаларды тану, ажырату (ұсынылған төрт-бес суреттің бір-екеуі)- "Мен баламын", "Бала және оны қоршаған жақын орта", "Бала және үлкен әлем". Бастырып сызу, штрихтау және сурет салу, бетті қара, түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламдармен сызу, АТ, АТАТ, ААТТААТТ, ААТААТ сызбасы бойынша шаршы, шеңбер, жолақшада кезектесіп, дайын элементтерден өрнектер жасау.

      35. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 4 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) сөйлеу тілінің психомоторлық негізі. Марш ырғағымен музыкалық бөлімнің ырғақты негізін қайталау. Кеңістіктік және уақыттық түсініктерін анықтау, бір уақытта ұсынылған екі-үш элементтен тұратын қатарды қайталау.Үлгі бойынша үш массаж элементтерін қолданып, өз қолының саусақтарына массаж жасау. "Көз- қол" атты тепе тендікті дамытуға арналған жаттығу, тізбектерді құру;

      2) қатынас. Ертегі кейіпкерінің атынан ересек адамның сөйлеген сөзіне және заттық-ойын әрекеттеріне оң жауап (ым-ишара және ауызша құралдарарқылы). Көрсету қимыл мен сөйлеу тілін қолдана отырып, өзінің фотосуретін (немесе жалпы фотосуреттен) басқалардан табу. Қысқа ертегілерді тыңдау, ертегі кейіпкерлерін таңдау, қол жетімді вербалды және бейвербалды құралдарды (көзқараспен, ым-ишарамен, қимылмен, іс-әрекетпен) қолдана отырып, сюжеттік ойыншықты ойнауға қызығушылық таныту, бөлімнің мазмұны әр оқушының әр түрлі өзара әрекеттесу жағдайларындағы жеке мүмкіндіктерін ескере отырып талданады. Оқу әрекеттеріне арналған бір-екі сатылы нұсқауларды дәл орындау: тыңдауы, өлеңдер мен ертегілердің мәтінінен суреттер мен пиктограммаларды табуы. Өзгелердің назарын өзіне, сыртқы келбетіне және іс-әрекеттеріне, репликалар арқылы тартуы, бағалауды күтуі;

      3) тілдің дыбысталуы. Сөйлеу тілін немесе пиктограммаларды қолдана отырып, ойыншықтар, сүйікті заттар, оқушылар үшін қызықты жағдайлар мен оқиғалар туралы қысқаша сипаттама әңгімелер құрастыру. Таныс балалар мен ересектердің есімдерін білдіретін сөздерді тану және айту (5-6 есім). Бірінші - бесінші типтегі буындық құрылымы бар сөздерді бір буыннан екіншісіне, дауыссыз дыбыстар қатар келген сөздерде бір дауыссыз дыбыстан екіншісіне өтіп, қайталау. Суреттер, бақылаулар, көрген, бастан кешкен және естіген/оқығаны туралы әңгімелер. Монологтік және диалогтік формаларда "мәлімдеме" құру, сөйлеу тілінің дыбысталуының негізгі ережелерін сақтауы (ырғақ, екпін, қарқын, темп, әуезділік, интонация, кідіру), кім? не? сұрақтары бойынша сөйлемді аяқтау білігі. Осы сұрақтың сөздеріне сүйене отырып, қойылған сұраққа жауаптар, моделдер мен үлгілер бойынша екі-үш сөз тіркестерін дербес құру;

      4) оқылым және жазылым. Ойын ережелерін білім алушыға әр түрлі қол жетімді тәсілдер арқылы жеткізу (бірлескен іс-әрекеттер, көрсету және еліктеу, өз бетінше әрекет етуі). Қарапайым графикалық тапсырмаларды түрлі-түсті қарындаштармен орындау, үлкен қағаз парақтарына фломастерлермен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және қисық сызықтарды, бұрышты нысандарды салу. Тіректер бойынша А, О, Т әріптерінің "хаты": трафареттер (биіктігі 10 см), нүктелер, сызықша іздері - дербес немесе мұғалімнің көмегімен.

      36.Бағдарламаның мазмұнын оқу жылдары (сыныптар) бойынша бөлу шамамен болады. Логопед оқу мақсаттарының көлемі мен күрделілігін, сондай-ақ әрбір білім алушының қабілеттері мен мүмкіндіктерін, нақты жетістіктерін ескере отырып, дағдыларды қалыптастыру үшін қажетті уақытты жекебелгілеуге құқылы.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      37. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқу мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.1.2.1 кодында "1" - сыныбы, "1.2" - бөлім және бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны

      38. Бөлімдер мен сыныптар бойынша оқу мақсаттарының жүйесі:

      1) "Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

1.1. Сенсорлы тәжірибе.

1.1.1.1 жақында қозғалып келе жатқан затты көзімен бақылау (жазықтықта, тігінен, дөңгелек бойына, алға/артқа) 1 минут ішінде

2.1.1.1 1 минут бойы баланың алдында (баланың оң жағында, сол жағында) жоғары, төмен және көз деңгейінде орналасқан қозғалмайтын затқа көзді тоқтату

3.1.1.1 белгілі бір түсті, бейнені және толық емес, шатасқан суреттегі таныс заттарды 10-15 секундта тану

4.1.1.1 заттық суреттердегі, сюжеттік суреттердегі, Равен матрицасындағы, қарапайым пазл-композициялардағы бөлшек пен бүтінді сәйкестендіру

1.1.1.2 адамның бетіне, фотосуретке 30 секундқа қарау

2.1.1.2 мұғаліммен бірге дене бөліктерін фотосуретте және өзіңізде көрсету

3.1.1.2 қозғалатын қашықтағы нысанды көзбен қадағалау

4.1.1.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстардың күшін ажырату: табиғат дыбыстары мен дауыстарына еліктепқатты және ақырын дыбыстау

1.1.1.3 суреттерден ойыншықтарды табу (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушының көзінше ересек адам салған сурет, екі-төрт бөліктен тұратын сурет)

2.1.1.3 дене бөліктері бейнеленген пиктограммаларды іріктеп, дене бөліктерін өзінде, қуыршақта көрсету, суретте, пиктограммада бөліктерді атауға тырысу

3.1.1.3 нысандардың түстері (қызыл, көк, сары, жасыл, қара, қоңыр) түсі бойынша тану (ажырату) заттар мен суреттерді, қарындашты таңдау

4.1.1.3 стандарттарды қолдана отырып, шөпке, аспанға, күнге, суға, қарға тән түсті бөлектеу), нысанды түс, түс (жануарларды) белгісі бойынша тану

1.1.1.4 таныс ойыншықты жеке бөлшектері, оған тән дыбыстары бойынша (дыбыстық ойыншықтар), сипап сезу арқылытану

2.1.1.4 көлемі, құрылымы жағынан ұқсас таныс заттарды сипап сезу арқылы тану, дыбыспен, ым-ишарамен, қозғалыспен тану, көрсету

3.1.1.4 ағаш, металл, пластмасса, желіммен, әртүрлі температурадағы сумен жанасудаәр түрлі реакция білдіру, температурадағы су

4.1.1.4 заттарды жалпы белгісі бойынша стереогноз процесінде топтастыру: "Кедір-бұдыр (тегіс) затты көрсет, ата")

1.1.1.5 құлақ (иық, бел) тұсында тұрған дыбыстың қозғалмайтын көзін табу

2.1.1.5 табиғат дыбыстарын (жаңбыр, құстар мен аңдардың дауысы) және музыкалық аспаптардың дыбысын (ысқырық, барабан, ысқырық) тану

3.1.1.5 дыбыстың қозғалмайтын алыста тұрған көзін нысанмен сәйкестендіріп, табу және дыбысталуы бірдейлерді табу

4.1.1.5 бөліктің ырғақты негізін марш ырғағымен сәкестендіріп, қайталау

1.2.Моторика және кеңістік туралы түсініктері.

1.1.2.1 педагогпен бірлесіп, статикалық және динамикалық тепе тендікке арналған саусақ жаттығуларын орындау

2.1.2.1 педагогпен бірлесіп, өзінің қол саусақтарына массаж жасау (үлгі бойынша 3 тәсілден тұратын массаж)

3.1.2.1 оң және сол қолдарының саусақтарын кезекпен, ырғақпен жақындатып, қосып, айқастыруды қайталау

4.1.2.1 үлгі бойынша, үш массаж тәсілін қолданып, массаж құралымен, өзінің қол саусақтарына массаж жасау

1.1.2.2 педагогпен бірге, еліктеу бойынша жұдырықтарды жұму, ашу

2.1.2.2 жұдырықтарды ырғақты түрде жұму, ашу, заттарды әртүрлі ұстау әрекетін жасай отырып, ұсақ заттарды сұрыптау

3.1.2.2 жылы су құйылған ыдысқа қолын салып, жылыту, түгі бар орамалмен сүртіп, құрғату

4.1.2.2 құрастырғыш және құру-шашу, ойыншықтармен ойнау: педагогпен бірге немесе еліктеу бойынша

1.1.2.3 кабинет кеңістігінде бағдарлау, алдыға, артқа бағыттарын көрсету

2.1.2.3 кеңістігінде бағдарлау, алдыға, жоғары төмен, алдыға артқа бағыттарын көрсету

3.1.2.3 имитация-ойындарын ойнау: қуыршақ, жануарлардың қимылдарын келтіру

4.1.2.3 педагог атаған бағыт бойынша қозғалу: алдыға артқа, жоғары, төмен

1.1.2.4 педагог берген бағыт және қолдан ұстау бойынша сенсорлы жолдармен қозғалу

2.1.2.4 педагогтің әрекеттеріне еліктеу және үлгі бойынша қимылдың бағытын көрсету

3.1.2.4 беттің/бастың бөліктерін көрсету және нұсқау бойынша атау: көздер, мұрын, ауыз, құлақтар, шаш

4.1.2.4 ірі және ұсақ қимылдардан тұратын қарама қарсы әрекеттерді дамыту үшін "керісінше" ойынын ойнау-

1.1.2.5 берілген бағытта ойыншықпен (сылдырмақ, таяқшасы бар лента), сенсорлы және ойын жолдарымен жүру

2.1.2.5 аудио- қимыл жаттығуларды орындау "Тында және биле..." (тақпақтың мәтініне сәйкес)

3.1.2.5 жолдармен, кілемшемен жүру "Топ-топ", барабанның соққысына сәйкес "топ-топ" деп аяқпен топылдатып жүру

4.1.2.5 екі жалпы қимылдар қатарын, екі элементтен тұратын қозғалысты екі қолмен, бір ұсынғаннан қайталау

      2) "Қатынас" бөлімі:

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

2.1. Бейвербалды қатынас.

1.2.1.1 ойыншықтарды қолданып, қатынастың бейвербалды құралдарын қолданып, арнайы ұйымдастырылған ойын жағдайында өз нәтижелеріне қол жеткізгеніне қуанышын білдіру

2.2.1.1 негізгі эмоцияларды білдіретін эәне олардың негізгі белгілерін бейнелейтін суреттермен ойнау (көздің қимылдарын сәйкес ерін мен қастың қимылдарымен сәйкестендіру)

3.2.1.1 айна алдында бет әлпеті бойынша тану эмоционалды жағдайларды атай білу: күледі, жылайды, мимикалық қимылдарды адекватты пантомимикамен толықтыру

4.2.1.1 досы, педагогі, өзіндегі киімдерді, заттарды қарап, көрсету атау- айнаға қарап, суреттен, пиктограмма, фото, видео бойынша

1.2.1.2 ым-ишара, патомимикамен көрсету: "Мен: көремін, естимін, тыныс аламын, иіскеймін, айтамын, тамақтанамын", "Қолдарым – мен бәрін жасай аламын", "Аяқтар — мен жүремін", "Мен көңілдімін, күлемін, жылаймын", "Мен ойнаймын, менің ойыншықтарым"

2.2.1.2 сөйлеу тілінің анықтылығын есту, сұраулы ояту интонациясына сәйкес мимикалық реакцияларды түсіну

3.2.1.2 өзін айнадан көру, өзін, өзінің бейнесін айнадан көрсету, суланған қылқалам, саусақпен өзінің айнадағы бейнесін сызу

4.2.1.2 айнаға қарау, өзінің сыртқы бейнесін бағалау, өз киімінің, шаш үлгісінің кемшіліктерін түзеу, бой түзеу

1.2.1.3 музыка тындау кезінде эмоциялардың ым-мшара қимылдарын "оқу"

2.2.1.3 педагог бетінің қимылдарына еліктеу (айна алдында немесе онсыз) және оның қимылдарын еліктеу (аяйды, құшақтайды, басынан сипайды; қуанады-қол шапалақтайды)

3.2.1.3 педагог ұсынған бейнеге сәйкес берілген үш ойыншықтан біреуйн тандайды

4.2.1.3 ым-ишара ойындарын ойнайды, педагогтің соңынан, фрагмент, ойыншық немесе суретті көрсету бойынша қоян, аю, түлкінің қимылдарын қайталайды

2.2. Вербалды қатынас.

1.2.2.1 бір әрекеттік нұсқауды түсіну (Ал! Отыр! Бер!)

2.2.2.1 айтылған бір әрекеттік кеңістікке қатысты сөздермен нұсқауды түсіну және орындау

3.2.2.1 жеке гигиена, оған қажетті заттар туралы тақпақтарды қатынастың вербалды және бейвербалды құралдарды қолдану арқылы айту

4.2.2.1 ойын рөлінде өзін атауы қажет рөлдік диалог құру ("Ана мен бала", "Отбасы" ойындары)

1.2.2.2 аты мен фамилиясына аудио және сөйлеу реакцияларын білдіру

2.2.2.2 өзін атау және арнайы жасалған жағдайда, атын естігенде жауап беру

3.2.2.2 жеке гигиена заттарын және ойын-драматизацияға арналған заттарды тақпақ сөздеріне қарай іріктеу

4.2.2.2 педагогтің көмегімен үйдегі тұрмыс, табиғат, көшедегі ("Дәрігерде", "Көшеден жүргінші жолымен өтеміз") қарапайым сюжеттерді моделдеу

1.2.2.3 қоршағандармен әртүрлі жағдайларда тұрмыста, мерекелерде қарапайым сөз арқылы қатынасқа дайындығын көрсету ("Иә ма жоқ па?")

2.2.2.3 сөз арқылы рөлдік ойындарға екі сөзден құралған сөйлемдерді қолданып, жұптасып қатысу

3.2.2.3 рөлдік ойында өзін атап, қарапайым рөлдік диалог орнату ("Отбасы", "Автобуста", "Дәрігер", "Көше"

4.2.2.3 оқу әрекеттерін орындауға қатысты бір-екі сатылы нұсқауларды мұқият тындап, орындау: тындау, тақпақтар мен ертегі мәтіндері бойынша пиктограммалар мен суреттерді табу

1.2.2.4 мультимедия құралдары көмегімен жазылған сөздерді (тақпақтар, ертегілер) қызығуын көрсетіп тындауын

2.2.2.4 отбасы мүшелерінің бір біріне сүйіспеншілікпен қарап, қатынасын білдіретін рөлдік ойындарды ым-ишара, сөздер арқылы білдіріп, ойнау

3.2.2.4 киімдер үлгілерін қолданып, сюжеті бірнеше әрекеттен тұратын ойындарды топпен 2-3 адам болып ойнау: "Мен жүргізушімін", "Мен-дәрігермін", "Мен аспазбын"

4.2.2.4 репликалардың көмегімен басқалардың назарын өзіне, сыртқы келбетіне және олардың бағалауын күте отырып, өз іс-әрекеттеріне аудара білу

      3) "Тілдің дыбысталуы" бөлімі:

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

3.1. Тілдің дыбысталуы.

1.3.1.1 ойындарға арналған заттарды қолдану мүмкіндіктерін ұсыну: қуыршақтармен, диванда, орындықтарда, үстелде жұмсақ пішінді ойыншықтармен ойнау

2.3.1.1 вербалды және бейвербалды қатынас құралдарын қолданып, мұғалімнің ауызша өтініші бойынша заттарды және олардың суреттерін көрсету, атау

3.3.1.1 таныс ойыншықтарды және олармен байланысты әрекеттерді мұғалімнің қысқаша ауызша және ым-ишара сипаттамасы бойынша тану

4.3.1.1 педагогтің қысқаша ауызша сипаттамасы бойынша таныс заттарды, табиғат пен тұрмыс нысандарын бір немесе екі тән белгілер бойынша тану және көрсету

1.3.1.2 "Мен-баламын" ("Менің денем және Мен", "Менің сезімдерім мен қажеттіліктерім") тақырыптық шеңбердегі заттар мен суреттерді үш заттың ішінен нұсқаулыққа сәйкес тауып, оларды көрсету, атау

2.3.1.2 үш зат пен суреттің арасынан "Бала әлемі" тақырыбы (менің ойыншықтарым, үйім, Отбасым, мектебім және достарым) ішіндегі заттарды табу: қуыршақ, доп, аю, текшелер, барабан, машина, шелек, көрсету және атау

3.3.1.2 өмірдегі және суреттердегі негізгі эмоционалды күйлердің атауларын түсіну және ажырату: күлу, жылау, қуану, мұңаю

4.3.1.2 тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын затпен, суретпен, пиктограмманың мазмұнымен сәйкестендіріп, түсіну және тану

3.2. Айтылым.

1.3.2.1 өзінің тыныс алу, дауыс шығару және артикуляция мүшелерін табу және көрсету, дауыс перделерінің дірілін сезіну

2.3.2.1 айна алдында ерін мен тілге арналған жаттығуларды орындау: күлу-түтікше, тілді көрсету-тілді жасыру (үлгі бойынша) еліктеу бойынша.

3.3.2.1 "Бақа" қимылдарын сөздік нұсқау бойынша - тілін шығарып, көзін бақырайтып, "Қоян" - қорқақтығын көрсету, орнында секіру, "Кеме" - тілді жоғарғы және төменгі тістер арасына қысып тұрып уілдеу

4.3.2.1 дыбыстарды айту кезінде олардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде және еріннің орнын бейнелейтін суреттерге, заттық сурет-таңбаларға сүйене отырып, [произношение заданного звука (а, ә, о, ө, у, и)] дыбыстарын ажырату, ырғақты және анық айту.

1.3.2.2 бірлескен іс-қимыл деңгейінде тыныс алу-дауыстық және артикуляциялық жаттығуларды орындау

2.3.2.2 аузы ашылатын, тілі қимылдайтын, Бибабо қуыршағының (логопед қимылдатып тұрған) қимылдарын "оқу", аузын ашып, тілін қозғалтып, қимылдарды қайталау

3.3.2.2 (а, ә, о, ө, у, и)] дыбыстарын оңаша күйде дұрыс айту (қыз ән айтады: а-а, қасқыр айқайлайды: оо-оо-оо); дыбысқа еліктеу материалы негізінде ерте және орта онтогенездегі дауыссыз дыбыстардың артикуляциясын жасау

4.3.2.2 қысқа және үнсіз тыныс алу (иығын көтермей), тыныш және біркелкі дем шығару (ұртқа үрлемей)

1.3.2.3 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарын жеке дұрыс айту {қыз ән айтады: а-а-а, Қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбысқа еліктеу, тақпақтар материалында

2.3.2.3 а, ә, у, о, ө, м н, х дыбыстарымен дауыссыздан дауыстыға, бір буыннан екіншісіне біртіндеп ауысып, сөздің буындық құрылымын сақтап, буындарды еліктеу арқылы және логопедпен бірге ДДс, ДДс, Дс+Дс моделдерін қайталап және еліктеп (ат, от, ма, та, ах, өт, мама, на) айту

3.3.2.3 дыбыстарды анық айту: а, ә, у, о, ө, м, н дыбыстарын анық айту, буын мен сөздегі кез-келген орында Д-Дс (ат, ата, та-та-та), ДсД+ДсД+ДсД

4.3.2.3 сөздің буындық құрылымын бір буыннан екінші буынға, бір дауыссыздан екінші буынға біртіндеп модел бойынша қайталау: ДсД+ДДс

1.3.2.4 ерте және орта онтогенез дауыссыздарын тік буындарды айту: қа-қа-қа, та-та-та

2.3.2.4 атау септігінде меңгерген зат есімдерден, есімдіктерден модел бойынша сұрақ-жауаптар құру (Бұл не?) және жауап беру (Міне қуыршақ.)

3.3.2.4 қойылған дыбыстарды буындарда, сөздерде анық айту (жеке көрсеткіштері бойынша), педагогпен бірге қысқа тақпақтарды айту

4.3.2.4 екі-үш бөліктен құралған буындар тізбегін ырғақты, екпінді ауыстыра отырып, қайталау

1.3.2.5 дауысты, тірек дауыссыз дыбыстардың орнын ауыстырып, буындар серияларын құрып, айту (қойылған дыбыстардың бәрін дұрыс айту)

2.3.2.5 заттық сурет-белгілерге сүйеніп, [а, ә, у, о, ө] дауысты дыбыстарды артикуляциясын көрсетіп, дауыссыз айтуда ажырату (еріндердің қалпы салынған сурет бойынша)

3.3.2.5 екі сөзден құралған сөйлемдерді хабарлама түрінде құрып, педагогтің эмоционалды ынталандыруы негізінде өз атынан айту ("Мен..", "Біз..."), екінші жақта ("Сен...", "Сендер..."), үшінші жақта ("Ол...", "Олар..."), графикалық сызбаларды қолданып

4.3.2.5 жеке гигиена, гигиеналық құралдар туралы екі-төрт жол тақпақтарын айту (вербалды және бейвербалды құралдарды қолдану арқылы)

1.3.2.6 ынталандыруға жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен (есімдерімен) атау, фразаны қарым-қатынастың бейвербалды құралдарымен толықтыру (мимика, қимыл)

2.3.2.6 дыбыстап сөйлеуді тыңдау, тыныш және қатты, баяу және жылдам сөйлеуді ажырату

3.3.2.6 мазмұны мен суреттер сериясын алдын-ала талқылауға негізделген шағын мәтіндерді айтып беру (оқушылардың жеке мүмкіндіктеріне сүйене отырып)

4.3.2.6 логопедпен бірге сурет жоспарын, пиктограммалар мен сөйлеу тілін қолданып, ойыншықтар, сүйікті заттар, қызықты жағдайлар туралы қысқаша сипаттама әңгімелер құру

1.3.2.7 тілек, өтініш білдіру кезінде сөйлеу этикетінің қарапайым формаларын қолданып, сенсорлық планшетті қолданып сұрақтарды тыңдау және түсіну

2.3.2.7 үлгі бойынша фразаны үлгі бойынша толықтыру, жетілдіру: зат есім+етістік

3.3.2.7 ілік септігіндегі зат есім + "Жоқ"… моделін қолдану арқылы екі сөзден құралған сөйлем құру (Аюдың төлі ме? Жоқ. Аюдың төлі емес. )

4.3.2.7 есімдіктерді қолдана отырып, экскурсия іздері бойынша диалогты бастап, жүргізу

      4) "Оқылым және жазылым" бөлімі:

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

4.1. Балама оқу.

1.4.1.1 "ойыншықтар", "қуыршақ", "доп", "машина" пиктограммаларын тану және ажырату

2.4.1.1 "мама", "папа", "бала", "ата", "әже" пиктограммаларын тану және пайдалану

3.4.1.1 "ағаш", "шырша", "гүл" пиктограммаларын тану және пайдалану

4.4.1.1 "Мектеп пәндері" сериясындағы пиктограммалармен жұмыс істеу: "дәптер", "қарындаш", "бояулар", "санау", "жазу", "сурет салу"

1.4.1.2 көлденең, тік, қиғаш сызықтар мен сопақшаларды салыстыру, ажырату және сызу

2.4.1.2 "аға", "апай", "ит", "ат", "мысық", "қар" "жаңбыр" "ауыз", "аяқ", "жылау", "тамақтану" пиктограммаларын фотосуреттермен сәйкестендіру

3.4.1.2 А-ны тану (контур бойымен кесілген әріп - биіктігі 10 және 5 см)

4.4.1.2 сөздегі "А", "Ә", "Ө", "У", "М", "Н" дыбыстарының орнын анықтау (сөздің басында немесе соңында)

1.4.1.3 антропоморфты ойыншықтармен және суреттермен визуалды және аудио жаттығулар жасау: "Қоян мен аюды мұқият қарап, тыңдап, көрсет..."

2.4.1.3 нысандардың егжей-тегжейін көрсету үшін (қоянның құлағы) - немесе олардың суреті бар суретті таңдау

3.4.1.3 "Жануарлар" сериясынан пиктограммаларды тану және оларды суреттермен және көлемді моделдермен сәйкестендіру

4.4.1.3 элементтерден құрастыру, қайта құру, "А", "У", "Ә", "Ө", "Т" әріптерін оқу

1.4.1.4 өлеңнің әр жолына екі суреттің бірін таңдау

2.4.1.4 Етістік бойынша нұсқауларын түсіну "Дұрыстап қара ... тында және көрсет" және "Атап шық, ал мен көрсетемін" орындау

3.4.1.4 басқалардың ішінен екі бірдей пиктограмманы таңдау (мысалы, "қуыршақ" — "аю" — "машина" — "қуыршақ" және т.б.).

4.4.1.4 "Медициналық кабинет", "Жаяу жүргіншілер өткелі", "Жаяу жүргіншілер қозғалысына тыйым салынады" деген ақпараттық, ескерту және тыйым салу белгілерін таңдау, бағдаршам сигналдарын "оқу"

4.2. Графика және жазылым.

1.4.2.1 жазу үшін заттарды қарастыру және көзін тоқтату, оларды барлық жағынан қарау үшін қолына ұстап жылжыту (мұғаліммен бірге)

2.4.2.1 үлкен щеткамен, губкамен, қолмен түрлі-түсті дақтар жасау және оларды нақты заттармен (күн, бұлт) байланыстыру, оларды мұғалімнің көмегімен атау

3.4.2.1 қарапайым, түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламмен сызу және бояу, қағаз парағын бояумен бояу (үлкен щеткамен)

4.4.2.1 қылқаламның ұшымен бояу және жанасу әдістерімен бояулармен сурет салу, үлгі бойынша жолақшада нүктелермен өрнектер салу

1.4.2.3 заттық бейнелермен балалардың бейнелерін қуыршақтың, доптың, аюдың, текшелердің, барабанның, машинаның, шелектің бейнелерімен сәйкестендіру

2.4.2.3 альбом бетінде маркермен, қарындаштармен дөңгелектелген заттарды салу және оларды мұғалімнің көмегімен бояу (доп, бағдаршам).

3.4.2.3 қылқаламның ұшын пайдаланып бояулармен бояу ("Үйде шамдар жанды", "Ағаштар бүршік атты", "Жапырақтар гүлдеді")

4.4.2.3 нүктелер мен үзілмелі нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және қисық сызықтарды "жазу"

1.4.2.4 "Көліктің жолы", "Суда қаз жүзеді", "Тамшылар" сызықтарын ажырату

2.4.2.4 бормен тақтаға, дымқыл саусақпен түрлі-түсті қағазда дөңгелек пішіндер мен сызықтарды ауызша нұсқау бойынша ырғақты түрде сурет салу

3.4.2.4 жолақшада нүктелерден оюларды сызу

4.4.2.4 текше, шеңберде, жолақта дайын элементтердің үлгілерін құру

1.4.2.5 жарқын дақтарға, бояуларға, штрихтарға, соққыларға эмоционалды түрде жауап беру, нақты заттармен, оқушылармен байланыстыру

2.4.2.5 ішкі трафареттерге, металл пішіндерге қара қарындашпен айналдыра сызу (М. Монтессори материалдары)

3.4.2.5 дайын элементтерден АТАТ, ААТТААТТ сызбасы бойынша оюларды текшеде, жолақшада жазу

4.4.2.5 элементтерді АТАТ,ААТТААТТ сызбасы бойынша жазу ("Анамның моншақтары" AТАТ, AAТТAAТТ, AAТAAТ, тізбектегі элементтерді ауыстыру

1.4.2.6 қарындашты жұдырықпен қысып, қағазды бос қолмен ұстап, щетканы немесе қарындашты дұрыс ұстау

2.4.2.6 нүктені тану, "жазу": әр түрлі контейнерлерге (науаға, ыдысқа) салынған жармаға (құмға) саусақпен, маркер, фломастермен қағаз парағында музыкалық аспаптардың ырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес "жазу"

3.4.2.6 жолақта және шеңберде мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеп және үлгі бойынша өрнек салу (орманда-үлкен және кішкентай шыршалар; көшеде-биік және төмен үйлер

4.4.2.6 үлкен қағаз парақтарында маркермен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және қисық сызықтарды салу



3.4.2.7 мұғалімнің көмегімен және өз бетінше сызғыш бойынша парақты сызып шығу

4.4.2.7 А, Ә, О, Ө, Т, М, Н, (биіктігі 10 см) трафарет бойынша өз бетінше немесе мұғалімнің көмегімен "жазу"

      39. Бағдарлама зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақмерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      40. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсыныс түрінде берілген. Мұғалім әр оқушының мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу мақсаттарын жеке анықтайды.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспары

      1) 1 сынып

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер / Оқу мақсаты

Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі

Қатынас

Тілдің дыбысталуы

Оқылым және жазылым


1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің денем";
4-ші апта "Жемістер, жидектер";
5 –ші апта "Көкөністер"; 6-ші апта "Менің ойыншықтарым";
7 –ші апта "Менің отбасым";
8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

1.1.1.1 жақында қозғалып келе жатқан затты көзімен бақылау (жазықтықта, тігінен, дөңгелек бойына, алға/артқа) 1 минут ішінде

1.1.2.1 педагогпен бірлесіп, статикалық және динамикалық тепе тендікке арналған саусақ жаттығуларын орындау

1.3.1.1 ойындарға арналған заттарды қолдану мүмкіндіктерін ұсыну: қуыршақтармен, диванда, орындықтарда, үстелде жұмсақ пішінді ойыншықтармен ойнау

1.4.1.1 "ойыншықтар", "қуыршақ", "доп", "машина" пиктограммаларын тану және ажырату

1.1.2.1 педагогпен бірлесіп, статикалық және динамикалық тепе тендікке арналған саусақ жаттығуларын орындау

1.2.2.2 аты мен фамилиясына аудио және сөйлеу реакцияларын білдіру


1.4.2.1 жазу үшін заттарды қарастыру және көзін тоқтату, оларды барлық жағынан қарау үшін қолына ұстап жылжыту (мұғаліммен бірге)

2 тоқсан

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік"; 4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

1.1.1.2 адамның бетіне, фотосуретке 30 секундқа қарау

1.2.1.2 ым-ишара, патомимикамен көрсету: "Мен: көремін, естимін, тыныс аламын, иіскеймін, айтамын, тамақтанамын", "Қолдарым – мен бәрін жасай аламын", "Аяқтар — мен жүремін", "Мен көңілдімін, күлемін, жылаймын", "Мен ойнаймын, менің ойыншықтарым"

1.3.1.2 "Мен-баламын" ("Менің денем және Мен", "Менің сезімдерім мен қажеттіліктерім") тақырыптық шеңбердегі заттар мен суреттерді үш заттың ішінен нұсқаулыққа сәйкес тауып, оларды көрсету, атау

1.4.1.2 көлденең, тік, қиғаш сызықтар мен сопақшаларды салыстыру, ажырату және сызу

1.1.2.2 педагогпен бірге, еліктеу бойынша жұдырықтарды жұму, ашу

1.2.2.3 қоршағандармен әртүрлі жағдайларда тұрмыста, мерекелерде қарапайым сөз арқылы қатынасқа дайындығын көрсету

1.3.2.1 өзінің тыныс алу, дауыс шығару және артикуляция мүшелерін табу және көрсету, дауыс перделерінің дірілін сезіну

1.4.2.3 заттық бейнелермен балалардың бейнелерін қуыршақтың, доптың, аюдың, текшелердің, барабанның, машинаның, шелектің бейнелерімен сәйкестендіру

1.1.2.3 кабинет кеңістігінде бағдарлау,алдыға, артқа бағыттарын көрсету





3 тоқсан

1-ші апта "Қыс қызығы";
2 –ші апта "Қыстық киім және аяқ киім"; 3-ші апта "Үй жануарлары"; 4-апта "Жабайы аңдар"
5 –ші апта "Үй құстары";
6-ші апта "Жабайы құстар";
7-ші апта "Көлік";
8-ші апта "М Анамының мерекесі";
"Наурыз мерекесі"

1.1.1.3 суреттерден ойыншықтарды табу (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушының көзінше ересек адам салған сурет, екі-төрт бөліктен тұратын сурет)

1.2.1.3 музыка тындау кезінде эмоциялардың ым-мшара қимылдарын "оқу"

1.3.2.1 өзінің тыныс алу, дауыс шығару және артикуляция мүшелерін табу және көрсету, дауыс перделерінің дірілін сезіну

1.4.1.3 антропоморфты ойыншықтармен және суреттермен визуалды және аудио жаттығулар жасау

1.1.1.4 таныс ойыншықты жеке бөлшектері, оған тән дыбыстары бойынша (дыбыстық ойыншықтар), сипап сезу арқылытану

1.2.2.4 мультимедия құралдары көмегімен жазылған сөздерді (тақпақтар, ертегілер) қызығуын көрсетіп тындауын

1.3.2.3 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарын жеке дұрыс айту {қыз ән айтады: а-а-а, Қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбысқа еліктеу, тақпақтар материалында

1.4.2.4 "Көліктің жолы", "Суда қаз жүзеді", "Тамшылар" сызықтарын ажырату

1.1.2.4 педагог берген бағыт және қолдан ұстау бойынша сенсорлы жолдармен қозғалу


1.3.2.5 дауысты, тірек дауыссыз дыбыстардың орнын ауыстырып, буындар серияларын құрып, айту (қойылған дыбыстардың бәрін дұрыс айту)

1.4.2.5 жарқын дақтарға, бояуларға, штрихтарға, соққыларға эмоционалды түрде жауап беру, нақты заттармен, оқушылармен байланыстыру


4 тоқсан

1-ші апта "Ағаштар";
2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар";
6-ші апта "Жемістер";
7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер";
"Балалардың жаздық ойындары"

1.1.1.5 құлақ (иық, бел) тұсында тұрған дыбыстың қозғалмайтынкөзін табу

1.2.2.1 бір әрекеттік нұсқауды түсіну (Ал! Отыр! Бер!)

1.3.2.4 ерте және орта онтогенез дауыссыздарын тік буындарды айту: қа-қа-қа, та-та-та

1.4.1.4 өлеңнің әр жолына екі суреттің бірін таңдау

1.1.2.5 берілген бағытта ойыншықпен (сылдырмақ, таяқшасы бар лента), сенсорлы және ойын жолдарымен жүру


1.3.2.6 ынталандыруға жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен (есімдерімен) атау, фразаны қарым-қатынастың бейвербалды құралдарымен толықтыру (мимика, қимыл)

1.4.2.6 қарындашты жұдырықпен қысып, қағазды бос қолмен ұстап, щетканы немесе қарындашты дұрыс ұстау



1.3.2.7 тілек, өтініш білдіру кезінде сөйлеу этикетінің қарапайым формаларын қолданып, сенсорлық планшетті қолданып сұрақтарды тыңдау және түсіну


Төртінші тоқсанның соңғы екі аптасы: Білім алушылардың сөйлеу құралдарының жағдайын логопедиялық тексеруден өткізу.

2) 2сынып

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер / Оқыту мақсаты

Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі

Қатынас

Тілдің дыбысталуы

Оқылым және жазылым


1 тоқсан

1-2 –ші апта оқушыларды бақылау және тексеру;
3 –ші апта "Менің отбасым";
4-ші апта "Мен, менің денем" "Мен ұлмын, мен қызбын";
5-ші апта "Көкөністер" 6-шы апта "Жемістер, жидектер";
7-ші апта "Менің ойыншықтарым";
8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

2.1.1.1 1 минут бойы баланың алдында (баланың оң жағында, сол жағында) жоғары, төмен және көз деңгейінде орналасқан қозғалмайтын затқа көзді тоқтату

2.2.1.1 негізгі эмоцияларды білдіретін эәне олардың негізгі белгілерін бейнелейтін суреттермен ойнау (көздің қимылдарын сәйкес ерін мен қастың қимылдарымен сәйкестендіру )

2.3.1.1 вербалды және бейвербалды қатынас құралдарын қолданып, мұғалімнің ауызша өтініші бойынша заттарды және олардың суреттерін көрсету, атау

2.4.1.1 "мама", "папа", "бала", "ата", "әже" пиктограммаларын тану және пайдалану

2.1.2.1 педагогпен бірлесіп, өзінің қол саусақтарына массаж жасау (үлгі бойынша 3 тәсілден тұратын массаж)

2.2.2.2 өзін атау және арнайы жасалған жағдайда, атын естігенде жауап беру

2.3.2.1 айна алдында ерін мен тілге арналған жаттығуларды орындау: күлу-түтікше, тілді көрсету-тілді жасыру (үлгі бойынша) еліктеу бойынша.

2.4.2.1 үлкен щеткамен, губкамен, қолмен түрлі-түсті дақтар жасау және оларды нақты заттармен (күн, бұлт) байланыстыру, оларды мұғалімнің көмегімен атау


2 тоқсан

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік"; 4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2.1.1.2 мұғаліммен бірге дене бөліктерін фотосуретте және өзіңізде көрсету

2.2.1.2 сөйлеу тілінің анықтылығын есту, сұрулы ояту интонациясына сәйкес мимикалық реакцияларды түсіну

2.3.1.2 үш зат пен суреттің арасынан "Бала әлемі" тақырыбы (менің ойыншықтарым, үйім, Отбасым, мектебім және достарым) ішіндегі заттарды табу: қуыршақ, доп, аю, текшелер, барабан, машина, шелек, көрсету және атау

2.4.1.2 "аға", "апай", "ит", "ат", "мысық", "қар" "жаңбыр" "ауыз", "аяқ", "жылау", "тамақтану" пиктограммаларын фотосуреттермен сәйкестендіру

2.1.2.2 жұдырықтарды ырғақты түрде жұму, ашу, заттарды әртүрлі ұстау әрекетін жасай отырып, ұсақ заттарды сұрыптау

2.2.2.3 сөз арқылы рөлдік ойындарға екі сөзден құралған сөйлемдерді қолданып, жұптасып қатысу

2.3.2.2 аузы ашылатын, тілі қимылдайтын, Бибабо қуыршағының (логопед қимылдатып тұрған) қимылдарын "оқу", аузын ашып, тілін қозғалтып, қимылдарды қайталау

2.4.2.3 альбом бетінде маркермен, қарындаштармен дөңгелектелген заттарды салу және оларды мұғалімнің көмегімен бояу (доп, бағдаршам).

2.1.2.4 педагогтің әрекеттеріне еліктеу және үлгі бойынша қимылдың бағытын көрсету





3 тоқсан

1-ші апта "Қыс қызығы"
2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім" 3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік" 8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 апта "Наурыз мерекесі"

2.1.1.3 дене бөліктері бейнеленген пиктограммаларды іріктеп, дене бөліктерін өзінде, қуыршақта көрсету, суретте, пиктограммада бөліктерді атауға тырысу

2.2.1.3 педагог бетінің қимылдарына еліктеу (айна алдында немесе онсыз) және оның қимылдарын еліктеу (аяйды, құшақтайды, басынан сипайды; қуанады-қол шапалақтайды)

2.3.2.3 а, ә, у, о, ө, м, н, х дыбыстарымен дауыссыздан дауыстыға, бір буыннан екіншісіне біртіндеп ауысып, сөздің буындық құрылымын сақтап, буындарды еліктеу арқылы және логопедпен бірге ДДс, ДДс, Дс+Дс моделдерін қайталап және еліктеп (ат, от, ма, та, ах, өт, мама, на) айту

2.4.1.3 нысандардың егжей-тегжейін көрсету үшін (қоянның құлағы) - немесе олардың суреті бар суретті таңдау

2.1.1.4 көлемі, құрылымы жағынан ұқсас таныс заттарды сипап сезу арқылы тану, дыбыспен, ым-ишарамен, қозғалыспен тану, көрсету

2.2.2.4 отбасы мүшелерінің бір біріне сүйіспеншілікпен қарап, қатынасын білдіретін рөлдік ойындарды ым-ишара, сөздер арқылы білдіріп, ойнау

2.3.2.4 атау септігінде меңгерген зат есімдерден, есімдіктерден модел бойынша сұрақ-жауаптар құру (Бұл не?) және жауап беру (Міне қуыршақ.)


2.1.2.3 кеңістігінде бағдарлау,алдыға,жоғары төмен, алдыға артқа бағыттарын көрсету вперед, назад



2.4.2.5 ішкі трафареттерге, металл пішіндерге қара қарындашпен айналдыра сызу (М. Монтессори материалдары)


4 тоқсан

1-ші апта "Ағаштар";
2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар";
6-ші апта "Жемістер";
7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер";
"Балалардың жаздық ойындары"

2.1.1.5 табиғат дыбыстарын (жаңбыр, құстар мен аңдардың дауысы) және музыкалық аспаптардың дыбысын (ысқырық, барабан, ысқырық) тану

2.2.2.1 айтылған бір әрекеттік кеңістікке қатысты сөздермен нұсқауды түсіну және орындау

2.3.2.5 заттық сурет-белгілерге сүйеніп, [а, ә, у, о, ө] дауысты дыбыстарды артикуляциясын көрсетіп, дауыссыз айтуда ажырату (еріндердің қалпы салынған сурет бойынша)

2.4.1.4 Етістік бойынша нұсқауларын түсіну "Дұрыстап қара ... тында және көрсет" және "Атап шық, ал мен көрсетемін" орындау

2.1.2.5 аудио- қимыл жаттығуларды орындау "Тында және биле..." (тақпақтың мәтініне сәйкес)


2.3.2.6 дыбыстап сөйлеуді тыңдау, тыныш және қатты, баяу және жылдам сөйлеуді ажырату

2.4.2.6 нүктені тану, "жазу": әр түрлі контейнерлерге (науаға, ыдысқа) салынған жармаға (құмға) саусақпен, маркер, фломастермен қағаз парағында музыкалық аспаптардың ырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес "жазу"



2.3.2.7 үлгі бойынша фразаны үлгі бойынша толықтыру, жетілдіру: зат есім+етістік


Төртінші тоқсанның соңғы екі аптасы: Білім алушылардың сөйлеу құралдарының жағдайын логопедиялық тексеруден өткізу.

3) 3 сынып

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер / Оқыту мақсаты

Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі

Қатынас

Тілдің дыбысталуы

Оқылым және жазылым


1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің отбасым";
4-ші апта "Мен және менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын", "Жемістер, жидектер";
5 –ші апта "Көкөністер"; 6-ші апта "Жемістер мен жидектер";
7 –ші апта "Мен жақсы көретін ойындар";
8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

3.1.1.1 белгілі бір түсті, бейнені және толық емес, шатасқан суреттегі таныс заттарды 10-15 секундта тану

3.2.1.1 айна алдында бет әлпеті бойынша тану эмоционалды жағдайларды атай білу: күледі, жылайды, мимикалық қимылдарды адекватты пантомимикамен толықтыру

3.3.1.1 таныс ойыншықтарды және олармен байланысты әрекеттерді мұғалімнің қысқаша ауызша және ым-ишара сипаттамасы бойынша тану

3.4.1.1 "ағаш", "шырша", "гүл" пиктограммаларын тану және пайдалану

3.1.2.1 оң және сол қолдарының саусақтарын кезекпен, ырғақпен жақындатып, қосып, айқастыруды қайталау

3.2.2.2 жеке гигиена заттарын және ойын-драматизацияға арналған заттарды тақпақ сөздеріне қарай іріктеу

3.3.2.1 "Бақа" қимылдарын сөздік нұсқау бойынша - тілін шығарып, көзін бақырайтып, "Қоян" - қорқақтығын көрсету, орнында секіру, "Кеме" - тілді жоғарғы және төменгі тістер арасына қысып тұрып уілдеу

3.4.2.1 қарапайым, түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламмен сызу және бояу, қағаз парағын бояумен бояу (үлкен щеткамен)




3.4.2.3 қылқаламның ұшын пайдаланып бояулармен бояу ("Үйде шамдар жанды", "Ағаштар бүршік атты", "Жапырақтар гүлдеді")


2 тоқсан

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік"; 4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

3.1.1.2 қозғалатын қашықтағы нысанды көзбен қадағалау

3.2.1.2 өзін айнадан көру, өзін, өзінің бейнесін айнадан көрсету, суланған қылқалам, саусақпен өзінің айнадағы бейнесін сызу

3.3.1.2 өмірдегі және суреттердегі негізгі эмоционалды күйлердің атауларын түсіну және ажырату: күлу, жылау, қуану, мұңаю

3.4.1.2 А-ны тану (контур бойымен кесілген әріп - биіктігі 10 және 5 см)

3.1.2.2 жылы су құйылған ыдысқа қолын салып, жылыту, түгі бар орамалмен сүртіп, құрғату






3.3.2.2 (а, ә, о, ө, у, и)] дыбыстарын оңаша күйде дұрыс айту (қыз ән айтады: а-а, қасқыр айқайлайды: оо-оо-оо); дыбысқа еліктеу материалы негізінде ерте және орта онтогенездегі дауыссыз дыбыстардың артикуляциясын жасау

3.4.2.4 жолақшада нүктелерден оюларды сызу




3.4.2.5 дайын элементтерден АТАТ, ААТТААТТ сызбасы бойынша оюларды текшеде, жолақшада жазу


3 тоқсан

1-ші апта "Қыс қызығы" 2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім" 3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік" 8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 ші апта "Наурыз мерекесі"

3.1.1.3 нысандардың түстері (қызыл, көк, сары, жасыл, қара, қоңыр) түсі бойынша тану (ажырату) заттар мен суреттерді, қарындашты таңдау

3.2.1.3 педагог ұсынған бейнеге сәйкес берілген үш ойыншықтан біреуйн тандайды

3.3.2.3 дыбыстарды анық айту: а, ә, у, о, ө, м, н дыбыстарын анық айту, буын мен сөздегі кез-келген орында Д-Дс (ат, ата,та-та-та), ДсД+ДсД+ДсД

3.4.1.3 "Жануарлар" сериясынан пиктограммаларды тану және оларды суреттермен және көлемді моделдермен сәйкестендіру

3.1.1.4 ағаш, металл, пластмасса, желіммен, әртүрлі температурадағы сумен жанасудаәр түрлі реакция білдіру, температурадағы су

3.2.2.3 рөлдік ойында өзін атап, қарапайым рөлдік диалог орнату ("Отбасы", "Автобуста", "Дәрігер", "Көше"

3.3.2.4 қойылған дыбыстарды буындарда, сөздерде анық айту (жеке көрсеткіштері бойынша), педагогпен бірге қысқа тақпақтарды айту

3.4.2.6 жолақта және шеңберде мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеп және үлгі бойынша өрнек салу (орманда-үлкен және кішкентай шыршалар; көшеде-биік және төмен үйлер

3.1.2.3 имитация-ойындарын ойнау: қуыршақ, жануарлардың қимылдарын келтіру





4 тоқсан

1-ші апта "Ағаштар";
2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер"; 7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер"; "Балалардың жаздық ойындары"

3.1.1.5 дыбыстың қозғалмайтын алыста тұрған көзін нысанмен сәйкестендіріп, табу және дыбысталуы бірдейлерді табу

3.2.2.1 жеке гигиена, оған қажетті заттар туралы тақпақтарды қатынастың вербалды және бейвербалды құралдарды қолдану арқылы айту

3.3.2.5 екі сөзден құралған сөйлемдерді хабарлама түрінде құрып, педагогтің эмоционалды ынталандыруы негізінде өз атынан айту ("Мен..", "Біз..."), екінші жақта ("Сен...", "Сендер..."), үшінші жақта ("Ол...", "Олар..."), графикалық сызбаларды қолданып

3.4.1.4 басқалардың ішінен екі бірдей пиктограмманы таңдау (мысалы, "қуыршақ" — "аю" — "машина" — "қуыршақ" және т.б.).

3.1.2.4 беттің/бастың бөліктерін көрсету және нұсқау бойынша атау: көздер, мұрын, ауыз, құлақтар, шаш

3.2.2.4 киімдер үлгілерін қолданып, сюжеті бірнеше әрекеттен тұратын ойындарды топпен 2-3адам болып ойнау: "Мен жүргізушімін", "Мен-дәрігермін", "Мен аспазбын"

3.3.2.6 мазмұны мен суреттер сериясын алдын-ала талқылауға негізделген шағын мәтіндерді айтып беру (оқушылардың жеке мүмкіндіктеріне сүйене отырып)

3.4.2.7 мұғалімнің көмегімен және өз бетінше сызғыш бойынша парақты сызып шығу

3.1.2.5 жолдармен, кілемшемен жүру "Топ-топ", барабанның соққысына сәйкес "топ-топ" деп аяқпен топылдатып жүру


3.3.2.7 Ілік септігіндегі зат есім + "Жоқ"…моделін қолдану арқылы екі сөзден құралған сөйлем құру (Аюдың төлі ме? Жоқ. Аюдың төлі емес. )


Төртінші тоқсанның соңғы екі аптасы: Білім алушылардың сөйлеу құралдарының жағдайын логопедиялық тексеруден өткізу.

4 сынып

Бөлімшелер/Оқыту мақсаттары

Өтпелі ортақ тақырып

Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі

Қатынас

Тілдің дыбысталуы

Оқылым және жазылым


1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен және менің отбасым";
4-ші апта "Менің денем. Мен ұлмын.Мен қызбын"
5 –ші апта "Көкөністер"; 6-ші апта "Жемістер, жидектер";
7 –ші апта "Мен жақсы көретін ойындарым"; 8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

4.1.1.1 заттық суреттердегі, сюжеттік суреттердегі, Равен матрицасындағы, қарапайым пазл- композициялардағы бөлшек пен бүтінді сәйкестендіру

4.2.1.1 досы, педагогі, өзіндегі киімдерді, заттарды қарап, көрсету атау- айнаға қарап, суреттен, пиктограмма, фото, видео бойынша

4.3.1.1 педагогтің қысқаша ауызша сипаттамасы бойынша таныс заттарды, табиғат пен тұрмыс нысандарын бір немесе екі тән белгілер бойынша тану және көрсету

4.4.1.1 "Мектеп пәндері" сериясындағы пиктограммалармен жұмыс істеу: "дәптер", "қарындаш", "бояулар", "санау", "жазу", "сурет салу"

4.1.2.1 үлгі бойынша, үш массаж тәсілін қолданып, массаж құралымен, өзінің қол саусақтарына массаж жасау

4.2.2.2 педагогтің көмегімен үйдегі тұрмыс, табиғат, көшедегі ("Дәрігерде", "Көшеден жүргінші жолымен өтеміз") қарапайым сюжеттерді моделдеу


4.4.2.1 қылқаламның ұшымен бояу және жанасу әдістерімен бояулармен сурет салу, үлгі бойынша жолақшада нүктелермен өрнектер салу


2 тоқсан

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік"; 4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

4.1.1.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстардың күшін ажырату: табиғат дыбыстары мен дауыстарына еліктепқатты және ақырын дыбыстау

4.2.1.2 айнаға қарау, өзінің сыртқы бейнесін бағалау, өз киімінің, шаш үлгісінің кемшіліктерін түзеу, бой түзеу

4.3.1.2 тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын затпен, суретпен, пиктограмманың мазмұнымен сәйкестендіріп, түсіну және тану

4.4.1.2 сөздегі "А", "Ә", "Т", "Ө", "У", "М", "Н" дыбыстарының орнын анықтау (сөздің басында немесе соңында)

4.1.2.2 құрастырғыш және құру-шашу манипулировать ойыншықтарымен ойнау: педагогпен бірге немесе еліктеу бойынша

4.2.2.3 оқу әрекеттерін орындауға қатысты бір-екі сатылы нұсқауларды мұқият тындап, орындау: тындау, тақпақтар мен ертегі мәтіндері бойынша пиктограммалар мен суреттерді табу

4.3.2.4 екі-үш бөліктен құралған буындар тізбегін ырғақты, екпінді ауыстыра отырып, қайталау

4.4.2.3 нүктелер мен үзілмелі нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және қисық сызықтарды "жазу"

4.1.2.3 Педагог атаған бағыт бойынша қозғалу: алдыға артқа,жоғары. төмен





3 тоқсан

1-ші апта "Қыс қызығы" 2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім" 3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік" 8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 –ші апта "Наурыз мерекесі"

4.1.1.3 стандарттарды қолдана отырып, шөпке, аспанға, күнге, суға, қарға тән түсті бөлектеу), нысанды түс, түс (жануарларды)белгісі бойынша тану

4.2.1.3 ым-ишара ойындарын ойнайды, педагогтің соңынан, фрагмент, ойыншық немесе суретті көрсету бойынша қоян, аю, түлкінің қимылдарын қайталайды

4.3.2.1 дыбыстарды айту кезінде олардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде және еріннің орнын бейнелейтін суреттерге, заттық сурет-таңбаларға сүйене отырып, [произношение заданного звука (а, ә, о, ө, у, и)] дыбыстарын ажырату, ырғақты және анық айту.

4.4.1.3 элементтерден құрастыру, қайта құру, "А", "Ә", "Ө", "У", "Т" әріптерін оқу

4.1.1.4 заттарды жалпы белгісі бойынша стереогноз процесінде топтастыру: "Кедір-бұдыр (тегіс) затты көрсет, ата")


4.3.2.2 қысқа және үнсіз тыныс алу (иығын көтермей), тыныш және біркелкі дем шығару (ұртқа үрлемей)

4.4.2.3 нүктелер мен үзілмелі нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және қисық сызықтарды "жазу"




4.4.2.5 элементтерді АТАТ, ААТТААТТ сызбасы бойынша жазу ("Анамның моншақтары" AТАТ, AAТТAAТТ, AAТAAТ, тізбектегі элементтерді ауыстыру


4 тоқсан

1-ші апта "Ағаштар";
2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер"; 7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер"; "Балалардың жаздық ойындары"

4.1.1.5 бөліктің ырғақты негізін марш ырғағымен сәкестендіріп, қайталау

4.2.2.1 ойын рөлінде өзін атауы қажет рөлдік диалог құру ("Ана мен бала", "Отбасы" ойындары)

4.3.2.3 сөздің буындық құрылымын бір буыннан екінші буынға, бір дауыссыздан екінші буынға біртіндеп модел бойынша қайталау: ДсД+ДДс

4.4.1.4 "Медициналық кабинет", "Жаяу жүргіншілер өткелі", "Жаяу жүргіншілер қозғалысына тыйым салынады" деген ақпараттық, ескерту және тыйым салу белгілерін таңдау, бағдаршам сигналдарын "оқу"

4.1.2.4 ірі және ұсақ қимылдардан тұратын қарама қарсы әрекеттерді дамыту үшін "керісінше" ойынын ойнау-

4.2.2.4 репликалардың көмегімен басқалардың назарын өзіне, сыртқы келбетіне және олардың бағалауын күте отырып, өз іс-әрекеттеріне аудара білу

4.3.2.5 жеке гигиена, гигиеналық құралдар туралы екі-төрт жол тақпақтарын айту (вербалды және бейвербалды құралдарды қолдану арқылы)

4.4.2.4 текше, шеңберде, жолақта дайын элементтердің үлгілерін құру; 4.4.2.6 үлкен қағаз парақтарында маркермен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және қисық сызықтарды салу

4.1.2.5 екі жалпы қимылдар қатарын, екі элементтен тұратын қозғалысты екі қолмен, бір ұсынғаннан қайталау


4.3.2.6 логопедпен бірге сурет жоспарын, пиктограммалар мен сөйлеу тілін қолданып, ойыншықтар, сүйікті заттар, қызықты жағдайлар туралы қысқаша сипаттама әңгімелер құру




4.3.2.7 есімдіктерді қолдана отырып, экскурсия іздері бойынша диалогты бастап, жүргізу

4.4.2.7 А, Ә, О, Ө, Т, М, Н, (биіктігі 10 см) трафарет бойынша өз бетінше немесе мұғалімнің көмегімен "жазу"

Төртінші тоқсанның соңғы екі аптасы: Білім алушылардың сөйлеу құралдарының жағдайын логопедиялық тексеруден өткізу.

  бұйрығына
28-қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (әрі қарай бағдарлама) "Білім туралы"Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Бағдарлама мақсаты – оқушы үшін қол жетімді әр түрлі әлеуметтік өзара әрекеттесу тәжірибесін, жеке психофизикалық мүмкіндіктер мен танымдық қабілеттерді ескере отырып, оқу іс-әрекетіне сәтті бейімделу және одан әрі әлеуметтену үшін байланыс құралдарын қалыптастыру.

      3. Бағдарлама міндеттері:

      1) тіл біліктерін дамытудың алғышарттарын қалыптастыру: тілдің дыбысталуына назарын аудару, сөйлеу кезіндегі ырғақты сезінуін, артикуляторлы қимыл-қозғалыстарға еліктеу біліктерін, дауыстау пен тыныс алуын, сөйлеу элементтерін есте сақтап, кейін қайталау, ана тілінің 4 немесе одан да көп дыбыстарын танып қайталауын дамыту;

      2) адекватты вербалды тәртібінің алғышартты дағдыларын дамыту;

      3) қарапайым мәтінді тындап, түсіну дағдыларын қалыптастыру, оны мәтіннің мазмұнымен сәйкестендіру білігі;

      4) осы Бағдарламада және басқа арнайы оқу бағдарламалары аясында зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды сөздік қорын анықтау және дамыту.

      4. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері:

      1) білім алушыларды вербалды, бейвербалды және альтернативті құралдар арқылы қатынасқа түсуді, ересектермен және басқа балалармен тіл арқылы әрекеттесуге қажеттілігін ояту;

      2) оқыту нысанының сөйлеу тұйықтығын жою мақсатында функционалды рөлін меңгеруге жағдай жасау;

      3) сөйлеу тілінің психомоторлы базасының элементтерін қол жетерлік деңгейде қалыптастыру: сенсорлы-перцептивті процестер, көру-моторлы тепе тендік, қолдың және саусақтардың еркін қимылдары, кеңістік туралы түсініктері, жоғарғы психикалық қызметтердің элементтері.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Бұл бағдарламаныңмазмұны өмірлік маңызды бейімделу және сөйлеу дағдыларын игеруге тәжірибелік бағытталған.

      6. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардағы когнитивті және сөйлеу дамуының кемшіліктері олардың басқалармен толыққанды коммуникативті байланыстарының қалыптасуына кедергі келтіреді, мінез-құлықтың бұзылуына және әлеуметтік бейімделуге әкеледі, нәтижесінде "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" сабақтарында сөйлеу дағдылары сөйлеу тілінің барлық функциялары аясында жүзеге асырылады: коммуникативті, танымдық, реттеуші.

      7. Бір сыныптың оқушылары ақыл ойы мен психофизикалық дамудың бұзылуының әртүрлі деңгейімен, белгілі бір психикалық функцияның, практикалық дағдылардың қалыптасу деңгейімен сипатталады.

      8. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде білім алушылардың ерекше жалпы психофизикалық ерекшеліктері ескеріледі:

      1) психикалық бұзылулардың психикалық және соматикалық аурулармен, эмоционалды-ерік аясының бұзылуымен үйлесуі;

      2) көру, есту, тірек-қимыл аппаратының жергілікті немесе жүйелі бұзылуларының болуы;

      3) дамудың біркелкі дамуы және негізгі жүйке процестерінің тепе-теңдігінің бұзылуы-тежелуі мен қозу: кейбіреулерінде баяу қарқын, сәйкессіздік, сөйлеу қозғалыстарының ыңғайсыздығы байқалады, ал басқаларында ретсіз, мақсатсыз әрекеттермен үйлесетін қозғыштық жоғарылайды;

      4) сөйлеу тілінің барлық құрылымдық компоненттерінің вариативті бұзылыстары: фонетикалық-фонематикалық, лексикалық және грамматикалық, бұл ауызша және жазбаша сөйлеуді қалыптастыруды қиындатады, вербалды емес және балама коммуникацияның әртүрлі құралдарын қолдануды талап етеді.

      9. Ауызша сөйлеу тілін меңгерген мектеп оқушыларына қолдың және артикуляциялық мүшелердің ұсақ, дәл сараланған қозғалыстарын жүзеге асыруда айтарлықтай қиындықтары тән, олар: бір қалыпты ұстап тұру, затты қолмен ұстап алу, тілдің ұшын жоғары немесе төмен бүгу, дыбысты айтуының бұзылыстарын,сөйлеу тілінің анықтылығын түзету процесін қиындатататын, бір қалыптан екінші қалыпқа ауысу.

      10. Осы санаттағы білім алушылардың ауызша сөйлеу тіліне төмендегілер тән: импрессивті және экспрессивті аграмматизмдер (сөйлеу тілінде сөзжасам мен сөзөзгерту жоқ), сөз таптарын қайталау, басқа адамдардың сөздері мен сөз тіркестерін семантикалық мазмұнын ескермей (механикалық түрде) қолдану, эхолалия.

      11. Зияты орташа түрде зақымдалған оқушыларды оқыту және тәрбиелеу ересектермен және басқа балалармен ынтымақтастық арқылы тәжірибелік сөйлеу дағдыларын қалыптастыруды қамтиды.

      12. Осы бағдарлама аясында ауызша және жазбаша сөйлеу тілінің бұзылыстарын түзету жұмысының бағыттылығы жалпы дидактикалық және арнайы қағидаларды белгілейді:

      1) гуманизм –оқушының мүмкіндіктеріне сену, субъекттілі, позитивті ықпал ету;

      2) жүйелілік– білім алушыны тұтас, сапал бірлігіны, динамикалық түрле дамуға қабілетті нысан ретінде қарастыру; оның сөйлеу мүмкіндіктерін психикалық дамудың басқа жақтарымен байланыста қарастыру;

      3) реализм қағидасы–оқушының нақты мүмкіндіктері мен оның дамуының жағдайын, диагностикалау мен түзете-дамыту жұмысының ескеру;

      4) онтогенетикалық - логопедиялық ықпал ету әдістемесін құрастырған кезде қалыпты жағдайда тілдің әртүрлерінің қызметтері мен қалыптасу заңдылықтарын ескеру;

      5) этиопатогенез қағидасы–логопедтің оқушының ерекше білім алуға қажеттілігін белгілеу үшін сөйлеу тілі бұзылыстарының жеке механизмдері мен себептерін ескеру.

      13. Бағдарламаның тиімді іске асырылуын оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық ықпал ету қамтамасыздандырады:

      1) іс-әрекеттік ықпал ету, осыған сәйкес, логопед түзете-дамыту жұмысы барысында бала жасына сай жетекші әрекетке сүйенеді;

      2) жекеше-дифференциалды ықпал ету, осыған сәйкес логопед оқушының жеке мүмкіндіктеріне қарай, түзете-дамыту жұмысының мақсатын, мазмұнын, формаларын, тәсілдерін бейімдейді;

      3) жүйелі ықпал ету, осыған сәйкес, түзете-дамытуда міндетті түрде дыбыс айту, фонематикалық процестерге, лексика мен грамматикалық жағына әсер етуді көздейді.

      14. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылармен логопедиялық жұмыстың ерекшеліктері:

      1) оқытудың арнайы әдістері мен құралдарын пайдалану, "айналма жолдарды" құру, мысалы, баспа бейнелерді, заттық және графикалық алгоритмдерді, электрондық коммуникация құралдарын, сыртқы ынталандыруларды пайдалану;

      2) визуалды, аудиалды және тактильді айқындылықты пайдалана отырып, анализаторларды барынша қосу;

      3) саусақтардың нәзік қимылдарының манипулятивті әрекеттерін сөзбен байланыстыруын дамыту;

      4) оқушылардың еліктеу қабілеттеріне және көрнекі-әрекеттік ойлаудың сақталған мүмкіндіктеріне сүйене отырып логопедиялық ырғақ элементтерін кеңінен қолдану;

      5) танымдық қажеттіліктерді қоздыру үшін негізгі эмоцияларды өзектендіру;

      6) материалды қарапайым элементтерге нақтылап бөлу: оқыту әр элемент бойынша жүргізіледі, содан кейін ғана олар тұтастай біріктіріледі, ал білім алушылар жалпылауға үйренеді;

      7) логопедиялық материалдың жиі қайталануы, оны жаңа жағдайда қолдану;

      8) оқушының сәл де болса оқу жетістіктерін міндетті түрде ескеру және эмоционалды бағалау;

      9) білім беру ортасының ерекше кеңістіктік, уақыттық және семантикалық ұйымдастырумен оқытуды сапалы жекешелендіру: мысалы, ақыл ой бұзылыстарымен ұштастыра отырып, аутисттік спектрі бар зияты зақымдалған білім алушылар топтық сабақтарға дейін, ең алдымен кезеңділікпен қоршаған орта құбылыстарының өзара байланыстылығын түсінуге мүмкіндік беретін, білім беру кеңістігі мен уақытты құруда жеке дайындыққа мұқтаж,

      10) білім беру кеңістігінің шекарасын белгілеу өз кезегінде білім беру кеңістігін максималды кеңейту мен қажеттілікті ескеруді көздей отырып, білім беру ұйымынан тыс жерде әлеуметтік қарым-қатынасқа түсу дағдыларын қалыптастыру: дүкендерде, кафе, емхана, қоғамдық көліктерде.

      15. Түзету-логопедиялық жұмыс нәтижелілігін қамтамасыз ету үшін мұғалім-логопед арнайы әдіс-тәсілдерді қолданады:

      а) тәжірибелік (жаттығулар: еліктеу-орындау, жаттықтыру, түзеу, шығармашылық; ойындар: дидактикалық, сюжетті-рөлді, іскерлік; заттық моделдеу);

      б) көрнекілік (графикалық, символдық, иллюстрациялық, шынайы);

      в) өзінің тілегін, білімін, әрекеттерін сұрақ-жауапты үлгілерді меңгеру үшін, лексикалық материалды бірлесіп, ілесіп қайталау тәсілі арқылы, сөздік (сөз, логопедтің әңгімесі, әңгіме, сөйлеу тілін талдау), жаттанды фразаны қайталау.

      16. ҚР БҒМ 22.01.2016 жылғы №70 бұйрығына сәйкес, білім алушылардың ынтасын арттыру, өмірлік және оқу дағдыларын неғұрлым сапалы қалыптастыру мақсатында, логопедиялық сабақтарда әртүрлі көрнекілікті пайдалана отырып, анализаторларды барынша қосу үшін дидактикалық дамытушы ортаны орынды реттеу жағдайында оқытудың техникалық құралдары қолданылады:

      1) логопедиялық сабақтардың бөліктері немесе тұтас сабақтар "Интербелсенді дыбыстық тақта (дыбысты машықтандыру, логиканы дамыту, ойцн терапиясы мен дыбыстың сапасы, күші, бағытын ажырату)", "Акустикалық тактилді тақта" қолдану арқылы, сенсорлы бөлмеде өткізіледі.

      2) мультимедиялық интербелсенді дамытушы бағдарламалық-әдістемелік кешеннің үшөлшемді аксессуарлары мен карточкалары бар электронды ресурс, интербелсенді тақтатәжірибелік тілді дамыту жұмысында кеңінен пайдаланылады;

      3) Түзетуде сергіту сәттерінде, әсіреседизартрия мен ринофониясы бар балалармен жұмыста "Логопедиялық жаттықтырғыш" дыбыстық белгіні көрнекілікпен сәйкестендіруде өзіндік сөйлеу тілін бақылауда кеңінен қолданылады;

      4) "Тілдік қатынасты меңгеру және дамытуға арналған тілдік жаттықтырғыш" құралын мұғалім-логопед фразалық сөйлеу тілін меңгермеген білім алушылармен жұмыста қолданады.

      17. Оқушылардың психофизикалық, неврологиялық ерекшеліктерін ескеріп, сөйлеу қабілетінің полиморфты және тереңдігі аясында олардың жұмыс қабілеттілігінің төмендеуін ескере отырып, логопед-мұғалім мультимедиялық, электронды құрылғыларды санитарлық нормалар мен ережелерге қатаң сәйкес, шектеулі және қатаң мөлшерде қолданады, алайда, дәстүрлі (нақты) дидактикалық ресурстарды кеңінен қолданады:

      1) жануарларды, ертегі кейіпкерлерін, тұрмыстық заттарды бейнелейтін ойыншықтар;

      2) жазықтық және үлестірме материал (карточкалар, суреттер, пазлдар);

      3) қуыршақ – сахналау және ойын-драматизациялар және ұлттық ойындар үшін ұлттық костюмдер, декорациялар мен аксессуарлар;

      4) оқушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес келетін әдебиеттер, оның ішінде суреттері, әңгімелері, өлеңдері бар кітаптар; халық және авторлық ертегілер.

      18. Бағдарлама бірқатар шарттарды орындау кезінде жалпы білім берудің негізін қалайды:

      1) сабақтарда пәндер бойынша өтпелі тақырыптық жоспарлауға сәйкес дидактикалық материал пайдаланылады;

      2) жалпы білім беретін пәндер бойынша мұғалім-логопедтің басшылығымен сабақтар мен сабақтарға өзара қатысу үдерісінде және қорытындылары бойынша білім алушылардың әрқайсысының сөйлеу дамуының жай-күйі, әлеуетті мүмкіндіктері мен болжамы туралы кәсіби білімнің толық бейнесін қалыптастырады;

      3) "Айналадағы әлем", "Музыка және ырғақ", "Қол еңбегі" "Бейнелеу өнері", "Сенсорлық даму", "Сөйлеу және коммуникацияны дамыту", "Заттық -тәжірибелік әрекет" оқу пәндерімен пәнаралық өзара байланыс орнатылады, оларды зерделеу кезінде логопедиялық сабақтарда қалыптастырылатын коммуникативтік және басқа да сөйлеу дағдылары бекітіледі және дамиды.

      19. Зияты орташа түрде зақымдалған балаларда академиялық тілдік білімді қалыптастыруға бағытталған логопедиялық сабақтың дәстүрлі өткізілуінің тиімділігі төмен, сол себепті тіл дамуының кемшіліктерін түзету процесі мазмұнды және/немесе ұйымдық нысандарды қатаң реттеуді көздемейді.

      20. Сабақ барысында логопед әр оқушыда осындай қажеттілік туындаған сәтте – жеке жұмысты орындауға жағдай жасау үшін, жеке қарқынмен, мұғалімнің жеке көмегін алу үшін қызмет түрінің өзгеруін қамтамасыз етеді.

      21. Білім алушыларға сабақ барысында логопедиялық кабинеттің кеңістігінде еркін қозғалуға мүмкіндік беріледі.

      22. Орташа ақыл ойы кемістігі бар білім алушылардың тіл дамуының кемшіліктерін түзету бойынша оқу іс-әрекетінің барлық нысандары мен түрлері өздерінің белсенділігін, бастамашылығы мен дербестігін қалыптастыруға бағытталған.

      23. Орташа ақыл ойы кемістігі бар білім алушылардың жетістіктерін бағалау сипаттамалық квалиметриялық құралдарды пайдалана отырып жүргізіледі: жеке сөйлеу картасында міндетті түрде сөйлеу дағдысын меңгерудің дербестік дәрежесі (дербес, үлгі бойынша, еліктеу бойынша, педагогпен бірлескен іс-қимылдардың көмегімен) және үлгі бойынша іс-әрекеттерді орындау кезінде көрсетілетін педагогикалық көмек түрі көрсетіледі (ұйымдастырушы, бағыттаушы, эмоционалды).

      24. Бағдарламада оқушылардың тіл дамуының кемшіліктерін түзету бойынша жеке бағдарламаларының мазмұнын анықтауға бағыттаушы негіз болатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған. Мектептің педагогикалық кеңесі оқушылардың аймақтық ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, тақырыптар мен өтпелі тақырыптар тізбегіне өзгерістер енгізе алады.

      25. Тіл дамуының кемшіліктерін түзетудің жеке бағдарламасы логопед-мұғалім белгіленген тәртіппен жүргізетін логопедиялық диагностика негізінде жасалады.

3-тарау. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің мазмұны

      26. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәні бойынша 1-4 сыныптарда оқу жүктемесі:

      1) 1-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 132 сағатты құрайды;

      2) 2-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты құрайды;

      3) 3-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты құрайды;

      4) 4-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында 136 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №8170 болып тіркелген).

      27. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің Бағдарлама мазмұны 4 бөлімді қамтиды:

      1) "Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі";

      2) "Қатынас";

      3) "Тілдің дыбысталуы";

      4) "Оқылым мен жазылым".

      28. "Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) сенсорлы тәжірибе;

      2) моторика және кеңістіктік туралы түсініктері.

      29. "Қатынас" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) вербалды қатынас;

      2) бейвербалды қатынас.

      30. "Тілдің дыбысталуы" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) дыбысталған тілді түсіну;

      2) айтылым.

      31. "Оқылым мен жазылым" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) балама оқу;

      2) графика және жазу.

      32. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 1 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) сөйлеу тілінің психомоторлық негізі. Қоршаған орта дыбыстарын тыңдау, есту зейінін көрсету, қимылдармен және ым ишарамен негізгі өмірлік функцияларды көрсету (тыныс алу, қарау, тыңдау, иіскеу, сөйлеу, тамақтану). Белгілі бір және дерексіз кескіндердегі (пиктограммалардағы) таныс заттардың визуалды бейнелерін тану – тұтастай алғанда, бөлшектері бойынша, оларға тән дыбыстары бойынша. Музыка тыңдау кезінде қарама-қарсы эмоцияларды білдіретін дене және бет қимылдарын тану;

      2) қатынас. Таныс қарым-қатынас жағдайында ересектермен және құрдастарымен қол жетімді байланыс құралдары арқылы қатынасқа түсу (баламаларын қоса). Ересектермен және құрдастарымен қарым-қатынас жасауға қызығушылық таныту. Мұғалімді, балаларды және ертегі кейіпкерлерін қарсы алу үшін қолды пайдалану. Ересек адамның сөйлеуіне қызығушылық және мәтінді оқу процесінде оның дауысына назар аудару. Қаратпа сөйлеуге оңды жауап беру (мимика-ым-ишара және вербалды құралдар);

      3) тілдің дыбысталуы. Нұсқау бойынша бірінші тақырыптық концентр шеңберіндегі екі - үш заттың және/немесе суреттердің арасынан бір затты табу – "Мен баламын: менің денем. Менің сезімдерім мен қажеттіліктерім". Нұсқауларды түсіну, бірлескен іс-қимыл деңгейінде тыныс алу-дауыстық және артикуляциялық жаттығуларды орындау. Тақырыптың сурет, пиктограмма және сөзбен байланысы. Есту арқылы тану, берілген дыбыстың айтылуы (А, Т, Ә, О, Ө, У, И, М). Айтылым кемшіліктерін жою, сөйлеу кезіндегі тыныс алуын, дауыс, артикуляциялық қозғалыстардың кинетикалық және кинестетикалық негізін дамыту, дикциялық жаттығулар және дыбыстарды мүмкіндігінше қол жетімді жеке айқындық деңгейінде айту;

      4) оқылым және жазылым. Есту зейіні мен естіун шоғырландыруын дамыту. Ересектерге иллюстрациялары бар шағын мәтіндерді оқуға деген қызығушылықты қалыптастыру, үстел үсті ойынын таңдауға оң көзқарасты білдіру. Қылқаламмен, саусақпен, алақанмен бояу, әртүрлі жазу элементтерін таңдау және пайдалану. Көрсету және үлгі бойынша қарапайым тапсырмаларды орындау, бірінші концентр тақырыбы бойынша пиктограммаларды тану және ажырату (ұсынылған екі суреттің бірі)-"Мен баламын".

      33. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 2 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) сөйлеу тілінің психомоторлық негізі. Затқа назар аударып, көз үзбей қарау, белгілі және дерексіз кескіндердегі (пиктограммалардағы) таныс заттардың визуалды бейнелерін тану. Өзінің дене бөліктерін өзінде және пиктограммада көрсету, әртүрлі пішінде ұсынылған ұқсас немесе берілген заттарды және олардың бейнелерін тану сәтін көрсету;

      2) қатынас. Өзінің қажеттіліктері мен тілектерің қол жетімді құралдармен білдіру, қуаныш, қайғы, таңданудың бет-әлпеті арқылы көргендеріне деген көзқарасын көрсету. Ойын жағдайында қатынастық белсенділіктің көрінісі, өзара әрекеттесудің қол жетімді тәсілдері аясында "серіктестің" әлеуметтік рөлін түсіну. Қатынастық мақсаттар үшін қарапайым белгілерді пайдалану. Ынталандырушы интонацияны түсіну. Кеңістікке қатысты сөздердің мағынасын түсіну және орындау. Сөзбен сүйемелдеу арқылы саусақ ойындары процесінде ересек адамның іс-әрекетіне еліктеу бойынша ойын әрекеттерін орындау, сөзбен біргелестіріп, ойыншықпен тақырыптық-ойын және бейнелеу әрекеттерін орындау;

      3) тілдің дыбысталуы. Тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын қабылдау және түсіну, ересек адамның сөйлеген сөзіне оң жауап беру (ым-ишара және вербалды құралдар). Айтылым кемшіліктерін түзету, сөйлеу кезінде тыныс алуын, дауыс, артикуляциялық қозғалыстардың кинетикалық және кинестетикалық негізін дамыту, дикциялық жаттығулар және дыбыстарды мүмкіндігінше қол жетімді жеке айқындық деңгейінде еліктеу арқылы айту. Бірінші-екінші типтегі буындық құрылымы бар сөздерді қайталау, әртүрлі заттарды атау, олардың суреттері және осы заттарды негізгі белгілері бойынша сипаттау;

      4) оқылым және жазылым. Оқу тәжірибесінде қолжетімді біліктерді игеру, әліпбиді жаттау (А, Т, У, П, Н), графикалық ұқсастығы бар (А және М) әріптердің жұптарын ажырату. Нақты жағдайда нұсқау бойынша, жазатын затпен бағытталған әрекеттер орындап жаттығу. Қарапайым графо-моторлы біліктерді қалыптастыру, бірінші және екінші концентр тақырыптары бойынша пиктограммаларды (ұсынылған үш-төртеуінен біреуін) тану және ажырату-"Мен баламын", "Бала және жақын орта".

      34. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 3 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) сөйлеу тілінің психомоторлық негізі. Дыбыстық ынталандыру заттарды күші, сапасы және бағыты бойынша ажырату. Ұқсас заттарды сипап сезіп, ажыратып және атауын атау, еліктеуіш ойындар: қозғалыста қуыршақтардың, жануарлардың, құстардың бейнелерін көрсету. Дабыл, қарапайым дыбыстық-сөздік сүйемелдеуімен барабан соққыларына арналған жолдар мен кілемшелермен ырғақты жүру;

      2) қатынас. Логикалық негіздеме жасауға тырысып, күнделікті жағдайларда және жеке тәжірибеде жалпы қабылданған бейвербалды қарым - қатынас құралдарын игеру - адамға қажетті киім мен аяқ киімді сыртқы келбеті бойынша, көңіл - күйі бойынша, дәлелмен таңдау (үлкен ағай-үлкен етік, көңілді Шалқар-қызыл жейде), өнімді орнату, қолдау және байланыстың аяқталуы. Қатынастың баламалы құралдарымен танысу. Ертегі кейіпкерінің ойын жағдайына эмоционалды оң реакцияны көрсету. Ересек адамның қимылдары мен кейіпкерлердің іс-әрекеттерін бақылау және түсіну, ертегі кейіпкерлерінеойын әрекетіне жауап беру (ым-ишара құралдары мен әрекеттері). "Отбасы", "Көлікте", "Дәрігерде", "Көшеде" және т. б. сюжеттермен өзін ойын рөлінде атай отырып, қарапайым рөлдік диалогты орындау;

      3) тілдің дыбысталуы. Айтылымның жеке кемшіліктерін жою, сөйлеу кезіндегі тыныс алуын, дауысын, артикуляциялық қимылдардың кинетикалық және кинестетикалық негізерін дамыту. Аса қолжетімді анықтық деңгейде үлгі және еліктеу бойынша дыбытарды айту және дикциялық жаттығуларды орындау. Буындық құрылымдардың бірінші-екінші типтеріне жататын сөздердібір буыннан екіншіге біртіндеп ауысу арқылы, қайталау. Сын есім, зат есім және жиі қолданатын етістіктермен сөздік қорын молайту. Өз атынан үлгі бойынша екі сөзден құралған сөлемдерді моделдеу және құру;

      4) оқылым және жазылым. Иллюстрация мен оның элементтерінің ересек адам оқыған таныс мәтінмен байланыстыру. Қолжетімді вербалды, бейвербалды құралдарды (сөзбен, дыбыспен, қимылмен, іс-қимылмен), баламалы құралдарды (графикалық, баспа, электрондық құрылғы бейнелері) пайдалана отырып, ойын әрекеттерінің ережелерін, тәртібін есте сақтау. Бірінші, екінші және үшінші концентр тақырыбына арналған пиктограммаларды тану, ажырату (ұсынылған төрт-бес суреттің бір-екеуі)- "Мен баламын", "Бала және оны қоршаған жақын орта", "Бала және үлкен әлем". Бастырып сызу, штрихтау және сурет салу, бетті қара, түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламдармен сызу, АТ, АТАТ, ААТТААТТ, ААТААТ сызбасы бойынша шаршы, шеңбер, жолақшада кезектесіп, дайын элементтерден өрнектер жасау.

      35. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 4 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) сөйлеу тілінің психомоторлық негізі. Марш ырғағымен музыкалық бөлімнің ырғақты негізін қайталау. Кеңістіктік және уақыттық түсініктерін анықтау, бір уақытта ұсынылған екі-үш элементтен тұратын қатарды қайталау. Үлгі бойынша үш массаж элементтерін қолданып, өз қолының саусақтарына массаж жасау. "Көз- қол" атты тепе тендікті дамытуға арналған жаттығу, тізбектерді құру;

      2) қатынас. Ертегі кейіпкерінің атынан ересек адамның сөйлеген сөзіне және заттық-ойын әрекеттеріне оң жауап (ым-ишара және ауызша құралдарарқылы). Көрсету қимыл мен сөйлеу тілін қолдана отырып, өзінің фотосуретін (немесе жалпы фотосуреттен) басқалардан табу. Қысқа ертегілерді тыңдау, ертегі кейіпкерлерін таңдау, қол жетімді вербалды және бейвербалды құралдарды (көзқараспен, ым-ишарамен, қимылмен, іс-әрекетпен) қолдана отырып, сюжеттік ойыншықты ойнауға қызығушылық таныту, бөлімнің мазмұны әр оқушының әр түрлі өзара әрекеттесу жағдайларындағы жеке мүмкіндіктерін ескере отырып талданады. Оқу әрекеттеріне арналған бір-екі сатылы нұсқауларды дәл орындау: тыңдауы, өлеңдер мен ертегілердің мәтінінен суреттер мен пиктограммаларды табуы. Өзгелердің назарын өзіне, сыртқы келбетіне және іс-әрекеттеріне, репликалар арқылы тартуы, бағалауды күтуі;

      3) тілдің дыбысталуы. Сөйлеу тілін немесе пиктограммаларды қолдана отырып, ойыншықтар, сүйікті заттар, оқушылар үшін қызықты жағдайлар мен оқиғалар туралы қысқаша сипаттама әңгімелер құрастыру. Таныс балалар мен ересектердің есімдерін білдіретін сөздерді тану және айту (5-6 есім). Бірінші - бесінші типтегі буындық құрылымы бар сөздерді бір буыннан екіншісіне, дауыссыз дыбыстар қатар келген сөздерде бір дауыссыз дыбыстан екіншісіне өтіп, қайталау. Суреттер, бақылаулар, көрген, бастан кешкен және естіген/оқығаны туралы әңгімелер. Монологтік және диалогтік формаларда "мәлімдеме" құру, сөйлеу тілінің дыбысталуының негізгі ережелерін сақтауы (ырғақ, екпін, қарқын, темп, әуезділік, интонация, кідіру), кім? не? сұрақтары бойынша сөйлемді аяқтау білігі. Осы сұрақтың сөздеріне сүйене отырып, қойылған сұраққа жауаптар, моделдер мен үлгілер бойынша екі-үш сөз тіркестерін дербес құру;

      4) оқылым және жазылым. Ойын ережелерін білім алушыға әр түрлі қол жетімді тәсілдер арқылы жеткізу (бірлескен іс-әрекеттер, көрсету және еліктеу, өз бетінше әрекет етуі). Қарапайым графикалық тапсырмаларды түрлі-түсті қарындаштармен орындау, үлкен қағаз парақтарына фломастерлермен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және қисық сызықтарды, бұрышты нысандарды салу. Тіректер бойынша А, О, Т әріптерінің "хаты": трафареттер (биіктігі 10 см), нүктелер, сызықша іздері - дербес немесе мұғалімнің көмегімен.

      36.Бағдарламаның мазмұнын оқу жылдары (сыныптар) бойынша бөлу шамамен болады. Логопед оқу мақсаттарының көлемі мен күрделілігін, сондай-ақ әрбір білім алушының қабілеттері мен мүмкіндіктерін, нақты жетістіктерін ескере отырып, дағдыларды қалыптастыру үшін қажетті уақытты жекебелгілеуге құқылы.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      37. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқу мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 1.1.2.1 кодында "1" - сыныбы, "1.2" - бөлім және бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны

      38. Бөлімдер мен сыныптар бойынша оқу мақсаттарының жүйесі:

      1) "Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

1.1. Сенсорлы тәжірибе.

1.1.1.1 жақында қозғалып келе жатқан затты көзімен бақылау (жазықтықта, тігінен, дөңгелек бойына, алға/артқа) 1 минут ішінде

2.1.1.1 1 минут бойы баланың алдында (баланың оң жағында, сол жағында) жоғары, төмен және көз деңгейінде орналасқан қозғалмайтын затқа көзді тоқтату

3.1.1.1 белгілі бір түсті, бейнені және толық емес, шатасқан суреттегі таныс заттарды 10-15 секундта тану

4.1.1.1 заттық суреттердегі, сюжеттік суреттердегі, Равен матрицасындағы, қарапайым пазл-композициялардағы бөлшек пен бүтінді сәйкестендіру

1.1.1.2 адамның бетіне, фотосуретке 30 секундқа қарау

2.1.1.2 мұғаліммен бірге дене бөліктерін фотосуретте және өзіңізде көрсету

3.1.1.2 қозғалатын қашықтағы нысанды көзбен қадағалау

4.1.1.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстардың күшін ажырату: табиғат дыбыстары мен дауыстарына еліктепқатты және ақырын дыбыстау

1.1.1.3 суреттерден ойыншықтарды табу (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушының көзінше ересек адам салған сурет, екі-төрт бөліктен тұратын сурет)

2.1.1.3 дене бөліктері бейнеленген пиктограммаларды іріктеп, дене бөліктерін өзінде, қуыршақта көрсету, суретте, пиктограммада бөліктерді атауға тырысу

3.1.1.3 нысандардың түстері (қызыл, көк, сары, жасыл, қара, қоңыр) түсі бойынша тану (ажырату) заттар мен суреттерді, қарындашты таңдау

4.1.1.3 стандарттарды қолдана отырып, шөпке, аспанға, күнге, суға, қарға тән түсті бөлектеу), нысанды түс, түс (жануарларды) белгісі бойынша тану

1.1.1.4 таныс ойыншықты жеке бөлшектері, оған тән дыбыстары бойынша (дыбыстық ойыншықтар), сипап сезу арқылытану

2.1.1.4 көлемі, құрылымы жағынан ұқсас таныс заттарды сипап сезу арқылы тану, дыбыспен, ым-ишарамен, қозғалыспен тану, көрсету

3.1.1.4 ағаш, металл, пластмасса, желіммен, әртүрлі температурадағы сумен жанасудаәр түрлі реакция білдіру, температурадағы су

4.1.1.4 заттарды жалпы белгісі бойынша стереогноз процесінде топтастыру: "Кедір-бұдыр (тегіс) затты көрсет, ата")

1.1.1.5 құлақ (иық, бел) тұсында тұрған дыбыстың қозғалмайтын көзін табу

2.1.1.5 табиғат дыбыстарын (жаңбыр, құстар мен аңдардың дауысы) және музыкалық аспаптардың дыбысын (ысқырық, барабан, ысқырық) тану

3.1.1.5 дыбыстың қозғалмайтын алыста тұрған көзін нысанмен сәйкестендіріп, табу және дыбысталуы бірдейлерді табу

4.1.1.5 бөліктің ырғақты негізін марш ырғағымен сәкестендіріп, қайталау

1.2. Моторика және кеңістік туралы түсініктері.

1.1.2.1 педагогпен бірлесіп, статикалық және динамикалық тепе тендікке арналған саусақ жаттығуларын орындау

2.1.2.1 педагогпен бірлесіп, өзінің қол саусақтарына массаж жасау (үлгі бойынша 3 тәсілден тұратын массаж)

3.1.2.1 оң және сол қолдарының саусақтарын кезекпен, ырғақпен жақындатып, қосып, айқастыруды қайталау

4.1.2.1 үлгі бойынша, үш массаж тәсілін қолданып, массаж құралымен, өзінің қол саусақтарына массаж жасау

1.1.2.2 педагогпен бірге, еліктеу бойынша жұдырықтарды жұму, ашу

2.1.2.2 жұдырықтарды ырғақты түрде жұму, ашу, заттарды әртүрлі ұстау әрекетін жасай отырып, ұсақ заттарды сұрыптау

3.1.2.2 жылы су құйылған ыдысқа қолын салып, жылыту, түгі бар орамалмен сүртіп, құрғату

4.1.2.2 құрастырғыш және құру-шашу, ойыншықтармен ойнау: педагогпен бірге немесе еліктеу бойынша

1.1.2.3 кабинет кеңістігінде бағдарлау, алдыға, артқа бағыттарын көрсету

2.1.2.3 кеңістігінде бағдарлау, алдыға, жоғары төмен, алдыға артқа бағыттарын көрсету

3.1.2.3 имитация-ойындарын ойнау: қуыршақ, жануарлардың қимылдарын келтіру

4.1.2.3 педагог атаған бағыт бойынша қозғалу: алдыға артқа, жоғары, төмен

1.1.2.4 педагог берген бағыт және қолдан ұстау бойынша сенсорлы жолдармен қозғалу

2.1.2.4 педагогтің әрекеттеріне еліктеу және үлгі бойынша қимылдың бағытын көрсету

3.1.2.4 беттің/бастың бөліктерін көрсету және нұсқау бойынша атау: көздер, мұрын, ауыз, құлақтар, шаш

4.1.2.4 ірі және ұсақ қимылдардан тұратын қарама қарсы әрекеттерді дамыту үшін "керісінше" ойынын ойнау-

1.1.2.5 берілген бағытта ойыншықпен (сылдырмақ, таяқшасы бар лента), сенсорлы және ойын жолдарымен жүру

2.1.2.5 аудио- қимыл жаттығуларды орындау "Тында және биле..." (тақпақтың мәтініне сәйкес)

3.1.2.5 жолдармен, кілемшемен жүру "Топ-топ", барабанның соққысына сәйкес "топ-топ" деп аяқпен топылдатып жүру

4.1.2.5 екі жалпы қимылдар қатарын, екі элементтен тұратын қозғалысты екі қолмен, бір ұсынғаннан қайталау

      2) "Қатынас" бөлімі:

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

2.1. Бейвербалды қатынас.

1.2.1.1 ойыншықтарды қолданып, қатынастың бейвербалды құралдарын қолданып, арнайы ұйымдастырылған ойын жағдайында өз нәтижелеріне қол жеткізгеніне қуанышын білдіру

2.2.1.1 негізгі эмоцияларды білдіретін эәне олардың негізгі белгілерін бейнелейтін суреттермен ойнау (көздің қимылдарын сәйкес ерін мен қастың қимылдарымен сәйкестендіру)

3.2.1.1 айна алдында бет әлпеті бойынша тану эмоционалды жағдайларды атай білу: күледі, жылайды, мимикалық қимылдарды адекватты пантомимикамен толықтыру

4.2.1.1 досы, педагогі, өзіндегі киімдерді, заттарды қарап, көрсету атау- айнаға қарап, суреттен, пиктограмма, фото, видео бойынша

1.2.1.2 ым-ишара, патомимикамен көрсету: "Мен: көремін, естимін, тыныс аламын, иіскеймін, айтамын, тамақтанамын", "Қолдарым – мен бәрін жасай аламын", "Аяқтар — мен жүремін", "Мен көңілдімін, күлемін, жылаймын", "Мен ойнаймын, менің ойыншықтарым"

2.2.1.2 сөйлеу тілінің анықтылығын есту, сұраулы ояту интонациясына сәйкес мимикалық реакцияларды түсіну

3.2.1.2 өзін айнадан көру, өзін, өзінің бейнесін айнадан көрсету, суланған қылқалам, саусақпен өзінің айнадағы бейнесін сызу

4.2.1.2 айнаға қарау, өзінің сыртқы бейнесін бағалау, өз киімінің, шаш үлгісінің кемшіліктерін түзеу, бой түзеу

1.2.1.3 музыка тындау кезінде эмоциялардың ым-мшара қимылдарын "оқу"

2.2.1.3 педагог бетінің қимылдарына еліктеу (айна алдында немесе онсыз) және оның қимылдарын еліктеу (аяйды, құшақтайды, басынан сипайды; қуанады-қол шапалақтайды)

3.2.1.3 педагог ұсынған бейнеге сәйкес берілген үш ойыншықтан біреуйн тандайды

4.2.1.3 ым-ишара ойындарын ойнайды, педагогтің соңынан, фрагмент, ойыншық немесе суретті көрсету бойынша қоян, аю, түлкінің қимылдарын қайталайды

2.2. Вербалды қатынас.

1.2.2.1 бір әрекеттік нұсқауды түсіну (Ал! Отыр! Бер!)

2.2.2.1 айтылған бір әрекеттік кеңістікке қатысты сөздермен нұсқауды түсіну және орындау

3.2.2.1 жеке гигиена, оған қажетті заттар туралы тақпақтарды қатынастың вербалды және бейвербалды құралдарды қолдану арқылы айту

4.2.2.1 ойын рөлінде өзін атауы қажет рөлдік диалог құру ("Ана мен бала", "Отбасы" ойындары)

1.2.2.2 аты мен фамилиясына аудио және сөйлеу реакцияларын білдіру

2.2.2.2 өзін атау және арнайы жасалған жағдайда, атын естігенде жауап беру

3.2.2.2 жеке гигиена заттарын және ойын-драматизацияға арналған заттарды тақпақ сөздеріне қарай іріктеу

4.2.2.2 педагогтің көмегімен үйдегі тұрмыс, табиғат, көшедегі ("Дәрігерде", "Көшеден жүргінші жолымен өтеміз") қарапайым сюжеттерді моделдеу

1.2.2.3 қоршағандармен әртүрлі жағдайларда тұрмыста, мерекелерде қарапайым сөз арқылы қатынасқа дайындығын көрсету ("Иә ма жоқ па?")

2.2.2.3 сөз арқылы рөлдік ойындарға екі сөзден құралған сөйлемдерді қолданып, жұптасып қатысу

3.2.2.3 рөлдік ойында өзін атап, қарапайым рөлдік диалог орнату ("Отбасы", "Автобуста", "Дәрігер", "Көше"

4.2.2.3 оқу әрекеттерін орындауға қатысты бір-екі сатылы нұсқауларды мұқият тындап, орындау: тындау, тақпақтар мен ертегі мәтіндері бойынша пиктограммалар мен суреттерді табу

1.2.2.4 мультимедия құралдары көмегімен жазылған сөздерді (тақпақтар, ертегілер) қызығуын көрсетіп тындауын

2.2.2.4 отбасы мүшелерінің бір біріне сүйіспеншілікпен қарап, қатынасын білдіретін рөлдік ойындарды ым-ишара, сөздер арқылы білдіріп, ойнау

3.2.2.4 киімдер үлгілерін қолданып, сюжеті бірнеше әрекеттен тұратын ойындарды топпен 2-3 адам болып ойнау: "Мен жүргізушімін", "Мен-дәрігермін", "Мен аспазбын"

4.2.2.4 репликалардың көмегімен басқалардың назарын өзіне, сыртқы келбетіне және олардың бағалауын күте отырып, өз іс-әрекеттеріне аудара білу

      3) "Тілдің дыбысталуы" бөлімі:

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1сынып

2 сынып

2 сынып

4 сынып

3.1. Тілдің дыбысталуы.

1.3.1.1 ойындарға арналған заттарды қолдану мүмкіндіктерін ұсыну: қуыршақтармен, диванда, орындықтарда, үстелде жұмсақ пішінді ойыншықтармен ойнау

2.3.1.1 вербалды және бейвербалды қатынас құралдарын қолданып, мұғалімнің ауызша өтініші бойынша заттарды және олардың суреттерін көрсету, атау

3.3.1.1 таныс ойыншықтарды және олармен байланысты әрекеттерді мұғалімнің қысқаша ауызша және ым-ишара сипаттамасы бойынша тану

4.3.1.1 педагогтің қысқаша ауызша сипаттамасы бойынша таныс заттарды, табиғат пен тұрмыс нысандарын бір немесе екі тән белгілер бойынша тану және көрсету

1.3.1.2 "Мен-баламын" ("Менің денем және Мен", "Менің сезімдерім мен қажеттіліктерім") тақырыптық шеңбердегі заттар мен суреттерді үш заттың ішінен нұсқаулыққа сәйкес тауып, оларды көрсету, атау

2.3.1.2 үш зат пен суреттің арасынан "Бала әлемі" тақырыбы (менің ойыншықтарым, үйім, Отбасым, мектебім және достарым) ішіндегі заттарды табу: қуыршақ, доп, аю, текшелер, барабан, машина, шелек, көрсету және атау

3.3.1.2 өмірдегі және суреттердегі негізгі эмоционалды күйлердің атауларын түсіну және ажырату: күлу, жылау, қуану, мұңаю

4.3.1.2 тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын затпен, суретпен, пиктограмманың мазмұнымен сәйкестендіріп, түсіну және тану

3.2. Айтылым.

1.3.2.1 өзінің тыныс алу, дауыс шығару және артикуляция мүшелерін табу және көрсету, дауыс перделерінің дірілін сезіну

2.3.2.1 айна алдында ерін мен тілге арналған жаттығуларды орындау: күлу-түтікше, тілді көрсету-тілді жасыру (үлгі бойынша) еліктеу бойынша.

3.3.2.1 "Бақа" қимылдарын сөздік нұсқау бойынша - тілін шығарып, көзін бақырайтып, "Қоян" - қорқақтығын көрсету, орнында секіру, "Кеме" - тілді жоғарғы және төменгі тістер арасына қысып тұрып уілдеу

4.3.2.1 дыбыстарды айту кезінде олардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде және еріннің орнын бейнелейтін суреттерге, заттық сурет-таңбаларға сүйене отырып, [произношение заданного звука (а, ә, о, ө, у, и)] дыбыстарын ажырату, ырғақты және анық айту.

1.3.2.2 бірлескен іс-қимыл деңгейінде тыныс алу-дауыстық және артикуляциялық жаттығуларды орындау

2.3.2.2 аузы ашылатын, тілі қимылдайтын, Бибабо қуыршағының (логопед қимылдатып тұрған) қимылдарын "оқу", аузын ашып, тілін қозғалтып, қимылдарды қайталау

3.3.2.2 (а, ә, о, ө, у, и)] дыбыстарын оңаша күйде дұрыс айту (қыз ән айтады: а-а, қасқыр айқайлайды: оо-оо-оо); дыбысқа еліктеу материалы негізінде ерте және орта онтогенездегі дауыссыз дыбыстардың артикуляциясын жасау

4.3.2.2 қысқа және үнсіз тыныс алу (иығын көтермей), тыныш және біркелкі дем шығару (ұртқа үрлемей)

1.3.2.3 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарын жеке дұрыс айту {қыз ән айтады: а-а-а, Қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбысқа еліктеу, тақпақтар материалында

2.3.2.3 а, ә, у, о, ө, м н, х дыбыстарымен дауыссыздан дауыстыға, бір буыннан екіншісіне біртіндеп ауысып, сөздің буындық құрылымын сақтап, буындарды еліктеу арқылы және логопедпен бірге ДДс, ДДс, Дс+Дс моделдерін қайталап және еліктеп (ат, от, ма, та, ах, өт, мама, на) айту

3.3.2.3 дыбыстарды анық айту: а, ә, у, о, ө, м, н дыбыстарын анық айту, буын мен сөздегі кез-келген орында Д-Дс (ат, ата, та-та-та), ДсД+ДсД+ДсД

4.3.2.3 сөздің буындық құрылымын бір буыннан екінші буынға, бір дауыссыздан екінші буынға біртіндеп модел бойынша қайталау: ДсД+ДДс

1.3.2.4 ерте және орта онтогенез дауыссыздарын тік буындарды айту: қа-қа-қа, та-та-та

2.3.2.4 атау септігінде меңгерген зат есімдерден, есімдіктерден модел бойынша сұрақ-жауаптар құру (Бұл не?) және жауап беру (Міне қуыршақ.)

3.3.2.4 қойылған дыбыстарды буындарда, сөздерде анық айту (жеке көрсеткіштері бойынша), педагогпен бірге қысқа тақпақтарды айту

4.3.2.4 екі-үш бөліктен құралған буындар тізбегін ырғақты, екпінді ауыстыра отырып, қайталау

1.3.2.5 дауысты, тірек дауыссыз дыбыстардың орнын ауыстырып, буындар серияларын құрып, айту (қойылған дыбыстардың бәрін дұрыс айту)

2.3.2.5 заттық сурет-белгілерге сүйеніп, [а, ә, у, о, ө] дауысты дыбыстарды артикуляциясын көрсетіп, дауыссыз айтуда ажырату (еріндердің қалпы салынған сурет бойынша)

3.3.2.5 екі сөзден құралған сөйлемдерді хабарлама түрінде құрып, педагогтің эмоционалды ынталандыруы негізінде өз атынан айту ("Мен..", "Біз..."), екінші жақта ("Сен...", "Сендер..."), үшінші жақта ("Ол...", "Олар..."), графикалық сызбаларды қолданып

4.3.2.5 жеке гигиена, гигиеналық құралдар туралы екі-төрт жол тақпақтарын айту (вербалды және бейвербалды құралдарды қолдану арқылы)

1.3.2.6 ынталандыруға жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен (есімдерімен) атау, фразаны қарым-қатынастың бейвербалды құралдарымен толықтыру (мимика, қимыл)

2.3.2.6 дыбыстап сөйлеуді тыңдау, тыныш және қатты, баяу және жылдам сөйлеуді ажырату

3.3.2.6 мазмұны мен суреттер сериясын алдын-ала талқылауға негізделген шағын мәтіндерді айтып беру (оқушылардың жеке мүмкіндіктеріне сүйене отырып)

4.3.2.6 логопедпен бірге сурет жоспарын, пиктограммалар мен сөйлеу тілін қолданып, ойыншықтар, сүйікті заттар, қызықты жағдайлар туралы қысқаша сипаттама әңгімелер құру

1.3.2.7 тілек, өтініш білдіру кезінде сөйлеу этикетінің қарапайым формаларын қолданып, сенсорлық планшетті қолданып сұрақтарды тыңдау және түсіну

2.3.2.7 үлгі бойынша фразаны үлгі бойынша толықтыру, жетілдіру: зат есім+етістік

3.3.2.7 ілік септігіндегі зат есім + "Жоқ"… моделін қолдану арқылы екі сөзден құралған сөйлем құру (Аюдың төлі ме? Жоқ. Аюдың төлі емес.)

4.3.2.7 есімдіктерді қолдана отырып, экскурсия іздері бойынша диалогты бастап, жүргізу

      4) "Оқылым және жазылым" бөлімі:

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 сынып

2 сынып

3 сынып

4 сынып

4.1. Балама оқу.

1.4.1.1 "ойыншықтар", "қуыршақ", "доп", "машина" пиктограммаларын тану және ажырату

2.4.1.1 "мама", "папа", "бала", "ата", "әже" пиктограммаларын тану және пайдалану

3.4.1.1 "ағаш", "шырша", "гүл" пиктограммаларын тану және пайдалану

4.4.1.1 "Мектеп пәндері" сериясындағы пиктограммалармен жұмыс істеу: "дәптер", "қарындаш", "бояулар", "санау", "жазу", "сурет салу"

1.4.1.2 көлденең, тік, қиғаш сызықтар мен сопақшаларды салыстыру, ажырату және сызу

2.4.1.2 "аға", "апай", "ит", "ат", "мысық", "қар" "жаңбыр" "ауыз", "аяқ", "жылау", "тамақтану" пиктограммаларын фотосуреттермен сәйкестендіру

3.4.1.2 А-ны тану (контур бойымен кесілген әріп - биіктігі 10 және 5 см)

4.4.1.2 сөздегі "А", "Ә", "Ө", "У", "М", "Н" дыбыстарының орнын анықтау (сөздің басында немесе соңында)

1.4.1.3 антропоморфты ойыншықтармен және суреттермен визуалды және аудио жаттығулар жасау: "Қоян мен аюды мұқият қарап, тыңдап, көрсет..."

2.4.1.3 нысандардың егжей-тегжейін көрсету үшін (қоянның құлағы) - немесе олардың суреті бар суретті таңдау

3.4.1.3 "Жануарлар" сериясынан пиктограммаларды тану және оларды суреттермен және көлемді моделдермен сәйкестендіру

4.4.1.3 элементтерден құрастыру, қайта құру, "А", "У", "Ә", "Ө", "Т" әріптерін оқу


1.4.1.4 өлеңнің әр жолына екі суреттің бірін таңдау

2.4.1.4 Етістік бойынша нұсқауларын түсіну "Дұрыстап қара ... тында және көрсет" және "Атап шық, ал мен көрсетемін" орындау

3.4.1.4 басқалардың ішінен екі бірдей пиктограмманы таңдау (мысалы, "қуыршақ" — "аю" — "машина" — "қуыршақ").

4.4.1.4 "Медициналық кабинет", "Жаяу жүргіншілер өткелі", "Жаяу жүргіншілер қозғалысына тыйым салынады" деген ақпараттық, ескерту және тыйым салу белгілерін таңдау, бағдаршам сигналдарын "оқу"

4.2. Графика және жазылым.

1.4.2.1 жазу үшін заттарды қарастыру және көзін тоқтату, оларды барлық жағынан қарау үшін қолына ұстап жылжыту (мұғаліммен бірге)

2.4.2.1 үлкен щеткамен, губкамен, қолмен түрлі-түсті дақтар жасау және оларды нақты заттармен (күн, бұлт) байланыстыру, оларды мұғалімнің көмегімен атау

3.4.2.1 қарапайым, түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламмен сызу және бояу, қағаз парағын бояумен бояу (үлкен щеткамен)

4.4.2.1 қылқаламның ұшымен бояу және жанасу әдістерімен бояулармен сурет салу, үлгі бойынша жолақшада нүктелермен өрнектер салу

1.4.2.3 заттық бейнелермен балалардың бейнелерін қуыршақтың, доптың, аюдың, текшелердің, барабанның, машинаның, шелектің бейнелерімен сәйкестендіру

2.4.2.3 альбом бетінде маркермен, қарындаштармен дөңгелектелген заттарды салу және оларды мұғалімнің көмегімен бояу (доп, бағдаршам).

3.4.2.3 қылқаламның ұшын пайдаланып бояулармен бояу ("Үйде шамдар жанды", "Ағаштар бүршік атты", "Жапырақтар гүлдеді")

4.4.2.3 нүктелер мен үзілмелі нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және қисық сызықтарды "жазу"

1.4.2.4 "Көліктің жолы", "Суда қаз жүзеді", "Тамшылар" сызықтарын ажырату

2.4.2.4 бормен тақтаға, дымқыл саусақпен түрлі-түсті қағазда дөңгелек пішіндер мен сызықтарды ауызша нұсқау бойынша ырғақты түрде сурет салу

3.4.2.4 жолақшада нүктелерден оюларды сызу

4.4.2.4 текше, шеңберде, жолақта дайын элементтердің үлгілерін құру

1.4.2.5 жарқын дақтарға, бояуларға, штрихтарға, соққыларға эмоционалды түрде жауап беру, нақты заттармен, оқушылармен байланыстыру

2.4.2.5 ішкі трафареттерге, металл пішіндерге қара қарындашпен айналдыра сызу (М. Монтессори материалдары)

3.4.2.5 дайын элементтерден АТАТ, ААТТААТТ сызбасы бойынша оюларды текшеде, жолақшада жазу

4.4.2.5 элементтерді АТАТ,ААТТААТТ сызбасы бойынша жазу ("Анамның моншақтары" AТАТ, AAТТAAТТ, AAТAAТ, тізбектегі элементтерді ауыстыру

1.4.2.6 қарындашты жұдырықпен қысып, қағазды бос қолмен ұстап, щетканы немесе қарындашты дұрыс ұстау

2.4.2.6 нүктені тану, "жазу": әр түрлі контейнерлерге (науаға, ыдысқа) салынған жармаға (құмға) саусақпен, маркер, фломастермен қағаз парағында музыкалық аспаптардың ырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес "жазу"

3.4.2.6 жолақта және шеңберде мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеп және үлгі бойынша өрнек салу (орманда-үлкен және кішкентай шыршалар; көшеде-биік және төмен үйлер

4.4.2.6 үлкен қағаз парақтарында маркермен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және қисық сызықтарды салу



3.4.2.7 мұғалімнің көмегімен және өз бетінше сызғыш бойынша парақты сызып шығу

4.4.2.7 А, Ә, О, Ө, Т, М, Н, (биіктігі 10 см) трафарет бойынша өз бетінше немесе мұғалімнің көмегімен "жазу"

      39. Бағдарлама зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      40. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсыныс түрінде берілген. Мұғалім әр оқушының мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу мақсаттарын жеке анықтайды.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспары

      1) 1 сынып

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер / Оқу мақсаты

Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі

Қатынас

Тілдің дыбысталуы

Оқылым және жазылым


1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің денем";
4-ші апта "Жемістер, жидектер";
5 –ші апта "Көкөністер"; 6-ші апта "Менің ойыншықтарым";
7 –ші апта "Менің отбасым";
8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

1.1.1.1 жақында қозғалып келе жатқан затты көзімен бақылау (жазықтықта, тігінен, дөңгелек бойына, алға/артқа) 1 минут ішінде

1.1.2.1 педагогпен бірлесіп, статикалық және динамикалық тепе тендікке арналған саусақ жаттығуларын орындау

1.3.1.1 ойындарға арналған заттарды қолдану мүмкіндіктерін ұсыну: қуыршақтармен, диванда, орындықтарда, үстелде жұмсақ пішінді ойыншықтармен ойнау

1.4.1.1 "ойыншықтар", "қуыршақ", "доп", "машина" пиктограммаларын тану және ажырату

1.1.2.1 педагогпен бірлесіп, статикалық және динамикалық тепе тендікке арналған саусақ жаттығуларын орындау

1.2.2.2 аты мен фамилиясына аудио және сөйлеу реакцияларын білдіру


1.4.2.1 жазу үшін заттарды қарастыру және көзін тоқтату, оларды барлық жағынан қарау үшін қолына ұстап жылжыту (мұғаліммен бірге)

2 тоқсан

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік";
4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

1.1.1.2 адамның бетіне, фотосуретке 30 секундқа қарау

1.2.1.2 ым-ишара, патомимикамен көрсету: "Мен: көремін, естимін, тыныс аламын, иіскеймін, айтамын, тамақтанамын", "Қолдарым – мен бәрін жасай аламын", "Аяқтар — мен жүремін", "Мен көңілдімін, күлемін, жылаймын", "Мен ойнаймын, менің ойыншықтарым"

1.3.1.2 "Мен-баламын" ("Менің денем және Мен", "Менің сезімдерім мен қажеттіліктерім") тақырыптық шеңбердегі заттар мен суреттерді үш заттың ішінен нұсқаулыққа сәйкес тауып, оларды көрсету, атау

1.4.1.2 көлденең, тік, қиғаш сызықтар мен сопақшаларды салыстыру, ажырату және сызу


1.1.2.2 педагогпен бірге, еліктеу бойынша жұдырықтарды жұму, ашу

1.2.2.3 қоршағандармен әртүрлі жағдайларда тұрмыста, мерекелерде қарапайым сөз арқылы қатынасқа дайындығын көрсету

1.3.2.1 өзінің тыныс алу, дауыс шығару және артикуляция мүшелерін табу және көрсету, дауыс перделерінің дірілін сезіну

1.4.2.3 заттық бейнелермен балалардың бейнелерін қуыршақтың, доптың, аюдың, текшелердің, барабанның, машинаның, шелектің бейнелерімен сәйкестендіру

1.1.2.3 кабинет кеңістігінде бағдарлау,алдыға, артқа бағыттарын көрсету





3 тоқсан

1-ші апта "Қыс қызығы";
2 –ші апта "Қыстық киім және аяқ киім"; 3-ші апта "Үй жануарлары"; 4-апта "Жабайы аңдар"
5 –ші апта "Үй құстары";
6-ші апта "Жабайы құстар";
7-ші апта "Көлік";
8-ші апта "М Анамының мерекесі";
"Наурыз мерекесі"

1.1.1.3 суреттерден ойыншықтарды табу (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, оқушының көзінше ересек адам салған сурет, екі-төрт бөліктен тұратын сурет)

1.2.1.3 музыка тындау кезінде эмоциялардың ым-мшара қимылдарын "оқу"

1.3.2.1 өзінің тыныс алу, дауыс шығару және артикуляция мүшелерін табу және көрсету, дауыс перделерінің дірілін сезіну

1.4.1.3 антропоморфты ойыншықтармен және суреттермен визуалды және аудио жаттығулар жасау

1.1.1.4 таныс ойыншықты жеке бөлшектері, оған тән дыбыстары бойынша (дыбыстық ойыншықтар), сипап сезу арқылытану

1.2.2.4 мультимедия құралдары көмегімен жазылған сөздерді (тақпақтар, ертегілер) қызығуын көрсетіп тындауын

1.3.2.3 [а, ә, у, и, о, ө] дыбыстарын жеке дұрыс айту {қыз ән айтады: а-а-а, Қасқыр ұлиды: у-у-у); дыбысқа еліктеу, тақпақтар материалында

1.4.2.4 "Көліктің жолы", "Суда қаз жүзеді", "Тамшылар" сызықтарын ажырату

1.1.2.4 педагог берген бағыт және қолдан ұстау бойынша сенсорлы жолдармен қозғалу


1.3.2.5 дауысты, тірек дауыссыз дыбыстардың орнын ауыстырып, буындар серияларын құрып, айту (қойылған дыбыстардың бәрін дұрыс айту)

1.4.2.5 жарқын дақтарға, бояуларға, штрихтарға, соққыларға эмоционалды түрде жауап беру, нақты заттармен, оқушылармен байланыстыру


4 тоқсан

1-ші апта "Ағаштар";
2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар";
6-ші апта "Жемістер";
7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер"; "Балалардың жаздық ойындары"

1.1.1.5 құлақ (иық, бел) тұсында тұрған дыбыстың қозғалмайтынкөзін табу

1.2.2.1 бір әрекеттік нұсқауды түсіну (Ал! Отыр! Бер!)

1.3.2.4 ерте және орта онтогенез дауыссыздарын тік буындарды айту: қа-қа-қа, та-та-та

1.4.1.4 өлеңнің әр жолына екі суреттің бірін таңдау

1.1.2.5 берілген бағытта ойыншықпен (сылдырмақ, таяқшасы бар лента), сенсорлы және ойын жолдарымен жүру


1.3.2.6 ынталандыруға жауап беру, ересектерді атымен және әкесінің атымен (есімдерімен) атау, фразаны қарым-қатынастың бейвербалды құралдарымен толықтыру (мимика, қимыл)

1.4.2.6 қарындашты жұдырықпен қысып, қағазды бос қолмен ұстап, щетканы немесе қарындашты дұрыс ұстау



1.3.2.7 тілек, өтініш білдіру кезінде сөйлеу этикетінің қарапайым формаларын қолданып, сенсорлық планшетті қолданып сұрақтарды тыңдау және түсіну


Төртінші тоқсанның соңғы екі аптасы: Білім алушылардың сөйлеу құралдарының жағдайын логопедиялық тексеруден өткізу.

2) 2сынып

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер / Оқыту мақсаты

Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі

Қатынас

Тілдің дыбысталуы

Оқылым және жазылым


1 тоқсан

1-2 –ші апта оқушыларды бақылау және тексеру;
3 –ші апта "Менің отбасым";
4-ші апта "Мен, менің денем" "Мен ұлмын, мен қызбын";
5-ші апта "Көкөністер" 6-шы апта "Жемістер, жидектер";
7-ші апта "Менің ойыншықтарым";
8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

2.1.1.1 1 минут бойы баланың алдында (баланың оң жағында, сол жағында) жоғары, төмен және көз деңгейінде орналасқан қозғалмайтын затқа көзді тоқтату

2.2.1.1 негізгі эмоцияларды білдіретін эәне олардың негізгі белгілерін бейнелейтін суреттермен ойнау (көздің қимылдарын сәйкес ерін мен қастың қимылдарымен сәйкестендіру )

2.3.1.1 вербалды және бейвербалды қатынас құралдарын қолданып, мұғалімнің ауызша өтініші бойынша заттарды және олардың суреттерін көрсету, атау

2.4.1.1 "мама", "папа", "бала", "ата", "әже" пиктограммаларын тану және пайдалану

2.1.2.1 педагогпен бірлесіп, өзінің қол саусақтарына массаж жасау (үлгі бойынша 3 тәсілден тұратын массаж)

2.2.2.2 өзін атау және арнайы жасалған жағдайда, атын естігенде жауап беру

2.3.2.1 айна алдында ерін мен тілге арналған жаттығуларды орындау: күлу-түтікше, тілді көрсету-тілді жасыру (үлгі бойынша) еліктеу бойынша.

2.4.2.1 үлкен щеткамен, губкамен, қолмен түрлі-түсті дақтар жасау және оларды нақты заттармен (күн, бұлт) байланыстыру, оларды мұғалімнің көмегімен атау


2 тоқсан

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік"; 4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

2.1.1.2 мұғаліммен бірге дене бөліктерін фотосуретте және өзіңізде көрсету

2.2.1.2 сөйлеу тілінің анықтылығын есту, сұрулы ояту интонациясына сәйкес мимикалық реакцияларды түсіну

2.3.1.2 үш зат пен суреттің арасынан "Бала әлемі" тақырыбы (менің ойыншықтарым, үйім, Отбасым, мектебім және достарым) ішіндегі заттарды табу: қуыршақ, доп, аю, текшелер, барабан, машина, шелек, көрсету және атау

2.4.1.2 "аға", "апай", "ит", "ат", "мысық", "қар" "жаңбыр" "ауыз", "аяқ", "жылау", "тамақтану" пиктограммаларын фотосуреттермен сәйкестендіру

2.1.2.2 жұдырықтарды ырғақты түрде жұму, ашу, заттарды әртүрлі ұстау әрекетін жасай отырып, ұсақ заттарды сұрыптау

2.2.2.3 сөз арқылы рөлдік ойындарға екі сөзден құралған сөйлемдерді қолданып, жұптасып қатысу

2.3.2.2 аузы ашылатын, тілі қимылдайтын, Бибабо қуыршағының (логопед қимылдатып тұрған) қимылдарын "оқу", аузын ашып, тілін қозғалтып, қимылдарды қайталау

2.4.2.3 альбом бетінде маркермен, қарындаштармен дөңгелектелген заттарды салу және оларды мұғалімнің көмегімен бояу (доп, бағдаршам).

2.1.2.4 педагогтің әрекеттеріне еліктеу және үлгі бойынша қимылдың бағытын көрсету





3 тоқсан

1-ші апта "Қыс қызығы"
2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім" 3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік" 8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 –ші апта "Наурыз мерекесі"

2.1.1.3 дене бөліктері бейнеленген пиктограммаларды іріктеп, дене бөліктерін өзінде, қуыршақта көрсету, суретте, пиктограммада бөліктерді атауға тырысу

2.2.1.3 педагог бетінің қимылдарына еліктеу (айна алдында немесе онсыз) және оның қимылдарын еліктеу (аяйды, құшақтайды, басынан сипайды; қуанады-қол шапалақтайды)

2.3.2.3 а, ә, у, о, ө, м, н, х дыбыстарымен дауыссыздан дауыстыға, бір буыннан екіншісіне біртіндеп ауысып, сөздің буындық құрылымын сақтап, буындарды еліктеу арқылы және логопедпен бірге ДДс, ДДс, Дс+Дс моделдерін қайталап және еліктеп (ат, от, ма, та, ах, өт, мама, на) айту

2.4.1.3 нысандардың егжей-тегжейін көрсету үшін (қоянның құлағы) - немесе олардың суреті бар суретті таңдау

2.1.1.4 көлемі, құрылымы жағынан ұқсас таныс заттарды сипап сезу арқылы тану, дыбыспен, ым-ишарамен, қозғалыспен тану, көрсету

2.2.2.4 отбасы мүшелерінің бір біріне сүйіспеншілікпен қарап, қатынасын білдіретін рөлдік ойындарды ым-ишара, сөздер арқылы білдіріп, ойнау

2.3.2.4 атау септігінде меңгерген зат есімдерден, есімдіктерден модел бойынша сұрақ-жауаптар құру (Бұл не?) және жауап беру (Міне қуыршақ.)


2.1.2.3 кеңістігінде бағдарлау,алдыға,жоғары төмен, алдыға артқа бағыттарын көрсету вперед, назад



2.4.2.5 ішкі трафареттерге, металл пішіндерге қара қарындашпен айналдыра сызу (М. Монтессори материалдары)


4 тоқсан

1-ші апта "Ағаштар";
2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар";
6-ші апта "Жемістер";
7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер";
"Балалардың жаздық ойындары"

2.1.1.5 табиғат дыбыстарын (жаңбыр, құстар мен аңдардың дауысы) және музыкалық аспаптардың дыбысын (ысқырық, барабан, ысқырық) тану

2.2.2.1 айтылған бір әрекеттік кеңістікке қатысты сөздермен нұсқауды түсіну және орындау

2.3.2.5 заттық сурет-белгілерге сүйеніп, [а, ә, у, о, ө] дауысты дыбыстарды артикуляциясын көрсетіп, дауыссыз айтуда ажырату (еріндердің қалпы салынған сурет бойынша)

2.4.1.4 Етістік бойынша нұсқауларын түсіну "Дұрыстап қара ... тында және көрсет" және "Атап шық, ал мен көрсетемін" орындау

2.1.2.5 аудио- қимыл жаттығуларды орындау "Тында және биле..." (тақпақтың мәтініне сәйкес)


2.3.2.6 дыбыстап сөйлеуді тыңдау, тыныш және қатты, баяу және жылдам сөйлеуді ажырату

2.4.2.6 нүктені тану, "жазу": әр түрлі контейнерлерге (науаға, ыдысқа) салынған жармаға (құмға) саусақпен, маркер, фломастермен қағаз парағында музыкалық аспаптардың ырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес "жазу"



2.3.2.7 үлгі бойынша фразаны үлгі бойынша толықтыру, жетілдіру: зат есім+етістік


Төртінші тоқсанның соңғы екі аптасы: Білім алушылардың сөйлеу құралдарының жағдайын логопедиялық тексеруден өткізу.

3) 3 сынып

Өтпелі ортақ тақырыптар

Бөлімшелер / Оқыту мақсаты

Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі

Қатынас

Тілдің дыбысталуы

Оқылым және жазылым


1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен, менің отбасым";
4-ші апта "Мен және менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын", "Жемістер, жидектер";
5 –ші апта "Көкөністер"; 6-ші апта "Жемістер мен жидектер";
7 –ші апта "Мен жақсы көретін ойындар";
8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

3.1.1.1 белгілі бір түсті, бейнені және толық емес, шатасқан суреттегі таныс заттарды 10-15 секундта тану

3.2.1.1 айна алдында бет әлпеті бойынша тану эмоционалды жағдайларды атай білу: күледі, жылайды, мимикалық қимылдарды адекватты пантомимикамен толықтыру

3.3.1.1 таныс ойыншықтарды және олармен байланысты әрекеттерді мұғалімнің қысқаша ауызша және ым-ишара сипаттамасы бойынша тану

3.4.1.1 "ағаш", "шырша", "гүл" пиктограммаларын тану және пайдалану

3.1.2.1 оң және сол қолдарының саусақтарын кезекпен, ырғақпен жақындатып, қосып, айқастыруды қайталау

3.2.2.2 жеке гигиена заттарын және ойын-драматизацияға арналған заттарды тақпақ сөздеріне қарай іріктеу

3.3.2.1 "Бақа" қимылдарын сөздік нұсқау бойынша - тілін шығарып, көзін бақырайтып, "Қоян" - қорқақтығын көрсету, орнында секіру, "Кеме" - тілді жоғарғы және төменгі тістер арасына қысып тұрып уілдеу

3.4.2.1 қарапайым, түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламмен сызу және бояу, қағаз парағын бояумен бояу (үлкен щеткамен)




3.4.2.3 қылқаламның ұшын пайдаланып бояулармен бояу ("Үйде шамдар жанды", "Ағаштар бүршік атты", "Жапырақтар гүлдеді")


2 тоқсан

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік"; 4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

3.1.1.2 қозғалатын қашықтағы нысанды көзбен қадағалау

3.2.1.2 өзін айнадан көру, өзін, өзінің бейнесін айнадан көрсету, суланған қылқалам, саусақпен өзінің айнадағы бейнесін сызу

3.3.1.2 өмірдегі және суреттердегі негізгі эмоционалды күйлердің атауларын түсіну және ажырату: күлу, жылау, қуану, мұңаю

3.4.1.2 А-ны тану (контур бойымен кесілген әріп - биіктігі 10 және 5 см)

3.1.2.2 жылы су құйылған ыдысқа қолын салып, жылыту, түгі бар орамалмен сүртіп, құрғату






3.3.2.2 (а, ә, о, ө, у, и)] дыбыстарын оңаша күйде дұрыс айту (қыз ән айтады: а-а, қасқыр айқайлайды: оо-оо-оо); дыбысқа еліктеу материалы негізінде ерте және орта онтогенездегі дауыссыз дыбыстардың артикуляциясын жасау

3.4.2.4 жолақшада нүктелерден оюларды сызу




3.4.2.5 дайын элементтерден АТАТ, ААТТААТТ сызбасы бойынша оюларды текшеде, жолақшада жазу


3 тоқсан

1-ші апта "Қыс қызығы" 2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім" 3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік"
8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 ші апта "Наурыз мерекесі"

3.1.1.3 нысандардың түстері (қызыл, көк, сары, жасыл, қара, қоңыр) түсі бойынша тану (ажырату) заттар мен суреттерді, қарындашты таңдау

3.2.1.3 педагог ұсынған бейнеге сәйкес берілген үш ойыншықтан біреуйн тандайды

3.3.2.3 дыбыстарды анық айту: а, ә, у, о, ө, м, н дыбыстарын анық айту, буын мен сөздегі кез-келген орында Д-Дс (ат, ата,та-та-та), ДсД+ДсД+ДсД

3.4.1.3 "Жануарлар" сериясынан пиктограммаларды тану және оларды суреттермен және көлемді моделдермен сәйкестендіру

3.1.1.4 ағаш, металл, пластмасса, желіммен, әртүрлі температурадағы сумен жанасудаәр түрлі реакция білдіру, температурадағы су

3.2.2.3 рөлдік ойында өзін атап, қарапайым рөлдік диалог орнату ("Отбасы", "Автобуста", "Дәрігер", "Көше"

3.3.2.4 қойылған дыбыстарды буындарда, сөздерде анық айту (жеке көрсеткіштері бойынша), педагогпен бірге қысқа тақпақтарды айту

3.4.2.6 жолақта және шеңберде мұғалімнің іс-әрекетіне еліктеп және үлгі бойынша өрнек салу (орманда-үлкен және кішкентай шыршалар; көшеде-биік және төмен үйлер

3.1.2.3 имитация-ойындарын ойнау: қуыршақ, жануарлардың қимылдарын келтіру





4 тоқсан

1-ші апта "Ағаштар";
2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер"; 7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер";
"Балалардың жаздық ойындары"

3.1.1.5 дыбыстың қозғалмайтын алыста тұрған көзін нысанмен сәйкестендіріп, табу және дыбысталуы бірдейлерді табу

3.2.2.1 жеке гигиена, оған қажетті заттар туралы тақпақтарды қатынастың вербалды және бейвербалды құралдарды қолдану арқылы айту

3.3.2.5 екі сөзден құралған сөйлемдерді хабарлама түрінде құрып, педагогтің эмоционалды ынталандыруы негізінде өз атынан айту ("Мен..", "Біз..."), екінші жақта ("Сен...", "Сендер..."), үшінші жақта ("Ол...", "Олар..."), графикалық сызбаларды қолданып

3.4.1.4 басқалардың ішінен екі бірдей пиктограмманы таңдау (мысалы, "қуыршақ" — "аю" — "машина" — "қуыршақ").

3.1.2.4 беттің/бастың бөліктерін көрсету және нұсқау бойынша атау: көздер, мұрын, ауыз, құлақтар, шаш

3.2.2.4 киімдер үлгілерін қолданып, сюжеті бірнеше әрекеттен тұратын ойындарды топпен 2-3адам болып ойнау: "Мен жүргізушімін", "Мен-дәрігермін", "Мен аспазбын"

3.3.2.6 мазмұны мен суреттер сериясын алдын-ала талқылауға негізделген шағын мәтіндерді айтып беру (оқушылардың жеке мүмкіндіктеріне сүйене отырып)

3.4.2.7 мұғалімнің көмегімен және өз бетінше сызғыш бойынша парақты сызып шығу

3.1.2.5 жолдармен, кілемшемен жүру "Топ-топ", барабанның соққысына сәйкес "топ-топ" деп аяқпен топылдатып жүру


3.3.2.7 Ілік септігіндегі зат есім + "Жоқ"…моделін қолдану арқылы екі сөзден құралған сөйлем құру (Аюдың төлі ме? Жоқ. Аюдың төлі емес. )


Төртінші тоқсанның соңғы екі аптасы: Білім алушылардың сөйлеу құралдарының жағдайын логопедиялық тексеруден өткізу.

•4 сынып

Бөлімшелер/Оқыту мақсаттары

Өтпелі ортақ тақырып

Сөйлеу тілінің психомоторлық негізі

Қатынас

Тілдің дыбысталуы

Оқылым және жазылым


1 тоқсан

1-2 апта: оқушыларды бақылау және тексеру;
3-ші апта "Мен және менің отбасым";
4-ші апта "Менің денем. Мен ұлмын.Мен қызбын"
5 –ші апта "Көкөністер"; 6-ші апта "Жемістер, жидектер";
7 –ші апта "Мен жақсы көретін ойындарым"; 8-ші апта "Менің үйім" 9-ші апта "Менің мектебім"

4.1.1.1 заттық суреттердегі, сюжеттік суреттердегі, Равен матрицасындағы, қарапайым пазл- композициялардағы бөлшек пен бүтінді сәйкестендіру

4.2.1.1 досы, педагогі, өзіндегі киімдерді, заттарды қарап, көрсету атау- айнаға қарап, суреттен, пиктограмма, фото, видео бойынша

4.3.1.1 педагогтің қысқаша ауызша сипаттамасы бойынша таныс заттарды, табиғат пен тұрмыс нысандарын бір немесе екі тән белгілер бойынша тану және көрсету

4.4.1.1 "Мектеп пәндері" сериясындағы пиктограммалармен жұмыс істеу: "дәптер", "қарындаш", "бояулар", "санау", "жазу", "сурет салу"

4.1.2.1 үлгі бойынша, үш массаж тәсілін қолданып, массаж құралымен, өзінің қол саусақтарына массаж жасау

4.2.2.2 педагогтің көмегімен үйдегі тұрмыс, табиғат, көшедегі ("Дәрігерде", "Көшеден жүргінші жолымен өтеміз") қарапайым сюжеттерді моделдеу


4.4.2.1 қылқаламның ұшымен бояу және жанасу әдістерімен бояулармен сурет салу, үлгі бойынша жолақшада нүктелермен өрнектер салу


2 тоқсан

1 –ші апта "Менің киімім";
2 –ші апта "Менің аяқ киімім";
3-ші апта "Азық түлік"; 4 –ші апта "Ыдыстар";
5 –ші апта "Жиһаз";
6-ші апта "Шырша мерекесі";
7 –ші апта "Шырша мерекесі"

4.1.1.2 сөзге қатысы жоқ дыбыстардың күшін ажырату: табиғат дыбыстары мен дауыстарына еліктепқатты және ақырын дыбыстау

4.2.1.2 айнаға қарау, өзінің сыртқы бейнесін бағалау, өз киімінің, шаш үлгісінің кемшіліктерін түзеу, бой түзеу

4.3.1.2 тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын затпен, суретпен, пиктограмманың мазмұнымен сәйкестендіріп, түсіну және тану

4.4.1.2 сөздегі "А", "Ә", "Т", "Ө", "У", "М", "Н" дыбыстарының орнын анықтау (сөздің басында немесе соңында)

4.1.2.2 құрастырғыш және құру-шашу манипулировать ойыншықтарымен ойнау: педагогпен бірге немесе еліктеу бойынша

4.2.2.3 оқу әрекеттерін орындауға қатысты бір-екі сатылы нұсқауларды мұқият тындап, орындау: тындау, тақпақтар мен ертегі мәтіндері бойынша пиктограммалар мен суреттерді табу

4.3.2.4 екі-үш бөліктен құралған буындар тізбегін ырғақты, екпінді ауыстыра отырып, қайталау

4.4.2.3 нүктелер мен үзілмелі нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және қисық сызықтарды "жазу"

4.1.2.3 Педагог атаған бағыт бойынша қозғалу: алдыға артқа,жоғары. төмен





3 тоқсан

1-ші апта "Қыс қызығы" 2-ші апта "Қыстық киім және аяқ киім" 3-ші апта "Үй жануарлары" 4-ші апта "Үй құстары"
5-ші апта "Жабайы аңдар"
6-ші апта "Жабайы құстар"
7-ші апта "Көлік" 8-ші апта "Анамның мейрамы"
9 ші апта "Наурыз мерекесі"

4.1.1.3 стандарттарды қолдана отырып, шөпке, аспанға, күнге, суға, қарға тән түсті бөлектеу), нысанды түс, түс (жануарларды)белгісі бойынша тану

4.2.1.3 ым-ишара ойындарын ойнайды, педагогтің соңынан, фрагмент, ойыншық немесе суретті көрсету бойынша қоян, аю, түлкінің қимылдарын қайталайды

4.3.2.1 дыбыстарды айту кезінде олардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде және еріннің орнын бейнелейтін суреттерге, заттық сурет-таңбаларға сүйене отырып, [произношение заданного звука (а, ә, о, ө, у, и)] дыбыстарын ажырату, ырғақты және анық айту.

4.4.1.3 элементтерден құрастыру, қайта құру, "А", "Ә", "Ө", "У", "Т" әріптерін оқу

4.1.1.4 заттарды жалпы белгісі бойынша стереогноз процесінде топтастыру: "Кедір-бұдыр (тегіс) затты көрсет, ата")


4.3.2.2 қысқа және үнсіз тыныс алу (иығын көтермей), тыныш және біркелкі дем шығару (ұртқа үрлемей)

4.4.2.3 нүктелер мен үзілмелі нүктелер бойынша тік және көлденең түзу және қисық сызықтарды "жазу"




4.4.2.5 элементтерді АТАТ, ААТТААТТ сызбасы бойынша жазу ("Анамның моншақтары" AТАТ, AAТТAAТТ, AAТAAТ, тізбектегі элементтерді ауыстыру


4 тоқсан

1-ші апта "Ағаштар";
2-ші апта "Гүлдер";
3-ші апта "Жәндіктер"; 4-ші "Көктем киімдері";
5 –ші апта "Балықтар"; 6-ші апта "Жемістер"; 7-ші апта "Көкөністер"; 8-ші апта "Жидектер"; 9-ші апта "Жаздық киімдер";
"Балалардың жаздық ойындары"

4.1.1.5 бөліктің ырғақты негізін марш ырғағымен сәкестендіріп, қайталау

4.2.2.1 ойын рөлінде өзін атауы қажет рөлдік диалог құру ("Ана мен бала", "Отбасы" ойындары)

4.3.2.3 сөздің буындық құрылымын бір буыннан екінші буынға, бір дауыссыздан екінші буынға біртіндеп модел бойынша қайталау: ДсД+ДДс

4.4.1.4 "Медициналық кабинет", "Жаяу жүргіншілер өткелі", "Жаяу жүргіншілер қозғалысына тыйым салынады" деген ақпараттық, ескерту және тыйым салу белгілерін таңдау, бағдаршам сигналдарын "оқу"

4.1.2.4 ірі және ұсақ қимылдардан тұратын қарама қарсы әрекеттерді дамыту үшін "керісінше" ойынын ойнау-

4.2.2.4 репликалардың көмегімен басқалардың назарын өзіне, сыртқы келбетіне және олардың бағалауын күте отырып, өз іс-әрекеттеріне аудара білу

4.3.2.5 жеке гигиена, гигиеналық құралдар туралы екі-төрт жол тақпақтарын айту (вербалды және бейвербалды құралдарды қолдану арқылы)

4.4.2.4 текше, шеңберде, жолақта дайын элементтердің үлгілерін құру; 4.4.2.6 үлкен қағаз парақтарында маркермен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және қисық сызықтарды салу

4.1.2.5 екі жалпы қимылдар қатарын, екі элементтен тұратын қозғалысты екі қолмен, бір ұсынғаннан қайталау


4.3.2.6 логопедпен бірге сурет жоспарын, пиктограммалар мен сөйлеу тілін қолданып, ойыншықтар, сүйікті заттар, қызықты жағдайлар туралы қысқаша сипаттама әңгімелер құру




4.3.2.7 есімдіктерді қолдана отырып, экскурсия іздері бойынша диалогты бастап, жүргізу

4.4.2.7 А, Ә, О, Ө, Т, М, Н, (биіктігі 10 см) трафарет бойынша өз бетінше немесе мұғалімнің көмегімен "жазу"

Төртінші тоқсанның соңғы екі аптасы: Білім алушылардың сөйлеу құралдарының жағдайын логопедиялық тексеруден өткізу.

  бұйрығына
29-қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1 - 4 сыныптары үшін "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңының 19-бабы 1 тармағына сәйкес әзірленген.

      2. Бағдарламаның мақсаты – білім алушылардың денсаулығын жақсарту және олардың өмірдің әртүрлі салаларында (оқу, тұрмыстық, еңбек) барынша өзін-өзі жүзеге асыруын қамтамасыз ететін қимыл-қозғалыс қабілеттері мен жеке қасиеттерін дамытудың жеке қол жетімді деңгейіне қол жеткізу.

      3. Бағдарламаның оқу мақсаттары:

      1) қозғалыс белсенділігін ынталандыру, қозғалыс дағдыларын қалыптастыру, дене қасиеттерін дамыту;

      2) қозғалыс ауқымын кеңейту және ықтимал бұзылыстардың алдын алу; сенсорлық-перцептивті іс-әрекетін жетілдіру;

      3) қозғалыстар мен әрекеттердің дәлдігі мен мақсаттылығын қалыптастыру;

      4) спорттық терминологияны қолдану негізінде балалардың сөздік қорын байыту;

      5) ойын және ерікті қозғалыс әрекетін қалыптастыру үшін оңтайлы қозғалыс режимін және педагогикалық жағдайларды қамтамасыз ету;

      4. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері:

      1) әлеуметтік тұрмыстық және еңбек дағдылары мен икемдерін дамытудың негізі болып табылатын қозғалыс әрекеттерін зерделеу және жетілдіру;

      2) дене дамуының бұзылуын түзету; координациялау қабілеттерін дамыту; көру-қозғалыс координациясын жақсарту;

      3) дененің жұмыс қабілетінің тұрақты көрсеткіштерін қол жеткізілген деңгейде сақтау;

      4) вербалды және вербалды емес қарым-қатынас дағдыларын дамыту.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде мыналарды ескеру қажет:

      1) ұжымдық оқыту жағдайында оқушылардың танымдық белсенділігінің төмендігі;

      2) алдыңғы жұмыста қолданылатын мұғалімнің көмегін ынталандыратын бағыттаушыға әлсіз реакция;

      3) коммуникативтік, реттеуші, жоспарлаушы сөйлеу функцияларының өрескел дамымауы;

      4) бастауыш сынып оқушыларының өз белсенділігін сақтаудағы және қырық бес минут ішінде бір оқу пәнінің мазмұнына зейінін шоғырландырудағы шағын ресурсы;

      5) қалыптасатын дағдыларды автоматтандырудың қиындықтары.

      6. Оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдерінің негізінде зияты айқын және орташа бұзылылған адамдардың өмірін "қалыпқа келтіру" тұжырымдамасы жатыр. Оқушылардың жеке дамуына, әлеуметтік тәжірибені қалыптастыруына жағдай жасау және оларды қоршаған ортадағы адамдарға, заттарға, іс-әрекеттерге, қарым-қатынастарға тарту көзделеді.

      7. Бастауыш сыныптарда педагогикалық іс-шаралар эмпирикалық білімді меңгеру үшін қажетті алғышарттарды, психикалық құралдар мен әдістерді, соның ішінде ересектермен және балалармен ынтымақтастықты құруға бағытталған.

      8. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларды оқыту мен тәрбиелеу процесін ұйымдастыру арнайы педагогика принциптеріне негізделеді.

      9. Оқушының өзіндік ерекшеліктерін сақтай отырып, жеке қарқынмен даму құқығын тану принципі. Педагогтар үнемі өзгеріп отыратын мүмкіндіктерді зерттейді, білім беру қажеттіліктерін бағалайды және оқушылардың дағдыларын дамыту мен меңгерудегі минималды жетістіктерді тіркейді. Кез келген прогресс оқудың оң нәтижесі ретінде қарастырылады.

      10. Мұғалімнің әрбір оқушының жеке мүмкіндіктері мен оқу, жеке жетістіктерін бағалау нәтижелерін ескере отырып, оқытудың мазмұнын, әдістерін, формаларын, дидактикалық құралдарын өз бетінше таңдау принципі.

      11. Оқушылардың практикалық іс-әрекеті мен әлеуметтік дағдыларын қалыптастыру үшін тиісті мектеп ортасын құру принципі:

      1) икемдер мен дағдыларды қалыптастыру осы дағдылар қолданылатын жағдайға барынша жақын жағдайда жүзеге асырылады, бұл білім мен дағдыларды жаңа жағдайға ауыстырудағы елеулі қиындықтарға байланысты;

      2) сабақтарды ұйымдастыруға арналған бөлмелердің жабдықталуы әртүрлі өмірлік жағдайларды бейнелейді;

      3) мектептегі әлеуметтік-тұрмыстық және пәндік-дамытушы орта оқушылардың психофизиологиялық ерекшеліктері мен қажеттіліктерін ескере отырып ұйымдастырылады (дене жаттығулары үшін, демалыс үшін ұйымдастырылған, санитарлық- гигиеналық орындар қажет).

      4) оқушылардың қажеттіліктерін өзгеруіне қарай пәндік орта да өзгереді .

      12. Бағдарламаны іске асырудың дидактикалық тәсілдері :

      1) ынтымақтастықта оқу;

      2) көпдеңгейлі және сараланған тәсіл;

      3) денсаулықты сақтау, ойын, тұлғаға бағытталу, ақпараттық-коммуникациялық тәсілдер;

      4) арнайы жабдықтар мен құрылғыларды пайдалану.

      13. Білім алушымен нақты жеке және шағын топтық жұмыстың мазмұны оның психофизикалық жай-күйінің ерекшеліктерін зерттеудің (диагностиканың) нәтижелерімен анықталады.

      14. Тексеру барысында қол жеткізілген даму деңгейі ғана емес, міндетті түрде жақын даму аймағы да анықталады. Сонымен қатар, іс-әрекет компоненттерін меңгеру деңгейі бағаланады, оның ішінде: мотивациялық-бағдарлық, операционалды, бақылау және бағалау.

      15. Диагностика нәтижелері жеке және/немесе топтық сабақ жүргізу үшін топтарды және топшаларды құруда шешуші фактор болып табылады.

      16. Сабақтарды өткізу әдістемесі мыналарды қамтиды:

      1) оқу-тәрбие процесінің коррекциялық бағыттылығы;

      2) қарапайым қозғалыс әрекеттерін қалыптастыру үшін қажетті уақытты жоспарлау, кейіннен алынған дағдыларды жаңа жағдайлар мен жағдаяттарда қайта-қайта бекіту, жаңа дағдыларды қалыптастыру барысында да оларды үнемі қайталау;

      3) оқушының қимыл-қозғалыс тәжірибесінде автоматтандырылған, жеткілікті түрде меңгерілген икемдер мен дағдылар негізінде жаңа қимыл-қозғалыстар мен әрекеттерге көшу ;

      4) оқушылардың жеке мүмкіндіктерін ескере отырып, бүкіл сабақтың немесе жеке жаттығулардың дене белсенділігін реттеу (тапсырмалардың көлемі, қарқындылығы және күрделілігі).

      17. Түзете-дамыту жұмыс сапасының негізгі өлшемі оқушылардың қозғалыс дағдыларын меңгеруінің оң динамикасы және денсаулық жағдайы болып табылады. Оқушының моторикасының дамуы мен денсаулығының жай-күйі мен динамикасын бақылау міндетті болып табылады. Осы мақсатта жыл сайын әр оқушыға "Дене дамуының жеке картасы" жүргізіледі.

      18. Сабақтар санитарлық-гигиеналық және өрт қауіпсіздігі талаптарына сай келетін арнайы жабдықталған спорттық-сауықтыру залдарында өткізіледі. Бөлмелер Бағдарламаны іске асыру үшін қажетті спорттық құрал-жабдықтармен және инвентарлармен жабдықталады.

      19. Бағдарламаны іске асыруға арналған техникалық құралдар мен жабдықтар: жұмсақ модульдер, гамак, әткеншек, сенсорлық интеграцияға арналған тренажерлар, қол және аяқ массажерлері; әртүрлі мөлшердегі және конфигурациядағы фитболдар; қол, білезік, қос әрекет эспандерлері; іздік, массаж жолдары; механикотерапиялық тренажерлар; доптар, медицинболдар; гимнастикалық таяқтар, құрсаулар (әртүрлі қалыңдықтағы және өлшемдегі); сенсорлық, теңгеруші жолдары; құрғақ бассейн; тактильді жолдар мен шарлар; ұсақ моториканы жаттықтыу құрылғылар, аспалы платформалар, арқандар, сақиналар, өрмелеуге арналған түтіктер, өрмелеуге арналған "бөшкелер", шарикті бассейндер, құрылысқа арналған жұмсақ модульдер, Үкінің шұлығы, салмақты көрпелер, шарфтар, теңгергіш және тактильді жолсызықтары, жалғыз қалуға арналған бұрыш (шатыр, үйшік).

      20. Бағдарламаның мазмұны ұсыныс түрінде берілген. Мұғалім оқушылардың жеке мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін ескере отырып, бағдарлама мазмұнына кез келген өзгерістер енгізуге құқылы. Қайталауды және бірте-бірте кеңейтуді, оқытылатын ұғымдарды, лексиканы, фразеологизмдерді, практикалық жаттығуларды күрделендіріп отыруды көздейтін концентрлік принципке сәйкес өтпелі тақырыптар әр сыныпта ортақ тақырып ретінде қайталанады. Мектептің педагогикалық кеңесі аймақтық ерекшеліктерді және оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отырып, пәнге және ортақ тақырыптардың ретіне өзгерістер енгізе алады

      21. Бағдарламаның мазмұны жеке бағдарламаларды дайындауға негіз болып табылады. Жеке бағдарлама арнайы білім беру қажеттіліктерін бағалау негізінде құрастырылады, оны мұғалімдер белгіленген тәртіппен жүргізеді.

      22. Оқу жетістіктерін баллдық бағалау қолданылмайды. Жетістікті бағалау үшін сипаттамалық бағалау қолданылады.

3-тарау. "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" оқу пәнінің мазмұны

      23. "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 1-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 33 сағат;

      2) 2-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағат;

      3) 3-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағат;

      4) 4-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағат.

      Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу жоспарына байланысты (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      24. "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" оқу пәнінің базалық мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Қимыл-қозғалыс дағдыларын және арқаны тік ұстауды қалыптастыру";

      2) "Қозғалыстардың координациясы мен үйлесімділігін дамыту".

      25. "Қимыл- қозғалыс дағдыларын және арқаны тік ұстауды қалыптастыру" бөлімі келесідегідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) арқаны тік ұстауды және тепе-теңдікті ұстауды дамыту;

      2) жалпы моториканы дамыту;

      3) ұсақ моториканы дамыту;

      4) тыныс алуды қалыпқа келтіру;

      5) тактильді-моторлы қабылдауды қалыптастыру.

      26. "Қозғалыстардың координациясы мен үйлесімділігін дамыту" бөлімі келесідегідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) өз денесінде бағдарлану;

      2) кеңістікті бағдарлау;

      3) қозғалыстардың координациясын дамыту;

      4) дененің әрекеттері мен қимылдарын үйлестіруді дамыту.

      27. "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінің 1-сыныпқа арналған базалық мазмұны:

      1) "Қимыл-қозғалыс дағдыларын және арқаны тік ұстауды қалыптастыру" бөлімі. Киім формасы, сабақта өзін-өзі ұстау және қозғалыс ережелері, жеке бас гигиенасы ережелері туралы білім негіздері. Дене мүсінін тік ұстау параметрлері және оны мұғалімнің жетекшілігімен тексеру. Жаттығу кезінде тыныс алу, қалпына келтіретін тыныс алу. Мұғалімнің жетекшілігімен қарапайым жаттығулар мен тыныс алу жаттығуларының элементтерін орындау арқылы денсаулықты нығайту және денені шынықтыру. Жалпы моториканы дамыту: мұғалімнің (көрсету, сөздік) нұсқауы бойынша әрекеттер, қозғалыстар жасау, бұрылыстар, қол қимылдарымен бұрылыстар, бағытты өзгертіп жүру. "Із іздеуші" ойыны, жорғалау, отырып тұру, аяқты ырғалып басу, теңселу, еңкею, сапқа тұру және қайта тұру. Сөйлеу сүйемелдеумен саусақ гимнастикасы. Екі қолдың жұмысын синхрондауға арналған жаттығулар: (үлкен кіші) шарды алу. Заттардың және жазық фигуралардың өлшемдерін сипалап қарау арқылы анықтау: үлкен – кіші, "Ғажайып қап" ойыны. Дененің, аяқ-қолдардың әртүрлі қалыптарын сезіну түйсіктерді қалыптастыру, "Теңіз толқиды" ойыны;

      2) "Қозғалыстардың координациясы мен үйлесімділігін дамыту" бөлімі. Мұғалімнің жетекшілігімен қозғалыстың кеңістіктік-уақыттық дифференциациясын және дәлдігін дамытуға арналған жаттығулар. Тепе-теңдік жаттығулары: "Аяқ ізі"; қол және көз қимылдарын үйлестіруді дамыту, заттармен жаттығулар (доп, секіру жібі, құрсау, гимнастикалық таяқ, жалаушалар, ленталар). Еліктеу арқылы баспен, қолмен, денемен қозғалыстарды, қалыптарды орындау. Релаксация, босаңсу, кернеу, созылу жаттығуларын орындау. Жатып, отырып, тұрып тыныс алу жаттығулары. Сезімдерді вербализациялау, "Көрсет және тап" ойыны (жануарлардың қимылдарына еліктеу). Теңгергіштерді, әткеншектерді, гамакты, ілулі платформаны, допты бассейнді, Үкі шұлығын, салмақты көрпелерді, шарфты пайдаланып жаттығуларды орындау. Жұмсақ модульдерден құрастыру.

      28. "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінің 2-сыныпқа арналған базалық мазмұны:

      1) "Қимыл-қозғалыс дағдыларын және арқаны тік ұстауды қалыптастыру" бөлімі. Киім формасы, сабақта өзін-өзі ұстау және қозғалыс ережелері, жеке бас гигиенасы ережелері туралы білім негіздері. Дене мүсінін тік ұстау параметрлері және оны мұғалімнің жетекшілігімен тексеру. Биіктігі 10-15 см заттардың үстінен асып жүру, жылдамдықты бірте-бірте азайтып жүгіруден жылдам жүруге көшу. Көру талдауды қалыптастыру (2-3 бөліктен тұратын заттарды зерделеу), ойын: "Заттарды салыстыр", "Қандай бөлік жетіспейді?" (шелектің тұтқасы, қуыршақтың қолы). Жорғалау, өрмелеу: объектіге жету үшін, 2 метрге дейін қашықтыққа, тартылған жіптің астынан (биіктігі 50 см), диаметрі 50 см құрсаудың ішімен өрмелеп өту, гимнастикалық баспалдақпен ересектердің сақтандырумен өрмелеу - жоғары және төмен (биіктігі 2 м-ге дейін), қолдың көмегімен, қолдың көмегінсіз тартылған жіптен асып өрмелеу. Затты көтеру және лақтыру дағдысын қалыптастыру, затты ұстап тұру және басқа орынға апару, құм салынған дорбаны итеру, допты алға итеру, допты (диаметрі 25 см) тұру, отыру калыптан алға қарай домалату, мұғаліммен жұптасып; допты алып жүру, (диаметрі 6-8 см) допты астыға қарай, қашықтыққа лақтыру. Қасында тұрған (отырған) адамға оңға – солға бұрылыстар жасау арқылы заттарды беру, алға және оңға-солға еңкеюі;

      2) "Қозғалыстардың координациясы мен үйлесімділігін дамыту" бөлімі. Өз денесінде бағдарлау (аяқ, қол, бас, іш), жаттығу залында бағдарлау: берілген бағытта қозғалу (алға, артқа). Жаяу жүру және тепе-теңдікті сақтау жаттығулары: еденде жатқан жолсызығымен түзу бағытта жүру, бір ұшы еденнен 5 см-ге көтерілген тақтаның үстінде ересек адамның көмегімен жоғары және аяғына дейін төмен қарай жүру (тақтайдың ені 25 см, ұзындығы 1,5 - 2 м), гимнастикалық орындыққа көтерілу және түсу, жерде жатқан арқанның немесе таяқтың үстінен аттап өту. Босаңсу, кернеу, созылу жаттығуларын орындау. Жатып, отырып, тұрып тыныс алу жаттығуларын жасау. Роликті тақтайға ішпен жату калпында алға жылжу. Теңгергіштерді, әткеншектерді, гамакты, ілулі платформаны, допты бассейнді, Үкі шұлығын, салмақты көрпелерді, шарфты пайдаланып жаттығуларды орындау. Жұмсақ модульдерден құрастыру.

      29. "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінің 3-сыныпқа арналған базалық мазмұны:

      1) "Қимыл-қозғалыс дағдыларын және арқаны тік ұстауды қалыптастыру" бөлімі. Мұғалімнің көмегімен топшаларға бөлініп немесе бүкіл топпен бір-бірден қолоннаға, сапта, шеңберге көрнекі бағдар (сызылған шеңбер, сызық, реттеліп қойылған кеглилер), ауызша нұсқаулар бойынша тұру. Қол буын жаттығулары, иық белдеуінің бұлшықеттерін дамыту және күшейту: жаңғақтарды домалату, шарларды уқалау, балаларға арналған экспандер немесе резеңке сақинамен қолды қысу және ашу, "Саусақтардың сәлемдесуі" ойыны, денеге жақындатып, алыстатып қолды бүгу және созу, қолды жалауша ұстап көтеру және бастың үстінен жалашамен бұлғау (сол және оң қолды кезектестіру), екі қолды бастың үстінен жоғары бірдей көтеру, оларды бұлғау, заттарды бір қолдан екіншісіне ауыстыру алдында, артыңда, бастың үстінде. Дұрыс дене мүсінін қалыптастыруға, арқа бұлшықеттерін дамыту мен нығайтуға, омыртқаның икемділігін арттыруға және жалпақ аяқтың алдын алуға арналған жаттығулар: допты бір-біріне бастың үстінде алға-артқа беру, "Велосипед" жаттығуы, аяқтың ұшымен жүру, мұғалімнің артынан көрнекі бағыттау құралы бойынша (жалау, дыбыстық доп) жұппен әртүрлі бағытта жүру, мұғалімнің артынан жұппен шеңбер бойымен жүру, жыланша ирелендеп, заттардың арасында бытырап шашылып еркін жүру, сымның, текшелердің үстінен аттап өту. Фактуралық сырты бетпен жүру (массаж төсеніші, массаж жолсызығы), көлденең күйден тік күйге өз-бетінше көтерілу және керісінше. Жануарлардың тыныс алуына еліктеу (ит дем алады, тышқан дем алады) , еліктеу элементтері бар мұғалім көрсеткен қимылдары бойнша қозғалу: "үлкен допты үрлеу", "доптың желі шығып кетті", "үлпекке үрлеу", "әлсіз жел", "қатты жел";

      2) "Қозғалыстардың координациясы мен үйлесімділігін дамыту" бөлімі. Өз денесінде бағдарлау (аяқ, қол). Спортзалда бағдарлау: берілген бағытта қозғалыс (алға, артқа). Жаяу жүру және тепе-теңдік жаттығулары: еденде жатқан жолмен түзу бағытта жүру, бір ұшы еденнен 5 см-ге көтерілген тақтадың бойымен ересек адамның көмегімен үстімен ары-бері жүру (тақтайдың ені 25 см, ұзындығы 1,5 – 2м.), гимнастикалық орындықта көтерілу және түсу, жерде жатқан арқанның немесе таяқтың үстінен өту. Босаңсу, кернеу, созылу жаттығуларын орындау. Жату, отыру, тұру тыныс алу жаттығулары. Ішпен роликті тақтайда жатып, алға қарай жылжу. Дене мүсінін тік ұстау (вертикалды заттарға сүйеніп, еденде жатқан кезінде), көмекші құралдарсыз дұрыс дене қалпын ұстау. Теңгергіштерді, әткеншектерді, гамакты, ілулі платформаны, допты бассейнді, Үкі шұлығын, салмақты көрпелерді, шарфты пайдаланып жаттығуларды орындау. Жұмсақ модульдерден құрастыру.

      30. "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінің 4-сыныпқа арналған базалық мазмұны:

      1) "Қимыл-қозғалыс дағдыларын және арқаны тік ұстауды қалыптастыру" бөлімі. Плинтусы жоқ қабырғаның касында денені тік ұстап тұру (бастың артқы жағы, жауырлар, бөкселер, өкшелер қабырғаға тиеді). Арқа бұлшық еттерін нығайтуға арналған жаттығулар: "Мысық", "Кітап", "Құс". Жалпақтабанды алдын алу жаттығулары: аяқты бүгу және жазу, аяқтың өқшесімен тұрып ұшымен тұруға ауысу, аяқ саусақтарын қозғалту, аяқ өкшелерін, ұштарын біріктіру және ажырату. Аяқ басын саусақтарды қозғалту арқылы жылжыту, аяқ басын екінші аяқтың бойымен сырғыту, тобық буынның айналмалы қозғалысы. Жаттығулар: "Жүру", "Ат". Көз қозғалыстары: жоғары, төмен, солдан оңға қарай және кері қарай, бір жағына және екінші жағына қарай, көзді қатты жабу, ашу және жылдам-жылдап жыпылықтату. Тыныс алу гимнастикасы: мұғалімнің нұсқауы бойынша дем алу және дем шығару ұзақтығын өзгерту, қолды екі жағына созып жоғары көтеру – бүкіл денемен жоғары созылу - дем алу, қолды төмен түсіру - босаңсу - дем шығару, диафрагмалық тыныс алуды үйрену, ойын тәрізді жаттығулар: "Гүлді иіске", "Қолымызды жылытамыз";

      2) "Қозғалыстардың координациясы мен үйлесімділігін дамыту" бөлімі. Вестибулярлық аппаратты ынталандыратын тепе-теңдік жаттығуларын орындау. Мұғалімнің жетекшілігімен жүрудің әртүрлі түрлерінің комбинациясын жасау: жамбастың жоғары көтерілуімен, жартылай жүрелеп жүру. Еденде аяқ ұшымен тұру, гимнастикалық орындықта тұру. Жаттығулар: "Дегелек", "Қарлығаш". Қол қозғалыстарымен үйлестіріп кеудені еңкейту, бұру. Аяқты алға, артқа жатқан қалпында сермеу, аяқты кезекпен көтеру. Релаксация, кернеу, созылу жаттығуларын орындау. Жатып, отырып, тұрып тыныс алу жаттығулары. Етпетінен жату қалыпта: басты көтеру, қолды тіреп артқа қарай иілу. Теңгергіштерді, әткеншектерді, гамакты, ілулі платформаны, допты бассейнді, Үкі шұлығын, салмақты көрпелерді, шарфты, оңаша қалу бұрышты (шатыр, үйшік) пайдаланып жаттығуларды орындау. Жұмсақ модульдерден құрастыру.

Параграф 2. Оқу мақсаттарының жүйесі

      31. Бағдарламадағы оқу мақсаттары кодпен берілген. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар бағдарламаның бөлімі мен бөлімшесін, төртінші сан білім беру мақсатының нөмірленуін көрсетеді. Мысалы, 1.2.1.4 кодтауында "1" – сынып, "2.1" – бөлімше, "4" – оқу мақсатының нөмірленуі.

      32. Оқу мақсаттарының жүйесі бөлімдер мен сыныптар бойынша берілген:

      1) "Қимыл-қозғалыс дағдыларын және арқаны тік ұстауды қалыптастыру" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1- сынып

2-сынып

3-сынып

4 сынып

1.1. Арқаны тік ұстауды және тепе-теңдікті ұстауды дамыту

1.1.1.1 ішпен жатып арқаға қарай айналып мұғалімнің көмегімен ауысу

2.1.1.1 ішпен жатып арқаға қарай және кері қарай айналып мұғалімнің көмегімен ауысу

3.1.1.1 ішпен жатып арқаға қарай мұғалімнің нұсқасы бойынша айланып ауысу

4.1.1.1 ішпен жатып арқаға қарай және кері қарай айналып ауысу

1.1.1.2 мұғалімнің артынан ені 1 метр дәліз бойымен жүру

2.1.1.2 мұғалімнің басшылығымен түзу бағытпен жүру

3.1.1.2 мұғалімнің жетекшілігімен белгіленген бағдаршамдар бойынша жүру

4.1.1.2 белгіленген белгілер бойынша жүру

1.1.1.3 гимнастикалық орындықта мұғалімнің көмегімен жүру

2.1.1.3 мұғалімнің бақылауымен гимнастикалық орындықтың үстінде жүру

3.1.1.3 мұғалімнің бақылауымен гимнастикалық орындықтың үстінде жүру

4.1.1.3 гимнастикалық орындықта жүру

1.2. Жалпы моториканы дамыту

1.1.2.1 ересек адамның көрсетуі бойынша әрекеттерді орындау: "Іздер жолы"

2.1.2.1 ересек адамның көрсетуі бойынша әрекеттерді орындау: бұрылыстар, сапқа қайта тұру

3.1.2.1 ересек адамның көрсетуі бойынша жаттығуларды орындау: бұрылыстар, сапты қайта құру, тепетеңдікті сақтау жаттығулары

4.1.2.1 сөйлеу нұсқаулығыбоынша заттармен және заттарсыз тізбектелген қозғалыстар қатарын орындау

1.1.2.2 мұғалімнің жетекшілігімен бір қатарға тұру

2.1.2.2 мұғалімнің жетекшілігімен қатарға тұру, сапқа тұру

3.1.2.2 еліктеу бойынша жаттығуларды орындау

4.1.2.2 сигнал бойынша сапта өз орнын табу

1.1.2.3 мұғалімнің жетекшілігімен сапқа тұру

2.1.2.3 мұғалімнің жетекшілігімен бір-бірден бағанға тұру

3.1.2.3 жүгіруге бірқалыпты ауыса отырып, аяқ саусақтарымен, өкшелерімен және аяқтың ішкі доғаларымен жүру

4.1.2.3 жүгіруге бірқалыпты ауыса отырып, аяқ саусақтарымен, өкшелерімен және аяқтың ішкі доғаларымен жүру

1.1.2.4 еліктеу арқылы бір орнында тұрып секіру

2.1.2.4 еліктеу арқылы бір орнында тұрып секіру

3.1.2.4 үлкен және орташа өлшемді доптарды қағып алу және лақтыру

4.1.2.4 5 м қашықтықтан доптылақтырып нысанаға тигізу

1.1.2.5 шеңберде тұрып допты қолдан қолға беру

2.1.2.5 шеңберде тұрып бір үлкен допты бір-біріне беру

3.1.2.5 шеңберде тұрып бір үлкен допты бір-біріне беру

4.1.2.5 допты жерден алу, лақтыру және қағып алу

1.1.2.6 мұғалімнің мысалы ретін қөрсетуі бойынша құм салынған дорбаны лақтыру

2.1.2.6 мұғалімнің көрсеткен үлгісі бойынша құм салынған дорбаны (теннис добын) лақтыру

3.1.2.6 құм дорбасын ауызша нұсқау бойынша лақтыру

4.1.2.6 құм салынған дорбаны нысанаға лақтыру

1.1.2.7 мұғалімнің көмегімен жаттығуларды орындау: ішпен жатып, аяқты кезекпен көтеру, арқамен жатып, "велосипед" жасау

2.1.2.7 мұғалімнің көмегімен жаттығуларды орындау: ішпен жатып, аяқты кезектесіп және бірге көтеру, арқамен жатып, аяқты кезекпен көтеру, "велосипед" жасау

3.1.2.7 мұғалімнің көмегімен жаттығуларды орындау: ішпен жатып, аяқты кезектесіп және бірге көтеру, басты көтеру, арқамен жатып, аяқты кезекпен көтеру, "велосипед" жасау, денені көтеру

4.1.2.7 мұғалімнің жетекшілігімен жаттығуларды орындау: ішпен жатып, аяқты кезектесіп және бірге көтеру, басты көтеру, арқамен жатып, аяқты кезекпен көтеру, "велосипед"жасау, денені көтеру

1.3. Ұсақ моториканы дамыту

1.1.3.1 сөйлеу сүйемелдеуімен саусақ жаттығуларын еліктеу арқылы орындау: бір, екі, үш, төрт, бес, саусақтарды ез-ез. Бір, екі, үш, төрт, бес саусақтарды санаймыз тез-тез-тез

2.1.3.1 логомоториканы мұғаліммен бірге орындау – әр саусақтың жұмсақ ұшьарын бас бармақпен кезекпен жалғау арқылы "Сақина" құрастыру

3.1.3.1 мұғаліммен бірге "Мүйіздер" ойынын ойнау

4.1.3.1 "Крестик-нолик", "Жұдырық-қабырға-алақан" ойынын мұғаліммен бірге орындау

1.1.3.2 заттармен саусақ гимнастикасын мұғалімнің артынан қайталап орындау (кыстырғыштар, қырлы қарындаш, бүршіктер, суджок доп )

2.1.3.2 заттармен саусақ гимнастикасын мұғалімнің жетекшілігімен орындау (кыстырғыштар, қырлы қарындаш, бүршіктер, суджок доп )

3.1.3.2 заттармен саусақ гимнастикасын орындау (кыстырғыштар, қырлы қарындаш, бүршіктер, суджок доп )

4.1.3.2 заттармен саусақ гимнастикасын орындау (кыстырғыштар, қырлы қарындаш, бүршіктер, суджок доп )

1.4. Тыныс алуды қалыпқа келтіру

1.1.4.1 тегіс созылыңқы, ұзақ дем шығаруды дамытуға арналған жаттығуларды мұғаліммен бірге орындау

2.1.4.1 тегіс созылыңқы, ұзақ дем шығаруды дамытуға арналған жаттығуларды мұғаліммен бірге орындау

3.1.4.1 тегіс созылыңқы, ұзақ дем шығаруды дамытуға арналған жаттығуларды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

4.1.4.1 тегіс созылыңқы, ұзақ дем шығаруды дамытуға арналған жаттығуларды орындау

1.1.4.2 сөйлеу кезіндегі дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды мұғалімнің артынан кайталап орындау

2.1.4.2 сөйлеу кезіндегі дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды, тақпақ түріндегі жаттығуларды мұғаліммен бірге орындау

3.1.4.2 сөйлеу кезіндегі дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды, тақпақ түріндегі жаттығуларды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

4.1.4.2 сөйлеу кезіндегі дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды, тақпақ түріндегі жаттығуларды орындау

1.1.4.3 дұрыс тыныс алу арқылы бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

2.1.4.3 дұрыс тыныс алу арқылы бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын мұғалімге еліктеп орындау

3.1.4.3 дұрыс тыныс алу арқылы бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын мұғалімнің бақылауымен орындау

4.1.4.3 дұрыс тыныс алу арқылы бұлшықеттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

1.1.4.4 дем шығаруда чу-чу-чу (паровоз), ш-ш-ш (вагондар), у-у-у (ұшақ), ш-ш-ш (қоңыз) дыбыстардың айтылумен тыныс алу жаттығуларын еліктеу арқылы орындау

2.1.4.4 мұрын және ауыз арқылы тыныс алуды әртүрлі бастапқы қалыпта: отыруда, тұруда, жатуда жаттықтыру жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

3.1.4.4 әртүрлі бастапқы қалыпта: отыруда, тұруда, жатуда мұрын және ауыз арқылы тыныс алу жаттығуларын, жүру кезінде дем шығаруда дыбыстарды айтылуымен тыныс алу жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

4.1.4.4 әртүрлі бастапқы қалыпта: жатуда, отыруда, тұруда мұрын және ауыз арқылы тыныс алу жаттығуларын, жүру кезінде дем шығаруда дыбыстарды айтылумен тыныс алу жаттығуларын орындау

1.5. Тактильді-моторлы қабылдауды қалыптастыру

1.1.5.1 пластилинді домалату жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

2.1.5.1 пластилинді домалату жаттығуларын ауызша нұскау бойынша орындау

3.1.5.1 мозаикамен жаттығуларды орындау: "Қандай түс жоқ болып кетті", "Гүлді жина"

4.1.5.1 заттар мен жазық фигуралардың өлшемін сипалау арқылы анықтау: үлкен – кіші, "Ғажайып қап" ойыны

1.1.5.2 тактильді сезгіштікті дамыту жаттығуларын мұғалімге еліктеу арқылы орындау

2.1.5.2 тактильді сезгіштікті дамыту жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

3.1.5.2 тактильді сезгіштікті дамыту жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

4.1.5.2 тактильді сезгіштікті дамыту жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

      2) "Қозғалыстардың координациясы мен үйлесімділігін дамыту"

      бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 сынып

2-сынып

3-сынып

4 сынып

2.1. Өз денесінде бағдарлану

1.2.1.1 оң, сол қолдың қозғалыстарын мұғалімнің артынан қайталау

2.2.1.1 мұғалімнің көмегімен қозғалыстарды орындау (қолды жоғары көтеру, алға созу)

3.2.1.1 мұғалімнің көмегімен қозғалыстарды орындау (қолды жоғары, алға, бүйірге, иыққа)

4.2.1.1 сөйлеу нұсқауы бойынша қимыл-қозғалыстарды орындау (қолды жоғары, алға, бүйірге, иыққа, бастың артына)

1.2.1.2 мұғалімге еліктеп және артынан қайталап бет сызбасында бағдарлауға арналған жаттығуларды орындау: "Менің бетімде не бар"

2.2.1.2 мұғалімге еліктеп, артынан қайталап бет сызбасында бағдарлауға арналған жаттығуларды орындау: "Менің бетімде не бар" "Сен жасау білесін бе?"

3.2.1.2 мұғалімге еліктеп, артынан қайталап бет сызбасында бағдарлауға арналған жаттығуларды орындау: "Менің бетімде не бар" "Сен жасай аласың ба?", "Менің денем".

4.2.1.2 мұғалімге еліктеу арқылы бет сызбасында бағдарлауға арналған жаттығуларды орындау: "Менің бетімде не бар" "Сен жасау білесін бе?" "Менің денем", "Қолдан аяққа"

1.2.1.3 босаңсу жаттығуларын жатып орындау

2.2.1.3 тіп-тік созылып жату, босаңсу жаттығуларын орындау

3.2.1.3 босаңсу жаттығуларын орындау

4.2.1.3 қолдың, аяқтың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

1.2.1.4 мұғалімге еліктеп, артынан қайталап қолдың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

2.2.1.4 қолдың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

3.2.1.4 қолдың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

4.2.1.4 қолдың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

1.2.1.5 салмақты заттарды (көрпе, шарф) қолданумен жаттығуларды, Үкі шұлығында отыруды еліктеу арқылы орындау

2.2.1.5 Үкі шұлығын қолданумен жаттығуларды орындау: шұлықта аунап жүру немесе жорғалау, "Теңіз толқиды, бір!"

3.2.1.5 Үкі шұлығын қолданып жаттығуларды орындау

4.2.1.5 Үкі шұлығын қолданып жаттығуларды орындау

1.2.1.6 сенсорлық теңгеру жолын қолданып жаттығуларды орындау

2.2.1.6 құрғақ бассейнді, тактильді жолдар мен кіші шарларды қолданып жаттығуларды орындау

3.2.1.6 ұсақ моториканы дамытуға арналған тренажерларды, ілулі платформаларын, арқандарды қолданып жаттығуларды орындау

4.2.1.6 теңгергішті, тактильді жолдарды, оңаша қалу бұрышты (шатыр, үй) қолданып жаттығуларды орындау

2.2. Кеңістікті бағдарлау

1.2.2.1 өз денесінде бағдарлау жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

2.2.2.1 жақын ортада бағдарлау жаттығуларын мұғалімге еліктеп орындау

3.2.2.1 жақын ортада бағдарлау жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

4.2.2.1 жақын ортада бағдарлау жаттығуларын орындау

1.2.2.2 белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) қатарға тұруды оқытушының жетекшілігімен орындау

2.2.2.2 белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) созылған қол аралықпен бір лек қатарға тұруды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

3.2.2.2 белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) созылған қол аралықпен бір лек қатарға, бағдар бойынша шеңберге тұруды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

4.2.2.2 белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) созылған қол аралықпен бір лек қатарға, бағдар бойынша шеңберге тұруды орындау

1.2.2.3 қол қимылдарымен бұрылыстарды, бағытты өзгертіп жүруді мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

2.2.2.3 алға, артқа, бір жаққа қарай жылжу арқылы шеңберді кеңейтіп, кішірейтіп белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) қатарға тұруды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

3.2.2.3 алға, артқа, бір жаққа қарай жылжу арқылы шеңберді кеңейтіп, кішірейтіп белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) қатарға тұруды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

4.2.2.3 алға, артқа, бір жаққа қарай жылжу арқылы шеңберді кеңейтіп, кішірейтіп белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) қатарға тұруды орындау

1.2.2.4 сызылған бағдарға қарай аттауды мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

2.2.2.4 сызылған бағдарға қарай секіруді мұғалімнің көмегімен орындау

3.2.2.4 сызылған белгіге қарай екі аяқпен серпу арқылы бір жерден ұзындыққа секіруді мұғалімнің көмегімен орындау

4.2.2.4 еденде сызылған бағдарлар бойынша жүру

1.2.2.5 екі буынды нұсқау бойынша мақсатты әрекеттерді орындау

2.2.2.5 2-3 бөліктен тұратын заттарды зерттеу және салыстыру

3.2.2.5 2-3 бөліктен тұратын заттарды зерттеп қарау, дидактикалық ойын: "Қандай бөлік жетіспейді?"

4.2.2.5 сызылған белгіге қарай екі аяқпен серпу арқылы бір жерден ұзындыққа секіру

4.2.2.6 2-3 бөліктен тұратын заттарды тексеру, "Не өзгерді?" дидактикалық ойыны

2.3. Қозғалыстардың координациясын дамыту

1.2.3.1 гимнастикалық қабырғада ұсталып тұру

2.2.3.1 орындықта ерікті түрде жорғалау

3.2.3.1 орындықтардың, қақпалардың, әртүрлі құрылыстардың астына жорғалау

4.2.3.1 гимнастикалық қабырғада ұсталып тұру және жоғары, төмен көтерілу, түсу

1.2.3.2 гимнастикалық орындықта төрт аяқпен жорғалау

2.2.3.2 орындықтың үстінен өрмелеу өту

3.2.3.2 орындықтың, қақпаның, әртүрлі құрылымдардың үстінен өрмелеп өту

4.2.3.2 қолды алға, екі жаққа созып, тақта мен орындықтың үстімен жүру

1.2.3.3 мұғалімнің көмегімен орындықта ерікті түрде жорғалау

2.2.3.3 оқытушының көмегімен орындықтың үстінде жорғалау және оның астынан жорғалап өту

3.2.3.3 мұғалімнің көмегімен орындықтың үстінде жорғалау және оның астынан жорғалап өту

4.2.3.3 орындықтың үстімен және астынан жорғалау

1.2.3.4 мұғалімнің көмегімен керме үстінде ұсталып тұра алу

2.2.3.4 мұғалімнің көмегімен керме үстінде ұсталып тұра алу (10 сек)

3.2.3.4 текшелерді, "кірпіштерді" басып жүру; тізені жоғары көтеріп құтан тәрізді жүру

4.2.3.4 аяқтың ұшымен таяқтан аттап жүру

1.2.3.5 мұғалімнің жетекшілігімен жұмсақ модульдерден құрастыру

2.2.3.5 мұғалім көрсеткендей жұмсақ модульдерден құрастыру

3.2.3.5 үлгі бойынша жұмсақ модульдерден құрастыру

4.2.3.5 жоба бойынша жұмсақ модульдерден құрастыру

1.2.3.6 моншақтарды қармақ жібіне тізу

2.2.3.6 қозғалыс координациясын дамытуға арналған жаттығуларды орындау

3.2.3.6 қол қозғалыстардың координациясын дамытуға арналған жаттығуларын орындау

4.2.3.6 объектілерді салмақ бойынша салыстыру жаттығуларын орындау, "Жеңіл-ауыр", "Сегіздік" ойыны

1.2.3.7 мұғалім көрсеткендей туннельдермен өрмелеп шығу

2.2.3.7 мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша туннельдерден жорғалап шығу

3.1.4.7 әткеншек тебу үшін тербелу жаттығуларын орындау

4.2.3.7 әткеншекте, гамакта тербелу үшін жаттығуларды орындау

2.4. Дененің әрекеттері мен қимылдарын үйлестіруді дамыту

1.2.4.1 қимыл-қозғалыстарды үйлестіру жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынын қайталап орындау

2.2.4.1 қимыл-қозғалыстарды үйлестіру жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынын қайталап орындау

3.2.4.1 қимыл-қозғалыстарды үйлестіру жаттығуларын мұғалімнің нұсқауы бойынша орындау

4.2.4.1 геометриялық фигуралары бар сенсорлық жол бойымен қозғалыстарды орындау және мұғалімнің нұсқауына сәйкес қозғалыс бағытын өзгерту

1.2.4.2 қол және аяқтардың қимылдары мен қалыптарын затпен және затсыз мұғалім көрсеткендей орындау

2.2.4.2 бас пен дененің қимылдары мен қалпын мұғалім көрсеткендей орындау, "Теңіз уайымдады" ойыны

3.2.4.2 мұғалімнің екі және үш буынды нұсқауы бойынша әрекеттерді орындау (2 қадам алға – оңға бұрылу, бір қадам артқа)

4.2.4.2 қозғалыстардың статикалық координациясын дамытуға арналған жаттығуларды орындау

3.2.4.3 екі қолдың жұмысын үйлестіру жаттығуларды орындау (шнурмен, моншақтармен, түймелермен)

4.2.4.3 әртүрлі сапалары мен қасиеттеріне қарай заттарды сипалау арқылы ажырату жаттығуларын орындау ("Ғажайып дорба": дөңес, ойыс, тікенді, тегіс)

      33. Бағдарлама зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

      34. Оқу мақсаттарын сыныптар мен тоқсандар бойынша бөлу ұсыныс түрінде берілген. Мұғалім әр оқушының мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу мақсаттарын жеке анықтайды.

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 1-4 сыныптары үшін "Белсенді қозғалуға бағытталған жеке және топтық сабақтар" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар

      1) 1- сынып:

Ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта: білім алушыларды бақылау және тексеру;
3 апта "Мен, менің денем";
4 апта "Жемістер, жидектер";
5-апта "Көкөністер";
6-апта "Менің ойыншықтарым"; 7-апта "Менің отбасым";
8-апта "Менің үйім"
9-апта "Менің мектебім"

1.1. арқаны тік ұстауды және тепе-теңдікті ұстауды дамыту

1.1.1.1 ішпен жатып арқаға қарай айналып мұғалімнің көмегімен ауысу

1.1.1.2 мұғалімнің артынан ені 1 метр дәліз бойымен жүру

1.1.1.3 гимнастикалық орындықта мұғалімнің көмегімен жүру

1.2. жалпы моториканы дамыту

1.1.2.1 ересек адамның көрсетуі бойынша әрекеттерді орындау: "Іздер жолы"

1.1.2.2 мұғалімнің жетекшілігімен бір қатарға тұру

1.1.2.3 мұғалімнің жетекшілігімен сапқа тұру

1.1.2.4 еліктеу арқылы бір орнында тұрып секіру

1.3. ұсақ моториканы дамыту

1.1.3.1 еліктеу арқылы сөйлеу сүйемелдеуімен саусақ жаттығуларын орындау: Бір, екі, үш, төрт, бес, Саусақтар серуендеуге шықты . Бір екі үш төрт бес, Саусақтарды санайық

1.1.3.2 мұғалімнің артындағы заттармен (киім түйреуіш, қырлы қарындаш, конус, сужок доп ) саусақ гимнастикасын орындау

1 апта "Менің киімдерім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Тағам";
4 апта "Шәй ыдыстары";
5 апта "Жиһаз"; 6-апта "Жаңа жыл мерекесі"; 7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

1.4. тыныс алуды қалыпқа келтіру

1.1.4.1 тегіс созылыңқы, ұзақ дем шығаруды дамытуға арналған жаттығуларды мұғаліммен бірге орындау

1.1.4.2 сөйлеу кезіндегі дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды мұғалімнің артынан кайталап орындау

1.1.4.3 дұрыс тыныс алу арқылы бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

1.1.4.4 дем шығаруда чу-чу-чу (паровоз), ш-ш-ш (вагондар), у-у-у (ұшақ), ш-ш-ш (қоңыз) дыбыстардың айтылумен тыныс алу жаттығуларын еліктеу арқылы

1.5. тактильді-моторлы қабылдауды қалыптастыру

1.1.5.1 пластилинді домалату жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

1.1.5.2 тактильді сезгіштікті дамыту жаттығуларын мұғалімге еліктеу арқылы орындау

1 апта "Қысқы қызықтар";
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім";
3-апта "Үй жануарлары";
4-апта "Жабайы жануарлар"
5-апта "Құс еті"; 6-апта "Жабайы құстар";
7-апта "Көлік"; 8-ші апта "Аналар мерекесі"; "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

2.1. өз денесінде бағдарлану

1.2.1.1 оң, сол қолдың қозғалыстарын мұғалімнің артынан қайталау

1.2.1.2 мұғалімге еліктеп және артынан қайталап бет сызбасында бағдарлауға арналған жаттығуларды орындау: "Менің бетімде не бар"

1.2.1.3 денені босаңсыту жаттығуларын жатып орындау

1.2.1.4 мұғалімге еліктеп, артынан қайталап қолдың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

1.2.1.5 салмақты заттарды (көрпе, шарф) қолданумен жаттығуларды, Үкі шұлығында отыруды еліктеу арқылы орындау

1.2.1.6 сенсорлық теңгеру жолын қолданып жаттығуларды орындау

1.2. жалпы моториканы дамыту

1.1.2.5 шеңберде тұрып допты қолдан қолға беру

1.1.2.6 мұғалімнің мысалы ретін қөрсетуі бойынша құм салынған дорбаны лақтыру

1.1.2.7 мұғалімнің көмегімен жаттығуларды орындау: ішпен жатып, аяқты кезекпен көтеру, арқамен жатып, "велосипед" жасау

2.2. кеңістікті бағдарлау

1.2.2.1 өз денесінде бағдарлау жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

1.2.2.2 белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) қатарға тұруды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

2.3. қозғалыстардың координациясын дамыту

1.2.3.1 гимнастикалық қабырғада ұсталып тұра алу

1.2.3.2 гимнастикалық орындықта төрт аяқпен жорғалау

1.2.3.3 мұғалімнің көмегімен орындықта ерікті түрде жорғалау

1.2.3.4 мұғалімнің көмегімен керме үстінде ұсталып тұра алу

1.2.3.5 мұғалімнің жетекшілігімен жұмсақ модульдерден құрастыру

1 апта "Ағаштар";
2 апта Гүлдер"; 3-апта "Жәндіктер";
4-апта "Көктемге арналған киімдер";
5-ші апта "Балықтар";
6-апта "Жемістер";
7-апта "Көкөністер";
8-апта "Жидектер";
9-апта "Жазғы киімдер"; "Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

1.2. жалпы моториканы дамыту

1.1.2.4 мұғалім сияқты құм салынған дорбаны лақтыру

1.1.2.5 шеңберде тұрып допты қолдан қолға беру

1.1.2.7 мұғалімнің көмегімен жаттығуларды орындау: ішпен жатып, аяқты кезекпен көтеру, арқамен жатып, "велосипед" жасау

2.2. кеңістікті бағдарлау

1.2.2.3 қол қимылдарымен бұрылыстарды, бағытты өзгертіп жүруді мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

1.2.2.4 сызылған бағдарға қарай аттауды мұғалімге еліктеп, артынан қайталап

1.2.2.5 екі буынды нұсқау бойынша мақсатты әрекеттерді орындау

1.5. тактильді-моторлы қабылдауды қалыптастыру

1.1.5.1 пластилинді домалату жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынан қайталап орындау

1.1.5.2 тактильді сезгіштікті дамыту жаттығуларын мұғалімге еліктеу арқылы орындау

2.3. қозғалыстардың координациясын дамыту

1.2.3.6 моншақтарды қармақ жібіне тізу

1.2.3.7 мұғалім көрсеткендей туннельдермен өрмелеп шығу

2.4. дененің әрекеттері мен қимылдарын үйлестіруді дамыту

1.2.4.1 қимыл-қозғалыстарды үйлестіру жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынын қайталап орындау

1.2.4.2 қол және аяқтардың қимылдары мен қалыптарын затпен және затсыз мұғалім көрсеткендей

      2) 2 сынып:

Ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта оқушыларды бақылау және тексеру;
3-апта "Мен және менің отбасым";
4-апта Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын";
5-апта "Көкөністер";
6 апта "Жемістер, жидектер";
7-апта "Менің ойыншықтарым";
8 апта "Менің үйім";
9-апта "Менің мектебім"

1.1. арқаны тік ұстауды және тепе-теңдікті ұстауды дамыту

2.1.1.1 ішпен жатып арқаға қарай және кері қарай айналып мұғалімнің көмегімен ауысу

2.1.1.2 мұғалімнің басшылығымен түзу бағытпен жүру

2.1.1.3 мұғалімнің бақылауымен гимнастикалық орындықтың үстінде жүру

1.2. жалпы моториканы дамыту

2.1.2.1 ересек адамның көрсетуі бойынша әрекеттерді орындау: бұрылыстар, сапқа қайта тұру

2.1.2.2 мұғалімнің жетекшілігімен қатарға тұру, сапқа тұру

2.1.2.3 мұғалімнің жетекшілігімен бір-бірден бағанға тұру

2.1.2.4 еліктеу арқылы бір орнында тұрып секіру

1.3. ұсақ моториканы дамыту

2.1.3.1 логомоториканы мұғаліммен бірге орындау – әр саусақтың жұмсақ ұшьарын бас бармақпен кезекпен жалғау арқылы "Сақина" құрастыру

2.1.3.2 заттармен саусақ гимнастикасын мұғалімнің жетекшілігімен орындау (кыстырғыштар, қырлы қарындаш, бүршіктер, суджок доп )

1 апта "Менің киімдерім";
2-апта "Менің аяқ киімім";
3 апта "Тағам";
4 апта "Шәй ыдыстары";
5 апта "Жиһаз"; 6-апта "Жаңа жыл мерекесі"; 7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

1.2. жалпы моториканы дамыту

2.1.2.5 шеңберде тұрып бір үлкен допты бір-біріне беру

2.1.2.6 мұғалімнің көрсеткен үлгісі бойынша құм салынған дорбаны (теннис добын) лақтыру

2.1.2.7 мұғалімнің көмегімен жаттығуларды орындау: ішпен жатып, аяқты кезектесіп және бірге көтеру, арқамен жатып, аяқты кезекпен көтеру, "велосипед" жасау

1.4. тыныс алуды қалыпқа келтіру

2.1.4.1 тегіс созылыңқы, ұзақ дем шығаруды дамытуға арналған жаттығуларды мұғаліммен бірге орындау

2.1.4.2 сөйлеу кезіндегі дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды, тақпақ түріндегі жаттығуларды мұғаліммен бірге орындау

2.1.4.3 дұрыс тыныс алу арқылы бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын мұғалімге еліктеп орындау

2.1.4.4 мұрын және ауыз арқылы тыныс алуды әртүрлі бастапқы қалыпта: отыруда, тұруда, жатуда жаттықтыру жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

1 апта "Қысқы қызықтар"
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары"
4-апта "Құс еті" 5-апта "Жабайы жануарлар"
6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік" 8-апта "Аналар күні"
9 апта "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

1.5. тактильді-моторлы қабылдауды қалыптастыру

2.1.5.1 пластилинді домалату жаттығуларын ауызша нұскау бойынша орындау

2.1.5.2 тактильді сезгіштікті дамыту жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

2.1. өз денесінде бағдарлану

2.2.1.1 мұғалімнің көмегімен қозғалыстарды орындау (қолды жоғары көтеру, алға созу)

2.2.1.2 мұғалімге еліктеп, артынан қайталап бет сызбасында бағдарлауға арналған жаттығуларды орындау: "Менің бетімде не бар" "Сен жасау білесін бе?"

2.2.1.3 тіп-тік созылып жату, босаңсу жаттығуларын орындау

2.2. кеңістікті бағдарлау

2.2.2.1 жақын ортада бағдарлау жаттығуларын мұғалімге еліктеп орындау

2.2.2.2 белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) созылған қол аралықпен бір лек қатарға тұруды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

2.3. қозғалыстардың координациясын дамыту

2.2.3.1 орындықта ерікті түрде жорғалау

2.2.3.2 орындықтың үстінен өрмелеу өту

2.2.3.3 оқытушының көмегімен орындықтың үстінде жорғалау және оның астынан жорғалап өту

2.4. дененің әрекеттері мен қимылдарын үйлестіруді дамыту

2.2.4.1 қимыл-қозғалыстарды үйлестіру жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынын қайталап орындау

2.2.4.2 бас пен дененің қимылдары мен қалпын мұғалім көрсеткендей орындау, "Теңіз уайымдады" ойыны

1 апта "Ағаштар";
2-апта "Гүлдер"; 3-апта "Жәндіктер";
4-апта "Көктемге арналған киімдер";
5-ші апта "Балықтар";
6-апта "Жемістер";
7-апта "Көкөністер";
8-апта "Жидектер";
9-апта "Жазғы киімдер"; "Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

2.1. өз денесінде бағдарлану

2.2.1.4 қолдың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

2.2.1.5 Үкі шұлығын қолданумен жаттығуларды орындау: шұлықта аунап жүру немесе жорғалау, "Теңіз толқиды, бір!"

2.2.1.6 құрғақ бассейнді, тактильді жолдар мен кіші шарларды қолданып жаттығуларды орындау

2.2. кеңістікті бағдарлау

2.2.2.3 алға, артқа, бір жаққа қарай жылжу арқылы шеңберді кеңейтіп, кішірейтіп белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) қатарға тұруды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

2.2.2.4 сызылған бағдарға қарай секіруді мұғалімнің көмегімен орындау

2.2.2.5 2-3 бөліктен тұратын заттарды зерттеу және салыстыру

2.3. қозғалыстардың координациясын дамыту

2.2.3.4 мұғалімнің көмегімен керме үстінде ұсталып тұра алу (10 сек)

2.2.3.5 мұғалім көрсеткендей жұмсақ модульдерден құрастыру

2.2.3.6 қозғалыс координациясын дамытуға арналған жаттығуларды орындау

2.2.3.7 мұғалімнің ауызша нұсқауы бойынша туннельдерден жорғалап шығу

2.4. дененің әрекеттері мен қимылдарын үйлестіруді дамыту

2.2.4.1 қимыл-қозғалыстарды үйлестіру жаттығуларын мұғалімге еліктеп, артынын қайталап орындау

2.2.4.2 бас пен дененің қимылдары мен қалпын мұғалім көрсеткендей орындау, "Теңіз уайымдады" ойыны

      3) 3 -сынып:

Ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта студенттерді бақылау және тексеру
3-апта Мен және менің отбасым
4-апта Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын"
5-апта "Көкөністер"
6-апта "Жемістер, жидектер"
7-апта "Менің сүйікті ойындарым"
8-апта "Менің үйім"
9-апта "Менің мектебім"

1.1. дене қалпын және тепе-теңдікті дамыту

3.1.1.1 ішпен жатып арқаға қарай мұғалімнің нұсқасы бойынша айланып ауысу

3.1.1.2 мұғалімнің жетекшілігімен белгіленген бағдаршамдар бойынша жүру

3.1.1.3 мұғалімнің бақылауымен гимнастикалық орындықтың үстінде жүру

1.2. жалпы моториканыдамыту

3.1.2.1 ересек адамның көрсетуі бойынша жаттығуларды орындау: бұрылыстар, сапты қайта құру, тепетеңдікті сақтау жаттығулары

3.1.2.2 еліктеу бойынша жаттығуларды орындау

3.1.2.3 жүгіруге бірқалыпты ауыса отырып, аяқ саусақтарымен, өкшелерімен және аяқтың ішкі доғаларымен жүру

3.1.2.4 үлкен және орташа өлшемді доптарды қағып алу және лақтыру

1.3. ұсақ моториканы дамыту

3.1.3.1 мұғаліммен бірге "Мүйіздер" ойынын ойнау

3.1.3.2 заттармен саусақ гимнастикасын орындау (кыстырғыштар, қырлы қарындаш, бүршіктер, суджок доп )

1 апта "Менің киімдерім"
2-апта "Менің аяқ киімім"
3-апта "Тағам" 4-апта "Шәй ыдысы"
5-апта "Жиһаз" 6-апта "Жаңа жыл мерекесі"
7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

1.2. жалпы моториканы дамыту

3.1.2.5 шеңберде тұрып бір үлкен допты бір-біріне беру

3.1.2.6 құм дорбасын ауызша нұсқау бойынша лақтыру

3.1.2.7 мұғалімнің көмегімен жаттығуларды орындау: ішпен жатып, аяқты кезектесіп және бірге көтеру, басты көтеру, арқамен жатып, аяқты кезекпен көтеру, "велосипед" жасау, денені көтеру

1.3. ұсақ моториканы дамыту

3.1.3.1 мұғаліммен бірге "Мүйіздер" ойынын ойнау

3.1.3.2 заттармен саусақ гимнастикасын орындау (кыстырғыштар, қырлы қарындаш, бүршіктер, суджок доп )

1.4. тыныс алуды қалыпқа келтіру

3.1.4.1 тегіс созылыңқы, ұзақ дем шығаруды дамытуға арналған жаттығуларды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

3.1.4.2 сөйлеу кезіндегі дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды, тақпақ түріндегі жаттығуларды мұғалімнің жетекшілігімен

3.1.4.3 дұрыс тыныс алу арқылы бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын мұғалімнің бақылауымен орындау

1 апта "Қысқы қызықтар"
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары"
4-апта "Құс еті" 5-апта "Жабайы жануарлар"
6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік" 8-апта "Аналар күні"
9 апта "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

2.1. өз денесінде бағдарлану

3.2.1.1 мұғалімнің көмегімен қозғалыстарды орындау (қолды жоғары, алға, бүйірге, иыққа)

3.2.1.2 мұғалімге еліктеп, артынан қайталап бет сызбасында бағдарлауға арналған жаттығуларды орындау: "Менің бетімде не бар" "Сен жасай аласың ба?", "Менің денем".

3.2.1.3 босаңсу жаттығуларын орындау

1.4. тыныс алуды қалыпқа келтіру

3.2.1.4 қолдың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

1.5. тактильді-моторлы қабылдауды қалыптастыру

3.1.5.1 мозаикамен жаттығуларды орындау: "Қандай түс жоқ болып кетті", "Гүлді жина"

3.1.5.2 тактильді сезгіштікті дамыту жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

2.2. кеңістікті бағдарлау

3.2.2.1 жақын ортада бағдарлау жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

3.2.2.2 белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) созылған қол аралықпен бір лек қатарға, бағдар бойынша шеңберге тұруды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

2.3. қозғалыстардың координациясын дамыту

3.2.3.6 қол қозғалыстардың координациясын дамытуға арналған жаттығуларын орындау

3.1.4.7 әткеншек тебу үшін тербелу жаттығуларын орындау

2.4. дененің әрекеттері мен қимылдарын үйлестіруді дамыту

3.2.4.1 қимыл-қозғалыстарды үйлестіру жаттығуларын мұғалімнің нұсқауы бойынша орындау

3.2.4.2 мұғалімнің екі және үш буынды нұсқауы бойынша әрекеттерді орындау (2 қадам алға – оңға бұрылу, бір қадам артқа)

3.2.4.3 екі қолдың жұмысын үйлестіру жаттығуларды орындау (шнурмен, моншақтармен, түймелермен)

1 апта "Ағаштар"
2-апта "Гүлдер" 3-апта "Жәндіктер"
4-апта "Көктемге арналған киімдер"
5-апта Балықтар 6-апта "Жемістер"
7-апта "Көкөністер"
8-апта "Жидектер"
9-апта "Жазғы киімдер"; "Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

2.1. өз денесіндегі бағдарлау

3.2.1.4 қолдың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

3.2.1.5 Үкі шұлығын қолданып жаттығуларды орындау

3.2.1.6 ұсақ моториканы дамытуға арналған тренажерларды, ілулі платформаларын, арқандарды қолданып жаттығуларды орындау

2.2. кеңістікте бағдарлану

3.2.2.3 алға, артқа, бір жаққа қарай жылжу арқылы шеңберді кеңейтіп, кішірейтіп белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) қатарға тұруды мұғалімнің жетекшілігімен орындау

3.2.2.4 сызылған белгіге қарай екі аяқпен серпу арқылы бір жерден ұзындыққа секіруді мұғалімнің көмегімен орындау

3.2.2.5 2-3 бөліктен тұратын заттарды зерттеп қарау, дидактикалық ойын: "Қандай бөлік жетіспейді?"

2.3. қозғалыс координациясын дамыту

3.2.3.1 орындықтардың, қақпалардың, әртүрлі құрылыстардың астына жорғалау

3.2.3.2 орындықтың, қақпаның, әртүрлі құрылымдардың үстінен өрмелеп өту

3.2.3.3 мұғалімнің көмегімен орындықтың үстінде жорғалау және оның астынан жорғалап өту

3.2.3.4 текшелерді, "кірпіштерді" басып жүру; тізені жоғары көтеріп құтан тәрізді жүру

3.2.3.5 үлгі бойынша жұмсақ модульдерден құрастыру

2.4. дененің әрекеттері мен қимылдарын үйлестіруді дамыту

3.2.4.2 мұғалімнің екі және үш буынды нұсқауы бойынша әрекеттерді орындау (2 қадам алға – оңға бұрылу, бір қадам артқа)

3.2.4.3 екі қолдың жұмысын үйлестіру жаттығуларды орындау (шнурмен, моншақтармен, түймелермен)

      4) 4- сынып :

Ортақ тақырыптар

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1-2 апта студенттерді бақылау және тексеру;
3-апта "Мен және менің отбасым";
4-апта Менің денем. Мен ұлмын, мен қызбын";
5-апта "Көкөністер";
6 апта "Жемістер, жидектер";
7-апта "Менің сүйікті ойындарым";
8 апта "Менің үйім";
9-апта "Менің мектебім"

1.1. дене қалпын және тепе-теңдікті дамыту

4.1.1.1 ішпен жатып арқаға қарай және кері қарай айналып ауысу

4.1.1.2 белгіленген белгілер бойынша жүру

4.1.1.3 гимнастикалық орындықта жүру

1.2. жалпы моторикасын дамыту

4.1.2.1 сөйлеу нұсқаулығыбоынша заттармен және заттарсыз тізбектелген қозғалыстар қатарын орындау

4.1.2.2 сигнал бойынша сапта өз орнын табу

4.1.2.3 жүгіруге бірқалыпты ауыса отырып, аяқ саусақтарымен, өкшелерімен және аяқтың ішкі доғаларымен жүру

4.1.2.4 5м қашықтықтан доптылақтырып нысанаға тигізу

1.3. ұсақ моториканы дамыту

4.1.3.1 "Крестик-нолик", "Жұдырық-қабырға-алақан" ойынын мұғаліммен бірге орындау

4.1.3.2 заттармен саусақ гимнастикасын орындау (кыстырғыштар, қырлы қарындаш, бүршіктер, суджок доп )

2.1. өз денесіндегі бағдарлау

4.2.1.1 сөйлеу нұсқауы бойынша қимыл-қозғалыстарды орындау (қолды жоғары, алға, бүйірге, иыққа, бастың артына)

4.2.1.2 мұғалімге еліктеу арқылы бет сызбасында бағдарлауға арналған жаттығуларды орындау: "Менің бетімде не бар" "Сен жасау білесін бе?" "Менің денем", "Қолдан аяққа"

1 апта "Менің киімдерім"
2-апта "Менің аяқ киімім"
3-апта "Тағам" 4-апта "Шәй ыдысы"
5-апта "Жиһаз" 6-апта "Жаңа жыл мерекесі"
7-апта "Жаңа жыл мерекесі"

2 тоқсан

1.2. жалпы моториканы дамыту

4.1.2.5 допты жерден алу, лақтыру және қағып алу

4.1.2.6 құм салынған дорбаны нысанаға лақтыру

4.1.2.7 мұғалімнің жетекшілігімен жаттығуларды орындау: ішпен жатып, аяқты кезектесіп және бірге көтеру, басты көтеру, арқамен жатып, аяқты кезекпен көтеру, "велосипед"жасау, денені көтеру

1.3. ұсақ моториканы дамыту

4.1.3.1 "Крестик-нолик", "Жұдырық-қабырға-алақан" ойынын мұғаліммен бірге орындау

4.1.3.2 заттармен саусақ гимнастикасын орындау (кыстырғыштар, қырлы қарындаш, бүршіктер, суджок доп )

1.4. тыныс алуды қалыпқа келтіру

4.1.4.1 тегіс созылыңқы, ұзақ дем шығаруды дамытуға арналған жаттығуларды орындау

4.1.4.2 сөйлеу кезіндегі дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды, тақпақ түріндегі жаттығуларды орындау

1 апта "Қысқы қызықтар
2-апта "Қысқы киім және аяқ киім"
3-апта "Үй жануарлары
4-апта "Құс еті" 5-апта "Жабайы жануарлар"
6-апта "Жабайы құстар"
7-апта "Көлік"
8-апта "Аналар күні"
9 апта "Наурыз мейрамы"

3 тоқсан

1.1 дененің әрекеттері мен қимылдарын үйлестіруді дамыту

4.1.1.1 Асқазаннан арқаға және керісінше айналдыру

4.1.1.2 Белгіленген белгілер бойынша жүру

4.1.1.3 Гимнастикалық орындықта жүру

1.4 тыныс алуды қалыпқа келтіру

4.1.4.3 дұрыс тыныс алу арқылы бұлшықеттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

4.1.4.4 әртүрлі бастапқы қалыпта: жатуда, отыруда, тұруда мұрын және ауыз арқылы тыныс алу жаттығуларын, жүру кезінде дем шығаруда дыбыстарды айтылумен тыныс алу жаттығуларын орындау

1.5. тактильді-моторлы қабылдауды қалыптастыру

4.1.5.1 заттар мен жазық фигуралардың өлшемін сипалау арқылы анықтау: үлкен – кіші, "Ғажайып қап" ойыны

4.1.5.2 тактильді сезгіштікті дамыту жаттығуларын мұғалімнің жетекшілігімен орындау

2.1. өз денесінде бағдарлану

4.2.1.1 сөйлеу нұсқауы бойынша қимыл-қозғалыстарды орындау (қолды жоғары, алға, бүйірге, иыққа, бастың артына)

4.2.1.2 мұғалімге еліктеу арқылы бет сызбасында бағдарлауға арналған жаттығуларды орындау: "Менің бетімде не бар" "Сен жасау білесін бе?" "Менің денем", "Қолдан аяққа"

4.2.1.3 қолдың, аяқтың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

2.2 кеңістікті бағдарлау

4.2.2.1 жақын ортада бағдарлау жаттығуларын орындау

4.2.2.2 белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) созылған қол аралықпен бір лек қатарға, бағдар бойынша шеңберге тұру

4.2.2.3 алға, артқа, бір жаққа қарай жылжу арқылы шеңберді кеңейтіп, кішірейтіп белгіленген жерде (шеңберлерде, шаршыларда) қатарға тұруды орындау

2.3. қозғалыстардың координациясын дамыту

4.2.3.1 Гимнастикалық қабырғада тұру, оны жоғары және төмен көтеру

4.2.3.2 қолды әр жаққа созып, тақта мен орындықта жүру, алға

4.2.3.3 орындықтың үстімен және астымен жорғалау

4.2.3.4 таяқпен аяқтың ұшымен жүру

1 апта "Ағаштар"
2-апта "Гүлдер" 3-апта "Жәндіктер"
4-апта "Көктемге арналған киімдер"
5-апта Балықтар 6-апта "Жемістер"
7-апта "Көкөністер"
8-апта "Жидектер"
9-апта "Жазғы киімдер";
"Балаларға арналған жазғы қызықтар"

4 тоқсан

1.2. жалпы моториканы дамыту

4.1.2.4 құм салынған дорбаны нысанаға лақтыру

4.1.2.5 допты алу, лақтыру және қағып алу

4.1.2.6 құм салынған дорбаны нысанаға лақтыру

1.3. ұсақ моториканы дамыту

4.1.4.2 сөйлеу кезіндегі дұрыс тыныс алуға арналған жаттығуларды, тақпақ түріндегі жаттығуларды орындау

4.1.4.3 дұрыс тыныс алу арқылы бұлшықеттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

4.2.1.3 қолдың, аяқтың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

2.1. өз денесінде бағдарлану

4.2.1.4 қолдың бұлшық еттерін босаңсыту жаттығуларын орындау

4.2.1.5 Үкі шұлығын қолданып жаттығуларды орындау

4.2.1.6 теңгергішті, тактильді жолдарды, оңаша қалу бұрышты (шатыр, үй) қолданып жаттығуларды орындау

2.2. кеңістікті бағдарлау

4.2.2.4 еденде сызылған бағдарлар бойынша жүру

4.2.2.5 сызылған белгіге қарай екі аяқпен серпу арқылы бір жерден ұзындыққа секіру

4.2.2.6 2-3 бөліктен тұратын заттарды тексеру, "Не өзгерді?" дидактикалық ойыны

2.3. қозғалыстардың координациясын дамыту

4.2.3.5 жоба бойынша жұмсақ модульдерден құрастыру

4.2.3.6 объектілерді салмақ бойынша салыстыру жаттығуларын орындау, "Жеңіл-ауыр", "Сегіздік" ойыны

4.2.3.7 әткеншекте, гамакта тербелу үшін жаттығуларды орындау

2.4. дененің әрекеттері мен қимылдарын үйлестіруді дамыту

4.2.4.1 геометриялық фигуралары бар сенсорлық жол бойымен қозғалыстарды орындау және мұғалімнің нұсқауына сәйкес қозғалыс бағытын өзгерту

4.2.4.2 қозғалыстардың статикалық координациясын дамытуға арналған жаттығуларды орындау

4.2.4.3 әртүрлі сапалары мен қасиеттеріне қарай заттарды сипалау арқылы ажырату жаттығуларын орындау ("Ғажайып дорба": дөңес, ойыс, тікенді, тегіс)

  бұйрығына
30-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
381 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-7-сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-7-сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (ары қарай – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңы 1 бап, 19 тармағына сәйкес әзірленді.

      2. Бағдарлама мақсаты – білім алушылардың жеке психофизикалық және танымдық қабілеттерін ескере отырып, табысты әлеуметтену үшін сөйлеу дағдыларын жетілдіру арқылы коммуникативтік құзыреттілігін қалыптастыру.

      3. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) сенсорлы-перцептивті қабілетін, дыбысталған сөйлеу тіліне зейіні мен қызығушылығын дамыту;

      2) қарым-қатынастың вербалды және бейвербалды құралдарын қолдану қажеттілігін, сөйлеу кезіндегі тәртіп негіздерін қалыптастыру;

      3) қарапайым мәтінді тындап, түсіну дағдыларын, оның мазмұнын суреттермен сәйкестендіру білігін жетілдіру;

      4) сөздердің дыбыстық-буындық құрамын қалыптастыру үшін ырғақты сезімін, дауыс пен тыныс алуын дамыту;

      5) аталмыш Бағдарлама мазмұнына және зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған басқа оқу бағдарламаларына сәйкес, сөздік қорын анықтау және дамыту;

      6) тіл арқылы қарым-қатынаста адекватты вербалды оқыту тәсілдерін жетілдіру.

      4. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері:

      1) көру-моторлы тепе-тендігін, ұсақ және артикуляциялық моториканы, жоғарғы психикалық функцияларды дамыту;

      2) сөйлеу тілінің мағыналық қызметін дамытуға әрекеттесу;

      3) сөйлеу тілінің реттеуші қызметін дамыту негізінде тәртіптің ерікті реттелуін қалыптастыру;

      4) әріптер мен цифрлардың бейнесін жазуға дайындық ретінде, қолжетерлік деңгейде графомоторлы дағдыларын дамыту;

      5) ынтымақтастыққа қосу үшін білім алушылардың сөйлеу тұйықтығын жеңуге ықпал ету.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Бұл бағдарламаның мазмұны өмірлік маңызды бейімделу және сөйлеу дағдыларын игеруге практикалық тұрғыдан бағытталған;

      6. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың сөйлеу тілін дамыту ерекшеліктері келесі факторларға байланысты:

      1) ойлау іс-әрекетінің бұзылуы;

      2) жалпы және ұсақ моториканың кемшіліктері;

      3) қоршаған ортамен өзара іс-әрекеттергі қиындықтар;

      4) қарым-қатынас тәсілдері мен құралдарын өзгерту;

      5) сөзбен белгілеу және вербализациялау жеткіліксіздігі;

      6) қоршаған ортаны танудың бұрмалануы;

      7) әлеуметтік тәжірибенің кедейлігі, тұлғаның қалыптасуындағы өзгерістер.

      7. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларда сөйлеу тілі дамуының кемшіліктері жүйелі болып табылады: дыбыс айтуы, фонематикалық қабылдау, грамматикалық құрылым, сөздік қоры және фразалық үйлесімді сөйлеу тұтастай алғанда бұзылудың орташа және ауыр түрімен байланысты.

      8. Білім алушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін анықтау кезінде әлеуметтік коммуникация мақсатында сөйлеу тілін меңгеру деңгейін ескеру маңызды:

      1) Қарапайым сөйлеу тілін меңгерген: қарапайым сөздермен және сөйлемдермен өз қажеттіліктерін білдіре алады, орындалған іс-әрекет туралы хабарлай алады, ересек адамның сұрағына жеке сөздермен, сөз тіркестерімен немесе сөз тіркестерімен жауап бере алады;

      2) сөйлеу тілінің сипаты: сөйлеу тілі кеңейтілген сөйлеу деңгейінде дамыған болады, бірақ көбінесе әлеуметтік коммуникация мәселелерін шешуге бағытталмайды;

      3) балама қатынас басым: сөйлеу тілін меңгермеген, табиғи ым-ишаралар, графикалық бейнелер, вокализациялар, жеке буындар және стереотиптік сөздер жиынтығы арқылы байланыс жасай алады;

      4) сөйлеу тілін меңгермеген: коммуникацияны жүзеге асырмайды бұл ретте сөзшығармашылығы, сөзжасам іс жүзінде жоқ.

      9. Бір сыныптың оқушылары зият пен психофизикалық дамудың бұзылуының әр түрлі деңгейімен, белгілі бір психикалық функцияның, практикалық дағдылардың қалыптасу деңгейінің теңсіздігімен сипатталады, бұл сөйлеу тілінің дамуын өзекті деңгейіне сүйене отырып, логопедиялық жұмысты жүргізу тиімділігін анықтайды.

      10. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде білім алушылардың неғұрлым жалпы психофизикалық ерекшеліктері ескеріледі:

      1) психикалық бұзылулардың психикалық және соматикалық аурулармен, эмоционалды-ерікті саланың бұзылуымен үйлесуі;

      2) көру, есту, тірек-қимыл аппаратының жергілікті немесе жүйелі бұзылуларының болуы;

      3) дамудың біркелкі дамуы және негізгі жүйке процестерінің тепе-теңдігінің бұзылуы-тежелу және қозу: кейбіреулерінде баяу қарқын, сәйкессіздік, сөйлеу қозғалыстарының ыңғайсыздығы байқалады, ал басқаларында ретсіз, мақсатсыз әрекеттермен үйлесетін қозғыштық жоғарылайды;

      4) сөйлеудің барлық құрылымдық компоненттерінің вариативті бұзылыстары: фонетикалық-фонематикалық, лексикалық және грамматикалық, бұл ауызша және жазбаша сөйлеуді қалыптастыруды қиындатады немесе мүмкін емес етеді, бейвербалды және балама коммуникацияның әртүрлі құралдарын қолдануды талап етеді.

      11. Ауызша сөйлеу тілін меңгерген оқушылар үшін қолдың және артикуляциялық мүшелердің ұсақ дәл сараланған қозғалыстарын жүзеге асырудағы қиындықтары тән: затты ұстау, позаны ұстап тұру, тілдің ұшын жоғары немесе төмен бүгу, бір позициядан екіншісіне ауысу, бұл дыбыс айтуды түзету процесін, мұрыннан сөйлеуді жоюды қиындатады.

      12. Осы санаттағы білім алушылардың ауызша сөйлеу тілі мыналармен сипатталады: импрессивті және экспрессивті тілдегі аграмматизмдер (сөйлеу тілінде кейбір сөз таптары жоқ, септік, тәуелдік, көптік, жіктік жалғаулар арқылы сөз өзгерту, сөзжасау дағдылары жетілмеген), сөйлеу тілі бұрылыстарының қайталануы кезінде, басқа адамдардың сөздері мен сөз тіркестерін семантикалық мазмұнын ескермей (механикалық) қолдану, эхолалия.

      13. Зияты орташа түрде зақымдалған оқушыларды оқыту және тәрбиелеу ересектермен және басқа балалармен ынтымақтастық арқылы практикалық сөйлеу дағдыларын қалыптастыруды қамтиды.

      14. Осы бағдарлама аясында ауызша және жазбаша тілдің бұзылуын жою бойынша жұмыстың бағыты жалпы дидактикалық және арнайы принциптерді анықтайды:

      1) гуманизм-оқушының мүмкіндігіне деген сенім, субъективті, оң көзқарас;

      2) логопедиялық әсердің ғылымы-балалардың мүмкіндіктері туралы жаңа ғылыми деректерді пайдалану, бей дәстүрлі озық әдістемелерді қолдану;

      3) жүйелілік - білім алушыны тұтас, сапалы өзіндік, серпінді дамытушы субъект ретінде қарау; оның сөйлеу бұзылыстарын психикалық дамудың басқа жақтарымен өзара байланыста қарау;

      4) реализм-оқушының нақты мүмкіндіктерін және оның даму жағдайын, диагностика мен түзету-дамыту жұмысының бірлігін есепке алу;

      5) балалардың саналылығы мен белсенділігі-әртүрлі материалда және әртүрлі жағдайларда ұқсас әрекеттерді ойын сипатындағы әртүрлі тапсырмалары арқылы, бірнеше рет орындау;

      6) онтогенез-логопедиялық әсер ету әдістемесін әзірлеу кезінде нормада сөйлеудің әртүрлі нысандары мен функцияларын қалыптастырудың заңдылықтары мен реттілігінің ескерілуі;

      7) этиопатогенез-логопед ерекше білім беру қажеттіліктерін айқындау үшін жеке сөйлеу бұзылыстарының факторлары мен тетіктерін ескеруі.

      15. Бағдарламаны тиімді іске асырылуын оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері қамтамасыз етеді:

      1) іс-әрекеттік ықпал ету - түзете-дамыту жұмысы барысында мұғалім- логопед баланың жасына сай жетекші қызмет түріне сүйенуі;

      2) кешенді ықпал- барлық мамандардың келісілген іс-әрекеттерін қамтамасыз ете отырып, әртүрлі технологиялардың (психологиялық, педагогикалық, медициналық ұсынымдарды ескере отырып) бір объектіге кешенді әсері ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалармен жұмыста неғұрлым тиімділігін арттыру;

      3) жүйелі ықпал ету – мұғалім- логопед өз жұмысында дыбыстың айтылуына, фонематикалық процестерге, сөз қорына және сөйлеудің грамматикалық құрылымына түзете-дамыту әсерлерінің міндетті өзара байланысын жүзеге асыратын;

      4) жеке-дифференциалды ықпал ету – мұғалім- логопед білім алушының жеке ерекшеліктеріне, жұмыс мақсаттарына байланысты түзете-дамыту жұмысының мазмұнын, нысандары мен тәсілдерін өзгертуі.

      16. Білім алушылармен логопедиялық жұмыстың ерекшеліктері:

      1) визуалды, аудиалды және тактильді көрнекілікті пайдалана отырып, анализаторларды барынша қосу;

      2) оқытудың арнайы әдістері мен құралдарын пайдалану, "айналма жолдарды" құру, мысалы, баспа кескіндерін, заттық және графикалық алгоритмдерді, электрондық коммуникация құралдарын, сыртқы ынталандыруларды пайдалану;

      3) манипуляциялық әрекеттерді сөз арқылы саусақтардың ұсақ қимылдарын дамыту;

      4) оқушылардың еліктеу қабілеттеріне және көрнекі-әрекеттік ойлаудың сақталған мүмкіндіктеріне сүйене отырып, логопедиялық ырғақ элементтерін кеңінен қолдану;

      5) негізгі эмоцияларды өзектендіру-танымдық қажеттіліктерді қоздыру үшін;

      6) материалды қарапайым элементтерге егжей-тегжейлі бөлу: оқыту әр элемент бойынша жүргізіледі, содан кейін ғана олар тұтастай біріктіріледі, ал білім алушыларды жалпылауға оқыту;

      7) логопедиялық материалдың көп қайталануы, оны жаңа жағдайда қолдану;

      8) оқушының ең қарапайым оқу жетістіктерін міндетті түрде тіркеу және эмоционалды бағалау;

      9) білім беру ортасын ерекше кеңістіктік, уақытша және семантикалық ұйымдастырумен оқытуды сапалы жекелендіру. Мысалы, аутизм спектрінің бұзылуымен бірге интеллектуалды бұзылулары бар білім алушылар бастапқыда топтық сабақтарды жүзеге асырмас бұрын жеке дайындықты қажет етеді, атап айтқанда оларға білім беру кеңістігі мен уақытын құрылымдау кезең-кезеңмен ("қадам-қадаммен") бірізділікті және қоршаған орта құбылыстары мен оқиғаларының байланысы;

      10) білім беру кеңістігінің шекараларын айқындау, бұл білім беру кеңістігін барынша кеңейтуге, оны табиғи жағдайларда: дүкенде, кафеде, емханада, қоғамдық көлікте әлеуметтік қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру үшін білім беру ұйымынан тыс жерге шығаруға қажеттілікті ескеруді көздейді.

      17. Логопедиялық көмектің тиімділігін қамтамасыз ету үшін логопед-мұғалім арнайы әдістер мен тәсілдерді қолданады:

      1) практикалық (жаттығу, еліктеу-орындаушылық жаттығулар, соның ішінде ойын түзету тыныс алу, дикциялық және мимикалық жаттығулар, шығармашылық ойындар; дидактикалық, сюжеттік-рөлдік, іскерлік ойындар; заттық модельдеу);

      2) көрнекі (графикалық, символдық, иллюстрациялық, табиғи);

      3) сөздік (логопедтің әңгімесі, хабарлама әңгіме, қайталау - жатталған сөз тіркестерін айту) - лексикалық материалды логопедпен бірге және оның соңынан қайталап айтуын қолдана отырып, өз тілектерін, білімдерін, іс-әрекеттерін сұрақ немесе жауап түрінде ауызша ресімдеу үлгілерін игеру.

      18. ҚР БҒМ 22.01.2016 жылғы №70 бұйрығына сәйкес білім алушылардың ынтасын арттыру, өмірлік және оқу дағдыларын неғұрлым сапалы қалыптастыру, логопедиялық сабақтарда әртүрлі көрнекілікті пайдалана отырып, анализаторларды барынша қосу үшін дидактикалық дамытушы ортаны орынды ұйымдастыру жағдайында оқытудың техникалық құралдары қолданылады:

      1) логопедиялық сабақтардың бөліктері немесе тұтас сабақтар сенсорлық бөлме жағдайында "дыбыстық әсер ету, логиканы дамыту, ойын терапиясы және дыбыстың сапасын, күші мен бағытын ажырату үшін "Интербелсенді дыбыстық тақта", "Акустикалық тактилді тақта" қолдана отырып жүргізілуі мүмкін;

      2) практикалық сөйлеу жұмысын ұйымдастыруға арналған интерактивті панельді, үшөлшемді аксессуарлары мен карточкаларды қамтитын мультимедиялық интерактивті оқыту бағдарламалық-әдістемелік кешенінің электрондық ресурсы барынша кеңінен қолданылады;

      3) дыбыстық сигналды визуализациялайтын "Логопедиялық жаттықтырғыш" арнайы тыныс алу және дауыс жаттығуларын жүргізу кезінде, әсіресе дизартриялық компоненті және ринофониясы бар білім алушылармен жұмыста сөйлеу тілін тиімді дамыту, өзін-өзі бақылау үшін пайдаланылады;

      4) "Тілдік қатынасты меңгеру және дамытуға арналған тілдік жаттықтырғыш" ассоциативті (қолдаушы) құралын мұғалім-логопед фразалық сөйлеу тілін меңгермеген білім алушылармен жұмыста қолданады.

      19. Оқушылардың психофизикалық, неврологиялық ерекшеліктерін ескеріп, сөйлеу қабілетінің полиморфты және тереңдігі аясында олардың жұмыс қабілеттілігінің төмендеуін ескере отырып, логопед-мұғалім мультимедиялық, электронды құрылғыларды санитарлық нормалар мен ережелерге қатаң сәйкес, шектеулі және қатаң мөлшерде қолданады, алайда, дәстүрлі (нақты) дидактикалық ресурстарды кеңінен қолданады:

      1) жануарларды, ертегі кейіпкерлерін, тұрмыстық заттарды бейнелейтін ойыншықтар;

      2) жазықтық және үлестірме материал (карточкалар, суреттер, басқатырғыштар);

      3) Би-ба-бо және ұлттық киім киген қуыршақтар, декорациялар мен аксессуарлар – сахналау, ойын-драматизациялар және ұлттық ойындар үшін;

      4) оқушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес әдебиеттер, сонымен қоса, суретті кітаптар, ертегілер, әңгімелер, тақпақтар; халық және авторлық ертегілер.

      20. Бағдарлама бірқатар шарттарды орындау кезінде жалпы білім беруге дайындықтың негізін қалайды:

      1) мұғалім- логопед ПМПК ұсынымдарына сәйкес әр баламен жұмысты жоспарлайды және жүзеге асырады;

      2) мұғалім- логопедтің басшылығымен осы сыныптың білім алушыларымен жұмыс істейтін барлық педагогтер мен психологтар сабақтарға өзара қатысу, бақылауларды талдау үдерісінде және қорытындылары бойынша еркін сындарлы диалог негізінде білім алушылардың әрқайсысының сөйлеу дамуының жай-күйі, әлеуетті мүмкіндіктері мен перспективалары туралы кәсіби білімнің толық бейнесін қалыптастырады;

      3) мұғалім- логопед білім алушылардың ата-аналарына (заңды өкілдеріне) баланың сөйлеу тілін дамыту мәселелері бойынша ақпараттық, консультациялық және әдістемелік көмек көрсетеді, бағдарлама ата-аналардың белсенді қатысуымен іске асырылады;

      4) бағдарламалық талаптарды іске асыруда "Тіл дамыту және қатынас", "Адам және әлем", "Айналадағы әлем", "Танымдық даму" , "Музыка және ырғақ", "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" оқу пәндерімен пәнаралық өзара байланыс орнатылады, оларды зерделеу кезінде логопедиялық сабақтарда қалыптастырылатын коммуникативтік және басқа да сөйлеу дағдылары бекітіледі және дамытылады.

      5) мектеп әкімшілігінің өкілдері мен мұғалім- логопед түзете-дамыту жұмыстарының сапасын бағалау мониторингін, талдауын және өзін-өзі талдауын жүргізеді.

      21. Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзетудің жеке бағдарламасы мұғалім логопед белгіленген тәртіппен жүргізетін логопедиялық диагностика негізінде жасалады.

      22. Зиятының орташа түрде бұзылыстары балаларда академиялық тілдік білімді қалыптастыруға бағытталған логопедиялық сабақтың дәстүрлі өткізілуінің тиімділігі төмен, осыған байланысты сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету процесі мазмұнды және/немесе ұйымдық нысандарды қатаң реттеуді көздемейді.

      23. Сабақ барысында мұғалім- логопед әр оқушыда осындай қажеттілік туындаған сәтте – жеке жұмысты орындауға жағдай жасау үшін, жеке қарқынмен, мұғалімнің жеке көмегін алу үшін қызмет түрінің өзгеруін қамтамасыз етеді.

      24. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың сөйлеу тілі дамытудағы кемшіліктерді түзету бойынша оқу іс-әрекетінің барлық нысандары мен түрлері өздерінің белсенділігін, бастамашылығы мен дербестігін қалыптастыруға бағытталған,

      25. Сөйлеу тілі дамуындағы кемшіліктерді түзету бойынша сабақтарды мұғалім- логопед жабдықталған кабинетте, біртекті сөйлеу тілі бұзылыстары, даму деңгейі бар үш-бес адамнан тұратын топтарды жинақтай отырып жүргізеді. Сөйлеу патологиясының күрделілігіне және түзету кезеңіне байланысты білім алушы аптасына 2-3 рет логопед сабақтарына қатысады.

      26. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау сипаттамалық бағалауды пайдалана отырып жүргізіледі. Жеке сөйлеу картасында сөйлеу қабілетінің жеке деңгейі (өз бетінше, үлгі бойынша, еліктеу бойынша, мұғаліммен бірлескен іс-әрекеттердің көмегімен) және үлгі бойынша іс-әрекеттерді орындау кезінде көрсетілетін педагогикалық көмек түрі міндетті түрде көрсетіледі (ұйымдастырушы, бағыттаушы, эмоционалды), білім алушылардың жетістіктерінің балдық белгісі пайдаланылмайды.

      27. Бағдарламада логопедиялық диагностика деректерімен қатар оқушылардың сөйлеу тілін дамытудағы кемшіліктерді түзетудің жеке бағдарламаларының мазмұнын анықтауға бағыттаушы негіз болатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған.

3-тарау. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

1-параграф. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің мазмұны

      28. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәні бойынша 5-7 сыныптардағы оқу жүктемесі:

      1) 5-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында -136 сағат;

      2) 6-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылына -68 сағат;

      3) 7-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында - 68 сағат.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №8170 болып тіркелген).

      29."Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің Бағдарлама мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Тілдің психологиялық базасы";

      2) "Сөздерді түсіну және айту";

      3) "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас";

      4) "Оқу және жазу".

      30. "Тілдің психологиялық базасы" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) сенсорлы гнозис және праксис;

      2) жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері.

      31. "Сөздерді түсіну және айту" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) сөздің дыбыстық-буындық құрамы;

      2) сөздің семантикалық құрылымы.

      32. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) сөйлем және мәтін;

      2) вербалды және бейвербалды қатынас.

      33. "Оқу және жазу" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) балама оқу;

      2) графика және жазу.

      34. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 5 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тілдің психологиялық базасы.

      Қоршаған ортаның дыбыстарын тыңдау, естуінің шоғырлануын көрсету, белгілі бір және дерексіз бейнелердегі таныс заттардың визуалды бейнелерін тез тану. Дыбыстық ынталандыруды күші, сапасы және бағыты бойынша ажырату. Таныс заттардың символдық және нүктелік кескіндерін тану. Жанасу үшін саралау және ұқсас заттарды атау. Әртүрлі модальділікті қабылдау процесінде заттарды топтастыру. Музыкалық фрагментті негізін марш пен вальс ырғағымен қайталау. Ырғақты құрылымдарды қайталау: екіден төртке дейін ырғақты сигналдар. Сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, әртүрлі формалармен, дыбыстармен, ырғақты қозғалыстармен танысу-үлгі бойынша таңдау, тану, салыстыру, топтарға біріктіру, еліктеу және қарапайым үлгі бойынша қайталау. Логикалық жаттығулар – адамға қажетті киім мен аяқ киімді сыртқы түріне, көңіл – күйіне қарай таңдау– түсіндірумен: үлкен ағайда-үлкен етік, көңілді Асхатта-қызыл жейде. Зейінді шоғырландыру және қоршаған оқиғаларға жауап беру. Схемалық сенсорлық жоспар бойынша тақырыпты бақылау және зерттеу. Затты, суретті және пиктограмманы сәйкестендіру. Түсті қағаз жолақтарын қолдану арқылы түс белгісі бойынша киім заттарын таңдау;

      2) сөздерді түсіну және айту. Еліктеуге арналған тыныс алу- дауыстық және артикуляциялық жаттығулар. Дұрыс физиологиялық (диафрагмалық-қабырға) тыныс алуды, қысқа және үнсіз тыныс алуды (иықты көтермей), тыныш және бірқалыпты (ұртты толтырмай) дем шығаруды бекіту. Дауысты дыбыстарды біртіндеп айта білу, олардың санын көбейту. Артикуляциялық аппараттың және саусақ моторикасының қозғалғыштығын дамыту. Бір буыннан екіншісіне біркелкі ауысу. Ысқырық және ызың фонемалардың дифференциациясы (с-ш, з-ж, ц-с). Дыбыстардың жеке айтылу бұзылыстарын түзету: ысқырық, ызың және сонор дыбыстарды қою, бекіту және анықтау. Әріптер мен дыбыстармен танысу: а, ә, у, о, і, т, м, с, х, оларды жеке күйде дұрыс және айқын айту, оларды әр түрлі интонациясы мен қарқыны бар сөздердің басында немесе соңында ажырату (еліктеуге негізделген). Йот дауысты дыбыстары бар сөздер (а, е), дифтонгтың орнын анықтау. Екі буынды сөздерді жабық буынмен және ортасында дауыссыз дыбыстар қатар келген жағдайда машықтандыру (Нұрлан, Арлан). Бір, екі, үш буынды сөздердің ырғақ үлгісін қайталау, үш буынды сөздерді дауысыз дыбыстар қатар келмейтін жағдайда және жабық буында (телефон, қалашық), дауыссыз дыбыстар қатар келген жағдайда (ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) машықтандыру. Қатаң және ұяң дауыссыздарды ажырату, сөздерді жасау ау, уа, ах, ух, үх, – олардың мағынасын нақтылау, сюжеттік бейнелермен және етістіктермен байланыстыру (қоңырау шалу, жылау, таңдану, шаршау). Предикативті сөздікті жүйелеу, дауысты дыбыстар қатарын көбейте отырып, біртіндеп айта білу, бір буыннан екіншісіне біртіндеп ауысу. Берілген дыбыспен (әріппен) сөздерді оқыған кезде оны дыбыстың жеке фонетикалық қиындықтарын (ц-с, сағ-т, сағ-щ) ескеріп, естіп "табу".

      Сөздікті белсендіру (мимика), адамның көңіл-күйі (жақсы, жаман, қалыпты), оның эмоциялары және олардың көрінісі (қуаныш, күлкі, таңдану, немқұрайлылық, өкініш, қайғы, қайғы, қайғы, жылау, ашу), жеке сезімдер (жақсы көру, нәзіктік). Енжар және белсенді заттық сөздікті молайту: көкөністер (шалқан), жидектер (құлпынай және таңқурай) - атау, тану, түсі, пішіні мен дәмі бойынша салыстыру, ағаштар (шырша, қарағай) - жапырақтары (инелері), жаңғақтары мен тұқымдары бойынша, саңырауқұлақтар-жеуге жарамды және жеуге жарамсыз, бөлме өсімдіктері мен үй жануарлары. Іс-әрекеттің мағынасы бар етістік лексикасы. Осы және өткен шақ зат есімдері мен етістіктерінің көпше түрін түсіну және қолдану, екпінсіз көпше түрі, кішірейткіш мән беретін жұрнақтар. Етістіктерді ажырату: жуу, сүрту, тазалау, шаю, жанармай құю, түзету, кептіру –табыс септігіндегі тәуелді зат есімдермен бірге. Жиһаз және төсек-орын бұйымдарының атауы және оларға күтім жасау (тазалау, жинау, дымқыл, құрғақ шүберек). Дене мүшелерін және олардың функцияларын өзінде, қуыршақта табу, нұсқауларға сәйкес көрсету және атау. Тазалық заттары, жеке белгілер мен сыртқы қасиеттерді білдіретін сын есімдер, етістіктер: жуыну, шомылу, киіну, шешіну, тарақ. Етістік жұрнақтарының мағынасын түсіну –ші, -ше, -шек, -ша, - дай, -дей, -тай, -тей, -хана;

      3) фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас. Адекватты вербалды қатынас пен тәртіп элементтерін дамыту (денесін түзу ұстай білу, сөйлеушінің бетіне қарау, оған біреу қарағанда мән беру, назар аудару). Қарым-қатынас кезінде мимикалық, жест-ишара және пантомимикалық позалар (тану, қайта құру) тиісті сөзбен, позамен, ым-ишарамен және мимикамен сезімдер мен көңіл-күйді сүйемелдеу). Жақсы таныс заттардың атауларын қосып, сөз тіркестерін құру. Иелік есімдіктері бар көп сатылы нұсқаулықты түсіну (менікі – сенікі), салыстырмалы түрде сапалы сын есімдер (аз – көп, қалыңырақ – жұқа). Қысқа қарапайым сюжеттердің (ертегілер, шағын тақпақтар, санамақтар) мағынасын түсінуді қалыптастыру. Үлгі, модель және графикалық сызба бойынша қарапайым фразаны құрастыру. Өтініштерді білдіретін жеке сөздерді айтуға және қайталауға мотивацияны дамыту. Затты беруді сұрай білу. Модельдер бойынша фразаны тұжырымдау: бұйрық райындағы етістік (Суғар!), етістік қосу табыс септігіндегі зат есім (таңқурайды жина!), зат есім қосу етістік (Нұрлан жуды). Қимыл-қозғалыстармен бірге, қоса, хормен айтылғанды септіктерде қолдануға арналған практикалық жаттығулар. Модельдер бойынша фразаны тұжырымдау: есім қосу зат есім қосу етістік, сын есім қосу зат есім қосу етістік: мен көзімді жуамын, кітапты көремін, мұрныммен гүлді иіскеймін. Педагогтің сөзіне кез-келген сөздік-дыбыстық өрнектерде сөйлеу еліктеуін белсендіру, мұғалім – логопедтен кейін қысқа өлеңдер, сөйлеу, моторлы әрекеттерімен бірге сөйлеу-эмоционалды бірлік, өзара әрекеттесу аясында қайталап айту. Логопедпен бірге жоспар, сызба, фото және бейнематериал бойынша сипаттама- әңгіме құру. "Үй өсімдіктеріне күтім жасау" (жапырақтардың шанын жуу, суару) модель бойынша әңгіме, "үй жануарлары (қоян, мысық, ит)" сенсорлы жоспары бойынша сипаттама-әңгіме құрастыру.

      Табиғат туралы әңгімеге белсенді қатысу, саябақта тәртіп ережелерін орындау. Тыйым салу белгілерін ұжыммен бояу (саябаққа экскурсия бойынша). Киім элементтерінің атауларын белсенді қолдану (жаға, қалта), киім заттарын салыстыру, үйлестіру: көгілдір жемпір, қара шалбар (жаттау). Ұжымдық әңгіме құрастыру- "Досымның портреті" сипаттамасы. Қызығушылықтар мен хобби туралы әңгімелер. Сенсорлы жоспар бойынша "Менің сүйікті тағамым", "Менің Отаным", "Менің қалам", "Туған өлкенің көрікті жерлері" сипаттамасын құрастыру. Графикалық жоспар бойынша өзінің және бір-бірінің, тәрбиешінің немесе ата-ананың портреттерін түсіндіріп салу, құралдар мен палитраны таңдау, бір-бірінің портреттерімен бөлісу және суреттерді тану. Сұрақ бойынша сөйлемді аяқтай білу: кім? не? Осы сұрақтың сөздеріне сүйене отырып қойылған сұраққа жауап беру;

      4) "Оқу және жазу". Символ мен пиктограмманы қолдану "Мен –өзім, менің денем", "Ұй тұрмысындағы заттар". "Тамақ даярлау", "дастархан жаю" пиктограммалармен танысу. "Мен атаймын, сен көрсет" "Бірдей суреттерді тап" пиктограммаларды қолданып жаттығулар орындау. Кеспелі әліпби әріптерімен, моделдермен жұмыс, графикалық жазуларды жүргізу. Мұғалім-логопедпен бірге көрнекі көлемді және жазықтық модельдердің көмегімен картиналар мен суреттердің мазмұнын ойнау. Өлеңдер мен ертегілерді, қысқа әңгімелер мен кейіпкерлердің есімдерін тыңдау және қарапайым талқылау (иллюстрациялар бойынша көрсету). Тыңдау кезінде өлеңдерді басын логопед айтса, жалғастырған түрде айту, содан кейін өзін-өзі қайталау (барлық қол жетімді байланыс құралдарын қолдана отырып). Әріптер мен сөздерді оқу ("жаһандық оқу" – бағдарламаның екінші бөлімімен интеграциялау).

      Дауысты дыбыстарды ажырату [а, ә, у, и, о, у, і, е] дыбыстарды айту кезінде еріннің орнын бейнелейтін дыбыстардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде тақырыптық суреттерге-символдарға сүйене отырып және оларды А, Ә, О, Ө, У, И, Ы, І, Е суреттер арасында әріптердің бірі бар карточканы таңдау, тиісті заттар мен суреттерге бекітілген карточкалар бойынша сөздерді "оқу" ("визуалды сканерлеу" және кескінге сүйену негізінде), белгілі бір суреттегі осы сөздермен карточкаларды орналастыру немесе оларды тақтаға, терезеге бекіту және т. б. п., пиктограммалармен қол қойылған сөздерді оқу: үй, мұрын, терезе, тақта, үстел, орындық және А, Ә, О, Ө, У, И, У, Е әріптерін қабаттастыру (төсеу) – сөздегі екпінді дауыстыға сәйкес, оларды және басқа таныс сөздерді нақты заттармен, суреттермен және пиктограммалармен байланыстыру. Суреттерден затты, аналогтық ойыншықты табу (түрлі-түсті сурет – иллюстрация, контурлық сурет, оқушыға мұғалім салған сурет, төрт бөліктен тұратын сурет-кітаптағы мұғаліммен бірге тыңдалған немесе "оқылған" мәтінге).

      Суретті пиктограммалармен байланыстыру бейвербалды және ауызша қарым-қатынас құралдарын қолдану арқылы атау. Гигиена ережелері, тұрмыстық заттар, ересектердің жұмысы, қауіпсіз мінез-құлық туралы бейнеленген суреттерді, балалар кітаптарын таңдау жаттығулары (мұғалімнің көмегімен). Ақпаратты, ескерту және тыйым салу белгілерін таңдаудағы жаттығулар: "Дәріхана", "Мектеп", "Аурухана", "Балалар", "Жаяу жүргіншілер жолы", "Жаяу жүргіншілер өткелі", "Жаяу жүргіншілер қозғалысына тыйым салынады", "Автобус және (немесе) троллейбус аялдамасы", "Медициналық кабинет". Үш және екі секциялы бағдаршамның сигналдарын "оқу". Саусақ, үстел, қолғап театрының кейіпкерлері, бибабо қуыршақтары, "Ересектер еңбегі" сериясындағы картиналар мазмұнының көрнекі көлемді және жазықтық үлгілері арқылы оқушылармен бірлесіп ойнау. Мұғалім оқыған ертегілер, әңгімелер немесе өлеңдер (иллюстрацияларды көрсетпей) негізінде өткізілетін ойындарға қатысу, онда оқушылар осы шығармалардың кейіпкерлерін таниды және атайды (көрсетеді, бейнелейді). Оқушыларды мұғалім оқыған мәтін бойынша әрекеттерді бейнелеуге тарту.

      Сыртқы және ішкі трафареттерді қолданатын жаттығулар (әр түрлі өлшемдегі бір сурет): қарапайым, түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламдармен штрихтау және көлеңкелеу. Парақтағы тақырыптық аппликация элементтерінің кеңістіктік орналасуы. АБАБ, ААББ АББА, ААБААБ схемасы бойынша мұғалім-логопедпен бірлесіп немесе оның ең аз көмегі арқылы квадратта, шеңберде, жолақта дайын элементтерден қарапайым үлгілерді құрастыру. Әр түрлі әдістерді қолдана отырып, қағаз парағының бетін бояу кезінде қолдың дұрыс қимылдарын бекіту. Графомоторлық дағдыларды дамытуға арналған жаттығулар: үлкен қағаз парақтарына киізден жасалған қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, нүктелерді, соққыларды, шеңберлерді, кресттерді, толқынды сызықтарды қағазға, құмға (жармаға) қайталау және кезектестіру жаттығулары. Саусақтармен, қарындаштармен, қаламдармен арнайы таңдалған музыкаға контурлық кескін бойынша "жазу" – темпті қарқындатумен. Нүктелер бойынша және өз бетінше жазу.

      Парақты (көлденең және тік сызықтар) торкөздер түрінде (мұғалім-логопедтің көмегімен) сызғыш бойымен созу. Өз алақаныңызды сызу және алынған суреттерден композиция жасау (төртінші сыныпты, екінші жартыжылдықты қараңыз), сөйлеу түрінде мұғалім- логопедпен бірге барлық әрекеттерге түсініктеме беру. Қарындашпен, қаламмен сызғыш бойынша "жазу" (оқушылардың жеке мүмкіндіктеріне сүйене отырып), А,Ә, О, Ө, У, И, Е, У әріптерінің трафареттері бойынша "жазу" (әріптердің өлшемі – 5-10 см), ұқсас әріптерді ажырату және салу.

      35. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 6 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тілдің психологиялық базасы. Сызықтық естіп есте сақтау жаттығулары: сөйлемдегі сөздерді құрастыру, содан кейін бірлесіп қайталау (тізбек бойынша: Мен – Мен қалаймын – мен жүргім келеді – Мен жалғыз жүргім келеді). Берілген ырғақпен сөйлеумен бірге қол қимылдарын дамыту. Кішкентай заттарды бір уақытта екі қолмен әртүрлі ұстап қорапқа салу. Себеп пен салдарды анықтау, сюжеттік суреттер бойынша құбылыстар мен оқиғалардың логикасы (басында не болды, содан кейін не болды). Есту қабілетін дамыту: сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тембральды қабылдауды, зейінді, ырғақ сезімін қалыптастыруға, дыбыс көзін табуға, сөзге қатысы жок дыбыстардың қарқыны мен ритағына еліктеуге бағытталған дыбыстың күшін, қарқыны мен дыбысталуын ажырату.

      Ырғақты құрылымдарды қайталау (екіден беске дейін ырғақты сигналдар). Дененің әртүрлі бөліктерінің, бастың, артикуляциялық органдардың, саусақтар мен қолдардың ерікті қозғалыстарын үлгі бойынша және ауызша нұсқаулар бойынша дамыту: жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және бірқатар қозғалыстар. Әр түрлі массажерлерді (арнайы және импровизацияланған) қолдана отырып, қолдың өзін-өзі массаж жасау дағдыларын қалыптастыру және осы дағдыларды бекіту. Екі қолмен және бір қолмен көру бақылауымен сезіну тәсілдерімен заттарды көзбен-тактильді тексеру;

      2) сөздерді түсіну және айту. Басында немесе соңында дауыссыздар қатар келген (қант, серт) бір буынды сөздерді жинақтау. Жеке айтылу қиындықтарын жеңу. "Әдептілік" тақырыбындағы етістік, номинативті және атрибутивті сөздікті белсендіру: дұрыс жүру (тегіс), отыру (түзу), тұру, тұру (тез, бірақ асықпай), қолды ұстау, тіке қарау, кезекте тыныш отыру, тыныштық пен ренжімеу, жол беру, есікті ашу, болу мейірімді (содан кейін олар сізге бірдей жауап береді, сыпайы – жағымды, әдепсіз – жағымсыз), "рахмет", "кешіріңіз" деп айту. Сөздікті белсендіру: "мерекелік киім", "зергерлік бұйымдар", "моншақтар", "шаш үлгісі", "өзін-өзі күту" (қолдар, шаштар, тістер), "гигиена", "гигиеналық құралдар", "суық, "жылы", "ыңғайлы", "спорт", "дене шынықтыру", "жаттығу";

      3) фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас. Практикалық әрекеттер бойынша әңгіме құрастыру. Сурет-графикалық жоспарды өз бетінше құру (қажетті суреттерді таңдап, ретке келтіріңіз), модельді пысықтау: сын есім плюс зат есім плюс предлог плюс үстеу немесе зат есім (сыпайы бала дәрігерге алғыс айтады). Модель бойынша сюжеттік сурет бойынша сөйлемдер құрастыру: зат есім (есімдік) плюс етістік – есімдік және предикативті компоненті жоқ сын есім (ол күреседі – ол зұлым). Дұрыс әрекеттермен бірге жүретін жолдарды пайдалану (есіктерді ашу, ауыр салмақты көтеруге көмектесу, өз орныңызды алуды ұсыну). Сюжеттік суреттер мен іс-әрекеттерден мінез ерекшеліктерін анықтау. Киім үлгілері, шаш үлгілері бейнеленген журналдарды қарау және оларды талқылау.

      "Қуыршақты киіндір" әңгіме-ойынына қатысу. Өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен Диалог, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру, дау ережелері (сөйлеуді білмейтін балалар диалогқа вербалды емес қарым – қатынас құралдары-пиктограмма, қимыл, мимика арқылы қатысады). Суреттерде бейнеленген әңгімелер туралы әңгімелесу қабілеті ("кімдікі дұрыс, кімдікі дұрыс емес?"), білім алушылардың артықшылықтары мен кемшіліктерін ұжымдық талқылау ("Мен туралы бәрін айт", "Менің Отаным", "Менің қалам", "Туған өлкенің көрікті жерлері" немесе "Жақсылық пен жамандық еліне саяхат" ойындары барысында, онда білім алушы көзін жұмып, Жақсылық пен жамандықты білдіреді және былай деп жазады: "жақсылық – бұл" + сурет, "жамандық – бұл" + сурет). Жаман әдеттер туралы маскалар мен костюмдерді ұжымдық дайындауға қатысу. Суреттерді, пиктограммаларды және сөйлеу құралдарын қолдана отырып, тамақ туралы қысқаша сипаттамалық әңгімелер құрастыру. "Бұл кім?", "Сатушы не істейді?", "Дүкеннің осы бөлімінде қандай өнімдер сатылады?", "Сіз шайға печенье немесе бауырсақ сатып аласыз ба?". Білім алушыларды өз атынан ("Мен нан сатып аламын", "Біз мерекеге торт сатып аламыз"), екінші және үшінші тұлғалардан ("Ол...", "Олар...") "графикалық анықтамаларды", символдық бейнелерді және басқа да көрнекі тіректерді пайдалана отырып;

      4) оқылым және айтылым. Қосымша элементтермен (и-ш, о-а), элементтердің кеңістіктік орналасуымен (б-д), сондай-ақ сызу қиын (з, к) ерекшеленетін, өтілген дыбыстар мен әріптердің, сызбасы ұқсас әріптердің қайталануы. Сөйлемнің басында және соңында бас әріппен жазу дағдысы. Азық-түлік, жануарлар, балықтар, табиғат, адамдардың кәсіптері (Сатушы, кассир, сауыншы, балықшы, цирк) бейнеленген суреттерді қолданатын аудио және визуалды жаттығулар. Екі-үш суреттен қажетті суретті таңдау және Өлеңді тыңдауға, қысқа әңгімеге немесе әрекетті бейнелейтін суретті көрсетуге негізделген қимылдарды орындау. Мұғалім-логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерден ақпаратты "оқу" (тамақ, күн тәртібі, демалу және т.б. туралы), тыңдау кезінде өлеңдерді келісу (конъюгация), содан кейін оларды өз бетінше баяндау. Оқушыларды мұғалім оқыған мәтін бойынша іс-әрекетке шақыру. Әріптер мен сөздерді оқу ("жаһандық оқу"). М, Н, Ң, П, Б әріптерімен танысу (өлшемі 5 және 3 см контур бойымен кесілген), артикуляцияны визуалды бақылаусыз есту қабылдауына негізделген әріптерді көрсету, суреттер мен сандар арасында әріптері бар карточканы таңдау. "Визуалды сканерлеу" және кескінге сүйену негізінде тиісті заттар мен суреттерге бекітілген карточкалар бойынша сөздерді "оқу".

      Таныс әріптерден (Ана, ата, апа) тұратын сөздер басылған карточкалармен танысу. Тиісті суреттерге сөздермен карточкаларды орналастыру немесе оларды нақты заттарға бекіту: тақтаға, терезеге және т. б., таныс сөздерді заттармен, суреттермен байланыстыру пиктограммалардың астындағы сөздерді оқу және А, Ә, О, Ө, У, И, Е, Ы, І, М, Н, П, Б әріптерін осындай әріптерге қою (төсеу) сөздердегі әріптер. Журналдарды "оқу": журнал беттерін ашу, қарау, "иллюстрациялармен", "мақала атауларымен" және "мәтіндермен" танысу, оқушыларға балалар мен ата-аналарға арналған заманауи журналдардан және басқа журналдардан мақалалар көрсету және оқу. Ауызша және вербалды емес қарым-қатынас құралдарын қолдана отырып, суреттерді атау және жағдайларды сахналау.

      Дауысты дыбыстарды белгілермен белгілеу: [a] – шеңбер, [o] – сопақ, [у] – кішкентай шеңбер, [ы] – көлденең созылған кең сопақ, [и] – көлденең созылған тар сопақ, [э] – тігінен созылған сопақ. Барлық дыбыстардың белгілермен, содан кейін сәйкес басылған әріптермен дәйекті байланысы (дыбыстар әр түрлі дауыс күшімен, интонациямен айтылады). Зерттелген сөздердегі әріптерді тану (ана, әке, әйел, орындық, үстел, үй).

      Ағаштан, пластмассадан, картоннан жасалған ішкі және сыртқы трафареттерді қарапайым және түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламдармен штрихтау және көлеңкелеу, мұғаліммен бірге бояулармен сурет салу (қылқаламмен жағу, жағу, қылқаламның ұшымен түрту). Қағаз жолағындағы, квадраттағы, шеңбердегі, сопақшадағы нүктелер мен соққылардан үлгі бойынша өрнектер жасау (үлгіні көбейту алдында алдын ала талдаумен). Пішіні бірдей, бірақ мөлшері әртүрлі бөліктерден тұратын заттарды салу. А, О, У, И, Е, Ы, М, Н әріптерінің трафареттері бойынша "хат" (оқушылардың жеке мүмкіндіктеріне қарай), мектеп керек-жарақтарының "өшіргіш", "қарындаш", "дәптер", "қалам" пиктограммаларымен арақатынасы. "Еркін жазу" қағидаты бойынша әріптердің "хаты" (М.Монтессори бойынша). Бастапқы, екі және бірнеше тірек нүктелері бойынша көлденең, тік, қисық сызықтарды салу. Музыкалық аспаптардың ыырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес торкөз және жол дәптеріне сызықтар жазу — >.

      36. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 7 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тілдің психологиялық базасы. Кинестетикалық праксис пен гнозисті топтастыру үшін типтік жалпыламалар. "Л" и "А" әріптердің моделінің стереогнозы. Қарым-қатынас кезінде мимикалық позалар мен қуаныш, таңдану, сәлемдесу қимылдары, таңдану, қорқыныш, қайғы реакцияларын түсіну және қолдану. Сериялау операциялары, оның бөліктерінен объектіні синтездеу, таныс заттардың стереогнозы, бейнелеу жағдайындағы әрекеттер (табиғат дыбыстары – сөйлеу дыбыстары). Көлемді, дәлдікті, жылдамдықты, белсенділікті, үйлестіруді сақтай отырып, қозғалтқыш бағдарламасын дәл орындау. Белгілі бір бұлшықет топтарына бағытталған моторлық импульстарды ынталандыру, кинестетикалық талдау және синтез процестерін қалыптастыру, саусақтардың қозғалыстарының кинестетикалық афферентациясы, еліктеу және ауызша Нұсқау бойынша мимикалық бұлшықеттердің қозғалысын дамыту негізінде (еліктеу, үлгі бойынша) және өздігінен (ауызша нұсқау бойынша) саусақтардың қозғалысын кинестетикалық ұйымдастыруды дамыту (көзді қысу, ұртқа үрлеу, қастарды көтеру және қабағын түйу). Сөйлеудің интонациялық экспрессивтілігін қолдану және басқалардың сөйлеу мәнерлілігін есту қабілеті. Заттарды (текшелер, басқатырғыштар, мозаика) манипуляциялау процесінде конструктивті праксисті, қол-көз координациясын және моторлы жадын дамыту.

      Оқушылардың қозғалыс стереотиптері мен графикалық қабілеттерін дамыту (көлеңкелеу, сурет салу, графикалық қатарлар). Әрекеттер мен қозғалыстардың етістіктермен және "Көңілді адамдар" ойын түрі бойынша кеңістіктік координаттарды білдіретін сөздермен байланысын бекіту;

      2) сөздері түсіну және айтылым. Қарама-қарсы дауысты дыбыстарды ([и-у], [и-о], [а-у], [е – у]) және артикуляцияға жақын дауыссыз дыбыстарды ашық буындарда (жұмсақ таңдайдың қатысуымен-[м-б], [н-д]) ажырату жаттығулары негізінде фонематикалық қабылдауды дамыту], білім беру орны бойынша – [п-т], [пт], [м-н]). Жүйелі ұйымдастырылған қозғалыстарды орындау кезінде ауызша праксистің даму процесінде артикуляциялық қозғалыстардың кинестетикалық негізін қалыптастыру (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері). Дұрыс айтылатын дыбыстарды артикуляциялау кезінде әртүрлі артикуляциялық органдардың жағдайын нақтылау арқылы мотор-кинестетикалық кері байланысты дамыту, қажетті артикуляциялық қалыпты (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері) табу және ұстау процесінде дыбыстардың нормативтік артикуляциялық тәсілдерін қалыптастыру, дыбыс шығаруға дайындық кезеңінде арнайы жаттығуларды орындау барысында артикуляциялық мүшелерінің нормативтік құрылымдарын қалыптастыру; жеке қиындықтарды жеңу. Дауысты және дауыссыз дыбыстарды (дауысты және дауыссыз, қатты және жұмсақ) қайталау, оларды ажырату, "Р және Л, М және Б" артикуляциялық ұқсас дыбыстарды, мұрын және ауыз дауыссыз дыбыстарын ажырату (ауа ағынының бағытын кинестетикалық бақылау). Деформацияланған сөзбен жұмыс, сөз бен схеманың, сөз бен модельдің арақатынасы. Екі буынды сөздермен жұмыс (пана), төрт буынды ашық буынды сөздермен). Дауысты және дауыссыз, қатты және жұмсақ дауыссыз дыбыстарды ажырату.

      Жұмыста, таңертең, түстен кейін, кешке сәлемдесу сөздерін қолдану, "Сәлем" және "Қайырлы күн" реңктерін ажырату. Қоштасу кезінде белгілер мен мимиканы қолдану: "Қайырлы күн, сәлем, сәлем (көңілді)". Стикерлермен жұмыс істеу қабілеті (сюжеттер бойынша сәлемдесу жолдарын оқу және тарату). "Күлімсіреу" және "күлкі" ұғымдарын ажырату. "Туған күн" тақырыбындағы сөздікті жандандыру (дастархан, сыйлық, алғыс сөздер), оқу пәндерінің атаулары, тұрмыстық заттар, тамақтану нормалары мен режимі, Негізгі тамақ өнімдері (нан, жарма, ұн өнімдері, сүт және сүт өнімдері, қант, көкөністер, жемістер, балық) көкөністер мен жемістерді өңдеудегі реттілік (сұрыптау, жуу, сақтау). -Ші-жұрнағы, зат есімнің сөзжасамы, сын есімдердің сөзжасамы арқылы зат есімдердің сөзжасамына бақылау жасау. "Театр" тақырыбындағы сөздікті белсендіру (талғампаз, әдемі, пальто, гардероб, бағдарлама сатып алыңыз, фойеде). Ситуациялық телефон диалогында предикативті сөздікті белсендіру (айту, телефонды алу, теру, ұялы телефон, тыңдау, өзін таныстыру үшін сөздер мен сөз тіркестері, тікелей телефонға сөйлеу, анық, сыбырламай, айқайламай). Септік жалғаулармен көрсетілген кеңістіктік қатынастарды түсіну, заттардың, әрекеттердің, күйлердің, белгілердің, қасиеттер мен қасиеттердің (түс, пішін, шама, дәм) атауларын білдіретін сөздердің мағыналарын нақтылау және оларды пиктограммалармен байланыстыру негізінде оқушылардың экспрессивті сөздігін кеңейту. Сөз қорына объектілерді елеулі белгілері бойынша ажырату және жалпылау негізінде бөлінген қарапайым ұғымдарды білдіретін сөздерді, сондай-ақ түрлерді, жалпы және дерексіз жалпыланған ұғымдарды білдіретін сөздерді (жақсылық, жамандық, сұлулық) енгізу, экспрессивті сөздікте сан есімдерін бекіту (қалыптасқан сандық көріністер шегінде), қысқаша сипаттамалық әңгімелер құрастыру жемістер, жидектер, көкөністер;

      3) фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас. Бейтаныс ересек адамға сөйлейтін сөз тіркестерін қолдану: тиісті ережелерді есте сақтау негізінде көлікке отыруға шақырудан сыпайы бас тарту (ешқашан бейтаныс адаммен жүруге келіспе, әрқашан отбасыңа немесе достарыңа қайда бара жатқаныңызды және кіммен бірге екенінді айт, өз атыңды айту керек және қашан болмайтын жағдайларды ажырата біл). Құттықтауларды, тілектерді құттықтау хатына жаза білу, кіші және үлкен сыйлықтарды тапсыру кезінде сөз тіркестерін, сыйлықты қабылдау кезінде сөз тіркестерін айта білу. Отбасы мүшелерінің күнделікті тұрмыстық қызметіне қатысу: сатып алу, тамақ дайындау, тазалау, жуу, жуу, ұсақ жөндеу. Үй-жайлардың, жиһаздардың, функциялардың, безендірудің мақсатын сипаттайтын, сөз тіркестерін бір-екі сөзбен, көрсетумен, қимылмен, сөз тіркестерін түрлендірумен толықтыратын "Пәтерге экскурсия (фотосуреттер немесе бейнелер бойынша)" үйлесімді әңгіме құру (жасыл кастрөл шкафта тұр. Көк кастрөл үстелде тұр. Шәйнектің артында сары кастрөл тұр). Модель бойынша фразаны жаттықтыру: зат есім (есімдік) плюс сын есім плюс етістік (мен театрда әдемі киінемін). Фотосуреттердің реттілігін орнату арқылы мұғалімнің сұрақтары бойынша әңгіме құрастыру – экскурсияның іздері бойынша, суреттерді көшірмелерге жабыстыру, бірнеше ұсынылған нұсқалардың ішінен стильге сәйкес келетін көшірмені таңдау.

      Арнайы ұйымдастырылған коммуникативті жағдайларда диалогтық сөйлеуді мақсатты түрде оқыту (әңгімеде, тапсырмаларды орындау кезінде, үстел үсті ойындарымен сабақ барысында және т.б.). Жақсы таныс ертегілер мен әңгімелерді пиктографиялық кодтар, сөйлеу құралдары, мұғалімнің көмегімен әңгімелеу, сипаттамалық әңгімелерді бірлесіп құрастыру (ойыншық, сурет бойынша). Сөздік және сөзге қатысы жоқ қарым-қатынас құралдарын қолдана отырып, күнделікті мазмұны бар сюжеттік суреттер сериясы бойынша баяндау әңгімелерін құрастыру (пиктограммалар, сурет немесе заттың егжей-тегжейін көрсететін мұғалім-логопедтің қимылдары бойынша). Жеке тәжірибеден (мектеп медициналық кабинетінде, емханада, дәріханада дәрігерге бару) сұрақ-жауап формасы негізінде қысқа әңгімелер құрастыру. Рөлдік ойындарға қатысу "Біздің театр. Біздің қойылым" (сұраққа жауап Сіздікі қай орын?), "Телефонмен сөйлесу" (атыңды ата, қайдан қоңырау шалдың, не болғанын айт, қай жерде болғанын айт, ересек адамның айтқанын мұқият тыңда, айтқанын жаса), "Супермаркет" (белгілі бір тауарларды табуға көмектесуді сұра), "Туған күн" (Ерлан Сауле мен Сапарды шақырды және олар Ерланның ата-анасына өздері туралы айтып берді. "Комикстермен" жұмыс – "бұлтқа" өз атыңды, тегіңді, мекен-жайыңды, кімге және не беру керектігін жазу). "Менің Отаным", "Менің қалам", "Туған өлкенің көрікті жерлері" тақырыптарында әңгімелесу, сұрақтарға жауап беру және оларды қою мүмкіндігі ("Сен қай қалада тұрасың", "Қанша адам", "Қандай жиһаз", "Қандай бөлме", "Не істегенді ұнатасың?"), пиктограммалар немесе суреттер түрінде "Мен үйде не істеймін" әңгімесін, "Мен және менің отбасым" коллажын құрастыра отырып, олардың отбасы өміріндегі оқиғаларға ұқсас оқиғаларды бейнелейтін журналдар мен газеттерден фотосуреттер, суреттер таңдаңыз. Диалогты бастау (еліктеу бойынша) немесе ұйымдастырушы бағыттаушы көмекпен);

      4) оқу және жазу. Е, е, және, ю, мен әріптерімен жұмсақтықты белгілеу кезінде қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату, сөздің соңы мен ортасындағы дауыссыздардың жұмсақтығын білдіретін ь әрпі. Қолжазба материалын оқу дағдысы, жалпы қауіпсіздік белгілері мен ақпараттарды Жаһандық оқу (тану) (тоқтату, қауіпті, улану, жеуге жарамсыз, ауысу, дүкен, дәріхана). Мұғалім-логопедтің көмегімен тақырыптық пиктографиялық стендтер құру және оқушылардың сабақтарда осы стендтерде ұсынылған ақпаратты "оқу", "жинау", "жұлу, "суару" пиктограммаларымен танысу. Пиктограммалармен жаттығулар. Әдеби шығармаларды оқу, иллюстрациялар мен картиналарды қарау, ертегілерді, өлеңдерді, қысқа әңгімелерді тыңдау, шығармалардың кейіпкерлерін атау (иллюстрацияларда көрсету). Тыңдау барысында өлеңдерді үйлестіру, содан кейін оларды барлық қол жетімді құралдармен дербес айту. Мұғалім-логопед оқыған мәтін бойынша драматизация ойындары, әріптер мен сөздерді оқу ("жаһандық оқу"), дауысты дыбыстардың артикуляциясын тиісті белгішелермен белгілеп "оқу", жазылған дыбыстарды әр түрлі дауыс күшімен, интонациямен айту. Белгілі бір суреттерге сәйкес сөздермен карталарды ашу: жаңбыр, қыс, қар, көктем, жаз. Пиктограммалармен қол қойылған сөздерді оқу және сөздердегі сол әріптерге А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ, И, Е, П, Б, М, Т, Д, Н, Ң әріптерін қабаттастыру (төсеу). Танысқан сөздердегі әріптерді тану (ана, әке, әйел, орындық, үстел, үй). Дауысты дыбыстардың дыбыссыз артикуляциясы және оларды символдық кескіндер мен әріптермен байланыстыру. Таныс сөздерді заттармен, суреттермен, пиктограммалармен байланыстыру. Әріптерді буынға дәйекті түрде қосу-біріктіру (ма, му, мы, мо, ми), содан кейін кері буынға (бөлінген алфавит әріптерінен буындарды құрастыру), таныс сөздерден буындарды таңдау (ана, пана, атта, атпа), басылған\жазылған сөздегі тиісті буынға буыны бар картаны қолдану, инсульт және қарапайым Түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламдармен. Әріптер мен сандардың контурлық кескіндерін қағаз парағына, екі параққа — сандар мен әріптерге, А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ, И, Е, У, П, Б, М, Т, Д, Н әріптерінің трафареттері бойынша "хат" (әріптердің мөлшері — 1-3 см) желімдеу. Контур сызықтары (нүктелері) бойынша әріптерді жазу, музыкалық аспаптардың ырғағы соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтауына сай торкөз және жол дәптерге сызықтарды "жазу": ұзын сызық және қысқа сызық, бірдей сызықтар. Мектеп керек-жарақтарын пиктограммалармен байланыстыру, тиісті пәнді және оған арналған пиктограмманы таңдау: "Бормен қайда жазуға болады?", "Олар қағазға не жазады?", "Қарындашты қағаздан қалай өшіруге болады?".

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      37. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 5.1.1.1 кодында "05 - сыныбы, "1.1" - бөлім және бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.

      38. Оқу мақсаттары бөлімдер мен сыныптар бойынша берәлген:

      1) "Тілдің психологиялық базасы" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

5 сынып

6 сынып

7 сынып

1.1. Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.1 қоршаған орта дыбыстарын тындау, естуінің шоғырлануын көрсету

6.1.1.1 берілген темппен ырғақта қол саусақтарын айналдырып қиымлдар жасау

7.1.1.1 әртүрлі массажерларды (арнайы және алмастырушы) қолданып, өз бетінше 2-3 тәсілден массаж жасау

5.1.1.2 жақын жерде қозғалып келе жатқан затты көзімен бақылау (көлденеңінен, тігінен, шеңбер бойынша, алдыға/артқа) бір минут

6.1.1.2 қорапқа ұсақ заттарды бір мезгілде үлгі бойынша, әртүрлі тәсілмен, екі қолмен салу

7.1.1.2 таныс заттарды нақты түрлі түсті, бейнелік, толық емес, бір-біріне салынған суреттерден 10-15 секундта тану

5.1.1.3 адамның түріне, фотосуретіне 30 секунд көзін тоқтату

6.1.1.3 дене мүшелері, басымен, артикуляция мүшелері, саусақтарымен үлгі және сөздік нұсқау бойынша ерікті қимылдар орындау: жеке, кезектескен, бірінен соң бірі, қимылдар сериясы

7.1.1.3 қимылдарды етістіктермен, кеңістіктік координаталарды білдіретін сөздермен "Көңілді адамдар" типі бойынша үйлестіру

5.1.1.4 таныс затты жеке бөліктері, оларға тән дыбыстары (дыбыс шығаратын ойыншықтар) бойынша, сипап сезіп тану

6.1.1.4 дыбыс көзін табу және орнын белгілеп, көрсету

7.1.1.4 сөзге қатысы жоқ дыбыстардың күшін (қатты-ақырын) және алыстығын (алыс-жақын) табиғат дыбыстарын ажырату

5.1.1.5 ырғақты суретті дыбыстың күшін ажырата отырып қайталау (екіден төртке дейінгі сигналдар)



5.1.1.6 қозғалыссыз көзден жоғары, төмен, көз бойындағы, қарама-қарсы тұрған затты көзімен бақылау 1 минут бойы



1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.1 адамға қажетті киім мен аяқ киімді сыртқы түріне, көңіл-күйіне қарай-дәлелмен таңдау

6.1.2.1 бөлік пен бүтінді тақырыптық суреттерде, сюжеттік картиналарда, Равен матрицаларында, қарапайым басқатырғыштар композицияларында байланыстыру

7.1.2.1 топтастыру моделі спецификациясы бойынша түрліне қарай жалпылау

5.1.2.2 тиісті мимикалық және пантомимикалық позаларды қабылдап, зейінді көрсету және қоршаған оқиғаларға жауап беру

6.1.2.2 бірізділік бойынша есту жадының жеткілікті көлемді көрсете отырып,, сөйлемдегі сөздерді құрастыру, содан кейін қайталанатын қайталау-тізбек бойынша: Мен; Мен қалаймын; Мен жүргім келеді

7.1.2.2 адекватты интонацияға сәйкес келетін мимикалық реакцияларды тану

5.1.2.3 схемалық сенсорлық жоспар бойынша тақырыпты тыңдау, қарау және тактильді зерттеу

6.1.2.3 құбылыстар мен оқиғалардың себептері мен салдарын, логикасын анықтау: басында не болды, содан кейін не болды-4-5 сюжеттік суреттер сериясы бойынша

7.1.2.3 бір ұсыныстан екі-үш жалпы қозғалыс тізбегін, заттарды екі қолмен ұстап тұрған екі элементтің тіркесімін қайталау

5.1.2.4 өткен тақырыптар бойынша зат, сурет және питограмманыы сәйкестендіру

6.1.2.4 айнаға өзіне қарап, сыртқы келбетіне сын көзбен қарау, бағалау, жөндеуге тырысу (шашын, киімін, т.б.)

7.1.2.4 адамдардың сезімдері мен қажеттіліктері туралы тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын тиісті мимикалық позамен, мазмұнның тақырыппен, суретпен, пиктограммамен және сөзбен байланысын түсіну

5.1.2.5 практикалық іс-әрекет процесінде жануарларға қамқорлық пен қауіпсіз мінез-құлықты көрсету



5.1.2.6 қызығушылық пен қызығушылықты көрсете отырып, қоршаған оқиғаларға, диалогтарға көрнекі назар мен реакцияны шоғырландыру



      2) "Сөздерді түсіну және айту" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

5 сынып

6 сынып

7 сынып

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.1 еліктеуге арналған тыныс алу- дауыстық және артикуляциялық жаттығулар. Дұрыс физиологиялық (диафрагмалық-қабырға) тыныс алуды, қысқа және үнсіз тыныс алуды (иықты көтермей), тыныш және бірқалыпты (ұртты толтырмай) дем шығаруды бекіту

6.2.1.1 жалпы артикуляциялық гимнастика жаттығуларын орындау процесінде берілген позаны ұстаңыз (еліктеу және ауызша нұсқау бойынша)

7.2.1.1 қарама-қарсы дауысты дыбыстарды ([и-у], [и-о], [а-у], [е-у]) және артикуляцияға жақын дауыссыз дыбыстарды ашық буындарда (жұмсақ таңдайдың қатысуымен: [м-б], [н-д]; жасалу орны бойынша: [п-т], [тна], [м-н]

5.2.1.2 дауысты дыбыстарды біртіндеп айта білу, олардың санын көбейту.

6.2.1.2 дыбыстарды айту кезінде еріннің орналасуын бейнелейтін суреттерге сүйене отырып, олардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде объективті суреттер-символдарға сүйене отырып, дыбыстарды айту

7.2.1.2 саналы түрде дұрыс айтылатын дыбыстарды артикуляциялау кезінде әртүрлі артикуляциялық мүшелерінің қалпын (позицияларын) көбейту

5.2.1.3 үлгі бойынша дыбыстау процесінде бір буыннан екіншісіне біркелкі ауысу

6.2.1.3 ақаулы фонемалары жоқ ашық буындардың құрылымының үш буынды сөздерін анық және тұтас айту (Асық ал, ата!"

7.2.1.3 саналы түрде қажетті артикуляциялық позаны табу және ұстап тұру процесінде дыбыстардың нормативтік артикуляциялық тәсілдерін жаңғырту (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері)

5.2.1.4 ысқырық және ызың фонемалардың жеке айтылуын дифференциациялау (с-ш, з-ж, ц-с)

6.2.1.4 ерте және орта онтогенездің дауыссыз дыбыстарымен дауысты дыбыстардың тіркесімін айту [м,б,п, т, д, н, к, г, х, в, ф]

7.2.1.4 3-4 элементтен (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері) жүйелі түрде жасалған қозғалыстарды орындау

5.2.1.5 қойылған дыбыстарды айту кезінде күш-жігерді, дыбыстарды, буындарды, сөздерді анық және нақты айтуға ұмтылуды көрсету

6.2.1.5 жеке айтылу қиындықтарын жеңе отырып, басында немесе соңында (нан, тас) бір буынды сөздерді анық айту

7.2.1.5 дауысты дыбыстарды, жұптасқан дауысты және дауыссыз, қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату, артикуляциялық ұқсас дыбыстарды [Р және Л], [М және Б] ажырату, мұрын және ауыз дауыссыз дыбыстары, ауа ағынының бағытын кинестетикалық бақылауды жүзеге асыру

5.2.1.6 дыбыстарды жеке күйде дұрыс және айқын айту, дауыстылар [а, ә, у, о, і], дауыссыздар [т, м, с, х], оларды сөздің басы мен соңында ажырату



5.2.1.7 екі-үш буынды сөздерді дауысыз дыбыстар қатар келмейтін жағдайда және жабық буында (шана, телефон, қалашық), дауыссыз дыбыстар қатар келген жағдайда (алма, ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) анық айту, йот дауысты дыбыстары бар сөздер (а, е), дифтонгтың орнын анықтау



5.2.1.8 екі буынды сөздерді тұйық буынмен және ортасында (Нұрлан, Асқар), үш буынды сөздерді тұйық буынмен (телефон, қалампыр) анық айту



5.2.1.9 бір, екі, үш буынды сөздердің ырғақты үлгісін үлгі бойынша көбейту



5.2.1.10 артикуляция мүшелерінің орналасуын атау және білу



2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.1 ата-аналардың, мұғалімдердің аты-жөнін, жасын, атын және әкесінің атын, айналасындағылардың, өмірге қажетті заттардың аттарын білу және сұрау бойынша атай білу

6.2.2.1 үйіңнің мекен-жайын, мектептің (балалар үйінің) мекен-жайын, елдің, астананың атауларын білу және сұрау бойынша атай білу

7.2.2.1 жақын сөздер мен сөз тіркестерінің мағыналарының реңктерін ажырату: "күлімсіреу" және "күлкі", "сәлем" және "Қайырлы күн", қоштасу және сәлемдесу кезінде мимиканы қайталау ("Қайырлы күн, сәлем, сәлем (көңілді және көңілді)

5.2.2.2 сөйлеуде адамның бет-әлпетін, эмоциясын, көңіл-күйін (жақсы, жаман, қалыпты), эмоциясын (қуаныш), қайғысын (мұңаюын), білдіретін сөздерді белсенді қолдану), күйлер (қайғыру, ауыру, біреуді сағыну)

6.2.2.2 сөйлеуде "әдептілік" тақырыбында етістік, номинативті және атрибутивті сөздікті қолдану: қалай дұрыс жүру керек (тура), отыру (түзу), тұру (тез, бірақ асықпау), қолды ұстау, қарау, жөтелу, түшкіру, күлу, тұру, кезекте тұру, жол беру, есікті ашу, мейірімді болу

7.2.2.2 "Туған күн" тақырыбы бойынша әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну және белсенді қолдану: үстел, сыйлық, алғыс сөздерін қою

5.2.2.3 практикалық материалда сөзжасау дағдыларын қолдану

6.2.2.3 "Әдептілік" тақырыбы бойынша сын есімге жұпты саналы түрде таңдау: әдепсіз-жағымсыз, сыпайы-жағымды

7.2.2.3 мұғалім-логопедпен бірге бақылау және –шы жұрнағы арқылы сөзжасау

5.2.2.4 көкөністерді, жемістерді, ағаштарды, саңырауқұлақтарды, бөлме өсімдіктерін және үй жануарларын атау, тану, түсі, пішіні және дәмі бойынша салыстыру

6.2.2.4 сөйлеу этикетінің сөздерін саналы және белсенді қолданыңыз: рахмет, кешіріңіз, өтінемін

7.2.2.4 оқу пәндерінің, тұрмыстық заттардың, негізгі тағамдардың атауларын ажырату және қолдану: нан, жарма, ұн өнімдері, сүт және сүт өнімдері, қант, көкөністер, жемістер, балық, тамақтану нормалары мен режимі туралы түсінікке ие болу

5.2.2.5 бөлме өсімдіктері мен жануарларға, жиһазға, киімге күтім жасау әрекеттерінің мағынасы бар етістік және номинативті лексиканы түсіну және белсенді қолдану, жуу, сүрту, тазалау, шаю, жуу, жанармай құю, түзету, жасау (тазалау) сөздерінің мағыналарын ажырату, септіктердің жалғауларын түсіну

6.2.2.5 "Киім және сән" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: мерекелік киім, зергерлік бұйымдар, моншақтар, шаш үлгісі, қол, шаш күтімі, тарақ, өзін-өзі күту, суық, жылы, ыңғайлы

7.2.2.5 мұғалім- логопедтің көмегімен көрнекі тіректер арқылы етістіктерде көбейте білу және көкөністер мен жемістерді өңдеудегі жүйелілік: сұрыптау, жуу; сақтау (тамақ), етістіктердің префиксальды сөзжасамын қадағалау( жуу, сақтау, сұрыптау, тастау)

5.2.2.6 осы және өткен шақ зат есімдері мен етістіктерінің көптік жалғауын көпше жалғауымен түсіну және қолдану

6.2.2.6 "Денсаулық" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: спорт, дене шынықтыру, жаттығу)

7.2.2.6 "Театр" тақырыбы бойынша әр түрлі грамматикалық категориялардың сөздерін ажырату және қолдану: талғампаз, әдемі, пальто, гардероб, бағдарлама сатып алыңыз, фойеде

5.2.2.7 зат есімнің кішіреіткіш мән беретін жұрнақтардың мағынасын түсіну және қолдану (-ше,- ша)

6.2.2.7 адамның негізгі сезімдерін, тәжірибелері мен қажеттіліктерін білдіретін әртүрлі грамматикалық категориялардың (тыныштал, кейбір жағдайларда ренжіме, кездейсоқ ауырған немесе ренжіткен, қиындық тудырған, мейірімді, сюжеттік суреттерден мінез-құлық ерекшеліктерін анықтайтын жағдайлар сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану

7.2.2.7 кеңістіктік жағдайларды септік жалғауларын түсіну

5.2.2.8 "Менің денем және мен", "Менің үйім, менің отбасым" (дымқыл, құрғақ) тақырыптары бойынша сын есімдер мен зат есімдерді, дене мүшелерінің атаулары мен белгілерін және олардың функцияларын, сыртқы түрі мен сипатын, дәретхана заттарын қолдана отырып, "сәйкестік" байланыс түрімен сөз тіркестерін құрастыру


7.2.2.8 ситуациялық телефон диалогында предикативті сөздік пен ілеспе үстеулер мен зат есімдерді ажырату және қолдану: айту, телефонды көтеру, теру, ұялы телефон, тыңдау, үшін таныстыру ("Ақмарал тыңдайды", "Әңгімені аяқтайды"), тікелей телефонға сөйлеу, анық, сыбырламау, айқайламау, мұқият тыңдау

5.2.2.9 сөйлеу кезінде етістіктерді қолданыңыз: жуыну, шомылу, киіну, шешіну, тарау


7.2.2.9 абстрактілі және жалпылау ұғымдарын білдіретін сөздердің мағыналарын түсіну және ажырату (жақсылық, жамандық, сұлулық)

5.2.2.10 әр түрлі интонациясы мен қарқыны бар сөздерді анық айту (еліктеуге негізделген)


7.2.2.10 сандық атауларды түсіну, ажырату және белсенді қолдану (қалыптасқан сандық көріністер шегінде)

5.2.2.11 үш буынды сөздерді қиылысқан және жабық буынмен (ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) анық айту



      3) "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

5 сынып

6 сынып

7 сынып

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.1 Өз атынан эмоциямен (педагогтың көмегімен) хабарлама түріндегі екі сөзден құралған сөйлемдерді құру ("Мен...", "Біз..."), екінші жақтан ("Сен...", "Сендер..."), үшінші жақтан ("Ол...", "Олар..."), "графикалық көмекті" символикалық суреттерді, бсқа да көрнекіліктерді қолданып

6.3.1.1 басшылық көмекпен практикалық әрекеттер туралы әңгіме құрастыру

7.3.1.1 бейтаныс ересек адамға айтатын сөз тіркестерін білу, суреттерден сыпайы бас тарту туралы сөздерді білу және айту

5.3.1.2 сөздерді, сын есімдерді септіктерде дұрыс қолданып, жақсы таныс заттарды қолданып, жай жайылма сөйлемдер құру

6.3.1.2 сурет-графикалық жоспар құру (қажетті суреттерді немесе диаграммаларды таңдап, ретке келтіріп)

7.3.1.2 өткен тақырыптар бойынша фразалық модельдерді қолдана отырып, үй - жайлардың, жиһаздардың, безендірудің сыртқы түрі мен мақсатын сипаттай отырып, "Пәтерге саяхат (фотосуреттер немесе бейнелер бойынша)" үйлесімді әңгіме құрастыру

5.3.1.3 логопед соңынан тақпақ, санамақтарды қайталау

6.3.1.3 моделге сәйкес сөз тіркесін жасау: сын есім плюс зат есім плюс зат есім (есім сөз)плюс етістік (Әдепті бала дәрігерге алғыс айтады) мұғалім-логопедтің басшылығымен

7.3.1.3 сөз тіркесін бір-екі сөзбен, көрсетумен, қимылмен толықтыру, түрлендіру, предикаттың бетін, уақыты мен санын, субъектінің немесе толықтырудың бетін, санын және жынысын өзгерту, белгілер мен сөздер-заттарды ауыстыру, грамматикалық және тақырыптық контекстті өзгертпеей (шкафта Жасыл кастрөл бар. Көк кастрөл үстелде тұр. Шәйнектің артында сары кастрөл тұр)

5.3.1.4 қысқа қарапайым ертегілердің, әңгімелердің сюжеттерін иллюстрацияға сүйене отырып қол жетімді деңгейде түсіну және өз сөзімен жеткізу

6.3.1.4 есіктердің ашылуымен бірге жүретін жол беру, ауыр салмақ көтеруге көмектесу, өз орныңызды алу туралы ұсыныс жасау

7.3.1.4 модель бойынша сөз тіркестерін құру: зат есім (есімдік) плюсзат есім плюс етістік "Кино" тақырыбындағы зат есім. Театр. Көрме" (Мен театрға әдемі киінемін. Анам пальтосын гардеробқа тапсырады)

5.3.1.5 сөйлеу әрекетіне қызығушылық таныту, жеке сөздерді, сөз тіркестерін айтуға және қайталауға деген ұмтылыс – эмоционалды бірлік аясында, табиғат немесе отбасы туралы әңгімеде өзара әрекеттесуге ұмтылу

6.3.1.5 адамның мінезін анықтау сюжеттік сурет бойынша, модель бойынша сөйлемдер құрастыру кезіндегі оның әрекеттері: зат есім (есімдік) плюс етістік-есімдік плюс сын есім (Ол төбелеседі-ол зұлым), ойын-әңгімеге қатысу

7.3.1.5 Мұғалім-логопедтің сұрақтары бойынша фотосуреттердің реттілігін орнатып, кезінде-экскурсияның іздері бойынша арқылы әңгіме құру, суреттерді көшірмелерге жапсыру

5.3.1.6 “Үй өсімдіктеріне күтім жасау" туралы модель бойынша әңгіме (3-5 сөйлемнен)

6.3.1.6 киім үлгілері, шаш үлгілері бейнеленген журналдарды қарауды және талқылауды бастау, киім үлгілері мен шаш үлгілерін талқылау бойынша диалогқа қатысу, "Қуыршақты киіндір" ойынын ойнау

7.3.1.6 ұсынылған бірнеше жолдан стильге сәйкес келетін репликаны таңдау арқылы әңгімелер құру

5.3.1.7 “Үй жануарлары (қоян, мысық, ит)" сенсорлық жоспары, фото және бейнематериалы бойынша сипаттама-әңгіме құру, "Менің сүйікті тағамым"

6.3.1.7 суреттерде бейнеленген өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен "Кімдікі дұрыс, кімдікі дұрыс емес?", дауды жүргізу ережелерін сақтай отырып, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру

7.3.1.7 тапсырмаларды орындау кезінде, үстел үсті ойындарымен сабақ барысында әңгімені бастау және өрістету

5.3.1.8 жалпы талаптар мен ережелерді саналы түрде орындай отырып, тыйым салу белгілерін ұжымдасып, бояуға қатысу (саябаққа экскурсия ізімен)

6.3.1.8 бірінші, екінші және үшінші жақтан ұйымдастырушылық және бағыттаушы көмекті пайдалана отырып: графикалық кеңестер, символдық бейнелер және басқа да көрнекі тіректер арқылы қысқаша сипаттама әңгімелер құрастыру ("Мен нан сатып аламын", "Біз мерекеге торт сатып аламыз", "Ол...", "Олар...)-

7.3.1.8 жақсы таныс ертегілер мен әңгімелерді пиктографиялық кодтардың, сөйлеу құралдарының көмегімен-мұғалімнің басшылығымен айтып беру

5.3.1.9 модельдер бойынша сөз тіркестерін тұжырымдау: зат есім плюс зат есім, зат есім плюс етістік, сын есім плюс зат есім плюс етістік: Менің көзім бар, кітапты көремін, мұрным бар , гүлді иіскеймін (тексеру)

6.3.1.9 жеке тәжірибеден сұрақ-жауап сөйлеу формасы негізінде қысқа әңгімелер құрастыру

7.3.1.9 мұғалім-логопед бірге пішіні, түсі, мөлшері, дәмі көрсетілген сипаттамалық әңгімелер құру- жемістер, жидектер, көкөністер туралы (нақты тақырып бойынша, муляж, сурет бойынша)

5.3.1.10 бояғышты таңдау, киім элементтерін бейнелеу және атау: жаға, қалта, жең, сын есімдермен үйренген келісімдерді қолдана отырып, киім заттарын салыстыру арқылы портреттерді, досыңызды, тәрбиеші немесе ата-анаңды түсіндіруге қатыс: көгілдір куртка, ал шалбар қара


7.3.1.10 сөздік және сөзге қатысы жоқ қарым-қатынас құралдарын қолдана отырып, күнделікті мазмұны бар сюжеттік суреттер сериясы бойынша баяндау әңгімелерін (сурет немесе заттың егжей-тегжейін көрсететін мұғалім- логопедтің пиктограммалары, қимылдары бойынша) –мұғалім- логопедпен бірлесіп жасау

5.3.1.11 қызығушылықтары туралы әңгімелерге қатысу



5.3.1.12 табыс септігінде (кімге?неге?) сөйлемді аяқтау сұрақтың сөздеріне сүйене отырып тұжырымдау



3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.1 денені тік ұстау, әңгімелесушінің көзіне тік қарау, мимика, ым-ишара, патомимика қолданып, сұраққа жауап беру

6.3.2.1 екі - төрт сатылы нұсқауларды орындау кезінде мимика, қимыл арқылы есту зейінін және бағытталған сөйлеуге назар аудару

7.3.2.1 рөлдік ойындарда бейтаныс ересек адамға айтатын сөз тіркестерін түсіну, білу және белсенді қолдану, көлікке отыруға шақырудан сыпайы бас тарту, оның "мейірімді" бетіне қарама

5.3.2.2 тану, қайта құру өз сезімдері мен көңіл-күйлерін барабар сөзбен сүйемелдеу

6.3.2.2 өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен диалогты бастау, дау ережелерін сақтай отырып, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру (сөйлеуді білмейтін балалар ауызша емес қарым-қатынас құралдары арқылы диалогқа қатысады: пиктограмма, қимыл, мимика)

7.3.2.2 "Бейтаныс адамдармен мінез-құлық ережелерін" жатқа білу, рәміздерге, суреттерге сүйене отырып (хормен) көбейту

5.3.2.3 көп сатылы нұсқауды түсіну (менің –сенің)

6.3.2.3 "Дүкенде" сюжеттік картинасы бойынша сұрақтарға жауап беру: "Бұл кім?", "Сатушы не істейді?", "Дүкеннің осы бөлімінде қандай өнімдер сатылады?, "Сен шайға печенье немесе бауырсақ аласың ба?"- ситуациялық ойында пысықталған сөз тіркестері мен интонацияларды кейіннен жандандыра отыру

7.3.2.3 өз атың атауың керек болған кезде, ал жоқ кезде, сыпайы бас тартудың үйренген тұжырымдамаларын қолдана отырып, рөлдік ойындарда суреттерді талдау кезінде ережелерді білетіндігінді көрсету

5.3.2.4 модельдер бойынша сөз тіркестерін тұжырымдай отырып, тақырыпты беруді сұрау: бұйрық райындағы етістік (Суғар!), зат есім плюс табыс септігінде етістік, хормен және қимылмен үйлестіру

6.3.2.4 "Дәрігердің қабылдауын күту" сюжетті-рөлді ойынын бастау, жүргізу және логикалық түрде аяқтау

7.3.2.4 құттықтауларды, тілектерді құттықтау хатына (қағаз және виртуалды\цифрлық) жазу, кіші және үлкен сыйлықтарды тапсыру және қабылдау жағдайына үйренген сөз тіркестерін, мимикалық позалар мен қимылдарды пайдалану


6.3.2.5 өз суреттерімен пайымдауларды нығайта отырып, өз бойындағы және басқа да білім алушылардың артықшылықтары мен кемшіліктерін ұжымдық талқылауға қатысу

7.3.2.5 күнделікті өмір, отбасы мүшелерінің қызметі: сатып алу, тамақ дайындау, тазалау, жуу, жуу, ұсақ жөндеу тақырыбындағы рөлдік ойындарды бастау, ашу, қолдау және қисынды түрде аяқтау

      4) "Оқу және жазу" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

5 сынып

6 сынып

7 сынып





4.1. Балама оқу

5.4.1.1 "Мен, менің денем"; "Тұрмыстық заттар" тақырыптары аясында символдар мен пиктограммаларды оқу

6.4.1.1 сөйлемнің басында бас әріп жазу ережесін және сөйлемнің соңындағы нүктені сақтау

7.4.1.1 қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату (е, Ұ, и, ю, я, ь) 7.4.1.2 орфоэпия ережелерін сақтай отырып оқу, қолжазба материалы

5.4.1.2 "пісіру", "дастархан жаю" пиктограммаларын біліп, қолдану

6.4.1.2 тыңдалған мәтінге суреттерді таңдау азық-түлік, жануарлар, балық, табиғат, адамдардың кәсіптері, іс-әрекеттері (Сатушы, кассир, сауыншы, балықшы, цирк қызметкері)

7.4.1.3 жалпы қауіпсіздік белгілері мен ақпараттарды тану-таңбаларды жаһандық "оқу": тоқтау, қауіпті, улану; жеуге жарамсыз; ауысу, дүкен, дәріхана)

5.4.1.3 суреттер мен суреттердің мазмұнын “Мәтін бойынша мен не атайтынымды көрсет", “Бірдей суреттерді тап" пиктограммаларын қолдана отырып, оқылған мазмұнға қатысты көрнекі көлемді және жазықтық модельдер арқылы айту

6.4.1.3 тақпақ немесе қысқа әңгіменің тыңдалған мәтініне сәйкес қимылдарды орындау

7.4.1.4 мұғалім- логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерде (тамақ, жыл мезгілдері және табиғат құбылыстары туралы, мұғалім- логопедтің көмегімен стендтен ақпаратты "оқу") бағдарлау; мәтінді тындап, оқығанда сәйксе писктограммаларды тандау "жинау", "жұлу", "суғару" сөздерді тану

5.4.1.4 логопед-мұғаліммен бірге шығармалардың кейіпкерлерін атаңыз, оларды иллюстрацияларда көрсетіп қарапайым деңгейде тақпақтар мен ертегілерді, қысқа әңгімелерді тыңдап, талқылау

6.4.1.4 мұғалім- логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерде (тамақ, күн тәртібі, демалыс және т. б. туралы), мұғалім- логопедтің көмегімен стендтен ақпаратты "оқу" арқылы бағдарлау


5.4.1.5 тыңдау кезінде өлең жолындағы соңғы сөзді келісу, содан кейін барлық қол жетімді байланыс құралдарын қолдана отырып, дербес қайталау

6.4.1.5 М, Н әріптерін атау (5-және 3см контуры бойынша кесілген)

7.4.1.5 әдеби шығармаларды оқу, иллюстрациялар мен суреттерге мақсатты түрде қарау, талқылауға қатысу

5.4.1.6 дыбыстардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде, дыбыстарды айту кезінде еріннің орнын бейнелейтін суреттерге сүйене отырып, жартылай жаһандық және жаһандық оқуды (АУ, УА-УА, ООО) қолдана отырып, а, О, У, И, Е, У, буындар мен сөздерді оқу

6.4.1.6 "көру сканерлеуі" негізінде тиісті пәндер мен суреттерге тіркелген карточкалар бойынша М, Н әріптері бар сөздерді "оқу" ("жаһандық оқу")

7.4.1.6 бейтаныс ертегілерді, өлеңдерді, қысқа әңгімелерді тыңдау, кейіпкерлерді шығармаларға арналған иллюстрацияларда алдын-ала көрсету

5.4.1.7 суреттердің, әріптер мен сандары бар карточкалардың арасынан А, Ә, О, Ө немесе У әрпі бар карточкаларды таңдау

6.4.1.7 тиісті суреттерге сөздермен карточкаларды орналастыру немесе оларды нақты заттарға бекіту: тақтаға, терезеге және т. б., пиктограммалардың астындағы сөздерді оқып, сөздердегі бірдей әріптерге А,Ә, О, Ө, У,Ү, Ұ, И, Е, Ы, М, Н әріптерін қою

7.4.1.7 өз бетінше өлең жолындағы соңғы 1-2 сөзді-семантикалық болжам бойынша немесе тыңдау барысында рифмо-ырғақтық ассоциация бойынша, содан кейін барлық қол жетімді құралдарды қолдана отырып, өлеңдерді өз бірлесіп аяқтап айту

5.4.1.8 тиісті заттар мен суреттерге бекітілген карточкалар бойынша сөздерді "оқу" ("визуалды сканерлеу" және кескінге сүйену негізінде)

6.4.1.8 балалар мен ата-аналар туралы журналдарды, сән журналдарын қызығушылықпен "оқыңыз": иллюстрацияларды, мақала атауларын қарау, "зерттеу"

7.4.1.8 алғаш естіген мәтінге негізделген драмалық ойындарды бастау, сюжетті ашу, іс-әрекеттерді ойлап табу

5.4.1.9 танысқан сөздері бар карточкаларды белгілі бір суреттерге салыңыз немесе оларды тақтаға, терезеге бекіту

6.4.1.9 артикуляцияны визуалды бақылаусыз есту қабылдауына негізделген Б, П әріптерін көрсету, суреттер мен сандар арасында Б, П әріптері бар карталарды іріктеу

7.4.1.9 суреттер мен сандар арасында Т, Д әріптері бар карталарды таңдау, Т, Д әріптерін оқу, оларды әр түрлі дауыс күшімен, интонациямен айту

5.4.1.10 пиктограммалармен жазылған сөздерді оқыңыз: үй, мұрын, терезе, тақта, орындық, жаһандық оқу әдісін қолдана отырып, оларды нақты заттармен байланыстыру

6.4.1.10 таныс әріптерден сөздердің құрамын білу: ана, әке, апа, үй осы сөздермен карталарды ажырату, мұғалім- логопедтің тапсырмасы бойынша қажетті сөзді таңдау, жаңа және таныс сөздерді заттармен, суреттермен, пиктограммалармен байланыстыру

7.4.1.10 "жаңбыр, қыс, қар, көктем, жаз, ана, әке, үйе т. б." сөздерін жаһандық түрде оқып, пиктограммалармен қол қойып, А, Ә, О, Ө, У, Ұ, Ү, И, Е, Ы, П, Б, М, Т, Д, Н әріптерін қою 7.4.1.11 сөздеріндегі сол әріптерге әріптерді дыбыссыз артикуляция арқылы тану және оларды символдық бейнелермен сәйкестендіру

5.4.1.11 А, Ә, О, Ө, У,Ү, Ұ, И, Э әріптерін екпінге қарай басып қою

6.4.1.11 дауысты дыбыстардың белгілерін графикалық белгілермен білу және ажырату: әр дыбысты белгішемен, содан кейін сәйкес басылған әріппен дәйекті түрде байланыстыру-дыбыстар әр түрлі дауыстық күшпен, интонациямен айтылады, оқытылған сөздердегі әріптерді тану


5.4.1.12 суреттегі затты, ойыншықты - аналогты (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, контурлық сурет, оқушыға мұғалім салған сурет, төрт бөліктен тұратын сурет – кітаптағы мұғаліммен бірге тыңдалған немесе "оқылған" мәтінге) табу



4.2. Графика және жазу

5.4.2.1 кеспелі әліпби әріптерін графикалық көшіру (А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ)

6.4.2.1 кеспелі әліпби әріптерін графикалық көшіру (А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ)

7.4.2.1 әріптерді буынға біріктіру (ма, му, біз, мо, ми), содан кейін бөлінген алфавит әріптерінен буындарды құрастыру кезінде кері (ат, ом, ум, аң) буынға дәйекті түрде қосу

5.4.2.2 мұғалім-логопедтің нұсқауы бойынша өткен А, О, Ө, У, Ү,Ұ, Е әріптерінің үлгілері мен моделдерін (5-10 см) қара, түрлі-түсті қарындаштар, шарикті қаламдар айнала сызып бояу

6.4.2.2 танысқан П,Б,С,Т,Л,Д,М әріптерін ағаштан, пластмассадан, картоннан жасалған модельдерді, трафареттер мен шаблондарды (5-10 см) айнала сызу

7.4.2.2 таныс сөздерден буындарды таңдау (ана, шана), басылған\жазылған сөздегі тиісті ұяға буын бар карталарды салу

5.4.2.3 АБАБ, ААББ АББА, ААБББААБ сызбасы бойынша мұғалім-логопедпен бірлесіп немесе оның азғана көмегі арқылы шаршы, шеңберде, жолақта дайын элементтерден қарапайым өрнектер жасау

6.4.2.3 қағаз жолағында нүктелер мен соққылардың үлгілерін жасай отырып, бояулармен өрнектер жасау

7.4.2.3 трафареттер, контурлы сызықтар (нүктелер) бойынша "жазу" А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ, И, Э, Ы, І, П, Б, М, Т, Д, Н (әріптердің өлшемі — 1-3 см)

5.4.2.4 әртүрлі әдістерді қолдана отырып, қағаз парағының бетін бояған кезде қарындашты дұрыс ұстай отырып, жұмыс қолыңызды дұрыс жылжыту

6.4.2.4 бірдей пішінді, бірақ мөлшері әртүрлі бөліктерден тұратын заттарды салу, үлгіні қайталамас бұрын талдай отырып, жолақта, шаршыда, шеңберде, сопақшада (үлгі бойынша) үлгі жасау

7.4.2.4 мектеп керек-жарақтарын білдіретін сөздерді пиктографиялық түрде "жазу", заттарды пиктограммалармен байланыстыру, сұрақ бойынша оған сәйкес пән мен пиктограмманы таңдау; "сұрақ-нұсқауға" жауапты тауып оқу: "Бормен қай жерге жазуға болады?", "Қағазға немен жауға болады?", "Қарындашты қағаздан қалай өшіруге болады?"

5.4.2.5 үлкен қағаз парақтарына қылқаламмен, қарындаш,қаламмен түзу және қисық сызықтар салу

6.4.2.5 А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ, И, Э, Ы, І, М, Н, Ң әріптерін трафарет бойынша жазу (әріптердің өлшемі — 3 см) —балалардың жеке мүмкіндіктеріне қарай


5.4.2.6 қағазда, құмда (жармада) нүктелерді, сызбаларды, шеңберлерді, кресттерді, толқынды сызықтарды қайталау және кезектестіру жаттығуларын орындау

6.4.2.6 музыкалық аспаптардың ырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес, арнайы торкөз және жол дәптеріне көлденең, тік, сынған сызықтарды бастапқы, екі және бірнеше тірек нүктелерін салу


5.4.2.7 саусақтармен, қарындаштармен, қаламдармен контурлық кескін бойынша арнайы таңдалған музыкамен – жылдамдықпен, нүктелермен және өз бетіңізше "жазу"

6.4.2.7 сызықтарды жазу: —>


5.4.2.8 парақты тігінен және көлденеңінен сызғышпен және торкөздер бойынша сызу линейке в виде клеточек (мұғалім-логопедтің көмегімен)

6.4.2.8 қосымша элементтермен ерекшеленетін ұқсас графемаларды ажырату: и-ш, о-а, о-ө, к-қ, ү-ұ элементтердің кеңістіктік орналасуы: б-д-в сызбасы қиын з, к


5.4.2.9 өз алақанын саусақпен сызу және алынған суреттерден композиция жасаңыз



      39. Бағдарлама зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 5-7 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақмерзімді жоспарының негізінде жүзеге асырылады.

      40. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы негізінде мұғалім-логопед оқушылардың жеке қажеттіліктерін ескеріп, жеке бағдарламалар құрастырады

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-7-сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақмерзімді жоспар (оқыту қазақ тілінде)

      1) 5 сынып:

      1-кесте

Бөлімдер

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1."Тілдің психологиялық базасы"

1.1. Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.1 қоршаған орта дыбыстарын тындау, естуінің шоғырлануын көрсету ;
5.1.1.2 жақын жерде қозғалып келе жатқан затты көзімен бақылау (көлденеңінен, тігінен, шеңбер бойынша, алдыға/артқа) бір минут

1.2. жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.1 адамға қажетті киім мен аяқ киімді сыртқы түріне, көңіл-күйіне қарай-дәлелмен таңдау ;
5.1.2.2;тиісті мимикалық және пантомимикалық позаларды қабылдап, зейінді көрсету және қоршаған оқиғаларға жауап беру

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.1 еліктеуге арналған тыныс алу- дауыстық және артикуляциялық жаттығулар. Дұрыс физиологиялық (диафрагмалық-қабырға) тыныс алуды, қысқа және үнсіз тыныс алуды (иықты көтермей), тыныш және бірқалыпты (ұртты толтырмай) дем шығаруды бекіту;
5.2.1.2 дауысты дыбыстарды біртіндеп айта білу, олардың санын көбейту;
5.2.1.3 үлгі бойынша дыбыстау процесінде бір буыннан екіншісіне біркелкі ауысу

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.1 ата-аналардың, мұғалімдердің аты-жөнін, жасын, атын және әкесінің атын, айналасындағылардың, өмірге қажетті заттардың аттарын білу және сұрау бойынша атай білу;
5.2.2. 2 сөйлеуде адамның бет-әлпетін, эмоциясын, көңіл-күйін (жақсы, жаман, қалыпты), эмоциясын (қуаныш), қайғысын (мұңаюын), білдіретін сөздерді белсенді қолдану), күйлер (қайғыру, ауыру, біреуді сағыну);
5.2.2.3 практикалық материалда сөзжасау дағдыларын қолдану

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.1 Өз атынан эмоциямен (педагогтың көмегімен) хабарлама түріндегі екі сөзден құралған сөйлемдерді құру ("Мен...", "Біз..."), екінші жақтан ("Сен...", "Сендер..."), үшінші жақтан ("Ол...", "Олар..."), "графикалық көмекті" символикалық суреттерді, бсқа да көрнекіліктерді қолданып;
5.3.1.2 сөздерді, сын есімдерді септіктерде дұрыс қолданып, жақсы таныс заттарды қолданып, жай жайылма сөйлемдер құру;
5.3.1.3 логопед соңынан тақпақ, санамақтарды қайталау

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.1 денені тік ұстау, әңгімелесушінің көзіне тік қарау, мимика, ым-ишара, патомимика қолданып, сұраққа жауап беру

4."Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

5.4.1.1 "Мен, менің денем"; "Тұрмыстық заттар" тақырыптары аясында символдар мен пиктограммаларды оқу;
5.4.1.2 "пісіру", "дастархан жаю" пиктограммаларын біліп, қолдану;
5.4.1.3 суреттер мен суреттердің мазмұнын “Мәтін бойынша мен не атайтынымды көрсет", "Бірдей суреттерді тап" пиктограммаларын қолдана отырып, оқылған мазмұнға қатысты көрнекі көлемді және жазықтық модельдер арқылы айту

4.2. Графика және жазу

5.4.2.1 кеспелі әліпби әріптерін графикалық көшіру (А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ);
5.4.2.2 мұғалім-логопедтің нұсқауы бойынша өткен А, О, Ө, У, Ү,Ұ, Е әріптерінің үлгілері мен моделдерін (5-10 см) қара, түрлі-түсті қарындаштар, шарикті қаламдар айнала сызып бояу

2 четверть

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.3 адамның түріне, фотосуретіне 30 секунд көзін тоқтату

1.2. жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.3 схемалық сенсорлық жоспар бойынша тақырыпты тыңдау, қарау және тактильді зерттеу

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.4 ысқырық және ызың фонемалардың жеке айтылуын дифференциациялау (с-ш, з-ж, ц-с);
5.2.1.5 қойылған дыбыстарды айту кезінде күш-жігерді, дыбыстарды, буындарды, сөздерді анық және нақты айтуға ұмтылуды көрсету

Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.4 көкөністерді, жемістерді, ағаштарды, саңырауқұлақтарды, бөлме өсімдіктерін және үй жануарларын атау, тану, түсі, пішіні және дәмі бойынша салыстыру;
5.2.2.5 бөлме өсімдіктері мен жануарларға, жиһазға, киімге күтім жасау әрекеттерінің мағынасы бар етістік және номинативті лексиканы түсіну және белсенді қолдану, жуу, сүрту, тазалау, шаю, жуу, жанармай құю, түзету, жасау (тазалау) сөздерінің мағыналарын ажырату, септіктердің жалғауларын түсіну

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.4 қысқа қарапайым ертегілердің, әңгімелердің сюжеттерін иллюстрацияға сүйене отырып қол жетімді деңгейде түсіну және өз сөзімен жеткізу;
5.3.1.5 сөйлеу әрекетіне қызығушылық таныту, жеке сөздерді, сөз тіркестерін айтуға және қайталауға деген ұмтылыс – эмоционалды бірлік аясында, табиғат немесе отбасы туралы әңгімеде өзара әрекеттесуге ұмтылу;
5.3.1.6 "Үй өсімдіктеріне күтім жасау" туралы модель бойынша әңгіме (3-5 сөйлемнен)

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.2 тану, қайта құру өз сезімдері мен көңіл-күйлерін барабар сөзбен сүйемелдеу

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

5.4.1.4 логопед-мұғаліммен бірге шығармалардың кейіпкерлерін атаңыз, оларды иллюстрацияларда көрсетіп қарапайым деңгейде тақпақтар мен ертегілерді, қысқа әңгімелерді тыңдап, талқылау;
5.4.1.5 тыңдау кезінде өлең жолындағы соңғы сөзді келісу, содан кейін барлық қол жетімді байланыс құралдарын қолдана отырып, дербес қайталау;
5.4.1.6 дыбыстардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде, дыбыстарды айту кезінде еріннің орнын бейнелейтін суреттерге сүйене отырып, жартылай жаһандық және жаһандық оқуды (АУ, УА-УА, ООО) қолдана отырып, А, О, У, И, Е, У, буындар мен сөздерді оқу

4.2. Графика және жазу

5.4.2.4 әртүрлі әдістерді қолдана отырып, қағаз парағының бетін бояған кезде қарындашты дұрыс ұстай отырып, жұмыс қолыңызды дұрыс жылжыту;
5.4.2.5 үлкен қағаз парақтарына қылқаламмен, қарындаш,қаламмен түзу және қисық сызықтар салу;5.4.2.6 қағазда, құмда (жармада) нүктелерді, сызбаларды, шеңберлерді, кресттерді, толқынды сызықтарды қайталау және кезектестіру жаттығуларын орындау

3 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.4 таныс затты жеке бөліктері, оларға тән дыбыстары (дыбыс шығаратын ойыншықтар) бойынша, сипап сезіп тану;
5.1.1.5 ырғақты суретті дыбыстың күшін ажырата отырып қайталау (екіден төртке дейінгі сигналдар)

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.4 өткен тақырыптар бойынша зат, сурет және питограмманыы сәйкестендіру;
5.1.2.5 практикалық іс-әрекет процесінде жануарларға қамқорлық пен қауіпсіз мінез-құлықты көрсету

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.6 дыбыстарды жеке күйде дұрыс және айқын айту, дауыстылар [а, ә, у, о, і], дауыссыздар [т, м, с, х], оларды сөздің басы мен соңында ажырату;
5.2.1.7 екі-үш буынды сөздерді дауысыз дыбыстар қатар келмейтін жағдайда және жабық буында (шана, телефон, қалашық), дауыссыз дыбыстар қатар келген жағдайда (алма, ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) анық айту, йот дауысты дыбыстары бар сөздер (а, е), дифтонгтың орнын анықтау;
5.2.1.8 екі буынды сөздерді тұйық буынмен және ортасында (Нұрлан, Асқар), үш буынды сөздерді тұйық буынмен (телефон, қалампыр) анық айту

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.6 осы және өткен шақ зат есімдері мен етістіктерінің көптік жалғауын көпше жалғауымен түсіну және қолдану;
5.2.2.7 зат есімнің кішіреіткіш мән беретін жұрнақтардың мағынасын түсіну және қолдану (-ше,- ша);
5.2.2.8 "Менің денем және мен", "Менің үйім, менің отбасым" (дымқыл, құрғақ) тақырыптары бойынша сын есімдер мен зат есімдерді, дене мүшелерінің атаулары мен белгілерін және олардың функцияларын, сыртқы түрі мен сипатын, дәретхана заттарын қолдана отырып, "сәйкестік" байланыс түрімен сөз тіркестерін құрастыру

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.7 “Үй жануарлары (қоян, мысық, ит)" сенсорлық жоспары, фото және бейнематериалы бойынша сипаттама-әңгіме құру, "Менің сүйікті тағамым";
5.3.1.8 жалпы талаптар мен ережелерді саналы түрде орындай отырып, тыйым салу белгілерін ұжымдасып, бояуға қатысу (саябаққа экскурсия ізімен);
5.3.1.9 модельдер бойынша сөз тіркестерін тұжырымдау: зат есім плюс зат есім, зат есім плюс етістік, сын есім плюс зат есім плюс етістік: Менің көзім бар, кітапты көремін, мұрным бар , гүлді иіскеймін (тексеру)

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.3 көп сатылы нұсқауды түсіну (менің –сенің)

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

5.4.1.7 суреттердің, әріптер мен сандары бар карточкалардың арасынан А, Ә, О, Ө немесе У әрпі бар карточкаларды таңдау;
5.4.1.8 тиісті заттар мен суреттерге бекітілген карточкалар бойынша сөздерді "оқу" ("визуалды сканерлеу" және кескінге сүйену негізінде);
5.4.1.9 танысқан сөздері бар карточкаларды белгілі бір суреттерге салыңыз немесе оларды тақтаға, терезеге бекіту

4.2. Графика және жазу

5.4.2.6 қағазда, құмда (жармада) нүктелерді, сызбаларды, шеңберлерді, кресттерді, толқынды сызықтарды қайталау және кезектестіру жаттығуларын орындау;
5.4.2.7 саусақтармен, қарындаштармен, қаламдармен контурлық кескін бойынша арнайы таңдалған музыкамен – жылдамдықпен, нүктелермен және өз бетіңізше "жазу"

4 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.6 қозғалыссыз көзден жоғары, төмен, көз бойындағы, қарама-қарсы тұрған затты көзімен бақылау 1 минут бойы;

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.6 қызығушылық пен қызығушылықты көрсете отырып, қоршаған оқиғаларға, диалогтарға көрнекі назар мен реакцияны шоғырландыру

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.9 бір, екі, үш буынды сөздердің ырғақты үлгісін үлгі бойынша көбейту;
5.2.1.10 артикуляция мүшелерінің орналасуын атау және білу

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.9 сөйлеу кезінде етістіктерді қолданыңыз: жуыну, шомылу, киіну, шешіну, тарау;
5.2.2.10 әр түрлі интонациясы мен қарқыны бар сөздерді анық айту (еліктеуге негізделген);
5.2.2.11 үш буынды сөздерді қиылысқан және жабық буынмен (ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) анық айту

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.10 бояғышты таңдау, киім элементтерін бейнелеу және атау: жаға, қалта, жең, сын есімдермен үйренген келісімдерді қолдана отырып, киім заттарын салыстыру арқылы портреттерді, досыңызды, тәрбиеші немесе ата-анаңды түсіндіруге қатыс: көгілдір куртка, ал шалбар қара;
5.3.1.11 қызығушылықтары туралы әңгімелерге қатысу;
5.3.1.12 табыс септігінде (кімге?неге?) сөйлемді аяқтау ;сұрақтың сөздеріне сүйене отырып тұжырымдау

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.4 модельдер бойынша сөз тіркестерін тұжырымдай отырып, тақырыпты беруді сұрау: бұйрық райындағы етістік (Суғар!), зат есім плюс табыс септігінде етістік, хормен және қимылмен үйлестіру

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

5.4.1.10 пиктограммалармен жазылған сөздерді оқыңыз: үй, мұрын, терезе, тақта, орындық, жаһандық оқу әдісін қолдана отырып, оларды нақты заттармен байланыстыру;
5.4.1.11 А, Ә, О, Ө, У,Ү, Ұ, И, Э әріптерін екпінге қарай басып қою;
5.4.1.12 суреттегі затты, ойыншықты - аналогты (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, контурлық сурет, оқушыға мұғалім салған сурет, төрт бөліктен тұратын сурет – кітаптағы мұғаліммен бірге тыңдалған немесе "оқылған" мәтінге) табу

4.2. Графика және жазу

5.4.2.8 парақты тігінен және көлденеңінен сызғышпен және торкөздер бойынша сызу линейке в виде клеточек (мұғалім-логопедтің көмегімен;
5.4.2.9 өз алақанын саусақпен сызу және алынған суреттерден композиция жасаңыз

      2) 6 -сынып:

      Кесте- 2

Бөлім

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

6.1.1.1 берілген темппен ырғақта қол саусақтарын айналдырып қиымлдар жасау

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

6.1.2.1 бөлік пен бүтінді тақырыптық суреттерде, сюжеттік картиналарда, Равен матрицаларында, қарапайым басқатырғыштар композицияларында байланыстыру

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

6.2.1.1 жалпы артикуляциялық гимнастика жаттығуларын орындау процесінде берілген позаны ұстаңыз (еліктеу және ауызша нұсқау бойынша)

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

6.2.2.1 үйіңнің мекен-жайын, мектептің (балалар үйінің) мекен-жайын, елдің, астананың атауларын білу және сұрау бойынша атай білу
6.2.2.2 сөйлеуде "әдептілік" тақырыбында етістік, номинативті және атрибутивті сөздікті қолдану: қалай дұрыс жүру керек (тура), отыру (түзу), тұру (тез, бірақ асықпау), қолды ұстау, қарау, жөтелу, түшкіру, күлу, тұру, кезекте тұру, жол беру, есікті ашу, мейірімді болу

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

6.3.1.1 басшылық көмекпен практикалық әрекеттер туралы әңгіме құрастыру;
6.3.1.2 сурет-графикалық жоспар құру (қажетті суреттерді немесе диаграммаларды таңдап, ретке келтіріп)

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

6.3.2.1 екі - төрт сатылы нұсқауларды орындау кезінде мимика, қимыл арқылы есту зейінін және бағытталған сөйлеуге назар аудару

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

6.4.1.1 сөйлемнің басында бас әріп жазу ережесін және сөйлемнің соңындағы нүктені сақтау;
6.4.1.2 тыңдалған мәтінге суреттерді таңдау;
азық-түлік, жануарлар, балық, табиғат, адамдардың кәсіптері, іс-әрекеттері (Сатушы, кассир, сауыншы, балықшы, цирк қызметкері);
6.4.1.3 тақпақ немесе қысқа әңгіменің тыңдалған мәтініне сәйкес қимылдарды орындау

4.2. Графика және жазу

6.4.2.1 кеспелі әліпби әріптерін графикалық көшіру (А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ);
6.4.2.2 танысқан П,Б,С,Т,Л,Д,М әріптерін ағаштан, пластмассадан, картоннан жасалған модельдерді, трафареттер мен шаблондарды (5-10 см) айнала сызу

2 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

6.1.1.2 қорапқа ұсақ заттарды бір мезгілде үлгі бойынша, әртүрлі тәсілмен, екі қолмен салу

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

6.1.2.1 бөлік пен бүтінді тақырыптық суреттерде, сюжеттік картиналарда, Равен матрицаларында, қарапайым басқатырғыштар композицияларында байланыстыру

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

6.2.1.2 дыбыстарды айту кезінде еріннің орналасуын бейнелейтін суреттерге сүйене отырып, олардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде объективті суреттер-символдарға сүйене отырып, дыбыстарды айту

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

6.2.2.3 "Әдептілік" тақырыбы бойынша сын есімге жұпты саналы түрде таңдау: әдепсіз-жағымсыз, сыпайы-жағымды

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

6.3.1.3 моделге сәйкес сөз тіркесін жасау: сын есім плюс зат есім плюс зат есім (есім сөз)плюс етістік (Әдепті бала дәрігерге алғыс айтады) мұғалім-логопедтің басшылығымен;
6.3.1.4 есіктердің ашылуымен бірге жүретін жол беру, ауыр салмақ көтеруге көмектесу, өз орныңызды алу туралы ұсыныс жасау

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

6.3.2.2 өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен диалогты бастау, дау ережелерін сақтай отырып, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру (сөйлеуді білмейтін балалар ауызша емес қарым-қатынас құралдары арқылы диалогқа қатысады: пиктограмма, қимыл, мимика)

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

6.4.1.4 мұғалім- логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерде (тамақ, күн тәртібі, демалыс және т. б. туралы), мұғалім- логопедтің көмегімен стендтен ақпаратты "оқу" арқылы бағдарлау
6.4.1.5 М, Н әріптерін атау (5-және 3см контуры бойынша кесілген)

4.2. Графика және жазу

6.4.2.3 қағаз жолағында нүктелер мен соққылардың үлгілерін жасай отырып, бояулармен өрнектер жасау

3 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

6.1.1.3 дене мүшелері, басымен, артикуляция мүшелері, саусақтарымен үлгі және сөздік нұсқау бойынша ерікті қимылдар орындау: жеке, кезектескен, бірінен соң бірі, қимылдар сериясы

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

6.1.2.3 құбылыстар мен оқиғалардың себептері мен салдарын, логикасын анықтау: басында не болды, содан кейін не болды-4-5 сюжеттік суреттер сериясы бойынша

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

6.2.1.3 ақаулы фонемалары жоқ ашық буындардың құрылымының үш буынды сөздерін анық және тұтас айту (Асық ал, ата!";
6.2.1.4 ерте және орта онтогенездің дауыссыз дыбыстарымен дауысты дыбыстардың тіркесімін айту [м,б,п, т, д, н, к, г, х, в, ф]

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

6.2.2.4 сөйлеу этикетінің сөздерін саналы және белсенді қолданыңыз: рахмет, кешіріңіз, өтінемін;
6.2.2.5 "Киім және сән" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: мерекелік киім, зергерлік бұйымдар, моншақтар, шаш үлгісі, қол, шаш күтімі, тарақ, өзін-өзі күту, суық, жылы, ыңғайлы
6.2.2.6 "Денсаулық" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: спорт, дене шынықтыру, жаттығу)

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

6.3.1.5 адамның мінезін анықтау сюжеттік сурет бойынша, модель бойынша сөйлемдер құрастыру кезіндегі оның әрекеттері: зат есім (есімдік) плюс етістік-есімдік плюс сын есім (Ол төбелеседі-ол зұлым), ойын-әңгімеге қатысу;
6.3.1.6 киім үлгілері, шаш үлгілері бейнеленген журналдарды қарауды және талқылауды бастау, киім үлгілері мен шаш үлгілерін талқылау бойынша диалогқа қатысу, "Қуыршақты киіндір" ойынын ойнау;
6.3.1.7 суреттерде бейнеленген өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен "Кімдікі дұрыс, кімдікі дұрыс емес?", дауды жүргізу ережелерін сақтай отырып, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

6.3.2.3 "Дүкенде" сюжеттік картинасы бойынша сұрақтарға жауап беру: "Бұл кім?", "Сатушы не істейді?", "Дүкеннің осы бөлімінде қандай өнімдер сатылады?, "Сен шайға печенье немесе бауырсақ аласың ба?"- ситуациялық ойында пысықталған сөз тіркестері мен интонацияларды кейіннен жандандыра отыру;
6.3.2.4 "Дәрігердің қабылдауын күту" сюжетті-рөлді ойынын бастау, жүргізу және логикалық түрде аяқтау

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

6.4.1.6 "көру сканерлеуі" негізінде тиісті пәндер мен суреттерге тіркелген карточкалар бойынша М, Н әріптері бар сөздерді "оқу" ("жаһандық оқу");
6.4.1.7 тиісті суреттерге сөздермен карточкаларды орналастыру немесе оларды нақты заттарға бекіту: тақтаға, терезеге және т. б., пиктограммалардың астындағы сөздерді оқып, сөздердегі бірдей әріптерге А, Ә, О, Ө, У,Ү, Ұ, И, Е, Ы, М, Н әріптерін қою:
6.4.1.8 балалар мен ата-аналар туралы журналдарды, сән журналдарын қызығушылықпен "оқыңыз": иллюстрацияларды, мақала атауларын қарау, "зерттеу"

4.2. Графика және жазу

6.4.2.4 бірдей пішінді, бірақ мөлшері әртүрлі бөліктерден тұратын заттарды салу, үлгіні қайталамас бұрын талдай отырып, жолақта, шаршыда, шеңберде, сопақшада (үлгі бойынша) үлгі жасау;
6.4.2.6 музыкалық аспаптардың ырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес, арнайы торкөз және жол дәптеріне көлденең, тік, сынған сызықтарды бастапқы, екі және бірнеше тірек нүктелерін салу

4 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

6.1.1.4 дыбыс көзін табу және орнын белгілеп, көрсету

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

6.1.2.4 айнаға өзіне қарап, сыртқы келбетіне сын көзбен қарау, бағалау, жөндеуге тырысу (шашын, киімін, т.б.)

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

6.2.1.5 жеке айтылу қиындықтарын жеңе отырып, басында немесе соңында (нан, тас) бір буынды сөздерді анық айту

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

6.2.2.6 "Денсаулық" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: спорт, дене шынықтыру, жаттығу)

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

6.3.1.8 бірінші, екінші және үшінші жақтан ұйымдастырушылық және бағыттаушы көмекті пайдалана отырып: графикалық кеңестер, символдық бейнелер және басқа да көрнекі тіректер арқылы қысқаша сипаттама әңгімелер құрастыру ("Мен нан сатып аламын", "Біз мерекеге торт сатып аламыз", "Ол...", "Олар...);
6.3.1.9 жеке тәжірибеден сұрақ-жауап сөйлеу формасы негізінде қысқа әңгімелер құрастыру

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

6.3.2.5 өз суреттерімен пайымдауларды нығайта отырып, өз бойындағы және басқа да білім алушылардың артықшылықтары мен кемшіліктерін ұжымдық талқылауға қатысу

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

6.4.1.9 артикуляцияны визуалды бақылаусыз есту қабылдауына негізделген Б, П әріптерін көрсету, суреттер мен сандар арасында Б, П әріптері бар карталарды іріктеу
6.4.1.10 таныс әріптерден сөздердің құрамын білу: ана, әке, апа, үй осы сөздермен карталарды ажырату, мұғалім- логопедтің тапсырмасы бойынша қажетті сөзді таңдау, жаңа және таныс сөздерді заттармен, суреттермен, пиктограммалармен байланыстыру;
6.4.1.11 дауысты дыбыстардың белгілерін графикалық белгілермен білу және ажырату: әр дыбысты белгішемен, содан кейін сәйкес басылған әріппен дәйекті түрде байланыстыру-дыбыстар әр түрлі дауыстық күшпен, интонациямен айтылады, оқытылған сөздердегі әріптерді тану

4.2. Графика және жазу

6.4.2.7 сызықтарды жазу:
6.4.2.8 қосымша элементтермен ерекшеленетін ұқсас графемаларды ажырату: и-ш, о-а, о-ө, к-қ, ү-ұ элементтердің кеңістіктік орналасуы: б-д-в сызбасы қиын з, к

      3) 7-сынып:

      кесте 3

Бөлім

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 -тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

7.1.1.1 әртүрлі массажерларды (арнайы және алмастырушы) қолданып, өз бетінше 2-3 тәсілден массаж жасау

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

7.1.2.1 топтастыру моделі спецификациясы бойынша түрліне қарай жалпылау

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

7.2.1.1 қарама-қарсы дауысты дыбыстарды ([и-у], [и-о], [а-у], [е-у]) және артикуляцияға жақын дауыссыз дыбыстарды ашық буындарда (жұмсақ таңдайдың қатысуымен: [м-б], [н-д]; жасалу орны бойынша: [п-т], [тна], [м-н]

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

7.2.2.1 жақын сөздер мен сөз тіркестерінің мағыналарының реңктерін ажырату: "күлімсіреу" және "күлкі", "сәлем" және "Қайырлы күн", қоштасу және сәлемдесу кезінде мимиканы қайталау ("Қайырлы күн, сәлем ,сәлем (көңілді және көңілді);
7.2.2.2 "Туған күн" тақырыбы бойынша әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну және белсенді қолдану: үстел, сыйлық, алғыс сөздерін қою

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

7.3.1.1 бейтаныс ересек адамға айтатын сөз тіркестерін білу, суреттерден сыпайы бас тарту туралы сөздерді білу және айту;
7.3.1.2 өткен тақырыптар бойынша фразалық модельдерді қолдана отырып, үй - жайлардың, жиһаздардың, безендірудің сыртқы түрі мен мақсатын сипаттай отырып, "Пәтерге саяхат (фотосуреттер немесе бейнелер бойынша)" үйлесімді әңгіме құрастыру;
7.3.1.3 сөз тіркесін бір-екі сөзбен, көрсетумен, қимылмен толықтыру, түрлендіру, предикаттың бетін, уақыты мен санын, субъектінің немесе толықтырудың бетін, санын және жынысын өзгерту, белгілер мен сөздер-заттарды ауыстыру, грамматикалық және тақырыптық контекстті өзгертпеей (шкафта Жасыл кастрөл бар. Көк кастрөл үстелде тұр. Шәйнектің артында сары кастрөл тұр)

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

7.3.2.1 рөлдік ойындарда бейтаныс ересек адамға айтатын сөз тіркестерін түсіну, білу және белсенді қолдану, көлікке отыруға шақырудан сыпайы бас тарту, оның "мейірімді" бетіне қарама

4. "Оқу және жазу"

4.1.Балама оқу

7.4.1.1 қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату (е, Ұ, и, ю, я, ь);
7.4.1.3 жалпы қауіпсіздік белгілері мен ақпараттарды тану-таңбаларды жаһандық "оқу": тоқтау, қауіпті, улану; жеуге жарамсыз; ауысу, дүкен, дәріхана)

4.2.Графика және жазу

7.4.2.1 әріптерді буынға біріктіру (ма, му, біз, мо, ми), содан кейін бөлінген алфавит әріптерінен буындарды құрастыру кезінде кері буынға дәйекті түрде қосыңыз

2 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

7.1.1.2 таныс заттарды нақты түрлі түсті, бейнелік, толық емес, бір-біріне салынған суреттерден 10-15 секундта тану

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

7.1.2.2 адекватты интонацияға сәйкес келетін мимикалық реакцияларды тану

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

7.2.1.2 саналы түрде дұрыс айтылатын дыбыстардың артикуляциясы кезінде әртүрлі артикуляциялық органдардың позицияларын көбейту

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

7.2.2.3 мұғалім-логопедпен бірге бақылау және –шы жұрнағы арқылы сөзжасау;
7.2.2.4 оқу пәндерінің, тұрмыстық заттардың, негізгі тағамдардың атауларын ажырату және қолдану: нан, жарма, ұн өнімдері, сүт және сүт өнімдері, қант, көкөністер, жемістер, балық, тамақтану нормалары мен режимі туралы түсінікке ие болу

3. ""Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

7.3.1.4 модель бойынша сөз тіркестерін құру: зат есім (есімдік) плюсзат есім плюс етістік "Кино" тақырыбындағы зат есім. Театр. Көрме" (Мен театрға әдемі киінемін. Анам пальтосын гардеробқа тапсырады);
7.3.1.5 Мұғалім-логопедтің сұрақтары бойынша фотосуреттердің реттілігін орнатып, кезінде-экскурсияның іздері бойынша арқылы әңгіме құру, суреттерді көшірмелерге жапсыру

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

7.3.2.2 "Бейтаныс адамдармен мінез-құлық ережелерін" жатқа білу, рәміздерге, суреттерге сүйене отырып (хормен) көбейту

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

7.4.1.4 мұғалім- логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерде (тамақ, жыл мезгілдері және табиғат құбылыстары туралы, мұғалім- логопедтің көмегімен стендтен ақпаратты "оқу") бағдарлау; мәтінді тындап, оқығанда сәйксе писктограммаларды тандау "жинау", "жұлу", "суғару" сөздерді тану

4.2. Графика және жазу

7.4.2.2 таныс сөздерден буындарды таңдау (ана, шана), басылған\жазылған сөздегі тиісті ұяға буын бар карталарды салу

3 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1. Сенсорлы гнозис және праксис

7.1.1.3 қимылдарды етістіктермен, кеңістіктік координаталарды білдіретін сөздермен "Көңілді адамдар" типі бойынша үйлестіру

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

7.1.2.3 бір ұсыныстан екі-үш жалпы қозғалыс тізбегін, заттарды екі қолмен ұстап тұрған екі элементтің тіркесімін қайталау

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

7.2.1.3 саналы түрде қажетті артикуляциялық позаны табу және ұстап тұру процесінде дыбыстардың нормативтік артикуляциялық тәсілдерін жаңғырту (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері);
7.2.1.4 3-4 элементтен (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері) жүйелі түрде жасалған қозғалыстарды орындау

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

7.2.2.5 мұғалім- логопедтің көмегімен көрнекі тіректер арқылы етістіктерде көбейте білу және көкөністер мен жемістерді өңдеудегі жүйелілік: сұрыптау, жуу; сақтау (тамақ), етістіктердің префиксальды сөзжасамын қадағалау (жуу, сақтау, сұрыптау, тастау);
7.2.2. "Театр" тақырыбы бойынша әр түрлі грамматикалық категориялардың сөздерін ажырату және қолдану: талғампаз, әдемі, пальто, гардероб, бағдарлама сатып ал, фойеде;
7.2.2.7 кеңістіктік жағдайларды септік жалғауларын түсіну

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

7.3.1.6 ұсынылған бірнеше жолдан стильге сәйкес келетін репликаны таңдау арқылы әңгімелер құру;
7.3.1.7 тапсырмаларды орындау кезінде, үстел үсті ойындарымен сабақ барысында әңгімені бастау және өрістету;
7.3.1.8 жақсы таныс ертегілер мен әңгімелерді пиктографиялық кодтардың, сөйлеу құралдарының көмегімен-мұғалімнің басшылығымен айтып беру;

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

7.3.2.3 өз атың атауың керек болған кезде, ал жоқ кезде, сыпайы бас тартудың үйренген тұжырымдамаларын қолдана отырып, рөлдік ойындарда суреттерді талдау кезінде ережелерді білетіндігінді көрсету;
7.3.2.4 құттықтауларды, тілектерді құттықтау хатына (қағаз және виртуалды\цифрлық) жазу, кіші және үлкен сыйлықтарды тапсыру және қабылдау жағдайына үйренген сөз тіркестерін, мимикалық позалар мен қимылдарды пайдалану

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

7.4.1.5 әдеби шығармаларды оқу, иллюстрациялар мен картиналарды мақсатты түрде қарау, талқылауға қатысу;
7.4.1.6 бейтаныс ертегілерді, өлеңдерді, қысқа әңгімелерді тыңдау, кейіпкерлерді шығармаларға арналған иллюстрацияларда алдын-ала көрсету;
7.4.1.7 өз бетінше өлең жолындағы соңғы 1-2 сөзді-семантикалық болжам бойынша немесе тыңдау барысында рифмо-ырғақтық ассоциация бойынша, содан кейін барлық қол жетімді құралдарды қолдана отырып, өлеңдерді өз бірлесіп аяқтап айту

4.2. Графика және жазу

7.4.2.3 трафареттер, контурлы сызықтар (нүктелер) бойынша "жазу" А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ, И, Э, Ы, І, П, Б, М, Т, Д, Н (әріптердің өлшемі — 1-3 см)

4 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1. Сенсорлы гнозис және праксис

7.1.1.4 сөзге қатысы жоқ дыбыстардың күшін (қатты-ақырын) және алыстығын
(алыс-жақын) табиғат дыбыстарын ажырату

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

7.1.2.4 адамдардың сезімдері мен қажеттіліктері туралы тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын тиісті мимикалық позамен, мазмұнның тақырыппен, суретпен, пиктограммамен және сөзбен байланысын түсіну

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

7.2.1.5 дауысты дыбыстарды, жұптасқан дауысты және дауыссыз, қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату, артикуляциялық ұқсас дыбыстарды [Р және Л], [М және Б] ажырату, мұрын және ауыз дауыссыз дыбыстары, ауа ағынының бағытын кинестетикалық бақылауды жүзеге асыру

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

7.2.2.8 ситуациялық телефон диалогында предикативті сөздік пен ілеспе үстеулер мен зат есімдерді ажырату және қолдану: айту, телефонды көтеру, теру, ұялы телефон, тыңдау, үшін таныстыру ("Ақмарал тыңдайды", "Әңгімені аяқтайды"), тікелей телефонға сөйлеу, анық, сыбырламау, айқайламау, мұқият тыңдау;
7.2.2.9 абстрактілі және жалпылау ұғымдарын білдіретін сөздердің мағыналарын түсіну және ажырату (жақсылық, жамандық, сұлулық)
7.2.2.10 сандық атауларды түсіну, ажырату және белсенді қолдану (қалыптасқан сандық көріністер шегінде)

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

7.3.1.9 мұғалім-логопед бірге пішіні, түсі, мөлшері, дәмі көрсетілген сипаттамалық әңгімелер құру- жемістер, жидектер, көкөністер туралы (нақты тақырып бойынша, муляж, сурет бойынша);
7.3.1.10 сөздік және сөзге қатысы жоқ қарым-қатынас құралдарын қолдана отырып, күнделікті мазмұны бар сюжеттік суреттер сериясы бойынша баяндау әңгімелерін (сурет немесе заттың егжей-тегжейін көрсететін мұғалім- логопедтің пиктограммалары, қимылдары бойынша) –мұғалім- логопедпен бірлесіп жасау

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

7.3.2.5 күнделікті өмір, отбасы мүшелерінің қызметі: сатып алу, тамақ дайындау, тазалау, жуу, жуу, ұсақ жөндеу тақырыбындағы рөлдік ойындарды бастау, ашу, қолдау және қисынды түрде аяқтау

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

7.4.1.8 алғаш естіген мәтінге негізделген драмалық ойындарды бастау, сюжетті ашу, іс-әрекеттерді ойлап табу;
7.4.1.9 суреттер мен сандар арасында Т, Д әріптері бар карталарды таңдау, Т, Д әріптерін оқу, оларды әр түрлі дауыс күшімен, интонациямен айту;
7.4.1.10 "жаңбыр, қыс, қар, көктем, жаз, ана, әке, үйе т. б." сөздерін жаһандық түрде оқып, пиктограммалармен қол қойып, А, Ә, О, Ө, У, Ұ, Ү, И, Е, Ы, П, Б, М, Т, Д, Н әріптерін қою;
7.4.1.11 сөздеріндегі сол әріптерге әріптерді дыбыссыз артикуляция арқылы тану және оларды символдық бейнелермен сәйкестендіру

4.2. Графика және жазу

7.4.2.4 мектеп керек-жарақтарын білдіретін сөздерді пиктографиялық түрде "жазу", заттарды пиктограммалармен байланыстыру, сұрақ бойынша оған сәйкес пән мен пиктограмманы таңдау; "сұрақ-нұсқауға" жауапты тауып оқу: "Бормен қай жерге жазуға болады?", "Қағазға немен жауға болады?", "Қарындашты қағаздан қалай өшіруге болады?"

  бұйрығына
31-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
382 - қосымша

Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-7-сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (оқыту орыс тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-7-сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы (ары қарай – Бағдарлама) "Білім туралы" Заңы 1 бап, 19 тармағына сәйкес әзірленді.

      2. Бағдарлама мақсаты – білім алушылардың жеке психофизикалық және танымдық қабілеттерін ескере отырып, табысты әлеуметтену үшін сөйлеу дағдыларын жетілдіру арқылы коммуникативтік құзыреттілігін қалыптастыру.

      3. Бағдарламаның оқу міндеттері:

      1) сенсорлы-перцептивті қабілетін, дыбысталған сөйлеу тіліне зейіні мен қызығушылығын дамыту;

      2) қарым-қатынастың вербалды және бейвербалды құралдарын қолдану қажеттілігін, сөйлеу кезіндегі тәртіп негіздерін қалыптастыру;

      3) қарапайым мәтінді тындап, түсіну дағдыларын, оның мазмұнын суреттермен сәйкестендіру білігін жетілдіру;

      4) сөздердің дыбыстық-буындық құрамын қалыптастыру үшін ырғақты сезімін, дауыс пен тыныс алуын дамыту;

      5) аталмыш Бағдарлама мазмұнына және зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған басқа оқу бағдарламаларына сәйкес, сөздік қорын анықтау және дамыту;

      6) тіл арқылы қарым-қатынаста адекватты вербалды оқыту тәсілдерін жетілдіру.

      4. Бағдарламаның түзете-дамыту міндеттері:

      1) көру-моторлы тепе-тендігін, ұсақ және артикуляциялық моториканы, жоғарғы психикалық функцияларды дамыту;

      2) сөйлеу тілінің мағыналық қызметін дамытуға әрекеттесу;

      3) сөйлеу тілінің реттеуші қызметін дамыту негізінде тәртіптің ерікті реттелуін қалыптастыру;

      4) әріптер мен цифрлардың бейнесін жазуға дайындық ретінде, қолжетерлік деңгейде графомоторлы дағдыларын дамыту;

      5) ынтымақтастыққа қосу үшін білім алушылардың сөйлеу тұйықтығын жеңуге ықпал ету.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      5. Бұл бағдарламаның мазмұны өмірлік маңызды бейімделу және сөйлеу дағдыларын игеруге практикалық тұрғыдан бағытталған;

      6. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың сөйлеу тілін дамыту ерекшеліктері келесі факторларға байланысты:

      1) ойлау іс-әрекетінің бұзылуы;

      2) жалпы және ұсақ моториканың кемшіліктері;

      3) қоршаған ортамен өзара іс-әрекеттергі қиындықтар;

      4) қарым-қатынас тәсілдері мен құралдарын өзгерту;

      5) сөзбен белгілеу және вербализациялау жеткіліксіздігі;

      6) қоршаған ортаны танудың бұрмалануы;

      7) әлеуметтік тәжірибенің кедейлігі, тұлғаның қалыптасуындағы өзгерістер.

      7. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларда сөйлеу тілі дамуының кемшіліктері жүйелі болып табылады: дыбыс айтуы, фонематикалық қабылдау, грамматикалық құрылым, сөздік қоры және фразалық үйлесімді сөйлеу тұтастай алғанда бұзылудың орташа және ауыр түрімен байланысты.

      8. Білім алушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін анықтау кезінде әлеуметтік коммуникация мақсатында сөйлеу тілін меңгеру деңгейін ескеру маңызды:

      1) Қарапайым сөйлеу тілін меңгерген: қарапайым сөздермен және сөйлемдермен өз қажеттіліктерін білдіре алады, орындалған іс-әрекет туралы хабарлай алады, ересек адамның сұрағына жеке сөздермен, сөз тіркестерімен немесе сөз тіркестерімен жауап бере алады;

      2) сөйлеу тілінің сипаты: сөйлеу тілі кеңейтілген сөйлеу деңгейінде дамыған болады, бірақ көбінесе әлеуметтік коммуникация мәселелерін шешуге бағытталмайды;

      3) балама қатынас басым: сөйлеу тілін меңгермеген, табиғи ым-ишаралар, графикалық бейнелер, вокализациялар, жеке буындар және стереотиптік сөздер жиынтығы арқылы байланыс жасай алады;

      4) сөйлеу тілін меңгермеген: коммуникацияны жүзеге асырмайды бұл ретте сөзшығармашылығы, сөзжасам іс жүзінде жоқ.

      9. Бір сыныптың оқушылары зият пен психофизикалық дамудың бұзылуының әр түрлі деңгейімен, белгілі бір психикалық функцияның, практикалық дағдылардың қалыптасу деңгейінің теңсіздігімен сипатталады, бұл сөйлеу тілінің дамуын өзекті деңгейіне сүйене отырып, логопедиялық жұмысты жүргізу тиімділігін анықтайды.

      10. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде білім алушылардың неғұрлым жалпы психофизикалық ерекшеліктері ескеріледі:

      1) психикалық бұзылулардың психикалық және соматикалық аурулармен, эмоционалды-ерікті саланың бұзылуымен үйлесуі;

      2) көру, есту, тірек-қимыл аппаратының жергілікті немесе жүйелі бұзылуларының болуы;

      3) дамудың біркелкі дамуы және негізгі жүйке процестерінің тепе-теңдігінің бұзылуы-тежелу және қозу: кейбіреулерінде баяу қарқын, сәйкессіздік, сөйлеу қозғалыстарының ыңғайсыздығы байқалады, ал басқаларында ретсіз, мақсатсыз әрекеттермен үйлесетін қозғыштық жоғарылайды;

      4) сөйлеудің барлық құрылымдық компоненттерінің вариативті бұзылыстары: фонетикалық-фонематикалық, лексикалық және грамматикалық, бұл ауызша және жазбаша сөйлеуді қалыптастыруды қиындатады немесе мүмкін емес етеді, бейвербалды және балама коммуникацияның әртүрлі құралдарын қолдануды талап етеді.

      11. Ауызша сөйлеу тілін меңгерген оқушылар үшін қолдың және артикуляциялық мүшелердің ұсақ дәл сараланған қозғалыстарын жүзеге асырудағы қиындықтары тән: затты ұстау, позаны ұстап тұру, тілдің ұшын жоғары немесе төмен бүгу, бір позициядан екіншісіне ауысу, бұл дыбыс айтуды түзету процесін, мұрыннан сөйлеуді жоюды қиындатады.

      12. Осы санаттағы білім алушылардың ауызша сөйлеу тілі мыналармен сипатталады: импрессивті және экспрессивті тілдегі аграмматизмдер (сөйлеу тілінде кейбір сөз таптары жоқ, септік, тәуелдік, көптік, жіктік жалғаулар арқылы сөз өзгерту, сөзжасау дағдылары жетілмеген), сөйлеу тілі бұрылыстарының қайталануы кезінде, басқа адамдардың сөздері мен сөз тіркестерін семантикалық мазмұнын ескермей (механикалық) қолдану, эхолалия.

      13. Зияты орташа түрде зақымдалған оқушыларды оқыту және тәрбиелеу ересектермен және басқа балалармен ынтымақтастық арқылы практикалық сөйлеу дағдыларын қалыптастыруды қамтиды.

      14. Осы бағдарлама аясында ауызша және жазбаша тілдің бұзылуын жою бойынша жұмыстың бағыты жалпы дидактикалық және арнайы принциптерді анықтайды:

      1) гуманизм-оқушының мүмкіндігіне деген сенім, субъективті, оң көзқарас;

      2) логопедиялық әсердің ғылымы-балалардың мүмкіндіктері туралы жаңа ғылыми деректерді пайдалану, бей дәстүрлі озық әдістемелерді қолдану;

      3) жүйелілік - білім алушыны тұтас, сапалы өзіндік, серпінді дамытушы субъект ретінде қарау; оның сөйлеу бұзылыстарын психикалық дамудың басқа жақтарымен өзара байланыста қарау;

      4) реализм-оқушының нақты мүмкіндіктерін және оның даму жағдайын, диагностика мен түзету-дамыту жұмысының бірлігін есепке алу;

      5) балалардың саналылығы мен белсенділігі-әртүрлі материалда және әртүрлі жағдайларда ұқсас әрекеттерді ойын сипатындағы әртүрлі тапсырмалары арқылы, бірнеше рет орындау;

      6) онтогенез-логопедиялық әсер ету әдістемесін әзірлеу кезінде нормада сөйлеудің әртүрлі нысандары мен функцияларын қалыптастырудың заңдылықтары мен реттілігінің ескерілуі;

      7) этиопатогенез-логопед ерекше білім беру қажеттіліктерін айқындау үшін жеке сөйлеу бұзылыстарының факторлары мен тетіктерін ескеруі.

      15. Бағдарламаны тиімді іске асырылуын оқу процесін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері қамтамасыз етеді:

      1) іс-әрекеттік ықпал ету - түзете-дамыту жұмысы барысында мұғалім- логопед баланың жасына сай жетекші қызмет түріне сүйенуі;

      2) кешенді ықпал- барлық мамандардың келісілген іс-әрекеттерін қамтамасыз ете отырып, әртүрлі технологиялардың (психологиялық, педагогикалық, медициналық ұсынымдарды ескере отырып) бір объектіге кешенді әсері ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалармен жұмыста неғұрлым тиімділігін арттыру;

      3) жүйелі ықпал ету – мұғалім- логопед өз жұмысында дыбыстың айтылуына, фонематикалық процестерге, сөз қорына және сөйлеудің грамматикалық құрылымына түзете-дамыту әсерлерінің міндетті өзара байланысын жүзеге асыратын;

      4) жеке-дифференциалды ықпал ету – мұғалім- логопед білім алушының жеке ерекшеліктеріне, жұмыс мақсаттарына байланысты түзете-дамыту жұмысының мазмұнын, нысандары мен тәсілдерін өзгертуі.

      16. Білім алушылармен логопедиялық жұмыстың ерекшеліктері:

      1) визуалды, аудиалды және тактильді көрнекілікті пайдалана отырып, анализаторларды барынша қосу;

      2) оқытудың арнайы әдістері мен құралдарын пайдалану, "айналма жолдарды" құру, мысалы, баспа кескіндерін, заттық және графикалық алгоритмдерді, электрондық коммуникация құралдарын, сыртқы ынталандыруларды пайдалану;

      3) манипуляциялық әрекеттерді сөз арқылы саусақтардың ұсақ қимылдарын дамыту;

      4) оқушылардың еліктеу қабілеттеріне және көрнекі-әрекеттік ойлаудың сақталған мүмкіндіктеріне сүйене отырып, логопедиялық ырғақ элементтерін кеңінен қолдану;

      5) негізгі эмоцияларды өзектендіру-танымдық қажеттіліктерді қоздыру үшін;

      6) материалды қарапайым элементтерге егжей-тегжейлі бөлу: оқыту әр элемент бойынша жүргізіледі, содан кейін ғана олар тұтастай біріктіріледі, ал білім алушыларды жалпылауға оқыту;

      7) логопедиялық материалдың көп қайталануы, оны жаңа жағдайда қолдану;

      8) оқушының ең қарапайым оқу жетістіктерін міндетті түрде тіркеу және эмоционалды бағалау;

      9) білім беру ортасын ерекше кеңістіктік, уақытша және семантикалық ұйымдастырумен оқытуды сапалы жекелендіру. Мысалы, аутизм спектрінің бұзылуымен бірге интеллектуалды бұзылулары бар білім алушылар бастапқыда топтық сабақтарды жүзеге асырмас бұрын жеке дайындықты қажет етеді, атап айтқанда оларға білім беру кеңістігі мен уақытын құрылымдау кезең-кезеңмен ("қадам-қадаммен") бірізділікті және қоршаған орта құбылыстары мен оқиғаларының байланысы;

      10) білім беру кеңістігінің шекараларын айқындау, бұл білім беру кеңістігін барынша кеңейтуге, оны табиғи жағдайларда: дүкенде, кафеде, емханада, қоғамдық көлікте әлеуметтік қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру үшін білім беру ұйымынан тыс жерге шығаруға қажеттілікті ескеруді көздейді.

      17. Логопедиялық көмектің тиімділігін қамтамасыз ету үшін логопед-мұғалім арнайы әдістер мен тәсілдерді қолданады:

      1) практикалық (жаттығу, еліктеу-орындаушылық жаттығулар, соның ішінде ойын түзету тыныс алу, дикциялық және мимикалық жаттығулар, шығармашылық ойындар; дидактикалық, сюжеттік-рөлдік, іскерлік ойындар; заттық модельдеу);

      2) көрнекі (графикалық, символдық, иллюстрациялық, табиғи);

      3) сөздік (логопедтің әңгімесі, хабарлама әңгіме, қайталау - жатталған сөз тіркестерін айту) - лексикалық материалды логопедпен бірге және оның соңынан қайталап айтуын қолдана отырып, өз тілектерін, білімдерін, іс-әрекеттерін сұрақ немесе жауап түрінде ауызша ресімдеу үлгілерін игеру.

      18. ҚР БҒМ 22.01.2016 жылғы №70 бұйрығына сәйкес білім алушылардың ынтасын арттыру, өмірлік және оқу дағдыларын неғұрлым сапалы қалыптастыру, логопедиялық сабақтарда әртүрлі көрнекілікті пайдалана отырып, анализаторларды барынша қосу үшін дидактикалық дамытушы ортаны орынды ұйымдастыру жағдайында оқытудың техникалық құралдары қолданылады:

      1) логопедиялық сабақтардың бөліктері немесе тұтас сабақтар сенсорлық бөлме жағдайында "дыбыстық әсер ету, логиканы дамыту, ойын терапиясы және дыбыстың сапасын, күші мен бағытын ажырату үшін "Интербелсенді дыбыстық тақта", "Акустикалық тактилді тақта" қолдана отырып жүргізілуі мүмкін;

      2) практикалық сөйлеу жұмысын ұйымдастыруға арналған интерактивті панельді, үшөлшемді аксессуарлары мен карточкаларды қамтитын мультимедиялық интерактивті оқыту бағдарламалық-әдістемелік кешенінің электрондық ресурсы барынша кеңінен қолданылады;

      3) дыбыстық сигналды визуализациялайтын "Логопедиялық жаттықтырғыш" арнайы тыныс алу және дауыс жаттығуларын жүргізу кезінде, әсіресе дизартриялық компоненті және ринофониясы бар білім алушылармен жұмыста сөйлеу тілін тиімді дамыту, өзін-өзі бақылау үшін пайдаланылады;

      4) "Тілдік қатынасты меңгеру және дамытуға арналған тілдік жаттықтырғыш" ассоциативті (қолдаушы) құралын мұғалім-логопед фразалық сөйлеу тілін меңгермеген білім алушылармен жұмыста қолданады.

      19. Оқушылардың психофизикалық, неврологиялық ерекшеліктерін ескеріп, сөйлеу қабілетінің полиморфты және тереңдігі аясында олардың жұмыс қабілеттілігінің төмендеуін ескере отырып, логопед-мұғалім мультимедиялық, электронды құрылғыларды санитарлық нормалар мен ережелерге қатаң сәйкес, шектеулі және қатаң мөлшерде қолданады, алайда, дәстүрлі (нақты) дидактикалық ресурстарды кеңінен қолданады:

      1) жануарларды, ертегі кейіпкерлерін, тұрмыстық заттарды бейнелейтін ойыншықтар;

      2) жазықтық және үлестірме материал (карточкалар, суреттер, басқатырғыштар);

      3) Би-ба-бо және ұлттық киім киген қуыршақтар, декорациялар мен аксессуарлар – сахналау, ойын-драматизациялар және ұлттық ойындар үшін;

      4) оқушылардың мүмкіндіктеріне сәйкес әдебиеттер, сонымен қоса, суретті кітаптар, ертегілер, әңгімелер, тақпақтар; халық және авторлық ертегілер.

      20. Бағдарлама бірқатар шарттарды орындау кезінде жалпы білім беруге дайындықтың негізін қалайды:

      1) мұғалім- логопед ПМПК ұсынымдарына сәйкес әр баламен жұмысты жоспарлайды және жүзеге асырады;

      2) мұғалім- логопедтің басшылығымен осы сыныптың білім алушыларымен жұмыс істейтін барлық педагогтер мен психологтар сабақтарға өзара қатысу, бақылауларды талдау үдерісінде және қорытындылары бойынша еркін сындарлы диалог негізінде білім алушылардың әрқайсысының сөйлеу дамуының жай-күйі, әлеуетті мүмкіндіктері мен перспективалары туралы кәсіби білімнің толық бейнесін қалыптастырады;

      3) мұғалім- логопед білім алушылардың ата-аналарына (заңды өкілдеріне) баланың сөйлеу тілін дамыту мәселелері бойынша ақпараттық, консультациялық және әдістемелік көмек көрсетеді, бағдарлама ата-аналардың белсенді қатысуымен іске асырылады;

      4) бағдарламалық талаптарды іске асыруда "Тіл дамыту және қатынас", "Адам және әлем", "Айналадағы әлем", "Танымдық даму" , "Музыка және ырғақ", "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" оқу пәндерімен пәнаралық өзара байланыс орнатылады, оларды зерделеу кезінде логопедиялық сабақтарда қалыптастырылатын коммуникативтік және басқа да сөйлеу дағдылары бекітіледі және дамытылады.

      5) мектеп әкімшілігінің өкілдері мен мұғалім- логопед түзете-дамыту жұмыстарының сапасын бағалау мониторингін, талдауын және өзін-өзі талдауын жүргізеді.

      21. Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзетудің жеке бағдарламасы мұғалім логопед белгіленген тәртіппен жүргізетін логопедиялық диагностика негізінде жасалады.

      22. Зияты орташа түрде зақымдалған балаларда академиялық тілдік білімді қалыптастыруға бағытталған логопедиялық сабақтың дәстүрлі өткізілуінің тиімділігі төмен, осыған байланысты сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету процесі мазмұнды және/немесе ұйымдық нысандарды қатаң реттеуді көздемейді.

      23. Сабақ барысында мұғалім- логопед әр оқушыда осындай қажеттілік туындаған сәтте – жеке жұмысты орындауға жағдай жасау үшін, жеке қарқынмен, мұғалімнің жеке көмегін алу үшін қызмет түрінің өзгеруін қамтамасыз етеді.

      24. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың сөйлеу тілі дамытудағы кемшіліктерді түзету бойынша оқу іс-әрекетінің барлық нысандары мен түрлері өздерінің белсенділігін, бастамашылығы мен дербестігін қалыптастыруға бағытталған,

      25. Сөйлеу тілі дамуындағы кемшіліктерді түзету бойынша сабақтарды мұғалім- логопед жабдықталған кабинетте, біртекті сөйлеу тілі бұзылыстары, даму деңгейі бар үш-бес адамнан тұратын топтарды жинақтай отырып жүргізеді. Сөйлеу патологиясының күрделілігіне және түзету кезеңіне байланысты білім алушы аптасына 2-3 рет логопед сабақтарына қатысады.

      26. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушылардың жетістіктерін бағалау сипаттамалық бағалауды пайдалана отырып жүргізіледі. Жеке сөйлеу картасында сөйлеу қабілетінің жеке деңгейі (өз бетінше, үлгі бойынша, еліктеу бойынша, мұғаліммен бірлескен іс-әрекеттердің көмегімен) және үлгі бойынша іс-әрекеттерді орындау кезінде көрсетілетін педагогикалық көмек түрі міндетті түрде көрсетіледі (ұйымдастырушы, бағыттаушы, эмоционалды), білім алушылардың жетістіктерінің балдық белгісі пайдаланылмайды.

      27. Бағдарламада логопедиялық диагностика деректерімен қатар оқушылардың сөйлеу тілін дамытудағы кемшіліктерді түзетудің жеке бағдарламаларының мазмұнын анықтауға бағыттаушы негіз болатын оқыту мақсаттарының жүйесі тұжырымдалған.

3-тарау. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

1-параграф. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің мазмұны

      28. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәні бойынша 5-7 сыныптардағы оқу жүктемесі:

      1) 5-сыныпта – аптасына 4 сағат, оқу жылында -136 сағат;

      2) 6-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылына -68 сағат;

      3) 7-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында - 68 сағат.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №8170 болып тіркелген).

      29."Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінің Бағдарлама мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Тілдің психологиялық базасы";

      2) "Сөздерді түсіну және айту";

      3) "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас";

      4) "Оқу және жазу".

      30. "Тілдің психологиялық базасы" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) сенсорлы гнозис және праксис;

      2) жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері.

      31. "Сөздерді түсіну және айту" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) сөздің дыбыстық-буындық құрамы;

      2) сөздің семантикалық құрылымы.

      32. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) сөйлем және мәтін;

      2) вербалды және бейвербалды қатынас.

      33. "Оқу және жазу" бөлімі келесідей бөлімшелерді қамтиды:

      1) балама оқу;

      2) графика және жазу.

      34. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 5 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тілдің психологиялық базасы. Қоршаған ортаның дыбыстарын тыңдау, естуінің шоғырлануын көрсету, белгілі бір және дерексіз бейнелердегі таныс заттардың визуалды бейнелерін тез тану. Дыбыстық ынталандыруды күші, сапасы және бағыты бойынша ажырату. Таныс заттардың символдық және нүктелік кескіндерін тану. Жанасу үшін саралау және ұқсас заттарды атау. Әртүрлі модальділікті қабылдау процесінде заттарды топтастыру. Музыкалық фрагментті негізін марш пен вальс ырғағымен қайталау. Ырғақты құрылымдарды қайталау: екіден төртке дейін ырғақты сигналдар. Сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тану, әртүрлі формалармен, дыбыстармен, ырғақты қозғалыстармен танысу-үлгі бойынша таңдау, тану, салыстыру, топтарға біріктіру, еліктеу және қарапайым үлгі бойынша қайталау. Логикалық жаттығулар – адамға қажетті киім мен аяқ киімді сыртқы түріне, көңіл – күйіне қарай таңдау– түсіндірумен: үлкен ағайда-үлкен етік, көңілді Асхатта-қызыл жейде. Зейінді шоғырландыру және қоршаған оқиғаларға жауап беру. Схемалық сенсорлық жоспар бойынша тақырыпты бақылау және зерттеу. Затты, суретті және пиктограмманы сәйкестендіру. Түсті қағаз жолақтарын қолдану арқылы түс белгісі бойынша киім заттарын таңдау;

      2) сөздерді түсіну және айту. Еліктеуге арналған тыныс алу- дауыстық және артикуляциялық жаттығулар. Дұрыс физиологиялық (диафрагмалық-қабырға) тыныс алуды, қысқа және үнсіз тыныс алуды (иықты көтермей), тыныш және бірқалыпты (ұртты толтырмай) дем шығаруды бекіту. Дауысты дыбыстарды біртіндеп айта білу, олардың санын көбейту. Артикуляциялық аппараттың және саусақ моторикасының қозғалғыштығын дамыту. Бір буыннан екіншісіне біркелкі ауысу. Ысқырық және ызың фонемалардың дифференциациясы (с-ш, з-ж, ц-с). Дыбыстардың жеке айтылу бұзылыстарын түзету: ысқырық, ызың және сонор дыбыстарды қою, бекіту және анықтау. Әріптер мен дыбыстармен танысу: а, у, о, м, с, х, оларды жеке күйде дұрыс және айқын айту, оларды әр түрлі интонациясы мен қарқыны бар сөздердің басында немесе соңында ажырату (еліктеуге негізделген). Йот дауысты дыбыстары бар сөздер (а, е), дифтонгтың орнын анықтау. Екі буынды сөздерді жабық буынмен және ортасында дауыссыз дыбыстар қатар келген жағдайда машықтандыру (Нұрлан, Павлик). Бір, екі, үш буынды сөздердің ырғақ үлгісін қайталау, үш буынды сөздерді дауысыз дыбыстар қатар келмейтін жағдайда және жабық буында (телефон, қалашық), дауыссыз дыбыстар қатар келген жағдайда (ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) машықтандыру. Қатаң және ұяң дауыссыздарды ажырату, сөздерді жасау ау, уа, ах, ух, – олардың мағынасын нақтылау, сюжеттік бейнелермен және етістіктермен байланыстыру (қоңырау шалу, жылау, таңдану, шаршау). Предикативті сөздікті жүйелеу, дауысты дыбыстар қатарын көбейте отырып, біртіндеп айта білу, бір буыннан екіншісіне біртіндеп ауысу. Берілген дыбыспен (әріппен) сөздерді оқыған кезде оны дыбыстың жеке фонетикалық қиындықтарын (ц-с, ч-ть, ч-щ) ескеріп, естіп "табу".

      Сөздікті белсендіру (мимика), адамның көңіл-күйі (жақсы, жаман, қалыпты), оның эмоциялары және олардың көрінісі (қуаныш, күлкі, таңдану, немқұрайлылық, өкініш, қайғы, қайғы, қайғы, жылау, ашу), жеке сезімдер (жақсы көру, нәзіктік). Енжар және белсенді заттық сөздікті молайту: көкөністер (шалқан), жидектер (құлпынай және таңқурай) - атау, тану, түсі, пішіні мен дәмі бойынша салыстыру, ағаштар (шырша, қарағай) - жапырақтары (инелері), жаңғақтары мен тұқымдары бойынша, саңырауқұлақтар-жеуге жарамды және жеуге жарамсыз, бөлме өсімдіктері мен үй жануарлары. Іс-әрекеттің мағынасы бар етістік лексикасы. Осы және өткен шақ зат есімдері мен етістіктерінің көпше түрін түсіну және қолдану, екпінсіз көпше түрі, кішірейткіш мән беретін жұрнақтар. Етістіктерді ажырату: жуу, сүрту, тазалау, шаю, жанармай құю, түзету, кептіру –табыс септігіндегі тәуелді зат есімдермен бірге. Жиһаз және төсек-орын бұйымдарының атауы және оларға күтім жасау (тазалау, жинау, дымқыл, құрғақ шүберек). Дене мүшелерін және олардың функцияларын өзінде, қуыршақта табу, нұсқауларға сәйкес көрсету және атау. Тазалық заттары, жеке белгілер мен сыртқы қасиеттерді білдіретін сын есімдер, етістіктер: жуыну, шомылу, киіну, шешіну, тарақ; -онок-, -Ұнок- жұрнақтарының мағынасын түсіну, -к-, -ок-, -чик- (ручка, ножка, пальчик, гребешок);

      3) фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас. Адекватты вербалды қатынас пен тәртіп элементтерін дамыту (денесін түзу ұстай білу, сөйлеушінің бетіне қарау, оған біреу қарағанда мән беру, назар аудару). Қарым-қатынас кезінде мимикалық, жест-ишара және пантомимикалық позалар (тану, қайта құру) тиісті сөзбен, позамен, ым-ишарамен және мимикамен сезімдер мен көңіл-күйді сүйемелдеу). Жақсы таныс заттардың атауларын қосып, сөз тіркестерін құру. Иелік есімдіктері бар көп сатылы нұсқаулықты түсіну (менікі – сенікі), салыстырмалы түрде сапалы сын есімдер (аз – көп, қалыңырақ – жұқа). Қысқа қарапайым сюжеттердің (ертегілер, шағын тақпақтар, санамақтар) мағынасын түсінуді қалыптастыру. Үлгі, модель және графикалық сызба бойынша қарапайым фразаны құрастыру. Өтініштерді білдіретін жеке сөздерді айтуға және қайталауға мотивацияны дамыту. Затты беруді сұрай білу. Модельдер бойынша фразаны тұжырымдау: бұйрық райындағы етістік (Суғар!), етістік қосу табыс септігіндегі зат есім (таңқурайды жина!), зат есім қосу етістік (Нұрлан жуды). Қимыл-қозғалыстармен бірге, қоса, хормен айтылғанды септіктерде қолдануға арналған практикалық жаттығулар. Модельдер бойынша фразаны тұжырымдау: есім қосу зат есім қосу етістік, сын есім қосу зат есім қосу етістік: мен көзімді жуамын, кітапты көремін, мұрныммен гүлді иіскеймін. Педагогтің сөзіне кез-келген сөздік-дыбыстық өрнектерде сөйлеу еліктеуін белсендіру, мұғалім – логопедтен кейін қысқа өлеңдер, сөйлеу, моторлы әрекеттерімен бірге сөйлеу-эмоционалды бірлік, өзара әрекеттесу аясында қайталап айту. Логопедпен бірге жоспар, сызба, фото және бейнематериал бойынша сипаттама- әңгіме құру. "Үй өсімдіктеріне күтім жасау" (жапырақтардың шанын жуу, суару) модель бойынша әңгіме, "үй жануарлары (қоян, мысық, ит)" сенсорлы жоспары бойынша сипаттама-әңгіме құрастыру.

      Табиғат туралы әңгімеге белсенді қатысу, саябақта тәртіп ережелерін орындау. Тыйым салу белгілерін ұжыммен бояу (саябаққа экскурсия бойынша). Киім элементтерінің атауларын белсенді қолдану (жаға, қалта), киім заттарын салыстыру, үйлестіру: көгілдір жемпір, қара шалбар (жаттау). Ұжымдық әңгіме құрастыру- "Досымның портреті" сипаттамасы. Қызығушылықтар мен хобби туралы әңгімелер. Сенсорлы жоспар бойынша "Менің сүйікті тағамым", "Менің Отаным", "Менің қалам", "Туған өлкенің көрікті жерлері" сипаттамасын құрастыру. Графикалық жоспар бойынша өзінің және бір-бірінің, тәрбиешінің немесе ата-ананың портреттерін түсіндіріп салу, құралдар мен палитраны таңдау, бір-бірінің портреттерімен бөлісу және суреттерді тану. Сұрақ бойынша сөйлемді аяқтай білу: кім? не? Осы сұрақтың сөздеріне сүйене отырып қойылған сұраққа жауап беру;

      4) "Оқу және жазу". Символ мен пиктограмманы қолдану "Мен –өзім, менің денем", "Ұй тұрмысындағы заттар". "Тамақ даярлау", "дастархан жаю" пиктограммалармен танысу. "Мен атаймын, сен көрсет" "Бірдей суреттерді тап" пиктограммаларды қолданып жаттығулар орындау. Кеспелі әліпби әріптерімен, моделдермен жұмыс, графикалық жазуларды жүргізу. Мұғалім-логопедпен бірге көрнекі көлемді және жазықтық модельдердің көмегімен картиналар мен суреттердің мазмұнын ойнау. Өлеңдер мен ертегілерді, қысқа әңгімелер мен кейіпкерлердің есімдерін тыңдау және қарапайым талқылау (иллюстрациялар бойынша көрсету). Тыңдау кезінде өлеңдерді басын логопед айтса, жалғастырған түрде айту, содан кейін өзін-өзі қайталау (барлық қол жетімді байланыс құралдарын қолдана отырып). Әріптер мен сөздерді оқу ("жаһандық оқу" – бағдарламаның екінші бөлімімен интеграциялау).

      Дауысты дыбыстарды ажырату [а, у, и, о, ы, э] дыбыстарды айту кезінде еріннің орнын бейнелейтін дыбыстардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде тақырыптық суреттерге-символдарға сүйене отырып және оларды А, О, У, И, Ы, Э. суреттер арасында әріптердің бірі бар карточканы таңдау, тиісті заттар мен суреттерге бекітілген карточкалар бойынша сөздерді "оқу" ("визуалды сканерлеу" және кескінге сүйену негізінде), белгілі бір суреттегі осы сөздермен карточкаларды орналастыру немесе оларды тақтаға, терезеге бекіту және т. б. п., пиктограммалармен қол қойылған сөздерді оқу: үй, мұрын, терезе, тақта, үстел, орындық және А, О, У, И, Ы, Э әріптерін қабаттастыру (төсеу) – сөздегі екпінді дауыстыға сәйкес, оларды және басқа таныс сөздерді нақты заттармен, суреттермен және пиктограммалармен байланыстыру. Суреттерден затты, аналогтық ойыншықты табу (түрлі-түсті сурет – иллюстрация, контурлық сурет, оқушыға мұғалім салған сурет, төрт бөліктен тұратын сурет-кітаптағы мұғаліммен бірге тыңдалған немесе "оқылған" мәтінге).

      Суретті пиктограммалармен байланыстыру бейвербалды және ауызша қарым-қатынас құралдарын қолдану арқылы атау. Гигиена ережелері, тұрмыстық заттар, ересектердің жұмысы, қауіпсіз мінез-құлық туралы бейнеленген суреттерді, балалар кітаптарын таңдау жаттығулары (мұғалімнің көмегімен). Ақпаратты, ескерту және тыйым салу белгілерін таңдаудағы жаттығулар: "Дәріхана", "Мектеп", "Аурухана", "Балалар", "Жаяу жүргіншілер жолы", "Жаяу жүргіншілер өткелі", "Жаяу жүргіншілер қозғалысына тыйым салынады", "Автобус және (немесе) троллейбус аялдамасы", "Медициналық кабинет". Үш және екі секциялы бағдаршамның сигналдарын "оқу". Саусақ, үстел, қолғап театрының кейіпкерлері, бибабо қуыршақтары, "Ересектер еңбегі" сериясындағы картиналар мазмұнының көрнекі көлемді және жазықтық үлгілері арқылы оқушылармен бірлесіп ойнау. Мұғалім оқыған ертегілер, әңгімелер немесе өлеңдер (иллюстрацияларды көрсетпей) негізінде өткізілетін ойындарға қатысу, онда оқушылар осы шығармалардың кейіпкерлерін таниды және атайды (көрсетеді, бейнелейді). Оқушыларды мұғалім оқыған мәтін бойынша әрекеттерді бейнелеуге тарту.

      Сыртқы және ішкі трафареттерді қолданатын жаттығулар (әр түрлі өлшемдегі бір сурет): қарапайым, түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламдармен штрихтау және көлеңкелеу. Парақтағы тақырыптық аппликация элементтерінің кеңістіктік орналасуы. АБАБ, ААББ АББА, ААБААБ схемасы бойынша мұғалім-логопедпен бірлесіп немесе оның ең аз көмегі арқылы квадратта, шеңберде, жолақта дайын элементтерден қарапайым үлгілерді құрастыру. Әр түрлі әдістерді қолдана отырып, қағаз парағының бетін бояу кезінде қолдың дұрыс қимылдарын бекіту. Графомоторлық дағдыларды дамытуға арналған жаттығулар: үлкен қағаз парақтарына киізден жасалған қаламдармен, щеткалармен, қарындаштармен түзу және бұралмалы сызықтар салу, нүктелерді, соққыларды, шеңберлерді, кресттерді, толқынды сызықтарды қағазға, құмға (жармаға) қайталау және кезектестіру жаттығулары. Саусақтармен, қарындаштармен, қаламдармен арнайы таңдалған музыкаға контурлық кескін бойынша "жазу" – темпті қарқындатумен. Нүктелер бойынша және өз бетінше жазу.

      Парақты (көлденең және тік сызықтар) торкөздер түрінде (мұғалім-логопедтің көмегімен) сызғыш бойымен созу. Өз алақаныңызды сызу және алынған суреттерден композиция жасау (төртінші сыныпты, екінші жартыжылдықты қараңыз), сөйлеу түрінде мұғалім- логопедпен бірге барлық әрекеттерге түсініктеме беру. Қарындашпен, қаламмен сызғыш бойынша "жазу" (оқушылардың жеке мүмкіндіктеріне сүйене отырып), А, О, У, И, Э, Ы әріптерінің трафареттері бойынша "жазу" (әріптердің өлшемі – 5-10 см), ұқсас әріптерді ажырату және салу.

      35. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 6 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тілдің психологиялық базасы. Сызықтық естіп есте сақтау жаттығулары: сөйлемдегі сөздерді құрастыру, содан кейін бірлесіп қайталау (тізбек бойынша: Мен – Мен қалаймын – мен жүргім келеді – Мен жалғыз жүргім келеді). Берілген ырғақпен сөйлеумен бірге қол қимылдарын дамыту. Кішкентай заттарды бір уақытта екі қолмен әртүрлі ұстап қорапқа салу. Себеп пен салдарды анықтау, сюжеттік суреттер бойынша құбылыстар мен оқиғалардың логикасы (басында не болды, содан кейін не болды). Есту қабілетін дамыту: сөзге қатысы жоқ дыбыстарды тембральды қабылдауды, зейінді, ырғақ сезімін қалыптастыруға, дыбыс көзін табуға, сөзге қатысы жок дыбыстардың қарқыны мен ритағына еліктеуге бағытталған дыбыстың күшін, қарқыны мен дыбысталуын ажырату. Ырғақты құрылымдарды қайталау (екіден беске дейін ырғақты сигналдар). Дененің әртүрлі бөліктерінің, бастың, артикуляциялық органдардың, саусақтар мен қолдардың ерікті қозғалыстарын үлгі бойынша және ауызша нұсқаулар бойынша дамыту: жеке, ауыспалы, дәйекті қозғалыстар және бірқатар қозғалыстар. Әр түрлі массажерлерді (арнайы және импровизацияланған) қолдана отырып, қолдың өзін-өзі массаж жасау дағдыларын қалыптастыру және осы дағдыларды бекіту. Екі қолмен және бір қолмен көру бақылауымен сезіну тәсілдерімен заттарды көзбен-тактильді тексеру;

      2) сөздерді түсіну және айту. Басында немесе соңында дауыссыздар қатар келген (қант, серт) бір буынды сөздерді жинақтау. Жеке айтылу қиындықтарын жеңу. "Әдептілік" тақырыбындағы етістік, номинативті және атрибутивті сөздікті белсендіру: дұрыс жүру (тегіс), отыру (түзу), тұру, тұру (тез, бірақ асықпай), қолды ұстау, тіке қарау, кезекте тыныш отыру, тыныштық пен ренжімеу, жол беру, есікті ашу, болу мейірімді (содан кейін олар сізге бірдей жауап береді, сыпайы – жағымды, әдепсіз – жағымсыз), "рахмет", "кешіріңіз" деп айту. Сөздікті белсендіру: "мерекелік киім", "зергерлік бұйымдар", "моншақтар", "шаш үлгісі", "өзін-өзі күту" (қолдар, шаштар, тістер), "гигиена", "гигиеналық құралдар", "суық, "жылы", "ыңғайлы", "спорт", "дене шынықтыру", "жаттығу";

      3) фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас. Практикалық әрекеттер бойынша әңгіме құрастыру. Сурет-графикалық жоспарды өз бетінше құру (қажетті суреттерді таңдап, ретке келтіріңіз), модельді пысықтау: сын есім плюс зат есім плюс предлог плюс үстеу немесе зат есім (сыпайы бала дәрігерге алғыс айтады). Модель бойынша сюжеттік сурет бойынша сөйлемдер құрастыру: зат есім (есімдік) плюс етістік – есімдік және предикативті компоненті жоқ сын есім (ол күреседі – ол зұлым). Дұрыс әрекеттермен бірге жүретін жолдарды пайдалану (есіктерді ашу, ауыр салмақты көтеруге көмектесу, өз орныңызды алуды ұсыну). Сюжеттік суреттер мен іс-әрекеттерден мінез ерекшеліктерін анықтау. Киім үлгілері, шаш үлгілері бейнеленген журналдарды қарау және оларды талқылау.

      "Қуыршақты киіндір" әңгіме-ойынына қатысу. Өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен Диалог, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру, дау ережелері (сөйлеуді білмейтін балалар диалогқа вербалды емес қарым – қатынас құралдары-пиктограмма, қимыл, мимика арқылы қатысады). Суреттерде бейнеленген әңгімелер туралы әңгімелесу қабілеті ("кімдікі дұрыс, кімдікі дұрыс емес?"), білім алушылардың артықшылықтары мен кемшіліктерін ұжымдық талқылау ("Мен туралы бәрін айт", "Менің Отаным", "Менің қалам", "Туған өлкенің көрікті жерлері" немесе "Жақсылық пен жамандық еліне саяхат" ойындары барысында, онда білім алушы көзін жұмып, Жақсылық пен жамандықты білдіреді және былай деп жазады: "жақсылық – бұл" + сурет, "жамандық – бұл" + сурет). Жаман әдеттер туралы маскалар мен костюмдерді ұжымдық дайындауға қатысу. Суреттерді, пиктограммаларды және сөйлеу құралдарын қолдана отырып, тамақ туралы қысқаша сипаттамалық әңгімелер құрастыру. "Бұл кім?", "Сатушы не істейді?", "Дүкеннің осы бөлімінде қандай өнімдер сатылады?", "Сіз шайға печенье немесе бауырсақ сатып аласыз ба?". Білім алушыларды өз атынан ("Мен нан сатып аламын", "Біз мерекеге торт сатып аламыз"), екінші және үшінші тұлғалардан ("Ол...", "Олар...") "графикалық анықтамаларды", символдық бейнелерді және басқа да көрнекі тіректерді пайдалана отырып;

      4) оқылым және айтылым. Қосымша элементтермен (и-ш, о-а), элементтердің кеңістіктік орналасуымен (б-д), сондай-ақ сызу қиын (з, к) ерекшеленетін, өтілген дыбыстар мен әріптердің, сызбасы ұқсас әріптердің қайталануы. Сөйлемнің басында және соңында бас әріппен жазу дағдысы. Азық-түлік, жануарлар, балықтар, табиғат, адамдардың кәсіптері (Сатушы, кассир, сауыншы, балықшы, цирк) бейнеленген суреттерді қолданатын аудио және визуалды жаттығулар. Екі-үш суреттен қажетті суретті таңдау және Өлеңді тыңдауға, қысқа әңгімеге немесе әрекетті бейнелейтін суретті көрсетуге негізделген қимылдарды орындау. Мұғалім-логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерден ақпаратты "оқу" (тамақ, күн тәртібі, демалу және т.б. туралы), тыңдау кезінде өлеңдерді келісу (конъюгация), содан кейін оларды өз бетінше баяндау. Оқушыларды мұғалім оқыған мәтін бойынша іс-әрекетке шақыру. Әріптер мен сөздерді оқу ("жаһандық оқу"). М, Н, П, Б әріптерімен танысу (өлшемі 5 және 3 см контур бойымен кесілген), артикуляцияны визуалды бақылаусыз есту қабылдауына негізделген әріптерді көрсету, суреттер мен сандар арасында әріптері бар карточканы таңдау. "Визуалды сканерлеу" және кескінге сүйену негізінде тиісті заттар мен суреттерге бекітілген карточкалар бойынша сөздерді "оқу".

      Таныс әріптерден (МАМА, ПАПА, БАБА) тұратын сөздер басылған карточкалармен танысу. Тиісті суреттерге сөздермен карточкаларды орналастыру немесе оларды нақты заттарға бекіту: тақтаға, терезеге және т. б., таныс сөздерді заттармен, суреттермен байланыстыру пиктограммалардың астындағы сөздерді оқу және А, О, У, И, Э, Ы, М, Н, П, Б әріптерін осындай әріптерге қою (төсеу) сөздердегі әріптер. Журналдарды "оқу": журнал беттерін ашу, қарау, "иллюстрациялармен", "мақала атауларымен" және "мәтіндермен" танысу, оқушыларға балалар мен ата-аналарға арналған заманауи журналдардан және басқа журналдардан мақалалар көрсету және оқу. Ауызша және вербалды емес қарым-қатынас құралдарын қолдана отырып, суреттерді атау және жағдайларды сахналау.

      Дауысты дыбыстарды белгілермен белгілеу: [a] – шеңбер, [o] – сопақ, [у] – кішкентай шеңбер, [ы] – көлденең созылған кең сопақ, [и] – көлденең созылған тар сопақ, [э] – тігінен созылған сопақ. Барлық дыбыстардың белгілермен, содан кейін сәйкес басылған әріптермен дәйекті байланысы (дыбыстар әр түрлі дауыс күшімен, интонациямен айтылады). Зерттелген сөздердегі әріптерді тану (ана, әке, әйел, орындық, үстел, үй).

      Ағаштан, пластмассадан, картоннан жасалған ішкі және сыртқы трафареттерді қарапайым және түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламдармен штрихтау және көлеңкелеу, мұғаліммен бірге бояулармен сурет салу (қылқаламмен жағу, жағу, қылқаламның ұшымен түрту). Қағаз жолағындағы, квадраттағы, шеңбердегі, сопақшадағы нүктелер мен соққылардан үлгі бойынша өрнектер жасау (үлгіні көбейту алдында алдын ала талдаумен). Пішіні бірдей, бірақ мөлшері әртүрлі бөліктерден тұратын заттарды салу. А, О, У, И, Э, Ы, М, Н әріптерінің трафареттері бойынша "хат" (оқушылардың жеке мүмкіндіктеріне қарай), мектеп керек-жарақтарының "өшіргіш", "қарындаш", "дәптер", "қалам" пиктограммаларымен арақатынасы. "Еркін жазу" қағидаты бойынша әріптердің "хаты" (М.Монтессори бойынша). Бастапқы, екі және бірнеше тірек нүктелері бойынша көлденең, тік, қисық сызықтарды салу. Музыкалық аспаптардың ыырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес торкөз және жол дәптеріне сызықтар жазу — >.

      36. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінің 7 сыныптағы базалық мазмұны:

      1) тілдің психологиялық базасы. Кинестетикалық праксис пен гнозисті топтастыру үшін типтік жалпыламалар. "Л" и "А" әріптердің моделінің стереогнозы. Қарым-қатынас кезінде мимикалық позалар мен қуаныш, таңдану, сәлемдесу қимылдары, таңдану, қорқыныш, қайғы реакцияларын түсіну және қолдану. Сериялау операциялары, оның бөліктерінен объектіні синтездеу, таныс заттардың стереогнозы, бейнелеу жағдайындағы әрекеттер (табиғат дыбыстары – сөйлеу дыбыстары). Көлемді, дәлдікті, жылдамдықты, белсенділікті, үйлестіруді сақтай отырып, қозғалтқыш бағдарламасын дәл орындау. Белгілі бір бұлшықет топтарына бағытталған моторлық импульстарды ынталандыру, кинестетикалық талдау және синтез процестерін қалыптастыру, саусақтардың қозғалыстарының кинестетикалық афферентациясы, еліктеу және ауызша Нұсқау бойынша мимикалық бұлшықеттердің қозғалысын дамыту негізінде (еліктеу, үлгі бойынша) және өздігінен (ауызша нұсқау бойынша) саусақтардың қозғалысын кинестетикалық ұйымдастыруды дамыту (көзді қысу, ұртқа үрлеу, қастарды көтеру және қабағын түйу). Сөйлеудің интонациялық экспрессивтілігін қолдану және басқалардың сөйлеу мәнерлілігін есту қабілеті. Заттарды (текшелер, басқатырғыштар, мозаика) манипуляциялау процесінде конструктивті праксисті, қол-көз координациясын және моторлы жадын дамыту.

      Оқушылардың қозғалыс стереотиптері мен графикалық қабілеттерін дамыту (көлеңкелеу, сурет салу, графикалық қатарлар). Әрекеттер мен қозғалыстардың етістіктермен және "Көңілді адамдар" ойын түрі бойынша кеңістіктік координаттарды білдіретін сөздермен байланысын бекіту;

      2) сөздері түсіну және айтылым. Қарама-қарсы дауысты дыбыстарды ([и-у], [и-о], [а-у], [э – у]) және артикуляцияға жақын дауыссыз дыбыстарды ашық буындарда (жұмсақ таңдайдың қатысуымен-[м-б], [н-д]) ажырату жаттығулары негізінде фонематикалық қабылдауды дамыту], білім беру орны бойынша – [п-т], [тнк], [м-н]). Жүйелі ұйымдастырылған қозғалыстарды орындау кезінде ауызша праксистің даму процесінде артикуляциялық қозғалыстардың кинестетикалық негізін қалыптастыру (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері). Дұрыс айтылатын дыбыстарды артикуляциялау кезінде әртүрлі артикуляциялық органдардың жағдайын нақтылау арқылы мотор-кинестетикалық кері байланысты дамыту, қажетті артикуляциялық қалыпты (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері) табу және ұстау процесінде дыбыстардың нормативтік артикуляциялық тәсілдерін қалыптастыру, дыбыс шығаруға дайындық кезеңінде арнайы жаттығуларды орындау барысында артикуляциялық мүшелерінің нормативтік құрылымдарын қалыптастыру; жеке қиындықтарды жеңу. Дауысты және дауыссыз дыбыстарды (дауысты және дауыссыз, қатты және жұмсақ) қайталау, оларды ажырату, "Р және Л, М және Б" артикуляциялық ұқсас дыбыстарды, мұрын және ауыз дауыссыз дыбыстарын ажырату (ауа ағынының бағытын кинестетикалық бақылау). Деформацияланған сөзбен жұмыс, сөз бен схеманың, сөз бен модельдің арақатынасы. Екі буынды сөздермен жұмыс (пана), төрт буынды ашық буынды сөздермен). Дауысты және дауыссыз, қатты және жұмсақ дауыссыз дыбыстарды ажырату.

      Жұмыста, таңертең, түстен кейін, кешке сәлемдесу сөздерін қолдану, "Сәлем" және "Қайырлы күн" реңктерін ажырату. Қоштасу кезінде белгілер мен мимиканы қолдану: "Қайырлы күн, сәлем, сәлем (көңілді)". Стикерлермен жұмыс істеу қабілеті (сюжеттер бойынша сәлемдесу жолдарын оқу және тарату). "Күлімсіреу" және "күлкі" ұғымдарын ажырату. "Туған күн" тақырыбындағы сөздікті жандандыру (дастархан, сыйлық, алғыс сөздер), оқу пәндерінің атаулары, тұрмыстық заттар, тамақтану нормалары мен режимі, Негізгі тамақ өнімдері (нан, жарма, ұн өнімдері, сүт және сүт өнімдері, қант, көкөністер, жемістер, балық) көкөністер мен жемістерді өңдеудегі реттілік (сұрыптау, жуу, сақтау). -Ник-жұрнағы, зат есімнің сөзжасамы, сын есімдердің сөзжасамы арқылы зат есімдердің сөзжасамына бақылау жасау. "Театр" тақырыбындағы сөздікті белсендіру (талғампаз, әдемі, пальто, гардероб, бағдарлама сатып алыңыз, фойеде). Ситуациялық телефон диалогында предикативті сөздікті белсендіру (айту, телефонды алу, теру, ұялы телефон, тыңдау, өзін таныстыру үшін сөздер мен сөз тіркестері, тікелей телефонға сөйлеу, анық, сыбырламай, айқайламай). Септік жалғаулармен көрсетілген кеңістіктік қатынастарды түсіну, заттардың, әрекеттердің, күйлердің, белгілердің, қасиеттер мен қасиеттердің (түс, пішін, шама, дәм) атауларын білдіретін сөздердің мағыналарын нақтылау және оларды пиктограммалармен байланыстыру негізінде оқушылардың экспрессивті сөздігін кеңейту. Сөз қорына объектілерді елеулі белгілері бойынша ажырату және жалпылау негізінде бөлінген қарапайым ұғымдарды білдіретін сөздерді, сондай-ақ түрлерді, жалпы және дерексіз жалпыланған ұғымдарды білдіретін сөздерді (жақсылық, жамандық, сұлулық) енгізу, экспрессивті сөздікте сан есімдерін бекіту (қалыптасқан сандық көріністер шегінде), қысқаша сипаттамалық әңгімелер құрастыру жемістер, жидектер, көкөністер;

      3) фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас. Бейтаныс ересек адамға сөйлейтін сөз тіркестерін қолдану: тиісті ережелерді есте сақтау негізінде көлікке отыруға шақырудан сыпайы бас тарту (ешқашан бейтаныс адаммен жүруге келіспе, әрқашан отбасыңа немесе достарыңа қайда бара жатқаныңызды және кіммен бірге екенінді айт, өз атыңды айту керек және қашан болмайтын жағдайларды ажырата біл). Құттықтауларды, тілектерді құттықтау хатына жаза білу, кіші және үлкен сыйлықтарды тапсыру кезінде сөз тіркестерін, сыйлықты қабылдау кезінде сөз тіркестерін айта білу. Отбасы мүшелерінің күнделікті тұрмыстық қызметіне қатысу: сатып алу, тамақ дайындау, тазалау, жуу, ұсақ жөндеу. Үй-жайлардың, жиһаздардың, функциялардың, безендірудің мақсатын сипаттайтын, сөз тіркестерін бір-екі сөзбен, көрсетумен, қимылмен, сөз тіркестерін түрлендірумен толықтыратын "Пәтерге экскурсия (фотосуреттер немесе бейнелер бойынша)" үйлесімді әңгіме құру (жасыл кастрөл шкафта тұр. Көк кастрөл үстелде тұр. Шәйнектің артында сары кастрөл тұр). Модель бойынша фразаны жаттықтыру: зат есім (есімдік) плюс сын есім плюс етістік (мен театрда әдемі киінемін). Фотосуреттердің реттілігін орнату арқылы мұғалімнің сұрақтары бойынша әңгіме құрастыру – экскурсияның іздері бойынша, суреттерді көшірмелерге жабыстыру, бірнеше ұсынылған нұсқалардың ішінен стильге сәйкес келетін көшірмені таңдау.

      Арнайы ұйымдастырылған коммуникативті жағдайларда диалогтық сөйлеуді мақсатты түрде оқыту (әңгімеде, тапсырмаларды орындау кезінде, үстел үсті ойындарымен сабақ барысында және т.б.). Жақсы таныс ертегілер мен әңгімелерді пиктографиялық кодтар, сөйлеу құралдары, мұғалімнің көмегімен әңгімелеу, сипаттамалық әңгімелерді бірлесіп құрастыру (ойыншық, сурет бойынша). Сөздік және сөзге қатысы жоқ қарым-қатынас құралдарын қолдана отырып, күнделікті мазмұны бар сюжеттік суреттер сериясы бойынша баяндау әңгімелерін құрастыру (пиктограммалар, сурет немесе заттың егжей-тегжейін көрсететін мұғалім-логопедтің қимылдары бойынша). Жеке тәжірибеден (мектеп медициналық кабинетінде, емханада, дәріханада дәрігерге бару) сұрақ-жауап формасы негізінде қысқа әңгімелер құрастыру. Рөлдік ойындарға қатысу "Біздің театр. Біздің қойылым" (сұраққа жауап Сіздікі қай орын?), "Телефонмен сөйлесу" (атыңды ата, қайдан қоңырау шалдың, не болғанын айт, қай жерде болғанын айт, ересек адамның айтқанын мұқият тыңда, айтқанын жаса), "Супермаркет" (белгілі бір тауарларды табуға көмектесуді сұра), "Туған күн" (Ерлан Сауле мен Сапарды шақырды және олар Ерланның ата-анасына өздері туралы айтып берді. "Комикстермен" жұмыс – "бұлтқа" өз атыңды, тегіңді, мекен-жайыңды, кімге және не беру керектігін жазу). "Менің Отаным", "Менің қалам", "Туған өлкенің көрікті жерлері" тақырыптарында әңгімелесу, сұрақтарға жауап беру және оларды қою мүмкіндігі ("Сен қай қалада тұрасың", "Қанша адам", "Қандай жиһаз", "Қандай бөлме", "Не істегенді ұнатасың?"), пиктограммалар немесе суреттер түрінде "Мен үйде не істеймін" әңгімесін, "Мен және менің отбасым" коллажын құрастыра отырып, олардың отбасы өміріндегі оқиғаларға ұқсас оқиғаларды бейнелейтін журналдар мен газеттерден фотосуреттер, суреттер таңдаңыз. Диалогты бастау (еліктеу бойынша) немесе ұйымдастырушы бағыттаушы көмекпен);

      4) оқу және жазу. Е, Ұ, и, ю, я, әріптерімен жұмсақтықты белгілеу кезінде қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату, сөздің соңы мен ортасындағы дауыссыздардың жұмсақтығын білдіретін ь әрпі. "Чи", "ши", "ча", "ша", "чу", "шу" тіркестерін дұрыс жаза білу. Қолжазба материалын оқу дағдысы, жалпы қауіпсіздік белгілері мен ақпараттарды Жаһандық оқу (тану) (тоқтату, қауіпті, улану, жеуге жарамсыз, ауысу, дүкен, дәріхана). Мұғалім-логопедтің көмегімен тақырыптық пиктографиялық стендтер құру және оқушылардың сабақтарда осы стендтерде ұсынылған ақпаратты "оқу", "жинау", "жұлу, "суару" пиктограммаларымен танысу. Пиктограммалармен жаттығулар. Әдеби шығармаларды оқу, иллюстрациялар мен картиналарды қарау, ертегілерді, өлеңдерді, қысқа әңгімелерді тыңдау, шығармалардың кейіпкерлерін атау (иллюстрацияларда көрсету). Тыңдау барысында өлеңдерді үйлестіру, содан кейін оларды барлық қол жетімді құралдармен дербес айту. Мұғалім-логопед оқыған мәтін бойынша драматизация ойындары, әріптер мен сөздерді оқу ("жаһандық оқу"), дауысты дыбыстардың артикуляциясын тиісті белгішелермен белгілеп "оқу", жазылған дыбыстарды әр түрлі дауыс күшімен, интонациямен айту.

      Белгілі бір суреттерге сәйкес сөздермен карталарды ашу: жаңбыр, қыс, қар, көктем, жаз. Пиктограммалармен қол қойылған сөздерді оқу және сөздердегі сол әріптерге А, О, У, И, Э, Ы, П, Б, М, Т, Д, Н әріптерін қабаттастыру (төсеу). Танысқан сөздердегі әріптерді тану (ана, әке, әйел, орындық, үстел, үй). Дауысты дыбыстардың дыбыссыз артикуляциясы және оларды символдық кескіндер мен әріптермен байланыстыру. Таныс сөздерді заттармен, суреттермен, пиктограммалармен байланыстыру. Әріптерді буынға дәйекті түрде қосу-біріктіру (ма, му, мы, мо, ми), содан кейін кері буынға (бөлінген алфавит әріптерінен буындарды құрастыру), таныс сөздерден буындарды таңдау (ана, пана, атта, атпа), басылған\жазылған сөздегі тиісті буынға буыны бар картаны қолдану, инсульт және қарапайым Түрлі-түсті қарындаштармен, шарикті қаламдармен. Әріптер мен сандардың контурлық кескіндерін қағаз парағына, екі параққа — сандар мен әріптерге, А, О, У, И, Э, Ы, П, Б, М, Т, Д, Н әріптерінің трафареттері бойынша "хат" (әріптердің мөлшері — 1-3 см) желімдеу. Контур сызықтары (нүктелері) бойынша әріптерді жазу, музыкалық аспаптардың ырғағы соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтауына сай торкөз және жол дәптерге сызықтарды "жазу": ұзын сызық және қысқа сызық, бірдей сызықтар. Мектеп керек-жарақтарын пиктограммалармен байланыстыру, тиісті пәнді және оған арналған пиктограмманы таңдау: "Бормен қайда жазуға болады?", "Олар қағазға не жазады?", "Қарындашты қағаздан қалай өшіруге болады?".

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      37. Бағдарламада ұсынылған оқыту мақсаттары кодтық белгімен белгіленді. Кодтық белгіде бірінші белгі – сыныбын, екінші және үшінші белгі – бөлімнің және бөлімшенің реттік санын, төртінші белгі оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 5.1.1.1 кодында "05 - сыныбы, "1.1" - бөлім және бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.

      38. Оқу мақсаттары бөлімдер мен сыныптар бойынша берәлген:

      1) "Тілдің психологиялық базасы" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

5 сынып

6 сынып

7 сынып

1.1. Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.1 қоршаған орта дыбыстарын тындау, естуінің шоғырлануын көрсету

6.1.1.1 берілген темппен ырғақта қол саусақтарын айналдырып қиымлдар жасау

7.1.1.1 әртүрлі массажерларды (арнайы және алмастырушы) қолданып, өз бетінше 2-3 тәсілден массаж жасау

5.1.1.2 жақын жерде қозғалып келе жатқан затты көзімен бақылау (көлденеңінен, тігінен, шеңбер бойынша, алдыға/артқа) бір минут

6.1.1.2 қорапқа ұсақ заттарды бір мезгілде үлгі бойынша, әртүрлі тәсілмен, екі қолмен салу

7.1.1.2 таныс заттарды нақты түрлі түсті, бейнелік, толық емес, бір-біріне салынған суреттерден 10-15 секундта тану

5.1.1.3 адамның түріне, фотосуретіне 30 секунд көзін тоқтату

6.1.1.3 дене мүшелері, басымен, артикуляция мүшелері, саусақтарымен үлгі және сөздік нұсқау бойынша ерікті қимылдар орындау: жеке, кезектескен, бірінен соң бірі, қимылдар сериясы

7.1.1.3 қимылдарды етістіктермен, кеңістіктік координаталарды білдіретін сөздермен "Көңілді адамдар" типі бойынша үйлестіру

5.1.1.4 таныс затты жеке бөліктері, оларға тән дыбыстары (дыбыс шығаратын ойыншықтар) бойынша, сипап сезіп тану

6.1.1.4 дыбыс көзін табу және орнын белгілеп, көрсету

7.1.1.4 сөзге қатысы жоқ дыбыстардың күшін (қатты-ақырын) және алыстығын (алыс-жақын) табиғат дыбыстарын ажырату

5.1.1.5 ырғақты суретті дыбыстың күшін ажырата отырып қайталау (екіден төртке дейінгі сигналдар)



5.1.1.6 қозғалыссыз көзден жоғары, төмен, көз бойындағы, қарама-қарсы тұрған затты көзімен бақылау 1 минут бойы



1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.1 адамға қажетті киім мен аяқ киімді сыртқы түріне, көңіл-күйіне қарай-дәлелмен таңдау

6.1.2.1 бөлік пен бүтінді тақырыптық суреттерде, сюжеттік картиналарда, Равен матрицаларында, қарапайым басқатырғыштар композицияларында байланыстыру

7.1.2.1 топтастыру моделі спецификациясы бойынша түрліне қарай жалпылау

5.1.2.2 тиісті мимикалық және пантомимикалық позаларды қабылдап, зейінді көрсету және қоршаған оқиғаларға жауап беру

6.1.2.2 бірізділік бойынша есту жадының жеткілікті көлемді көрсете отырып,, сөйлемдегі сөздерді құрастыру, содан кейін қайталанатын қайталау-тізбек бойынша: Мен; Мен қалаймын; Мен жүргім келеді

7.1.2.2 адекватты интонацияға сәйкес келетін мимикалық реакцияларды тану

5.1.2.3 схемалық сенсорлық жоспар бойынша тақырыпты тыңдау, қарау және тактильді зерттеу

6.1.2.3 құбылыстар мен оқиғалардың себептері мен салдарын, логикасын анықтау: басында не болды, содан кейін не болды-4-5 сюжеттік суреттер сериясы бойынша

7.1.2.3 бір ұсыныстан екі-үш жалпы қозғалыс тізбегін, заттарды екі қолмен ұстап тұрған екі элементтің тіркесімін қайталау

5.1.2.4 өткен тақырыптар бойынша зат, сурет және питограмманыы сәйкестендіру

6.1.2.4 айнаға өзіне қарап, сыртқы келбетіне сын көзбен қарау, бағалау, жөндеуге тырысу (шашын, киімін, т.б.)

7.1.2.4 адамдардың сезімдері мен қажеттіліктері туралы тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын тиісті мимикалық позамен, мазмұнның тақырыппен, суретпен, пиктограммамен және сөзбен байланысын түсіну

5.1.2.5 практикалық іс-әрекет процесінде жануарларға қамқорлық пен қауіпсіз мінез-құлықты көрсету



5.1.2.6 қызығушылық пен қызығушылықты көрсете отырып, қоршаған оқиғаларға, диалогтарға көрнекі назар мен реакцияны шоғырландыру



      2) "Сөздерді түсіну және айту" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

5 сынып

6 сынып

7 сынып

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.1 еліктеуге арналған тыныс алу- дауыстық және артикуляциялық жаттығулар. Дұрыс физиологиялық (диафрагмалық-қабырға) тыныс алуды, қысқа және үнсіз тыныс алуды (иықты көтермей), тыныш және бірқалыпты (ұртты толтырмай) дем шығаруды бекіту

6.2.1.1 жалпы артикуляциялық гимнастика жаттығуларын орындау процесінде берілген позаны ұстаңыз (еліктеу және ауызша нұсқау бойынша)

7.2.1.1 қарама-қарсы дауысты дыбыстарды ([и-у], [и-о], [а-у], [е-у]) және артикуляцияға жақын дауыссыз дыбыстарды ашық буындарда (жұмсақ таңдайдың қатысуымен: [м-б], [н-д]; жасалу орны бойынша: [п-т], [тнк], [м-н]

5.2.1.2 дауысты дыбыстарды біртіндеп айта білу, олардың санын көбейту.

6.2.1.2 дыбыстарды айту кезінде еріннің орналасуын бейнелейтін суреттерге сүйене отырып, олардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде объективті суреттер-символдарға сүйене отырып, дыбыстарды айту

7.2.1.2 саналы түрде дұрыс айтылатын дыбыстарды артикуляциялау кезінде әртүрлі артикуляциялық мүшелерінің қалпын (позицияларын) көбейту

5.2.1.3 үлгі бойынша дыбыстау процесінде бір буыннан екіншісіне біркелкі ауысу

6.2.1.3 ақаулы фонемалары жоқ ашық буындардың құрылымының үш буынды сөздерін анық және тұтас айту (Асық ал, ата!"

7.2.1.3 саналы түрде қажетті артикуляциялық позаны табу және ұстап тұру процесінде дыбыстардың нормативтік артикуляциялық тәсілдерін жаңғырту (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері)

5.2.1.4 ысқырық және ызың фонемалардың жеке айтылуын дифференциациялау (с-ш, з-ж, ц-с)

6.2.1.4 ерте және орта онтогенездің дауыссыз дыбыстарымен дауысты дыбыстардың тіркесімін айту [м,б,п, т, д, н, к, г, х, в, ф]

7.2.1.4 3-4 элементтен (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері) жүйелі түрде жасалған қозғалыстарды орындау

5.2.1.5 қойылған дыбыстарды айту кезінде күш-жігерді, дыбыстарды, буындарды, сөздерді анық және нақты айтуға ұмтылуды көрсету

6.2.1.5 жеке айтылу қиындықтарын жеңе отырып, басында немесе соңында (нан, тас) бір буынды сөздерді анық айту

7.2.1.5 дауысты дыбыстарды, жұптасқан дауысты және дауыссыз, қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату, артикуляциялық ұқсас дыбыстарды [Р және Л], [М және Б] ажырату, мұрын және ауыз дауыссыз дыбыстары, ауа ағынының бағытын кинестетикалық бақылауды жүзеге асыру

5.2.1.6 дыбыстарды жеке күйде дұрыс және айқын айту, дауыстылар [а, у, о], дауыссыздар [м, с, х], оларды сөздің басы мен соңында ажырату



5.2.1.7 екі-үш буынды сөздерді дауысыз дыбыстар қатар келмейтін жағдайда және жабық буында (шана, телефон, қалашық), дауыссыз дыбыстар қатар келген жағдайда (алма, ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) анық айту, йот дауысты дыбыстары бар сөздер (я, е), дифтонгтың орнын анықтау



5.2.1.8 екі буынды сөздерді тұйық буынмен және ортасында, үш буынды сөздерді тұйық буынмен (телефон, қалампыр) анық айту



5.2.1.9 бір, екі, үш буынды сөздердің ырғақты үлгісін үлгі бойынша көбейту



5.2.1.10 артикуляция мүшелерінің орналасуын атау және білу



2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.1 ата-аналардың, мұғалімдердің аты-жөнін, жасын, атын және әкесінің атын, айналасындағылардың, өмірге қажетті заттардың аттарын білу және сұрау бойынша атай білу

6.2.2.1 үйіңнің мекен-жайын, мектептің (балалар үйінің) мекен-жайын, елдің, астананың атауларын білу және сұрау бойынша атай білу

7.2.2.1 жақын сөздер мен сөз тіркестерінің мағыналарының реңктерін ажырату: "күлімсіреу" және "күлкі", "сәлем" және "Қайырлы күн", қоштасу және сәлемдесу кезінде мимиканы қайталау ("Қайырлы күн, сәлем ,сәлем (көңілді және көңілді)

5.2.2.2 сөйлеуде адамның бет-әлпетін, эмоциясын, көңіл-күйін (жақсы, жаман, қалыпты), эмоциясын (қуаныш), қайғысын (мұңаюын), білдіретін сөздерді белсенді қолдану), күйлер (қайғыру, ауыру, біреуді сағыну)

6.2.2.2 сөйлеуде "әдептілік" тақырыбында етістік, номинативті және атрибутивті сөздікті қолдану: қалай дұрыс жүру керек (тура), отыру (түзу), тұру (тез, бірақ асықпау), қолды ұстау, қарау, жөтелу, түшкіру, күлу, тұру, кезекте тұру, жол беру, есікті ашу, мейірімді болу

7.2.2.2 "Туған күн" тақырыбы бойынша әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну және белсенді қолдану: үстел, сыйлық, алғыс сөздерін қою

5.2.2.3 практикалық материалда сөзжасау дағдыларын қолдану

6.2.2.3 "Әдептілік" тақырыбы бойынша сын есімге жұпты саналы түрде таңдау: әдепсіз-жағымсыз, сыпайы-жағымды

7.2.2.3 логопед мұғаліммен бірлесе отырып -ник- жұрнағын, ал сын есімдерді -n-, -nn- жұрнақтарын қолданып, зат есімнен сөзжасамды практикалық жүргізу

5.2.2.4 көкөністерді, жемістерді, ағаштарды, саңырауқұлақтарды, бөлме өсімдіктерін және үй жануарларын атау, тану, түсі, пішіні және дәмі бойынша салыстыру

6.2.2.4 сөйлеу этикетінің сөздерін саналы және белсенді қолданыңыз: рахмет, кешіріңіз, өтінемін

7.2.2.4 оқу пәндерінің, тұрмыстық заттардың, негізгі тағамдардың атауларын ажырату және қолдану: нан, жарма, ұн өнімдері, сүт және сүт өнімдері, қант, көкөністер, жемістер, балық, тамақтану нормалары мен режимі туралы түсінікке ие болу

5.2.2.5 бөлме өсімдіктері мен жануарларға, жиһазға, киімге күтім жасау әрекеттерінің мағынасы бар етістік және номинативті лексиканы түсіну және белсенді қолдану, жуу, сүрту, тазалау, шаю, жуу, жанармай құю, түзету, жасау (тазалау) сөздерінің мағыналарын ажырату, септіктердің жалғауларын түсіну

6.2.2.5 "Киім және сән" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: мерекелік киім, зергерлік бұйымдар, моншақтар, шаш үлгісі, қол, шаш күтімі, тарақ, өзін-өзі күту, суық, жылы, ыңғайлы

7.2.2.5 мұғалім- логопедтің көмегімен көрнекі тіректер арқылы етістіктерде көбейте білу және көкөністер мен жемістерді өңдеудегі жүйелілік: сұрыптау, жуу; сақтау (тамақ), етістіктердің префиксальды сөзжасамын қадағалау( жуу, сақтау, сұрыптау, тастау)

5.2.2.6 осы және өткен шақ зат есімдері мен етістіктерінің көптік жалғауын көпше жалғауымен түсіну және қолдану

6.2.2.6 "Денсаулық" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: спорт, дене шынықтыру, жаттығу)

7.2.2.6 "Театр" тақырыбы бойынша әр түрлі грамматикалық категориялардың сөздерін ажырату және қолдану: талғампаз, әдемі, пальто, гардероб, бағдарлама сатып алыңыз, фойеде

5.2.2.7 зат есімнің кішірейткіш жұрнақтарын қолдану (-онок-, -Ұнок-, -чек-, -чик-, -к-, -ок-)

6.2.2.7 адамның негізгі сезімдерін, тәжірибелері мен қажеттіліктерін білдіретін әртүрлі грамматикалық категориялардың (тыныштал, кейбір жағдайларда ренжіме, кездейсоқ ауырған немесе ренжіткен, қиындық тудырған, мейірімді, сюжеттік суреттерден мінез-құлық ерекшеліктерін анықтайтын жағдайлар сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану

7.2.2.7 кеңістіктік жағдайларды септік жалғауларын түсіну

5.2.2.8 "Менің денем және мен", "Менің үйім, менің отбасым" (дымқыл, құрғақ) тақырыптары бойынша сын есімдер мен зат есімдерді, дене мүшелерінің атаулары мен белгілерін және олардың функцияларын, сыртқы түрі мен сипатын, дәретхана заттарын қолдана отырып, "сәйкестік" байланыс түрімен сөз тіркестерін құрастыру


7.2.2.8 ситуациялық телефон диалогында предикативті сөздік пен ілеспе үстеулер мен зат есімдерді ажырату және қолдану: айту, телефонды көтеру, теру, ұялы телефон, тыңдау, үшін таныстыру ("Ақмарал тыңдайды", "Әңгімені аяқтайды"), тікелей телефонға сөйлеу, анық, сыбырламау, айқайламау, мұқият тыңдау

5.2.2.9 сөйлеу кезінде етістіктерді қолданыңыз: жуыну, шомылу, киіну, шешіну, тарау


7.2.2.9 абстрактілі және жалпылау ұғымдарын білдіретін сөздердің мағыналарын түсіну және ажырату (жақсылық, жамандық, сұлулық)

5.2.2.10 әр түрлі интонациясы мен қарқыны бар сөздерді анық айту (еліктеуге негізделген)


7.2.2.10 сандық атауларды түсіну, ажырату және белсенді қолдану (қалыптасқан сандық көріністер шегінде)

5.2.2.11 үш буынды сөздерді қиылысқан және жабық буынмен (ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) анық айту



      3) "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

5 сынып

6 сынып

7 сынып

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.1 Өз атынан эмоциямен (педагогтың көмегімен) хабарлама түріндегі екі сөзден құралған сөйлемдерді құру ("Мен...", "Біз..."), екінші жақтан ("Сен...", "Сендер..."), үшінші жақтан ("Ол...", "Олар..."), "графикалық көмекті" символикалық суреттерді, бсқа да көрнекіліктерді қолданып

6.3.1.1 басшылық көмекпен практикалық әрекеттер туралы әңгіме құрастыру

7.3.1.1 бейтаныс ересек адамға айтатын сөз тіркестерін білу, суреттерден сыпайы бас тарту туралы сөздерді білу және айту

5.3.1.2 сөздерді, сын есімдерді септіктерде дұрыс қолданып, жақсы таныс заттарды қолданып, жай жайылма сөйлемдер құру

6.3.1.2 сурет-графикалық жоспар құру (қажетті суреттерді немесе диаграммаларды таңдап, ретке келтіріп)

7.3.1.2 өткен тақырыптар бойынша фразалық модельдерді қолдана отырып, үй - жайлардың, жиһаздардың, безендірудің сыртқы түрі мен мақсатын сипаттай отырып, "Пәтерге саяхат (фотосуреттер немесе бейнелер бойынша)" үйлесімді әңгіме құрастыру

5.3.1.3 логопед соңынан тақпақ, санамақтарды қайталау

6.3.1.3 моделге сәйкес сөз тіркесін жасау: сын есім плюс зат есім плюс зат есім (есім сөз)плюс етістік (Әдепті бала дәрігерге алғыс айтады) мұғалім-логопедтің басшылығымен

7.3.1.3 сөз тіркесін бір-екі сөзбен, көрсетумен, қимылмен толықтыру, түрлендіру, предикаттың бетін, уақыты мен санын, субъектінің немесе толықтырудың бетін, санын және жынысын өзгерту, белгілер мен сөздер-заттарды ауыстыру, грамматикалық және тақырыптық контекстті өзгертпеей (шкафта Жасыл кастрөл бар. Көк кастрөл үстелде тұр. Шәйнектің артында сары кастрөл тұр)

5.3.1.4 қысқа қарапайым ертегілердің, әңгімелердің сюжеттерін иллюстрацияға сүйене отырып қол жетімді деңгейде түсіну және өз сөзімен жеткізу

6.3.1.4 есіктердің ашылуымен бірге жүретін жол беру, ауыр салмақ көтеруге көмектесу, өз орныңызды алу туралы ұсыныс жасау

7.3.1.4 модель бойынша сөз тіркестерін құру: зат есім (есімдік) плюсзат есім плюс етістік "Кино" тақырыбындағы зат есім. Театр. Көрме" (Мен театрға әдемі киінемін. Анам пальтосын гардеробқа тапсырады)

5.3.1.5 сөйлеу әрекетіне қызығушылық таныту, жеке сөздерді, сөз тіркестерін айтуға және қайталауға деген ұмтылыс – эмоционалды бірлік аясында, табиғат немесе отбасы туралы әңгімеде өзара әрекеттесуге ұмтылу

6.3.1.5 адамның мінезін анықтау сюжеттік сурет бойынша, модель бойынша сөйлемдер құрастыру кезіндегі оның әрекеттері: зат есім (есімдік) плюс етістік-есімдік плюс сын есім (Ол төбелеседі-ол зұлым), ойын-әңгімеге қатысу

7.3.1.5 Мұғалім-логопедтің сұрақтары бойынша фотосуреттердің реттілігін орнатып, кезінде-экскурсияның іздері бойынша арқылы әңгіме құру, суреттерді көшірмелерге жапсыру

5.3.1.6 “Үй өсімдіктеріне күтім жасау" туралы модель бойынша әңгіме (3-5 сөйлемнен)

6.3.1.6 киім үлгілері, шаш үлгілері бейнеленген журналдарды қарауды және талқылауды бастау, киім үлгілері мен шаш үлгілерін талқылау бойынша диалогқа қатысу, "Қуыршақты киіндір" ойынын ойнау

7.3.1.6 ұсынылған бірнеше жолдан стильге сәйкес келетін репликаны таңдау арқылы әңгімелер құру

5.3.1.7 “Үй жануарлары (қоян, мысық, ит)" сенсорлық жоспары, фото және бейнематериалы бойынша сипаттама-әңгіме құру, "Менің сүйікті тағамым"

6.3.1.7 суреттерде бейнеленген өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен "Кімдікі дұрыс, кімдікі дұрыс емес?", дауды жүргізу ережелерін сақтай отырып, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру

7.3.1.7 тапсырмаларды орындау кезінде, үстел үсті ойындарымен сабақ барысында әңгімені бастау және өрістету

5.3.1.8 жалпы талаптар мен ережелерді саналы түрде орындай отырып, тыйым салу белгілерін ұжымдасып, бояуға қатысу (саябаққа экскурсия ізімен)

6.3.1.8 бірінші, екінші және үшінші жақтан ұйымдастырушылық және бағыттаушы көмекті пайдалана отырып: графикалық кеңестер, символдық бейнелер және басқа да көрнекі тіректер арқылы қысқаша сипаттама әңгімелер құрастыру ("Мен нан сатып аламын", "Біз мерекеге торт сатып аламыз", "Ол...", "Олар...)-

7.3.1.8 жақсы таныс ертегілер мен әңгімелерді пиктографиялық кодтардың, сөйлеу құралдарының көмегімен-мұғалімнің басшылығымен айтып беру

5.3.1.9 модельдер бойынша сөз тіркестерін тұжырымдау: зат есім плюс зат есім, зат есім плюс етістік, сын есім плюс зат есім плюс етістік: Менің көзім бар, кітапты көремін, мұрным бар , гүлді иіскеймін (тексеру)

6.3.1.9 жеке тәжірибеден сұрақ-жауап сөйлеу формасы негізінде қысқа әңгімелер құрастыру

7.3.1.9 мұғалім-логопед бірге пішіні, түсі, мөлшері, дәмі көрсетілген сипаттамалық әңгімелер құру- жемістер, жидектер, көкөністер туралы (нақты тақырып бойынша, муляж, сурет бойынша)

5.3.1.10 бояғышты таңдау, киім элементтерін бейнелеу және атау: жаға, қалта, жең, сын есімдермен үйренген келісімдерді қолдана отырып, киім заттарын салыстыру арқылы портреттерді, досыңызды, тәрбиеші немесе ата-анаңды түсіндіруге қатыс: көгілдір куртка, ал шалбар қара


7.3.1.10 сөздік және сөзге қатысы жоқ қарым-қатынас құралдарын қолдана отырып, күнделікті мазмұны бар сюжеттік суреттер сериясы бойынша баяндау әңгімелерін (сурет немесе заттың егжей-тегжейін көрсететін мұғалім- логопедтің пиктограммалары, қимылдары бойынша) –мұғалім- логопедпен бірлесіп жасау

5.3.1.11 қызығушылықтары туралы әңгімелерге қатысу



5.3.1.12 табыс септігінде (кімге?неге?) сөйлемді аяқтау сұрақтың сөздеріне сүйене отырып тұжырымдау



3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.1 денені тік ұстау, әңгімелесушінің көзіне тік қарау, мимика, ым-ишара, патомимика қолданып, сұраққа жауап беру

6.3.2.1 екі - төрт сатылы нұсқауларды орындау кезінде мимика, қимыл арқылы есту зейінін және бағытталған сөйлеуге назар аудару

7.3.2.1 рөлдік ойындарда бейтаныс ересек адамға айтатын сөз тіркестерін түсіну, білу және белсенді қолдану, көлікке отыруға шақырудан сыпайы бас тарту, оның "мейірімді" бетіне қарама

5.3.2.2 тану, қайта құру өз сезімдері мен көңіл-күйлерін барабар сөзбен сүйемелдеу

6.3.2.2 өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен диалогты бастау, дау ережелерін сақтай отырып, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру (сөйлеуді білмейтін балалар ауызша емес қарым-қатынас құралдары арқылы диалогқа қатысады: пиктограмма, қимыл, мимика)

7.3.2.2 "Бейтаныс адамдармен мінез-құлық ережелерін" жатқа білу, рәміздерге, суреттерге сүйене отырып (хормен) көбейту

5.3.2.3 көп сатылы нұсқауды түсіну (менің –сенің)

6.3.2.3 "Дүкенде" сюжеттік картинасы бойынша сұрақтарға жауап беру: "Бұл кім?", "Сатушы не істейді?", "Дүкеннің осы бөлімінде қандай өнімдер сатылады?, "Сен шайға печенье немесе бауырсақ аласың ба?"- ситуациялық ойында пысықталған сөз тіркестері мен интонацияларды кейіннен жандандыра отыру

7.3.2.3 өз атың атауың керек болған кезде, ал жоқ кезде, сыпайы бас тартудың үйренген тұжырымдамаларын қолдана отырып, рөлдік ойындарда суреттерді талдау кезінде ережелерді білетіндігінді көрсету

5.3.2.4 модельдер бойынша сөз тіркестерін тұжырымдай отырып, тақырыпты беруді сұрау: бұйрық райындағы етістік (Суғар!), зат есім плюс табыс септігінде етістік, хормен және қимылмен үйлестіру

6.3.2.4 "Дәрігердің қабылдауын күту" сюжетті-рөлді ойынын бастау, жүргізу және логикалық түрде аяқтау

7.3.2.4 құттықтауларды, тілектерді құттықтау хатына (қағаз және виртуалды\цифрлық) жазу, кіші және үлкен сыйлықтарды тапсыру және қабылдау жағдайына үйренген сөз тіркестерін, мимикалық позалар мен қимылдарды пайдалану


6.3.2.5 өз суреттерімен пайымдауларды нығайта отырып, өз бойындағы және басқа да білім алушылардың артықшылықтары мен кемшіліктерін ұжымдық талқылауға қатысу

7.3.2.5 күнделікті өмір, отбасы мүшелерінің қызметі: сатып алу, тамақ дайындау, тазалау, жуу, жуу, ұсақ жөндеу тақырыбындағы рөлдік ойындарды бастау, ашу, қолдау және қисынды түрде аяқтау

      4) "Оқу және жазу" бөлімі:

Бөлімше

Оқу мақсаттары

5 сынып

6 сынып

7 сынып





4.1. Балама оқу

5.4.1.1 "Мен, менің денем"; "Тұрмыстық заттар" тақырыптары аясында символдар мен пиктограммаларды оқу

6.4.1.1 сөйлемнің басында бас әріп жазу ережесін және сөйлемнің соңындағы нүктені сақтау

7.4.1.1 қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату (е, Ұ, и, ю, я, ь)

5.4.1.2 "пісіру", "дастархан жаю" пиктограммаларын біліп, қолдану

6.4.1.2 тыңдалған мәтінге суреттерді таңдау азық-түлік, жануарлар, балық, табиғат, адамдардың кәсіптері, іс-әрекеттері (Сатушы, кассир, сауыншы, балықшы, цирк қызметкері)

7.4.1.2 орфоэпия ережелерін сақтай отырып оқу, қолжазба материалы

5.4.1.3 суреттер мен суреттердің мазмұнын “Мәтін бойынша мен не атайтынымды көрсет", “Бірдей суреттерді тап" пиктограммаларын қолдана отырып, оқылған мазмұнға қатысты көрнекі көлемді және жазықтық модельдер арқылы айту

6.4.1.3 тақпақ немесе қысқа әңгіменің тыңдалған мәтініне сәйкес қимылдарды орындау

7.4.1.3 жалпы қауіпсіздік белгілері мен ақпараттарды тану-таңбаларды жаһандық "оқу": тоқтау, қауіпті, улану; жеуге жарамсыз; ауысу, дүкен, дәріхана)

5.4.1.4 логопед-мұғаліммен бірге шығармалардың кейіпкерлерін атаңыз, оларды иллюстрацияларда көрсетіп қарапайым деңгейде тақпақтар мен ертегілерді, қысқа әңгімелерді тыңдап, талқылау

6.4.1.4 мұғалім- логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерде (тамақ, күн тәртібі, демалыс және т. б. туралы), мұғалім- логопедтің көмегімен стендтен ақпаратты "оқу" арқылы бағдарлау

7.4.1.4 мұғалім- логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерде (тамақ, жыл мезгілдері және табиғат құбылыстары туралы, мұғалім- логопедтің көмегімен стендтен ақпаратты "оқу") бағдарлау; мәтінді тындап, оқығанда сәйксе писктограммаларды тандау "жинау", "жұлу", "суғару" сөздерді тану

5.4.1.5 тыңдау кезінде өлең жолындағы соңғы сөзді келісу, содан кейін барлық қол жетімді байланыс құралдарын қолдана отырып, дербес қайталау

6.4.1.5 М, Н әріптерін атау (5-және 3см контуры бойынша кесілген)

7.4.1.5 әдеби шығармаларды оқу, иллюстрациялар мен суреттерге мақсатты түрде қарау, талқылауға қатысу

5.4.1.6 дыбыстардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде, дыбыстарды айту кезінде еріннің орнын бейнелейтін суреттерге сүйене отырып, жартылай жаһандық және жаһандық оқуды (АУ, УА-УА, ООО) қолдана отырып, а, О, У, И, Е, У, буындар мен сөздерді оқу

6.4.1.6 "көру сканерлеуі" негізінде тиісті пәндер мен суреттерге тіркелген карточкалар бойынша М, Н әріптері бар сөздерді "оқу" ("жаһандық оқу")

7.4.1.6 бейтаныс ертегілерді, өлеңдерді, қысқа әңгімелерді тыңдау, кейіпкерлерді шығармаларға арналған иллюстрацияларда алдын-ала көрсету

5.4.1.7 суреттердің, әріптер мен сандары бар карточкалардың арасынан А, Ә, О, Ө немесе У әрпі бар карточкаларды таңдау

6.4.1.7 тиісті суреттерге сөздермен карточкаларды орналастыру немесе оларды нақты заттарға бекіту: тақтаға, терезеге және т. б., пиктограммалардың астындағы сөздерді оқып, сөздердегі бірдей әріптерге А, О, У, И, Э, Ы, М, Н әріптерін қою

7.4.1.7 өз бетінше өлең жолындағы соңғы 1-2 сөзді-семантикалық болжам бойынша немесе тыңдау барысында рифмо-ырғақтық ассоциация бойынша, содан кейін барлық қол жетімді құралдарды қолдана отырып, өлеңдерді өз бірлесіп аяқтап айту

5.4.1.8 тиісті заттар мен суреттерге бекітілген карточкалар бойынша сөздерді "оқу" ("визуалды сканерлеу" және кескінге сүйену негізінде)

6.4.1.8 балалар мен ата-аналар туралы журналдарды, сән журналдарын қызығушылықпен "оқыңыз": иллюстрацияларды, мақала атауларын қарау, "зерттеу"

7.4.1.8 алғаш естіген мәтінге негізделген драмалық ойындарды бастау, сюжетті ашу, іс-әрекеттерді ойлап табу

5.4.1.9 танысқан сөздері бар карточкаларды белгілі бір суреттерге салыңыз немесе оларды тақтаға, терезеге бекіту

6.4.1.9 артикуляцияны визуалды бақылаусыз есту қабылдауына негізделген Б, П әріптерін көрсету, суреттер мен сандар арасында Б, П әріптері бар карталарды іріктеу

7.4.1.9 суреттер мен сандар арасында Т, Д әріптері бар карталарды таңдау, Т, Д әріптерін оқу, оларды әр түрлі дауыс күшімен, интонациямен айту

5.4.1.10 пиктограммалармен жазылған сөздерді оқыңыз: үй, мұрын, терезе, тақта, орындық, жаһандық оқу әдісін қолдана отырып, оларды нақты заттармен байланыстыру

6.4.1.10 таныс әріптерден сөздердің құрамын білу: ана, әке, апа, үй осы сөздермен карталарды ажырату, мұғалім- логопедтің тапсырмасы бойынша қажетті сөзді таңдау, жаңа және таныс сөздерді заттармен, суреттермен, пиктограммалармен байланыстыру

7.4.1.10 "жаңбыр, қыс, қар, көктем, жаз, ана, әке, үйе т. б." сөздерін жаһандық түрде оқып, пиктограммалармен қол қойып, А, О, У, И, Э, Ы, П, Б, М, Т, Д, Н әріптерін қою

5.4.1.11 А, О, У, И, Э, әріптерін екпінге қарай басып қою

6.4.1.11 дауысты дыбыстардың белгілерін графикалық белгілермен білу және ажырату: әр дыбысты белгішемен, содан кейін сәйкес басылған әріппен дәйекті түрде байланыстыру-дыбыстар әр түрлі дауыстық күшпен, интонациямен айтылады, оқытылған сөздердегі әріптерді тану

7.4.1.11 сөздеріндегі сол әріптерге әріптерді дыбыссыз артикуляция арқылы тану және оларды символдық бейнелермен сәйкестендіру

5.4.1.12 суреттегі затты, ойыншықты - аналогты (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, контурлық сурет, оқушыға мұғалім салған сурет, төрт бөліктен тұратын сурет – кітаптағы мұғаліммен бірге тыңдалған немесе "оқылған" мәтінге) табу



4.2. Графика және жазу

5.4.2.1 кеспелі әліпби әріптерін графикалық көшіру (А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ)

6.4.2.1 кеспелі әліпби әріптерін графикалық көшіру (А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ)

7.4.2.1 әріптерді буынға біріктіру (ма, му, біз, мо, ми), содан кейін бөлінген алфавит әріптерінен буындарды құрастыру кезінде кері (ат, ом, ум, аң) буынға дәйекті түрде қосу

5.4.2.2 мұғалім-логопедтің нұсқауы бойынша өткен А, О, У, Ы, Э, И, әріптерінің үлгілері мен моделдерін (5-10 см) қара, түрлі-түсті қарындаштар, шарикті қаламдар айнала сызып бояу

6.4.2.2 танысқан П,Б,С,Т,Л,Д,М әріптерін ағаштан, пластмассадан, картоннан жасалған модельдерді, трафареттер мен шаблондарды (5-10 см) айнала сызу

7.4.2.2 таныс сөздерден буындарды таңдау (ана, шана), басылған\жазылған сөздегі тиісті ұяға буын бар карталарды салу

5.4.2.3 АБАБ, ААББ АББА, ААБББААБ сызбасы бойынша мұғалім-логопедпен бірлесіп немесе оның азғана көмегі арқылы шаршы, шеңберде, жолақта дайын элементтерден қарапайым өрнектер жасау

6.4.2.3 қағаз жолағында нүктелер мен соққылардың үлгілерін жасай отырып, бояулармен өрнектер жасау

7.4.2.3 трафареттер, контурлы сызықтар (нүктелер) бойынша "жазу" А, О, У, И, Э, Ы, П, Б, М, Т, Д (әріптердің өлшемі — 1-3 см)

5.4.2.4 әртүрлі әдістерді қолдана отырып, қағаз парағының бетін бояған кезде қарындашты дұрыс ұстай отырып, жұмыс қолыңызды дұрыс жылжыту

6.4.2.4 бірдей пішінді, бірақ мөлшері әртүрлі бөліктерден тұратын заттарды салу, үлгіні қайталамас бұрын талдай отырып, жолақта, шаршыда, шеңберде, сопақшада (үлгі бойынша) үлгі жасау

7.4.2.4 мектеп керек-жарақтарын білдіретін сөздерді пиктографиялық түрде "жазу", заттарды пиктограммалармен байланыстыру, сұрақ бойынша оған сәйкес пән мен пиктограмманы таңдау; "сұрақ-нұсқауға" жауапты тауып оқу: "Бормен қай жерге жазуға болады?", "Қағазға немен жауға болады?", "Қарындашты қағаздан қалай өшіруге болады?"

5.4.2.5 үлкен қағаз парақтарына қылқаламмен, қарындаш,қаламмен түзу және қисық сызықтар салу

6.4.2.5 А, О, У, И, Э, Ы, М, Н әріптерін трафарет бойынша жазу (әріптердің өлшемі — 3 см) —балалардың жеке мүмкіндіктеріне қарай


5.4.2.6 қағазда, құмда (жармада) нүктелерді, сызбаларды, шеңберлерді, кресттерді, толқынды сызықтарды қайталау және кезектестіру жаттығуларын орындау

6.4.2.6 музыкалық аспаптардың ырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес, арнайы торкөз және жол дәптеріне көлденең, тік, сынған сызықтарды бастапқы, екі және бірнеше тірек нүктелерін салу


5.4.2.7 саусақтармен, қарындаштармен, қаламдармен контурлық кескін бойынша арнайы таңдалған музыкамен – жылдамдықпен, нүктелермен және өз бетіңізше "жазу"

6.4.2.7 сызықтарды жазу: —>


5.4.2.8 парақты тігінен және көлденеңінен сызғышпен және торкөздер бойынша сызу линейке в виде клеточек (мұғалім-логопедтің көмегімен)

6.4.2.8 қосымша элементтермен ерекшеленетін ұқсас графемаларды ажырату: и-ш, о-а, о-ө, к-қ, ү-ұ элементтердің кеңістіктік орналасуы: б-д-в сызбасы қиын з, к


5.4.2.9 өз алақанын саусақпен сызу және алынған суреттерден композиция жасаңыз



      39. Бағдарлама зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-7 сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақмерзімді жоспарының негізінде жүзеге асырылады.

      40. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады. "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы негізінде мұғалім-логопед оқушылардың жеке қажеттіліктерін ескеріп, жеке бағдарламалар құрастырады

Параграф 3. Зияты орташа түрде зақымдалған білім алушыларға арналған 5-7-сыныптары үшін "Сөйлеу тілінің даму кемшіліктерін түзету" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақмерзімді жоспар (оқыту орыс тілінде)

      1) 5 сынып:

      1-кесте

Бөлімдер

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1."Тілдің психологиялық базасы"

1.1. Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.1 қоршаған орта дыбыстарын тындау, естуінің шоғырлануын көрсету ;
5.1.1.2 жақын жерде қозғалып келе жатқан затты көзімен бақылау (көлденеңінен, тігінен, шеңбер бойынша, алдыға/артқа) бір минут

1.2. жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.1 адамға қажетті киім мен аяқ киімді сыртқы түріне, көңіл-күйіне қарай-дәлелмен таңдау ;
5.1.2.2;тиісті мимикалық және пантомимикалық позаларды қабылдап, зейінді көрсету және қоршаған оқиғаларға жауап беру

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.1 еліктеуге арналған тыныс алу- дауыстық және артикуляциялық жаттығулар. Дұрыс физиологиялық (диафрагмалық-қабырға) тыныс алуды, қысқа және үнсіз тыныс алуды (иықты көтермей), тыныш және бірқалыпты (ұртты толтырмай) дем шығаруды бекіту;
5.2.1.2 дауысты дыбыстарды біртіндеп айта білу, олардың санын көбейту;
5.2.1.3 үлгі бойынша дыбыстау процесінде бір буыннан екіншісіне біркелкі ауысу

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.1 ата-аналардың, мұғалімдердің аты-жөнін, жасын, атын және әкесінің атын, айналасындағылардың, өмірге қажетті заттардың аттарын білу және сұрау бойынша атай білу;
5.2.2. 2 сөйлеуде адамның бет-әлпетін, эмоциясын, көңіл-күйін (жақсы, жаман, қалыпты), эмоциясын (қуаныш), қайғысын (мұңаюын), білдіретін сөздерді белсенді қолдану), күйлер (қайғыру, ауыру, біреуді сағыну);
5.2.2.3 практикалық материалда сөзжасау дағдыларын қолдану

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.1 Өз атынан эмоциямен (педагогтың көмегімен) хабарлама түріндегі екі сөзден құралған сөйлемдерді құру ("Мен...", "Біз..."), екінші жақтан ("Сен...", "Сендер..."), үшінші жақтан ("Ол...", "Олар..."), "графикалық көмекті" символикалық суреттерді, бсқа да көрнекіліктерді қолданып;
5.3.1.2 сөздерді, сын есімдерді септіктерде дұрыс қолданып, жақсы таныс заттарды қолданып, жай жайылма сөйлемдер құру;
5.3.1.3 логопед соңынан тақпақ, санамақтарды қайталау

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.1 денені тік ұстау, әңгімелесушінің көзіне тік қарау, мимика, ым-ишара, патомимика қолданып, сұраққа жауап беру

4."Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

5.4.1.1 "Мен, менің денем"; "Тұрмыстық заттар" тақырыптары аясында символдар мен пиктограммаларды оқу;
5.4.1.2 "пісіру", "дастархан жаю" пиктограммаларын біліп, қолдану;
5.4.1.3 суреттер мен суреттердің мазмұнын “Мәтін бойынша мен не атайтынымды көрсет", "Бірдей суреттерді тап" пиктограммаларын қолдана отырып, оқылған мазмұнға қатысты көрнекі көлемді және жазықтық модельдер арқылы айту

4.2. Графика және жазу

5.4.2.1 кеспелі әліпби әріптерін графикалық көшіру (А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ);
5.4.2.2 мұғалім-логопедтің нұсқауы бойынша өткен А, О, У, Ы, Э, И, әріптерінің үлгілері мен моделдерін (5-10 см) қара, түрлі-түсті қарындаштар, шарикті қаламдар айнала сызып бояу

2 четверть

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.3 адамның түріне, фотосуретіне 30 секунд көзін тоқтату

1.2. жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.3 схемалық сенсорлық жоспар бойынша тақырыпты тыңдау, қарау және тактильді зерттеу

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.4 ысқырық және ызың фонемалардың жеке айтылуын дифференциациялау (с-ш, з-ж, ц-с);
5.2.1.5 қойылған дыбыстарды айту кезінде күш-жігерді, дыбыстарды, буындарды, сөздерді анық және нақты айтуға ұмтылуды көрсету

Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.4 көкөністерді, жемістерді, ағаштарды, саңырауқұлақтарды, бөлме өсімдіктерін және үй жануарларын атау, тану, түсі, пішіні және дәмі бойынша салыстыру;
5.2.2.5 бөлме өсімдіктері мен жануарларға, жиһазға, киімге күтім жасау әрекеттерінің мағынасы бар етістік және номинативті лексиканы түсіну және белсенді қолдану, жуу, сүрту, тазалау, шаю, жуу, жанармай құю, түзету, жасау (тазалау) сөздерінің мағыналарын ажырату, септіктердің жалғауларын түсіну

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.4 қысқа қарапайым ертегілердің, әңгімелердің сюжеттерін иллюстрацияға сүйене отырып қол жетімді деңгейде түсіну және өз сөзімен жеткізу;
5.3.1.5 сөйлеу әрекетіне қызығушылық таныту, жеке сөздерді, сөз тіркестерін айтуға және қайталауға деген ұмтылыс – эмоционалды бірлік аясында, табиғат немесе отбасы туралы әңгімеде өзара әрекеттесуге ұмтылу;
5.3.1.6 "Үй өсімдіктеріне күтім жасау" туралы модель бойынша әңгіме (3-5 сөйлемнен)

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.2 тану, қайта құру өз сезімдері мен көңіл-күйлерін барабар сөзбен сүйемелдеу

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

5.4.1.4 логопед-мұғаліммен бірге шығармалардың кейіпкерлерін атаңыз, оларды иллюстрацияларда көрсетіп қарапайым деңгейде тақпақтар мен ертегілерді, қысқа әңгімелерді тыңдап, талқылау;
5.4.1.5 тыңдау кезінде өлең жолындағы соңғы сөзді келісу, содан кейін барлық қол жетімді байланыс құралдарын қолдана отырып, дербес қайталау;
5.4.1.6 дыбыстардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде, дыбыстарды айту кезінде еріннің орнын бейнелейтін суреттерге сүйене отырып, жартылай жаһандық және жаһандық оқуды (АУ, УА-УА, ООО) қолдана отырып, А, О, У, И, Е, У, буындар мен сөздерді оқу

4.2. Графика және жазу

5.4.2.4 әртүрлі әдістерді қолдана отырып, қағаз парағының бетін бояған кезде қарындашты дұрыс ұстай отырып, жұмыс қолыңызды дұрыс жылжыту;
5.4.2.5 үлкен қағаз парақтарына қылқаламмен, қарындаш,қаламмен түзу және қисық сызықтар салу;5.4.2.6 қағазда, құмда (жармада) нүктелерді, сызбаларды, шеңберлерді, кресттерді, толқынды сызықтарды қайталау және кезектестіру жаттығуларын орындау

3 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.4 таныс затты жеке бөліктері, оларға тән дыбыстары (дыбыс шығаратын ойыншықтар) бойынша, сипап сезіп тану;
5.1.1.5 ырғақты суретті дыбыстың күшін ажырата отырып қайталау (екіден төртке дейінгі сигналдар)

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.4 өткен тақырыптар бойынша зат, сурет және питограмманыы сәйкестендіру;
5.1.2.5 практикалық іс-әрекет процесінде жануарларға қамқорлық пен қауіпсіз мінез-құлықты көрсету

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.6 дыбыстарды жеке күйде дұрыс және айқын айту, дауыстылар [а, у, о], дауыссыздар [м, с, х], оларды сөздің басы мен соңында ажырату;
5.2.1.7 екі-үш буынды сөздерді дауысыз дыбыстар қатар келмейтін жағдайда және жабық буында (шана, телефон, қалашық), дауыссыз дыбыстар қатар келген жағдайда (алма, ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) анық айту, йот дауысты дыбыстары бар сөздер (я, е), дифтонгтың орнын анықтау;
5.2.1.8 екі буынды сөздерді тұйық буынмен және ортасында, үш буынды сөздерді тұйық буынмен (телефон, қалампыр) анық айту

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.6 осы және өткен шақ зат есімдері мен етістіктерінің көптік жалғауын көпше жалғауымен түсіну және қолдану;
5.2.2.7 зат есімнің кішірейткіш жұрнақтарын қолдану (-онок-, -Ұнок-, -чек-, -чик-, -к-, -ок-);
5.2.2.8 "Менің денем және мен", "Менің үйім, менің отбасым" (дымқыл, құрғақ) тақырыптары бойынша сын есімдер мен зат есімдерді, дене мүшелерінің атаулары мен белгілерін және олардың функцияларын, сыртқы түрі мен сипатын, дәретхана заттарын қолдана отырып, "сәйкестік" байланыс түрімен сөз тіркестерін құрастыру

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.7 “Үй жануарлары (қоян, мысық, ит)" сенсорлық жоспары, фото және бейнематериалы бойынша сипаттама-әңгіме құру, "Менің сүйікті тағамым";
5.3.1.8 жалпы талаптар мен ережелерді саналы түрде орындай отырып, тыйым салу белгілерін ұжымдасып, бояуға қатысу (саябаққа экскурсия ізімен);
5.3.1.9 модельдер бойынша сөз тіркестерін тұжырымдау: зат есім плюс зат есім, зат есім плюс етістік, сын есім плюс зат есім плюс етістік: Менің көзім бар, кітапты көремін, мұрным бар , гүлді иіскеймін (тексеру)

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.3 көп сатылы нұсқауды түсіну (менің –сенің)

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

5.4.1.7 суреттердің, әріптер мен сандары бар карточкалардың арасынан А, Ә, О, Ө немесе У әрпі бар карточкаларды таңдау;
5.4.1.8 тиісті заттар мен суреттерге бекітілген карточкалар бойынша сөздерді "оқу" ("визуалды сканерлеу" және кескінге сүйену негізінде);
5.4.1.9 танысқан сөздері бар карточкаларды белгілі бір суреттерге салыңыз немесе оларды тақтаға, терезеге бекіту

4.2. Графика және жазу

5.4.2.6 қағазда, құмда (жармада) нүктелерді, сызбаларды, шеңберлерді, кресттерді, толқынды сызықтарды қайталау және кезектестіру жаттығуларын орындау;
5.4.2.7 саусақтармен, қарындаштармен, қаламдармен контурлық кескін бойынша арнайы таңдалған музыкамен – жылдамдықпен, нүктелермен және өз бетіңізше "жазу"

4 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

5.1.1.6 қозғалыссыз көзден жоғары, төмен, көз бойындағы, қарама-қарсы тұрған затты көзімен бақылау 1 минут бойы;

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

5.1.2.6 қызығушылық пен қызығушылықты көрсете отырып, қоршаған оқиғаларға, диалогтарға көрнекі назар мен реакцияны шоғырландыру

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

5.2.1.9 бір, екі, үш буынды сөздердің ырғақты үлгісін үлгі бойынша көбейту;
5.2.1.10 артикуляция мүшелерінің орналасуын атау және білу

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

5.2.2.9 сөйлеу кезінде етістіктерді қолданыңыз: жуыну, шомылу, киіну, шешіну, тарау;
5.2.2.10 әр түрлі интонациясы мен қарқыны бар сөздерді анық айту (еліктеуге негізделген);
5.2.2.11 үш буынды сөздерді қиылысқан және жабық буынмен (ескерткіш, бастық, сатушы, Ақмарал) анық айту

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

5.3.1.10 бояғышты таңдау, киім элементтерін бейнелеу және атау: жаға, қалта, жең, сын есімдермен үйренген келісімдерді қолдана отырып, киім заттарын салыстыру арқылы портреттерді, досыңызды, тәрбиеші немесе ата-анаңды түсіндіруге қатыс: көгілдір куртка, ал шалбар қара;
5.3.1.11 қызығушылықтары туралы әңгімелерге қатысу;
5.3.1.12 табыс септігінде (кімге?неге?) сөйлемді аяқтау ;сұрақтың сөздеріне сүйене отырып тұжырымдау

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

5.3.2.4 модельдер бойынша сөз тіркестерін тұжырымдай отырып, тақырыпты беруді сұрау: бұйрық райындағы етістік (Суғар!), зат есім плюс табыс септігінде етістік, хормен және қимылмен үйлестіру

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

5.4.1.10 пиктограммалармен жазылған сөздерді оқыңыз: үй, мұрын, терезе, тақта, орындық, жаһандық оқу әдісін қолдана отырып, оларды нақты заттармен байланыстыру;
5.4.1.11 А, О, У, И, Э, әріптерін екпінге қарай басып қою;
5.4.1.12 суреттегі затты, ойыншықты - аналогты (түрлі-түсті сурет-иллюстрация, контурлық сурет, оқушыға мұғалім салған сурет, төрт бөліктен тұратын сурет – кітаптағы мұғаліммен бірге тыңдалған немесе "оқылған" мәтінге) табу

4.2. Графика және жазу

5.4.2.8 парақты тігінен және көлденеңінен сызғышпен және торкөздер бойынша сызу линейке в виде клеточек (мұғалім-логопедтің көмегімен;
5.4.2.9 өз алақанын саусақпен сызу және алынған суреттерден композиция жасаңыз

      2) 6 -сынып:

      Кесте- 2

Бөлім

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

6.1.1.1 берілген темппен ырғақта қол саусақтарын айналдырып қиымлдар жасау

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

6.1.2.1 бөлік пен бүтінді тақырыптық суреттерде, сюжеттік картиналарда, Равен матрицаларында, қарапайым басқатырғыштар композицияларында байланыстыру

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

6.2.1.1 жалпы артикуляциялық гимнастика жаттығуларын орындау процесінде берілген позаны ұстаңыз (еліктеу және ауызша нұсқау бойынша)

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

6.2.2.1 үйіңнің мекен-жайын, мектептің (балалар үйінің) мекен-жайын, елдің, астананың атауларын білу және сұрау бойынша атай білу
6.2.2.2 сөйлеуде "әдептілік" тақырыбында етістік, номинативті және атрибутивті сөздікті қолдану: қалай дұрыс жүру керек (тура), отыру (түзу), тұру (тез, бірақ асықпау), қолды ұстау, қарау, жөтелу, түшкіру, күлу, тұру, кезекте тұру, жол беру, есікті ашу, мейірімді болу

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

6.3.1.1 басшылық көмекпен практикалық әрекеттер туралы әңгіме құрастыру;
6.3.1.2 сурет-графикалық жоспар құру (қажетті суреттерді немесе диаграммаларды таңдап, ретке келтіріп)

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

6.3.2.1 екі - төрт сатылы нұсқауларды орындау кезінде мимика, қимыл арқылы есту зейінін және бағытталған сөйлеуге назар аудару

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

6.4.1.1 сөйлемнің басында бас әріп жазу ережесін және сөйлемнің соңындағы нүктені сақтау;
6.4.1.2 тыңдалған мәтінге суреттерді таңдау;
азық-түлік, жануарлар, балық, табиғат, адамдардың кәсіптері, іс-әрекеттері (Сатушы, кассир, сауыншы, балықшы, цирк қызметкері);
6.4.1.3 тақпақ немесе қысқа әңгіменің тыңдалған мәтініне сәйкес қимылдарды орындау

4.2. Графика және жазу

6.4.2.1 кеспелі әліпби әріптерін графикалық көшіру (А, Ә, О, Ө, У, Ү, Ұ);
6.4.2.2 танысқан П,Б,С,Т,Л,Д,М әріптерін ағаштан, пластмассадан, картоннан жасалған модельдерді, трафареттер мен шаблондарды (5-10 см) айнала сызу

2 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

6.1.1.2 қорапқа ұсақ заттарды бір мезгілде үлгі бойынша, әртүрлі тәсілмен, екі қолмен салу

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

6.1.2.1 бөлік пен бүтінді тақырыптық суреттерде, сюжеттік картиналарда, Равен матрицаларында, қарапайым басқатырғыштар композицияларында байланыстыру

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

6.2.1.2 дыбыстарды айту кезінде еріннің орналасуын бейнелейтін суреттерге сүйене отырып, олардың дыбыссыз артикуляциясын қабылдау негізінде объективті суреттер-символдарға сүйене отырып, дыбыстарды айту

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

6.2.2.3 "Әдептілік" тақырыбы бойынша сын есімге жұпты саналы түрде таңдау: әдепсіз-жағымсыз, сыпайы-жағымды

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

6.3.1.3 моделге сәйкес сөз тіркесін жасау: сын есім плюс зат есім плюс зат есім (есім сөз)плюс етістік (Әдепті бала дәрігерге алғыс айтады) мұғалім-логопедтің басшылығымен;
6.3.1.4 есіктердің ашылуымен бірге жүретін жол беру, ауыр салмақ көтеруге көмектесу, өз орныңызды алу туралы ұсыныс жасау

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

6.3.2.2 өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен диалогты бастау, дау ережелерін сақтай отырып, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру (сөйлеуді білмейтін балалар ауызша емес қарым-қатынас құралдары арқылы диалогқа қатысады: пиктограмма, қимыл, мимика)

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

6.4.1.4 мұғалім- логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерде (тамақ, күн тәртібі, демалыс және т. б. туралы), мұғалім- логопедтің көмегімен стендтен ақпаратты "оқу" арқылы бағдарлау
6.4.1.5 М, Н әріптерін атау (5-және 3см контуры бойынша кесілген)

4.2. Графика және жазу

6.4.2.3 қағаз жолағында нүктелер мен соққылардың үлгілерін жасай отырып, бояулармен өрнектер жасау

3 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

6.1.1.3 дене мүшелері, басымен, артикуляция мүшелері, саусақтарымен үлгі және сөздік нұсқау бойынша ерікті қимылдар орындау: жеке, кезектескен, бірінен соң бірі, қимылдар сериясы

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

6.1.2.3 құбылыстар мен оқиғалардың себептері мен салдарын, логикасын анықтау: басында не болды, содан кейін не болды-4-5 сюжеттік суреттер сериясы бойынша

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

6.2.1.3 ақаулы фонемалары жоқ ашық буындардың құрылымының үш буынды сөздерін анық және тұтас айту (Асық ал, ата!";
6.2.1.4 ерте және орта онтогенездің дауыссыз дыбыстарымен дауысты дыбыстардың тіркесімін айту [м,б,п, т, д, н, к, г, х, в, ф]

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

6.2.2.4 сөйлеу этикетінің сөздерін саналы және белсенді қолданыңыз: рахмет, кешіріңіз, өтінемін;
6.2.2.5 "Киім және сән" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: мерекелік киім, зергерлік бұйымдар, моншақтар, шаш үлгісі, қол, шаш күтімі, тарақ, өзін-өзі күту, суық, жылы, ыңғайлы
6.2.2.6 "Денсаулық" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: спорт, дене шынықтыру, жаттығу)

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

6.3.1.5 адамның мінезін анықтау сюжеттік сурет бойынша, модель бойынша сөйлемдер құрастыру кезіндегі оның әрекеттері: зат есім (есімдік) плюс етістік-есімдік плюс сын есім (Ол төбелеседі-ол зұлым), ойын-әңгімеге қатысу;
6.3.1.6 киім үлгілері, шаш үлгілері бейнеленген журналдарды қарауды және талқылауды бастау, киім үлгілері мен шаш үлгілерін талқылау бойынша диалогқа қатысу, "Қуыршақты киіндір" ойынын ойнау;
6.3.1.7 суреттерде бейнеленген өмірлік жағдайларды талдау элементтерімен "Кімдікі дұрыс, кімдікі дұрыс емес?", дауды жүргізу ережелерін сақтай отырып, әңгімелесушілердің мәлімдемелерін өз бақылауларымен толықтыру

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

6.3.2.3 "Дүкенде" сюжеттік картинасы бойынша сұрақтарға жауап беру: "Бұл кім?", "Сатушы не істейді?", "Дүкеннің осы бөлімінде қандай өнімдер сатылады?, "Сен шайға печенье немесе бауырсақ аласың ба?"- ситуациялық ойында пысықталған сөз тіркестері мен интонацияларды кейіннен жандандыра отыру;
6.3.2.4 "Дәрігердің қабылдауын күту" сюжетті-рөлді ойынын бастау, жүргізу және логикалық түрде аяқтау

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

6.4.1.6 "көру сканерлеуі" негізінде тиісті пәндер мен суреттерге тіркелген карточкалар бойынша М, Н әріптері бар сөздерді "оқу" ("жаһандық оқу");
6.4.1.7 тиісті суреттерге сөздермен карточкаларды орналастыру немесе оларды нақты заттарға бекіту: тақтаға, терезеге және т. б., пиктограммалардың астындағы сөздерді оқып, сөздердегі бірдей әріптерге А, О, У, И, Э, Ы, М, Н әріптерін қою:
6.4.1.8 балалар мен ата-аналар туралы журналдарды, сән журналдарын қызығушылықпен "оқыңыз": иллюстрацияларды, мақала атауларын қарау, "зерттеу"

4.2. Графика және жазу

6.4.2.4 бірдей пішінді, бірақ мөлшері әртүрлі бөліктерден тұратын заттарды салу, үлгіні қайталамас бұрын талдай отырып, жолақта, шаршыда, шеңберде, сопақшада (үлгі бойынша) үлгі жасау;
6.4.2.5 А, О, У, И, Э, Ы, М, Н әріптерін трафарет бойынша жазу (әріптердің өлшемі — 3 см) —балалардың жеке мүмкіндіктеріне қарай
6.4.2.6 музыкалық аспаптардың ырғақты соққыларына немесе мұғалімнің шапалақтарына сәйкес, арнайы торкөз және жол дәптеріне көлденең, тік, сынған сызықтарды бастапқы, екі және бірнеше тірек нүктелерін салу

4 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

6.1.1.4 дыбыс көзін табу және орнын белгілеп, көрсету

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

6.1.2.4 айнаға өзіне қарап, сыртқы келбетіне сын көзбен қарау, бағалау, жөндеуге тырысу (шашын, киімін, т.б.)

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

6.2.1.5 жеке айтылу қиындықтарын жеңе отырып, басында немесе соңында (нан, тас) бір буынды сөздерді анық айту

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

6.2.2.6 "Денсаулық" тақырыбы аясында әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну, саналы және белсенді қолдану: спорт, дене шынықтыру, жаттығу)

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

6.3.1.8 бірінші, екінші және үшінші жақтан ұйымдастырушылық және бағыттаушы көмекті пайдалана отырып: графикалық кеңестер, символдық бейнелер және басқа да көрнекі тіректер арқылы қысқаша сипаттама әңгімелер құрастыру ("Мен нан сатып аламын", "Біз мерекеге торт сатып аламыз", "Ол...", "Олар...);
6.3.1.9 жеке тәжірибеден сұрақ-жауап сөйлеу формасы негізінде қысқа әңгімелер құрастыру

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

6.3.2.5 өз суреттерімен пайымдауларды нығайта отырып, өз бойындағы және басқа да білім алушылардың артықшылықтары мен кемшіліктерін ұжымдық талқылауға қатысу

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

6.4.1.9 артикуляцияны визуалды бақылаусыз есту қабылдауына негізделген Б, П әріптерін көрсету, суреттер мен сандар арасында Б, П әріптері бар карталарды іріктеу
6.4.1.10 таныс әріптерден сөздердің құрамын білу: ана, әке, апа, үй осы сөздермен карталарды ажырату, мұғалім- логопедтің тапсырмасы бойынша қажетті сөзді таңдау, жаңа және таныс сөздерді заттармен, суреттермен, пиктограммалармен байланыстыру;
6.4.1.11 дауысты дыбыстардың белгілерін графикалық белгілермен білу және ажырату: әр дыбысты белгішемен, содан кейін сәйкес басылған әріппен дәйекті түрде байланыстыру-дыбыстар әр түрлі дауыстық күшпен, интонациямен айтылады, оқытылған сөздердегі әріптерді тану

4.2. Графика және жазу

6.4.2.7 сызықтарды жазу:
6.4.2.8 қосымша элементтермен ерекшеленетін ұқсас графемаларды ажырату: и-ш, о-а, о-ө, к-қ, ү-ұ элементтердің кеңістіктік орналасуы: б-д-в сызбасы қиын з, к

      3) 7-сынып:

      кесте 3

Бөлім

Бөлімше

Оқу мақсаттары

1 -тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

7.1.1.1 әртүрлі массажерларды (арнайы және алмастырушы) қолданып, өз бетінше 2-3 тәсілден массаж жасау

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

7.1.2.1 топтастыру моделі спецификациясы бойынша түрліне қарай жалпылау

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

7.2.1.1 қарама-қарсы дауысты дыбыстарды ([и-у], [и-о], [а-у], [е-у]) және артикуляцияға жақын дауыссыз дыбыстарды ашық буындарда (жұмсақ таңдайдың қатысуымен: [м-б], [н-д]; жасалу орны бойынша: [п-т], [тнк], [м-н]

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

7.2.2.1 жақын сөздер мен сөз тіркестерінің мағыналарының реңктерін ажырату: "күлімсіреу" және "күлкі", "сәлем" және "Қайырлы күн", қоштасу және сәлемдесу кезінде мимиканы қайталау ("Қайырлы күн, сәлем ,сәлем (көңілді және көңілді);
7.2.2.2 "Туған күн" тақырыбы бойынша әртүрлі грамматикалық категориялардың сөздерін түсіну және белсенді қолдану: үстел, сыйлық, алғыс сөздерін қою

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

7.3.1.1 бейтаныс ересек адамға айтатын сөз тіркестерін білу, суреттерден сыпайы бас тарту туралы сөздерді білу және айту;
7.3.1.2 өткен тақырыптар бойынша фразалық модельдерді қолдана отырып, үй - жайлардың, жиһаздардың, безендірудің сыртқы түрі мен мақсатын сипаттай отырып, "Пәтерге саяхат (фотосуреттер немесе бейнелер бойынша)" үйлесімді әңгіме құрастыру;
7.3.1.3 сөз тіркесін бір-екі сөзбен, көрсетумен, қимылмен толықтыру, түрлендіру, предикаттың бетін, уақыты мен санын, субъектінің немесе толықтырудың бетін, санын және жынысын өзгерту, белгілер мен сөздер-заттарды ауыстыру, грамматикалық және тақырыптық контекстті өзгертпеей (шкафта Жасыл кастрөл бар. Көк кастрөл үстелде тұр. Шәйнектің артында сары кастрөл тұр)

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

7.3.2.1 рөлдік ойындарда бейтаныс ересек адамға айтатын сөз тіркестерін түсіну, білу және белсенді қолдану, көлікке отыруға шақырудан сыпайы бас тарту, оның "мейірімді" бетіне қарама

4. "Оқу және жазу"

4.1.Балама оқу

7.4.1.1 қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату (е, Ұ, и, ю, я, ь);
7.4.1.3 жалпы қауіпсіздік белгілері мен ақпараттарды тану-таңбаларды жаһандық "оқу": тоқтау, қауіпті, улану; жеуге жарамсыз; ауысу, дүкен, дәріхана)

4.2.Графика және жазу

7.4.2.1 әріптерді буынға біріктіру (ма, му, біз, мо, ми), содан кейін бөлінген алфавит әріптерінен буындарды құрастыру кезінде кері буынға дәйекті түрде қосыңыз

2 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1 Сенсорлы гнозис және праксис

7.1.1.2 таныс заттарды нақты түрлі түсті, бейнелік, толық емес, бір-біріне салынған суреттерден 10-15 секундта тану

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

7.1.2.2 адекватты интонацияға сәйкес келетін мимикалық реакцияларды тану

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

7.2.1.2 саналы түрде дұрыс айтылатын дыбыстардың артикуляциясы кезінде әртүрлі артикуляциялық органдардың позицияларын көбейту

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

7.2.2.3 логопед мұғаліммен бірлесе отырып -ник- жұрнағын, ал сын есімдерді -n-, -nn- жұрнақтарын қолданып, зат есімнен сөзжасамды практикалық жүргізу;
7.2.2.4 оқу пәндерінің, тұрмыстық заттардың, негізгі тағамдардың атауларын ажырату және қолдану: нан, жарма, ұн өнімдері, сүт және сүт өнімдері, қант, көкөністер, жемістер, балық, тамақтану нормалары мен режимі туралы түсінікке ие болу

3. ""Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

7.3.1.4 модель бойынша сөз тіркестерін құру: зат есім (есімдік) плюсзат есім плюс етістік "Кино" тақырыбындағы зат есім. Театр. Көрме" (Мен театрға әдемі киінемін. Анам пальтосын гардеробқа тапсырады);
7.3.1.5 Мұғалім-логопедтің сұрақтары бойынша фотосуреттердің реттілігін орнатып, кезінде-экскурсияның іздері бойынша арқылы әңгіме құру, суреттерді көшірмелерге жапсыру

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

7.3.2.2 "Бейтаныс адамдармен мінез-құлық ережелерін" жатқа білу, рәміздерге, суреттерге сүйене отырып (хормен) көбейту

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

7.4.1.4 мұғалім- логопед жасаған тақырыптық пиктографиялық стендтерде (тамақ, жыл мезгілдері және табиғат құбылыстары туралы, мұғалім- логопедтің көмегімен стендтен ақпаратты "оқу") бағдарлау; мәтінді тындап, оқығанда сәйксе писктограммаларды тандау "жинау", "жұлу", "суғару" сөздерді тану

4.2. Графика және жазу

7.4.2.2 таныс сөздерден буындарды таңдау (ана, шана), басылған\жазылған сөздегі тиісті ұяға буын бар карталарды салу

3 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1. Сенсорлы гнозис және праксис

7.1.1.3 қимылдарды етістіктермен, кеңістіктік координаталарды білдіретін сөздермен "Көңілді адамдар" типі бойынша үйлестіру

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

7.1.2.3 бір ұсыныстан екі-үш жалпы қозғалыс тізбегін, заттарды екі қолмен ұстап тұрған екі элементтің тіркесімін қайталау

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

7.2.1.3 саналы түрде қажетті артикуляциялық позаны табу және ұстап тұру процесінде дыбыстардың нормативтік артикуляциялық тәсілдерін жаңғырту (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері);
7.2.1.4 3-4 элементтен (артикуляциялық гимнастиканың арнайы кешендері) жүйелі түрде жасалған қозғалыстарды орындау

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

7.2.2.5 мұғалім- логопедтің көмегімен көрнекі тіректер арқылы етістіктерде көбейте білу және көкөністер мен жемістерді өңдеудегі жүйелілік: сұрыптау, жуу; сақтау (тамақ), етістіктердің префиксальды сөзжасамын қадағалау (жуу, сақтау, сұрыптау, тастау);
7.2.2. "Театр" тақырыбы бойынша әр түрлі грамматикалық категориялардың сөздерін ажырату және қолдану: талғампаз, әдемі, пальто, гардероб, бағдарлама сатып ал, фойеде;
7.2.2.7 кеңістіктік жағдайларды септік жалғауларын түсіну

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

7.3.1.6 ұсынылған бірнеше жолдан стильге сәйкес келетін репликаны таңдау арқылы әңгімелер құру;
7.3.1.7 тапсырмаларды орындау кезінде, үстел үсті ойындарымен сабақ барысында әңгімені бастау және өрістету;
7.3.1.8 жақсы таныс ертегілер мен әңгімелерді пиктографиялық кодтардың, сөйлеу құралдарының көмегімен-мұғалімнің басшылығымен айтып беру;

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

7.3.2.3 өз атың атауың керек болған кезде, ал жоқ кезде, сыпайы бас тартудың үйренген тұжырымдамаларын қолдана отырып, рөлдік ойындарда суреттерді талдау кезінде ережелерді білетіндігінді көрсету;
7.3.2.4 құттықтауларды, тілектерді құттықтау хатына (қағаз және виртуалды\цифрлық) жазу, кіші және үлкен сыйлықтарды тапсыру және қабылдау жағдайына үйренген сөз тіркестерін, мимикалық позалар мен қимылдарды пайдалану

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

7.4.1.5 әдеби шығармаларды оқу, иллюстрациялар мен картиналарды мақсатты түрде қарау, талқылауға қатысу;
7.4.1.6 бейтаныс ертегілерді, өлеңдерді, қысқа әңгімелерді тыңдау, кейіпкерлерді шығармаларға арналған иллюстрацияларда алдын-ала көрсету;
7.4.1.7 өз бетінше өлең жолындағы соңғы 1-2 сөзді-семантикалық болжам бойынша немесе тыңдау барысында рифмо-ырғақтық ассоциация бойынша, содан кейін барлық қол жетімді құралдарды қолдана отырып, өлеңдерді өз бірлесіп аяқтап айту

4.2. Графика және жазу

7.4.2.3 трафареттер, контурлы сызықтар (нүктелер) бойынша "жазу" А, О, У, И, Э, Ы, П, Б, М, Т, Д (әріптердің өлшемі — 1-3 см)

4 тоқсан

1. "Тілдің психологиялық базасы"

1.1. Сенсорлы гнозис және праксис

7.1.1.4 сөзге қатысы жоқ дыбыстардың күшін (қатты-ақырын) және алыстығын
(алыс-жақын) табиғат дыбыстарын ажырату

1.2. Жоғарғы психикалық функциялар қызмет элементтері

7.1.2.4 адамдардың сезімдері мен қажеттіліктері туралы тыңдалған мәтіннің жалпы нақты мазмұнын тиісті мимикалық позамен, мазмұнның тақырыппен, суретпен, пиктограммамен және сөзбен байланысын түсіну

2. "Сөздерді түсіну және айту"

2.1. Сөздің дыбыстық-буындық құрамы

7.2.1.5 дауысты дыбыстарды, жұптасқан дауысты және дауыссыз, қатты және жұмсақ дауыссыздарды ажырату, артикуляциялық ұқсас дыбыстарды [Р және Л], [М және Б] ажырату, мұрын және ауыз дауыссыз дыбыстары, ауа ағынының бағытын кинестетикалық бақылауды жүзеге асыру

2.2. Сөздің семантикалық құрылымы

7.2.2.8 ситуациялық телефон диалогында предикативті сөздік пен ілеспе үстеулер мен зат есімдерді ажырату және қолдану: айту, телефонды көтеру, теру, ұялы телефон, тыңдау, үшін таныстыру ("Ақмарал тыңдайды", "Әңгімені аяқтайды"), тікелей телефонға сөйлеу, анық, сыбырламау, айқайламау, мұқият тыңдау;
7.2.2.9 абстрактілі және жалпылау ұғымдарын білдіретін сөздердің мағыналарын түсіну және ажырату (жақсылық, жамандық, сұлулық)
7.2.2.10 сандық атауларды түсіну, ажырату және белсенді қолдану (қалыптасқан сандық көріністер шегінде)

3. "Фразалық сөйлеу тілі және қарым-қатынас"

3.1. Сөйлем және мәтін

7.3.1.9 мұғалім-логопед бірге пішіні, түсі, мөлшері, дәмі көрсетілген сипаттамалық әңгімелер құру- жемістер, жидектер, көкөністер туралы (нақты тақырып бойынша, муляж, сурет бойынша);
7.3.1.10 сөздік және сөзге қатысы жоқ қарым-қатынас құралдарын қолдана отырып, күнделікті мазмұны бар сюжеттік суреттер сериясы бойынша баяндау әңгімелерін (сурет немесе заттың егжей-тегжейін көрсететін мұғалім- логопедтің пиктограммалары, қимылдары бойынша) –мұғалім- логопедпен бірлесіп жасау

3.2. Вербалды және бейвербалды қатынас

7.3.2.5 күнделікті өмір, отбасы мүшелерінің қызметі: сатып алу, тамақ дайындау, тазалау, жуу, жуу, ұсақ жөндеу тақырыбындағы рөлдік ойындарды бастау, ашу, қолдау және қисынды түрде аяқтау

4. "Оқу және жазу"

4.1. Балама оқу

7.4.1.8 алғаш естіген мәтінге негізделген драмалық ойындарды бастау, сюжетті ашу, іс-әрекеттерді ойлап табу;
7.4.1.9 суреттер мен сандар арасында Т, Д әріптері бар карталарды таңдау, Т, Д әріптерін оқу, оларды әр түрлі дауыс күшімен, интонациямен айту;
7.4.1.10 "жаңбыр, қыс, қар, көктем, жаз, ана, әке, үйе т. б." сөздерін жаһандық түрде оқып, пиктограммалармен қол қойып, А, О, У, И, Э, Ы, П, Б, М, Т, Д, Н әріптерін қою;
7.4.1.11 сөздеріндегі сол әріптерге әріптерді дыбыссыз артикуляция арқылы тану және оларды символдық бейнелермен сәйкестендіру

4.2. Графика және жазу

7.4.2.4 мектеп керек-жарақтарын білдіретін сөздерді пиктографиялық түрде "жазу", заттарды пиктограммалармен байланыстыру, сұрақ бойынша оған сәйкес пән мен пиктограмманы таңдау; "сұрақ-нұсқауға" жауапты тауып оқу: "Бормен қай жерге жазуға болады?", "Қағазға немен жауға болады?", "Қарындашты қағаздан қалай өшіруге болады?"

  бұйрығына
32-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
385 - қосымша

Көру қабілеті зақымдалған (көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларға арналған жалпы орта білім беру деңгейінің 11 - 12 сыныптары үшін "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты - қоршаған әлем туралы тұтас көзқарас негізінде қоғамдық мінез-құлық жүйесін қалыптастыру; көру қабілеті зақымдалған тұлғаларды қазіргі өмір жағдайларына әлеуметтік-психологиялық және тұрмыстық бейімдеу болып табылады.

      3. Бағдарламаның міндеттері:

      1) көру қабілеті зақымдалған білім алушыларда өзіне-өзі қызмет көрсетудің, жеке гигиенаның, әлеумет пен тұрмыста бағдарлаудың дағдыларын әдетке айналдыру;

      2) әлеуметтік ортаның ерекшеліктерін адекватты бағалау біліктерін және өзін-өзі бақылау мен өз тәртібін реттеу дағдыларын жетілдіру;

      3) мінез-құлықтың этикалық нормаларын ұғындыру, эстетикалық тәрбиелеу;

      4) әлеуметтік мәдени бағыттағы ұйымдармен, кәсіпорындармен тәжирибеде танысу;

      5) адамгершілік-даралық қасиеттерді тәрбиелеу: еңбексүйгіштік, жанашырлық, үлкендерге құрмет, қазақ халқының салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын ұстану;

      6) өз бетінше жұмыс іздеу мен жұмысқа орналасу қажетті біліктіліктерге ие болу.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      4. Бағдарлама концентрикалық қағида бойынша әзірленген, онда оқу материалы келесі сыныпта мазмұнын одан әрі кеңейту және күрделендіру, оның жеке элементтерін тереңдету және нақтылау арқылы қайталанады.

      5. Көрмейтін, нашар көретін білім алушыларды оқыту құндылықты-бағдарлау, тұлғалық-бағдарланған, іс-әрекеттік, дифференциациялық, коммуникативтік тәсілдемелер негізінде жүзеге асырылады.

      6. Оқытудағы құндылықты-бағдарлау тәсілдемесі оқыту процесінде қазақ халқының ұлттық салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын құрметтеуге; Қазақстан Республикасының Конституциясында, Бала құқықтары туралы, мүгедектердің құқықтары туралы заңдарда жазылған құқықтар мен міндеттерді білуіне бағытталады. Басым құндылықтарды таңдау білім алушыларға білім беруде, қолжетімді кәсіптік қызметте және әлеуметте өз мүмкіндіктерін тиімді іске асыруға мүмкіндік береді, бұл өз елінің лайықты азаматы және патриоты болуға көмектеседі.

      7. Тұлғалық-бағдарланған тәсілдеме әлеуметтегі күнделікті өмірге дайын адамның мінез-құлық үлгісін қалыптастыруға, сабақтарда адамның әлеуметтік маңызды қасиеттерін тәрбиелеуге, эмоциялық-жігерлік саланы, психикалық процестерді дамытуға ықпал етеді.

      8. Іс-әрекеттік тәсілдеме негізінде өзіне-өзі, отбасына қызмет көрсету, қазіргі қоғамда бейімделу, әлеумет пен тұрмыста бағдарлану, өз бетінше жұмыс іздеу және жұмысқа орналасу үшін жеткілікті практикалық біліктер мен дағдыларды дамытуда іске асырылады. Оқытуда жеке заттық-тәжирибелік қызмет, күнделікті өмір жағдайын модельдеу, ситуациялық-рөлдік ойындар, сауда, тұрмыстық және мәдени мекемелерге экскурсиялар мен тренингтер қолданылады.

      9. Диффенцияциялық тәсілдеме білім алушылардың әртүрлі топтары үшін оқу процесінің саралауды білдіреді: көрмейтіндер, қалдық көруі бар, нашар көретіндер. Сараланымдық жұмысты ұйымдастырудың шарты - күрделілігімен, танымдық қызығушылығымен, мұғалім тарапынан көмек сипатымен ерекшеленетін сараланған тапсырмаларды қолдана отырып, ұжымдық, топтық және жеке жұмыс болып табылады.

      10. Коммуникативтік тәсілдеме әдептілік, ақ пейілділік, сыпайылық, жанжалсыздық сезіміне негізделген тұлғааралық әрекеттестікті болжайды; сөздік қатынас процесінде білім алушылар оқу және іскерлік ынтымақтастық орнатады, ұстанымдарды үйлестіру және өзара мүдделерді ескеру негізінде ортақ шешім табады, құрдастарының пікірін құрметтейді.

      11. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдалану Интернет-ресурстарды пайдалана отырып, ақпаратты іздеуді, өңдеуді және алмасуды оқытуға бағытталған, бұл оқу процесін жаңғыртуға және белсендіруге, сондай-ақ білім алушылар мен педагог арасындағы ынтымақтастық пен қарым-қатынасқа ықпал етеді.

      12. ӘТБ бағдарламасының материалдары бірнеше оқу пәндерімен байланысты: география, тарих, химия, биология, информатика, қазақ тілі, технология, бейімделген дене тәрбиесі, кеңістіктік бағдарлау, мимика мен пантомимиканы дамыту.

      13. Көрмейтін және нашар көретін білім алушыларға арналған сыныптарда келесі тифлотехникалық құралдарды пайдалану көзделген:

      1) дауыс сүйемелдеуі бар тұрмыстық техника және тұрмыстық аспаптар;

      2) "JAWS" бағдарламалық жасақтамасы бар ноутбук;

      3) JawsforWindows ақпаратына визуалды емес қолжетімділікті дыбыстаушы бағдарламасы бар компьютер;

      4) сканерлеу және оқуға арналған "Книголюб" бағдарламасы, диктофон;

      5) жеке оптикалық түзету құралдары (еселігі әртүрлі лупалар), электрондық ұлғайтқыш құрылғылар – портативті және стационарлық;

      6) әртүрлі өлшемдегі таяқтар (пластикалық, металл, жиналмалы, телескопиялық, лазерлік, жарық, локаторлық);

      7) лавсан қабықшасының парақтары бар "Школьник" аспабы, "Графика", "Ориентир" аспабтары, жазуға арналған аспап, Брайль приборы мен қағазы, грифельдер, тактильді белгілері бар сызғыш, трафареттер.

      14. Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау бойынша сабақтар Бағдарламада көзделген теориялық және практикалық жұмыстардың барлық түрлерінің толық көлемде орындалуын қамтамасыз ететін арнайы жабдықталған кабинетте өткізіледі. Кабинеттің пәндік ортасын ұйымдастыру кезінде санитарлық-гигиеналық нормалар мен қауіпсіздік техникасы ережелері ескеріледі. Кабинет дауыс сүйемелдеуі бар тұрмыстық техникамен және тұрмыстық аспаптармен жабдықталады.

      15. Білім алушылардың жетістіктерін бағалау сапалық-сипаттамалы сипатқа ие және оқытудың табыстылығын мониторингтеуге негізделеді, бұл оқыту нәтижесін үш деңгей бойынша қадағалауды көздейді:

      1) меңгеріп алуға ұмтылады;

      2 көмекпен меңгереді (ересек, құрдас);

      3) жетекші құзыреттер бойынша дербес өзі меңгереді.

3-тарау. "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" оқу пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" оқу пәнінің мазмұны

      16. Оқу жүктемесінің көлемі құрайды:

      1) 11-сыныпта – аптасына 1 сағатты, оқу жылында 34 сағатты;

      2) 12-сыныпта – аптасына 1 сағатты, оқу жылында 34 сағатты.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      17. Бағдарламаның мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Жеке гигиена";

      2) "Киім және аяқ киім кию мәдениеті";

      3) "Тұрғын үй";

      4) "Қазақстандық отбасы";

      5) "Мінез-құлық мәдениеті";

      6) "Сауда";

      7) "Байланыс құралдары";

      8) "Тұрмыстық мекемелер";

      9) "Көлік";

      10) "Ерекше білім алу қажеттілігі бар азаматтардың құқықтары мен міндеттері" бөлімі;

      11) "Тамақтану және аспаздық" бөлімі;

      12) "Медициналық көмек" бөлімі.

      18. "Жеке гигиена" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) жастардың жеке гигиена ережелері;

      2) көз гигиенасы;

      3) күтім және косметика;

      4) денсаулық.

      19. "Киім және аяқ киім кию мәдениеті" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) сән және стиль;

      2) киім мен аяқ киімге күнделікті күтім жасау.

      20. "Тұрғын үй" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) пәтердегі жиһазды тиімді орналастыру. Интерьер;

      2) үй-жайды таза ұстау.

      21. "Қазақстандық отбасы" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) отбасылық қарым-қатынас;

      2) 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаға күтім жасау;

      3) отбасы бюджеті.

      22. "Мінез-құлық мәдениеті" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) жалпы мәдени құзыреттер.

      23. "Сауда" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) сауда мекемелері.

      24. "Байланыс құралдары" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) ұялы байланыс. Интернет;

      2) интернет-сауда;

      3) ақша аударымдары.

      25. "Тұрмыстық мекемелер" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) тұрмыстық мекемелер және олардың мақсаты.

      26. "Көлік" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) қалааралық көлік.

      27. "Ерекше білім алу қажеттілігі бар азаматтардың құқықтары мен міндеттері" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) нормативтік құжаттар;

      2) әлеуметтік мекемелер;

      3) қаланың оқу орындары;

      4) жұмысқа орналастыру.

      28. "Тамақтану және аспаздық" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) тамақтану өнімдерінің әртүрлілігі және олардың маңызы;

      2) ас үй жабдығы, ыдыс-аяқ және асхана аспаптары;

      3) тамақ дайындау.

      29. "Медициналық көмек" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) инфекциялық аурулар;

      2) алғашқы медициналық көмек көрсету.

      30. 11-сыныпқа арналған "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" пәнінің базалық мазмұны:

      "Жеке гигиена" бөлімі:

      1) жастардың жеке гигиена ережелері;

      2) үйде, мектепте, экскурсия кезінде жеке гигиена ережелері;

      3) дене мен шашқа күтім жасау;

      4) қол күтімі;

      5) көз гигиенасы;

      6) көруді қорғау;

      7) күтім және косметика;

      8) бет терісіне күтім жасаудың қажеттілігі мен маңыздылығы;

      9) косметикалық құралдар; макияж;

      10) адамгершілік және денсаулық;

      11) жыныстық жолмен берілетін аурулар топтары, аурудың белгілері мен симптомдары;

      12) ерте жыныстық байланыстардың алдын алу, ерте жүктіліктің алдын алу;

      13) зиянды әдеттер және олардың адам денсаулығына әсері;

      "Киім және аяқ киім кию мәдениеті" бөлімі:

      1) сән және стиль;

      2) сатып алу кезінде киім мен аяқ киімді таңдау;

      3) киімді жаңарту нұсқалары (ұсақ бөлшектерді ауыстыру);

      4) тауарларды қайтару және айырбастау қағидалары;

      5) киім мен аяқ киімге күнделікті күтім жасау;

      6) нұсқаулық бойынша жуу кезінде тұрмыстық техниканы пайдалану;

      7) электр аспаптарымен, кесетін құралдармен қауіпсіз жұмыс істеу қағидалары;

      8) киімді үтіктеу;

      "Тұрғын үй" бөлімі:

      1) пәтердегі жиһазды тиімді орналастыру;

      2) Интерьер: интерьер детальдары;

      3) үй-жайды таза ұстау;

      4) тұрғын үй-жайды үнемі және маусымдық тазалау;

      5) пәтерлерді тазалауға арналған жуу құралдары;

      "Қазақстандық отбасы" бөлімі:

      1) отбасылық қатынастар;

      2) отбасын құру шарттары, негізгі отбасылық қатынастар;

      3) отбасындағы бос уақытты, демалысты ұйымдастыру нысандары;

      4) шаруашылық жүргізу бойынша міндеттерді бөлу;

      5) 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаға күтім жасау;

      6) емшектегі балаға күтім жасау қағидалары (қуыршақты тамақтандыру, шомылдыру, киіндіру);

      7) балалар төсек-орнын, ыдыс-аяқты, ойыншықтарды, киімді күтіп-ұстауға қойылатын санитариялық-гигиеналық талаптар;

      8) отбасы бюджеті;

      9) табыс көздерінің түрлері: отбасы мүшелерінің жалақысы, зейнетақы, стипендия, мемлекеттік дотациялар (жәрдемақылар;

      10) бюджет пен отбасы құрамын ескере отырып, шығыстарды жоспарлау;

      11) жалақы немесе зейнетақы алуға сенімхат жасау;

      "Мінез-құлық мәдениеті" бөлімі:

      1) жалпы мәдени құзыреттер;

      2) мәдениет мекемелеріндегі мінез-құлық эстетикасы;

      3) сөйлеу этикеті;

      "Сауда" бөлімі:

      1) сауда мекемелері, олардың мақсаты: сауда мекемелері;

      2) сауда секциялары мен бөлімдері;

      3) түрлі тауарлардың түрлері мен құны;

      4) дүкендегі тәртіп ережелері;

      "Байланыс құралдары" бөлімі:

      1) ұялы байланыстың негізгі түрлері. Интернет;

      2) интернет желісіндегі қауіпсіздік;

      3) интернет - дүкен;

      4) интернет-дүкендердің қызметтері;

      5) ақша аударымдары;

      6) картадан картаға онлайн - аударымдар;

      "Тұрмыстық мекемелер" бөлімі:

      1) тұрмыстық мекемелер және олардың мақсаты;

      2) сұлулық салондары және көрсетілетін қызмет түрлері: шаш күтімі, бет және дене күтімі, пилинг, массаж сияқты.

      "Көлік" бөлімі:

      1) қалалық көлік, қалааралық көлік;

      2) қалааралық көлік мекемесінің орналасқан жері: автовокзал, теміржол вокзалы, аэровокзал.

      "Мүгедектігі бар азаматтардың құқықтары мен міндеттері":

      1) нормативтік құжаттар;

      2) "Мүгедектігі бар азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы" Қазақстан Республикасының заңдары (22-бап № 287-VI);

      3) әлеуметтік қызмет көрсету мекемелері;

      4) жеке тұлғаның қолы, оның дәстүрлі және электронды түрлері;

      5) Egov.kz электрондық үкімет қызметтері;

      6) қаланың оқу орындары;

      7) мамандық таңдау;

      8) жоғары және орта арнаулы оқу орындары;

      9) жоғары және орта арнаулы оқу орындарына түсуге арналған құжаттар;

      10) жұмысқа орналастыру жөніндегі мекемелер мен бөлімдер;

      11) жұмысқа орналасу үшін арналған құжаттар;

      "Тамақтану және аспаздық" бөлімі:

      1) тамақтану өнімдерінің әртүрлілігі және олардың маңызы;

      2) ас үй жабдықтары, ыдыс-аяқ және асхана аспаптары;

      3) ас үйдің механикалық құрылғылары мен электр жабдықтары (ет тартқыш, көкөніс кескіш, миксер, шырын сыққыш) және қауіпсіздік техникасы ережелері;

      4) тамақ дайындау;

      5) 1 жастан 3 жасқа дейінгі балалардың тамақтануы;

      6) мерекелік дастарқан мәзірі;

      7) мерекелік дастарқанды жабдықтау;

      "Медициналық көмек" бөлімі:

      1) жұқпалы аурулар;

      2) ауа тамшыларымен тасымалданатын вирустық жұқпалы аурулар;

      3) жұқпалы аурулардың алдын алу;

      4) стандартты емес жағдайларда алғашқы медициналық көмек көрсету.

      31. 12-сыныпқа арналған "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" пәнінің базалық мазмұны:

      "Жеке гигиена" бөлімі:

      1) жастардың жеке гигиена ережелері;

      2) қырыну және депиляция ережелері;

      3) маникюр мен педикюр;

      4) жеке гигиена;

      5) көзге күтім жасау;

      6) күтім жасау: қыздар мен бозбалаларға арналған косметиканың маңызы;

      7) косметикалық құралдар; макияж;

      8) адамгершілік және денсаулық: жыныстық жолмен берілетін инфекциялар;

      9) отбасын жоспарлау, контрацепция әдістері, түсіктің зияны;

      10) салауатты өмір салты;

      "Киім және аяқ киім кию мәдениеті" бөлімі:

      1) сән және стиль;

      2) киім стилі, сән;

      3) қолданылу мақсатына сәйкес сатып алу кезінде киім мен аяқ киімді таңдау;

      4) киімнің көмегімен өзін көрсете білу;

      5) тұтынушының құқықтары;

      6) киім мен аяқ киімге күнделікті күтім жасау;

      7) үй жағдайында үлбір және күдері бұйымдарын тазалау;

      8) үй жағдайында түрлі маталардан жасалған киімдегі ұсақ дақтарды кетіру құралдары мен ережелері;

      9) киім мен аяқ киімді жөндеу;

      "Тұрғын үй" бөлімі:

      1) пәтердегі жиһазды тиімді орналастыру;

      2) Интерьер: өзінің тұрғын үйін көркейту;

      3) көркемдеп безендіру;

      4) үй-жайды таза ұстау;

      5) косметикалық жөндеу;

      6) құрылыс материалдарымен, электр құралдарымен, жуу, тазалау құралдарымен жұмыс істеу кезіндегі санитарлық-гигиеналық талаптар және қауіпсіздік техникасы ережелері;

      "Қазақстандық отбасы" бөлімі:

      1) отбасылық қатынастар;

      2) "неке" және "отбасы";

      3) әр түрлі отбасылық жағдайлар;

      4) отбасылық дәстүрлер;

      5) 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаға күтім жасау;

      6) 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаларға арналған дамыту ойындары;

      7) отбасы бюджеті;

      8) жинақ ақшалар, салымдар түрлері;

      9) кредит, депозит.

      "Мінез-құлық мәдениеті" бөлімі:

      1) жалпы мәдени құзыреттер;

      2) қоғамдық орындардағы қатынасу мен мінез-құлық этикасы.

      "Сауда" бөлімі:

      1) сауда мекемелері, олардың мақсаты: көтерме және бөлшек сауда мекемелері;

      2) көтерме және бөлшек сауда дүкендеріндегі тауарлардың түрлері мен құны;

      3)тұтынушылардың құқықтары және оларды қорғау.

      "Байланыс құралдары" бөлімі:

      1) ұялы байланыс;

      2) Интернет;

      3) байланыс түрлері;

      4) интернет қосымшалары;

      5) интернеттегі ақпараттық қауіпсіздік ережелері;

      6) интернет – дүкен;

      7) тауарлар каталогы;

      8) тапсырысты рәсімдеу;

      9) ақша аударымдары;

      10) ақша аударымдарының түрлері;

      "Тұрмыстық мекемелер" бөлімі:

      1) тұрмыстық мекемелер және олардың мақсаты;

      2) пәтерлерді жөндеу және жинау жөніндегі фирмалар, олардың мақсаты;

      "Көлік" бөлімі:

      1) қалааралық көлік;

      2) қоғамдық көлік қызметтері: қалалық, қала маңындағы, қалааралық көлік;

      3) Индрайвер, Яндекс-такси т б. қолдану;

      "Мүгедектігі бар азаматтардың құқықтары мен міндеттері" бөлімі:

      1) "Мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы" Қазақстан Республикасының заңдары (32-1 - бап. № 287-VI); әлеуметтік мекемелер;

      2) әлеуметтік қызмет көрсету мекемелерінің орналасуы;

      3) қаланың оқу орындары;

      4) жоғары және орта арнаулы оқу орындары;

      5) жоғары және орта арнаулы оқу орындарына түсу үшін арналған құжаттар;

      6) жұмысқа орналастыру;

      7) халықты жұмысқа орналастыру жөніндегі мекемелер;

      8) жұмысқа орналасу үшін құжаттар;

      9) іскерлік қағаздардың тізбесі және оларды жазуға қойылатын талаптар.

      "Тамақтану және аспаздық" бөлімі:

      1) тамақтану өнімдерінің әртүрлілігі және олардың маңызы;

      2) дұрыс тамақтану және пайдалы өнімдер;

      3) ас үй жабдықтары, ыдыс-аяқ және асхана аспаптары;

      4) тұрмыстық электр құралдарын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқаулық: электр және газ плитасы, электр және газ тұмшапеші, микротолқынды пеш, ыдыс-аяқ жуатын машина;

      5) тамақ дайындау;

      6) ұлттық тағамдардың рецептері және оларды дайындау;

      7) көкөністерді, жемістерді, жидектерді консервілеу;

      "Медициналық көмек" бөлімі:

      1) жұқпалы аурулар;

      2) вирустық және жұқпалы аурулар топтары, аурудың белгілері мен симптомдары, жұқпалы аурулардың көздері;

      3) алғашқы медициналық көмек;

      4) "Жедел жәрдем" келгенге дейін жүрек және гипертониялық ұстамалар кезінде алғашқы жәрдем көрсету.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      32. Әр сыныпқа арналған бағдарламада оқыту мақсаттары кодталған. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлім мен бөлімшені, төртінші сан – оқыту мақсатының нөмірленуін білдіреді. Мысалы: 11.2.1.3 кодында "11" – бұл сынып, "2.1" – бөлімше, "3" - оқыту мақсатының нөмірленуі.

      33. Мақсаттар жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:

      1) "Жеке гигиена" бөлімі:

      1-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

1.1 Жастардың жеке гигиена ережелері

11.1.1.1 үйде, мектепте, экскурсия кезінде жеке гигиена ережелерін сақтау;
11.1.1.2 денені және шашты жуу, сабын, теріні және шашты жууға арналған сусабын олардың жағдайын (майлы, құрғақ, қалыпты) ескере отырып таңдау;
11.1.1.3 тактильдік қабылдаудың негізгі құралы ретінде қолға күтім жасау және ұқыпты қарау

12.1.1.1 жастардың жеке гигиена ережелерін сақтау;
12.1.1.2 денеге және шашқа күтім жасау, қырыну, депиляция жасау;
12.1.1.3 тырнақтардың тазалығы мен тазалығын қадағалау, маникюр мен педикюр жасай алау;
12.1.1.4 маникюр, ұстара керек-жарақтарын пайдаланудың санитарлық-гигиеналық ережелерін сақтау

1.2 Көз гигиенасы

11.1.2.1 телебағдарламаларды оқу және қарау, компьютерде жұмыс істеу кезінде көру қабілетін қорғау ережелерін сақтау, жұмыс орнының жарықтандырылуын реттеу;
11.1.2.2 көз дәрігерінің көру қабілетін уақтылы тексеру, контактілі линзаларды, түзету көзілдіріктерін кию

12.1.2.1 көзді жуу және сүрту, көзге арналған қауіпсіз тамшыларын қолдану;
12.1.2.2 көзге арналған жаттығулар жасау, көз дәрігерінің ұсынған көзілдірік тренажерлерін қолдану

1.3 Күтім және косметика

11.1.3.1 терінің жай-күйін ескере отырып, косметика құралдарын (лосьон, кремдер және табиғи құралдар) пайдалана отырып, бет терісіне күтім жасай алу;
11.1.3.2 косметика ассортиментіне назар аудару және олардың мақсатын білу;
11.1.3.3 макияжды дұрыс жағу, косметиканы қалыпты мөлшерде қолдану

12.1.3.1 терінің күйіне, жыл мезгіліне байланысты косметиканы таңдай алу;
12.1.3.2 косметиканы таңдағанда қолда тексеріп алу, хош иістерді мұқият таңдау;
12.1.3.3 қарапайым макияжды жасау және оны косметикалық құралдардың көмегімен сүрту

1.4 Адамгершілік және денсаулық

11.1.4.1 жыныстық жолмен берілетін аурулар тобын, аурудың белгілері мен симптомдарын білу;
11.1.4.2 жыныстық қатынастардың моральдық негізі мен этикалық нормаларын түсіну және ерте жыныстық қатынастарға түсу үшін заңды жауапкершілік алу;
11.1.4.1 зиянды әдеттердің (темекі шегу, алкоголь қабылдау, есірткі) адам денсаулығына кері әсерін біліп бағалау

12.1.4.1 басқа адамның саналы түрде жұқтыруы (жыныстық жолмен берілетін инфекциялар) қылмыстық құқық бұзушылық екенін түсіну;
12.1.4.2 балаларды жоспарлау туралы, контрацепция әдістері туралы, түсік түсірудің зиянды салдары туралы білу;
12.1.4.3 салауатты белсенді өмір салтын ; жаман әдеттерге қарсы тұру

      2) 2-бөлім "Киім және аяқ киім кию мәдениеті":

      2-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

2.1 Сән және стиль

11.2.1.1 өзінің өлшеміне, алдағы іс-шараның жеке ерекшеліктері мен сипатына сәйкес киім мен аяқ киімді таңдау;
11.2.1.2 ресми ресурстарда онлайн режиміндегі күн тәртібін қадағалау;
11.2.1.3 киімді ұсақ бөлшектермен жаңарту, аксессуарларды дұрыс қолдану;
11.2.1.4 тауарларды қайтару және айырбастау ережелерін білу

12.2.1.1 киімнің сәні мен стилін түсіну;
12.2.1.2 алдағы іс-шараның жеке ерекшеліктері мен сипатына сәйкес өлшемдерді білу, киім, аяқ киім киіп көру және сатып алу;
12.2.1.3 киім, аксессуарлар көмегімен өзін әдемілеу;
12.2.1.4 мақсаты мен өз мүмкіндіктерін ескере отырып, тауарларды ұтымды таңдау; тұтынушының құқықтарын пайдалану

2.2 Күнделікті киім мен аяқ киімге күтім жасау

11.2.2.1 киім мен аяқ киімді сақтауға дайындау, кремді таңдау және аяқ киімді тазалау;
11.2.2.2 кірді қолмен және кір жуғыш машинаның көмегімен жуу;
11.2.2.3 түймелерді, киімді жыртылған тігісі бойынша, шалбарды тіге алу; сақтаулы анализаторларды пайдалана отырып, тесетін және кесетін құралдармен қауіпсіз жұмыс істеу ережелерін сақтау;
11.2.2.4 матаның қасиеттеріне байланысты киімді дұрыс үтіктеу, электр құрылғыларымен қауіпсіз жұмыс істеу ережелерін сақтау

12.2.2.1 киімдерді күту тәсілдерін, замш және теріден жасалған аяқ киімдерді тазалау ережелерін білу;
12.2.2.2 дақтарды әртүрлі тәсілдермен және құралдармен кетіру, санитарлық-гигиеналық талаптарды және дақтарды кетіретін құралдармен жұмыс кезінде қауіпсіздік техникасы бойынша ережелерін сақтау;
12.2.2.3 киімді қолмен сапалы жөндеу, электр аспаптарымен, кескіш құралдарымен қауіпсіз жұмыс істеу ережелерін сақтау;
12.2.2.4 киім мен аяқ киімді жөндеуге тапсыру

      3) 3-бөлме "Тұрғын үй":

      3-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

3.1 Пәтердегі жиһазды тиімді орналастыру. Интерьер

11.3.1.1 пәтердегі жиһаздың мөлшерін, аумағының ерекшеліктерін, бөлмелердің қызметын, жиһаздың орналасуын (макетте) ескере отырып орналастыру;
11.3.1.2 интерьер детальдарын таңдау

12.3.1.1 өз үйің көркемдей алу, интерьер детальдарын таңдай алу;
12.3.1.2 өз тұрғын үйін көркемдеп безендіру бойынша білімдерін қолдану

3.2 Үй-жайды таза ұстау

11.3.2.1 пәтердегі, мектептегі апта сайынғы, жалпы және маусымдық тазалауды толық көлемде жүргізу;
11.3.2.2 үй-жайды жинау кезінде тұрмыстық электр құралдарын және жуу, тазалау құралдарын пайдалану, қауіпсіздік ережелерін сақтау

12.3.2.1 қарапайым жөндеу жұмыстарын жүргізе алу;
12.3.2.2 құрылыс материалымен, электр аспаптарымен, жуу және тазалау құралдарымен жұмыс істеу кезінде санитарлық-гигиеналық талаптарды және қауіпсіздік техникасы қағидаларын сақтау

      4) 4-бөлім "Қазақстандық отбасы":

      4-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

4.1 Отбасылық қатынастар

11.4.1.1 отбасында жағымды қарым-қатынас құрудың аспектілерін білу: бірлескен демалыс пен демалысты ұйымдастыру, міндеттерді біркелкі бөлу;
11.4.1.2 отбасының мұқтаж мүшесіне назар аудару, қолдау көрсету, қолдан келгенше көмек көрсету

12.4.1.1 "Неке" және "отбасы" ұғымдарын түсіндіру; отбасылық дәстүрлерді нығайту;
12.4.1.2 әр түрлі отбасылық жағдайларды талдау және бағалау

4.2 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаға күтім жасау

11.4.2.1 емшектегі балаға күтім жасау ережелерін білу: қуыршақты тамақтандандыру, шомылдыру, киіндіру;
11.4.2.2 балалар төсек-орының, киімдерін, ыдыстарын, ойыншықтарын таза ұстау туралы, санитарлық-гигиеналық талаптарды сақтау туралы білу

12.4.2.1 балалардың әртүрлі қасиеттері мен танымдық дағдыларын дамыту үшін білім беру дамыту ойындарын білу

4.3 Отбасы бюджеті

11.4.3.1 отбасылық бюджет кірістерінің негізгі баптарын атау;
11.4.3.2 бюджет пен отбасы құрамын ескере отырып, ағымдағы қажеттіліктерге, мәдени іс-шараларға және күтпеген сатып алуларға арналған шығыстарды ұтымды жүргізу;
11.4.3.3 жалақы немесе зейнетақы алуға сенімхат жасау, мемлекеттік субсидиялар (жәрдемақы, субсидия және т. б.) туралы білу

12.4.3.1 тұтынушыға қолжетімді кредиттер мен депозиттердің түрлері туралы түсінікке ие болу;
12.4.3.2 банкте шот ашу үшін тиімді шарттарды таңдау;
12.4.3.3 қаржы операцияларында қызмет көрсету бойынша банк қызметкерлеріне жүгіну

      5) 5-бөлім "Мінез-құлық мәдениеті":

      5-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

5.1 Жалпы мәдени құзыреттер

11.5.1.1 театрда, кинотеатрларда, музей залдарында, оқу залында әдеп нормаларын сақтау;
11.5.1.2 ақсақалдармен және құрдастарымен сөйлесу кезінде әдепті болу және сыпайы әрекет ету

12.5.1.1 қоғамдық орындарда этикет ережелерін сақтау;
12.5.1.2 қазақ халқының салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын және мінез-құлық мәдениетін сақтау

      6) 6-бөлім "Сауда":

      6-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

6.1 Сауда мекемелері, олардың мақсаты

11.6.1.1 сауда мекемелерін шартты белгілер, витриналар, маңдайша-атаулар, тактильді тақтайшалар бойынша есту арқылы тану;
11.6.1.2 сауда бөлімдері мен секцияларын анықтау;
11.6.1.3 ең қажетті тауарлардың құнын таңдау және білу, оны пайдалануға кепілдік мерзімін анықтау, чекті тауарға кепілдік мерзімі ішінде сақтау;
11.6.1.4 дүкенде (кезекте, өнімді сатып алған кезде) мінез-құлық тактикасын таңдау

12.6.1.1 бөлшек сауда дүкендерінен көтерме сауда дүкендерін ажырату;
12.6.1.2 көтерме және бөлшек сауда дүкендерінде ұсынылатын тауарлардың бағасы мен сапасын талдау;
12.6.1.3 қажетті тауарларды оның сапасына (сыртқы түріне, дәміне), санына, бағасына сәйкес сатып алу;
12.6.1.4 сатып алынған заттарға төлеу кезінде ақшаны, бонустық банк карталарын пайдалану;
12.6.1.5 сатып алушының құқықтарын және сауда мекемелеріндегі тәртіп ережелерін білу (Қазақстан Республикасының Заңы. 30.12.20 ж. № 397-VI тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы)

      7) 7-бөлім "Байланыс құралдары":

      7-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

7.1 Ұялы байланыс. Интернет

11.7.1.1 негізгі байланыс құралдарын (телефон, ұялы телефон, компьютерлік, спутниктік байланыс, электрондық пошта) пайдалану;
11.7.1.2 әлеуметтік желілерді, электрондық поштаны қауіпсіз пайдалану ережелерін білу, компьютерлік алаяқтардан сақтану

12.7.1.1 байланыстың әр түрінің ерекшеліктерін және олардың қазіргі қоғам жағдайындағы қажеттілігін түсіну;
12.7.1.2 интернет-қосымша арқылы қажетті ақпаратты іздеуді жүзеге асыру;
12.7.1.3 желідегі пайдаланушының қауіпсіздік ережелерін сақтау (әлеуметтік желілердегі алаяқтық және агрессия)

7.2 Интернет – дүкен

11.7.2.1 интернет – дүкендердің қызметтері туралы білу;
11.7.2.2 көру қабілеті зақымдалған адамдар үшін Интернет –дүкендердің ыңғайлылығы мен қолжетімділігін түсіну

12.7.2.1 интернет - дүкендердің қызметтерін пайдалану;
12.7.2.2 тауарды каталог бойынша таңдау және тапсырысты интернет-дүкенде рәсімдеу

7.3 Ақша аударымдары

11.7.3.1 бір төлем жүйесінің ішінде картадан картаға ақша аудару

12.7.3.1 пошта, банк, терминал және интернет-банкинг арқылы әртүрлі тәсілдермен ақша аударымдарын жүргізу

      8) 8-бөлім "Тұрмыстық мекемелер":

      8-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

8.1 Тұрмыстық мекемелер және олардың мақсаты

11.8.1.1 тұрмыстық мекемелердің кәсіпорындары ұсынатын қызметтердің алуан түріне назар аудару;
11.8.1.2 тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорнының қызметкерлерімен қарым-қатынас нормаларын сақтау;
11.8.1.3 орындалған қызметтер үшін есеп айырысу

12.8.1.1 пәтерлерді жөндеу және жинау бойынша тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындарының қызметтерін пайдалану;
12.8.1.2 тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындарының қызметкерлеріне сұрақ қою және өтініш білдіру;
12.8.1.3 орындалған қызметтер үшін есеп айырысу

      9) 9-бөлім "Көлік":

      9-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

9.1 Қалааралық көлік

11.9.1.1 қалааралық көлік мекемелерін табу және олар: автовокзал, теміржол вокзалы, аэровокзалдарға бағдарлану;
11.9.1.2 жол қозғалысы ережелерін сақтау

12.9.1.1 қоғамдық көлік қызметтерінде бағдарлану: қалалық, қала маңындағы, қалааралық көлік (анықтама бюросына жүгіну, электрондық таблодағы ақпаратты және диктордың хабарландыруларын қадағалау, кассадан билеттерді сатып алу, интернет арқылы билетке тапсырыс беру және броньдау)

      10) 10-бөлім "Мүгедектігі бар азаматтардың құқықтары мен міндеттері":

      10-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

10.1 Нормативтік құжаттар

11.10.1.1 мүгедектерге техникалық көмекші (орнын толтырушы) құралдар беру саласында "Мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы" Қазақстан Республикасының заңдарын қолдану (22-бап. № 287-VI)

12.10.1.1 көзі көрмейтін мүгедектердің құқықтары мен міндеттерін (ақылы қосымша демалыс, қысқартылған жұмыс күні, инвотакси, жеке көмекші қызметіне және әлеуметтік жәрдемақы төлеуге құқық. 32-1 - бап. № 287-VI) пайдалану

10.2 Әлеуметтік мекемелер

11.10.2.1 әлеуметтік қызмет көрсету мекемелерінің функциялары мен маңызын түсіну;
11.10.2.2 Egov.kz электрондық үкімет қызметтерін пайдалану

12.10.2.1 әлеуметтік қызмет көрсету мекемелерінің мекенжайын, сайтын білу;
12.10.2.2 жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің қызметкерлеріне әлеуметтік сұрақтар бойынша хабарласу

10.3 Қаланың оқу орындары

11.10.3.1 көрмейтін және нашар көретін адамдар үшін қолжетімді мамандықты анықтау және таңдаған мамандыққа бағдарлана отырып, оқу орнын таңдау;
11.10.3.2
жоғары және орта арнаулы оқу орындарына түсу үшін қажетті құжаттар тізбесін атау

12.10.3.1 таңдалған оқу орнына дейінгі бағытты анықтау;
12.10.3.2 талапкердің оқу орнына түсу шарттарын білу, жоғары және орта арнаулы оқу орындарына түсу кезінде мүгедектердің құқықтарын пайдалану;
12.10.3.3 жоғары және орта арнаулы оқу орындарына түсу үшін құжаттарды атау және іс қағаздарын рәсімдеу

10.4 Жұмысқа орналастыру

11.10.4.1 жұмысқа орналастыру мекемелері мен бөлімдерін білу;
11.10.4.2 ҚР азаматының негізгі құжаттарын атау;
11. 10.4.3 жұмысқа кіру үшін құжаттар тізімін атау;
11.10.4.4 жұмысқа қабылдау туралы өтініш жазу, сауалнаманы толтыру

12.10.4.1 жұмыспен қамту мекемелері мен бөлімдерінің орналасқан жерін анықтау;
12.10.4.2 жұмысқа орналасу кезінде мекемелердің кадрлар бөліміне хабарласу;
12.10.4.3 жұмысқа орналасу кезінде ұсынылатын құжаттарды атау және іс қағаздарын (өтініш, сауалнама) рәсімдеу;
12.10.4.4 жағдайларға назар аудару: еңбек шартын жасау, еңбек өтілін ескере отырып, бір жұмыстан екінші жұмысқа ауысу, еңбекке жарамсыздық парағын рәсімдеу

      11) 11-бөлім "Тамақтану және аспаздық":

      11-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

11.1 Тамақтану өнімдерінің әртүрлілігі және олардың маңызы

11.11.1.1 денсаулықты сақтау үшін қажет түрлі өнімдерді пайдалану

12.11.1.1 дұрыс тамақтану және пайдалы өнімдер туралы ақпаратты синтездеу;
12.11.1.2 тамақтану режимін сақтау

11.2 Ас үй жабдықтары, ыдыс-аяқ және асхана аспаптары

11.11.2.1 ас үйдің механикалық құрылғылары мен электр жабдықтарын (ет тартқыш, көкөніс кескіш, миксер, шырын сыққыш) пайдалану және қауіпсіздік ережелерін сақтау

12.11.2.1 газ плитаны, электр және газ пешін, микротолқынды пешті, ыдыс жуғышты өз бетінше пайдалану және қауіпсіздік ережелерін сақтау

11.3 Тағам дайындау

11.11.3.1 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаға жеке тағамдар дайындау;
11.11.3.2 мерекелік дастарқан мәзірін жасау және оны жабдықтау

12.11.3.1 ең ерекше ұлттық тағамның рецептерін жазып алу және оны дайындау;
12.11.3.2 көкөністерді, жемістерді, жидектерді консервілеу

      12) 12-бөлім "Медициналық көмек":

      12-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

12.1 Жұқпалы аурулар

11.12.1.1 ауа тамшыларымен тасымалданатын вирустық, жұқпалы аурулардың түрлерін, аурудың белгілері мен симптомдарын, жұқпалы аурулардың көздерін білу;
11.12.1.2 ауа тамшыларымен тасымалданатын жұқпалы аурулардың алдын-алудың қажетті шараларын қабылдау (қолды жиі жуу, қолды спирті бар антисептикпен өңдеу,
бір-бірінен қауіпсіз қашықтықта болу, маска кию, үйде болу, егер өзін нашар сезінсе, медициналық көмекке жүгіну, эпидемия кезінде қоғамдық мекемелерге бармау)

12.12.1.1 вирустық және жұқпалы аурулардың топтарын, аурудың белгілері мен симптомдарын, жұқпалы аурулардың себептерін білу;
12.12.1.2 өзіңізді және айналаңыздағыларды вирустық инфекциялардан қорғау және қажетті алдын алу шараларын қабылдау;
12.12.1.3 вирустық инфекциялардың алдын - алудың ең тиімді әдісі - бұл спецификалық профилактика – вакцинация екенін білу

12.2 Алғашқы медициналық көмек көрсету

11.12.2.1 стандартты емес жағдайларда (термиялық күю, талу, үсу, жоғары температура, соғылу және сыну кезінде) алғашқы көмек көрсету;
11.12.2.2 алғашқы медициналық көмек көрсету кезінде қырағылық, жұмылғыштық жинақтылық таныту

12.12.2.1 "Жедел жәрдем" келгенге дейін жүрек және гипертониялық ұстамалар кезінде көмек көрсету;
12.12.2.2 дәрігерді үйге шақыру, дәрігермен қарым-қатынас жасау дағдыларын меңгеру

      34. Осы бағдарлама қосымшаға сәйкес көру қабілеті зақымдалған (көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 11-12 сыныптары үшін "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасына ұзақ мерзімді жоспар негізінде іске асырылады.

      Ұзақ мерзімді жоспарда әрбір бөлімде жүзеге асырылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.

      35. Бөлім мен тақырыптарды зерттеуге арналған сағаттарды бөлу мұғалімнің қалауы бойынша беріледі.

Параграф 3. Көру қабілеті зақымдалған (көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларға арналған жалпы орта білім беру деңгейінің 11 - 12 сыныптары үшін "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі ұзақ мерзімді жоспар

      1) 11-сынып:

      1-кесте

Бөлімдер

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-тоқсан

1. Жеке гигиена

1.1 Жастардың жеке гигиена ережелері

11.1.1.1 үйде, мектепте, экскурсия кезінде жеке гигиена ережелерін сақтау;
11.1.1.2 денені және шашты жуу, сабын, теріні және шашты жууға арналған сусабын, олардың жағдайын (майлы, құрғақ, қалыпты) ескере отырып таңдау;
11.1.1.3 тактильді қабылдаудың негізгі құралы ретінде қолдарға күтім жасау және ұқыпты қарау

1.2 Көз гигиенасы

11.1.2.1 телебағдарламаларды оқу және қарау, компьютерде жұмыс істеу кезінде көру қабілетін қорғау ережелерін сақтау, жұмыс орнының жарықтандырылуын реттеу;
11.1.2.2 көз дәрігерінде көзді уақтылы тексеру, контактілі линзаларды, түзету көзілдіріктерін кию

1.3 Күтім және косметика

11.1.3.1 терінің жай-күйін ескере отырып, косметика құралдарын (лосьон, кремдер және табиғи құралдар) пайдалана отырып, бет терісіне күтім жасау;
11.1.3.2 косметика ассортиментіне назар аудару және олардың мақсатын білу;
11.1.3.3 макияжды дұрыс жағу, косметиканы қалыпты мөлшерде қолдану

1.4 Адамгершілік және денсаулық

11.1.4.1 жыныстық жолмен берілетін аурулар тобын, аурудың белгілері мен симптомдарын білу;
11.1.4.2 жыныстық қатынастардың моральдық негізі мен этикалық нормаларын түсіну және ерте жыныстық қатынастарға түсу үшін заңды жауапкершілік алу;
11.1.4.1 зиянды әдеттердің (темекі шегу, алкоголь, есірткі қабылдау) адам денсаулығына кері әсерін беретінін бағалау

2. Киім және аяқ киім кию мәдениеті

2.1 Сән және стиль

11.2.1.1 алдағы іс-шараның жеке ерекшеліктері мен сипатына сәйкес киім мен аяқ киімді таңдау;
11.2.1.2 онлайн түрде сәнді күн тәртібін ресми ресурстарда бақылау;
11.2.1.3 киімді ұсақ бөлшектермен жаңарту, аксессуарларды дұрыс қолдану;
11.2.1.4 тауарларды қайтару және айырбастау ережелерін білу

2.2 Күнделікті киім мен аяқ киімге күтім жасау

11.2.2.1 киім мен аяқ киімді сақтауға дайындау, аяқ киім кремін таңдау және аяқ киімді тазалау;
11.2.2.2 кірді қолмен және кір жуғыш машинаның көмегімен жуу;
11.2.2.3 түймелерді , киімді жыртылған тігісі бойынша, шалбарды тіге алу; сақтаулы анализаторларды пайдалана отырып, тесетін және кесетін құралдармен қауіпсіз жұмыс істеу ережелерін сақтау;
11.2.2.4 матаның қасиеттеріне байланысты киімді дұрыс үтіктеу, электр құрылғыларымен қауіпсіз жұмыс істеу ережелерін сақтау

2-тоқсан

3. Тұрғын үй

3.1 Пәтердегі жиһазды тиімді орналастыру. Интерьер

11.3.1.1 пәтердегі жиһаздың мөлшерін, аумағының ерекшеліктерін, бөлмелердің мақсатын, жиһаздың болуын (макетте) ескере отырып орналастыру;
11.3.1.2 интерьер детальдарын таңдау

3.2 Үй-жайды таза ұстау

11.3.2.1 пәтерде, мектепте апта сайын, жалпы және маусымдық тазалауды толық көлемде жүргізу;
11.3.2.2 үй-жайды жинау кезінде тұрмыстық электр құралдарын және жуу, тазалау құралдарын пайдалану, қауіпсіздік ережелерін сақтау

4. Қазақстандық отбасы

4.1 Отбасылық қатынастар

11.4.1.1 отбасында жағымды қарым-қатынас құрудың аспектілерін білу: бірлескен демалыс пен демалысты ұйымдастыру, міндеттерді біркелкі бөлу;
11.4.1.2 отбасының мұқтаж мүшесіне назар аудару, қолдау, қолжетімді көмек көрсету

4.2 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаға күтім жасау

11.4.2.1 балаға күтім жасау ережелерін білу: қуыршақты тамақтандандыру, шомылдыру, киіндіру;
11.4.2.2 балалар төсек-орынын, киімдерін, ыдыстарын, ойыншықтарын таза ұстау, санитарлық-гигиеналық талаптарды сақтау

4.3 Отбасы бюджеті

11.4.3.1 отбасылық бюджет кірістерінің негізгі баптарын білу;
11.4.3.2 бюджет пен отбасы құрамын ескере отырып, ағымдағы қажеттіліктерге, мәдени іс-шараларға және күтпеген сатып алуларға шығындарды тиімді жүргізу;
11.4.3.3 жалақы немесе зейнетақы, мемлекеттік дотацияларды (жәрдемақы, субсидия және т.б.) алуға сенімхат жасау

5. Мінез-құлық мәдениеті

5.1 Жалпы мәдени құзыреттер

11.5.1.1 театрда, кинотеатрларда, музей залдарында, оқу залында этикалық нормаларды сақтау;
11.5.1.2 ақсақалдармен және құрдастарымен сөйлесу кезінде әдепті және сыпайы болу

6. Сауда

6.1 Сауда мекемелері, олардың мақсаты

11.6.1.1 сауда мекемелерін шартты белгілер, витриналар, маңдайша-атаулар, тактильді тақтайшалар бойынша есту арқылы тану;
11.6.1.2 сауда бөлімдері мен секцияларын анықтау;
11.6.1.3 ең қажетті тауарлардың құнын таңдау және білу, оны пайдалануға кепілдік мерзімін анықтау, чекті тауарға кепілдік мерзімі ішінде сақтау;
11.6.1.4 дүкенде (кезекте, өнімді сатып алған кезде) мінез-құлық тактикасын таңдау

3-тоқсан

7. Байланыс құралдары

7.1 Ұялы байланыс. Интернет

11.7.1.1 негізгі байланыс құралдарын (телефон, ұялы телефон, компьютерлік, спутниктік байланыс, электрондық пошта) пайдалану;
11.7.1.2 әлеуметтік желілерді, электрондық поштаны қауіпсіз пайдалану ережелерін білу, компьютерлік алаяқтардан сақтану

7.2 Интернет – дүкен

11.7.2.1 интернет – дүкендердің қызметтері туралы білу;
11.7.2.2 көру қабілеті зақымдалған адамдар үшін интернет – дүкендердің ыңғайлылығы мен қолжетімділігін түсіну

7.3 Ақша аударымдары

11.7.3.1 бір төлем жүйесінің ішінде картадан картаға ақша аудару

8. Тұрмыстық мекемелер

8.1 Тұрмыстық мекемелер және олардың мақсаты

11.8.1.1 тұрмыстық мекемелердің кәсіпорындары ұсынатын қызметтердің алуан түріне назар аудару;
11.8.1.2 тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорнының қызметкерлерімен қарым-қатынас нормаларын сақтау;
11.8.1.3 орындалған қызметтер үшін есеп айырысу

9. Көлік

9.1 Қалааралық көлік

11.9.1.1 қалааралық көлік мекемелерін табу және автовокзал, теміржол вокзалы, аэровокзалды білу;
11.9.1.2 жол қозғалысы ережелерін сақтау

10. Мүгедектігі бар азаматтардың құқықтары мен міндеттері

10.1 Нормативтік құжаттар

11.10.1.1 мүгедектерге техникалық көмекші (орнын толтырушы) құралдар беру саласында "Мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы" Қазақстан Республикасының заңдарын қолдану (22-бап. № 287-VI).

10.2 Әлеуметтік мекемелер

11.10.2.1 әлеуметтік қызмет көрсету мекемелерінің функциялары мен маңызын түсіну;
11.10.2.2 Egov.kz электрондық үкімет қызметтерін пайдалану

10.3 Қаланың оқу орындары

11.10.3.1 көрмейтін және нашар көретін адамдар үшін қолжетімді мамандықты анықтау және таңдаған мамандыққа бағдарлана отырып, оқу орнын таңдау;
11.10.3.2
жоғары және орта арнайы оқу орындарына түсу үшін қажетті құжаттар тізімін атау

10.4 Жұмысқа орналастыру

11.10.4.1 жұмысқа орналастыру мекемелері мен бөлімдерін білу;
11.10.4.2 ҚР азаматының негізгі құжаттарын атау;
11. 10.4.3 жұмысқа тұру үшін құжаттар тізімін атау;
11.10.4.4 жұмысқа қабылдау туралы өтініш жазу, сауалнаманы толтыру

4-тоқсан

11. Тамақтану және аспаздық

11.1 Тағамдардың әртүрлілігі және олардың маңызы

11.11.1.1 денсаулықты сақтау үшін қажетті түрлі өнімдерді пайдалану

11.2 Ас үй жабдықтары, ыдыс-аяқ және асхана аспаптары

11.11.2.1 ас үйге арналған механикалық құрылғылар мен электр жабдықтарын (ет тартқыш, көкөніс кескіш, араластырғыш, шырын сыққыш) қолдану және қауіпсіздік ережелерін сақтау

11.3 Тағам дайындау

11.11.3.1 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаға жеке тағамдар дайындау;
11.11.3.2 мерекелік дастарқан мәзірін жасау және оны жабдықтау

12. Медициналық көмек

12.1 Жұқпалы аурулар

11.12.1.1 ауа тамшыларымен тасымалданатын вирустық, жұқпалы аурулардың түрлерін, аурудың белгілері мен белгілерін, жұқпалы аурулардың себептерін білу;
11.12.1.2 ауа тамшыларымен тасымалданатын жұқпалы аурулардың алдын-алудың қажетті шараларын қабылдау (қолды жиі жуу, қолдарды спирті бар антисептикпен өңдеу, бір-бірінен қауіпсіз қашықтықты ұстаңу,
маска кию, үйде болу егер сіз өзіңізді нашар сезінсеңіз, медициналық көмекке жүгіну, эпидемия кезінде қоғамдық мекемелерге бармау)

12.2 Алғашқы медициналық көмек көрсету

11.12.2.1 стандартты емес жағдайларда алғашқы көмек көрсету (термиялық күю, талу, үсу, жоғары температура, соғылу және сыну кезінде);
11.12.2.2 алғашқы медициналық көмек көрсету кезінде ұтқырлық таныту

      2) 12-сынып:

      2-кесте

Бөлім

Бөлімше

Оқу мақсаты

1-тоқсан

1.Жеке гигиена

1.1 Жастардың жеке гигиена ережелері

12.1.1.1 жас адамдардың жеке гигиенасы ережелерін сақтау;
12.1.1.2 денеге және шашқа күтім жасау, қырыну, депиляция жасау;
12.1.1.3 тырнақтардың тазалығы мен ұқыптылығын қадағалау, маникюр мен педикюр жасау;
12.1.1.4 маникюр, қырынуға арналған керек-жарақтарын пайдаланудың санитарлық-гигиеналық ережелерін сақтау

1.2 Көз гигиенасы

12.1.2.1 көзді жуу және сүрту, қауіпсіз тамшыларды қолдану;
12.1.2.2 көзге арналған жаттығулар жасау, көз дәрігері ұсынған көзілдірік тренажерлерін қолдану

1.3 Күтім және косметика

12.1.3.1 терінің күйіне, жыл мезгіліне байланысты косметиканы таңдау;
12.1.3.2 косметиканы таңдағанда қолда тексеріп алу, хош иістерді мұқият таңдау;
12.1.3.3 қарапайым макияжды жасау және оны косметиканың көмегімен сүрту

1.4 Адамгершілік және денсаулық

12.1.4.1 басқа адамның саналы түрде жұқтыруы (жыныстық жолмен берілетін инфекциялар) қылмыстық іс екенін түсіну;
12.1.4.2 балаларды жоспарлау, контрацепция әдістері, түсік түсірудің зиянды салдары туралы білу;
12.1.4.3 салауатты өмір салтын ұстану; жаман әдеттерге қарсы тұру, белсенді өмір салтын ұстану

2. Киім және аяқ киім кию мәдениеті

2.1 Сән және стиль

12.2.1.1 киімнің сәні мен стилін білу;
12.2.1.2 алдағы іс-шараның жеке ерекшеліктері мен сипатына сәйкес өлшемдерді білу, киім, аяқ киім киіп көру және сатып алу;
12.2.1.3 киім, аксессуарлар көмегімен фигураны реттеу;
12.2.1.4 мақсаты мен өз мүмкіндіктерін ескере отырып, тауарларды ұтымды таңдау; тұтынушының құқықтарын пайдалану

2.2 Күнделікті киім мен аяқ киімге күтім жасау

12.2.2.1 киімдерді күту тәсілдерін, күдері аяқ киімдерді тазалау ережелерін білу;
12.2.2.2 дақтарды әртүрлі тәсілдермен және құралдармен кетіру, дақтарды кетіретін құралдармен жұмыс кезінде санитарлық - гигиеналық талаптар мен қауіпсіздік ережелерін сақтау;
12.2.2.3 киімді сапалы жөндеу, электр аспаптарымен, тесу және кесу құралдарымен қауіпсіз жұмыс істеу ережелерін сақтау;
12.2.2.4 киім мен аяқ киімді жөндеуге тапсыру

2-тоқсан

3. Тұрғын үй

3.1 Пәтердегі жиһазды тиімді орналастыру. Интерьер

12.3.1.1 өз үйіңізді жақсарту дағдыларын меңгеру, интерьер детальдарын таңдау;
12.3.1.2 өз тұрғын үйін көркемдеп безендіру бойынша білімдерін қолдану

3.2 Үй-жайды таза ұстау

12.3.2.1 косметикалық жөндеу жұмыстарын жүргізу;
12.3.2.2 құрылыс материалымен, электр аспаптарымен, жуу және тазалау құралдарымен жұмыс істеу кезінде санитарлық - гигиеналық талаптарды және қауіпсіздік техникасы қағидаларын сақтау

4. Қазақстандық отбасы

4.1 Отбасылық қатынастар

12.4.1.1 "неке" және "отбасы" ұғымдарын түсіндіру; отбасылық дәстүрлерді нығайту;
12.4.1.2 әр түрлі отбасылық жағдайларды талдау және бағалау

4.2 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаға күтім жасау

12.4.2.1 балалардың әртүрлі қасиеттері мен танымдық дағдыларын дамыту үшін білім беру ойындарын білу

4.3 Отбасы бюджеті

12.4.3.1 тұтынушыға қолжетімді кредиттер мен депозиттердің түрлері туралы түсінікке ие болу;
12.4.3.2 банкте шот ашу үшін тиімді шарттарды таңдау;
12.4.3.3 қаржы операцияларында қызмет көрсету бойынша банк қызметкерлеріне жүгіну

5. Мінез -құлық мәдениеті

5.1 Жалпы мәдени құзыреттер

12.5.1.1 қоғамдық орындарда этикет ережелерін сақтау;
12.5.1.2 қазақ халқының салт-дәстүрін, мінез-құлық мәдениетін сақтау

6. Сауда

6.1 Сауда мекемелері, олардың мақсаты

12.6.1.1 бөлшек сауда дүкендерінен көтерме сауда дүкендерін ажырату;
12.6.1.2 көтерме және бөлшек сауда дүкендерінде ұсынылатын тауарлардың бағасы мен сапасын талдау;
12.6.1.3 қажетті тауарларды оның сапасына (сыртқы түріне, дәміне), санына, бағасына сәйкес сатып алу;
12.6.1.4 сатып алуларды төлеу кезінде ақшаны, бонустық банк карталарын пайдалану;
12.6.1.5 сатып алушының құқықтарын және сауда мекемелеріндегі тәртіп ережелерін білу (Қазақстан Республикасының Заңы.30.12.20 ж. № 397-VI тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы жарлыққа қол қойды)

3-тоқсан

7. Байланыс құралдары

7.1 Ұялы байланыс. Интернет

12.7.1.1 байланыстың әр түрінің ерекшеліктерін және олардың қазіргі қоғам жағдайындағы қажеттілігін түсіну;
12.7.1.2 интернет-қосымша арқылы қажетті ақпаратты іздеуді жүзеге асыру;
12.7.1.3 желідегі пайдаланушының қауіпсіздік ережелерін сақтау (әлеуметтік желілердегі алаяқтық және агрессия)

7.2 Интернет – дүкен

12.7.2.1 интернет - дүкендердің қызметтерін пайдалану;
12.7.2.2 каталог бойынша өнімді таңдау және интернет-дүкенде тапсырыс беру

7.3 Ақша аударымдары

12.7.3.1 пошта, банк, терминал және интернет-банкинг арқылы әртүрлі тәсілдермен ақша аударымдарын жүргізу

8. Тұрмыстық мекемелер

8.1 Тұрмыстық мекемелер және олардың мақсаты

12.8.1.1 пәтерлерді жөндеу және тазалау бойынша тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындарының қызметтерін пайдалану;
12.8.1.2 тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындарының қызметкерлеріне сұрақ және өтініш білдіру;
12.8.1.3 орындалған қызметтер үшін есеп айырысу

9. Көлік

9.1 Қалааралық көлік

12.9.1.1 қоғамдық көлік қызметтерінде бағдарлану: қалалық, қала маңындағы, қалааралық көлік (анықтама бюросына жүгіну, электрондық таблодағы ақпаратты және диктордың хабарландыруларын қадағалау, кассадан билеттерді сатып алу, интернет арқылы билетке тапсырыс беру және броньдау).

10. Мүгедектігі бар азаматтардың құқықтары мен міндеттері

10.1 Нормативтік құжаттар

12.10.1.1 көзі көрмейтін мүгедектердің құқықтары мен міндеттерін пайдалану (ақылы қосымша демалыс, қысқартылған жұмыс күні, инвотакси, жеке көмекші қызметіне және әлеуметтік жәрдемақы төлеуге құқық. 32-1 бап. № 287-VI)

10.2 Әлеуметтік мекемелер

12.10.2.1 әлеуметтік қызмет көрсету мекемелерінің мекен-жайын, сайтын білу;
12.10.2.2 әлеуметтік мәселелер бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің қызметкерлеріне хабарласу

10.3 Қаланың оқу орындары

12.10.3. таңдалған оқу орнына дейінгі бағытты анықтау;
12.10.3.2 талапкердің оқу орнына түсу шарттарын білу, жоғары және орта арнаулы оқу орындарына түсу кезінде мүгедектердің құқықтарын пайдалану;
12.10.3.3 жоғары және орта арнаулы оқу орындарына түсу үшін құжаттарды атау және іс қағаздарын рәсімдеу

10.4 Жұмысқа орналастыру

12.10.4.1 мекемелер мен жұмыспен қамту бөлімдерінің орналасқан жерін анықтау;
12.10.4.2 жұмысқа орналасу кезінде мекемелердің кадрлар бөліміне хабарласу;
12.10.4.3 жұмысқа орналасу кезінде ұсынылатын құжаттарды атаңыз және іскерлік қағаздарды (өтініш, сауалнама) рәсімдеу;
12.10.4.4 жағдайларға назар аударыңыз: еңбек шартын жасау, еңбек өтілін ескере отырып, бір жұмыстан екінші жұмысқа ауысу, еңбекке жарамсыздық парағын рәсімдеу

4-тоқсан

11. Тамақтану және аспаздық

11.1 Тағам өнімдерінің әртүрлілігі және олардың маңызы

12.11.1. дұрыс тамақтану және пайдалы өнімдер туралы ақпаратты синтездеу;
12.11.1.2 тамақтану режимін сақтау

11.2 Ас үй жабдықтары, ыдыс-аяқ және асхана аспаптары

12.11.2.1 газ плитасын, электр және газ пешін, микротолқынды пешті, ыдыс жуғышты өз бетінше пайдалану және қауіпсіздік ережелерін сақтау

11.3 Тағам дайындау

12.11.3.1 ең тән ұлттық тағамның рецептерін жазып, оны дайындау;
12.11.3.2 көкөністерді, жемістерді, жидектерді консервілеу

12. Медициналық көмек

12.1 Жұқпалы аурулар

12.12.1.1 вирустық және жұқпалы аурулардың топтарын, аурудың белгілері мен симптомдарын, жұқпалы аурулардың себептерін білу;
12.12.1.2 өзіңізді және айналаңыздағыларды вирустық инфекциялардан қорғау және қажетті алдын алу шараларын қабылдау;
12.12.1.3 вирустық инфекциялардың алдын-алудың ең тиімді әдісі - бұл спецификалық профилактика -вакцинация екенін түсіну

12.2 Алғашқы медициналық көмек көрсету

12.12.2.1 "Жедел жәрдем" келгенге дейін жүрек және гипертониялық ұстамалар кезінде көмек көрсету;
12.12.2.2 дәрігерді үйге шақыру, дәрігермен қарым-қатынас жасау дағдыларын меңгеру

      Ескерту:

      1) бір тоқсан ішіндегі оқыту мақсаттары сөйлеу қызметінің түрлері бойынша біріктіріледі;

      2) ұсынылған ұзақ мерзімді жоспар ұлгі ретінде, оқушылардың оқу материалды игеру қарқынына байланысты мұғалім өзгертулер енгізе алады;

      3) барлық оқу мақсаттарын концентрлік тәсілмен іске асыру ұсынылады: әрбір мақсат келесі тоқсанда кеңейтілген және/немесе күрделенген сөйлеу материалында тереңдете отырып қайталанады.

  бұйрығына
33-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
386 - қосымша

Көру қабілеті зақымдалған (көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларға арналған жалпы орта білім беру деңгейінің 11 - 12 сыныптары үшін "Кеңістікте бағдарлау" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Кеңістікте бағдарлау" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты - көрмейтін және нашар көретін балалардың қоршаған орта туралы біртұтас түсініктерін қалыптастыру, қоғамнан оңашалануды жеңу, кеңістікте бағдарланудың жиынтық амалдарын меңгеру болып табылады.

      3. Бағдарламаның міндеттері:

      1) қоршаған кеңістіктегі нысандар мен құбылыстар жайлы нақты, адекватты түсініктерін жетілдіру;

      2) кеңістік терминдерді түсінуді және оларды өздігінен қолдана алуын жүзеге асыру;

      3) макро- және микрокеңістік түсініктерін, ондағы заттар мен нысандардың бір-біріне қатысты орналасуы туралы елестетулерін қалыптастыру;

      4) практикалық бағдарлауда кеңістік туралы түрлі полисенсорлық ақпаратты пайдалануға үйрету;

      5) елді мекендер мен шағын аудандардың, жекелеген бағыттардың, үй-жайлардың макеттері және схемаларымен жұмыс жасау дағдыларын дамыту;

      6) көрмейтін білім алушылардың көру қабілеті қалыпты жағдайдағы құрдастарымен және ересектермен кеңістікте бірлесе бағдарлауға үйрету, жалпымәдени, коммуникативті құзыреттіліктерді қалыптастыру;

      7) тифлотехникалық құралдар көмегінің тәсілдерімен (ақ трость, локатор, дыбыстық белгілер мен бағыт беру жүйесі ) кеңістікте бағдарлауды меңгеру;

      8) қоғамдық орындардың, көліктердің, қала көшелерінің маршруттарын еске сақтап, еркін бағдарлай алуын дамыту.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      4. "Кеңістікте бағдарлау" пәнінің бағдарламасы концентрикалық қағида бойынша әзірленген, онда оқу материалы келесі сыныпта мазмұнын одан әрі кеңейту және қиындату, оның жеке элементтерін тереңдету және нақтылау арқылы қайталанады.

      5. Бағдарлама білім беру нормативтік құжатының дәстүрлі функцияларымен қатар көрмейтін және нашар көретін оқушылардың оқу үдерісін ұйымдастырудың инновациялық педагогикалық тұғырларының сипаттамасымен ерекшеленеді. Педагогикалық тұғырларын оқу процессін құрудағы негізгі нұсқаулық ретінде қарастырамыз.

      6. Көрмейтін, нашар көретін білім алушыларды оқыту құндылықты-бағдарлау, тұлғалық-бағдарланған, іс-әрекеттік, дифференциациялық, коммуникативтік тәсілдемелер негізінде және коммуникативті-ақпараттық технологиялар пайданалуымен жүзеге асырылады.

      7. Оқытудағы құндылықты-бағдарлау тәсілдемесі оқыту процесінде оқушылардың бойына "қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік", "сыйластық", "ынтымақтастық", "еңбек пен шығармашылық" тәрбиенің негізгі құндылықтарын сіңірудің негізі болып табылады. Бұл құндылықтар оқушының мінез -құлқы мен күнделікті әрекетін ынталандыратын тұрақты жеке бағдар болуға арналған.

      8. Тұлғалық-бағдарланған тәсілдеме білім алушылардың келесі қәсиеттерін дамытуға ықпал етеді:

      1) өзінің мүмкіндіктерін ескере отырып, табысқа жету/сәтсіздік себептерін жеткілікті түрде бағалай алу;

      2) қоршаған кеңістіктен қорқуды жеңу, жеке өзін-өзі бағалаудағы және басқаларға тәуелді қатынастағы жалған басымдықтарды жою;

      3) дербестікке, жеке мотивацияның қалыптасуына, қызығушылық пен белсенділік танытуға.

      9. Іс-әрекеттік тәсілдеме негізінде өзіне-өзі, отбасына қызмет көрсету, қазіргі қоғамда бейімделу, әлеумет пен тұрмыста бағдарлану, өз бетінше оқу орнын, жұмыс іздеу және жұмысқа орналасу үшін жеткілікті практикалық біліктер мен дағдыларды дамытуда іске асырылады. Оқытуда жеке заттық-тәжірибелік қызмет, күнделікті өмір жағдайын модельдеу, ситуациялық-рөлдік ойындар, сауда, тұрмыстық және мәдени мекемелерге экскурсиялар мен тренингтер қолданылады.

      10. Іс-әрекеттік тәсілдеме үйренушіге мүмкіндік береді:

      1) сұрақтар қою және қорытынды жасау; күрделілігі әр түрлі маршруттарды құруда оқу-танымдық міндеттерді шешуге арналған модельдер мен схемаларды құру, оларды қолдану және түрлендіру;

      2) нәтижеге жету процесінде өз қызметін бақылау, бағдарлану мен ұтқырлыққа байланысты өзгермелі жағдайға сәйкес өз әрекеттерін реттеу; оқу тапсырмасының дұрыстығын, оны шешудің өзіндік мүмкіндіктерін бағалау.

      11. Сыныптағы басым әрекет - бұл ақ трость пен навигацияны қолдана отырып, мұғалімнің көмегімен және өз бетінше қалалық/аудандық маршруттарын менгеруге арналған практикалық сабақ. Қала бойынша топпен қозғалу кезінде ассистен қатысуы мүмкін, оның рөлін ата-ана алуға болады.

      12. Диффенциациялық тәсілдеме білім алушылардың әртүрлі топтары үшін оқу процесінің саралауды білдіреді:

      1) көзі көрмейтін (толық көрмейтін);

      2) көзі көрмейтін – көру сезімінің толық болмауы, жарық сезуі немесе қалдық көруі бар (жақсы көретін көзінде 0,04-ке дейін түзетумен);

      3) жарық қабылдағыштық қасиеті бар;

      4) жақсы көретін көзінде 0,04 және одан төмен қалдықты көруі бар және одан төмен ауыстырылатын түзетумен;

      5) оптикалық түзету жағдайында жақсы көретін көзінде 0,05-0,4 көру өткірлігімен.

      Көру қабілеті 0-ден 0,04-ке дейінгі оқушылардың қалдық көруімен қолданылуы шамалы немесе мүлде жоқ, сол себептен кеңістікте бағдарлауда тактильді-есту әдісін басым пайдаланады. Ал көру өткірлігі 0,05-0,4 дейін нашар көретін оқушылар бағдарлауды үйрету кезінде көріп қабылдауды қолданады, кейбіреулерінде көру аумағы тар, кеңістіктік көру зақымдалған болуы мүмкін – яғни олар реттелетін визуалды жүктемені сақтау керек.

      13. Сараланымдық жұмысты ұйымдастырудың шарты - күрделілігімен, танымдық қызығушылығымен, мұғалім тарапынан көмек сипатымен ерекшеленетін сараланған тапсырмаларды қолдана отырып, ұжымдық, топтық және жеке жұмыс болып табылады.

      14. Коммуникативтік тәсілдеме әдептілік, ақ пейілділік, сыпайылық сезіміне негізделген тұлғааралық әрекеттестікті болжайды; сөздік қатынас процесінде білім алушылар оқу және іскерлік ынтымақтастық орнатады, ұстанымдарды үйлестіру және өзара мүдделерді ескеру негізінде ортақ шешім табады, құрдастарының пікірін құрметтейді.

      15. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар мен GPS -навигацияны, мультимедиялық ресурстар мен бұқаралық ақпарат құралдарын, интерактивті тақталар мен тифлокомплексті қолдану оқу үдерісін жаңғыртуға және жандандыруға, сондай-ақ оқушылар мен мұғалімдер арасындағы ынтымақтастық пен қарым –қатынасты дамытуға ықпал етеді.

      16. "Кеңістіктікте бағдарлау" пәні бойынша ең тиімді технологиялар мен оқыту әдістері: күнделікті өмірдің жағдайын модельдеу, ситуациялық рөлдік ойындар, тренингтер мен сауда, тұрмыстық және мәдени мекемелерге экскурсиялар; презентациялар.

      17. Кеңістіктік бейнені қалыптастыру әдістемесі шартты түрде үш кезеңге бөлінеді, олардың әрқайсысы нақты міндет қояды:

      1) бірінші кезеңде маршруттың бастапқы кеңістіктік бейнесі туралы түсінік беріледі: маршруттың негізгі объектілерінің орналасуы туралы жалпы түсінік (схема ретінде) жасалады; маршруттың бастапқы жері, соңы, маршруттың конфигурациясы, маршрутты құрайтын сегменттердің салыстырмалы ұзындығы туралы кеңістіктік кескін анықталады;

      2) екінші кезеңде кеңістіктің тұтас бейнесі бөліктерге бөлініп, маршруттың әрбір бөлігі толығырақ зерттеледі;

      3) үшінші кезеңде маршруттың зерттелген бөліктері жинақталады да тұтас бейне болып қарастырылады.

      18. "Кеңістіктікте бағдарлау" пәні бірнеше пәндер бойынша біліктіліктерін жетілдіруге ықпал ететін курс болып табылады: "География" - топографиялық дағдылардың дамуына; "Геометрия" - кеңістікті анықтайтын кеңістіктік және геометриялық терминдердің мағынасын анықтауына; "Мимика мен пантомимака" - вербальды және вербальды емес қарым-қатынас дағдыларын қалыптасуына; "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" - өзіне-өзі қызмет ету дағдыларын қолдануға; "Бейімделген дене тәрбиесі" - еркін қимыл-қозғалыс әрекеттірін үйлестіруді жетілдіруіне ықпал етеді.

      19. Кеңістікті бағдарлау сабақтары рельефті-графикалық баспа құралдарымен, көпдеңгейлі демонстрациялық материалмен (үйлер мен ағаштардың үлгілері, автомобильдердің үлгілері, жол белгілері, бағдаршам) жабдықталған арнайы жабдықталған кеңседе өтеді; оптикалық құралдар (үлкейткіштер, дүрбілер, моноклдар), тифлотехникалық құралдар: тактильді жолдар, кілемдер, әр түрлі топырақты қораптар, әр түрлі мөлшердегі таяқшалар (пластмасса, металл, жиналмалы, телескопиялық, лазер, жарық, локатор); техникалық (электронды компас, лазер) және жарық локаторлары, (тифлокомплекс) жабдықталған арнайы кабинеттерде өтуі тиіс. Макеттер құрастыру кезінде "Ориентир" "Графика" құрылғылары қолданылады.

      20. Білім алушылардың жетістіктерін бағалау сапалық-сипаттамалы сипатқа ие және оқытудың табыстылығын мониторингтеуге негізделеді. Оқыту нәтижесін үш деңгей бойынша қадағалауды көздейді:

      1) меңгеріп алуға ұмтылады;

      2) көмекпен меңгереді (ересек адам, құрдас);

      3) жетекші құзыреттер бойынша дербес өзі меңгереді.

3-тарау. "Кеңістікте бағдарлау" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Кеңістікте бағдарлау" пәнінің мазмұны

      21. "Кеңістікте бағдарлау" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 11-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;

      2) 12-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      22. "Кеңістікте бағдарлау" пәнінің мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Кеңістікте бағдарлауда сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану";

      2) "Дұрыс жүру және денені тік ұстау";

      3) "Алып жүрушімен бірге жүру";

      4) "Жабық кеңістікте бағдарлау";

      5) "Еркін кеңістікте бағдарлау";

      6) "Қарым-қатынас мәдениеті".

      23. "Кеңістікте бағдарлауда сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану.

      24. "Дұрыс жүру және денені тік ұстау" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) жүру кезінде денені тік ұстау;

      2) ақ тростьің көмегімен жүру.

      25. "Алып жүрушімен бірге жүру" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) ересектермен және құрдастармен бірге жүру.

      26. "Жабық кеңістікте бағдарлау" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) денсаулық сақтау объектілері;

      2) әлеуметтік мақсаттағы мекемелер;

      3) білім беру ұйымдары;

      4) сауда және ойын-сауық мекемелері.

      27. "Еркін кеңістікте бағдарлау" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) еркін кеңістіктің объектілері;

      2) топографиялық дағдыларды дамыту;

      3) жол қозғалыс ережелері;

      4) көлік;

      5) мен тұратын аймақ/қала;

      6) спорт және ойын-сауық.

      28. "Қарым-қатынас мәдениеті" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар.

      29. 11-сыныпқа арналған "Кеңістікте бағдарлау" пәнінің базалық мазмұны:

      кеңістікте бағдарлауда сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану:

      1) барикалық, бимануалды сипап сезу арқылы қабылдау;

      2) сенсорлық эталондарды пайдалана алу;

      3) дыбыстық сигналдар мен бағдаршамдарға бағдар;

      4) тербелісті қабылдау арқылы кедергілерді анықтау;

      5) иістерді жіктеу;

      дұрыс жүру және денені тік ұстау:

      1) әр түрлі қызмет түрлерінде денені тік ұстап жүрудің сақталуын бақылау;

      2) "Навигация" қосымшаны пайдалана алу, онымен жүру;

      3) ақ трость көмегімен баспалдақпен түсу және көтерілу, ақ трость көмегімен үй-жайға кіру және шығу;

      алып жүрушімен бірге жүру:

      1) алып жүрушімен қатынасу, алып жүрушінің қызметі, белгіленген пункттің негізгі бағдарларын дәл сипаттауға үйрету;

      2) бірігіп кедергілерден өту, жол арқылы өту, көктайғақ, тар жол, бұрылыстар, түсу және көтерілу кезінде бірге жүру тәсілдері;

      жабық кеңістікте бағдарлау:

      1) ғимараттар үй-жайларының схемалары, жоспарлары;

      2) объектілердің көкжиек жақтарына қатысты орналасуы;

      3) негізгі қозғалыс маршруттарын талдау және сипаттау;

      4) мектеп, үй, мекеме аумағында бағдарларды пайдалану;

      5) тұрмыстық аспаптарды пайдалануды бағдарлау;

      6) бейтаныс үй-жайларда: ауруханаларда, емханаларда, автовокзалдарда, кинотеатрларда, сұлулық салондарында, оқу ғимараттарында, азық-түлік дүкендерінде;

      еркін кеңістікте бағдарлау:

      1) "карта-жол" типі бойынша бағдарлау;

      2) ауруханаларға, емханаларға, ЖОО-на, сұлулық салондарына, кафелерге дейін маршруттарды құру;

      3) макро - және микро- кеңістік туралы, онда бір-біріне және өз денесіне қатысты заттар мен объектілердің орналасуы туралы түсініктер;

      4) үй-жайлардың макеттерімен және сызбаларымен, жекелеген маршруттармен, шағын аудандар мен елді мекендердің сызбаларымен жұмыс істеу;

      5) қалыптасқан топографиялық көріністерді жоспарға ауыстыруды үйрену: үй-жайлардың, маршруттардың, зерттелген кеңістіктің сызбаларын құру.

      6) көзі көрмейтін және нашар көретін адамдарды бағдарлауды ескере отырып, жол қозғалысы ережелері;

      7) қалалық көлік маршруттарын зерделеу;

      8) әртүрлі көлік түрлерінің алғашқы және соңғы аялдамаларында, негізгі маршруттардың қиылысу аялдамаларында бағдарлау;

      9) магистральдардың, көшелердің орналасуы;

      10) жол қиылыстарының түрлері;

      11) жол қозғалысы ережелері;

      12) яндекс-таксиді пайдалану дағдылары;

      13) ғимараттардың, ескерткіштердің әртүрлілігі: спорт жарыстары өткізілетін үй-жайлар;

      14) театрлар мен кинотеатрлар;

      15) сауда үйлері;

      16) тамақтану пункттері, саябақтар, серуендеу маршруттары;

      17) көру қабілеті зақымдалғанадамдардың өміріндегі спорт, спорттық және ойын-сауық іс-шаралары, ареналар, спорт алаңдары, спорт жарыстарындағы мінез-құлық ережелері, параолимпиадалық спорт түрлері.

      қарым-қатынас мәдениеті:

      18) әр түрлі жағдайлардағы сөйлеу этикеті.

      30. 12-сыныпқа арналған "Кеңістікте бағдарлау" пәнінің базалық мазмұны:

      кеңістікте бағдарлауда сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану:

      1) барикалық, бимануалды сипап сезу арқылы қабылдау;

      2) сенсорлық эталондарды бөлу;

      3) дыбыстық маяктар мен бағдаршамдарға бағдар;

      4) тербелісті қабылдау арқылы кедергілерді анықтау;

      5) иістерді жіктеу;

      дұрыс жүру және денені тік ұстау:

      1) әр түрлі қызмет түрлерінде денені тік ұстап жүрудің сақталуын бақылау;

      2) ғимарат ішінде бағдарлау;

      3) навигациямен жүру;

      4) ақ трость көмегімен баспалдақпен түсу және көтерілу, ақ трость көмегімен үй-жайға кіру және шығу;

      алып жүрушімен бірге жүру:

      1) алып жүрушінің қызметі, онымен қарым-қатынас жасау;

      2) белгіленген пункттің негізгі бағдарларын дәл сипаттауға үйрету;

      3) бірігіп кедергілерден өту, жол арқылы өту, көктайғақ, тар жол, бұрылыстар, түсу және көтерілу кезінде бірге жүру тәсілдері;

      жабық кеңістікте бағдарлау:

      1) ғимараттар үй-жайларының жоспарлары;

      2) объектілердің көкжиек жақтарына қатысты орналасуы;

      3) негізгі қозғалыс бағыттарын талдау және сипаттау;

      4) мектеп, ЖОО, колледж, үй, әлеуметтік мақсаттағы мекемелер, сауда орталықтар аумағында бағдарларды пайдалану;

      5) тұрмыстық аспаптарды пайдалануды бағдарлау;

      6) бейтаныс үй-жайларда: ауруханаларда, емханаларда, автовокзалдарда, кинотеатрларда, сұлулық салондарында бағдарлау;

      7) қоғамдық орындарда өзін-өзі ұстау мәдениеті;

      8) іскерлік қарым-қатынас дағдылары;

      9) оқу ғимараттарында бағдарлау;

      10) сатып алу;

      11) қазақ ұлттық асханасы, азық-түлік дүкендері.

      еркін кеңістікте бағдарлау:

      1) "карта-жол" типі бойынша бағдарлауды дамыту;

      2) ауруханаларға, емханаларға, ЖОО-на, колледждерге сұлулық салондарына, кафелерге дейін маршруттарды құру;

      3) макро- және микро-кеңістікпен жұмыс істеу, онда бір-біріне және өз денесіне қатысты заттар мен объектілердің орналасуы;

      4) үй-жайлардың макеттерімен және сызбаларымен, жекелеген маршруттармен, шағын аудандар мен елді мекендердің сызбаларымен жұмыс істеу;

      5) қалыптасқан топографиялық көріністерді жоспарға ауыстыруды үйрету: үй-жайлардың, маршруттардың, зерттелген кеңістіктің сызбаларын құру;

      6) көзі көрмейтін және нашар көретін адамдарды бағдарлауды ескере отырып, жол қозғалысы ережелері;

      7) қалалық көлік маршруттарын зерделеу;

      8) әртүрлі көлік түрлерінің алғашқы және соңғы аялдамаларында, негізгі маршруттардың қиылысу аялдамаларында бағдарлау;

      9) магистральдардың, көшелердің орналасуы;

      10) жол қиылысы түрлері;

      11) жол қозғалысы ережелері;

      12) Яндекс-такси, Индрайвер, Уберді пайдалану дағдылары;

      13) ғимараттардың, ескерткіштердің әртүрлілігі: спорт жарыстары өткізілетін үй-жайлар;

      14) театрлар мен кинотеатрлар;

      15) сауда үйлері;

      16) тамақтану пункттері, саябақтар, серуендеу маршруттары;

      17) көру қабілеті зақымдалғанадамдардың өміріндегі спорт, спорттық және ойын-сауық іс-шаралары, ареналар, спорт алаңдары, спорт жарыстарындағы мінез-құлық ережелері, параолимпиадалық спорт түрлері.

      18 ) қарым-қатынас мәдениеті: әр түрлі жағдайлардағы сөйлеу этикеті.

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      31. Әр сыныпқа арналған бағдарламада оқыту мақсаттары кодталған. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлім мен бөлімшені, төртінші сан – оқыту мақсатының нөмірленуін білдіреді. Мысалы: 11.2.1.3 кодында "11" – бұл сынып, "2.1" – бөлімше, "3" - оқыту мақсатының нөмірленуі.

      32. Мақсаттар жүйесі бойынша күтілетін нәтижелер:

      1) 1-бөлім "Сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану":

      1-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

1.1. Қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану

11.1.1.1 қоршаған болмыс объектілерін зерттеу үшін сақталған (барикалық, бимануалды, есту) талдағыштарды пайдалана алу;
11.1.1.2 қалдық көру кезінде өзіңің визуалды қабылдауыңың жеткіліксіздігін түсіну;
11.1.1.3 жарық пен көлеңкені қолдана отырып, қауіпсіз қозғалу дағдыларын меңгеру;
11.1.1.4 қоршаған ортаға тән дыбыстар мен иістердің көмегімен кеңістікті талдай алу;
1.1.1.5 практикалық бағытта бұлшықет, есту қабілетін қолдану;
11.1.1.6 кедергілерді тербелісті қабылдау арқылы анықтауға болатындығын түсіну

12.1.1.1 полисенсорлық ақпаратты практикалық бағдарлауда пайдалана алу
12.1.1.2 қалдық көру кезінде өзіңің визуалды қабылдауыңың жеткіліксіздігін түсіну;
12.1.1.3 көру қабілетінің жеткіліксіздігін өтеу дағдыларын меңгеру;
12.1.1.4 жарық пен көлеңкені қолдана отырып, қауіпсіз қозғалу дағдыларын меңгеру;
12.1.1.5 қоршаған ортаға тән дыбыстар мен иістердің көмегімен кеңістікті талдау;
12.1.1.6 практикалық бағытта бұлшықет, есту қабілетін қолдана білу;
12.1.1.7 кедергілерді тербелісті қабылдау арқылы анықтау

      2) 2-бөлім "Дұрыс жүру және денені тік ұстау":

      2-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

2.1. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

11.2.1.1 бүкірейіп жүрудің сәнсіз екенін түсіну;
11.2.1.2 жүру кезінде және басқа да іс-қимылдар кезінде өз денесін тік ұстауды бақылау;
11.2.1.3 бүкірейіп жүрудің алдын алу үшін арналған жаттығуларды білу және орындау;
11.2.1.4 смартфондағы "Навигация" қосымшасын пайдалану

12.2.1.1 адамның басқалардың эстетикалық қабылдауы үшін денені тік ұстап жүрудің маңыздылығын және оның өмір саласына тиімсіз әсерін түсіну;
12.2.1.2 денені тік ұстап жүру және басқа да іс-қимылдар кезінде өзін-өзі бақылауды жүзеге асыру;
12.2.1.3 бүкірейіп жүрудің алдын алу үшін жаттығулар жасау;
12.2.1.4 навигациямен жүру дағдыларын меңгеру

2.2. Ақ тростьтің көмегімен жүру

11.2.2.1 ақ тростьтың түрлерін тану, белгілі бір іс-қимылда өзіңіз үшін ең оңтайлысын ерекшелеу;
11.2.2.2 ақ тростьты таңдау дағдыларын меңгеру (жоғарғы ұшы қолтық асты аймағы, төменгі ұшы еденге дейін);
11.2.2.3 ақ тростьтың көмегімен жол жабындарын (асфальт, плитка, тас, шөп және т.б.), құлама, айналма жолдарын анықтау;
11.2.2.4 ақ тростьтың көмегімен жиектастар, арықтар, бұталар, ағаштар түріндегі кедергілерді тану, олардан өте білу

12.2.2.1 ақ тростьті таңдай алу (жоғарғы ұшы қолтық асты аймағы, төменгі ұшы еденге дейін);
12.2.2.2 өзіне Gov/kz әлеуметтік қызметтер порталынан ақ тростьты таңдау және тапсырыс беру;
12.2.2.3 ақ трость көмегімен жол жабындарын (асфальт, плитка, тас, шөп және т.б.), құлама, айналма жолдарын, ғимараттарға өту жолдарын анықтау;
12.2.2.4 ақ тростьтың көмегімен жиектастар, арықтар, бұталар, ағаштар түріндегі кедергілерді тану, олардан өте білу

      3) 3-бөлім "Алып жүрушімен бірге жүру":

      3-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

3.1. Ересектермен және құрдастармен бірге жүру

11.3.1.1 алып жүрушінің көмегін қабылдай алу, онымен әдептілікті сақтап қарым-қатынасу;
11.3.1.2 бірге серуендеу кезінде өз қалауын түсіндіре білу, баратын жердің негізгі бағдарларын дәл сипаттау;
11.3.1.3 кедергілерден өту, жолды, тар жолды кесіп өту, түсу және көтерілу кезінде кезекшімен бірігіп жүре алу

12.3.1.1 алып жүрушінің функцияларын түсіну, қажет болған жағдайда оған жүгіну;
12.3.1.2 белгіленген пункттің негізгі бағдарларын дәл, нақты сипаттай білу;
12.3.1.3 кедергілерден өту, жол арқылы өту, көктайғақ, тар жол, бұрылыстар, түсу және көтерілу кезінде бірге жүру тәсілдерін игеру;
12.3.1.4 қозғалыс кезінде бірлескен қызметті үйлестіру;
12.3.1.5 әдеп нормаларын сақтай отырып, алып жүрушімен қатынасу

      4) 4-бөлім "Жабық кеңістікте бағдарлау":

      4-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

4.1. Денсаулық сақтау объектілері

11.4.1.1 жақын жерде орналасқан денсаулық сақтау объектілерін білу;
11.4.1.2 "карта-жол" типі бойынша емханаға/ ауруханаға/ дәріханаға маршрут құру;
11.4.1.3 емхана ішіндегі жүрудің негізгі маршруттарын білу: тіркеу бөлімі, дәрігерлер, талдауға арналған зертханалар, рентген және т.б.;
11.4.1.4 емхана ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
11.4.1.5 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

12.4.1.1 жақын жерде орналасқан денсаулық сақтау объектілерін білу
12.4.1.2 "карта-жол" типі бойынша емханаға/ ауруханаға/ дәріханаға маршрут құру;
12.4.1.3 емхана ішіндегі жүрудің негізгі маршруттарын құру: тіркеу бөлімі, дәрігерлер, талдауға арналған зертханалар, рентген және т.б.;
12.4.1.4 емхана ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
12.4.1.5 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу;
12.4.1.6 емхана/ аурухана/дәріхана ішінде өздігінен бағдарлау

4.2. Әлеуметтік мақсаттағы мекемелер

11.4.2.1 жақын жерде орналасқан әлеуметтік мақсаттағы объектілерді (ХҚКО, оңалту орталықтарын) білу;
11.4.2.2 ХҚКО-да қандай қызмет түрлерін алуға болатынын түсіну;
11.4.2.3 әлеуметтік мақсаттағы объектіге бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру;
11.4.2.4 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
11.4.2.5 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

12.4.2.1 жақын жерде орналасқан әлеуметтік мақсаттағы объектілерді (ХҚКО, оңалту орталықтарын) білу;
12.4.2.2 ХҚКО-да қандай қызмет түрлерін алуға болатынын түсіну;
12.4.2.3 қашықтықтан анықтама алу, құжаттарды рәсімдеу үшін Egov/kz қосымшасын пайдалану;
12.4.2.4 әлеуметтік мақсаттағы объектіге бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру;
12.4.2.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
12.4.2.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

4.3. Білім беру ұйымдары

11.4.3.1 қызықтыратын білім беру ұйымдары (колледждер, ЖОО) туралы ақпаратты таба білу;
11.4.3.2 білім беру ұйымының сайтында көзі көрмейтіндер (дыбыстау) немесе нашар көретіндер (үлкейтілген қаріп) үшін бейімделуді бар болған жағдайда пайдалану;
11.4.3.3 білім беру ұйымдарына бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және оған дейінгі маршрутты игеру;
11.4.3.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
11.4.3.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

12.4.3.1 қызықтыратын білім беру ұйымдары (колледждер, ЖОО) туралы ақпаратты таба білу;
12.4.3.2 білім беру ұйымының сайтында көзі көрмейтіндер (дыбыстау) немесе нашар көретіндер (үлкейтілген қаріп) үшін бейімделуді бар болған жағдайда пайдалану;
12.4.3.3 құжаттарды қашықтықтан тапсыру үшін ұйымдардың сайттарын немесе Egov/kz қосымшасын пайдалану;
12.4.3.4 білім беру ұйымдарына бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және оған дейінгі маршрутты игеру;
12.4.3.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
12.4.3.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

4.4. Сауда және ойын-сауық мекемелері

11.4.4.1 сауда, ойын-сауық орталықтарының функцияларын түсіну;
11.4.4.2 сауда ойын-сауық орталықтарындағы негізгі бағдарларды білу: қанша кіру-шығу есіктері бар, паркингке, көшеге шығу есіктері, қабаттар саны, эскалаторлардың, фуд-кордтардың, дүкендердің орналасуы;
11.4.4.3 сауда ойын-сауық мекемелерінде жақсы бағдарлау үшін айналма қозғалыспен (соның ішінде азық-түлік дүкендерінде) жүру жақсы екенін түсіну;
11.4.4.4 сауда ойын-сауық мекемелеріне бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және маршрутты игеру;
11.4.4.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
11.4.4.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

11.4.4.1 сауда, ойын-сауық орталықтарының функцияларын түсіну;
11.4.4.2 сауда ойын-сауық орталықтарындағы негізгі бағдарларды білу: қанша кіру-шығу есіктері бар, паркингке, көшеге шығу есіктері, қабаттар саны, эскалаторлардың, фуд-кордтардың, дүкендердің орналасуы;
11.4.4.3 сауда ойын-сауық мекемелерінде жақсы бағдарлау үшін айналма қозғалыспен (соның ішінде азық-түлік дүкендерінде) жүру жақсы екенін түсіну;
11.4.4.4 сауда ойын-сауық мекемелеріне бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және маршрутты игеру;
11.4.4.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
11.4.4.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу;
12.4.4.7 сауда ойын-сауық орталықтарында өздігінен бағдарлау

      5) 5-бөлім "Еркін кеңістікте бағдарлау":

      5-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

5.1. Еркін кеңістіктің объектілері

11.5.1.1 еркін кеңістік объектілері: аудандар, шағын аудандар, магистральдар, көшелер, олардың қиылыстары, жол түйістері, жол айрықтары, көпірлер туралы ақпаратты талдау және жинақтау;
11.5.1.2 бейтаныс жерлерде: авто-теміржол вокзалдарында, әуежайларда, сұлулық салондарында, кафелерде, мейрамханаларда, саябақтарда, табиғатта және т.б. бағдарлау кезінде алдыңғы тәжірибені пайдалана алу

12.5.1.1 еркін кеңістік объектілері: аудандар, шағын аудандар, магистральдар, көшелер, олардың қиылысуы, жол айрықтары, көпірлер туралы тұтас түсінікке ие болу;
12.5.1.2 бейтаныс жерлерде: авто-теміржол вокзалдарында, әуежайларда, сұлулық салондарында, кафелерде, мейрамханаларда, саябақтарда, табиғатта және т.б. бағдарлау кезінде алдыңғы тәжірибені проекциялау

5.2. Топографиялық дағдыларды дамыту

11.5.2.1 кез-келген ғимарат/маршрут/ аймақ сызбаға ауыстырылуы мүмкін екенін түсіну;
11.5.2.2 сызбалармен, үй-жайлар, маршруттар, аймақ, қала карталарымен жұмыс істей білу;
11.5.2.3 зерттелген кеңістіктің үй-жайларының, маршруттарының сызбаларын жасау;
12.5.2.4 белгілі бір маршрут сызбасының презентациясын дербес өзі дайындау

12.5.2.1. кез-келген ғимарат/маршрут/ аймақ сызбаға ауыстырылуы мүмкін екенін түсіну;
12.5.2.2 сызбалармен, үй-жайлар, маршруттар, аймақ, қала карталарымен жұмыс істей білу;
12.5.2.3 зерттелген кеңістіктің үй-жайларының, маршруттарының сызбаларын жасау;
12.5.2.4 белгілі бір маршрут сызбасының презентациясын дербес өзі дайындау

5.3. Жол қозғалыс ережелері

11.5.3.1 көзі көрмейтіндерді және нашар көретіндерді бағдарлауды ескере отырып, жол қозғалысының негізгі ережелерін сақтау;
11.5.3.2 жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілікті сезіну;
11.5.3.3 жол-көлік оқиғасы кезіндегі жүріс-тұрыстың негізгі тактикасын білу

12.5.3.1 көрмейтіндердің және нашар көретіндердің бағдарлауын ескере отырып, жол қозғалысының негізгі ережелерін сақтау;
12.5.3.2 жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілікті сезіну;
12.5.3.3 жол-көлік оқиғасы кезіндегі жүріс-тұрыстың негізгі тактикасын білу

5.4. Көлік

11.5.4.1 қоғамдық көліктің қажетті маршруттарын білу және оларды қозғалыс кезінде пайдалану;
11.5.4.2 бағдарларды қолдану: жол ұзындығы, дыбыстар, аялдамалар саны, бұрылыстар, диктордың түсініктемелері;
11.5.4.3 әртүрлі көлік түрлерінің (автобус, троллейбус, метро) алғашқы және соңғы аялдамаларында бағдарлай білу;
11.5.4.4 негізгі маршруттардың қиылысу аялдамаларында бағдарлай білу және көліктен шығу кезінде аялдаманы анықтау;
11.5.4.5 Яндекс-такси, Убер; Индрайверді және т.б. пайдалану дағдыларына ие болу;
11.5.4.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

12.5.4.1 қоғамдық көліктің қажетті маршруттарын пайдалану;
12.5.4.2 бағдарларды қолдану: жол ұзындығы, дыбыстар, аялдамалар саны, бұрылыстар, диктордың түсініктемелері;
12.5.4.3 әртүрлі көлік түрлерінің (автобус, троллейбус, метро) алғашқы және соңғы аялдамаларында бағдарлай білу;
12.5.4.4 негізгі маршруттардың қиылысу аялдамаларында бағдарлай білу және көліктен шығу кезінде аялдаманы анықтау;
12.5.4.5 Яндекс-такси, Убер; Индрайверді және т.б. пайдалану дағдыларына ие болу;
12.5.4.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

5.5. Мен тұратын аймақ/қала

11.5.5.1 тұрғылықты аймақ туралы толық түсінікке ие болу: мен тұратын ауыл/қала, негізгі магистральдар, көшелер, елді мекен орталығы, негізгі көрнекі жерлер (саябақтар, ескерткіштер, өзен, көпірлер, білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік мақсаттағы ұйымдардың ғимараттары, дүкендер, кафелер);
11.5.5.2 тұрғылықты аймақтағы қозғалыстың негізгі маршруттарында еркін бағдарлау: мектеп, үй, көршілер, емхана;
11.5.5.3 бейтаныс жерлерде: саябақтарда, табиғатта, экскурсияларда бағдарлау кезінде өткен бағдарлау тәжірибесін қолдана білу

12.5.5.1 тұрғылықты аймақ туралы толық түсінікке ие болу: мен тұратын ауыл/қала, негізгі магистральдар, көшелер, елді мекен орталығы, негізгі көрнекі жерлер (саябақтар, ескерткіштер, өзен, көпірлер, білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік мақсаттағы ұйымдардың ғимараттары, дүкендер, кафелер);
12.5.5.2 тұрғылықты аймақтағы қозғалыстың негізгі маршруттарында еркін бағдарлау: мектеп, үй, көршілер, емхана;
12.5.5.3 бейтаныс жерлерде: саябақтарда, табиғатта, экскурсияларда бағдарлау кезінде таныс жерде өткен бағдарлау тәжірибесін пайдалану

5.6. Спорт және ойын-сауық

11.5.6.1 адам өміріндегі спорт дене шынықтыруының маңыздылығын түсіну;
11.5.6.2 спорт түрлері, параолимпиада спорт түрлері, еркін уақытты өткізудің басқа да нысандары туралы тұтас түсінікке ие болу;
11.5.6.3 спорт жарыстары өткізілетін үй-жайлардың ерекшеліктерін, жүріс-тұрыс және қауіпсіздік ережелерін білу және түсіну;
11.5.6.4 спорт алаңдарының мақсатын, жабдықтардың түрлерін, пайдалану ережелерін білу, спорттық іс-шараларға қатысу;
11.5.6.5 негізгі серуендеу маршруттарын құру

12.5.6.1 адам өміріндегі спорт дене шынықтыруының маңыздылығын түсіну;
12.5.6.2 спорт түрлері, параолимпиада спорт түрлері, еркін уақытты өткізудің басқа да нысандары туралы тұтас түсінікке ие болу;
12.5.6.3 спорт жарыстары өткізілетін жерде ережелерді, жүріс-тұрыс және қауіпсіздік ережелерін сақтау;
12.5.6.4 спорт алаңдарының мақсатын, жабдықтардың түрлерін, пайдалану ережелерін білу, спорттық іс-шараларға қатысу;
12.5.6.5 негізгі серуендеу маршруттарын құру;
12.5.6.6 ойын-сауық, спорттық іс-шараларды ұйымдастыра білу

      6) 6-бөлім "Қарым-қатынас мәдениеті":

      6-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

6.1. Қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар

11.6.1.1 қоғамдық орындарда: театрда, кинотеатрларда, музей залдарында, кітапханада және т.б. әдеп нормаларын сақтау;
11.6.1.2 үлкендермен және құрдастармен, қызмет көрсететін персоналмен әдепті және сыпайы сөйлесу

12.6.1.1 қоғамдық орындарда әдеп ережелерін сақтау;
12.6.1.2 қазақ халқының салт-дәстүрін, мінез-құлық мәдениетін ұстану

      33. Осы бағдарлама қосымшаға сәйкес көру қабілеті зақымдалған(көрмейтін және нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 11-12 сыныптары үшін "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасына ұзақ мерзімді жоспар негізінде іске асырылады.

      Ұзақ мерзімді жоспарда әрбір бөлімде жүзеге асырылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.

      34. Бөлім мен тақырыптарды зерттеуге арналған сағаттарды бөлу мұғалімнің қалауы бойынша беріледі.

Параграф 3. Көру қабілеті зақымдалған (көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларға арналған жалпы орта білім беру деңгейінің 11 - 12 сыныптары үшін "Кеңістікте бағдарлау" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі ұзақ мерзімді жоспар

      1) 11-сынып:

      1-кесте

Бөлім

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

1-тоқсан

1. Сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану

1.1. Қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану

11.1.1.1 қоршаған болмыс объектілерін зерттеу үшін сақталған (барикалық, бимануалды, есту) талдағыштарды пайдалана алу;
11.1.1.2 қалдық көру кезінде өзіңің визуалды қабылдауыңың жеткіліксіздігін түсіну;
11.1.1.3 жарық пен көлеңкені қолдана отырып, қауіпсіз қозғалу

2. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

2.1. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

11.2.1.1 бүкірейіп жүрудің сәнсіз екенін түсіну;
11.2.1.2 жүру кезінде және басқа да іс-қимылдар кезінде өз денесін тік ұстауды бақылау;
11.2.1.3 бүкірейіп жүрудің алдын алу үшін

2.2. Ақ тростьтің көмегімен жүру

11.2.2.1 ақ тростьтың түрлерін тану, белгілі бір іс-қимылда өзіңіз үшін ең оңтайлысын ерекшелеу;
11.2.2.2 ақ тростьты таңдау дағдыларын меңгеру (жоғарғы ұшы қолтық асты аймағы, төменгі ұшы еденге дейін);
11.2.2.3 ақ тростьтың көмегімен жол жабындарын (асфальт, плитка, тас, шөп және т.б.), құлама, айналма жолдарын анықтау

3. Алып жүрушімен бірге жүру

3.1. Ересектермен және құрдастармен бірге жүру

11.3.1.1 алып жүрушінің көмегін қабылдай алу, онымен әдептілікті сақтап қарым-қатынасу;
11.3.1.2 бірге серуендеу кезінде өз қалауын түсіндіре білу, баратын жердің негізгі бағдарларын дәл сипаттау;

4. Жабық кеңістікте бағдарлау

4.1. Денсаулық сақтау объектілері

11.4.1.1 жақын жерде орналасқан денсаулық сақтау объектілерін білу;
11.4.1.2 "карта-жол" типі бойынша емханаға / ауруханаға / дәріханаға маршрут құру

4.2. Әлеуметтік мақсаттағы мекемелер

11.4.2.1 жақын жерде орналасқан әлеуметтік мақсаттағы объектілерді (ХҚКО, оңалту орталықтарын) білу;
11.4.2.2 ХҚКО-да қандай қызмет түрлерін алуға болатынын түсіну;
11.4.2.3 әлеуметтік мақсаттағы объектіге бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру

4.3. Білім беру ұйымдары

11.4.3.1 қызықтыратын білім беру ұйымдары (колледждер, ЖОО) туралы ақпаратты таба білу;
11.4.3.2 білім беру ұйымының сайтында көзі көрмейтіндер (дыбыстау) немесе нашар көретіндер (үлкейтілген қаріп) үшін бейімделуді бар болған жағдайда пайдалану

5. Еркін кеңістікте бағдарлау

5.1. Еркін кеңістіктің объектілері

11.5.1.1 еркін кеңістік объектілері: аудандар, шағын аудандар, магистральдар, көшелер, олардың қиылыстары, жол түйістері, жол айрықтары, көпірлер туралы ақпаратты талдау және жинақтау;
11.5.1.2 бейтаныс жерлерде: авто-теміржол вокзалдарында, әуежайларда, сұлулық салондарында, кафелерде, мейрамханаларда, саябақтарда, табиғатта және т.б. бағдарлау кезінде алдыңғы тәжірибені пайдалана алу

5.3. Жол қозғалыс ережелері

11.5.3.1 көзі көрмейтіндерді және нашар көретіндерді бағдарлауды ескере отырып, жол қозғалысының негізгі ережелерін сақтау;
11.5.3.2 жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілікті сезіну

6. Қарым-қатынас мәдениеті

6.1. Қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар

11.6.1.1 қоғамдық орындарда: театрда, кинотеатрларда, музей залдарында, кітапханада және т.б. әдеп нормаларын сақтау

2-тоқсан

1. Сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану

1.1. Қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану

11.1.1.1 қоршаған болмыс объектілерін зерттеу үшін сақталған (барикалық, бимануалды, есту) талдағыштарды пайдалана алу;
11.1.1.4 қоршаған ортаға тән дыбыстар мен иістердің көмегімен кеңістікті талдай алу;
11.1.1.5 практикалық бағытта бұлшықет, есту қабілетін қолдану

2. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

2.1. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

11.2.1.2 жүру кезінде және басқа да іс-қимылдар кезінде өз денесін тік ұстауды бақылау;
11.2.1.3 бүкірейіп жүрудің алдын алу үшін арналған жаттығуларды білу және орындау

2.2. Ақ тростьтің көмегімен жүру

11.2.2.2 ақ тростьты таңдау дағдыларын меңгеру (жоғарғы ұшы қолтық асты аймағы, төменгі ұшы еденге дейін);
11.2.2.3 ақ тростьтың көмегімен жол жабындарын (асфальт, плитка, тас, шөп және т.б.), құлама, айналма жолдарын анықтау

3. Алып жүрушімен бірге жүру

3.1. Ересектермен және құрдастармен бірге жүру

11.3.1.1 алып жүрушінің көмегін қабылдай алу, онымен әдептілікті сақтап қарым-қатынасу;
11.3.1.2 бірге серуендеу кезінде өз қалауын түсіндіре білу, баратын жердің негізгі бағдарларын дәл сипаттау;
11.3.1.3 кедергілерден өту, жолды, тар жолды кесіп өту, түсу және көтерілу кезінде кезекшімен бірігіп жүре алу

4. Жабық кеңістікте бағдарлау

4.1. Денсаулық сақтау объектілері

11.4.1.2 "карта-жол" типі бойынша емханаға / ауруханаға / дәріханаға маршрут құру;
11.4.1.3 емхана ішіндегі жүрудің негізгі маршруттарын білу: тіркеу бөлімі, дәрігерлер, талдауға арналған зертханалар, рентген және т.б.;
11.4.1.4 емхана ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
11.4.1.5 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

4.2. Әлеуметтік мақсаттағы мекемелер

11.4.2.2 ХҚКО-да қандай қызмет түрлерін алуға болатынын түсіну;
11.4.2.3 әлеуметтік мақсаттағы объектіге бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру;
11.4.2.4 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
11.4.2.5 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

4.3. Білім беру ұйымдары

11.4.3.2 білім беру ұйымының сайтында көзі көрмейтіндер (дыбыстау) немесе нашар көретіндер (үлкейтілген қаріп) үшін бейімделуді бар болған жағдайда пайдалану;
11.4.3.3 білім беру ұйымдарына бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және оған дейінгі маршрутты игеру;
11.4.3.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
11.4.3.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

4.4. Сауда және ойын-сауық мекемелері

11.4.4.1 сауда, ойын-сауық орталықтарының функцияларын түсіну;
11.4.4.2 сауда ойын-сауық орталықтарындағы негізгі бағдарларды білу: қанша кіру-шығу есіктері бар, паркингке, көшеге шығу есіктері, қабаттар саны, эскалаторлардың, фуд-кордтардың, дүкендердің орналасуы;
11.4.4.3 сауда ойын-сауық мекемелерінде жақсы бағдарлау үшін айналма қозғалыспен (соның ішінде азық-түлік дүкендерінде) жүру жақсы екенін түсіну

5. Еркін кеңістікте бағдарлау

5.1. Еркін кеңістіктің объектілері

11.5.1.1 еркін кеңістік объектілері: аудандар, шағын аудандар, магистральдар, көшелер, олардың қиылыстары, жол түйістері, жол айрықтары, көпірлер туралы ақпаратты талдау және жинақтау;
11.5.1.2 бейтаныс жерлерде: авто-теміржол вокзалдарында, әуежайларда, сұлулық салондарында, кафелерде, мейрамханаларда, саябақтарда, табиғатта және т.б. бағдарлау кезінде алдыңғы тәжірибені пайдалана алу

5.2. Топографиялық дағдыларды дамыту

11.5.2.1 кез-келген ғимарат/маршрут/ аймақ сызбаға ауыстырылуы мүмкін екенін түсіну;
11.5.2.2 сызбалармен, үй-жайлар, маршруттар, аймақ, қала карталарымен жұмыс істей білу

5.3. Жол қозғалысы ережелері

11.5.3.2 жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілікті сезіну;
11.5.3.3 жол-көлік оқиғасы кезіндегі жүріс-тұрыстың негізгі тактикасын білу

5.4. Көлік

11.5.4.1 қоғамдық көліктің қажетті маршруттарын білу және оларды қозғалыс кезінде пайдалану;
11.5.4.2 бағдарларды қолдану: жол ұзындығы, дыбыстар, аялдамалар саны, бұрылыстар, диктордың түсініктемелері;
11.5.4.3 әртүрлі көлік түрлерінің (автобус, троллейбус, метро) алғашқы және соңғы аялдамаларында бағдарлай білу

5.6. Спорт және ойын-сауық

11.5.6.1 адам өміріндегі спорт дене шынықтыруының маңыздылығын түсіну;
11.5.6.2 спорт түрлері, параолимпиада спорт түрлері, еркін уақытты өткізудің басқа да нысандары туралы тұтас түсінікке ие болу;
11.5.6.3 спорт жарыстары өткізілетін үй-жайлардың ерекшеліктерін, жүріс-тұрыс және қауіпсіздік ережелерін білу және түсіну

6. Қарым-қатынас мәдениеті

6.1. Қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар

11.6.1.1 қоғамдық орындарда: театрда, кинотеатрларда, музей залдарында, кітапханада және т.б. әдеп нормаларын сақтау;
11.6.1.2 үлкендермен және құрдастармен, қызмет көрсететін персоналмен әдепті және сыпайы сөйлесу

3-тоқсан

1. Сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану

1.1. Қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану

11.1.1.1 қоршаған болмыс объектілерін зерттеу үшін сақталған (барикалық, бимануалды, есту) талдағыштарды пайдалана алу;
11.1.1.4 қоршаған ортаға тән дыбыстар мен иістердің көмегімен кеңістікті талдай алу;
1.1.1.5 практикалық бағытта бұлшықет, есту қабілетін қолдану;
11.1.1.6 кедергілерді тербелісті қабылдау арқылы анықтауға болатындығын түсіну

2. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

2.1. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

11.2.1.4 смартфондағы "Навигация" қосымшасын пайдалану;

2.2. Ақ тростьтің көмегімен жүру

11.2.2.3 ақ тростьтың көмегімен жол жабындарын (асфальт, плитка, тас, шөп және т.б.), құлама, айналма жолдарын анықтау;
11.2.2.4 ақ тростьтың көмегімен жиектастар, арықтар, бұталар, ағаштар түріндегі кедергілерді тану, олардан өте білу

3. Алып жүрушімен бірге жүру

3.1. Ересектермен және құрдастармен бірге жүру

11.3.1.1 алып жүрушінің көмегін қабылдай алу, онымен әдептілікті сақтап қарым-қатынасу;
11.3.1.3 кедергілерден өту, жолды, тар жолды кесіп өту, түсу және көтерілу кезінде кезекшімен бірігіп жүре алу

4. Жабық кеңістікте бағдарлау

4.3. Білім беру ұйымдары

11.4.3.3 білім беру ұйымдарына бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және оған дейінгі маршрутты игеру;
11.4.3.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану

4.4. Сауда және ойын-сауық мекемелері

11.4.4.2 сауда ойын-сауық орталықтарындағы негізгі бағдарларды білу: қанша кіру-шығу есіктері бар, паркингке, көшеге шығу есіктері, қабаттар саны, эскалаторлардың, фуд-кордтардың, дүкендердің орналасуы;
11.4.4.3 сауда ойын-сауық мекемелерінде жақсы бағдарлау үшін айналма қозғалыспен (соның ішінде азық-түлік дүкендерінде) жүру жақсы екенін түсіну;
11.4.4.4 сауда ойын-сауық мекемелеріне бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және маршрутты игеру;
11.4.4.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
11.4.4.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

5. Еркін кеңістікте бағдарлау

5.1. Еркін кеңістіктің объектілері

11.5.1.1 еркін кеңістік объектілері: аудандар, шағын аудандар, магистральдар, көшелер, олардың қиылыстары, жол түйістері, жол айрықтары, көпірлер туралы ақпаратты талдау және жинақтау;
11.5.1.2 бейтаныс жерлерде: авто-теміржол вокзалдарында, әуежайларда, сұлулық салондарында, кафелерде, мейрамханаларда, саябақтарда, табиғатта және т.б. бағдарлау кезінде алдыңғы тәжірибені пайдалана алу

5.2. Топографиялық дағдыларды дамыту

11.5.2.3 зерттелген кеңістіктің үй-жайларының, маршруттарының сызбаларын жасау

5.3. Жол қозғалысы ережелері

11.5.3.2 жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілікті сезіну;
11.5.3.3 жол-көлік оқиғасы кезіндегі жүріс-тұрыстың негізгі тактикасын білу

5.4. Көлік

11.5.4.3 әртүрлі көлік түрлерінің (автобус, троллейбус, метро) алғашқы және соңғы аялдамаларында бағдарлай білу;
11.5.4.4 негізгі маршруттардың қиылысу аялдамаларында бағдарлай білу және көліктен шығу кезінде аялдаманы анықтау;
11.5.4.5 Яндекс-такси, Убер; Индрайверді және т.б. пайдалану дағдыларына ие болу;
11.5.4.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

5.5. Мен тұратын аймақ/қала

11.5.5.1 тұрғылықты аймақ туралы толық түсінікке ие болу: мен тұратын ауыл/қала, негізгі магистральдар, көшелер, елді мекен орталығы, негізгі көрнекі жерлер (саябақтар, ескерткіштер, өзен, көпірлер, білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік мақсаттағы ұйымдардың ғимараттары, дүкендер, кафелер);
11.5.5.2 тұрғылықты аймақтағы қозғалыстың негізгі маршруттарында еркін бағдарлау: мектеп, үй, көршілер, емхана;
11.5.5.3 бейтаныс жерлерде: саябақтарда, табиғатта, экскурсияларда бағдарлау кезінде өткен бағдарлау тәжірибесін қолдана білу

5.6. Спорт және ойын-сауық

11.5.6.2 спорт түрлері, параолимпиада спорт түрлері, еркін уақытты өткізудің басқа да нысандары туралы тұтас түсінікке ие болу;
11.5.6.3 спорт жарыстары өткізілетін үй-жайлардың ерекшеліктерін, жүріс-тұрыс және қауіпсіздік ережелерін білу және түсіну;
11.5.6.4 спорт алаңдарының мақсатын, жабдықтардың түрлерін, пайдалану ережелерін білу, спорттық іс-шараларға қатысу;
11.5.6.5 негізгі серуендеу маршруттарын құру

6. Қарым-қатынас мәдениеті

6.1. Қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар

11.6.1.1 қоғамдық орындарда: театрда, кинотеатрларда, музей залдарында, кітапханада және т.б. әдеп нормаларын сақтау;
11.6.1.2 үлкендермен және құрдастармен, қызмет көрсететін персоналмен әдепті және сыпайы сөйлесу

4-тоқсан

1. Сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану

1.1. Қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану

11.1.1.1 қоршаған болмыс объектілерін зерттеу үшін сақталған (барикалық, бимануалды, есту) талдағыштарды пайдалана алу;
11.1.1.4 қоршаған ортаға тән дыбыстар мен иістердің көмегімен кеңістікті талдай алу;
11.1.1.5 практикалық бағытта бұлшықет, есту қабілетін қолдану;
11.1.1.6 кедергілерді тербелісті қабылдау арқылы анықтауға болатындығын түсіну

2. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

2.1. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

11.2.1.2 жүру кезінде және басқа да іс-қимылдар кезінде өз денесін тік ұстауды бақылау;
11.2.1.3 бүкірейіп жүрудің алдын алу үшін арналған жаттығуларды білу және орындау;
11.2.1.4 смартфондағы "Навигация" қосымшасын пайдалану

2.2. Ақ тростьтің көмегімен жүру

11.2.2.2 ақ тростьты таңдау дағдыларын меңгеру (жоғарғы ұшы қолтық асты аймағы, төменгі ұшы еденге дейін);
11.2.2.3 ақ тростьтың көмегімен жол жабындарын (асфальт, плитка, тас, шөп және т.б.), құлама, айналма жолдарын анықтау;
11.2.2.4 ақ тростьтың көмегімен жиектастар, арықтар, бұталар, ағаштар түріндегі кедергілерді тану, олардан өте білу

3. Алып жүрушімен бірге жүру

3.1. Ересектермен және құрдастармен бірге жүру

11.3.1.1 алып жүрушінің көмегін қабылдай алу, онымен әдептілікті сақтап қарым-қатынасу;
11.3.1.2 бірге серуендеу кезінде өз қалауын түсіндіре білу, баратын жердің негізгі бағдарларын дәл сипаттау;
11.3.1.3 кедергілерден өту, жолды, тар жолды кесіп өту, түсу және көтерілу кезінде кезекшімен бірігіп жүре алу

4. Жабық кеңістікте бағдарлау

4.1. Денсаулық сақтау объектілері

11.4.1.1 жақын жерде орналасқан денсаулық сақтау объектілерін білу;
11.4.1.3 емхана ішіндегі жүрудің негізгі маршруттарын білу: тіркеу бөлімі, дәрігерлер, талдауға арналған зертханалар, рентген және т.б.

4.2. Әлеуметтік мақсаттағы мекемелер

11.4.2.1 жақын жерде орналасқан әлеуметтік мақсаттағы объектілерді (ХҚКО, оңалту орталықтарын) білу
11.4.2.2 ХҚКО-да қандай қызмет түрлерін алуға болатынын түсіну
11.4.2.3 әлеуметтік мақсаттағы объектіге бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құр

4.3. Білім беру ұйымдары

11.4.3.1 қызықтыратын білім беру ұйымдары (колледждер, ЖОО) туралы ақпаратты таба білу;
11.4.3.3 білім беру ұйымдарына бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және оған дейінгі маршрутты игеру

4.4. Сауда және ойын-сауық мекемелері

11.4.4.2 сауда ойын-сауық орталықтарындағы негізгі бағдарларды білу: қанша кіру-шығу есіктері бар, паркингке, көшеге шығу есіктері, қабаттар саны, эскалаторлардың, фуд-кордтардың, дүкендердің орналасуы;
11.4.4.3 сауда ойын-сауық мекемелерінде жақсы бағдарлау үшін айналма қозғалыспен (соның ішінде азық-түлік дүкендерінде) жүру жақсы екенін түсіну;
11.4.4.4 сауда ойын-сауық мекемелеріне бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және маршрутты игеру

5. Еркін кеңістікте бағдарлау

5.1. Еркін кеңістіктің объектілері

11.5.1.2 бейтаныс жерлерде: авто-теміржол вокзалдарында, әуежайларда, сұлулық салондарында, кафелерде, мейрамханаларда, саябақтарда, табиғатта және т.б. бағдарлау кезінде алдыңғы тәжірибені пайдалана алу

5.2. Топографиялық дағдыларды дамыту

11.5.2.2 сызбалармен, үй-жайлар, маршруттар, аймақ, қала карталарымен жұмыс істей білу;
11.5.2.3 зерттелген кеңістіктің үй-жайларының, маршруттарының сызбаларын жасау

5.3. Жол қозғалысы ережелері

11.5.3.2 жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілікті сезіну

5.4. Көлік

11.5.4.1 қоғамдық көліктің қажетті маршруттарын білу және оларды қозғалыс кезінде пайдалану;
11.5.4.3 әртүрлі көлік түрлерінің (автобус, троллейбус, метро) алғашқы және соңғы аялдамаларында бағдарлай білу;
11.5.4.4 негізгі маршруттардың қиылысу аялдамаларында бағдарлай білу және көліктен шығу кезінде аялдаманы анықтау;
11.5.4.5 Яндекс-такси, Убер; Индрайверді және т.б. пайдалану дағдыларына ие болу;
11.5.4.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

6. Қарым-қатынас мәдениеті

6.1. Қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар

11.6.1.1 қоғамдық орындарда: театрда, кинотеатрларда, музей залдарында, кітапханада және т.б. әдеп нормаларын сақтау;
11.5.1.2 үлкендермен және құрдастармен, қызмет көрсететін персоналмен әдепті және сыпайы сөйлесу

      2) 12-сынып:

      2-кесте

Бөлім

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

1-тоқсан

1. Сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану

1.1. Қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану

12.1.1.1 полисенсорлық ақпаратты практикалық бағдарлауда пайдалана алу;
12.1.1.2 қалдық көру кезінде өзіңің визуалды қабылдауыңың жеткіліксіздігін түсіну;
12.1.1.3 көру қабілетінің жеткіліксіздігін өтеу дағдыларын меңгеру

2. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

2.1. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

12.2.1.1 адамның басқалардың эстетикалық қабылдауы үшін денені тік ұстап жүрудің маңыздылығын және оның өмір саласына тиімсіз әсерін түсіну;
12.2.1.2 денені тік ұстап жүру және басқа да іс-қимылдар кезінде өзін-өзі бақылауды жүзеге асыру

2.2. Ақ тростьтің көмегімен жүру

12.2.2.1 ақ тростьті таңдай алу (жоғарғы ұшы қолтық асты аймағы, төменгі ұшы еденге дейін);
12.2.2.2 өзіне Gov/kz әлеуметтік қызметтер порталынан ақ тростьты таңдау және тапсырыс беру

3. Алып жүрушімен бірге жүру

3.1. Ересектермен және құрдастармен бірге жүру

12.3.1.1 алып жүрушінің функцияларын түсіну, қажет болған жағдайда оған жүгіну;
12.3.1.2 белгіленген пункттің негізгі бағдарларын дәл, нақты сипаттай білу
12.3.1.3 кедергілерден өту, жол арқылы өту, көктайғақ, тар жол, бұрылыстар, түсу және көтерілу кезінде бірге жүру тәсілдерін игеру

4. Жабық кеңістікте бағдарлау

4.1. Денсаулық сақтау объектілері

12.4.1.1 жақын жерде орналасқан денсаулық сақтау объектілерін білу;
12.4.1.2 "карта-жол" типі бойынша емханаға / ауруханаға / дәріханаға маршрут құру;
12.4.1.3 емхана ішіндегі жүрудің негізгі маршруттарын құру: тіркеу бөлімі, дәрігерлер, талдауға арналған зертханалар, рентген және т.б.;
12.4.1.4 емхана ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану

4.2. Әлеуметтік мақсаттағы мекемелер

12.4.2.1 жақын жерде орналасқан әлеуметтік мақсаттағы объектілерді (ХҚКО, оңалту орталықтарын) білу;
12.4.2.2 ХҚКО-да қандай қызмет түрлерін алуға болатынын түсіну;
12.4.2.3 қашықтықтан анықтама алу, құжаттарды рәсімдеу үшін Egov/kz қосымшасын пайдалану;
12.4.2.4 әлеуметтік мақсаттағы объектіге бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру;
12.4.2.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
12.4.2.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

5. Еркін кеңістікте бағдарлау

5.1. Еркін кеңістіктің объектілері

12.5.1.1 еркін кеңістік объектілері: аудандар, шағын аудандар, магистральдар, көшелер, олардың қиылысуы, жол айрықтары, көпірлер туралы тұтас түсінікке ие болу;
12.5.1.2 бейтаныс жерлерде: авто-теміржол вокзалдарында, әуежайларда, сұлулық салондарында, кафелерде, мейрамханаларда, саябақтарда, табиғатта және т.б. бағдарлау кезінде алдыңғы тәжірибені проекциялау

5.3. Жол қозғалыс ережелері

12.5.3.1 көрмейтіндердің және нашар көретіндердің бағдарлауын ескере отырып, жол қозғалысының негізгі ережелерін сақтау;
12.5.3.2 жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін құқықтық

5.6. Спорт және ойын-сауық

12.5.6.1 адам өміріндегі спорт дене шынықтыруының маңыздылығын түсіну;
12.5.6.2 спорт түрлері, параолимпиада спорт түрлері, еркін уақытты өткізудің басқа да нысандары туралы тұтас түсінікке ие болу

6. Қарым-қатынас мәдениеті

6.1. Қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар

12.6.1.1 қоғамдық орындарда әдеп ережелерін сақтау;
12.6.1.2 қазақ халқының салт-дәстүрін, мінез-құлық мәдениетін ұстану

2-тоқсан

1. Сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану

1.1. Қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану

12.1.1.3 көру қабілетінің жеткіліксіздігін өтеу дағдыларын меңгеру;
12.1.1.4 жарық пен көлеңкені қолдана отырып, қауіпсіз қозғалу дағдыларын меңгеру;
12.1.1.5 қоршаған ортаға тән дыбыстар мен иістердің көмегімен кеңістікті талдау

2. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

2.1. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

12.2.1.3 бүкірейіп жүрудің алдын алу үшін жаттығулар жасау;
12.2.1.4 навигациямен жүру дағдыларын меңгеру

2.2. Ақ тростьтің көмегімен жүру

12.2.2.2 өзіне Gov/kz әлеуметтік қызметтер порталынан ақ тростьты таңдау және тапсырыс беру;
12.2.2.3 ақ трость көмегімен жол жабындарын (асфальт, плитка, тас, шөп және т.б.), құлама, айналма жолдарын, ғимараттарға өту жолдарын анықтау

3. Алып жүрушімен бірге жүру

3.1. Ересектермен және құрдастармен бірге жүру

12.3.1.3 кедергілерден өту, жол арқылы өту, көктайғақ, тар жол, бұрылыстар, түсу және көтерілу кезінде бірге жүру тәсілдерін игеру;
12.3.1.4 қозғалыс кезінде бірлескен қызметті үйлестіру;
12.3.1.5 әдеп нормаларын сақтай отырып, алып жүрушімен қатынасу

4. Жабық кеңістікте бағдарлау

4.3. Білім беру ұйымдары

12.4.3.1 қызықтыратын білім беру ұйымдары (колледждер, ЖОО) туралы ақпаратты таба білу;
12.4.3.2 білім беру ұйымының сайтында көзі көрмейтіндер (дыбыстау) немесе нашар көретіндер (үлкейтілген қаріп) үшін бейімделуді бар болған жағдайда пайдалану;
12.4.3.3 құжаттарды қашықтықтан тапсыру үшін ұйымдардың сайттарын немесе Egov/kz қосымшасын пайдалану;
12.4.3.4 білім беру ұйымдарына бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және оған дейінгі маршрутты игеру;
12.4.3.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
12.4.3.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

5. Еркін кеңістікте бағдарлау

5.1. Еркін кеңістіктің объектілері

12.5.1.1 еркін кеңістік объектілері: аудандар, шағын аудандар, магистральдар, көшелер, олардың қиылысуы, жол айрықтары, көпірлер туралы тұтас түсінікке ие болу;
12.5.1.2 бейтаныс жерлерде: авто-теміржол вокзалдарында, әуежайларда, сұлулық салондарында, кафелерде, мейрамханаларда, саябақтарда, табиғатта және т.б. бағдарлау кезінде алдыңғы

5.2. Топографиялық дағдыларды дамыту

12.5.2.1. кез-келген ғимарат/маршрут/ аймақ сызбаға ауыстырылуы мүмкін екенін түсіну;
12.5.2.2 сызбалармен, үй-жайлар, маршруттар, аймақ, қала карталарымен жұмыс істей білу;
12.5.2.3 зерттелген кеңістіктің үй-жайларының, маршруттарының сызбаларын жасау;
12.5.2.4 белгілі бір маршрут сызбасының презентациясын дербес өзі дайындау

5.4. Көлік

12.5.4.1 қоғамдық көліктің қажетті маршруттарын пайдалану;
12.5.4.2 бағдарларды қолдану: жол ұзындығы, дыбыстар, аялдамалар саны, бұрылыстар, диктордың түсініктемелері;
12.5.4.3 әртүрлі көлік түрлерінің (автобус, троллейбус, метро) алғашқы және соңғы аялдамаларында бағдарлай білу;
12.5.4.4 негізгі маршруттардың қиылысу аялдамаларында бағдарлай білу және көліктен шығу кезінде аялдаманы анықтау;
12.5.4.5 Яндекс-такси, Убер; Индрайверді және т.б. пайдалану дағдыларына ие болу;
12.5.4.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу

5.6. Спорт және ойын-сауық

12.5.6.2 спорт түрлері, параолимпиада спорт түрлері, еркін уақытты өткізудің басқа да нысандары туралы тұтас түсінікке ие болу;
12.5.6.3 спорт жарыстары өткізілетін жерде ережелерді, жүріс-тұрыс және қауіпсіздік ережелерін сақтау;
12.5.6.4 спорт алаңдарының мақсатын, жабдықтардың түрлерін, пайдалану ережелерін білу, спорттық іс-шараларға қатысу;
12.5.6.5 негізгі серуендеу маршруттарын құру;
12.5.6.6 ойын-сауық, спорттық іс-шараларды ұйымдастыра білу

6. Қарым-қатынас мәдениеті

6.1. Қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар

12.6.1.1 қоғамдық орындарда әдеп ережелерін сақтау;
12.6.1.2 қазақ халқының салт-дәстүрін, мінез-құлық мәдениетін ұстану

3-тоқсан

1. Сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану

1.1. Қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану

12.1.1.5 қоршаған ортаға тән дыбыстар мен иістердің көмегімен кеңістікті талдау;
12.1.1.6 практикалық бағытта бұлшықет, есту қабілетін қолдана білу;
12.1.1.7 кедергілерді тербелісті қабылдау арқылы анықтау

2. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

2.1. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

12.2.1.2 денені тік ұстап жүру және басқа да іс-қимылдар кезінде өзін-өзі бақылауды жүзеге асыру;
12.2.1.3 бүкірейіп жүрудің алдын алу үшін жаттығулар жасау;
12.2.1.4 навигациямен жүру дағдыларын меңгеру

2.2. Ақ тростьтің көмегімен жүру

12.2.2.2 өзіне Gov/kz әлеуметтік қызметтер порталынан ақ тростьты таңдау және тапсырыс беру;
12.2.2.3 ақ трость көмегімен жол жабындарын (асфальт, плитка, тас, шөп және т.б.), құлама, айналма жолдарын, ғимараттарға өту жолдарын анықтау;
12.2.2.4 ақ тростьтың көмегімен жиектастар, арықтар, бұталар, ағаштар түріндегі кедергілерді тану, олардан өте білу

4. Жабық кеңістікте бағдарлау

4.4. Сауда және ойын-сауық мекемелері

12.4.4.1 сауда, ойын-сауық орталықтарының функцияларын түсіну;
12.4.4.2 сауда ойын-сауық орталықтарындағы негізгі бағдарларды білу: қанша кіру-шығу есіктері бар, паркингке, көшеге шығу есіктері, қабаттар саны, эскалаторлардың, фуд-кордтардың, дүкендердің орналасуы;
12.4.4.3 сауда ойын-сауық мекемелерінде жақсы бағдарлау үшін айналма қозғалыспен (соның ішінде азық-түлік дүкендерінде) жүру жақсы екенін түсіну;
12.4.4.4 сауда ойын-сауық мекемелеріне бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және маршрутты игеру;
12.4.4.5 үй-жай ішінде қозғалу кезінде тактильді жолды пайдалану;
12.4.4.6 қажет болған жағдайда көмек сұрай білу;
12.4.4.7 сауда ойын-сауық орталықтарында өздігінен бағдарлау

5. Еркін кеңістікте бағдарлау

5.1. Еркін кеңістіктің объектілері

12.5.1.1 еркін кеңістік объектілері: аудандар, шағын аудандар, магистральдар, көшелер, олардың қиылысуы, жол айрықтары, көпірлер туралы тұтас түсінікке ие болу

5.2. Топографиялық дағдыларды дамыту

12.5.2.3 зерттелген кеңістіктің үй-жайларының, маршруттарының сызбаларын жасау;
12.5.2.4 белгілі бір маршрут сызбасының презентациясын дербес өзі дайындау

5.3. Жол қозғалысы ережелері

12.5.3.3 жол-көлік оқиғасы кезіндегі жүріс-тұрыстың негізгі тактикасын білу

5.4. Көлік

12.5.4.4 негізгі маршруттардың қиылысу аялдамаларында бағдарлай білу және көліктен шығу кезінде аялдаманы анықтау;
12.5.4.5 Яндекс-такси, Убер; Индрайверді және т.б. пайдалану дағдыларына ие болу

5.5. Мен тұратын аймақ/қала

12.5.5.1 тұрғылықты аймақ туралы толық түсінікке ие болу: мен тұратын ауыл/қала, негізгі магистральдар, көшелер, елді мекен орталығы, негізгі көрнекі жерлер (саябақтар, ескерткіштер, өзен, көпірлер, білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік мақсаттағы ұйымдардың ғимараттары, дүкендер, кафелер);
12.5.5.2 тұрғылықты аймақтағы қозғалыстың негізгі маршруттарында еркін бағдарлау: мектеп, үй, көршілер, емхана;
12.5.5.3 бейтаныс жерлерде: саябақтарда, табиғатта, экскурсияларда бағдарлау кезінде таныс жерде өткен бағдарлау тәжірибесін пайдалану

5.6. Спорт және ойын-сауық

12.5.6.5 негізгі серуендеу маршруттарын құру;
12.5.6.6 ойын-сауық, спорттық іс-шараларды ұйымдастыра білу

6. Қарым-қатынас мәдениеті

6.1. Қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар

12.6.1.1 қазақ халқының салт-дәстүрін, мінез-құлық мәдениетін ұстану

4-тоқсан

1. Сақталған талдағыштарды кешенді пайдалану

1.1. Қалдық көру, сипап-сезу, есту, иіс сезімдерді пайдалану

12.1.1.3 көру қабілетінің жеткіліксіздігін өтеу дағдыларын меңгеру

2. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

2.1. Дұрыс жүру және денені тік ұстау

12.2.1.2 денені тік ұстап жүру және басқа да іс-қимылдар кезінде өзін-өзі бақылауды жүзеге асыру;
12.2.1.4 навигациямен жүру дағдыларын меңгеру

2.2. Ақ тростьтің көмегімен жүру

12.2.2.2 өзіне Gov/kz әлеуметтік қызметтер порталынан ақ тростьты таңдау және тапсырыс беру;
12.2.2.3 ақ трость көмегімен жол жабындарын (асфальт, плитка, тас, шөп және т.б.), құлама, айналма жолдарын, ғимараттарға өту жолдарын анықтау;
12.2.2.4 ақ тростьтың көмегімен жиектастар, арықтар, бұталар, ағаштар түріндегі кедергілерді тану, олардан өте білу

3. Алып жүрушімен бірге жүру

3.1. Ересектермен және құрдастармен бірге жүру

12.3.1.2 белгіленген пункттің негізгі бағдарларын дәл, нақты сипаттай білу;
12.3.1.4 қозғалыс кезінде бірлескен қызметті үйлестіру;
12.3.1.5 әдеп нормаларын сақтай отырып, алып жүрушімен қатынасу

4. Жабық кеңістікте бағдарлау

4.1. Денсаулық сақтау объектілері

12.4.1.1 жақын жерде орналасқан денсаулық сақтау объектілерін білу;
12.4.1.2 "карта-жол" типі бойынша емханаға / ауруханаға / дәріханаға маршрут құру;
12.4.1.3 емхана ішіндегі жүрудің негізгі маршруттарын құру: тіркеу бөлімі, дәрігерлер, талдауға арналған зертханалар, рентген және т.б.

4.2. Әлеуметтік мақсаттағы мекемелер

12.4.2.1 жақын жерде орналасқан әлеуметтік мақсаттағы объектілерді (ХҚКО, оңалту орталықтарын) білу;
12.4.2.2 ХҚКО-да қандай қызмет түрлерін алуға болатынын түсіну;
12.4.2.3 қашықтықтан анықтама алу, құжаттарды рәсімдеу үшін Egov/kz қосымшасын пайдалану;
12.4.2.4 әлеуметтік мақсаттағы объектіге бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру;

4.3. Білім беру ұйымдары

12.4.3.1 қызықтыратын білім беру ұйымдары (колледждер, ЖОО) туралы ақпаратты таба білу;
12.4.3.2 білім беру ұйымының сайтында көзі көрмейтіндер (дыбыстау) немесе нашар көретіндер (үлкейтілген қаріп) үшін бейімделуді бар болған жағдайда пайдалану;
12.4.3.3 құжаттарды қашықтықтан тапсыру үшін ұйымдардың сайттарын немесе Egov/kz қосымшасын пайдалану;
12.4.3.4 білім беру ұйымдарына бармас бұрын "карта-жол" типі бойынша маршрут құру және оған дейінгі маршрутты игеру

5. Еркін кеңістікте бағдарлау

5.1. Еркін кеңістіктің объектілері

12.5.1.2 бейтаныс жерлерде: авто-теміржол вокзалдарында, әуежайларда, сұлулық салондарында, кафелерде, мейрамханаларда, саябақтарда, табиғатта және т.б. бағдарлау кезінде алдыңғы тәжірибені проекциялау

5.2. Топографиялық дағдыларды дамыту

12.5.2.4 белгілі бір маршрут сызбасының презентациясын дербес өзі дайындау

5.3. Жол қозғалысы ережелері

12.5.3.2 жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілікті сезіну

5.4.Көлік

12.5.4.2 бағдарларды қолдану: жол ұзындығы, дыбыстар, аялдамалар саны, бұрылыстар, диктордың түсініктемелері

5.5. Мен тұратын аймақ/қала

12.5.5.2 тұрғылықты аймақтағы қозғалыстың негізгі маршруттарында еркін бағдарлау: мектеп, үй, көршілер, емхана;
12.5.5.3 бейтаныс жерлерде: саябақтарда, табиғатта, экскурсияларда бағдарлау кезінде таныс жерде өткен бағдарлау тәжірибесін пайдалану

5.6. Спорт және ойын-сауық

12.5.6.3 спорт жарыстары өткізілетін жерде ережелерді, жүріс-тұрыс және қауіпсіздік ережелерін сақтау

6. Қарым-қатынас мәдениеті

6.1. Қарым-қатынастағы ұлттық мәдени құндылықтар

12.6.1.1 қоғамдық орындарда әдеп ережелерін сақтау;
12.6.1.2 қазақ халқының салт-дәстүрін, мінез-құлық мәдениетін ұстану

      Ескерту:

      1) бір тоқсан ішіндегі оқыту мақсаттары сөйлеу қызметінің түрлері бойынша біріктіріледі;

      2) ұсынылған ұзақ мерзімді жоспар ұлгі ретінде, оқушылардың оқу материалды игеру қарқынына байланысты мұғалім өзгертулер енгізе алады;

      3) барлық оқу мақсаттарын концентрлік тәсілмен іске асыру ұсынылады: әрбір мақсат келесі тоқсанда кеңейтілген және/немесе күрделенген сөйлеу материалында тереңдете отырып қайталанады.

  Қазақстан Республикасы
Оқу-ағарту министрі
2024 жылғы 6 қарашадағы
№ 327 бұйрығына
34-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
388 - қосымша

Көру қабілеті зақымдалған (көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 11 - 12 сыныптары үшін "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Мимика және пантомимиканы дамыту" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарлама мақсаты – адами өзара қарым-қатынас өнері туралы, өзіне деген, құрбыларына, ересек адамдарға қатысты эмоционалды-уәждемелік ұстанымдары туралы жүйелі білімді қалыптастыру; сонымен бірге тұлғалық дамуына септігін тигізетін, қоғамдағы адекватты тәртіп үшін қажетті коммуникативті дағдыларды, біліктілікті және тәжірибені меңгерту.

      3. Бағдарлама міндеттері:

      1) әңгімелесушінің эмоционалды жай-күйін қабылдауы мен өзінің сезімін білдіруін дамыту;

      2) адамға қажетті мимиканы, мәнерлі қимылдарды, жесттер мен дене қалыптарын қабылдау және өздігінен жасау біліктілігін жетілдіру;

      3) өзіндегі, әңгімелесушідегі, әдеби шағарма кейіпкеріндегі эмоциональды жай-күйін сөзбен сипаттау және олардың сыртқы көріністерін сипаттау дағдыларын дамыту;

      4) қарым-қатынасқа деген және айналадағы адамдарға қызығушылығын дамыту;

      5) өзінің тәртібі мен айналадағы адамдардың істерін сыртқы көріністері бойынша талдау арқылы өзін реттеу, өзін бақылау және адекватты бағалау іс-әрекетінің негіздерін қалыптастыру;

      6) айналадағыларға деген өзара құрмет, өзара сенім және басқаларға жан ашу сезімін дамыту;

      7) қарым-қатынастың вербалді және вербалді емес құралдарының көмегімен еркін практикалық іс-әрекетте мәдени тәртіптің қалыптасқан дағдыларын қолдану.

2-тарау. Оқу процесін ұйымдастырудағы педагогикалық тәсілдер

      4. Айналадағы шынайлықты көру арқылы дистанты (қашықтықта) қабылдау мүмкіндігінен айрылған және орын толтыру тәсілдеріне үйретілмеген балаларда эмоциялар, мимика, жесттер мен пантомимика туралы түсініктері беріксіз, көмескі болады, мұның барлығы тұлға аралық қарым-қатынасты, кейін әлеуметтенуді де едәуір дәрежеде қиындатады, балалар өзара әрекеттесудің түрлі жағдаятында өздерін адекватсыз жиі ұстайды, оны дұрыс бағаламайды, бұл балалар арасындағы байланыстың тоқтауына немесе ұзақтығының аз болуына әкеп соғады.

      5. Бағдарлама пәннің мақсаттар жүйесімен өзара байланысы мен өзара шарттылығына негізделген тәрбиелеу мен оқытудың біртұтастығы қағидасын іске асыруды қамтамасыз етеді.

      6. Бағдарлама көру қабілеті зақымдалған білім алушының коммуникативтік, танымдық және әлеуметтік тұрғыдағы белсенділігін оның компенсаторлық мүмкіндіктерін, әдістемелік тәсілдер мен оқытудың арнайы техникалық құралдарын пайдалану арқылы дамытуға мүмкіндік береді.

      7. Көру қабілеті зақымдалған білім алушылардың сенсорлық көру депривация жағдайындағы таным іс-әрекетінің ерекшелігін ескере отырып, қарым-қатынастың вербальді және вербалсіз құралдарын дамыту процесін мақсатқа бағытталған түрде басқаруды қарастырады.

      8. "Мимика және пантомимиканы дамыту" коррекциялық пәнін оқыту көру қабілеті зақымдалған білім алушыларды әлеуметтік ортаға, белсенді тілдік ортаға барынша енгізуді, оның қимыл-қозғалыс әрекетін жетілдіруді, эмоциональді тонусын түзетуді қамтамасыз етуге,оқу іс-әрекетінің бастапқы кезеңдерін, яғни бағдар беру кезеңін, өзін бақылау мен өзін бағалау кезеңін қалыптастыруға, оқу-танымдық іс-әрекетінің түрткісін жақсартуға мүмкіндік береді.

      9. Көру қабілеті зақымдалған түлғаларды оқыту құндылыққа бағытталған, жеке тұлғаға бағытталған, іс-әрекеттік, дифференциальді және коммуникативті тұрғылар негізінде жүзеге асады.

      10. Оқытудағы құндылыққа бағытталған тәсілі – бұл белгілі құндылық тұрғысынан оқу-іс-әрекетін ұйымдастыру мен орындау, оның нәтижесін алу және қолдану тәсілі. Құндылыққа бағытталған оқу процесі білім алушы тұлғасындағы құндылықтар жүйесін мақсатты түрде қалыптастырады. Құндылық бағыттары – бұл тұлғаның өз іс-әрекетінің бағыты ретінде белгілі құндылықтарды таңдай білу қабілеті (құндылықтарда бағдарлай білуі), оларды өзіндік әлеуметтік маңызды құндылықтар ретінде ұғынып, қабылдай алуы.

      11. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл. Жеке тұлғаға бағытталған тәсілдеменің мақсаты оқу процесін дараландыру, білім алушы тұлғасын оқыту кезінде үйлесімді қалыптастыру мен жан-жақты дамыту, білім алушының психикалық, дене дамуының дара ерекшеліктерін ескере отырып, оның шығармашылық әлеуетін, компенсаторлық мүмкіндіктерін ескере отырып, мінез-құлқының қажеттілігі мен уәждемесін толық ашу болып табылады.

      12. Әрекеттік тәсіл. Өзінің білім алуының мақсаттарын өздігінен белгілей алуы, таным іс-әрекетінің жаңа міндеттерін өзі үшін айқындап қоюы, бағдарлау мен ұтқырлық іс-әрекетіндегі өзінің уәждемесі мен қызығушылығын дамыту, мимикада ыммен, еріксіз қалыпта, эмоциялармен еріктік әсерінен болатын экспрессивті қозғалыстарды, дене қозғалыстарды дамыту; мақсатқа жету жолын (алтернативті) өздігінен жоспарлай білуі, бағдарлау мен ұтқырлықтағы оқу және танымдық міндеттерін шешудің тиімді тәсілдерін таңдай алуы; өзінің әрекетін жоспарланған нәтижелерге сәйкестендіре білуі, нәтижеге жету барысында өзінің іс-әрекетін бақылауға алуы, ұсынылған шарт пен талаптар аясында әрекет ету тәсілдерін анықтауы, бағдарлау мен ұтқырлыққа байланысты өзгермелі жағдаятқа сәйкес өз әрекетін реттеуі, оқу міндеттерінің дұрыс орындалуы мен оны шешудегі өзінің мүмкіндіктерін бағалай алуы.

      13. Дифференциалді тәсілі балалардың психофизикалық даму деңгейіне, көру жағдайын, қабылдау тәсіліне (тактильді, көру, есту) байланысты дифференциалді тапсырмаларын пайдалануды ұйғарады және арнайы жұмыс формалары мен әдістемелерін, төлтума оқулықтарын, көрнекі құралдарын (пиктограммалар, сюжеттік суреттер), тифлотехниканы қолдануды, сынып пен топтың сыйымдылығын азайтуды және жеке-топшада оқыту әдістемелерін қамтиды.

      14 Коммуникативті тәсіл. Коммуникативті тәсілдемеге сәйкес оқу процесіне келесі дағдыларды қалыптастыруға ықпал ететін тапсырмалар кіреді:

      1) мұғаліммен, құрбыларымен ынтымақтасқан және бірлескен оқу іс-әрекетін ұйымдастыру біліктілігін қалыптастыру;

      2) балалардың жеке және топта жұмыс істеу, ұстанымдары мен қызығушылықтарын ескеру негізінде дау-дамайдың шешімін табу;

      3) өз пікірін тұжырымдау, дәлелдеу және қорғау;

      4) өз сезімін, ойын, қажеттілігін білдіру үшін, өз іс-әрекетін жоспарлау және реттеу үшін коммуникативті міндеттерге сәйкес сөйлеу тілі құралдарын саналы түрде қолдана білу дағдыларын дамыту;

      5) өз қызметін жоспарлау және реттеу.

      15. Ойын арқылы оқыту. Негізгі әдістемелік тәсілдер ретінде драматизация және театрландыру әдістері, ойын-қойылымдары қолданылады, рөлдік, жағдаяттық, жаттығу мен тренингтерде көрініс табады.

      16. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды бағдарлау мен ұтқырлық аумағында қолдану құзыреттілігін қалыптастыру мен дамыту: мультимедиялық ресурстарды пайдалану; интернеттен мәліметтер мен ақпараттарды іздеу; оқытудың белсенді түрлерін техникалық тұрғыдан қолдау үшін интерактивті тақталарды пайдалану; білім алушылармен, мұғалімдермен жұмыс істеу үшін байланыс арналары бойынша ынтымақтастық, қарым-қатынас және ақпаратпен алмасу үшін электронды байланыстарды қолдану, онлайн форумдарына, оқытудың виртуалді ортасына қатысу.

      17. Оқу іс-әрекетінің негізгі түрлері:

      1) оқу, әңгімелесу, талқылау, мазмұндау, мәнерлеп сөйлеу, талдау, көрсету, демонстрациялау;

      2) импровизация ойындары, ережелері бар ойындар, сюжетті ойындар, дидактикалық және театрланған ойындар, драматизация ойындары;

      3) қойылым үзінділерін (этюдтарды), жаттығуларды, бейнефильмдерді, миниатюраларды, пьесаларды, театрландырылған қойылымдарды көру және талдау;

      4) иллюстрацияларды, муляждарды, бедерлі портреттерді, сурет нысаналарын және сюжетті картиналарды (көру қалдығы кезінде) қарастыру және талдау;

      5) психогимнастикалық жаттығулар мен ойындар;

      6) ертегітерапия, арттерапия, музыкотерапия, кинезитерапия, креативті ойын элементтері бар ойындар;

      7) тыныстау, көру, саусақ, мимикалық гимнастикалары;

      8) жалпы моториканы дамыту үшін динамикалық үзілістер.

      18. Сабақтың құрылымдық компоненттері:

      1) 1-кезең – бұлшық ет тырысуын жою немесе олардың тонусын көтеру;

      2) 2-кезең – мимикамен, жестпен және дене қалпымен танысу;

      3) 3-кезең – бет пен дененің мәнерлі қимылдарына үйрету, іс-әрекетті вербализациялау;

      4) 4-кезең – қарым-қатынастың тілдік және тілдік емес құралдарын қойылым үзіндісіне (этюдқа), ойынға, сахналауға енгізу;

      5) 5-кезең – мимика және пантомимика арқылы эмоциональді жай-күйді, көңіл-күйді және мінездің жеке қасиеттерін түзетуге үйрету.

      19. "Мимика мен пантомимиканы дамыту" пәні бірнеше пәндерден білімді қамтитын интеграцияланған курс болып табылады: "Кеңістіктік бағдарлау" - бағдарлау мен өмірлік дағдыларды дамыту; "Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау" – өзіне – өзі қызмет көрсету дағдыларын пайдалану; "Түзету ырғағы", "Бейімделгіш дене шынықтыру" - қозғалысты үйлестіруді дамыту.

      20. Арнайы білім берудегі білім алушылардың "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәні бойынша жетістіктерін бағалау сапалық-сипаттамалық, эмоционалды түрде болады (өзінің мүмкіндіктеріне дұрыс қатынас қалыптастыру) және білім алушылардың коммуникативті, мимикалық, эмоционалды және сезім дағдыларының дамуы мен қалыптасуының табысты мониторингіне негізделді.

      21. Бағдарлама бойынша оқыту нәтижелігі үш деңгейде қарастырылады және сипаттау түрінде беріледі:

      1) меңгеруге тырысады;

      2) көмекпен (ересектің, құрбысының) меңгереді;

      3) өздігінен меңгереді; жетекші құзыреттілігі бойынша.

3-тарау. "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәнінің мазмұны

      22. "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 11-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында - 34 сағатты;

      2) 12-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында - 34 сағатты құрайды.

      Пәннің оқу жүктемесінің көлемі "Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы" ҚР Білім және ғылым министрінің № 500 бұйрығына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы типтік оқу жоспарына сәйкес жасалды (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8170 болып тіркелген).

      23. "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәннің мазмұны келесі бөлімдерді қамтиды:

      1) "Психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру";

      2) "Сезімдерді қабылдау және эмоционалдық жағдайы";

      3) "Қарым-қатынастың сөйлеу тілі және тілдік емес құралдарын практикада қолдану";

      4) "Сөйлеу тілінің интонациясын дамыту";

      5) "Мәдени тәртіп дағдыларын қалыптастыру";

      6) "Мимика және пантомимика құралдарымен көңіл-күйді және мінездің жеке қасиеттерін түзету".

      24. Курстың барлық бөлімдері өзара байланысты, бөлімдер өзара қиыстырылуы, бір-бірін өзара толықтырыла алады. Бір сабақта бөлімдер мен оқу әрекетінің түрлері үйлестіріле алады. Мысалы, "Практикада қарым-қатынастың тілдік емес құралдарын пайдалану және оларды іс-әрекетте дұрыс жасай алу біліктілігін қалыптастыру" тарауының мазмұнын "Сөйлеу тілінің мәнерлігін дамыту" тарауының элементтерімен үйлестіруге болады.

      25. "Психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру.

      26. "Сезімдерді қабылдау және эмоционалдық жағдайы" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) сезімдермен танысу;

      2) сезімдерді тану, атау, сипаттау;

      3) мимика мен пантомимиканы жаңғырту бөлімшелерін қамтиды.

      27. "Қарым-қатынастың сөйлеу тілі және тілдік емес құралдарын практикада қолдану" бөлімі төмендегі бөлімшелерді қамтиды:

      1) жесттерді, мәнерлі қимылдарды орындауға жаттығу бөлімшесін қамтиды;

      2) қылықты модельдеу.

      28. "Сөйлеу тілінің интонациясын дамыту" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) интонациямен айтуды үйрету бөлімшесін қамтиды.

      29. "Мәдени тәртіп дағдыларын қалыптастыру" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) мәдени тәртіп пен қарым-қатынастың адекватты тәсілдері бөлімшесін қамтиді.

      30. "Мимика және пантомимика құралдарымен көңіл-күйдің және мінездің жеке қасиеттерін түзету" бөлімі келесі бөлімшені қамтиды:

      1) көңіл-күйді және мінездің жеке қасиеттерін түзету бөлімшесін қамтиды.

      31. 11-сыныпқа арналған "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәнінің базалық мазмұны:

      психобұлшықетті жаттығулар:

      1) аутогенді жаттығулар мен бейне үзінділерді қолдану арқылы организмдегі мимикалық, пантомимикалық, эмоционалды процесстерді саналы түрде түзету, көркем шығармаларды, кескіндемені,муляждарды, пиктограммаларды, бедерлі портреттерді қолдану;

      2) эмоционалды жай-күйді қабылдай білуге, сәйкесінше сөйлеу мәнерімен қоса оларды мимикалық және пантомимикалық қимылдарымен жаңғыртуға үйрету:

      3) дәмелену/өкіну, ақкөңілдік/қызғаныш сияқты эмоцияларын білдіруге байланысты мимикалық, пантомимикалық қимылдарды және сөйлеу интонациясын бекіту;

      4) күлкінің (қызықты, табашыл, аяусыз, ұнамсыз, жасанды және риясыз) мазмұндық қырларын ажырату және орынды бағалау;

      5) тұлғаның мимикалық мінездемесін сипаттау және орынды бағасын беру: күшті-әлсіз, белгісіз – үйлесімді, стереотипті – жеке;

      6) мінез ерекшеліктерді, көңіл-күйді, эмоцияларды сипаттау және орынды баға беру: жағымпаздану, менсінбеушілік, тәкаппарлық, жабырқау, қайғыру, қуану, шаттану, мұңаю, жек көру, құрметтеу;

      7) көңіл-күйі мен сезімін анықтау: дәмелену/өкіну; ақкөңілдік/қызғаныш;

      8) күлкінің түрлерін ажырату: (жасанды, табиғи, жеңіл, кең);

      9) музыкалық туындының көңіл-күйін анықтау (көңілді, жалынды, мұңды, қайғылы);

      10) жүрістің түрлерін көрсету: ырғақты – ырғақтың бұзылуымен, бір қалыпты, босаң, теңселіп;

      11) сюжеттік қойылым кейіпкерлерінің қалыптасушы эмоционалдық күйін жаңғырту;

      қарым-қатынастың тілдік және тілдік емес құралдарын практикада пайдалану және оларды іс-әрекетте дұрыс жаңғырту біліктілігін қалыптастыру:

      1) белгі – ишараттарды (біреудің қабылдауына және ақпарат беруге арналған), ишарат сигналдарды (еріксіз, өздігінен және біреудің қабылдауына арналмаған), көрнекілендірілген ишараттарды (сөйлеген сөзіне сай келетін) пайдалану;

      2) өзіне сенімділік, күш ишаратын, бағалау ишаратын, жақсы көңіл-күй ишаратын, ашықтық ишаратын орынды қабылдау және көрсету;

      3) эмоционалдық күйлерді, ишараттарды, сыртқы сигнал қалыптарын тану;

      4) көркем шығарма кейіпкерлерінің эмоционалдық күйін сахналау, драмаландыру әдістерін қолдану;

      5) ым-ишараларды формальды-динамикалық ерекшеліктері бойынша бағалау (әңгімелесушінің қашықтығына байланысты орынды амплитуданы пайдалану және ишараттарды таңдау: жақын қашықтықта – саусақтарды ғана бүгу, қашықтық ұлғайғанда – қолмен шынтақтан қозғалыс жасау, мұнда амплитуда жарты метрге дейін жетеді);

      6) белгілі жағдайдағы жүріс-тұрысты модельдеу: дәмеленуді, өкінуді, ақкөңілдікті, қызғанышты орынды білдіру;

      7) педагогтың, кітапханашының, аспаздың кәсіби қызметіне байланысты әрекеттерді жасап көру;

      8) психотерапевттік бағыттағы этюдтер мен ойындарды ойнату: "Бұл-мен", "Өзім туралы айтамын", "Менің әлемім";

      9) қарым-қатынастың пәндік-әрекеттік құралдарын пайдалану: қарым-қатынас үшін қозғалыстық және заттық қозғалыстар, қалыптарды пайдалану, жақындату, алыстату, заттарды ұсыну, басқа адамды өзіне тарту, итеру, қарсылықты, байланысқа шығудан жалтару немесе кері жағдайды, байланысқа шығуды қалауды білдіретін қалыптар;

      10) би қозғалыстарын жасау, билеу, жарқын, икемді бейнені жасау;

      сөйлеу тілінің интонациясын дамыту:

      1) адамның дауыс ырғағын беру және ағымдағы жағдайын көрсету;

      2) көпшілік алдында сөз сөйлеу кезінде басқа адамның эмоционалдық күйін дауыс ырғағын және үнін анықтай білу;

      3) мысалдың, өлеңнің кейіпкерін сөйлеу интонациясы арқылы кейіпкерін анықтау;

      мәдени тәртіп дағдыларын қалыптастыру:

      1) қарым-қатынасты әрқайсысы қызметтің объектісі және субъектісі болатын әріптестердің ерекше өзара байланысы ретінде түсіну;

      2) жаттық сезімін еңсеру, аралас ұжымдарда тұлғааралық қарым-қатынас процестің қиындығын еңсеру;

      мимика және пантомимика құралдары мен көңіл-күйдің және мінездің жеке қасиеттерін түзету:

      1) адамның көңіл-күйін жүрісі, мүсіні, ишараттары арқылы анықтау;

      2) актерлік еркіндік жағдайына жету, белгілі бір әдеби сюжетті этюдті, суырып салмалық әдіспен ойната білу;

      3) эмоцияларыңызды басқару қабілетін бекіту.

      32. 12-сыныпқа арналған "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәнінің базалық мазмұны:

      психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру:

      1) жүріс-тұрысты, сезімді, көңіл-күйді, эмоцияларды саналы түрде түзету;

      2) дене қозғалысының жекелеген қимылдарын, еріннің жеңіл дірілінің шағын микро белгілерін түсіну;

      3) жүріс-тұрысты, сезімді, эмоцияларды саналы түрде түзету мақсатында бет бұлшықеттерінің жағдайын басқару;

      4) өз эмоцияңды ажырату және олардың не себепті туындап, қандай әсерден өзгеретінін түсіну, өз эмоционалдық күйіңді басқару;

      5) эмоционалды жай-күйді қабылдай білуге, сәйкесінше сөйлеу мәнерімен қоса оларды мимикалық және пантомимикалық қимылдарымен жаңғыртуға үйрету;

      мимикалық, пантомимикалық қозғалыстарды, эмоцияны білдірумен байланысты сөйлеу интонацияларын бекіту:

      1) зәрлілік, келеке, кейігіштік, ұнату, сүйсіну, елігушілік, ұмтылғыштық, түсінбестік, абыржу;

      2) берілген эмоцияларды бағдарламалық көркем туындылардың материалдарынан анықтау және таныс туындылардан мәні бойынша қарама-қарсы эмоцияларды сипаттау;

      3) берілген эмоцияға миниатюра, композиция құру;

      4) эмоцияларды олардың суретте, фотода, портретте бейнеленуі бойынша сипаттау және бағалау;

      5) театрландырылған миниатюраларды, сюжеттік-рөлдік ойындарды, тұрмыстық миниатюраларды ойнауда жаттығуларды қолдану;

      6) тілдік және тілдік емес қарым-қатынас құралдарын қолдану;

      7) эмоционалды жағдайды берумен байланысты өмірлік жағдайларды модельдеу;

      8) ишарат түрлерін ажырату және тиісті баға беру (ырғақты, эмоционалдық, нұсқауыштық, бейнелі, символдық, көрнекі, бейімдеуіш ишараттары, "паразит" ишараттары, тиым салатын, ескертетін, қорғаныс ишараттары, зерігу, үрей, сенім ишараттары);

      9) формальды-динамикалық ерекшеліктері (саны) және мазмұны бойынша бағалау және ишараттарын жасау;

      10) театр түрлерін ажырату: едендегі театр, үстел театры, көлеңкелі театр;

      11) ұжымдық шығармашылық дағдыларын меңгеру, ансамбль шарттарын сақтау, қисынды және өзара шартталған қарым-қатынас жасай білу;

      сөйлеу тілінің интонациясын дамыту:

      1) қуаныш/қамығу, тарту/итеру, жігерлендіру/қынжылту, ренжу/қорлаудың интонациялық боямасын бекіту;

      2) сезімдерді, эмоционалды күйді, қуанышты, қайғы-қасіретті, тартымдылықты, ренішті, жігерлендіруді, қайғы-қасіретті, ренішті, қорлауды жеткізуде жаттығуларды қолдану;

      3) өз сөзінде интонацияны, экспрессивті үзілістерді, дауысты жоғарылату немесе төмендету, семантикалық стрессті қолдануға арналған жаттығулар;

      4) театр және ойын іс-әрекеті процесінде диалогтік сөйлеуді қолдану;

      мимика пантомимикасы арқылы мәдени мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру:

      1) театрда мәдени жүріп-тұру дағдыларын меңгеру, сахнада болып жатқан нәрселерге орынды пікір білдіру;

      2) белгілі сигналдарды саналы түрде беру үшін еркін экспрессивтік қозғалыстарды пайдалану: сөйлеу барысындағы көрнекілік ретінде көз қысу, сыпайы назар салу, грим, мысқылдаған бет әлпеті, көрнекі сөйлеу;

      мимика және пантомимика құралдары мен көңіл-күйдің және мінездің жеке қасиеттерін түзету:

      1) берілген эмоцияға өз сезімін сипаттай білу: менің әңгімелесуші адамға деген көзқарасым қандай;

      2) теріс мінез ерекшеліктеріне, эмоциялардың өзгермелілігіне моральдық баға беру;

      3) басқа адамға ұнатпау сезімін баса білу және оны орынды білдіру;

      4) тұлғаның әлеуметтік ортада туындайтын мінезіне баға беру (сараңдық, мейірімділік, адалдық, өкінушілік, опық жеу, мойынсыну, енжарлық, өзін-өзі дәріптеу).

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      33. Оқыту мақсаттарын ыңғайлы қолдану үшін және мониторинг жүргізу үшін Бағдарламаға код енгізілген. Кодтағы бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар – бөлімі мен бөлімшені, төртінші сан оқыту мақсатының нөмірленуін көрсетеді. Мысалға, 11.2.1.1 кодында: "11" - сынып, "2.1" - бөлімше, "1" - оқыту мақсатының нумерациясы.

      34. Оқыту мақсаттары бойынша күтілетін нәтижелер:

      1) "Психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру" бөлімі:

      1-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

1.1. Психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру

11.1.1.1 жүріс-тұрысты, сезімді, эмоцияларды саналы түрде түзету мақсатында аутогенді психобұлшықетті жаттығу жасау дағдыларын игеру;
11.1.1.2 әдеби туындыларды ойнатуға арналған қолданбалы материалды пайдалану (суреттер, көрнекіліктер) (қалдық көру қабілеті бар оқушыларға арналған);
11.1.1.3 экспрессивті-мимикалық әрекеттер жасау: күлімсіреу, көзқарас, қол мен дененің мәнерлі қозғалыстары, мәнерлі леп білдіру

12.1.1.1 жүріс-тұрысты, сезімді, көңіл-күйді, эмоцияларды саналы түрде түзету;
12.1.1.2 дене қозғалысының жекелеген қимылдарын, еріннің жеңіл дірілінің шағын микро белгілерін түсіну;
12.1.1.3 жүріс-тұрысты, сезімді, эмоцияларды саналы түрде түзету мақсатында бет бұлшықеттерінің жағдайын басқару;
12.1.1.4 өз эмоцияңды ажырату және олардың не себепті туындап, қандай әсерден өзгеретінін түсіну, өз эмоционалдық күйіңді басқару

      2) "Сезімдерді қабылдау және эмоционалдық жағдайы" бөлімі:

      2-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

2.1. Сезімдермен танысу

11.2.1.1 Мінез ерекшелігінің, эмоциялардың түрлерін ажырату: дәмелену/өкіну, ақкөңілдік/қызғаныш;
11.2.1.2 Күлкінің (қызықты, табашыл, аяусыз, ұнамсыз, жасанды және риясыз) мазмұндық қырларын ажырату және орынды бағалау

12.2.1.1 Мінез ерекшелігінің, эмоциялардың түрлерін ажырату: зәрлілік/ келеке/ кейігіштік; ұнату/ сүйсіну/ елігушілік/ ұмтылғыштық; түсінбестік/ абыржу;
12.2.1.2 эмоционалдық күйін жаңғырту арқылы сюжеттік картиналардың кейіпкерлерінің мимикасын, тұрыстары мен ишарат мағынасын түсіну

2.2. Сезімдерді тану, атау, сипаттау

11.2.2.1 тұлғаның мимикалық мінездемесін сипаттау және орынды бағасын беру: күшті-әлсіз, белгісіз-үйлесімді, стереотипті-жеке;
11.2.2.2 мінез ерекшеліктерді, көңіл-күйді, эмоцияларды сипаттау және орынды баға беру: жағымпаздану, менсінбеушілік, тәкаппарлық, жабырқау, қайғыру, қуану, шаттану, мұңаю, жек көру, құрметтеу;
11.2.2.3 көңіл-күйі мен сезімін анықтау: дәмелену/ өкіну; ақкөңілдік/қызғаныш;
11.2.2.4 күлкінің түрлерін ажырату: (жасанды, табиғи, жеңіл, кең);
11.2.2.5 музыкалық туындының көңіл-күйін анықтау (көңілді, жалынды, мұңды, қайғылы)

12.2.2.1 берілген эмоцияларды бағдарламалық көркем туындылардың материалдарынан анықтау және таныс туындылардан мәні бойынша қарама-қарсы эмоцияларды сипаттау;
12.2.2.2 эмоционалдық күйін, сезімін ажырату: зәрлілік/ келеке/ кейігіштік, ұнату/ сүйсіну, қызығушылық/ ұмтылғыштық, түсінбестік/ абыржу;
12.2.2.3 театрландырылған композицияны, пьесаны қарау кезінде кейіпкерлердің эмоционалдық күйін бағалау;
12.2.2.4 берілген эмоцияға миниатюра, композиция құру;
12.2.2.5 эмоцияларды олардың суретте, фотода, портретте бейнеленуі бойынша сипаттау және бағалау;
12.2.2.6 айналасындағылардың эмоционалдық күйін байқау, олардың айқын көріністерін ұғыну;
12.2.2.7 белгілі сезімдер үйлесіміне миниатюра қою;
12.2.2.8 суретшінің эмоционалдық күйін картинасының түс үйлесімі бойынша анықтау;
12.2.2.9 әдеби кейіпкерлердің мінез-құлқын түрлі мінез-құлықтармен модельдеу (мейірімді/ашулы, көңілді/ мұңлы);
12.2.2.10 театрландырылған миниатюра және сюжеттік-рөлдік ойын кезінде кейіпкерлердің эмоционалдық күйін бағалау;
12.2.2.11 сахналық бейне дағдыларын игеру: қиялдағы және шын өмірдегі заттармен ойнау;
12.2.2.12 айналасындағылардың эмоционалдық күйін анықтау, олардың айқын көріністерін ұғыну

2.3. Мимика мен пантомимиканы жаңғырту

11.2.3.1 жүрістің түрлерін көрсету: ырғақты – ырғақтың бұзылуымен, бір қалыпты, босаң, теңселіп;
11.2.3.2 дәмелену-өкіну, келеке қылу – қулану, ақкөңілдік-қызғану сезімдерінің мимикамен және ишаратын модельдеу;
11.2.3.3 мүсін үшін жауап беретін бұлшықеттерді жаттықтырады;
11.2.3.4 ишаратты, тұрысты, мимиканы, пантомимиканы драматизациялау ойындарын жүргізу;
11.2.3.5 сюжеттік қойылым кейіпкерлерінің қалыптасушы эмоционалдық күйін жаңғырту (пішінді көру болған жағдайда)

12.2.3.1 мінез ерекшеліктерін, эмоцияларды, сезімдерді беру: қулану, келеке қылу, зәрлілік, сүйсіну, ынталы, мысқыл, абыржу;
12.2.3.2 сезімдерді бере отырып, берілген эмоциялармен этюдтерді ойнату: зәрлілік, келеке, кейігіштік, ұнату, сүйсіну, ынтығу, албырттық, түсінбестік, абыржу;
12.2.3.3 дененің пластикасын, қозғалыс бағдарларын, иілгіштігін түзету;
12.2.3.4 жүрістің түрлерін көрсету: тырпылдату, "салбыраңқы" жүріс, жылдам- баяу, ауыр салмақты "тәкаппар", "кірбіңдеу", шалыну, кідіру;
12.2.3.5 мінез ерекшеліктерін, эмоцияларды, сезімдерді түзету: келеке, зәрлілік, сүйсіну, ынтығу;
12.2.3.6 сезімдерді бере отырып, берілген эмоцияда этюдтарді ойнату: мысқылдау, қулану, зәрлілік, келеке ету, кейігіштік, ұнату, сүйсіну, ынтығу, албырттық, түсінбестік, абыржу;
12.2.3.7 өмірден алынған материалдар қолданылатын тұрмыстық сахна миниатюраларын ойнату, мимика арқылы сенімділікті, еркіндікті, батылдықты көрсету;
12.2.3.8 басқа адамның эмоционалдық күйін пантомимикалық қозғалыстар арқылы білдіру (таспен жүріп өтеуге қорықпаймын)

      3) "Қарым-қатынастың сөйлеу тілі және тілдік емес құралдарын практикада қолдану" бөлімі:

      3-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

3.1.
Ишараттарды, мәнерлі қимылдарды орындауға жаттығу

11.3.1.1 белгі –ишараттарды (біреудің қабылдауына және ақпарат беруге арналған), ишарат сигналды (еріксіз, өздігінен және біреудің қабылдауына арналмаған), көрнекілендірілген ишараттарды (сөйлеген сөзіне сай келетін) пайдалану;
11.3.1.2 өзіне сенімділік, күш ишаратын, бағалау ишаратын, жақсы көңіл-күй ишаратын, ашықтық ишаратын орынды қабылдау және көрсету;
11.3.1.3 эмоционалдық күйлерді, ишараттарды, сыртқы сигнал қалыптарын тану;
11.3.1.4 саусақтармен бедерлі нүктелерді, штрихтарды, сызықтарды оқу, атау және сипаттау (қалдық көру қабілеті бар оқушыларға арналған);
11.3.1.5 көркем шығарма кейіпкерлерінің эмоционалдық күйін театрландыру, драмалық әдістерін қолдану;
11.3.1.6 формалды динамикалық ерекшеліктер бойынша ишараттарды бағалау (қарқын, амплитуда);
11.3.1.7 әңгімелесушінің қашықтығына байланысты орынды амплитуданы пайдалану және ишараттарды таңдау: жақын қашықтықта – саусақтарды ғана бүгу, қашықтық ұлғайғанда – қолмен шынтақтан қозғалыс жасау, мұнда амплитуда жарты метрге дейін жетеді)

12.3.1.1 ишарат түрлерін ажырату және тиісті баға беру (ырғақты, эмоционалдық, нұсқауыштық, бейнелі, символдық, көрнекі, бейімдеуіш ишараттары , "паразит" ишараттары, тиым салатын, ескертетін, қорғаныс ишараттары, зерігу, үрей, сенім ишараттары);
12.3.1.2 формальды динамикалық ерекшеліктер (саны) және мазмұны бойынша бағалау және ишараттарын жасау;
12.3.1.3 табиғи құбылыстарды елестете отырып, пантомимикалық этюдтарді жасау (жел, тыныштық, жаңбыр, дауыл);
12.3.1.4 жоқ затпен әрекеттерді жасау: сырнай, сыбызғыда ойнау;
12.3.1.5 жиі кездесетін өмірлік жағдайларда диалог жүргізу дағддыларын қолдану;
12.3.1.6 бас қозғалыстарын орындау: болымды бас изеу, теріс бұрылу, мінеуші тербеліс, бастың сөйлеушіге қарай бағытталуы (қалдық көру қабілеті бар оқушыларға)

3.2. Қылықты модельдеу

11.3.2.1 белгілі жағдайдағы жүріс-тұрысты модельдеу: дәмеленуді, өкінуді, ақкөңілдікті, қызғанышты орынды білдіру;
11.3.2.2 педагогтың, кітапханашының, аспаздың кәсіби қызметіне байланысты әрекеттерді жасап көру;
11.3.2.3 психотерапевтік бағыттағы этюдтар мен ойындарды ойнату: "Бұл-мен", "Өзім туралы айтамын", "Менің әлемім";
11.3.2.4 қарым-қатынастың пәндік-әрекеттік құралдарын пайдалану: қарым-қатынас үшін қозғалыстық және заттық қозғалыстар, қалыптарды пайдалану, жақындату, алыстату, заттарды ұсыну, басқа адамды өзіне тарту, итеру, қарсылықты, байланысқа шығудан жалтару немесе кері жағдайды, байланысқа шығуды қалауды білдіретін қалыптар;
11.3.2.5 би қозғалыстарын жасау, билеу, жарқын, икемді бейнені жасау

12.3.2.1 театрдың түрлерін атау: едендегі театр, үстел үстіндегі театр, көлеңкелер театры;
12.3.2.2 сюжеттік қойылымдар тақырыбына импровизация жасау, өзің шығарған хикаяларды ойлап табу;
12.3.2.3 ұжымдық шығармашылық дағдыларын игеру, ансамбль талаптарын сақтау, қисынды және өзара шартталған қарым-қатынас жасай білу;
12.3.2.4 мәнерлі қарым-қатынас құралдарын пайдалана отырып, еркін практикалық әрекетте мәдени қарым-қатынас жасау;
12.3.2.5 эмоционалдық бояулы сезімнің күйін модельдеу
(масаттану, ұялу, сенімділік, қымсыну, шаттану, мұңаю, таңдану)

      4) "Сөйлеу тілінің интонациясын дамыту" бөлімі:

      4-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

4.1. Сөйлеу тілінің интонациясын дамыту

11.4.1.1 адамның дауыс ырғағын беру және ағымдағы жағдайын көрсету;
11.4.1.2 көпшілік алдында сөз сөйлеу кезінде басқа адамның эмоционалдық күйін дауыс ырғағын және үнін анықтай білу;
11.4.1.3 мысалдың, өлеңнің кейіпкерін сөйлеу интонациясы арқылы кейіпкерін анықтау
(қалдық көру қабілеті бар оқушылар үшін)

12.4.1.1 қуаныш/ қамығу, тарту/ итеру, жігерлендіру/ қынжылту, ренжу/ қорлаудың интонациялық боямасын анықтау;
12.4.1.2 өз сөйлеуінде интонацияны, мәнерлі кідірістерді пайдалану, дауысты азайту немесе көтеру, мағыналық екпінді пайдалану;
12.4.1.3 сөзбен ынталандыру бойынша сезімдердің, эмоционалдық күйдің реңктерін білдіру: мысқыл, түсінбестік, келемеждеу, зәрлі, ынтызарлықпен;
12.4.1.4 азайған ишаратпен сөйлеу кезінде эмоционалды бояулы сөйлеуді пайдалану
(пішінді көру қабілеті бар, зағип балалар);
12.4.1.5 сахналық ойнату қызметінде диалогтық сөйлесуді пайдалану

      5) "Мәдени тәртіп дағдыларын қалыптастыру" бөлімі:

      5-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

5.1. Мәдени тәртіп пен қарым-қатынастың адекватты тәсілдері

11.5.1.1 қарым-қатынасты әрқайсысы қызметтің объектісі және субъектісі болатын әріптестердің ерекше өзара байланысы ретінде түсіну;
11.5.1.2 жаттық сезімін еңсеру, аралас ұжымдарда тұлғааралық қарым-қатынас процестің қиындығын еңсеру (қалдық көру қабілеті бар балалар, зағип балалар)

12.5.1.1 театрда мәдени жүріп-тұру дағдыларын меңгеру, сахнада болып жатқанға орынды пікір білдіру;
12.5.1.2 белгілі сигналдарды саналы түрде беру үшін еркін экспрессивтік қозғалыстарды пайдалану: сөйлеу барысындағы көрнекілік ретінде көз қысу, сыпайы назар салу, бет-аузын қисайту, мысқылдаған бет әлпеті;
12.5.1.3 микро және макро әлеумет ішінде зәрлілік, кейігіштік, келемеждеу сезімдерін еңсере білу;
12.5.1.4 өзінің бейвербалды мінез-құлқын талдау және баға бере білу

      6) "Мимика және пантомимика құралдарымен көңіл-күйдің және мінездің жеке қасиеттерін түзету" бөлімі:

      6-кесте

Бөлімше

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

6.1. Көңіл-күйдің және мінездің жеке қасиеттерін түзету

11.6.1.1 адамның көңіл-күйін жүрісің, мүсінің, ишараттары арқылы анықтау;
11.6.1.2 актерлік еркіндік жағдайына жету, белгілі бір әдеби сюжетті этюдті, суырып салмалық әдіспен ойната білу

12.6.1.1 берілген эмоцияға өз сезімін сипаттай білу: мен әңгімелесуші адамға деген көзқарасым қандай; кімді бағалаймын, құрметтеймін;
12.6.1.2 теріс мінез ерекшеліктеріне моральдық баға беру, оларды эмоциямен ойнатып шығу;
12.6.1.3 басқа адамға ұнатпау сезімін баса білу және оны орынды білдіру;
12.6.1.4 тұлғаның әлеуметтік ортада туындайтын мінезіне баға беру (сараңдық, мейірімділік, адалдық, өкінушілік, опық жеу, мойынсыну, енжарлық, өзін-өзі дәріптеу)

      35. Осы Бағдарлама көру қабілеті зақымдалған (көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 11-12 сыныптары үшін "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспары негізінде осы Бағдарламаның қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда сыныптар бойынша әр бөлімде қамтылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.

      36. Бөлімдер мен тақырыптар бойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркіне қалдырылады.

Параграф 3. Көру қабілеті зақымдалған (көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларға арналған негізгі орта білім беру деңгейінің 11 - 12 сыныптары үшін "Мимика және пантомимиканы дамыту" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар

      1) 11-сынып:

      1-кесте

Бөлім

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

1-тоқсан

1. "Психобұл шық ет аппаратын жаттықтыру"

1.1. Психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру

11.1.1.1 жүріс-тұрысты, сезімді, эмоцияларды саналы түрде түзету мақсатында аутогенді психобұлшықетті жаттығу жасау дағдыларын игеру;
11.1.1.2 әдеби туындыларды ойнатуға арналған қолданбалы материалды пайдалану (суреттер, көрнекіліктер) (қалдық көру қабілеті бар оқушыларға арналған)

2. "Сезімдерді қабылдау және эмоционалдық жағдайы"

2.1. Сезімдермен танысу

11.2.1.1 Мінез ерекшелігінің, эмоциялардың түрлерін ажырату: дәмелену/өкіну, ақкөңілдік/қызғаныш;
11.2.1.2 Күлкінің (қызықты, табашыл, аяусыз, ұнамсыз, жасанды және риясыз) мазмұндық қырларын ажырату және орынды бағалау

2.2. Сезімдерді тану, атау, сипаттау

11.2.2.1 тұлғаның мимикалық мінездемесін сипаттау және орынды бағасын беру: күшті-әлсіз, белгісіз –үйлесімді, стереотипті –жеке;
11.2.2.2 мінез ерекшеліктерді, көңіл-күйді, эмоцияларды сипаттау және орынды баға беру: жағымпаздану, менсінбеушілік, тәкаппарлық, жабырқау, қайғыру, қуану, шаттану, мұңаю, жек көру, құрметтеу;
11.2.2.3 көңіл-күйі мен сезімін анықтау: дәмелену/өкіну; ақкөңілдік/қызғаныш;
11.2.2.4 күлкінің түрлерін ажырату: (жасанды, табиғи, жеңіл, кең)

2.3. Мимика мен пантомимиканы жаңғырту

11.2.3.1 жүрістің түрлерін көрсету: ырғақты – ырғақтың бұзылуымен, бір қалыпты, босаң, теңселіп;
11.2.3.2 дәмелену-өкіну, келеке қылу – қулану, ақкөңілдік-қызғану сезімдерінің мимикамен және ишаратын модельдеу;
11.2.3.3 мүсін үшін жауап беретін бұлшықеттерді жаттықтырады

2-тоқсан

2. "Сезімдерді қабылдау және эмоционалдық жағдайы"

2.2. Сезімдерді тану, атау, сипаттау

11.2.2.5 музыкалық туындының көңіл-күйін анықтау (көңілді, жалынды, мұңды, қайғылы)

2.3. Мимика мен пантомимиканы жаңғырту

11.2.3.4 ишаратты, тұрысты, мимиканы, пантомимиканы драматизациялау ойындарын жүргізу

3. "Қарым-қатынастың сөйлеу тілі және тілдік емес құралдарын практикада қолдану"

3.1. Ишараттарды, мәнерлі қимылдарды орындауға жаттығу

11.3.1.1 белгі –ишараттарды (біреудің қабылдауына және ақпарат беруге арналған), ишарат сигналды (еріксіз, өздігінен және біреудің қабылдауына арналмаған), көрнекілендірілген ишараттарды (сөйлеген сөзіне сай келетін) пайдалану;
11.3.1.2 өзіне сенімділік, күш ишаратын, бағалау ишаратын, жақсы көңіл-күй ишаратын, ашықтық ишаратын орынды қабылдау және көрсету;
11.3.1.3 эмоционалдық күйлерді, ишараттарды, сыртқы сигнал қалыптарын тану;
11.3.1.4 саусақтармен бедерлі нүктелерді, штрихтарды, сызықтарды оқу, атау және сипаттау (қалдық көру қабілеті бар оқушыларға арналған)

3.2. Қылықты модельдеу

11.3.2.1 белгілі жағдайдағы жүріс-тұрысты модельдеу: дәмеленуді, өкінуді, ақкөңілдікті, қызғанышты орынды білдіру;
11.3.2.2 педагогтың, кітапханашының, аспаздың кәсіби қызметіне байланысты әрекеттерді жасап көру

4. "Сөйлеу тілінің интонациясын дамыту"

4.1. Интонациямен айтуды үйрету

11.4.1.1 адамның дауыс ырғағын беру және ағымдағы жағдайын көрсету;
11.4.1.2 көпшілік алдында сөз сөйлеу кезінде басқа адамның эмоционалдық күйін дауыс ырғағын және үнін анықтай білу

3-тоқсан

2. "Сезімдерді қабылдау және эмоционалдық жағдайы"

2.3. Мимика мен пантомимиканы жаңғырту

11.2.3.5 сюжеттік қойылым кейіпкерлерінің қалыптасушы эмоционалдық күйін жаңғырту (пішінді көру болған жағдайда)

3. "Қарым-қатынастың сөйлеу тілі және тілдік емес құралдарын практикада қолдану"

3.1. Ишараттарды, мәнерлі қимылдарды орындауға жаттығу

11.3.1.5 көркем шығарма кейіпкерлерінің эмоционалдық күйін сахналау, драмалық әдістерін қолдану;
11.3.1.6 формалды динамикалық ерекшеліктер бойынша ишараттарды бағалау
(қарқын, амплитуда);
11.3.1.7 әңгімелесушінің қашықтығына байланысты орынды амплитуданы пайдалану және ишараттарды таңдау: жақын қашықтықта – саусақтарды ғана бүгу, қашықтық ұлғайғанда – қолмен шынтақтан қозғалыс жасау, мұнда амплитуда жарты метрге дейін жетеді)

3.2. Қылықты модельдеу

11.3.2.3 психотерапевтік бағыттағы этюдтар мен ойындарды ойнату: "Бұл-мен", "Өзім туралы айтамын", "Менің әлемім"

4. "Сөйлеу тілінің интонациясын дамыту"

4.1. Интонация мен айтуды үйрету

11.4.1.3 мысалдың, өлеңнің кейіпкерін сөйлеу интонациясы арқылы кейіпкерін анықтау (қалдық көру қабілеті бар оқушылар үшін)

5. "Мәдени тәртіп дағдыларын қалыптастыру"

5.1. Мәдени тәртіп пен қарым-қатынастың адекватты тәсілдері

11.5.1.1 қарым-қатынасты әрқайсысы қызметтің объектісі және субъектісі болатын әріптестердің ерекше өзара байланысы ретінде түсіну

4-тоқсан

1. "Психобұл шық ет аппаратын жаттықтыру"

1.1. Психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру

11.1.1.3 экспрессивті-мимикалық әрекеттер жасау: күлімсіреу, көзқарас, қол мен дененің мәнерлі қозғалыстары, мәнерлі леп білдіру

3. "Қарым-қатынастың сөйлеу тілі және тілдік емес құралдарын практикада қолдану"

3.2. Қылықты модельдеу

11.3.2.4 қарым-қатынастың пәндік-әрекеттік құралдарын пайдалану: қарым-қатынас үшін қозғалыстық және заттық қозғалыстар, қалыптарды пайдалану, жақындату, алыстату, заттарды ұсыну, басқа адамды өзіне тарту, итеру, қарсылықты, байланысқа шығудан жалтару немесе кері жағдайды, байланысқа шығуды қалауды білдіретін қалыптар;
11.3.2.5 би қозғалыстарын жасау, билеу, жарқын, икемді бейнені жасау

5."Мәдени тәртіп дағдыларын қалыптастыру"

5.1. Мәдени тәртіп пен қарым-қатынастың адекватты тәсілдері

11.5.1.2 жаттық сезімін еңсеру, аралас ұжымдарда тұлғааралық қарым-қатынас процестің қиындығын еңсеру (қалдық көру қабілеті бар балалар, зағип балалар)

6. "Мимика және пантомимика құралдарымен көңіл-күйдің және мінездің жеке қасиеттерін түзету"

6.1. Көңіл-күйді және мінездің жеке қасиеттерін түзету

11.6.1.1 адамның көңіл-күйін жүрісі, мүсіні, ишараттары арқылы анықтау;
11.6.1.2 актерлік еркіндік жағдайына жету, белгілі бір әдеби сюжетті этюдті, суырып салмалық әдіспен ойната білу

      2) 12-сынып:

      2-кесте

Бөлім

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

1-тоқсан

1. "Психобұл шық ет аппаратын жаттықтыру"

1.1. Психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру

12.1.1.1 жүріс-тұрысты, сезімді, көңіл-күйді, эмоцияларды саналы түрде түзету;
12.1.1.2 дене қозғалысының жекелеген қимылдарын, еріннің жеңіл дірілінің шағын микро белгілерін түсіну

2. "Сезімдерді қабылдау және эмоционалдық жағдайы"

2.1. Сезімдермен танысу

12.2.1.1 Мінез ерекшелігінің, эмоциялардың түрлерін ажырату: зәрлілік/ келеке/ кейігіштік; ұнату/ сүйсіну/елігушілік/ ұмтылғыштық; түсінбестік/ абыржу;
12.2.1.2 эмоционалдық күйін жаңғырту арқылы сюжеттік картиналардың кейіпкерлерінің мимикасын, тұрыстары мен ишарат мағынасын түсіну

2.2. Сезімдерді тану, атау, сипаттау

12.2.2.1 берілген эмоцияларды бағдарламалық көркем туындылардың материалдарынан анықтау және таныс туындылардан мәні бойынша қарама-қарсы эмоцияларды сипаттау;
12.2.2.2 эмоционалдық күйін, сезімін ажырату: зәрлілік/ келеке/ кейігіштік, ұнату/ сүйсіну, қызығушылық/ ұмтылғыштық, түсінбестік/ абыржу;
12.2.2.3 театрландырылған композицияны, пьесаны қарау кезінде кейіпкерлердің эмоционалдық күйін бағалау;
12.2.2.4 берілген эмоцияға миниатюра, композиция құру;
12.2.2.5 эмоцияларды олардың суретте, фотода, портретте бейнеленуі бойынша сипаттау және бағалау

2.3. Мимика мен пантомимиканы жаңғырту

12.2.3.1 мінез ерекшеліктерін, эмоцияларды, сезімдерді беру: қулану, келеке қылу, зәрлілік, сүйсіну, ынтығу, мысқыл, абыржу;
12.2.3.2 сезімдерді бере отырып, берілген эмоциялармен этюдтерді ойнату: зәрлілік, келеке, кейігіштік, ұнату, сүйсіну, ынтығу, албырттық, түсінбестік, абыржу;
12.2.3.3 дененің пластикасын, қозғалыс бағдарларын, иілгіштігін түзету

2-тоқсан

2. "Сезімдерді қабылдау және эмоционалдық жағдайы"

2.2. Сезімдерді тану, атау, сипаттау

12.2.2.6 айналасындағылардың эмоционалдық күйін байқау, олардың айқын көріністерін ұғыну;
12.2.2.7 белгілі сезімдер үйлесіміне миниатюра қою;
12.2.2.8 суретшінің эмоционалдық күйін картинасының түс үйлесімі бойынша анықтау

2.3. Мимика мен пантомимиканы жаңғырту

12.2.3.4 жүрістің түрлерін көрсету: тырпылдату, "салбыраңқы" жүріс, жылдам- баяу, ауыр салмақты "тәкаппар", "кірбіңдеу", шалыну, кідіру;
12.2.3.5 мінез ерекшеліктерін, эмоцияларды, сезімдерді түзету: келеке, зәрлілік, сүйсіну, ынтығу;
12.2.3.6 сезімдерді бере отырып, берілген эмоцияда этюдтерді ойнату: мысқылдау, қулану, зәрлілік, келеке ету, кейігіштік, ұнату, сүйсіну, ынтығу, албырттық, түсінбестік, абыржу;
12.2.3.7 өмірден алынған материалдар қолданылатын тұрмыстық сахна миниатюраларын ойнату, мимика арқылы сенімділікті, еркіндікті, батылдықты көрсету;
12.2.3.8 басқа адамның эмоционалдық күйін пантомимикалық қозғалыстар арқылы білдіру (таспен жүрі өтеуге қорықпаймын)

3. "Қарым-қатынастың сөйлеу тілі және тілдік емес құралдарын практикада қолдану"

3.1. Жесттерді, мәнерлі қимылдарды орындауға жаттығу

12.3.1.1 ишарат түрлерін ажырату және тиісті баға беру (ырғақты, эмоционалдық, нұсқауыштық, бейнелі, символдық, көрнекі, бейімдеуіш ишараттары, "паразит" ишараттары, тиым салатын, ескертетін, қорғаныс ишараттары, зерігу, үрей, сенім ишараттары);
12.3.1.2 формальды динамикалық ерекшеліктер (саны) және мазмұны бойынша бағалау және ишараттарын жасау

3.2. Қылықты модельдеу

12.3.2.1 театрдың түрлерін атау: едендегі театр, үстел үстіндегі театр, көлеңкелер театры

4. "Сөйлеу тілінің интонациясын дамыту"

4.1. Интонациямен айтуды үйрету

12.4.1.1 қуаныш/қамығу, тарту/итеру, жігерлендіру/қынжылту, ренжу/қорлаудың интонациялық боямасын анықтау; 12.4.1.2 өз сөйлеуінде интонацияны, мәнерлі кідірістерді пайдалану, дауысты азайту немесе көтеру, мағыналық екпінді пайдалану

3-тоқсан

3. "Қарым-қатынастың сөйлеу тіліжәне тілдік емес құралдарын практикада қолдану"

3.1. Ишараттарды, мәнерлі қимылдарды орындауға жаттығу

12.3.1.3 табиғи құбылыстарды елестете отырып, пантомимикалық этюдтарді жасау (жел, тыныштық, жаңбыр, дауыл);
12.3.1.4 жоқ затпен әрекеттерді жасау: сырнай, сыбызғыда ойнау;
12.3.1.5 жиі кездесетін өмірлік жағдайларда диалог жүргізу дағддыларын қолдану;
12.3.1.6 бас қозғалыстарын орындау: болымды бас изеу, теріс бұрылу, мінеуші тербеліс, бастың сөйлеушіге қарай бағытталуы (қалдық көру қабілеті бар оқушыларға)

3.2. Қылықты модельдеу

12.3.2.2 сюжеттік қойылымдар тақырыбына импровизация жасау, өзің шығарған хикаяларды ойлап табу

4. "Сөйлеу тілінің интонациясын дамыту"

4.1. Интонациямен айтуды үйрету

12.4.1.3 сөзбен ынталандыру бойынша сезімдердің, эмоционалдық күйдің реңктерін білдіру: мысқыл, түсінбестік, келемеждеу, зәрлі, ынтызарлықпен;
12.4.1.4 азайған ишаратпен сөйлеу кезінде эмоционалды бояулы сөйлеуді пайдалану(пішінді көру қабілеті бар, зағип балалар);
12.4.1.5 сахналық ойнату қызметінде диалогтық сөйлесуді пайдалану

5. "Мәдени тәртіп дағдыларын қалыптастыру"

5.1. Мәдени тәртіп пен қарым-қатынастың адекватты тәсілдері

12.5.1.1 театрда мәдени жүріп-тұру дағдыларын меңгеру, сахнада болып жатқанға орынды пікір білдіру;
12.5.1.2 белгілі сигналдарды саналы түрде беру үшін еркін экспрессивтік қозғалыстарды пайдалану: сөйлеу барысындағы көрнекілік ретінде көз қысу, сыпайы назар салу, бет-аузын қисайту, мысқылдаған бет әлпеті

4-тоқсан

1. "Психобұл шық ет аппаратын жаттықтыру"

1.1. Психобұлшық ет аппаратын жаттықтыру

12.1.1.3 жүріс-тұрысты, сезімді, эмоцияларды саналы түрде түзету мақсатында бет бұлшықеттерінің жағдайын басқару;
12.1.1.4 өз эмоцияңды ажырату және олардың не себепті туындап, қандай әсерден өзгеретінін түсіну, өз эмоционалдық күйіңді басқару

2. "Сезімдерді қабылдау және эмоционалдық жағдайы"

2.2. Сезімдерді тану, атау, сипаттау

12.2.2.9 әдеби кейіпкерлердің мінез-құлқын түрлі мінез-құлықтармен модельдеу (мейірімді/ашулы, көңілді/мұңлы);
12.2.2.10 театрландырылған миниатюра және сюжеттік-рөлдік ойын кезінде кейіпкерлердің эмоционалдық күйін бағалау;
12.2.2.11 сахналық бейне дағдыларын игеру: қиялдағы және шын өмірдегі заттармен ойнау;
12.2.2.12 айналасындағылардың эмоционалдық күйін анықтау, олардың айқын көріністерін ұғыну

3. "Қарым-қатынастың сөйлеу тіліжәне тілдік емес құралдарын практикада қолдану"

3.2. Қылықты модельдеу

12.3.2.3 ұжымдық шығармашылық дағдыларын игеру, ансамбль талаптарын сақтау, қисынды және өзара шартталған қарым-қатынас жасай білу;
12.3.2.4 мәнерлі қарым-қатынас құралдарын пайдалана отырып, еркін практикалық әрекетте мәдени қарым-қатынас жасау;
12.3.2.5 эмоционалдық бояулы сезімнің күйін модельдеу (масаттану, ұялу, сенімділік, қымсыну, шаттану, мұңаю, таңдану)

5. "Мәдени тәртіп дағдыларын қалыптастыру"

5.1. Мәдени тәртіп пен қарым-қатынастың адекватты тәсілдері

12.5.1.3 микро және макро әлеумет ішінде зәрлілік, кейігіштік, келемеждеу сезімдерін еңсере білу;
12.5.1.4 өзінің бейвербалды мінез-құлқын талдау және баға бере білу

6. "Мимика және пантомимика құралдарымен көңіл-күйдің және мінездің жеке қасиеттерін түзету"

6.1. Көңіл-күйді және мінездің жеке қасиеттерін түзету

12.6.1.1 берілген эмоцияға өз сезімін сипаттай білу: мен әңгімелесуші адамға деген көзқарасым қандай; кімді бағалаймын, құрметтеймін;
12.6.1.2 теріс мінез ерекшеліктеріне моральдық баға беру, оларды эмоциямен ойнатып шығу;
12.6.1.3 басқа адамға ұнатпау сезімін баса білу және оны орынды білдіру;
12.6.1.4 тұлғаның әлеуметтік ортада туындайтын мінезіне баға беру (сараңдық, мейірімділік, адалдық, өкінушілік, опық жеу, мойынсыну, енжарлық, өзін-өзі дәріптеу)

      Ескерту:

      1) бір тоқсан ішіндегі оқыту мақсаттары сөйлеу қызметінің түрлері бойынша біріктіріледі;

      2) ұсынылған ұзақ мерзімді жоспар ұлгі ретінде, оқушылардың оқу материалды игеру қарқынына байланысты мұғалім өзгертулер енгізе алады;

      3) барлық оқу мақсаттарын концентрлік тәсілмен іске асыру ұсынылады: әрбір мақсат келесі тоқсанда кеңейтілген және/немесе күрделенген сөйлеу материалында тереңдете отырып қайталанады.

  бұйрығына
35-қосымша
  Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы "03" сәуірдегі
№ 115 бұйрығына
390 - қосымша

Тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға арналған жалпы орта білім беру деңгейінің 11 - 12 сыныптары үшін "Емдік дене шынықтыру" пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасы

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. "Емдік дене шынықтыру" оқу пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген).

      2. Бағдарламаның мақсаты тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушылардың ағзасын физикалық жағынан нығайту, қозғалыс функциялары мен танымдық қызметінің бұзылыстарын мүмкіндігінше жою және олардың үдеуін алдын алу.

      3. Бағдарлама міндеттері:

      1) денсаулықты нығайту, ағзаны шынықтыру және сырқаттанушылықты төмендету;

      2) дене мүшелерінің функционалдық деңгейін арттыру, әлсіреген бұлшықет топтарын нығайту және бұлшық ет тонусын қалыпқа келтіру, денсаулықтың оңтайлы деңгейін сақтау;

      3) дене дайындығын арттыру арқылы негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: күш, жылдамдық, төзімділік, ептілік және икемділік;

      4) тірек-қимыл аппаратының көру, жүрек-тамыр, тыныс алу, жүйке жүйелерінің функционалдық бұзылыстарын түзетуді жүзеге асыру;

      5) емдік дене шынықтыру сабақтарында кешенді дене жаттығуларын сауықтыру, түзету бағытында дене белсенділігінің функционалдық жағдайын бақылаудың қарапайым тәсілдері;

      6) денсаулық жағдайы әлсіреген ағза жүйелерінің физиологиялық белсенділігін арттыру, оқу қызметі режимінде ақыл-ой және физикалық жұмысқа қабілеттілікті жақсартуға жәрдемдесу болып табылады;

      7) дене дамуы мен дене дайындығы туралы жалпы түсініктерді қалыптастыру, дене жаттығуларымен өз бетінше айналысуға қызығушылықты дамыту, еңбек үрдістерінің элементтерін үйрету.

2-тарау. Оқу үрдісін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдер

      4. "Емдік дене шынықтыру" түзету курсы білім алушыларға:

      1) түзету жаттығуларының адамның физикалық және морфофункционалды жүйесіне әсері туралы білу;

      2) өзінің және өзге де білім алушылардың физикалық жағдайын бағалау;

      3) коммуникативтік және шығармашылық, сын тұрғысынан ойлау, проблемаларды шешу дағдыларын дамыту;

      4) жеке дене қасиеттерін дамыту, қозғалыс техникасын жетілдіру бойынша дербес сабақтар өткізу үшін практикалық қызметте және күнделікті өмірде алған білімдері мен іскерліктерін қолдану;

      5) дененің жеке ерекшеліктерін ескере отырып, таңертеңгілік және түзету жаттығуларының қарапайым кешендерін құру және орындау;

      6) дене бітімінің дамуын, дене дамуының даярлығын бақылай отырып физикалық жүктеме режимдері мен қимыл-қозғалыс техникасы арқылы жақсаруын жүзеге асыру;

      7) дене жаттығуларын орындау кезінде жүрек жиырылу жиілігінің көрсеткіштеріне бақылау жүргізу;

      8) шынықтыру рәсімдерін жүргізу.

      5. "Емдік дене шынықтыру" пәні бойынша оқу үрдісін ұйымдастырудың педагогикалық тәсілдері арнайы педагогика қағидаттарына негізделіп, тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларды ерекше білім беру қажеттіліктерімен қамтамасыз етеді.

      6. Білім алушылардың емдік дене шынықтыру сабақтарында қарым-қатынас жасауда қимыл-қозғалыс ойындарының маңызы зор.

      7. Сабақтардың тиімділігін арттыру үшін айналар, гимнастикалық (шведтік) қабырғалар, отырғыштар, сәкілер, еңкейтілген жазықтықтар, үстел теннисіне арналған үстелдер, баспалдақтар, сатылар, із жолдары, бедерлі және қабырғалы жылжымалы тақталар, еңкейтілген тақталар, шағын батуттар, тренажерлер, арнайы жабдықтар (гравитацияға қарсы костюмдер, ФАЭТОН нейро-ортопедиялық комбинезоны, Гросс аппараты, Кобра механотерапия аппараты, аяқ-қолдарды әзірлеуге арналған тренажер (сырғумен), механотерапиялық тренажер Мотомед) қолданылады.

      8. Әрбір нозология нақты жабдықтармен жабдықтауды қажет етеді. Жұлынның зақымдануы кезінде дененің бөліктерін бекіту үшін белдіктер, зығыр таспалар, манжеттер, корсеттер қолданылады.

      9. Білім беру үрдісінің нәтижелері мен оқыту мақсаттарының жүйесінің басымдығына қарай классикалық білім беру негізі ретінде құндылыққа бағдарланған, іс-әрекеттік, жеке тұлғаға бағытталған, коммуникативтік, сараланған, жобалық тәсілдер және ойын жаттығулары қолданылады.

      10. Құндылыққа бағытталған тәсіл:

      1) құндылыққа бағдарланған оқу үрдісі білім алушының жеке басының құндылықтар жүйесін мақсатты түрде қалыптастырады;

      2) құндылықтардың мәні белгілі бір қоғамның табысты жұмыс істеуі үшін қажетті нормаларды, әдеттерді, өмір салтын, мінез-құлық стилін қалыптастыру аясында көрінеді;

      3) құндылықтар тұлға уәждемесінің маңызды факторы ретінде әсер ете отырып, мінез-құлық пен іс-әрекетті ынталандырады;

      4) орта білім беру құндылықтары "Мәңгілік ел" ұлттық идеясына негізделген.

      11. Іс-әрекет тәсілі:

      1) білім алушының білімді дайын түрде алып қоймай, оны өзі ізденіп, өзінің оқу іс-әрекетінің мазмұны мен нысандарын ұғынуына, оның нормалар жүйесін түсінуіне және қабылдауына, оларды жетілдіруге белсенді қатысуына сай білімінің, оқу біліктіліктіліктері мен кең ауқымды дағдыларының белсенді әрі табысты түрде қалыптасуына ықпал етеді;

      2) арнайы мектептегі іс-әрекеттік тәсіл білім алушылардың жеке басының дамуы олардың қолжетімді қызметін (пәндік-практикалық, оқу, дене шынықтыру) ұйымдастыру сипатымен анықталатынын тануға құрастырылады.

      12. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл:

      1) жеке тұлғаға бағытталған тәсілдің мақсаты оқу үрдісін дараландыру, оқу үрдісінде білім алушының тұлғасын үйлесімді қалыптастыру және жан-жақты дамыту, оның психикалық және дене дамуының жеке ерекшеліктерін, мінез-құлық қажеттіліктері мен уәждерін ескере отырып, оның шығармашылық күш-жігерін толық ашу болып табылады;

      2) әрбір білім алушының емдік дене шынықтыру бойынша бағдарламаны игеруінің жеке қарқынын құру (оқыту мен тәрбиелеудің келесі кезеңі алдыңғы кезеңнің меңгерілген мазмұнына негізделіп құрылады, әрбір оқушы дамуы бойынша қатарластарымен емес, өзімен салыстырылады).

      13. Коммуникативтік тәсіл:

      1) оқыту үрдісі қарым-қатынас біліктіліктерін және нақты коммуникация жағдайларына сәйкес жұмыс тәртібін қалыптастыруға септігін тигізетін тапсырмаларды қамтиды (жұптық және топтық жұмыс);

      2) коммуникативтік тәсілдің әлеуметтік маңыздылығы: ақпараттың әр түрін меңгеру; әр түрлі мәселелер бойынша пікірталас жүргізе білу, осы мәселелер бойынша өз ұстанымын қалыптастыру болып табылады;

      3) коммуникативтік тәсілдің жеке маңыздылығы: достарының, сыныптастарының іс-әрекеттерін талдай білу және бағалай білу; өз күш жігерін дұрыс бағалай білу, тамақ ішуде, дене жүктемесінде, әр түрлі жағдайларда жеке бейімделу және ассистивті құралдарды пайдалана білу (көзілдірік, арнайы кресло, жеке бейімделген жұмыс орны, компьютердің арнайы пернетақталары, дәстүрлі тышқанның алмастырғыштары).

      14. Саралап оқыту тәсілі:

      1) саралап оқыту жұмысын ұйымдастырудың шарты мұғалім тарапынан күрделілікпен ерекшеленетін сараланған тапсырмаларды қолдану;

      2) бір санаттағы білім алушыларда вариативті типологиялық ерекшеліктерінің болуына байланысты саралап оқыту тәсілі. Педагог түзету-білім беру үрдісін сипаттамасы бойынша сыныпта біртектес болып келетін топтардың болуына қарай, олардың әрқайсысы үшін жұмыстың әртүрлі көлемі, мазмұны, қарқыны, күрделілігі, әдістері мен тәсілдері, оқытуды бақылау мен ынталандырудың түрлері мен тәсілдері арқылы ұйымдастырады.

      15. Саралап оқыту тәсілі үрдісінде келесі терапиялық ұсыныстарды сақтау қажет:

      1) бұлшықеттердің қатты созылуын болдырмау (бұлшықет жүйесінің аурулары бар білім алушыларға қатысты) шиеленісті тудыратын жалпы дамыту жаттығулары мен ойындары кезінде пайда болады (мысалы, жүрелеп, өкшесімен отыру). Білім алушыны тұрғызу кезінде оларға бұлшықет көмегін көрсетеді немесе қосымша құралдар ұсынады.

      2) спастикалық диплегиясы бар білім алушылар түзету жаттығуларын өткізу кезінде мүмкіндігінше екі қолын қолдануы ескеріледі;

      3) тепе-теңдікті сақтау қабілеті нашар, бірақ жүруге қабілетті, ұршық буыны бұзылуы бар білім алушылар жоғары динамикалық жаттығулар мен ойындарға арбада отырып қатысады немесе сараланған тапсырмаларды орындайды;

      4) тырысу ұстамалары (таңдамалы түрде) болатын білім алушыларға кейбір тапсырмалардың ұстамалар ықтималдығын қаншалықты арттыратынын және оларға түрткі болатындығын түсіндіру; Айналмалы қимылдарды, снарядтарда гимнастикалық жаттығуларды орындаудан аулақ болу өте маңызды;

      5) күштеп басқарылмайтын қозғалыстары (гиперкинездері) бар білім алушылармен түзету жаттығуларын үш деңгейде пысықтау міндетті: айнаға қарап бақылаумен, айнаға қарап бақылаусыз, көзін жұмып.

      16. Жобалап оқыту тәсіл:

      1) білім алушы өз алдына проблема қояды және оны шешу жолдарын өз бетінше табуға болжам жасайды;

      2) білім алушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып жүзеге асырылады. асырылады. Жобалау қызметінің алгоритмі толық сақталады. Бөлімнің мазмұнымен танысу шеңберінде білім алушылардың ұжымдық/топтық жобаларды дайындау бойынша ұйымдастырылады.

      17. Ойын арқылы оқыту әдісі:

      1) оқыту әдісі ретінде ойын тәсілін қолдану білім алушылардың танымдық қызығушылықтарын жандандыруға ықпал етеді;

      2) оқу материалдары ойын құралы болып табылып, оқыту қызметі ойын ережелеріне бағынады. Ұжымдық қызмет түрлерін ұйымдастыруға бағытталған ойын әдістері білім алушылардың арасындағы кіші топтың басқа мүшелерінің пікірін құрметтеуге, түпкілікті нәтижелерді болжауға, іс-әрекеттерді өз бетінше жоспарлауға, мақсаттарға жету әдістерін анықтауға үйренуіне ықпал етеді.

      18. Жүктемелерді мөлшерлеу: бастапқы бағытты таңдау, қайталау саны, орындау белсенділігі, қарқыны, қозғалыс амплитудасы, орындау күрделілігі, эмоционалды фактордың болуы, тыныс алу жаттығуларының саны, заттарды, тренажерларды пайдалану.

      19. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (бұдан әрі – АКТ) қолдану:

      1) АКТ қолдану құзыреттілігі жұмыста, бос уақытында және қарым-қатынаста технологияларды біліктілікпен және шығармашылықпен пайдалануын қамтиды;

      2) білім алушылар барлық пәндерді оқу барысында ақпаратты табу, құрастыру және басқару, мәліметтер мен идеялармен бөлісу, бірлесіп әрекет ету, түрлі жабдықтар мен қосымшаларды пайдалану арқылы өз жұмысын жетілдіре және бағалай отырып, АКТ қолдану дағдыларын дамытады;

      3) бағдарлама мыналарды қамтиды: бұқаралық ақпарат құралдарының мультимедиалық ресурстары; цифрлық және ғаламтор көздері; олардың дәлдігін, сенімділігі мен маңыздылығын бағалай білу; АКТ ақпаратты құру және өңдеу үшін;

      4) АКТ оқу үрдісінде білім алушылардың жеке мүмкіндіктерін ескере отырып, қолданылады.

3-тарау. "Емдік дене шынықтыру" пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

Параграф 1. "Емдік дене шынықтыру" пәнінің мазмұны

      20. "Емдік дене шынықтыру" пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

      1) 11 сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 36 сағат;

      2) 12-сыныпта – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 36 сағат;

      21. Оқу бағдарламасының мазмұны бөлім бойынша оқыту ұйымдастырылған. Әр бөлім мазмұны белгілі бір сыныпқа арналған оқу мақсаттары бойынша ұсынылған бөлімшелерден тұрады. Әрбір бөлімше ішінде жүйелі және дәйекті ұйымдастырылған оқу мақсаттары мұғалімдерге өз жұмысын жоспарлауға және білім алуш0ылардың жетістіктерін бағалауға, оларды оқытудың келесі кезеңдері туралы хабардар етуге мүмкіндік береді.

      22. Оқу пәнінің мазмұны 3 бөлімнен тұрады:

      1) "Тірек-қимыл аппараттарының бұзылыстарын алдын алу және түзету";

      2) "Түзете-дамыта сауықтыру арқылы шығармашылық қабілеттер мен сыни ойлау";

      3) "Денсаулықты және салауатты өмір салтын сақтауға ынталандыру".

      23. "Тірек-қимыл аппараты бұзылуының алдын алу және түзету" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу және түзету және тыныс алу функциясын жақсарту;

      2) негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын түзету үшін қозғалыс қызметін саналы басқарудағы әртүрлі жаттығулардың тізбегі;

      3) дене дамуының кемшіліктерін түзетудің негізгі элементтерін өз бетінше меңгеруге үйрету;

      4) аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру;

      5) бірқатар дене жаттығуларында тактика, стратегия және құрылымдық идеялардың бірізділігін сақтау;

      6) өзінің және өзгенің біліктілігін айқындау, өмірде қажетті қимыл-қозғалыс біліктіліктері мен дағдыларын қалыптастыру;

      7) қозғалыс қабілеттерін жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қозғалыс белсенділігімен байланысты қиындықтарды еңсеру және қатерлерге ден қою дағдыларын дамыту.

      24. "Түзете-дамыта сауықтыру арқылы шығармашылық қабілеттер мен сыни тұрғыдан ойлау" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) білім алушылардың жеке қимыл-қозғалыс мүмкіндіктерін ескере отырып, өзгермелі мән-жайларға ден қойып балама шешімдердің көмегімен қозғалысқа байланысты идеяларды, стратегиялар мен жоспарларды қолдану;

      2) өздігімен және бірлесе жұмыс істеп, кезекпен командалық көшбасшы рөлін атқару арқылы белгілі бір мақсатқа қол жеткізу;

      3) ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен жұмыс дағдыларын білу және түсіну;

      4) бірқатар дене жаттығуларында ережелер мен құрылымдық тәсілдерді қолдану, жасау;

      5) емдік дене шынықтыру сабағында жеке және топтық тапсырмаларды орындау кезінде патриоттық сезімін дамыту;

      6) қозғалыстардың әртүрлі мәнмәтіндеріне байланысты рөлдерді орындау және олардың айырмашылықтарын білу.

      25. "Денсаулықты және салауатты өмір салтын ынталандыру" бөлімі келесі бөлімшелерді қамтиды:

      1) емдік дене шынықтырудың денсаулық пен салауатты өмір салты үшін маңыздылығы туралы білу, тұрақты, дербес және жүйелі сабақтарға қызығушылықтарын арттыру;

      2) қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығуларын орындау қажеттілігін түсіну;

      3) әртүрлі дене жүктемелерінің ағзадағы өзгерістерге әсерін білу және түсіну, қимыл-қозғалыс бұзылыстарын түзету;

      4) дене жағдайына және орындалуына байланысты әртүрлі тыныс алу жаттығуларын орындау нәтижесінде тыныс алу функциясын қалыпқа келтіру;

      5) қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, бірқатар физикалық жүктемелерге қатысу кезінде тиісті түрде әрекет ете отырып, қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау;

      6) емдік дене шынықтыру сабағының дәстүрлі емес түрлері, психогимнастика элементтері.

      26. 11-сыныпқа арналған "Емдік дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:

      білім негіздері:

      1) сабақтарда өзін-өзі ұстау ережелері, шығармашылық белсенділік пен салауатты өмір салтын сақтау, адамның репродуктивті функциясын қолдау үшін емдік дене шынықтыру сабақтарының рөлі мен маңызын білу;

      2) өздігінен үйде немесе мектепте емдік дене шынықтыру сабақтарына қойылатын гигиеналық талаптарды, ауа және күн ванналарын қабылдау ережелері;

      3) ауа және күн ванналарын қабылдау ережелері;

      4) ашық ауадағы сабақтардың, температуралық режимнің маңызы;

      5) сабақтарда үйренген қимыл-қозғалыс ойындарының ережелерін білу;

      диагностика:

      1) дене дамуының бұзылыстарының сипатын анықтау және сараланған түзету әрекетінің құралдарын анықтау үшін тексеру;

      2) денсаулық жағдайына, дене дамуы мен дене дайындығына негізделген тұрақты сауықтыру сабақтары жүйесінде жоспарлау және бақылау технологиясы;

      3) жеке және өз бетінше жұмыс істеу тәсілдерін таңдау;

      бұзылған функциялардың алдын алу және түзету:

      1) дене бітімін түзету бойынша дербес сабақтарды ұйымдастыру және өткізу;

      2) жеке жаттығуларды тренажерлар мен арнайы жабдықтарда жасау;

      3) сауықтыру гимнастикалық кешені мен сауықтырудың дәстүрлі емес тәсілдерін пайдалану;

      4) өзінің дене жағдайын бақылау арқылы демалу тәсілдерін жетілдіру;

      5) тыныс алу мүмкіндіктерін дамыту және өздігінен массаж жасау, тірек-қимыл аппаратарының бұзылыстарын алдын алу;

      сабақтың тиімділігін бағалау:

      1) өзін-өзі байқау және өзін-өзі бақылау;

      2) қимыл-қозғалыс техникасын бағалау, мамандандырылған жаттығуларды орындау техникасындағы қателерді анықтау және жою тәсілдері;

      3) мұғалімнің бақылауымен тесттердің көмегімен ағза резервтері мен денсаулық жағдайын өлшеу (Руфье сынамасының көрсеткіштері бойынша "денсаулық индексін" есептеу).

      27. 12-сыныпқа арналған "Емдік дене шынықтыру" пәнінің базалық мазмұны:

      білім негіздері:

      1) сабақтарда денсаулық пен салауатты өмір салтын сақтау дағдылары мен қауіпсіздік техникасын сақтауды ұйымдастыру (күн тәртібі, таңғы жаттығу, сауықтыру іс-шаралары);

      2) шаршауды сыртқы белгілері бойынша анықтай білу, физикалық жай-күйдің динамикасын анықтау үшін ең тиімді құралдар мен әдістерді бағалау және таңдау;

      диагностика:

      1)физикалық даму бұзылыстарының сипатын анықтау;

      2) дифференциалды түзетуші әсердің құралдарын анықтау және жеке жұмыс тәсілдерін таңдау;

      тірек-қимыл аппаратының бұзылуларын алдын алу және түзету:

      1) дене дамуының бұзылыстарын түзету;

      2) түзету жаттығулар кешендерінің күрделенуі, олардың көлемін, мөлшерін және мазмұнын ұлғайту;

      3) дене бітімінің бұзылыстарын түзету бойынша сабақтарды ұйымдастыру және өткізу, қимыл-қозғалыстағы бұзылыстарды түзету (үйлестірудің бұзылуы, қозғалыстағы дәлдік, тепе-теңдік);

      4) қозғалыс қабілеттерін (күш, жылдамдық, ептілік, төзімділік, икемділік) дамытудағы кемшіліктерді жою;

      5) дене қалпын түзету, тыныс алу және түзету гимнастикасының тәсілдерін қолдану;

      6) бұлшықет тонусын қалыпқа келтіретін арнайы жаттығулар, тренажерлар мен арнайы жабдықтардағы жеке жаттығулар, сауықтырудың дәстүрлі емес тәсілдерін пайдалану;

      7) дәрігер мен ЕДШ әдіскерінің ұсыныстарына сәйкес (денсаулық жағдайын және аурудың өту сипатын ескере отырып) жаттығулар кешендерін өз бетінше құрастыру;

      сабақтың тиімділігін бағалау:

      1) өзін-өзі байқау және өзін-өзі бақылау;

      2) қимыл-қозғалыс техникасын бағалау, мамандандырылған жаттығуларды орындау техникасындағы қателерді анықтау және жою тәсілдері, мұғалімнің бақылауымен тесттердің көмегімен ағза резервтері мен денсаулық жағдайын өлшеу (Руфье сынамасының көрсеткіштері бойынша "денсаулық индексін" есептеу).

Параграф 2. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      28. Оқыту бағдарламасында оқу мақсаттарын қолдануға ыңғайлы болу және мониторинг жүргізу үшін кодтық белгі енгізілген. Кодта бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сандар - бөлім мен бөлімшенің, төртінші сан - оқыту мақсатының реттік санын білдіреді. Мысалы, 11.1.2.1 кодында: "11" - сынып, "1.2" - бөлімше, "1" - оқыту мақсатының реттік саны.

      29. Бөлімдер бойынша күтілетін нәтижелер:

      1) "Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу және түзету" бөлімі:

      1-кесте

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

1.1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу, түзету және тыныс алу функциясын жақсарту

11.1.1.1 әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде өзінің қимыл-қозғалыс дағдыларын талдай білу;
11.1.1.2 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезіндегі ептіліктері мен қозғалыс дағдыларын талдау;
11.1.1.3 тыныс алу қызметін жақсарту үшін тыныс алу жаттығуларын қолдану (кеуде қуысының пішініне оң әсер етеді)

12.1.1.1 әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде қимыл қозғалыс дағдыларын көрсете білу;
12.1.1.2 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде қозғалыс дағдыларын көрсете білу;
12.1.1.3 тыныс алу қызметін жақсарту үшін жаттығуларды (кеуде қуысының пішініне оң әсер ететін) практикада қолдану

1.2. Негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын түзету үшін әртүрлі жаттығулар арқылы қозғалыс қызметін саналы басқару

11.1.2.1 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезіндегі ептіліктері мен қозғалыс дағдыларын талдау;
11.1.2.2 дене дамуы мен дене даярлығын өздігімен бақылау және қимыл-қозғалыс комбинацияларын өз бетінше қолдану;
11.1.2.3 өзінің дене дамуын (дене бітімін) бағалау; әртүрлі бағыттарда (кифоздар, лордоздар, сколиоздар) омыртқаның қисаюын, дене тұрқындағы ауытқуларды түзету бойынша жаттығуларды жоспарлау, жаттығулар кешендерін пайдалану;
11.1.2.4 қалыптасқан жағдайларға байланысты өз жүрісін өздігімен бақылау және түзету

12.1.2.1 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде қозғалыс дағдыларын көрсету;
12.1.2.2 өзінің дене дамуы мен дене даярлығына өздігімен бақылау жасау және қимыл-қозғалыс комбинацияларының орындалуын көрсету;
12.1.2.3 қалыптасқан жағдайларға байланысты жүрісті түзетуге әсер ететін жаттығулар кешенін талдау және көрсету;
12.1.2.4 қалыптасқан жағдайларға байланысты жүру бұзылыстарын түзетуге арналған жаттығулар кешенін құру

1.3. Дене дамуының жеткіліксіздігін түзетудің негізгі элементтерін өз бетінше меңгеруге үйрету

11.1.3.1 арқа және дененің алдыңғы бөлігінің (бұлшықет корсеті) бұлшықеттерін нығайтуға, дұрыс дене қалпын қалыптастыруға арналған дамытушы физикалық жаттығуларды таңдау;
11.1.3.2 физикалық дамуы мен қимыл-қозғалыс қателерін алдын алуға және түзетуге мүмкіндік беретін әртүрлі жүйелі жаттығуларда қимылдарды орындау сапасын бағалау;
11.1.3.3 толық табандағы тіректі (иық буынында жазу және созу, шынтақ буынында жазу және супинация, саусақтарды жазу және үлкен саусақтың қолға апаруы, жамбас-сан буынында жазу және шығару, тізе буынында жазу, білек буынында жазу) және шектелген қимыл қозғалыстарды әзірлеуге арналған жаттығуларды қолдану

12.1.3.1 арқа және дененің алдыңғы бөлігінің (бұлшық ет корсеті) бұлшық еттерін нығайтуға, дұрыс дене қалпын қалыптастыруға арналған дамытушы дене жаттығуларын жүйелеу;
12.1.3.2 физикалық дамуға ықпал ететін әртүрлі жүйелі жаттығулардағы қимылдарды орындау сапасын талдау және қозғалыс қателерін алдын алу және түзету;
12.1.3.3 толық табанды тіреу (иық буынында жазу және созу, шынтақ буынында жазу және супинация, саусақтарды жазу және үлкен саусақты қол буынына апару, жамбас-сан буынында жазу және шығару, тізе буынында жазу, сирақ-табан буынында жазу) шектеулі қозғалыстарды әзірлеуге арналған жаттығуларды талдау

1.4. Аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру

11.1.4.1 субъективті түйсікке сәйкес қозғалыс амплитудасы мен бұлшықет кернеуінің күшін реттеуге мүмкіндік беретін жаттығуларды жүйелеу;
11.1.4.2 жоғарғы аяқ буындарындағы қозғалысты арттыру үшін жаттығулар кешендерін таңдау және қолдану;
11.1.4.3 аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру үшін негізгі физикалық қозғалыстарды болжау;
11.1.4.4 ұсақ моториканы түзетуге арналған заттармен жасалатын жаттығуларды үйрету үшін негізгі физикалық қозғалыстар туралы білімдерін талдау

12.1.4.1 субъективті сезімдерге сәйкес қозғалыс амплитудасы мен бұлшықет кернеуінің күшін реттеуге мүмкіндік беретін жаттығуларды жүйелеу және өздігімен қолдану;
12.1.4.2 аяқ-қол буындарындағы қимыл шапшаңдығын арттыру үшін жаттығулар кешендерін құру және қолдану;
12.1.4.3 аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру үшін негізгі физикалық қозғалыстарды әзірлеу;
12.1.4.4 ұсақ моториканы түзетуге арналған заттармен жасалатын басқа да жаттығуларды үйрету үшін негізгі дене қимылдарын жіктеу

1.5. Бірқатар дене жаттығуларында тактика, стратегия және құрылымдық идеялардың бірізділігін сақтау

11.1.5.1 кең ауқымынды дене жаттығуларында түрлі тактиканы, стратегияны және композициялық идеяларды демонстрациялау

12.1.5.1 жаттығуларды тиімді орындау үшін кең ауқымды физикалық жаттығуларды әртүрлі тактикалармен, стратегиялармен және композициялық идеялармен байланыстыру

1.6. Өмірде маңызды қимыл-қозғалыс іс-әрекетіндегі дағдылары мен ептілікті қалыптастыру үшін өзінің және өзгенің қозғалыс әрекеттеріндегі ептілік пен кемшіліктерді анықтау

11.1.6.1 өмірлік қажетті қозғалыс ептіліктері мен дағдыларын қалыптастыру үшін қозғалыс әрекеттеріндегі кемшіліктерді жою бойынша басқа адамдардың ептіліктерін бағалау және қолдану;
11.1.6.2 қимыл-қозғалыс дағдыларын жүйелі дамытуға арналған арнайы жаттығуларды таңдау

12.1.6.1 өмірлік қажетті қозғалыс ептіліктері мен дағдыларын қалыптастыру үшін қозғалыс әрекеттеріндегі кемшіліктерді жою бойынша басқа адамдардың ептіліктерін талдау және қолдану;
12.1.6.2 қимыл-қозғалыс дағдыларын жүйелі дамытуды жаттықтыру үшін арнайы жаттығуларды қолдану

1.7. Қимыл-қозғалыс қабілеттерін жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қиындықтарды жеңе білу және қимыл-қозғалыс белсендігімен байланысты қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын дамыту

11.1.7.1 қимыл-қозғалыс дағдыларын жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қозғалыс белсенділігімен байланысты қиындықтарды жеңе білу және қауіп-қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын талдау және оқыту барысында қолдана білу;
11.1.7.2 жеке қимыл-қозғалыс функцияларының қалыптасу деңгейін ескере отырып, қозғалыстарды дамытуда өз кезеңімен арнайы жаттығуларды жүргізу;
11.1.7.3 дене дамуы (бойы және дене салмағы) мен дене дайындығының (күш, жылдамдық, төзімділік, тепе-теңдік, икемділік) көрсеткіштерін тесттік жаттығулардың көмегімен өлшеу

12.1.7.1 қимыл-қозғалыс белсенділігімен байланысты қиындықтарды жеңу және қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын талдау және оқыту барысында қолдану;
12.1.7.2 арнайы дене жаттығуларын бағалау және оларды өз кешендерінде кезең-кезеңмен қолдану;
12.1.7.3 дене дамуы мен дене дайындығының динамикалық көрсеткіштерін жүйелі бақылау үшін тесттік жаттығуларды қолдану

      2) "Түзете-дамыта сауықтыру арқылы шығармашылық қабілеттер мен сыни ойлау" бөлімі:

      2-кесте

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

2.1. Білім алушылардың жеке қимыл-қозғалыс қажеттіліктерін ескере отырып, балама шешімдердің көмегімен қимыл-қозғалыс әрекеттерін идеялар, стратегиялар мен жоспарлар арқылы өзгермелі жағдайға жауап қайтара білуге бейімделу

11.2.1.1 қоршаған ортада балама шешімдерге қарай қимыл-қозғалыс әрекеттерін идеялар, стратегиялар мен жоспарлар арқылы тәжірибе ісінде талқылып және қолдана білу

12.2.1.1 қоршаған ортада баламалы түрде қозғалыс әрекеттеріне қарай идеялар, стратегиялар мен жоспарларды жүйелендіру және тәжірибе ісінде қолдана білу

2.2. Командада көшбасшылық рөлін кезектесіп орындау арқылы мақсаттарға қол жеткізу үшін өз бетімен және бірлесе жұмыс жасау

11.2.2.1 іс-әрекеттің дұрыс орындалуын өз бетінше бағалау және оны жүзеге асыру барысында орындауға қажетті түзетулер енгізу;
11.2.2.2 командада жұмыс істеу кезінде өзгелердің және өзінің көшбасшылық дағдыларын салыстыру

12.2.2.1 іс-әрекеттің орындалуын дәлелдеу және оны жүзеге асыру барысында орындауға қажетті түзетулер енгізу;
12.2.2.2 өзгелерді қолдану және командада жұмыс істеуде өзінің көшбасшылық дағдыларын көрсету

2.3. Ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен жұмыс дағдыларын білу және түсіну

11.2.3.1 ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, өзгелерді талдау арқылы түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен тиімді жұмыс дағдыларын қолдау

11.2.3.1 ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, өзгелерді зерттеу, түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен, тиімді жұмыс дағдыларын қолдау

2.4. Бірқатар дене жаттығуларында құрылымдық әдістер мен ережелерді құру, қолдану

11.2.4.1 дене жаттығуларының мәнін түсіну және оларды өз денсаулығын жақсарту үшін қолдану;
11.2.4.2 физикалық ерекшеліктерін ескере отырып, әртүрлі дене жаттығуларын орындау кезінде ережелер мен құрылымдық тәсілдерді талдай білу және қолдана білу;
11.2.4.3 таңертеңгілік жаттығу кешендеріне арналған жаттығуларды таңдап алу және оларды зерделенген ережелерге сәйкес қолдану

12.2.4.1 дене жаттығуларын жүйелеу және оларды өз денсаулығын жақсарту үшін қолдану;
12.2.4.2 қозғалыс патологиясы бар балалардың физикалық ерекшеліктерін ескере отырып, әртүрлі дене жаттығуларын орындау кезінде ережелер мен құрылымдық тәсілдерді талдай білу және қолдана білу;
12.2.4.3 таңертеңгі жаттығу кешендеріне арналған жаттығуларды дайындау және оларды зерделенген ережелерге сәйкес көрсету

2.5. Емдік дене жаттығуларын орындау кезінде жеке және топтық тапсырмалар арқылы патриоттық сезімді дамыту

11.2.5.1 жеке және топтық дене жаттығуларын орындау кезінде патриотизм мен бәсекелестік сезімін көрсету және талдау

12.2.5.1 жеке және топтық дене іс-әрекетінде патриотизм мен бәсекелестік сезімін көрсету және талдау

2.6. Қимыл-қозғалыстардың әртүрлі контекстеріне байланысты рөлдерді қолдану және олардың айырмашылықтарын білу

11.2.6.1 әртүрлі рөлдермен қимылдарды орындау арқылы тәжірибе жасау, күрделі дене жаттығуларын орындау кезінде олардың айырмашылықтарын анықтау;
11.2.6.2 өз дене бітіміңіздің функцияларын басқарудың қол жетімді тәсілдерін меңгеру

12.2.6.1 қимылдарды орындау кезіндегі әртүрлі рөлдерді бағалау, күрделі физикалық жаттығуларды орындау кезінде олардың айырмашылықтарын белгілеу;
12.2.6.2 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын (парездер, параличтер, күштеу қозғалыстары) болжау және өз денесінің функцияларын бақылаудың қолжетімді тәсілдерін жасау

      3) "Денсаулықты және салауатты өмір салтын сақтауға ынталандыру" бөлімі:

      3-кесте

Бөлімшелер

Оқыту мақсаттары

11-сынып

12-сынып

3.1. Тұрақты, дербес және жүйелі сабақтарға қызығушылықты арттыру, денсаулық пен салауатты өмір салты үшін емдік дене шынықтырудың маңыздылығын түсіну

11.3.1.1 денсаулықты нығайтуға ықпал ететін жаттығулардың денені сауықтырудағы пайдасы туралы өзінің және өзгенің білімін бағалай білу;
11.3.1.2 тыныс алу жүйесінің денсаулық үшін маңыздылығы туралы өзінің және өзгенің білімін талдау, оны жүзеге асыруда тыныс алу ережелерін қолдану

12.3.1.1 денсаулықты нығайтуға ықпал ететін дене жаттығулары кешендерін құру;
12.3.1.2 тыныс алу жүйесінің денсаулық үшін маңыздылығы туралы өзінің және өзгенің білімін зерттеу, тыныс алу ережелерін қолдану

3.2. Қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығуларын орындау қажеттілігін түсіну

11.3.2.1 қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығулары кешендерін талдау

12.3.2.1 қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығулары кешендерін жүйелеу және құру

3.3. Әртүрлі физикалық жүктемелердің ағзадағы өзгерістерге әсерін, қозғалыс ақауларын түзетуді білу және түсіну

11.3.3.1 алдыңғы және кейінгі жүктеменің физикалық өзгерістерін анықтау үшін, өзінің және өзгенің қолданатын стратегиясын салыстыра біліп қолдану;
11.3.3.2 бұлшықет тонусын қалыпқа келтіру және еркін қозғалыстарды жеңілдету үшін патологиялық тоникалық рефлекторлық белсенділікті тежеуге арналған жаттығуларды әзірлеу;
11.3.3.3 жаттығулардың жекелеген түрлеріне қарсы көрсетілімдерді ескере отырып, жаттығуларды күрделендіру немесе жеңілдету есебінен жүктемені мөлшерлеуді есептеу

12.3.3.1 жаттығуларға дейінгі және кейінгі физикалық өзгерістерді анықтау стратегиясын әзірлеу;
12.3.3.2 бұлшықет тонусын қалыпқа келтіру және еркін қозғалыстарды жеңілдету үшін патологиялық тоникалық рефлекторлық белсенділікті тежеуге арналған жаттығуларды әзірлеу;
12.3.3.3 жаттығулардың жекелеген түрлеріне қарсы көрсетілімдерді ескере отырып, жаттығуларды күрделендіру немесе жеңілдету есебінен жүктемені мөлшерлеуді бағалау

3.4. Дененің орналасуына және орындалуына байланысты әртүрлі тыныс алу жаттығуларын орындау нәтижесінде тыныс алу функциясын қалыпқа келтіру

11.3.4.1 емдік дене жаттығуларының арнайы кешендерін орындау кезінде тыныс алу гимнастикасының әртүрлі әдістерін талдау және үйрету;
11.3.4.2 рационалды тыныс алу арқылы дене жүктемесінен туындаған ағзаның функционалдық жағдайының ауысуын қалпына келтіруге ықпал ету

12.3.4.1 емдік дене жаттығуларының арнайы кешендерін орындау кезінде тыныс алу гимнастикасының әртүрлі әдістерін талқылау және практикада қолдану;
12.3.4.2 рационалды тыныс алу арқылы дене жүктемесінен туындаған ағзаның функционалдық жағдайының өзгеруін қалпына келтіруді болжау

3.5. Қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, бірқатар физикалық жүктемелерге қатысу барысында сәйкес әрекет етіп, қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау және оларды жеңе білу

11.3.5.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, қауіпсіздік техникасын денсаулыққа ықтимал қауіптерді төмендету тәсілдерімен байланыстыру

12.3.5.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, денсаулыққа ықтимал қауіптерді азайту тәсілдерін талдау және қауіпсіздік техникасын түсіндіру

3.6. Психогимнастика элементтері емдік дене шынықтыру сабағының дәстүрлі емес түрі

11.3.6.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған психогимнастика элементтерін қолдану;
11.3.6.2 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған емдік дене шынықтыру сабақтарының дәстүрлі емес түрлерін қолдану;
11.3.6.3 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған өзін-өзіне массаж жасау мен релаксация элементтерін көрсету;
11.3.6.4 тренажерларда бұлшықет-буын қозғалыстарын дамыту үшін жаттығулардың басқа ерекшеліктерін қолдануды үйрету

12.3.6.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға ықпал ететін психогимнастика элементтерін қолдану;
12.3.6.2 емдік дене шынықтыру бойынша дәстүрлі емес сабақ түрлерін және басқа да оқытылатын әдістемелерді қолдана білу;
12.3.6.3 өзіне-өзі массаж жасау мен релаксацияның басқа элементтерін өзіне-өзі қолдана білуге үйрету;
12.3.6.4 бұлшықет-буын қозғалыстарын дамыту үшін тренажерларда арнайы жаттығу алгоритмдерін әзірлеу

      30. Осы оқу бағдарламасы қосымшада берілген тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға жалпы орта білім беру деңгейінің 11-12 сыныптары үшін "Емдік дене шынықтыру" оқу пәнінен үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда әрбір бөлімде жүзеге асырылатын оқу мақсаттарының көлемі белгіленген.

      31. Бөлім мен тақырыптарды оқып-үйренуге сағаттарды бөлу мұғалімнің қалауы бойынша беріледі.

Параграф 3. Жалпы орта білім беру деңгейінің тірек-қимыл аппараты бұзылған білім алушыларға 11 - 12 сыныптарына арналған "Емдік дене шынықтыру" пәнінен үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімді жоспар

      1) 11-сынып:

      1-кесте

Бөлім

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-тоқсан

1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу және түзету

1.1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу, түзету және тыныс алу функциясын жақсарту

11.1.1.1 әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде өзінің қимыл-қозғалыс дағдыларын талдай білу;
11.1.1.3 тыныс алу қызметін жақсарту үшін тыныс алу жаттығуларын қолдану (кеуде қуысының пішініне оң әсер етеді)

1.2. Негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын түзету үшін әртүрлі жаттығулар арқылы қозғалыс қызметін саналы басқару

11.1.2.1 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезіндегі ептіліктері мен қозғалыс дағдыларын талдау;
11.1.2.3 өзінің дене дамуын (дене бітімін) бағалау; әртүрлі бағыттарда (кифоздар, лордоздар, сколиоздар) омыртқаның қисаюын, дене тұрқындағы ауытқуларды түзету бойынша жаттығуларды жоспарлау, жаттығулар кешендерін пайдалану

1.3. Дене дамуының жеткіліксіздігін түзетудің негізгі элементтерін өз бетінше меңгеруге үйрету

11.1.3.1 арқа және дененің алдыңғы бөлігінің (бұлшықет корсеті) бұлшықеттерін нығайтуға, дұрыс дене қалпын қалыптастыруға арналған дамытушы физикалық жаттығуларды таңдау;
11.1.3.2 физикалық дамуы мен қимыл-қозғалыс қателерін алдын алуға және түзетуге мүмкіндік беретін әртүрлі жүйелі жаттығуларда қимылдарды орындау сапасын бағалау

1.4. Аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру

11.1.4.1 субъективті түйсікке сәйкес қозғалыс амплитудасы мен бұлшықет кернеуінің күшін реттеуге мүмкіндік беретін жаттығуларды жүйелеу;
11.1.4.2 жоғарғы аяқ буындарындағы қозғалысты арттыру үшін жаттығулар кешендерін таңдау және қолдану

1.7. Қимыл-қозғалыс қабілеттерін жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қиындықтарды жеңе білу және қимыл-қозғалыс белсендігімен байланысты қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын дамыту

11.1.7.1 қимыл-қозғалыс дағдыларын жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қозғалыс белсенділігімен байланысты қиындықтарды жеңе білу және қауіп-қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын талдау және оқыту барысында қолдана білу

2. Түзете-дамыта сауықтыру арқылы шығармашылық қабілеттер және сыни ойлау

2.1. Білім алушылардың жеке қимыл-қозғалыс қажеттіліктерін ескере отырып, балама шешімдердің көмегімен қимыл-қозғалыс әрекеттерін идеялар, стратегиялар мен жоспарлар арқылы өзгермелі жағдайға жауап қайтара білуге бейімделу

11.2.1.1 қоршаған ортада балама шешімдерге қарай қимыл-қозғалыс әрекеттерін идеялар, стратегиялар мен жоспарлар арқылы тәжірибе ісінде талқылып және қолдана білу

2.2. Кезекпен, командалық көшбасшы рөлін атқару, өздігімен және бірлесе жұмыс істеу арқылы мақсаттарға қол жеткізу

11.2.2.1 іс-әрекеттің дұрыс орындалуын өз бетінше бағалау және оны жүзеге асыру барысында орындауға қажетті түзетулер енгізу

2.3. Ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен жұмыс дағдыларын білу және түсіну

11.2.3.1 ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, өзгелерді талдау арқылы түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен тиімді жұмыс дағдыларын қолдау

2.5. Емдік дене жаттығуларын орындау кезінде жеке және топтық тапсырмалар арқылы патриоттық сезімді дамыту

11.2.5.1 жеке және топтық дене жаттығуларын орындау кезінде патриотизм мен бәсекелестік сезімін көрсету және талдау

3. Денсаулықты және салауатты өмір салтын сақтауға ынталандыру

3.1. Тұрақты, дербес және жүйелі сабақтарға қызығушылықты арттыру, денсаулық пен салауатты өмір салты үшін емдік дене шынықтырудың маңыздылығын түсіну

11.3.1.1 денсаулықты нығайтуға ықпал ететін жаттығулардың денені сауықтырудағы пайдасы туралы өзінің және өзгенің білімін бағалай білу;
11.3.1.2 тыныс алу жүйесінің денсаулық үшін маңыздылығы туралы өзінің және өзгенің білімін талдау, оны жүзеге асыруда тыныс алу ережелерін қолдану

3.2. Қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығуларын орындау қажеттілігін түсіну

11.3.1.2 тыныс алу жүйесінің денсаулық үшін маңыздылығы туралы өзінің және өзгенің білімін талдау, оны жүзеге асыруда тыныс алу ережелерін қолдану

3.3. Әртүрлі физикалық жүктемелердің ағзадағы өзгерістерге әсерін, қозғалыс ақауларын түзетуді білу және түсіну

11.3.3.1 алдыңғы және кейінгі жүктеменің физикалық өзгерістерін анықтау үшін, өзінің және өзгенің қолданатын стратегиясын салыстыра біліп қолдану;
11.3.3.1 алдыңғы және кейінгі жүктеменің физикалық өзгерістерін анықтау үшін, өзінің және өзгенің қолданатын стратегиясын салыстыра біліп қолдану

3.5. Қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, бірқатар физикалық жүктемелерге қатысу барысында сәйкес әрекет етіп, қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау және оларды жеңе білу

11.3.5.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, қауіпсіздік техникасын денсаулыққа ықтимал қауіптерді төмендету тәсілдерімен байланыстыру

2-тоқсан

1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу және түзету

1.1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу, түзету және тыныс алу функциясын жақсарту

11.1.1.2 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезіндегі ептіліктері мен қозғалыс дағдыларын талдау;
11.1.1.3 тыныс алу қызметін жақсарту үшін тыныс алу жаттығуларын қолдану (кеуде қуысының пішініне оң әсер етеді)

1.2. Негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын түзету үшін әртүрлі жаттығулар арқылы қозғалыс қызметін саналы басқару

11.1.2.1 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезіндегі ептіліктері мен қозғалыс дағдыларын талдау;
11.1.2.2 дене дамуы мен дене даярлығын өздігімен бақылау және қимыл-қозғалыс комбинацияларын өз бетінше қолдану

1.4. Аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру

11.1.4.1 субъективті түйсікке сәйкес қозғалыс амплитудасы мен бұлшықет кернеуінің күшін реттеуге мүмкіндік беретін жаттығуларды жүйелеу;
11.1.4.3 аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру үшін негізгі физикалық қозғалыстарды болжау

1.5. Бірқатар дене жаттығуларында тактика, стратегия және құрылымдық идеялардың бірізділігін сақтау

11.1.5.1 кең ауқымынды дене жаттығуларында түрлі тактиканы, стратегияны және композициялық идеяларды демонстрациялау

1.6. Өмірде маңызды қимыл-қозғалыс іс-әрекетіндегі дағдылары мен ептілікті қалыптастыру үшін өзінің және өзгенің қозғалыс әрекеттеріндегі ептілік пен кемшіліктерді анықтау

11.1.6.1 өмірлік қажетті қозғалыс ептіліктері мен дағдыларын қалыптастыру үшін қозғалыс әрекеттеріндегі кемшіліктерді жою бойынша басқа адамдардың ептіліктерін бағалау және қолдану

1.7. Қимыл-қозғалыс қабілеттерін жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қиындықтарды жеңе білу және қимыл-қозғалыс белсендігімен байланысты қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын дамыту

11.1.7.1 қимыл-қозғалыс дағдыларын жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қозғалыс белсенділігімен байланысты қиындықтарды жеңе білу және қауіп-қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын талдау және оқыту барысында қолдана білу

2. Түзету-дамыта сауықтыру арқылы шығармашылық қабілеттер және сыни ойлау

2.1. Білім алушылардың жеке қимыл-қозғалыс қажеттіліктерін ескере отырып, балама шешімдердің көмегімен қимыл-қозғалыс әрекеттерін идеялар, стратегиялар мен жоспарлар арқылы өзгермелі жағдайға жауап қайтара білуге бейімделу

11.2.1.1 қоршаған ортада балама шешімдерге қарай қимыл-қозғалыс әрекеттерін идеялар, стратегиялар мен жоспарлар арқылы тәжірибе ісінде талқылып және қолдана білу

2.2. Командада көшбасшылық рөлін кезектесіп орындау арқылы мақсаттарға қол жеткізу үшін өз бетімен және бірлесе жұмыс жасау

11.2.2.1 іс-әрекеттің дұрыс орындалуын өз бетінше бағалау және оны жүзеге асыру барысында орындауға қажетті түзетулер енгізу;
11.2.2.2 командада жұмыс істеу кезінде өзгелердің және өзінің көшбасшылық дағдыларын салыстыру

2.3. Ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен жұмыс дағдыларын білу және түсіну

11.2.3.1 ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, өзгелерді талдау арқылы түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен тиімді жұмыс дағдыларын қолдау

2.4. Бірқатар дене жаттығуларында құрылымдық әдістер мен ережелерді құру, қолдану

11.2.4.1 дене жаттығуларының мәнін түсіну және оларды өз денсаулығын жақсарту үшін қолдану;
11.2.4.2 физикалық ерекшеліктерін ескере отырып, әртүрлі дене жаттығуларын орындау кезінде ережелер мен құрылымдық тәсілдерді талдай білу және қолдана білу

3. Денсаулықты және салауатты өмір салтын сақтауға ынталандыру

3.2. Қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығуларын орындау қажеттілігін түсіну

11.3.2.1 қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығулары кешендерін талдау

3.3. Әртүрлі физикалық жүктемелердің ағзадағы өзгерістерге әсерін, қозғалыс ақауларын түзетуді білу және түсіну

11.3.3.1 алдыңғы және кейінгі жүктеменің физикалық өзгерістерін анықтау үшін, өзінің және өзгенің қолданатын стратегиясын салыстыра біліп қолдану;
11.3.3.2 бұлшықет тонусын қалыпқа келтіру және еркін қозғалыстарды жеңілдету үшін патологиялық тоникалық рефлекторлық белсенділікті тежеуге арналған жаттығуларды әзірлеу

3.3. Әртүрлі физикалық жүктемелердің ағзадағы өзгерістерге әсерін, қозғалыс ақауларын түзетуді білу және түсіну

11.3.3.1 алдыңғы және кейінгі жүктеменің физикалық өзгерістерін анықтау үшін, өзінің және өзгенің қолданатын стратегиясын салыстыра біліп қолдану;
11.3.3.2 бұлшықет тонусын қалыпқа келтіру және еркін қозғалыстарды жеңілдету үшін патологиялық тоникалық рефлекторлық белсенділікті тежеуге арналған жаттығуларды әзірлеу

3.4. Дененің орналасуына және орындалуына байланысты әртүрлі тыныс алу жаттығуларын орындау нәтижесінде тыныс алу функциясын қалыпқа келтіру

11.3.4.1 емдік дене жаттығуларының арнайы кешендерін орындау кезінде тыныс алу гимнастикасының әртүрлі әдістерін талдау және үйрету

3.5. Қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, бірқатар физикалық жүктемелерге қатысу барысында сәйкес әрекет етіп, қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау және оларды жеңе білу

11.3.5.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, қауіпсіздік техникасын денсаулыққа ықтимал қауіптерді төмендету тәсілдерімен байланыстыру

3-тоқсан

1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу және түзету

1.1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу, түзету және тыныс алу функциясын жақсарту

11.1.1.1 әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде өзінің қимыл-қозғалыс дағдыларын талдай білу;
11.1.1.2 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезіндегі ептіліктері мен қозғалыс дағдыларын талдау

1.2. Негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын түзету үшін әртүрлі жаттығулар арқылы қозғалыс қызметін саналы басқару

11.1.2.2 дене дамуы мен дене даярлығын өздігімен бақылау және қимыл-қозғалыс комбинацияларын өз бетінше қолдану;
11.1.2.3 өзінің дене дамуын (дене бітімін) бағалау; әртүрлі бағыттарда (кифоздар, лордоздар, сколиоздар) омыртқаның қисаюын, дене тұрқындағы ауытқуларды түзету бойынша жаттығуларды жоспарлау, жаттығулар кешендерін пайдалану;
11.1.2.4 қалыптасқан жағдайларға байланысты өз жүрісін өздігімен бақылау және түзету

1.3. Дене дамуының жеткіліксіздігін түзетудің негізгі элементтерін өз бетінше меңгеруге үйрету

11.1.3.2 физикалық дамуы мен қимыл-қозғалыс қателерін алдын алуға және түзетуге мүмкіндік беретін әртүрлі жүйелі жаттығуларда қимылдарды орындау сапасын бағалау;
11.1.3.3 толық табандағы тіректі (иық буынында жазу және созу, шынтақ буынында жазу және супинация, саусақтарды жазу және үлкен саусақтың қолға апаруы, жамбас-сан буынында жазу және шығару, тізе буынында жазу, білек буынында жазу) және шектелген қимыл қозғалыстарды әзірлеуге арналған жаттығуларды қолдану

1.4. Аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру

11.1.4.2 жоғарғы аяқ буындарындағы қозғалысты арттыру үшін жаттығулар кешендерін таңдау және қолдану;
11.1.4.4 ұсақ моториканы түзетуге арналған заттармен жасалатын жаттығуларды үйрету үшін негізгі физикалық қозғалыстар туралы білімдерін талдау

1.6. Өмірде маңызды қимыл-қозғалыс іс-әрекетіндегі дағдылары мен ептілікті қалыптастыру үшін өзінің және өзгенің қозғалыс әрекеттеріндегі ептілік пен кемшіліктерді анықтау

11.1.6.1 өмірлік қажетті қозғалыс ептіліктері мен дағдыларын қалыптастыру үшін қозғалыс әрекеттеріндегі кемшіліктерді жою бойынша басқа адамдардың ептіліктерін бағалау және қолдану;
11.1.6.2 қимыл-қозғалыс дағдыларын жүйелі дамытуға арналған арнайы жаттығуларды таңдау

1.7. Қимыл-қозғалыс қабілеттерін жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қиындықтарды жеңе білу және қимыл-қозғалыс белсендігімен байланысты қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын дамыту

11.1.7.2 жеке қимыл-қозғалыс функцияларының қалыптасу деңгейін ескере отырып, қозғалыстарды дамытуда өз кезеңімен арнайы жаттығуларды жүргізу;
11.1.7.3 дене дамуы (бойы және дене салмағы) мен дене дайындығының (күш, жылдамдық, төзімділік, тепе-теңдік, икемділік) көрсеткіштерін тесттік жаттығулардың көмегімен өлшеу

2. Түзете-дамыта сауықтыру арқылы шығармашылық қабілеттер мен сыни ойлау

2.2. Командада көшбасшылық рөлін кезектесіп орындау арқылы мақсаттарға қол жеткізу үшін өз бетімен және бірлесе жұмыс жасау

11.2.2.2 командада жұмыс істеу кезінде өзгелердің және өзінің көшбасшылық дағдыларын салыстыру

2.4. Бірқатар дене жаттығуларында құрылымдық әдістер мен ережелерді құру, қолдану

11.2.4.1 дене жаттығуларының мәнін түсіну және оларды өз денсаулығын жақсарту үшін қолдану;
11.2.4.2 физикалық ерекшеліктерін ескере отырып, әртүрлі дене жаттығуларын орындау кезінде ережелер мен құрылымдық тәсілдерді талдай білу және қолдана білу;
11.2.4.3 таңертеңгілік жаттығу кешендеріне арналған жаттығуларды таңдап алу және оларды зерделенген ережелерге сәйкес қолдану

2.5. Емдік дене жаттығуларын орындау кезінде жеке және топтық тапсырмалар арқылы патриоттық сезімді дамыту

11.2.5.1 жеке және топтық дене жаттығуларын орындау кезінде патриотизм мен бәсекелестік сезімін көрсету және талдау

2.6. Қимыл-қозғалыстардың әртүрлі контекстеріне байланысты рөлдерді қолдану және олардың айырмашылықтарын білу

11.2.6.1 әртүрлі рөлдермен қимылдарды орындау арқылы тәжірибе жасау, күрделі дене жаттығуларын орындау кезінде олардың айырмашылықтарын анықтау;
11.2.6.2 өз дене бітіміңіздің функцияларын басқарудың қол жетімді тәсілдерін меңгеру

3. Денсаулықты және салауатты өмір салтын сақтауға ынталандыру

3.1. Тұрақты, дербес және жүйелі сабақтарға қызығушылықты арттыру, денсаулық пен салауатты өмір салты үшін емдік дене шынықтырудың маңыздылығын түсіну

11.3.1.1 денсаулықты нығайтуға ықпал ететін жаттығулардың денені сауықтырудағы пайдасы туралы өзінің және өзгенің білімін бағалай білу;
11.3.1.2 тыныс алу жүйесінің денсаулық үшін маңыздылығы туралы өзінің және өзгенің білімін талдау, оны жүзеге асыруда тыныс алу ережелерін қолдану

3.4. Дененің орналасуына және орындалуына байланысты әртүрлі тыныс алу жаттығуларын орындау нәтижесінде тыныс алу функциясын қалыпқа келтіру

11.3.4.1 емдік дене жаттығуларының арнайы кешендерін орындау кезінде тыныс алу гимнастикасының әртүрлі әдістерін талдау және үйрету;
11.3.4.2 рационалды тыныс алу арқылы дене жүктемесінен туындаған ағзаның функционалдық жағдайының ауысуын қалпына келтіруге ықпал ету

3.5. Қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, бірқатар физикалық жүктемелерге қатысу барысында сәйкес әрекет етіп, қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау және оларды жеңе білу

11.3.5.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, қауіпсіздік техникасын денсаулыққа ықтимал қауіптерді төмендету тәсілдерімен байланыстыру

3.6. Психогимнастика элементтері емдік дене шынықтыру сабағының дәстүрлі емес түрі

11.3.6.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған психогимнастика элементтерін қолдану;
11.3.6.2 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған емдік дене шынықтыру сабақтарының дәстүрлі емес түрлерін қолдану;
11.3.6.3 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған өзін-өзіне массаж жасау мен релаксация элементтерін көрсету;
11.3.6.4 тренажерларда бұлшықет-буын қозғалыстарын дамыту үшін жаттығулардың басқа ерекшеліктерін қолдануды үйрету

4-тоқсан

1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу және түзету

1.2. Негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын түзету үшін әртүрлі жаттығулар арқылы қозғалыс қызметін саналы басқару

11.1.2.2 дене дамуы мен дене даярлығын өздігімен бақылау және қимыл-қозғалыс комбинацияларын өз бетінше қолдану;
11.1.2.3 өзінің дене дамуын (дене бітімін) бағалау; әртүрлі бағыттарда (кифоздар, лордоздар, сколиоздар) омыртқаның қисаюын, дене тұрқындағы ауытқуларды түзету бойынша жаттығуларды жоспарлау, жаттығулар кешендерін пайдалану;
11.1.2.4 қалыптасқан жағдайларға байланысты өз жүрісін өздігімен бақылау және түзету

1.3. Дене дамуының жеткіліксіздігін түзетудің негізгі элементтерін өз бетінше меңгеруге үйрету

11.1.3.1 арқа және дененің алдыңғы бөлігінің (бұлшықет корсеті) бұлшықеттерін нығайтуға, дұрыс дене қалпын қалыптастыруға арналған дамытушы физикалық жаттығуларды таңдау;
11.1.3.3 толық табандағы тіректі (иық буынында жазу және созу, шынтақ буынында жазу және супинация, саусақтарды жазу және үлкен саусақтың қолға апаруы, жамбас-сан буынында жазу және шығару, тізе буынында жазу, білек буынында жазу) және шектелген қимыл қозғалыстарды әзірлеуге арналған жаттығуларды қолдану

1.4. Аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру

11.1.4.3 аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру үшін негізгі физикалық қозғалыстарды болжау;
11.1.4.4 ұсақ моториканы түзетуге арналған заттармен жасалатын жаттығуларды үйрету үшін негізгі физикалық қозғалыстар туралы білімдерін талдау

1.5. Бірқатар дене жаттығуларында тактика, стратегия және құрылымдық идеялардың бірізділігін сақтау

11.1.5.1 кең ауқымынды дене жаттығуларында түрлі тактиканы, стратегияны және композициялық идеяларды демонстрациялау

1.6. Өмірде маңызды қимыл-қозғалыс іс-әрекетіндегі дағдылары мен ептілікті қалыптастыру үшін өзінің және өзгенің қозғалыс әрекеттеріндегі ептілік пен кемшіліктерді анықтау

11.1.6.2 қимыл-қозғалыс дағдыларын жүйелі дамытуға арналған арнайы жаттығуларды таңдау

1.7. Қимыл-қозғалыс қабілеттерін жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қиындықтарды жеңе білу және қимыл-қозғалыс белсендігімен байланысты қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын дамыту

11.1.7.2 жеке қимыл-қозғалыс функцияларының қалыптасу деңгейін ескере отырып, қозғалыстарды дамытуда өз кезеңімен арнайы жаттығуларды жүргізу;
11.1.7.3 дене дамуы (бойы және дене салмағы) мен дене дайындығының (күш, жылдамдық, төзімділік, тепе-теңдік, икемділік) көрсеткіштерін тесттік жаттығулардың көмегімен өлшеу

2. Түзете-дамыта сауықтыру арқылы шығармашылық қабілеттер және сыни ойлау

2.2. Командада көшбасшылық рөлін кезектесіп орындау арқылы мақсаттарға қол жеткізу үшін өз бетімен және бірлесе жұмыс жасау

11.2.2.1 іс-әрекеттің дұрыс орындалуын өз бетінше бағалау және оны жүзеге асыру барысында орындауға қажетті түзетулер енгізу;
11.2.2.2 командада жұмыс істеу кезінде өзгелердің және өзінің көшбасшылық дағдыларын салыстыру

2.4. бірқатар дене жаттығуларында құрылымдық әдістер мен ережелерді құру, қолдану

11.2.4.3 таңертеңгілік жаттығу кешендеріне арналған жаттығуларды таңдап алу және оларды зерделенген ережелерге сәйкес қолдану

2.5. Емдік дене жаттығуларын орындау кезінде жеке және топтық тапсырмалар арқылы патриоттық сезімді дамыту

11.2.5.1 жеке және топтық дене жаттығуларын орындау кезінде патриотизм мен бәсекелестік сезімін көрсету және талдау

2.6. Қимыл-қозғалыстардың әртүрлі контекстеріне байланысты рөлдерді қолдану және олардың айырмашылықтарын білу

11.2.6.1 әртүрлі рөлдермен қимылдарды орындау арқылы тәжірибе жасау, күрделі дене жаттығуларын орындау кезінде олардың айырмашылықтарын анықтау;
11.2.6.2 өз дене бітіміңіздің функцияларын басқарудың қол жетімді тәсілдерін меңгеру

3. Денсаулықты және салауатты өмір салтын сақтауға ынталандыру

3.3. Әртүрлі физикалық жүктемелердің ағзадағы өзгерістерге әсерін, қозғалыс ақауларын түзетуді білу және түсіну

11.3.3.1 алдыңғы және кейінгі жүктеменің физикалық өзгерістерін анықтау үшін, өзінің және өзгенің қолданатын стратегиясын салыстыра біліп қолдану;
11.3.3.3 жаттығулардың жекелеген түрлеріне қарсы көрсетілімдерді ескере отырып, жаттығуларды күрделендіру немесе жеңілдету есебінен жүктемені мөлшерлеуді есептеу

3.4. Дененің орналасуына және орындалуына байланысты әртүрлі тыныс алу жаттығуларын орындау нәтижесінде тыныс алу функциясын қалыпқа келтіру

11.3.4.2 рационалды тыныс алу арқылы дене жүктемесінен туындаған ағзаның функционалдық жағдайының ауысуын қалпына келтіруге ықпал ету

3.6. Психогимнастика элементтері емдік дене шынықтыру сабағының дәстүрлі емес түрі

11.3.6.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған психогимнастика элементтерін қолдану; қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған емдік дене шынықтыру сабақтарының дәстүрлі емес түрлерін қолдану;
11.3.6.2 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған емдік дене шынықтыру сабақтарының дәстүрлі емес түрлерін қолдану;
11.3.6.3 қимыл-қозғалыс бұзылыстарын ескере отырып, денсаулықты нығайтуға бағытталған өзін-өзіне массаж жасау мен релаксация элементтерін көрсету;
11.3.6.4 тренажерларда бұлшықет-буын қозғалыстарын дамыту үшін жаттығулардың басқа ерекшеліктерін қолдануды үйрету

      2) 12-сынып:

      2-кесте

Бөлім

Бөлімшелер

Оқу мақсаттары

1-тоқсан

1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу және түзету

1.1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу, түзету және тыныс алу функциясын жақсарту

12.1.1.1 әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде қимыл-қозғалыс дағдыларын көрсете білу;
12.1.1.2 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде қозғалыс дағдыларын көрсете білу

1.2. Негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын түзету үшін әртүрлі жаттығулар арқылы қозғалыс қызметін саналы басқару

12.1.2.1 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде қозғалыс дағдыларын көрсету;
12.1.2.2 өзінің дене дамуы мен дене даярлығына өздігімен бақылау жасау және қимыл-қозғалыс комбинацияларының орындалуын көрсету

1.3. Дене дамуының жеткіліксіздігін түзетудің негізгі элементтерін өз бетінше меңгеруге үйрету

12.1.3.1 арқа және дененің алдыңғы бөлігінің (бұлшық ет корсеті) бұлшық еттерін нығайтуға, дұрыс дене қалпын қалыптастыруға арналған дамытушы дене жаттығуларын жүйелеу;
12.1.3.2 физикалық дамуға ықпал ететін әртүрлі жүйелі жаттығулардағы қимылдарды орындау сапасын талдау және қозғалыс қателерін алдын алу және түзету

1.4. Аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру

12.1.4.1 субъективті сезімдерге сәйкес қозғалыс амплитудасы мен бұлшықет кернеуінің күшін реттеуге мүмкіндік беретін жаттығуларды жүйелеу және өздігімен қолдану;
12.1.4.2 аяқ-қол буындарындағы қимыл шапшаңдығын арттыру үшін жаттығулар кешендерін құру және қолдану

1.7. Қимыл-қозғалыс қабілеттерін жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қиындықтарды жеңе білу және қимыл-қозғалыс белсендігімен байланысты қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын дамыту

12.1.7.1 қимыл-қозғалыс белсенділігімен байланысты қиындықтарды жеңу және қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын талдау және оқыту барысында қолдану

2. Түзете-дамыта сауықтыру арқылы шығармашылық қабілеттер және сыни ойлау

2.1. Білім алушылардың жеке қимыл-қозғалыс қажеттіліктерін ескере отырып, балама шешімдердің көмегімен қимыл-қозғалыс әрекеттерін идеялар, стратегиялар мен жоспарлар арқылы өзгермелі жағдайға жауап қайтара білуге бейімделу

12.2.1.1 қоршаған ортада баламалы түрде қозғалыс әрекеттеріне қарай идеялар, стратегиялар мен жоспарларды жүйелендіру және тәжірибе ісінде қолдана білу

2.2. Командада көшбасшылық рөлін кезектесіп орындау арқылы мақсаттарға қол жеткізу үшін өз бетімен және бірлесе жұмыс жасау

12.2.2.1 іс-әрекеттің орындалуын дәлелдеу және оны жүзеге асыру барысында орындауға қажетті түзетулер енгізу

2.3. Ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен жұмыс дағдыларын білу және түсіну білу

11.2.3.1 ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, өзгелерді зерттеу, түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен, тиімді жұмыс дағдыларын қолдау

2.5. Емдік дене жаттығуларын орындау кезінде жеке және топтық тапсырмалар арқылы патриоттық сезімді дамыту

12.2.5.1 жеке және топтық дене іс-әрекетінде патриотизм мен бәсекелестік сезімін көрсету және талдау

3. Денсаулықты және салауатты өмір салтын сақтауға ынталандыру

3.1. Тұрақты, дербес және жүйелі сабақтарға қызығушылықты арттыру, денсаулық пен салауатты өмір салты үшін емдік дене шынықтырудың маңыздылығын түсіну

12.3.1.1 денсаулықты нығайтуға ықпал ететін дене жаттығулары кешендерін құру;
12.3.1.2 тыныс алу жүйесінің денсаулық үшін маңыздылығы туралы өзінің және өзгенің білімін зерттеу, тыныс алу ережелерін қолдану

3.2. Қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығуларын орындау қажеттілігін түсіну

12.3.2.1 қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығулары кешендерін жүйелеу және құру

3.3. Әртүрлі физикалық жүктемелердің ағзадағы өзгерістерге әсерін, қозғалыс ақауларын түзетуді білу және түсіну

12.3.3.1 жаттығуларға дейінгі және кейінгі физикалық өзгерістерді анықтау стратегиясын әзірлеу;
12.3.3.3 жаттығулардың жекелеген түрлеріне қарсы көрсетілімдерді ескере отырып, жаттығуларды күрделендіру немесе жеңілдету есебінен жүктемені мөлшерлеуді бағалау

3.5. Қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, бірқатар физикалық жүктемелерге қатысу барысында сәйкес әрекет етіп, қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау және оларды жеңе білу

12.3.5.1 қимыл-қозғалыс бұзылыстарының ерекшелігін ескере отырып, денсаулыққа ықтимал қауіптерді азайту тәсілдерін талдау және қауіпсіздік техникасын түсіндіру

2-тоқсан

1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу және түзету

1.1. Тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының алдын алу, түзету және тыныс алу функциясын жақсарту

12.1.1.2 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде қозғалыс дағдыларын көрсете білу;
12.1.1.3 тыныс алу қызметін жақсарту үшін жаттығуларды (кеуде қуысының пішініне оң әсер ететін) практикада қолдану

1.2. Негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын түзету үшін әртүрлі жаттығулар арқылы қозғалыс қызметін саналы басқару

12.1.2.1 омыртқаны түзету үшін әртүрлі емдік дене жаттығуларын орындау кезінде қозғалыс дағдыларын көрсету;
12.1.2.2 өзінің дене дамуы мен дене даярлығына өздігімен бақылау жасау және қимыл-қозғалыс комбинацияларының орындалуын көрсету

1.4. Аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру

12.1.4.1 субъективті сезімдерге сәйкес қозғалыс амплитудасы мен бұлшықет кернеуінің күшін реттеуге мүмкіндік беретін жаттығуларды жүйелеу және өздігімен қолдану;
12.1.4.3 аяқ буындарының қозғалғыштығын арттыру үшін негізгі физикалық қозғалыстарды әзірлеу

1.5. Бірқатар дене жаттығуларында тактика, стратегия және құрылымдық идеялардың бірізділігін сақтау

12.1.5.1 жаттығуларды тиімді орындау үшін кең ауқымды физикалық жаттығуларды әртүрлі тактикалармен, стратегиялармен және композициялық идеялармен байланыстыру

1.6. Өмірде маңызды қимыл-қозғалыс іс-әрекетіндегі дағдылары мен ептілікті қалыптастыру үшін өзінің және өзгенің қозғалыс әрекеттеріндегі ептілік пен кемшіліктерді анықтау

12.1.6.1 өмірлік қажетті қозғалыс ептіліктері мен дағдыларын қалыптастыру үшін қозғалыс әрекеттеріндегі кемшіліктерді жою бойынша басқа адамдардың ептіліктерін талдау және қолдану

1.7. Қимыл-қозғалыс қабілеттерін жақсарту және түзету үшін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде қиындықтарды жеңе білу және қимыл-қозғалыс белсендігімен байланысты қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын дамыту

12.1.7.1 қимыл-қозғалыс белсенділігімен байланысты қиындықтарды жеңу және қауіп қатерлерге жауап қайтара білу дағдыларын талдау және оқыту барысында қолдану

2. Түзете-дамыта сауықтыру арқылы шығармашылық қабілеттер және сыни ойлау

2.1. Білім алушылардың жеке қимыл-қозғалыс қажеттіліктерін ескере отырып, балама шешімдердің көмегімен қимыл-қозғалыс әрекеттерін идеялар, стратегиялар мен жоспарлар арқылы өзгермелі жағдайға жауап қайтара білуге бейімделу

12.2.1.1 қоршаған ортада баламалы түрде қозғалыс әрекеттеріне қарай идеялар, стратегиялар мен жоспарларды жүйелендіру және тәжірибе ісінде қолдана білу

2.2. Командада көшбасшылық рөлін кезектесіп орындау арқылы мақсаттарға қол жеткізу үшін өз бетімен және бірлесе жұмыс жасау

12.2.2.1 іс-әрекеттің орындалуын дәлелдеу және оны жүзеге асыру барысында орындауға қажетті түзетулер енгізу;
12.2.2.2 өзгелерді қолдану және командада жұмыс істеуде өзінің көшбасшылық дағдыларын көрсету

2.3. Ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен жұмыс дағдыларын білу және түсіну

12.2.3.1 ағзаның жеке ерекшеліктерін ескере отырып, өзгелерді зерттеу, түзету және дамыту бағытындағы қолайлы оқу ортасын құру бойынша бірлескен, тиімді жұмыс дағдыларын қолдау

2.4. Бірқатар дене жаттығуларында құрылымдық әдістер мен ережелерді құру, қолдану

12.2.4.1 дене жаттығуларын жүйелеу және оларды өз денсаулығын жақсарту үшін қолдану;
12.2.4.2 қозғалыс патологиясы бар балалардың физикалық ерекшеліктерін ескере отырып, әртүрлі дене жаттығуларын орындау кезінде ережелер мен құрылымдық тәсілдерді талдай білу және қолдана білу

3. Денсаулықты және салауатты өмір салтын сақтауға ынталандыру

3.2. Қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығуларын орындау қажеттілігін түсіну

12.3.2.1 қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға бағытталған емдік дене жаттығулары кешендерін жүйелеу және құру

3.3. Әртүрлі физикалық жүктемелердің ағзадағы өзгерістерге әсерін, қозғалыс ақауларын түзетуді білу және түсіну

12.3.3.1 жаттығуларға дейінгі және кейінгі физикалық өзгерістерді анықтау стратегиясын әзірлеу;
12.3.3.2 бұлшықет тонусын қалыпқа келтіру және еркін қозғалыстарды жеңілдету үшін патологиялық тоникалық рефлекторлық белсенділікті тежеуге арналған жаттығуларды әзірлеу

3.4. Дененің орналасуына және орындалуына байланысты әртүрлі тыныс алу жаттығуларын орындау